<![CDATA[Gotzon Hermosilla | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 29 Nov 2020 14:44:28 +0100 hourly 1 <![CDATA[Gotzon Hermosilla | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[«Batez ere, inpunitatea izaten zen gogorrena»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2041/006/001/2020-11-29/batez_ere_inpunitatea_izaten_zen_gogorrena.htm Sun, 29 Nov 2020 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/2041/006/001/2020-11-29/batez_ere_inpunitatea_izaten_zen_gogorrena.htm
1970eko abenduan, 21 urte zituen Perez Jauregik, eta hemeretzi Begoña Vesgak. Biak ala biak PCE(i) edo Alderdi Komunista Internazionaleko kideak ziren. PCEren banaketa batetik sortutako alderdia zen PCE(i), garai hartan hain ugariak ziren ezkerreko beste talde bat.

Perezek eta Vesgak alderdian ezagutu zuten elkar, eta, Burgosko epaiketa iritsi zenerako, urtebete inguru zeramaten han: Perezek eta Vesgak militatzen: «Garai hartako gazte askoren moduan. Diktaduraren aurrean odola irakiten sentitzen genuen. Seguru asko, gure jatorriagatik, langileen askapenak gehiago kezkatzen gintuen: ni Eibarko auzo langile batean bizi nintzen, Txontan, eta etorkin familia batekoa nintzen. Garai hartan, harremana norekin egin, eta horren arabera amaitzen zenuen talde batean edo bestean, eta Roberto eta biok PCE(i)-ren zelula batean egon ginen beste kide batzuekin».

Abenduaren 3an, prozesua hasi zenean, greba orokorra egon zen Eibarren: «Erantzuna ikaragarria izan zen, eta lanuztea, erabatekoa. Kontuan hartu behar da Eibarko jendea bazegoela auzipetuen artean, Enrike Gesalaga eta Mario Onaindia adibidez, eta Jon Etxabe apaiza ere Eibarren aritzen zen. Jendea eta familiak ezagutzeak lagundu zuen sentsibilizazioan. Manifestazioak ere oso handiak ziren. Gu borroka klandestinotik gentozen, baina hura masa mugimendua zen. Lehenengo aldiz ikusi genuen frankismoaren kontrako erantzun jendetsua».

Tiroak manifestazioan

Hurrengo egunean ere manifestazioa izan zen iluntzean: «Salbuespen egoeran geunden, eta poliziaren kontrolak handiak ziren, baina, hala ere, jendeak kalera jo zuen. Untzagatik abiatu, eta poliziaren lehenengo oldarraldi bat egon zen. Manifestazioa moztu zuten, lehenengo tiroak entzun ziren, eta jendea barreiatu zen. Han, beste gazte bat zauritu zuten, hamazazpi urteko mutil bat, San Agustinen. Hala ere, aurrera egin genuen. Txonta auzoko sarreran barrikada bat egin zen, eta, han, Guardia Zibila ke potoak botatzen hasi zen, baina jendea ez zen barrikadatik aldentzen».

Perez Jauregi karmeldarren elizaren ondoan zauritu zuten. Vesgak dioenez, tiroa «bertatik bertara» egin zioten: «Ez ziren urrutitik ke poteak jaurtitzen ari ziren guardia zibilak izan, manifestarien artean infiltratutakoak baizik, kaleko jantzitako poliziak. Gau hura oso gogorra izan zen Eibarren. Pentsa, beste ihesbiderik ez, eta jende askok mendira jo zuen: inguruko baserrietako txakurren zaunkak gau osoan entzun ziren».

Perez Jauregi lau egun geroago hil zen, abenduaren 8an. Haren hilketak lorratz sakona utzi zuen, Vesgak dioenez: «Niri, batez ere inpunitatea egin zitzaidan gogorrena. Trantsizioan hainbat gauza onartu ziren, eta, adibidez, niretzat oso gogorra zen Aliciarekin [Alicia Jauregi, Robertoren ama] topo egitea eta jakitea semearen hilketa zigorrik gabe gelditu zela. Urte asko pasatu dira lehenengo aintzatespenak irisi aurretik; 2014ra arte biktima gisa ere ez zegoen onartuta, eta onarpena iritsi zenerako ama hilda zegoen. Injustizia handia izan da».

Badago beste xehetasun bat, Vesgari «mingarri» begitantzen zaiona: «Heriotzara zigortutakoek bizia salbatu zuten herriaren mobilizazioari esker, eta gero horietako batzuek ibilbide bat egin zuten PSE-EEn, baina sozialisten aldetik ahanztura handia egon da. Hori oso bidegabea iruditu zait beti, mobilizazioei esker bizia salbatu zuten batzuek Roberto bezalako biktimak ahaztuta eduki izana».

Vesgak «pertsona bikain» gisa gogoratzen du Roberto Lopez Jauregi: «Oso gazteak ginen denok, eta ilusioz beterik geunden. Baina nik esango nuke denon artean Roberto zela lasaiena».

