<![CDATA[Gorka Julio | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Wed, 05 Aug 2020 18:14:15 +0200 hourly 1 <![CDATA[Gorka Julio | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Transhumanismoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1876/025/002/2020-07-25/transhumanismoa.htm Sat, 25 Jul 2020 00:00:00 +0200 Gorka Julio https://www.berria.eus/paperekoa/1876/025/002/2020-07-25/transhumanismoa.htm postgizaki bihurtzeko behar morala daukatela pentsatzen dute eta elite ekonomikoen, bereziki teknologiari lotutakoen, erlijio berria bihurtu da.

Pentsamendu horretan, teknologiaren eta zientziaren erabileraren bidez gizakiak berezko dituen gaixotasun, gabezia edota arazoak konpontzeko soluzio bat bila daiteke beti. Beti egin izan duguna, alegia, denok bizi nahi dugu hobeto eta gehiago, baina kasu horretan abiadura eta motibazioak ez dira berdinak.

Zahartzea mantsotzeaz edo heriotza desagerrarazteaz, konputagailuak eta garuna lotzeaz, inteligentzia artifiziala eta giza inteligentzia batzeaz edo zentzumenak anplifikatzea nahasten dira transhumanismo eta posthumanismo korronte ezberdinetan.

Batzuek beren buruarekin edo talde txikietan esperimentatzeari ekiten diote biohacker mugimendua eta DIY BIO dira bi adibide. Horiek, behintzat, beren burua eta esperimentazio zintzoa jartzen dute aurretik, baina benetan elite ekonomikoak dira kultura horretara lotzen direnak.

Denok hobetu nahi dugu gure bizitza eta bizi kalitatea, baina kultura horrek sortzen dituen munstroek denok hori da alboratzen duten lehen hitza. Buen Vivir, Sumak Kawsay, Ubuntu, Wu Wei... Bizitza bizigarriak elkarrekin sortzeko mila hitz eta era anitz asmatu ditugu historian, baina horien ordez, bide indibiduala proposatzen dute horiek.

Gizakiak hobetuz, jendartea hobetuko dela pentsatzen dute oinarrian. Denontzako soluzioak baino, bakoitzarentzar soluzioak eta hobekuntzak eginez, jendartea aldatuko dela. Pentsamendu liberal hori fikzio bat bada ere, oso barneratua dugu; neoliberalismoaren oldarraldia eta dekadentzia bizitzen ari gara. Horregatik eliteez gain, jende batzuk atxikitzen hasi dira horretara.

Teknologiaren bidez gorputza, garuna, memoria eta akaso arima zuzenean baldintzatua izango denean, norbanako bezala nola aldatuko garen pentsatu behar dugula diote. Benetan, pertsonak, norbanako bezala, bere ingurune, gertuko komunitate, jendarte eta gizaditik disoziaturik pentsa daitekeela pentsaraztea nahi digute berriro, orain sakonago, baina zorionez edo zoritxarrez, gizabere kooperatiboak gara, oraingoz.]]>
<![CDATA[Noraezean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2041/023/002/2020-07-18/noraezean.htm Sat, 18 Jul 2020 00:00:00 +0200 Gorka Julio https://www.berria.eus/paperekoa/2041/023/002/2020-07-18/noraezean.htm
Algoritmoek kontrolatutako utopiak gure beharrak asetzeko ahalik eta frikzio gutxien behar izatea bilatuko luke. Ausari tartea kendu eta guri egokitutako aukerak edo erabakiak hartzen lagunduko digutela sinesten dute utopia horren defendatzaileek.

Dena algoritmikoki arautzen dugu (harremanak, erabakiak, erosketak...), normalitatea gero eta pertsonalizatuago batean bizitzeko. Gizaki izatetik, edo orain arte izan garenetik, zenbat aldentzen ari garen kontutan hartu gabe ari gara egiten gainera.

Normalizazio pertsonalizatu prozesu horiek hain dira bortitzak, kontrako prozesuak ere sortzen dituztela. Ausari tartea ematea garrantzitsua bilakatzen ari ote gara berriz, baina desagerrarazten saiatzen ari garen heinean?

Flaneurraren figura etortzen zait burura orduan. Flaneurrak modernitatearen pertsonaiak ziren, kalez kale, noraezean, helbururik gabe zebiltzan, baina bidean topatzen zituen gorabehera eta inpresio guztietara irekita zeuden pertsonaiak ziren.

Gure esperientzia fraktala, brokoli baten parekoa da orain. Lehen urrun egin behar genituen gauzak, gertuago aurkitu behar ditugula konturatu gara. Gehiago da, gero eta atentzio gehiago jarri gauza txikietan, gauza handi eta urrunetan bilatzen genuen hori ere aurki dezakegula dakigu orain.

Nahi gabe, espero gabeko gauzekin topatzea aldiz gero eta zailago egiten zaigu. Bakardadearekin gertatzen den sentsazio antzeko bat da oraingoz, noizean behin nahi duzun zerbait, baina aukeratua bada.

Eta, mundu honetan, Randonautica.com bezalako sakelako aplikazioak agertzen dira. Zure ingurunean, ausazko puntu bat eman eta bertan zerbait berezia topatuko duzunaren promesa egiten duten aplikazioak. Fenomeno sozial txiki bat (ziurrenik efimeroa) ere bihurtu dena.

Ausazko gertakariak, topatzearen behar hori asetzeko, sakeleko aplikazio bat behar dugu orain. Algoritmoek araututa, ausazko gertakariak topatzen ibiltzeak, gure jendartearen benetako noraeza erakutsi nahiko baligu bezala.]]>
<![CDATA[Bestetasuna]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1876/027/002/2020-07-11/bestetasuna.htm Sat, 11 Jul 2020 00:00:00 +0200 Gorka Julio https://www.berria.eus/paperekoa/1876/027/002/2020-07-11/bestetasuna.htm
Ez dakienarentzat, egun hauetan bolo-bolo dabil sareetan erasotzaile (gizon) batek, neska gazte bati, haur bat tarteko, jasotako erasoaren bideoa. Ez zaie gehiegi aurpegia ikusten, baina seguruenik nahikoa da zein diren jakiteko. Sareetako eztabaida, aldiz, hirugarren pertsona horren bueltan etorri da; zergatik grabatu eta ez erasoa gelditzen saiatu?

Gero eta gehiago dakigun arren gertatutakoaz, zurrumurruak eta informazioa bereiztea zaila izango da kasu honetan. Erasoaren gordintasunak laguntzen ez badu ere, utzidazue ariketa bezala planteatzen eta abstrakzio apur bat gehitzen egoerari, pertsona horri buruz ezer jakingo ez bagenu bezala jokatuz.