Abenduaren 3an ekitaldi bat egingo dute Eibarko Coliseo antzokian, Goldatu elkarteak eta Eibarko Memoria Taldeak antolatuta, eta han, Burgosko epaiketaren 50. urteurrena gogoratzeaz gain, omenaldia egingo diote Perez Jauregiri.]]>
<![CDATA[«Konturatu naiz truke txanpon bilakatu naizela»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2026/010/001/2020-11-22/konturatu_naiz_truke_txanpon_bilakatu_naizela.htm Sun, 22 Nov 2020 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/2026/010/001/2020-11-22/konturatu_naiz_truke_txanpon_bilakatu_naizela.htm
BERRIA, Gara eta Flandriako De Standaard egunkarietako kazetariekin mintzatu da Jauregi, telefonoz.

Zer moduz zaude?

Ez oso ondo. Baina mentalizaturik nago, noiz eta nola eramango nauten ez dakidan arren. Alde batetik, liberaturik sentitzen naiz, apur bat nekatuta nengoelako horrenbeste jazarpen eta leku batetik bestera ibili beharrarekin. Ipar Euskal Herrian errefuxiaturik nengoela handik alde egin behar izan nuen paperak kendu zizkigutelako, eta garai hartan GALek ere lasterka ibiltzera behartu gintuen. Handik Mexikora joan nintzen, eta gero Belgikara etorri nintzen. Hemen ere jazarpenak ez du etenik izan.

Nolakoa izan zen zure atxilotzea?

Ustez, Kasazio Auzitegiaren erabakiaren ostean, eskumuturreko elektronikoa jarri behar zidaten, eta gero erabaki estradizioa noiz gauzatu. Baina asteazkenean polizia mordoa etorri zen nire etxera, oso oldarkor eta atxilotzeko agindurik gabe. Ez zidaten utzi nire abokatuarekin hitz egiten, eta gezurretan aritu zitzaizkidan: esan zidaten haiekin joan behar nuela eskumuturrekoa jartzera, baina espetxera eraman ninduten. Duela gutxi ebakuntza egin didate, eta sendagilearenera joan behar nuela esan nienean, zera erantzun zidaten: «Ez arduratu, Espainian hemen baino ospitale hobeak daude».

Helegiterik aurkeztu duzue?

Bai. Kasazio Auzitegiak onartu zuen estradizio eskaera, baina adierazi zuen hura ez zela gauzatuko eta aurrerago erabakiko zutela estradizioa noiz egin. Hori ez dute errespetatu, eta horregatik nire abokatuak helegitea jarri du.

Zer iritzi duzu gertatutakoaren inguruan?

Konturatu naiz truke txanpon bilakatu naizela Espainiak eta Belgikak poliziaren arloan dituzten aferetarako. Terrorista etiketa jarri didate, horrek dena errazten dielako, eta horren aurrean nik ez dut zer eginik edo zer esanik. Ikusiko dugu. Espero dut bidezko epaiketa bat izatea, baina zalantza handiak ditut.

Eta Belgikako Gobernuaren jarrera?

Dezepzio handia hartu dut horrekin. Uste dut Espainiak presio handia egin diola. Lehenengo aldiz atxilotu nindutenean, 2013an, Belgikako poliziek esan zidaten Espainiako poliziaren laguntzaren behar handia zutela, Espainiako hegoaldean ezkutatzen diren gaizkile belgikarrak harrapatzeko. Hala ere, Belgikak bi aldiz ezezkoa eman zion Espainiari ni estraditatzeko eskatu zuenean; hirugarrenean etorri da baiezkoa, eta hasieran izendatuta zeuden epaileak aldatu ostean.

42 urte eman dituzu erbestean. Nolako esperientzia izan da hori?

Horrek asko irakatsi dit, erbestean bizitzea une oro agertzen diren arazoei irtenbidea bilatzea baita, eta oso jende maitagarria aurkitu dut bidean. Urte hauetan guztietan lan pila bat egin dut, baina beti atezuan egon naiz, Espainiak ez diolako ni jazartzeari utzi. Lan egiteak, sukaldean aritzeak batez ere, terapia moduan balio izan dit, egoera hau edozein zoratzeko modukoa baita. Espainiako prentsa ere jazarri zait.

Orain, berriz, ostera ere abiarazi dute zure kontrako prozedura.

New Yorkeko Dorre Bikien kontrako atentatuaren ondoren erabaki zuten borrokan ibilitako guztiak terroristatzat hartzea, eta hori oso ondo etorri zaio Espainiari, edozein borroka mota aspaldi utzi eta munduan zehar barreiaturik geunden guztion kontra egiteko. Espainiarentzat, delituen preskribatzerik ez dago, euskal herritarrak tartean badaude, noski. GAL bai, hori preskribatuta eta ahaztuta daukate, eta ez da ezer gertatzen. Ni, aldiz, oraindik ez naute epaitu, ez dute nire kontra inolako frogarik, eta hala ere Madrilera iritsi bezain pronto kartzelara sartuko naute.

Nire kontrako auzia artxibatuta egon zen, eta berriro ireki zuten, Espainiako justiziak nahi duena egiten duelako. Estradizio eskaera atzera bota zuenean, Belgikako justiziak esan zuen auziak aspalditik artxibatuta behar zuela. Gainera, urteak dira ETA desagertu zenetik. Espainiak badu hortik zer ikasi.