Kritika nagusiak pertsona horrek erasoa gelditzeko izan ez duen jarrera salatzetik etorri dira. Zergatik grabatu, erasoa gelditzen saiatu gabe? Galderak ez dauka berehalako erantzunik noski, baina ez da egia ez duela ezer egin erasoa gelditzeko, grabatzea bera ekintza bat baita. Eta, ekintza hori, espektakulurako edota gero sareetan zabaltzeko soilik egin duela pentsatzen ez badugu behintzat, pentsatu beharko dugu, pertsona horrek erasoa gelditzen saiatzeko egin zuela hori; disuasio moduan.

Erasotzailearen kontra biolentzia erabiliz ekin izan balu, emaitza ez dakigu zein izango zen. Beharbada ez zuen bere burua nahiko indarrarekin ikusten edo beldurra zuen; erantzuna ere biolentoa izango zela jakitun, berak edo haurrak jasoko zuten tratuagatik. Orain badakigu pertsona horrek laban bat erabili zuela ondoren, eta hori ere jakin zezakeen akaso.

Bestalde, kamerek eskaintzen duen bestetasun horrek ere eragin zuzena izan dezake erabakian. Gero eta hartu-eman gehiago pantaila baten bidez egiten ditugu eta beraz ohituta gaude komunikatzeko eredu horretara, ohikoa zaigu bitartekaritza horren bidez elkarreragitea. Urruntasun horren bidez murgiltzen gara jendarte harreman askotara, salaketak egiteko edota maitasuna adierazteko ere. Komunikazio pertsonalen aldaketa hain bortitza izan da, orokortzeraino?

Mila ertz ditu gaiak eta erantzun bakarra lehen paragrafokoa.]]>
<![CDATA[Mercadona bat Ilarramendin]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1876/033/002/2020-07-04/mercadona_bat_ilarramendin.htm Sat, 04 Jul 2020 00:00:00 +0200 Gorka Julio https://www.berria.eus/paperekoa/1876/033/002/2020-07-04/mercadona_bat_ilarramendin.htm
Enpresa horren praktika txarrak ezagunak dira, baina halere bere hedapenarekin jarraitzen dute. Belartzako triskantza egin ondoren, hor ere Mc Donalds bat parean dutela, Andoainera iritsiko dira orain, eta berarekin laster gure aurpegiak eskaneatuko dituzten bideo kamerak ere bai.

Enpresa horren supermerkatu katean, adimen artifiziala duten bideo kamerak jarriko dituzte. Supermerkatura sartu eta aurpegia eskaneatuko digute, aurretik lapurreta edo beste deliturik badugu beraiekin sarrera ukatzeko.

Datuak hartu eta berehala ezabatuko dituztela diote, baina nola sinistu AnyVision Israelgo enpresa batek sortutako teknologian; segurtasun eta inteligentzia zerbitzuetarako lan egiten duen kutxa beltz bat izanik.

Zalantza asko: nondik aterako dituzte aurpegiak konparatzeko irudiak? Zer legedik ahalbidetzen du hau (eta zergatik ez dugu deuseztatzen, horrela bada)? Nola gordetzen dute informazioa eta zeinek izango du bertarako sarbidea? Aurretik delitu bat izanik ere, ukatu diezadake sarrera enpresa horrek era guztiz arbitrario batean?

Sartzen den edonor izango da eskaneatua. Lapurreta edo deliturik egin dutenak 0,01 balira ere, denak eskaneatuko gaituzte. Neurria justifikaezina da, baina orduan zalantzarik handiena pizten da: zergatik egiten dute?

Arrazoiaren eta logikaren mundutik erantzun beharko genioke horri guztiari, baina nazkatuta nago. Arrazoiketa albo batera utzi eta enpresa horri kiratsa dariola esateko gogoa daukat. Nazkatuta nago arrazoiak emateaz: desagertzea merezi dute. Norbaitek oraindik sortuko dituen lanpostuak defendatuko balizkit ere, hori Labore edo Ereindajan bezalako proiektuez egin daitekeela erantzungo nioke.

Ilarramendiko baratzea, zelaia eta bizitokia zegoen tokian, Mercadona bat egongo da orain, eta bere kameratatik pasatu beharko gara bertara sartu nahi badugu. Gure aurpegi eskaneatu guztiekin collage bat egingo balute, jendarte bezala gelditu zaigun tonto aurpegia irudikatuko luke obrak.]]>
<![CDATA[140 segundo]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1878/028/002/2020-06-27/140_segundo.htm Sat, 27 Jun 2020 00:00:00 +0200 Gorka Julio https://www.berria.eus/paperekoa/1878/028/002/2020-06-27/140_segundo.htm
Berriro ere, Twitterren hasierara bueltatuz 140 zenbakia agertzen zaigu, 140 segundoko audio mezuak igotzeko aukera izango baitute erabiltzaileek. Bi minutu pasatxo, esan nahi duen hori esateko, baina lasaitasunez, luzatuz gero Twitterrek mezu ezberdinetan zatitu baitezake mezua.

Ez dakigu azkenean, proba fasea gainditu eta orokortuko den esperimentua, baina uste dut Twitterrek hutsune bat irakurtzen jakin duela. Gero eta zabalduagoak daude podcast-ak —irudiko luke oraintxe asmatu direla—. Spotify da erakusgarri: musika atari bainoago, podcast gune bihurtu da azkenaldian.

Blogekin gertatutakoa gogoratzen dit horrek; blogak ezarriak eta zabalduak zeudenean jaio zen Twitter. Horren eraginez, jende asko hasi zen Twitterren, eta aldi berean blogetan idazteari utzi zioten. Narratiba berriak ere jaio ziren: #hashtag-ak orokortzen hasi ginen orduan, eta memeak Interneteko azpikulturek erabiltzetik orokortzera pasatu ziren.

Aldaketa txiki bat dirudi horrek, baina martxan jartzen bada, ondorioak izan ditzake eta erronka batzuk ere gainditu beharko ditu. Nola egin, adibidez, edukiaren ikuskaritza audioko mezuetan? Entzumen arazoak dituztenekin zer gertatzen da? Transkripziorik egongo al da eta zein hizkuntzatan?