Zer-nolako aldartearekin egiten diozu aurre etor daitekeenari?

Ez nago pozik, jakina, baina nire tristezia eta hunkidura gorabehera, esan dezaket duintasunez noala, eta aurrera egiteko gogoarekin. Espero dut beste inork pairatu behar ez izatea ni pairatzen ari naizena.]]>
<![CDATA[Jaione Jauregi: «Konturatu naiz trukerako txanpon bilakatu naizela»]]> https://www.berria.eus/albisteak/190089/jaione_jauregi_konturatu_naiz_trukerako_txanpon_bilakatu_naizela.htm Sat, 21 Nov 2020 12:36:57 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/190089/jaione_jauregi_konturatu_naiz_trukerako_txanpon_bilakatu_naizela.htm <![CDATA[Fiskalak eskatu du berriro egiteko 'Bateragune auziko' epaiketa]]> https://www.berria.eus/albisteak/189931/fiskalak_eskatu_du_berriro_egiteko_bateragune_auziko_epaiketa.htm Thu, 19 Nov 2020 09:39:04 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/189931/fiskalak_eskatu_du_berriro_egiteko_bateragune_auziko_epaiketa.htm <![CDATA['Bateragune auziko' epaiketa berriro egiteko eskatu du fiskaltzak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1846/011/001/2020-11-19/bateragune_auziko_epaiketa_berriro_egiteko_eskatu_du_fiskaltzak.htm Thu, 19 Nov 2020 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1846/011/001/2020-11-19/bateragune_auziko_epaiketa_berriro_egiteko_eskatu_du_fiskaltzak.htm Bateragune auziko epaiketa. 2012an, auzitegiak sei urte eta sei urte eta erdi bitarteko zigorrak ezarri zizkien ezker abertzalearen bost kideri Arnaldo Otegi, Rafael Ruiz Usabiaga, Arkaitz Rodriguez, Miren Zabaleta eta Sonia Jacinto, baina, geroago, Giza Eskubideen Europako Auzitegiak ebatzi zuen epaiketa ez zela «inpartziala» izan, aho batez ebatzi ere.

Horren ondorioz, Espainiako Auzitegi Gorenak epaia baliogabetu zuen, joan den uztailean jakinarazi zuenez. Orain, fiskaltzak uste du «prozedura akats bat» baino ez zela egon eta horrek ezin duela ekarri «errudunak zigorrik gabe uztea». Beraz, epaiketa berriro egin dezatela eskatu du.

Vox alderdi ultraeskuindarrak aurkeztu zuen helegitea, eta alderdi horrek eman du fiskaltzaren erabakiaren berri, sare sozialen bidez. Orain, Auzitegi Gorenak erabaki behar du fiskaltzaren eskaera aintzat hartzen duen horrek epaiketa berriro egitea ekarriko luke edo, aitzitik, bazter lagatzen duen.

Epaiketa berriro egitekotan, lehenengo urratsa izango litzateke epaimahaia osatuko luketen epaileak aukeratzea: izan ere, horretan datza Giza Eskubideen Estrasburgoko Auzitegiak detektatutako irregulartasuna, epaiketa ez zela bidezkoa izan esatera eraman zuena. Arnaldo Otegiren defentsak helegitea aurkeztu zuen Angela Murillo epailea aukeratu izanaren kontra, hura «inpartziala» ez zelakoan, eta Auzitegi Gorenak ez zuen onartu helegite hori, aurreko beste auzi batean Murilloren kontrako errekusazioa onartu zuen arren.

Auzian zigortutako bost akusatuek aspaldi bete zituzten ezarri zizkieten zigorrak. Epaia baliogabetu zutenean, horrek ez zuen ondorio praktikorik ekarri prozesatuen egoerari zegokionez, Otegiri kargu publikoa izateko debekua kentzeaz gainera. Ikusteko dago zer gertatuko litzatekeen epaiketa berriz egingo balitz.

Auzitegi Nazionala, kontra

Naiz agerkari digitalak azaldu duenez, Espainiako Auzitegi Nazionala berriro azaldu da epaiketa errepikatzearen kontra. Joan den urrian, atzera bota zuen AVT-Verde Esperanza elkartearen eskaera bat, epaiketa berriro egitekoa, eta orain, fiskaltzaren erabakia plazaratzeaz batera, ezker abertzaleko bost kideen defentsak jakin du Espainiako Auzitegi Nazionalak aukera hori baztertu duela ostera ere, «Estrasburgoko Auzitegiaren ebazpenean eta Espainiako Auzitegi Gorenak oraindik orain plazaratutakoan ez delako horrelakorik aipatzen», Naiz-ek azaldutakoaren arabera.

2009ko urriaren 13an hasi zen gerora Bateragune auzia gisa ezagutu zena, Baltasar Garzon epaileak ezker abertzaleko hamar lagun atxilotzeko agindu zuenean, tartean Arnaldo Otegi, Rafa Diez, Sonia Jacinto, Miren Zabaleta eta Arkaitz Rodriguez, «Batasuna berregiten saiatzea» leporatuta.