Behin galdera horiek erantzun ondoren Twitterrek aukera hori martxan jartzen badu, Whatsapp-en erabilerak talde itxietan sozializatu duen estiloak komunikazio estiloan zein aldaera sortuko duen ikusiko dugu. Ez baita berdina talde txikietan, mezu pertsonalak bidali edota publiko ireki batentzat hitz egitea. Audio bidezko komunikazio asinkronoen garaia heldu daiteke edo Whatsapp-eko audio mezu askotan gertatzen den bezala, audio mezu gogaikarrien sukarra.]]>
<![CDATA[Sinbionte bizitzak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/031/002/2020-06-20/sinbionte_bizitzak.htm Sat, 20 Jun 2020 00:00:00 +0200 Gorka Julio https://www.berria.eus/paperekoa/1881/031/002/2020-06-20/sinbionte_bizitzak.htm
Nire begiekin lehen ikusten nuenaren antzeko gaitasuna izateko betaurrekoak janzten ditudanean teknikaren funtzio naturalak berreskuratzen ditut, nolabait. Noski, baina hori, ez da gorputzean txertatutako zerbait, eta egia da. Gauzak aldatuko al lituzke horrek? Orkatilan daukadan metalezko xafla, belauneko inplantea edo murtxikatzen jarraitzeko ezinbesteko izango ditudan inplanteak ezberdinak al dira?

Beharbada, afera teknologia mailan dago. Horiek teknologia maila baxuagoak direlako, ez ditugu teknologia bezala ikusten. Zer gertatzen da orduan bihotzak funtziona dezan taupada-markagailua behar duten pertsonekin edota intsulina-bonba automatiko bat dutenekin? Horiek ere onartzen baditugu, non dago muga, orduan? Naturalki egin ezin genituen gauzak egiteko aukera ematen diguten teknologia txertatu horietan, akaso?

Zaila da esatea, ikusmena edo entzumen hobea izateko aukera ematen diguten gailuak txertatuta baditugu hori horrela den. Lehen baino hobeto edo urrunago ikusteko aukera ematen diguten inplanteak edo moldaketak izan daitezke muga? Edo akaso, demagun beste pertsona batekin komunikatzeko aukera dugula «telepatia» antzeko mekanismo baten bidez, sakelako telefonoaren zenbait funtziok gure belarrian txertatuta ditugulako. Edo, garuna, makina bati konektatzeko aukera badugu, gure pentsamendu propioak «gogoratzeko» aukera gehiago dugunean, zer?

Arau sorta bat eman eta beharrezko zaigun hori egiten duten teknikek osatzen dute teknologia. Argi dugu gu ez garela teknologia, ez garelako arau sorta horiekin programatuak izan behar eta aukeratzeko hautua egin dezakegulako, baina eskola, familia, hedabideak, kultura... denek programatzen gaituzte.

Eta arazoa sortzen dugun dikotomia horretan balego? Zergatik berezitu behar dugu naturala eta artifizialaren artean. Naturala zer den baldin badakigu, baina artifiziala naturalizatzen joaten bagara, gero eta zailagoa izango da bien artean bereiztea; zentzua bera galdu arte. Gizaki hibridoak gara jada, eta bizidunak. Gure bi izaerarekiko sinbionteak, pertsona eta makina, makina eta pertsona.]]>
<![CDATA[Segregazioa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/031/002/2020-06-13/segregazioa.htm Sat, 13 Jun 2020 00:00:00 +0200 Gorka Julio https://www.berria.eus/paperekoa/1881/031/002/2020-06-13/segregazioa.htm
Segregazioari lotutako modeloan —faktore sozioekonomikoak eta estrukturalak kenduta ere—, partaideek arau sinple bat betez, segregazio totala gerta zitekeela frogatu zuen Schellingek. Bizilagunak kolore berekoak izateak edo, are gehiago, «muga bateraino» nahasteak lehentasuna izateak erabateko bereizketa eragin zezakeen. Adibidez, %30eko «antzekotasuna» onartuko lukeen auzo bat nahi izateak automatikoki segregazio total erabatekoan amai dezake. Pertsona horiek %70eko «dibertsitatea» onartuta ere, modeloak erakusten du segregazioa gertatzen dela.

Horrek esan nahiko luke jendartean dauden faktore estrukturalak eta materialak kenduta ere, norbanakoek hartzen dituzten jarrerak orokorrak badira, ondorio estrukturalak dituztela. Noski, normatibizazio hori emateko mekanismo sozialak martxan daude; ez dira norbanakoen erabaki guztiz libreak.

Mekanismo biopolitiko zaharrak, debekuak adibidez, onerako edo txarrerako inoiz baino presenteago daude. Espazio itxietan erretzea debekatzea edo pandemia garaiko itxialdiak horixe besterik ez dira. Horiez gain, forma berriek teknologiaren edo teknikaren erabilera intentsiboagoa egiten dute; autoko uhala lotzen dugu, soinu gogaikarri bat gelditzeko, ez gure bizitza salbatzeko.

Beste batzuk, aldiz, detektatzen zailagoak dira. Harremantze zuzena, izan produktuekin (automatikoki denda batek gomendatu didan liburua Interneten erosi) edo pertsona batekin gelditu (algoritmo batean jarritakoagatik agertu zaidan pertsona), juzgu moraletan sartu gabe, ausa ekiditen du, inprobisazioa, espero gabeko beste zerbait edo beste norbait topatzea. Fenomeno bera sare sozialetako informazio burbuilan ematen da: gure iritzi antzekoak dituztenak jarraitzeko eta hedatzeko joera dugu.

Bi adibide horiek, segregazioan ez ezik, gizakiaren sozializazioarentzako eragin zabalak izango dituzten faktoreak dira. Nolakoak izango diren esateko, goiz samar da akaso.]]>
<![CDATA[Subjektua eta predikatua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/037/002/2020-06-06/subjektua_eta_predikatua.htm Sat, 06 Jun 2020 00:00:00 +0200 Gorka Julio https://www.berria.eus/paperekoa/1881/037/002/2020-06-06/subjektua_eta_predikatua.htm
Gizakiak, garai ezberdinetan oinarri izan ditu, fundamentu egin ditu: kosmosa, jainkoa, gizakia... Baina aditzari begiratu beharko bagenio jendartearen oinarri moduan, bizitzea bera balitz fundamentua eta feminismotik eta beste arlo batzuetatik proposatzen den hori, hustu baino, beteko bagenu? Bide horretan, proposamen kolektiboek hasierako posizio hobea lukete, bizitza bera, norbanakoen ikuspegitik soilik ezinezkoa baita birsortzea. Posizio hobea bai, baina arrakasta ziurtaturik ez, edozein aldaketa garrantzitsutan bezala erantzuna legokeelako eta biolentzia estrukturalaren, difusoaren edo zuzenaren bidez erantzungo litzatekeelako.