2011ko ekainean hasi zen epaiketa. Zigor gogorrak ezarri zizkieten akusatuei: zortzi eta hamar urteko espetxe zigorrak Zabaletari, Jacintori, Rodriguez, Diez eta Otegiri. Azken bi horien kasuan, ETAko buruzagi izatea leporatu zieten.

Gorenak epaia berretsi zuen 2012an, baina zigorrak murriztu zituen. 2018an iritsi zen Estrasburgoko Auzitegiaren epaia, auziaren norabidea hankaz gora jarri zuena: horren arabera, epaiketa ez zen «inpartziala» izan. Ordurako, baina, bost auzipetuek zigorrak beterik zituzten.]]>
<![CDATA[Euskal sindikatuek salatu dute Marokok gerra inposatu diola Mendebaldeko Saharari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2061/019/001/2020-11-19/euskal_sindikatuek_salatu_dute_marokok_gerra_inposatu_diola_mendebaldeko_saharari.htm Thu, 19 Nov 2020 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/2061/019/001/2020-11-19/euskal_sindikatuek_salatu_dute_marokok_gerra_inposatu_diola_mendebaldeko_saharari.htm
Adierazpena ELA, LAB, Steilas, ESK, CCOO, UGT, CNT eta Bizkaiko EHNEk izenpetu dute, eta horien izenean LABeko idazkari nagusi Garbiñe Aranburuk eta CCOOko Loli Garciak irakurri zuten agiria atzo; Fronte Polisarioak Euskal Herrian duen ordezkari Mohamed Limamek ere parte hartu zuen prentsaurrekoan.

Adierazpen horretan, sindikatuek salatu dute Marokok su-eten akordioa urratu zuela militarrak bidali zituenean protestan ari ziren sahararren kontra, eta, hori ikusirik, argudiatu dute Fronte Polisarioa «bidezko defentsan» aritu zela herritar zibilen bizitzak babesteko. Sahararrek lau aste zeramatzaten protestan, NBE Nazio Batuen Erakundeari autodeterminazio erreferendum bat exijitzen. Sindikatuek gogorarazi dutenez, bi aldeek izenpetutako akordioetan agertzen da galarazita dagoela harresi militarrean pasabiderik egitea, eta, hortaz, Marokoren jokabidea «legez kanpokoa» dela. 29 urteren ostean «gerra berpiztea» leporatu diote.

Mendebaldeko Saharako herriari eta Fronte Polisarioari elkartasuna adierazteaz gain, sindikatuek Marokori egotzi diote «Magreb osora heda daitekeen ezegonkortasunaren erantzukizun osoa», eta nazioarteko komunitatea eta, bereziki, Espainia ere ahotan hartu dute.

Esan dutenez, NBE ez da gauza izan «modu baketsuan manifestatzen ari ziren sahararrak babesteko», eta azken 45 urteetan ez dute «ezer» egin gatazka konpontzeko. «Gertatutakoa nazioarteko komunitateak duen axolagabekeriaren erakusgarri baino ez da», esan dute.

Espainiari «deskolonizatzeko gelditzen den Afrikako azken lurraldeaz» daukan ardura bere gain hartzeko eskatu diote, eta «saharar herriaren autodeterminazio eskubidea aitortzen duen erreferenduma berehala egiteko» indar egin dezala.

«Herri sahararra bere kausa legitimoari irtenbidea bilatzeko bakea eta elkarrizketa nahi dituen herri bat da», esan dute sindikatuek, «herri nekatu, zapuztu eta gogaitu bat, 45 urte hauetan bete gabeko hamaika promesa jasan behar izan dituena».

Sindikatuek ziurtatu dute ez dutela Saharako herria «bakarrik» utziko.«Euskal Herria herri solidarioa izan da beti saharar herriarekin eta bere borrokarekin, eta sindikatuek hala adierazi dugu era askotan», esan dute.

Horregatik, herritarrei dei egin diete larunbatean Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hiriburuetan eta beste zenbait herritan egingo diren mobilizazioetan parte har dezaten; 12:00etan hasiko dira.]]>
<![CDATA[Sindikatuek salatu dute Marokok gerra inposatu diola Saharako herriari]]> https://www.berria.eus/albisteak/189919/sindikatuek_salatu_dute_marokok_gerra_inposatu_diola_saharako_herriari.htm Wed, 18 Nov 2020 08:12:39 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/189919/sindikatuek_salatu_dute_marokok_gerra_inposatu_diola_saharako_herriari.htm <![CDATA[«Memoriaren liburu osoa irakurri behar dugu, eta ez soilik norberaren atala»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/008/001/2020-11-10/memoriaren_liburu_osoa_irakurri_behar_dugu_eta_ez_soilik_norberaren_atala.htm Tue, 10 Nov 2020 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1873/008/001/2020-11-10/memoriaren_liburu_osoa_irakurri_behar_dugu_eta_ez_soilik_norberaren_atala.htm
Giza eskubideen esparrua Lehendakaritzatik Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiken Sailera pasatu izana aldaketa tekniko hutsa da? Edo ba al dago horren atzean asmoren bat?