Gauzak horrela, zein eta nolakoa litzatekeen teknologiaren papera pentsatzen jarrita, jendartearen beharrak zein diren, horiek batzen hasi beharko ginateke eta teknologiak horiek eskala handiagotan asetzeko aukera ematen duen aztertu.

Nola egin genezake bizitza sistemak ostatzeko beharrezkoak diren azpiegiturak mankomunatzeko? Hezkuntza sistemak, enpresek, osasun sistemak, erakundeek, herrigintzak... behar dutenari erantzuteko?

Tresnak, zein tresna eta nolakoak beharko genituzke. Aztertu eta baldin badaude gure egin, lokalizatu, egokitu eta ez badaude, garatzeko gaitasuna izango duen egituratze bat behar dugu. Urtero ehunka ingeniari, tekniko eta informatiko ateratzen dira gure hezkuntza sistematik eta software librea oinarri hartuta, potentzia bat izan gaitezke horretan.

Eta formazioa? Ezagutza teknikoa, eskulanak eta gaitasun intelektualak eskatzen dituzten jakintza aplikatuak dira, baina horrela izendatzearekin soilik, uko egiten diogu ezagutzeari, zergatik? Denek ez dugu denari buruz jakin behar, baina erabakiak hartzeko gaitasuna izan behar dugu. eta horretarako ezagutza sozializatu behar da; zertan interdependente izan eta zertan burujabe izan nahi dugun erabakitzeko.]]>
<![CDATA[Endemikoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1912/031/002/2020-05-30/endemikoa.htm Sat, 30 May 2020 00:00:00 +0200 Gorka Julio https://www.berria.eus/paperekoa/1912/031/002/2020-05-30/endemikoa.htm
Informazio faltsuaren epidemiari aurre egiteko estrategia guztiek porrot egin dute orain arte. Kazetaritzaren balioetara buelta antzeko batean oinarritzen duten fact-checking edo informazio egiaztatzaileek ere porrot egin dute. Isuri ideologikoetatik salbu dauden entitateak direla irudikatu nahi izan duten arren, borroka esparru berri bat zabaldu dute soilik. Lehia, orain, ideologia bakoitzetik gertukoen dagoen informazio egiaztatzailea ondo kokatzean dago: informazio fluxua baldintzatzea lortzen dutenek irabaziko dute borroka.

Adimen artifizialean oinarritutako ikaskuntza automatikoko algoritmoak baliatuz, helburu bera lortzea bide duten estrategiak daude. Horiek ere, akats nabariak egiten dituzte oraindik, ez daude isuri kognitiboetatik salbu, eta azken muturrean gehienetan pertsona bat behar izaten dute. Pertsona horrek berriro haren subjektibotasuna atxikiko dio erabakiari. Pertsonek jasotzen dituzten presioa eta arazo psikologikoak ere kontutan hartzekoak dira; ez da samurra egunero gezurrez gain, mezu biolentoak, arrazistak eta faxistak iragazten egon behar izatea.

Jendearen irizpide onean eta kritikotasunean —eta horren lanketan— sinistu nahiko bagenu estrategia moduan, soluzio hoberena izanik ere, errealitatean zaila da. Intuizioak esan diezaguke pertsona nagusiek edota esperientzia asko dutenek erabaki hobeak hartuko dituztela, baina beharbada, ez da horrela. Facebooken albiste faltsuak zabaltzen dituztenak aztertu dituen ikerketa batek erakutsi du 65 urte baino gehiagokoak direla era horretako informazio gehien hedatzen dituztenak; gazteekin alderatuta zazpi aldiz gehiago. «Alfabetatze digital» txikiagoa edo beren kontaktu sareekiko duten sinesgarritasuna izan daitezke arrazoiak, baina ez dakigu. Dakigun gauza bakarra da, bagenekien alegia, informazio faltsuak endemikoak direla gure jendartean.]]>
<![CDATA[Beharrak asetu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/031/003/2020-05-23/beharrak_asetu.htm Sat, 23 May 2020 00:00:00 +0200 Gorka Julio https://www.berria.eus/paperekoa/1879/031/003/2020-05-23/beharrak_asetu.htm
Ekonomiaz ariko garela dirudi eta hala da, baina horretarako meet.coop zerbitzua baliatuko dugu eredu moduan. Zerbitzu hori bideokonferentziak egiteko zerbitzu kooperatibo bat da. Hau da, software librea oinarri hartuta, bideokonferentzia zerbitzua ematen duen eta erabiltzaileek elkarrekin kudeatzen duten zerbitzu kooperatibo bat da.

Mota ezberdinetako kideak ditu. Parte hartzailea, doako kontu bat —dohaintza bat egitea estimatzen dute— egin eta erabiltzen duen erabiltzaile soila; erakunde kideak, komunen inguruan edota ekonomia sozial eraldatzailean kokatzen diren erakunde erabiltzaileak, 500-1.000 euro bitarteko hasierako ekarpen bat egingo dutenak eta plataformaren erabakietan parte hartuko dutenak batzarrean; saio antolatzaileak, zenbait grabaketa eskumen dituen erabiltzailea; Devops partaideak, plataformaren kudeaketa teknikoan parte hartu dezaketenak. Ezaugarrietan ere bereizten dira, eta kooperatibismoari eta ekonomia sozial eraldatzaileari lotutako oinarriak dituen eredu bat sustatzen dute; non zazpi oinarri kooperatiboak kontutan hartzen dituzten: atxikimendu librea eta erretiro librea; bazkideen kontrol demokratikoa; bazkideen partaidetza ekonomikoa; autonomia eta independentzia; hezkuntza, gaikuntza eta informazio eskubidea; kooperatiben arteko lankidetza; komunitatearekiko atxikimendua.

Labur esateko, beharra zuten zenbait erakunde sustatzaileek, beharra detektatu eta soluzio bat proposatzen dute, baina soluzio hori ez dute haientzako soilik egin nahi, eta ireki egiten dute. Horrela, behar bera duten beste batzuek ere parte hartu dezakete, konpromisoak hartuz, eta hasieratik erabakietan parte hartuz. Erakunde horietatik kanpoko norbanakoei, doako zerbitzu bat ere eskaintzen die plataformak, «zerbitzu publiko» moduko bat.

Beharrak asko ditugu jendartean; eredu horien bidez eta teknologia lagun, elkarrekin asetu nahi ditugun erabakitzea tokatzen zaigu orain. Baina egingarria da, beti izan da.]]>
<![CDATA[Elkar laguntza ekonomikoaz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1875/031/002/2020-05-16/elkar_laguntza_ekonomikoaz.htm Sat, 16 May 2020 00:00:00 +0200 Gorka Julio https://www.berria.eus/paperekoa/1875/031/002/2020-05-16/elkar_laguntza_ekonomikoaz.htm
Auzolaguntza edo crowdfunding-a da ezagunenetakoa. Oso era ezberdinak daude hori egiteko, baina denek eskatzen dute lana. Jarri nahi duzun horri forma eman, komunikatu eta jendeak ordainetan jasoko dituen sariak antolatu eta banatu beharko dira, adibidez.

Plataforma asko dago horretarako. Verkami da ezagunenetakoa, sortzaileei bideratua, baina izaera guztiz pribatukoa. Goteo da beste bat, ekarpen komun bat bilatzen duten proiektuak oinarri dituena, fundazio bat atzean duena. Itsulapikoa.eus da, akaso, crowdfunding plataforma erreferentziazkoa Euskal Herrian. Elkarte bat dauka atzean eta oso ondo funtzionatzen du. Crowdfunding bat baino gehiago diren ekimenak ere badira, bere izaera sozialagatik. Adibidez: Gofundme.com/f/oarsoaldekoa-erresistentzia-kutxa edo bizihotsa.eus.

Beste tresna interesgarri bat txanpon sozial digitalena da. Kontutan hartu Ipar Euskal Herrian Euskoak daukan indarra. Europa mailako era horretako moneta handienetarikoa da, handiena ez bada. Tokiko moneta osagarri bat, zirkuitu itxi batean funtzionatzen duena, eta bazkideen artean itzultzen dena. Tokiko ekonomia suspertzeko eta berpizteko tresna erabilgarria. Zentzu horretan, ekimen berriak jaiotzen ari dira; ongi etorria eman diezaiogun Ekhilur.eus ekimenari ere.

Tresna horiek guztiek jendearen arteko sostengu sareak eraikitzeko balia daitezke. Askotan esperientzia zehatzak dira, txikiak, baina elkar laguntza handiagoetan pentsatzeko balio dute. Pentsa ditzakegu birbanaketarako zirkuitu handiagoak? Aurrekoan Andoni Mikelarenak idatzi zuen soldataren parte bat, oinarrizko beharrak asetzera bideratuta, bertako ekonomia burujabetzan lan egiten duten enpresetan inbertitzeko aukeraz. Lotu ditzakegu, teknologia, auzolaguntza, tokiko monetak eta herri proiektuak?]]>
<![CDATA[Tele-errealitate berria]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1876/031/002/2020-05-09/tele_errealitate_berria.htm Sat, 09 May 2020 00:00:00 +0200 Gorka Julio https://www.berria.eus/paperekoa/1876/031/002/2020-05-09/tele_errealitate_berria.htm
Telelanera ohitzea ez da erraza, askok denbora errekorrean egin behar izan badute ere. Telelanarekin efizienteagoak izaten gara kasu askotan, bilera (ez beharrezko) asko desagertzen dira, baina baita espazio informaletako komunikazio bizkorra ere —hori posta elektronikoko edo Whatsappeko mezu batean bilakatzen da maiz—.

Telelanaren gako nagusia mugak jartzean dago: ordutegi zehatz bat finkatzean; posta elektronikoa etengabe ez irekitzean; distrakzioak, sakelako notifikazioak ondo antolatzean ezinbestekoak —bizitza ez da gelditzen— edota lanari lotutakoak jasotzeko; ahal dela, lan espazio berezitu bat definitzean; asteburuak eta jai egunak errespetatzean; errutina berriak diseinatzean...

Telelanean bizitza pasatu dugunok hori dena badakigu edo bagenekien. Bagenekien, telelangile olatu berriak ere sare efektu bat sortzen duelako. Mugak jarri behar direla ulertzen ez dutenek —edo jarri ezin dituztenek—, presioa sartzen dute guztiongan, eta horrek antsietate kate moduko bat sortzen du. Maiatzaren 1ean e-mailak erantzuten aritu zirenak milaka izango ziren.

Bideokonferentziak ere sozializatu ditugu. Horiekin batera, zenbait pertsonak nekea, zailtasunak, ezin egona... sentitzen dute. Bideokonferentzia bat ez da aurrez aurreko komunikazio arrunt bat. Askorentzat, egoera publikoan hitz egitearen parekoa da. Arreta asko eskatzen du ikusle bezala, eta hizlari bezala zer esan, jendearen erreakzioak interpretatzen saiatzea pantaila lau baten aurrean.

3D (+hitzik gabeko komunikazioa) komunikazio eredu batetik 2D komunikazio plano batera pasatu gara. Ez gaude erosotasun espazio batean; gure etxean gaude, bai, gure gotorleku espazioan, baina sozializaziorako erabiltzen ditugun maskarak jantzi behar ditugu —profesionalarena, lagunarena, maitalearena...—, horrek dakartzan arazoekin. Onar dezagun: harremanak errealitate berrira egokitzea oso zaila da, denborarekin egokitu bagaitezke ere; hori edo intsumiso deklaratu.]]>
<![CDATA[Piletan pentsatu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1875/031/002/2020-05-02/piletan_pentsatu.htm Sat, 02 May 2020 00:00:00 +0200 Gorka Julio https://www.berria.eus/paperekoa/1875/031/002/2020-05-02/piletan_pentsatu.htm
Pilaren metafora oso baliagarria da gauza askotarako. Ez naiz ari elektrizitatea metatzeko balio duten pilez, geruza ezberdinez osatutako egiturez baizik. Geruza bakoitza independentea da, baina goikoekin edo behekoekin erlazionatzeko era zehatz bat dauka.

Pila ezagunenetakoa TCP/IP da, baina ez trabatu izenean. Pentsatu Internet bidez gailu ezberdinak konektatzeko eta informazioa alde batetik bestera helarazteko tarteko pauso asko eman behar direla. Sare batera konektatuta egon behar du fisikoki, izan kablez edo uhinez; Internetera konektatuta egon beharko du gero; konexio bat ezarri beharko da puntu biren artean edo informazioa nola pasako den protokolo baten bidez definitu; eta, amaitzeko, aplikazio baten bidez egin nahi den hori egiteko aukera izango genuke, adibidez nabigatu.

Azken geruza horri begiratzen diogu maiz, zein aplikazio darabilgun, nolakoa den, zein ezaugarri dituen, baina beste guztiak ere garrantzitsuak dira. Azpiegitura oinarrizkoenetan, sareetan, kableak eta antenak zeinek jartzen ditu? Zeinek kontrolatzen? Zein ezaugarrirekin eta kosturekin konektatzen gara sarera? Zeinek dauka sarbidea?...