Departamentu berri bat osatu nahi izan da, berdintasuna, justizia eta giza eskubideak biltzen dituena, eta ikusi dute gai horiek kokapen egokia izan dezaketela departamentu horretan, besterik gabe. Ez nioke bestelako garrantzirik emango.

Aurten, gazteengan jarri nahi izan duzue arreta Memoriaren Eguna dela eta. Zergatik?

Gazteek eskubide osoa dutelako, eta nire ustez betebeharra ere bai, jakiteko zer gertatu den. Baina ez jakitea jakiteagatik: etorkizunari begira, memoriak funtzio bat du: elkarbizitzarako tresna izatea.

Gazteak aipatzen hasita, zertan da Eusko Jaurlaritzak irakaskuntzan ezarri nahi zuen Herenegun programa?

Programa geldirik dago, pandemia dela eta. Jakina den moduan, programa horren lehenengo bertsioa egin zen, horren gainean egokitzapenak egin ziren, eta nik esango nuke aberastu egin dela. Printzipioz, programa prest zegoen hamar ikastetxetan ezartzeko esperientzia pilotu moduan martxotik aurrera, baina orduantxe sortu zen pandemiaren kontua.

Pentsatzen dugu gaur egun eskoletan lehentasuna pandemiari aurre egitea dela, eta oraingoz gelditzeagatik ez dela ezer gertatzen, baina programak bere horretan jarraituko du.

Memoriaren Egunaren ekitaldiak ere izango du murrizketarik COVID-19aren izurria dela eta.

Jakina, egoera berezia dela eta, horrek eskatzen dituen murrizketei jaramon egin behar diegulako. Baina bere esanahi sinbolikoa ez du galtzen. Herri honek memoria behar du.

Nolako memoria, baina?

Nik uste dut herri hau memoriaren liburua idazten ari dela. Liburu bakarra behar du izan, baina hainbat kapitulu izango ditu, eta lehenengo kapitulua, garrantzizkoena, ETAri dagokionak izan behar du, Euskal Herrian azken hamarkadetan giza eskubideen urraketarik larrienak ETAren eskutik etorri direlako. Baina hori ezin da izan kapitulu bakarra. Kapitulu gehiago izan behar ditu liburuak, giza eskubideen beste urraketak ere jasotzeko.

Behin liburua idatzita, bi helburu leudeke: alde batetik, guztiok guztia irakurtzea, ez bakarrik norberari dagokiona, besteen esperientziez eta sufrimenduez jabe gaitezen. Eta, beste aldetik, liburua irakurri eta itxi ondoren, bi eratako helburuak atera beharko genituzke: atzera begira, ondorioztatzea ez zela bidezkoa izan, eta aurrera begira, etorkizuneko Euskadi hiru zutaberen gainean eraiki behar dela: pertsonen duintasuna, indarkeriarik eza eta giza eskubideen sustapena.

Memoriaren Egunera itzuliz, Alderdi Popularraren ordezkariek normalean ez dute parte hartzen horren ekitaldietan, eta bestelako protestak ere egon dira aurrekoetan. Adostasun zabalagoa behar da egunaren inguruan?

Guk eskuak zabalik ditugu, eta elkarlanerako borondatea dugu. Uste dut aukera ezin hobea dugula memoria partekatu hori eraikitzeko. Lehen aipatu dizkizudan ondorio horiekin bat ez etortzea ez da erraza. Hortik bere burua bazter uzten duenak esplikatu beharko du zergatik utzi duen.

Espainiako Gobernuaren ordezkaritzak beste ekitaldi bat antolatu du —atzo egin zen—.

Ekinbide guztiak ongi etorriak dira memoriaren norabide horretan baldin badoaz, hau da, aintzat hartzen badute memoriak inklusiboa izan behar duela, irekia, enpatikoa eta etikoa. Udalek ere ekitaldiak antolatu ohi dituzte, Eusko Legebiltzarrak ere bai, eta denak dira baliagarriak memoria elkarbizitzarako sustatzen duten heinean.

Zeintzuk izango dira ardura berrian landu nahi dituzun ildo nagusiak?

Legealdi honek biktimen legealdia izan beharko luke, biktima guztiena, eta memoria partekatuaren legealdia. ETAren terrorismoaren biktimenei dagokienez, bide luze eta zabala egin da, eta horri eutsi behar zaio. Orain, beste indarkeria mota batzuen biktimetan arreta jarri behar da. Horrek esan nahi du 2016ko legea garatu behar dela [legez kanpoko polizia indarkeriaren biktimen legea]; batzordea jadanik lanean ari da, eta hemendik hilabete gutxi batzuetara izango dira lehenengo ebazpenak.

Espainiako Auzitegi Konstituzionalak legea onetsi izanak bultzada emango dio horri?

Horrek babesa ematen dio, eta uste dut gai hori legealdi honetako ikurretako bat izango dela.

Eta bestea?

Benetan uste dut aukera dugula memoria partekatu horretan denok bat etorriko ginatekeen gutxieneko batzuetara iristeko, eta aukera hori jorratuko dugu.