Pila horietan pentsatzeak ematen digu, nolabait, gure askatasunaren edo kontrolaren neurri bat. Aldi berean, abantaila bat ere badu horrela pentsatzeak: geruza bati bakarrik begiratuz gero, horretan zentratu gaitezke, baldin eta gero goiko edo beheko geruzekin nola lotuko den pentsatzen badugu. Kaleak zeharkatzen dituzten hodiak azpiegitura garrantzitsua dira, adibidez.

Pilaren metafora honek hausnarketarako balio du eta teknologiaz haratago erabili daiteke. Nola dago eraikia gure jendartea? Zein da oinarrian dagoena? Zer eta nola eraikitzen dira ondorengoak? Geruzak banaka azter daitezke eta bakoitzarentzat irtenbideak eta alternatibak proposatu. Gauzak aldatu ahal izateko, pila guztia aldatu daiteke, baina errazagoa da geruza horietako bakoitzean gauzak aldatzen hastea, horrek besteetan eragina baitu. Metafora urrunegi eraman dut akaso, baina Maiatzaren Lehenaren biharamuna da.]]>
<![CDATA[Asko dago jokoan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1884/031/001/2020-04-25/asko_dago_jokoan.htm Sat, 25 Apr 2020 00:00:00 +0200 Gorka Julio https://www.berria.eus/paperekoa/1884/031/001/2020-04-25/asko_dago_jokoan.htm
Aplikazio bat erabili beharko omen dugula ia inork ez du eztabaidan jartzen. Gai teknikoez hitz egiten da, geoposizioa vs bluetootha, zentralizatua vs deszentralizatua, multinazional handiak vs software libreko soluzioak... Asko dira aukerak, baita bakoitzak dakartzan ondorioak ere. Irakurleari utziko diot Interneten nabiga dezan —apustu interesgarrienetako bat DP-3T protokolo irekia erabiltzen dutenak direla aurreratzen dut—.

Behingoagatik, halere, markotik atera nahiko nuke, eta, erabaki teknologikoa garrantzitsua dela esan ondoren, erabaki horren atzera-buelta ezintasunean jarri nahi dut azpimarra.

Lehenik: nork erabakitzen du hori baliagarria dela? Esperientzia desberdinak daude munduan eta aplikazio bat epidemien kontrolerako baliagarria izan badaiteke ere, lanketa handia behar du horrek. Datuekin gero zer egin, baina bereziki zer erantzun eman, delako garrantzitsua. Datuak izan eta neurri desegokiak hartu daitezke. Jendartearen %60 inguruko erabilpen zabal bat behar du aplikazioak, efizientzia maila batera iristeko, adibidez.

Aukerazkoa izan beharko luke, eta horra hor lehenengo paradoxatako bat. Aplikazio bat instalatu behar izateak, jendarteko kapa batzuetara bakarrik iritsiko litzatekeela kontutan hartuz. Aurrekari garrantzitsu bat ezartzen du. Beharrezkoa balitz, pribatutasuna ziurtatzen ez duten ereduak erabiltzen baditu bereziki, kontrolean oinarritutako etorkizunerako ateak irekiko lituzke parez pare. Horregatik, aplikazio horien erabilera ez behartua eta epe batean soilik erabiltzea bakarrik ahalbidetu beharko litzateke.

Kontrol horiek hasieratik ezinezko bihurtu eta aldi berean helburua eskuratzea posible da. Ezinezkoa, dikotomia faltsu bat da. Teknologia mailan bezala, legedi mailan ere beste ezertarako aplikazio horiek erabiltzea debekatu daiteke; ziurtasunez funtzionatzen dutenak testak dira.

Egoera okerrenean, erabaki gogorrak hartu behar izaten dira; ziurgabetasunaren aurrean, behintzat, atzera bueltarako aukera izan dezatela.]]>
<![CDATA[Poltsikoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1875/031/002/2020-04-18/poltsikoa.htm Sat, 18 Apr 2020 00:00:00 +0200 Gorka Julio https://www.berria.eus/paperekoa/1875/031/002/2020-04-18/poltsikoa.htm
Pocket, lehen Read It Later izenez ezaguna, aplikazio eta web-zerbitzu bat da. Erabiltzaileari Internetetik lortutako irakurketa-zerrendak administratzeko aukera ematen dio. Mahai gaineko bertsioa 2007an kaleratu zen, eta gaur egun erabilgarri dago macOS, Windows, iOS, Android... sistementzat ere. 2017an Mozillak erosi zuen Pocket, bere Firefox nabigatzaile ezagunarekin uztartzeko. Gaur egun, ezer instalatu beharrik izan gabe, helbide barraren ondoan azaltzen den ikono baten bidez erabil daiteke.

Pocket-ek aukera ematen dio erabiltzaileari web orri bateko edukia hodeian gordetzeko, gero irakurtzeko. Gordetako artikulua erabiltzailearen zerrenda batera bidaltzen du ondoren, Interneten beharrik gabe irakurtzeko (offline). Automatikoki sinkronizatzen du erabiltzailearen gailu guztietan, eta irakurgarritasuna hobetzeko beharrezkoak ez diren atalak sinplifikatzen ditu, testu karaktereak moldatuz eta pantailara egokituz.

Jasotako edukiak etiketatu, artxibatu eta gogoko bezala marka daitezke, horien bilaketa errazteko. Sakelako bertsioan beste erabiltzaile batzuekin ere parteka daitezke. Horrela, jasotzen goazen informazioak antolatzeaz gain, beste batzuekin partekatu eta Pocketek berak gomendatutakoekin irakurtzeko aukera dugu.

Bereziki interesgarria iruditu zait garai hauetan. Informazioaren kudeaketa oso zaila izaten ari den egunetan, artikulu interesgarriak gorde eta gero irakurtzeko aukera (hobetua) oso baliagarria bihurtu da niretzat informazio fluxua antolatzeko.

Orain arte komentatu ez dudan funtzio bat ere badu tresnak: artikuluak irakurtzen ditu. Noski, gazteleraz edo ingelesez badira soilik, katalanez edo euskaraz ez baitu hitz egin nahi oraindik. Era honetako teknologiek duten garrantzia azpimarratzeaz gain, teknologiak existitzeaz gain, ahots sintesia kasu, hauek tresnetan txertatzeak dauka garrantzia.]]>
<![CDATA['Wu-wei']]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/029/002/2020-04-04/wu_wei.htm Sat, 04 Apr 2020 00:00:00 +0200 Gorka Julio https://www.berria.eus/paperekoa/1881/029/002/2020-04-04/wu_wei.htm scroll-a erretzen, informazio berri bila, aurrekoa ezin asimilatu oraindik.