Lehen mailako eta bigarren mailako biktimak al daude, batzuetan salatu den bezala?

Ez. Berriz diot, ozen, argi eta garbi: azken hamarkadetan Euskal Herrian giza eskubideen urraketarik larriena, kualitatiboki eta kuantitatiboki, ETAren eskutik etorri da. Hori hala da. Baina horrek ez du esan nahi horiek direla biktima bakarrak. Badaude beste terrorismoen eta beste indarkerien biktimak. Nik biktima guztietatik gertu egon nahi dut, biktima guztiei entzun, biktima guztiei lagundu, jakinda horrekin ez ditudala indarkeria guztiak maila berean jartzen. Baina guztien alboan egongo naiz.

Joan den asteburuan, Euskal Herritik kanpo dauden presoak bisitatzera joandakoei isunak jarri zizkieten. Jaurlaritzak afera horretan esku hartzeko aukerarik ikusten du?

Kasu jakin batzuei heldu baino gehiago, hiru printzipio nagusi nabarmendu nahiko nituzke. Hasteko, legea bete dadila, hau da, presoek beren inguruko espetxeetan egon behar dute. Ez naiz ezer berririk asmatzen ari: gobernu programan agertzen da hori, baina nabarmendu egin behar da behin eta berriz. Hurbiltzea ezin da izan salbuespen bat; alderantziz, legea betetzea da.

Bigarrenik, ETAren aurkako borrokan zenbait neurri jarri ziren indarrean. ETA ez dagoenez, eutsi behar zaio ETAren kontra borrokatzeko egindako legediari? Zentzurik ba al du horrek? Edo, aitzitik, zuzenbide estatu bati dagozkion neurri arruntak ezarri behar ditugu?

Eta, hirugarrenik, nik uste dut ETAko presoei autokritika eskatu behar zaiela. Gertatutakoa bidezkoa ez zela izan adieraziko lukeen autokritika batek beste egoera batean jarriko gintuzke.

Hurbiltze eta mugimendu batzuk egon dira espetxeetan. Nahikoak direla uste al duzu?

Berriro diot: legea bete behar da. Horrelakoak ez dira mesedeak, legea betetzea baizik.

Zer irizten diezu espetxetik ateratzen diren preso ohiei egiten dizkieten ongietorri ekitaldiei?

Plano humanoan, ulertzen dut presoa espetxetik irten eta etxera iristen denean ingurukoentzat, gurasoentzat, seme-alabentzat poz iturria dela. Hori ezin da ukatu. Baina ongietorri publiko horiek beste irakurketa bat daukate, eta, nire ustez, ez doaz norabide onean, ez doa nik lehen aipatzen nuen autokritikaren eta legitimaziorik ezaren bidetik. Nik gehiago ikusten ditut biolentziaren kulturaren berrespen gisa. Eta, gero, biktimak berriro biktima bilakatzea ere badakar. Horregatik, kritikoa naiz.

Azken bolada honetan ugaldu egin dira iragan hurbilari buruzko liburu, telesail eta antzekoak. Horien inguruan iritzi kontrajarriak daude. Zuk zer irizten diezu?

Zertarako erabili nahi diren. Memoria liskarrerako izan daiteke, edo elkarbizitzarako. Guztion memoria eraikitzeko egiten diren ahalegin guztiak ongi etorriak dira. Liskarrerako edo norbere jarrera justifikatzeko erabili nahi diren ekinbideak, aldiz, ez doaz bide onean.]]>
<![CDATA[«Elkarri entzun eta elkarrekin ikasteko gunea izan nahi dugu»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/008/001/2020-11-06/elkarri_entzun_eta_elkarrekin_ikasteko_gunea_izan_nahi_dugu.htm Fri, 06 Nov 2020 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1857/008/001/2020-11-06/elkarri_entzun_eta_elkarrekin_ikasteko_gunea_izan_nahi_dugu.htm
Goia berrikuntzan aditua da, eta hogei urtez aritu da proiektu estrategiko konplexuen koordinazioan eta jakintza alor askotako pertsonen zuzendaritzan. Azken urteotan, Mondragon korporazioan aritu da lanean, kooperatiben sarean berrikuntza sustatzen. Arantzazuko santutegiaren ondoan dagoen Gandiaga topagunea izango du aurrerantzean lantoki, eta handik erantzun die BERRIAren galderei.

Zer da Gizarte Berrikuntza Laborategia?

Gizartearen erronken inguruan hausnartu, esperimentatu, ikertu, proiektuak partekatu, entzun, ikasi eta ezagutza zabaltzen duen elkargune bat da. Normalean, horrelako laborategi baten ezaugarriak izaten dira elkarlana, erronka global eta konplexuen ikerketa, esperimentazioa, sozializazioa eta gizartegintza. Gure kasuan, azken helburua da gizarte justuago, kohesionatuago, lehiakorrago eta, azken finean, gizatiarrago bat lortzea, Arantzazuko tradizio historikoarekin bat eginda.

Ez zaudete bakarrik zeregin horretan.