Gauzak apuntatu beharra ez ahazteko, paragrafo bat mila aldiz irakurri beharra edota entzuten ari zaren irratsaioaren haria jarraitzeko ezintasuna. Fenomenoak denoi eragiten digu, eta teknologia inpaktu berezia izaten ari da horretan guztian.

Tresna teknologiko berri eta onuragarri asko ere ezagutu ditugu, eta batzuek informazioa ordenatzen lagunduko digute hemendik aurrera ere: Jitsi.org, bideokonferentziak egiteko; Nextcloud, fitxategiak trukatu eta elkarrekin lantzeko; Wordpress, egina ez zenuen webgune hori egiten hasteko; edo auskalo, norbaitek gauzak ikusita Woocommerce erabiliz, denda digital bat martxan jartzeko erabakia hartuko zuen.

Baina ez ginen prest, aitortu behar dugu; digitalizazioaz hitz egiten dugunean, jendarte bezala ez ginen honetarako ere prest. Eraiki dugun info esferak gure gorputzak lasaitu bainoago, larritu egiten ditu, militarrak kaleetan ikustea bezainbeste, akaso. Orain ari gara martxa hartzen eta konturatzen, horrek guztiak dituen inplikazioez. Argi daukagun bakarra da denak ez direla onak.

Efizientziaren eta lanaren alorrean, jende batek inoiz baino lan gehiago izango du telelana edo presentziala izan, beste batzuek inoiz baino gutxiago, baina egongo dira batzuk blokeo egoera batean. Shock kognitibo horren arrazoiak asko izan daitezke, baina adituek diotenez, horietako batzuk behintzat estres kognitibo edo emozional batekin egon daitezke lotuta.

Filosofia taoistan, bada printzipio interesgarri bat: Wu-wei. Egoera bati aurre egiteko modurik egokiena ez ekitea da, ez behartzea. «Esfortzurik gabe» eta «hazkuntza» ere esan nahi du. Ez jardute hori eta ezer ez egitea ez dira gauza bera; landareak Wu-wei bidez hazten dira, ez dute esfortzurik egiten hazteko. Ez dakit ez ote genukeen Wu-wei apur bat praktikatu behar. Ez dut gehiegi lortu, hobetzen ari banaiz ere. Leihotik bata besteari mokoka ikusi ditudan usoek eta balkoi batean jarri duten Mikel Laboaren kantak lasaitzen naute, soilik.]]>
<![CDATA[Pare(ta) artean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/031/002/2020-03-28/pareta_artean.htm Sat, 28 Mar 2020 00:00:00 +0100 Gorka Julio https://www.berria.eus/paperekoa/1881/031/002/2020-03-28/pareta_artean.htm
Patenteen existentzia zentzuduna izan daiteke. Asmakizun bat egiteko eta gauzatzeko ezinbesteko inbertsioa ziurtatzeko, sormen horren inguruan ezartzen den ustiaketa monopolio bat da patentea. Horrela, inbertsio hori egin duenak denbora batean inbertsioa berreskuratu eta etekin bat izan dezake. Ez da ideia txarra akaso, baina osasuna edota pertsonen bizitzak jokoan daudenean, ez da zilegi; edo ez luke izan behar. Bereziki, horietako asko aurretik eraikitako eta publikoki ordaindutako oinarrizko ikerketak dituztelako oinarri. Botikekin ere, egoera bera da.

Jabetza intelektualean, ikerketaren eta ezagutzaren alorrean gauzak bizkor aldatzen ari dira. Koronabirusak ikertzaileen arteko truke bizkorragoa ekarri du. Publikazioak irekian egitea ere orokortzen ari da. Lehia oraindik hor dago, baina baita beste eredu baten aztarnak ere. Gauzak desberdin egin daitezkeela erakusten duen eredu bat.

Ez estatu liberalak ez merkatuak lortu ez duena, egiten ari da jendea. Zenbaitek gaixotasunaz defendatzeko maskarak eta pantailak; plano libreetan oinarritutako arnasgailuak besteek. Josteko makinez eta 3D inprimagailuez osatutako sare herritar banatu batek egin du posible beren etxeko pareta artetik eta estatu edo erakunde publikoen laguntzaz hobeto egingo luke oraindik.

Inoiz baino gehiago p2p (pareen arteko) ekoizpen molde bat posible da. Softwarea librea ekoizteko balio du, baina baita objektu fisikoak edota edonolako zerbitzuak ekoizteko ere. Oparotasuna metatzen du ezagutza komunaren formularen bidez, eta errentak xahutzen ditu kontrol zentralaren beharrik gabe, baita hierarkiarik edota eskala handiko erakundeen beharrik gabe. Eta garrantzitsuena, hemen dago, funtzionatzen du; ez da kontakizun moral bat, errezeta magiko bat edota intentzio onak dituen aktibismoa, soilik.]]>
<![CDATA[E-irakaskuntzaren garaia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1876/031/002/2020-03-21/e_irakaskuntzaren_garaia.htm Sat, 21 Mar 2020 00:00:00 +0100 Gorka Julio https://www.berria.eus/paperekoa/1876/031/002/2020-03-21/e_irakaskuntzaren_garaia.htm e-learning plataforma hoberena. Berari esker, munduan milaka eskola, unibertsitatek eta hezkuntza zentrok egiten dute lan. Eztabaida foroak, jarduerak bidaltzeko aukerak, galdetegiak, ebaluazioa eta konpetentziak kudeatzeko aukera... Gure hezkuntza sistemaren oinarrietako bat da; gure datuekin trafikatzen duten enpresa multinazionalekin lehiatzen da.

Horregatik, inoiz baino garrantzitsuagoa da horren alde apustu egitea. Administrazio publikotik, beharrezko azpiegiturak eskalatu behar dituzte dagoen eskarirako. Ikasgaiak prestatzen orduak pasatu dituzten irakasleak ezin ditugu utzi ezinbestekoa duten tresna hori gabe.

Aukera gehiago ere eskaintzen ditu tresnak, eta milaka dira gehitu ahal zaizkion funtzionalitateak. Horien artean bi nabarmendu nahi ditut: BigBlueButton eta Nextcloud integrazioa.

BigBlueButton, euskal komunitateak ahalegin askorekin itzulitako bideokonferentzia tresna bat da. Moodlerekin integratzean, bideokonferentziak egiteko, arbela eta moderazio aukerak eskaintzen ditu, ikasgela birtual baten moduan.