Gipuzkoan, adibidez, badaude beste ekinbide batzuk, lurraldearen etorkizuneko erronka horiei erantzun bat eman nahi dietenak, eta gehienak gobernantza eredu berriak bilatzera bideratuta daude administrazio publikoaren eta gizarte antolatuaren artean. Hor gelditzen zen aintzat hartu gabeko espazio bat, alegia, agenda politiko berrian herritarrek duten inplikazio eta parte hartzea. Laborategiak esku hartuko du hor.

Geroz eta eten handiagoa dago pertsonen eta erakundeen artean, eta laborategiak herritarren alderdi hori landu beharko luke.

Zeintzuk izango dira laborategiaren jarduera esparruak?

Ingurumena eta gizartegintza ardatz izango dituen proiektu eraldatzailea izan nahi du laborategiak, eta horretarako lau gai ditu jomugan: elkarbizitza, lana, trantsizio ekologikoa eta ongizatea, eta lau esparru horietan euskal gizarteak izan ditzakeen arazoak eta beharrizanak abiapuntu gisa hartuta, soluzio eta erantzun berritzaile bila abiatuko da.

Horretarako partaidetza prozesuak garatuko ditugu, herritarrak zein erakundeak ahaldunduz, eta lankidetza sareak osatuz udalerri, enpresa, elkarte eta tokiko eragileen artean. Ikastaroak, kongresuak, jardunaldiak eta hitzaldiak antolatzeko asmoa ere badago. Pertsonak erdigunean jarrita, elkarri entzun eta elkarrekin ikasteko gunea izan nahi dugu.

Erantzun «berritzaileak» bilatuko dituzuela esan duzu. Hori da laborategiaren ezaugarri nagusia?

Laborategiaren ezaugarrietako bat da esperimentatze aktiboa, bestela ez litzatekeelako laborategi izango. Aurrean ditugun erronkak globalak dira, baina tokian tokiko dimentsio sozial, kultural eta ekonomikoa kontuan hartuta bilatu behar zaie erantzuna.

Dinamika berriak eta lan egiteko modu berriak aktibatu behar dira nahitaez. Esperimentazioak eta arriskua hartzeak prozesuaren parte izan behar dute. Gizarteari entzuteko modu berriak bilatu behar dira.

Hortaz, laborategia gogoeta eta eztabaida teorikorako gune bat izango da? Edo zeregin praktikoak ere izango ditu?

Gogoetatik harago, laborategiak baditu helburu zehatz batzuk: sareak sortzea askotariko eragile eta pertsonekin, hemengoak zein kanpokoak; irekiera eta nazioartekotzea, beste ereduetatik ikasteko eta gure eredu herrigilea erakusteko ere; eta ikerketa ausartak, berritzaileak eta sendoak abiaraztea. Lan horretan, unibertsitatearen parte hartzea gakoa izango da.

Zein izango da laborategiaren jardueraren esparru geografikoa?

Proiektu hau Arantzazun eta Gipuzkoan sortu da, baina herri proiektua izateko bokazioa dauka. Elkarlanaren zati bat izango da [Euskal Autonomia] Erkidegoko zein Euskal Herriko beste erakunde eta instituzioekin harremanak hastea, sendotzea, konfiantzazko esparru bat sortzea, Arantzazu bihur dadin guztiontzat intereseko diren proiektuen topagunea.

Arantzazu Gaur Fundazioak sustatzen du laborategia. Zer da Arantzazu Gaur?

2008. urtean sortu zen, eta. gaur egun. Arantzazuko Frantziskotar Probintziak, Gipuzkoako Foru Aldundiak, Oñatiko Udalak, Mondragon korporazioak eta Kutxa Fundazioak osatzen dute. Funtzio nagusia da Arantzazu sustatu eta biziberritzeko prozesuak bultzatzea, kudeatzea eta koordinatzea. Gandiaga topagunearen kudeaketa ere badarama. Orain laborategia bihurtuko da fundazioaren ardatz eta jarduera nagusi, eta bestelako ekinbideak bertan txertatuko ditugu.

Sinbolikoki, Arantzazuk oso esangura berezia izan du euskal herritarren iruditerian. Nola uztartzen da proiektu berri hau Arantzazuko espiritu horrekin?

Erabat uztartzen da. Arantzazun badira hainbat elementu berezi, esaterako, gure herrian duen balio sinbolikoa eta bere izaera politikoa ere. Espiritualitateari eta erlijioari loturiko gune garrantzitsua da, baina, bestalde, beti izan da leku berritzaile eta eraldatzailea, euskararen, artearen, literaturaren, pentsamenduaren edo musikaren arloan, eta, gainera, askotariko jendea erakarri du: sentsibilitate eta aukera desberdinak zituzten jendeen topagune izan da. Laborategiak jarraipena eman nahi dio espiritu horri, eta gure herriari baliozkoa den ekarpen bat egin.

Zuk eskarmentu handia bildu duzu gizarte berrikuntzaren arloko egitasmoak garatzen, baina oraingo ardura hau berria da zuretzat. Zer-nolako aldartez ekin diozu zeregin berriari?