Nextcloud, berriz, hodei propio bat izateko aukera ematen duen sistema bat da. Fitxategiak trukatu, egutegi partekatuak, kontaktuen kudeaketa... Horretaz gain, horrek ere gehigarriak eskaintzen ditu, eta gehitu ahal zaizkio bideokonferentzia gela, fitxategien edizio partekatua egiteko baliabideak, proiektuen kudeaketa eramateko panelak... Moodlerekin integratuz gero, hodei horretan dauden fitxategiak zuzenean gehitu ditzakegu gure ikastaroetara.

Gure irakasleek milaka ordu pasatu dituzte beren ikasgaiak antolatzen, baita beren burua formatzen ere. Beste batzuk orain ari dira, ahalegin handiko auto-ikasketa prozesu batean, ahal dutena egiten. Esperientzia propioagatik dakit zenbat ahalegin eskaini behar izan dioten, adibidez, Irungo Eguzkitza BHIk, Oiartzungo Haurtzaro ikastolak, Trintxerpeko Karmengo Ama IPIak, Hondarribi Talaia BHIko irakasleek... eta beste askok.

Ikasleak eta familiak ere ahalegin bereziak egiten ari dira, beren etxeetako eskola txikietan. Horregatik, administrazioari une honetan baliabide egokiak ematea dagokio. Benetako apustua egiteko ordua da arlo honetan!]]>
<![CDATA[Beltxargak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1878/025/002/2020-03-14/beltxargak.htm Sat, 14 Mar 2020 00:00:00 +0100 Gorka Julio https://www.berria.eus/paperekoa/1878/025/002/2020-03-14/beltxargak.htm
Terminoa Nassim Taleb filosofo libanoarrak garatu zuenetik gero eta gehiago erabiltzen da etorkizuneko ikerketetan, bereziki ekonomiaren eta teknologiaren alorretan. Egunotan, koronabirusak sortu duen egoeraren inguruan entzungo duzue gehien.

Etorkizunaren inguruko ikerketetan, aurretik definitutako eszenatikoekin jokatzen dugu, baina era honetako fenomeno bat gertatzean gauzak erabat aldatzen dira. Aurretik gerta zitezkeen eszenatokiak edota joeren proiekzioek ez dute balio. Gertaera hori zergatik gertatu den jakitea garrantzitsua bada, askoz ere garrantzitsuagoa da «normalitate» berri horretara bizkor eta ondo egokitzen jakitea. Aurretik planifikatutakoak ez badu balio, planifikatzen duenak irabazten du; normalean baliabide gehien dituenak.

Egokitze hori traumatikoa izan daiteke, eta trauma hori gehiengoaren interesen kontra eta gutxi batzuen alde bideratu daitekeela ere ondo deskribatu zuen Naomi Kleimek, Shockaren doktrina liburuan. Baina kasu honetan, zer gertatuko den ez dakigu. Beltxarga beltza agertu da, baina ahatetxo itsusia ere izan du alboan denbora askoan. Gure artean osasun publikoaren alde eta pribatizazioaren kontra, zaintzaren egituratzearen alde eta zaintzaren alorra merkantilizatzearen eta prekarizatzearen kontra, behar sozialak komunean eta ez bakandurik erantzun behar ditugula zion ahatetxo itsusiak.

Cyberpunkaren maxima zen: «Etorkizuna hemen da, baina ez dago ondo banatua». Etorkizun hoberik ezin dugu amestu ere, proiektatu ditugun etorkizunak distopikoak badira, etorkizun distopikoak izango ditugu. Kapitalismoa bera sistema bat baino, prozesu bat da, mugitzeari uzten dionean krisian sartzen dena.

Ahatetxo itsusi hori izan daiteke neoliberalismoak bere sistema gainbehera argian dela ikusita, prestatua diguten etorkizunari aurre egin diezaiokeena. Etorkizuna ez da existitzen, ekiten egiten da. Uko egin diezaiogun etorkizun prefabrikatuei eta ortzimuga berriak defini ditzagun elkarrekin, ahatetxo itsusia beltxarga zuri eder bihurtu arte.]]>
<![CDATA[Gauzen liburutegiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1878/035/002/2020-03-07/gauzen_liburutegiak.htm Sat, 07 Mar 2020 00:00:00 +0100 Gorka Julio https://www.berria.eus/paperekoa/1878/035/002/2020-03-07/gauzen_liburutegiak.htm library of things eredu antzekoekin. Azkenetako bat, Bartzelonan sortu dute Sant Marti barrutian: bibliodecoses.cat/.

Liburutegi horiek irekiak dira, eta haietan liburuak maileguan hartu beharrean, bestelako objektuak daude. Horiek erabili ahal izateko, bazkide egin behar zara, eta sarrera kuota txiki bat edo diru-kopuru bat ordaindu beharko duzu akaso zerbitzua erabiltzen duzunean.

Kasu askotan tresnak mailegatzeko erabiltzen dira; objektu horiek, normalean, etxean izaten ditugu, baina oso gutxitan erabiltzen ditugu beren bizitza baliagarri osoan; zulatzeko makina adibide bikaina da. Baina horiez gain, noizbehinka behar dituzun beste produktu batzuk ere maileguan hartzeko aukera duzu hemen: proiektagailua, kanpin denda, termoak...

Herritarrek objektuak partekatu eta maileguan hartzeaz gain, haiek erabiltzen eta konpontzen ikasten dute, gauzen bizitza luzatzen eta hondakinak murrizten laguntzeko. Horietako batzuen garapen naturala hondakinen murrizketa eta komunitatearen indartzea sustatzen dituzten tailerrak eta jarduerak antolatzeko gune bat litzateke.

Batzuek ez dute pausoa inoiz emango, eta negozioa egin nahiko duenik ere egongo da. Garrantzitsua litzateke, baina, liburutegien izaera publikoaren antzekoak izatea. Batzuetan laguntza publikoarekin eraiki izanagatik, eta besteetan komunitate batek herritar talde antolatuek beren zenbait behar asetzeko helburuarekin eraikitzen direlako.

Gauzez ari gara oraindik, baina bizkor egin dit buruak salto beste behar batzuetara ere. Teknologiaren bitartekaritza, objektuen berrerabilera sustatzeko erabiltzeaz gain, izaera publiko berri bat indartzeko baliatzerik balego? Nolakoak lirateke horretarako gune fisikoak zein birtualak?

Jauzi handia dago objektuen truketik pertsona taldeek dituzten behar orokorretara; baina azken aldian Pirinioetako eskualdeetara egindako bidaiek teknologia horiek komunitateak egituratzeko erabil daitezkeela pentsatzera eraman naute. Gune urbanoan interesgarria dena, beharbada han komunitate batek bizirauteko aukerak biderkatzeko tresna izan daitekeelako.]]>