Erronka handiak dituen proiektua da, anbizio handikoa, berritzailea, eragile askoren adostasunetik sortu dena eta herri proiektua izateko bokazioa duena. Nik ilusio handiarekin, erabat motibatuta eta indartsu ekin diot. Ohore bat da proiektu hau gidatzeko aukera izatea.

Zehaztu al duzue zeintzuk izango diren datozen asteetan egin beharreko lehenengo lanak?

Aste gutxi dira hasi ginenetik baina jadanik buru-belarri ari gara lanean. Marko estrategikoa zehazten hasi gara, eta urte bukaerarako izango ditugu datozen urteetarako lan ildo nagusiak. Lan taldea ere osatzen hasi naiz, laborategia martxan jartzeko lehenengo inbertsio eta egokitzapen batzuk egiten hasi gara. Gero, geure burua aurkezten eta herriko eragileekin harremanetan ere hasi gara, batzordean ere martxan jarri ditugu, komunikazio plan estrategikoa ere abian dugu eta abar. Lan handiko hasiera da.]]>
<![CDATA[«Ereduaz eztabaidatu behar dela erakusten du Zaldibarko auziak»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/010/001/2020-11-05/ereduaz_eztabaidatu_behar_dela_erakusten_du_zaldibarko_auziak.htm Thu, 05 Nov 2020 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1857/010/001/2020-11-05/ereduaz_eztabaidatu_behar_dela_erakusten_du_zaldibarko_auziak.htm
Ahoztar Zelaietak (Bilbo, 1972) eskarmentu handia du ikerketa kazetaritzaren arloan, zenbait liburu plazaratu ditu ustelkeriaren, droga trafikoaren eta antzeko gaien inguruan, eta bere azken lanak Zaldibarko auzia du hizpide: Zaldibar zona cero du izenburua (Zaldibar, zero eremu), eta Txalapartak argitaratu du. Gaur bertan Markinan (Bizkaia) aurkeztuko du, 20:00etan, Uhagon kulturgunean.

Desberdintasunik egon da liburu honen eta gainerakoen artean, idazketa prozesuari dagokionez?

Alde batetik, ez da izan, beste batzuetan bezala, neuk bilatutako gai orokor bat, ordurako jorratuta zegoena; orain abiapuntua albiste bat izan da, eta ikerketa atoan egin behar izan dut. Beste desberdintasun bat izan da informazioa aurkitu ahala beste kazetari batzuekin partekatu dudala, eta nik baino hedadura handiagoa duten komunikabide batzuek neuk emandako informazioa publikatu dutela. Pozgarria izan da lankidetza moduko bat egon izana.

Liburuan diozunez, 1993an hasi zen Zaldibarren zabortegi bat eraikitzeko tramitazioa, baina egitasmo horrek ez zuen lortu ingurumen baimena 2011ra arte.

1993an Verter Recycling existitzen ez zen arren, gerora enpresa horren akziodun izango zen pertsona batek lursail batzuk erosi zituen zabortegia eraikitzeko, baina Zaldibarko Udalak atzera bota zuen egitasmoa. Saioak jarraipena izan zuen, baina tarte horretan HBren udal mozio bat onartu zen, mirariz esango nuke, Zaldibarren zabortegirik jartzea galarazteko.

2000ko hamarkadaren bukaerarako, EAJren alkateak eta udal arkitektoak arauak aldatu zituzten, eta aukera zabaldu zuten zabortegi bat jartzeko egitasmoa aurkezteko. Horrek bultzada handia eman zion proiektuari. Udalak baimena eman zuen EH Bilduk alkatetza lortu baino 11 egun lehenago.

Verter Recycling enpresak bazuen konexiorik botere politikoarekin?

Enpresaren agiriak arakatzen hasi nintzenean, lehenengo ezustekoa izan zen ikusi nuenean han agertzen zela Iñaki Arriola Eibarko alkate izan zeneko idazkaria [Javier Sanchez]. Herri honetan nahikoa ohikoa izaten da zuhaitzak adar bat izatea enpresa pribatuan eta beste bat administrazio publikoan. Tiraka hasi nintzen eta beste harreman batzuk ere agertu ziren: esaterako, Ernesto Martinez de Cabredo Uraren Agentziako zuzendaria, hots, larrialdian parte hartzen zuen enpresa publiko baten burua zabortegiaren jabeen enpresa bateko presidentea zela.

Zure ustez, zergatik amildu zen zabortegia? Azken urteetan detektatutako irregulartasunek zerikusiren bat izan zuten?

Ertzaintzaren txostenean agertzen da Joaquin Beltranek abisua eman ziola enpresari arazo larri batzuk zeudelako zabortegian. Enpresa pribatu bi kontratatu zituzten zabortegiaren egonkortasunari buruzko txostena egiteko: hondamendia gertatu baino 48 ordu arinago txosten hori eman zioten Verter Recyclingi, eta han agertzen da zabortegiak hondamendi arrisku larria zuela. Enpresak ez zien informazio hori zabaldu langileei, eta, gainera, erabaki zuen bere ohiko jarduerarekin jarraitzea.

Administrazioak ba al du erantzukizunik afera honetan?

Bai, eta ez soilki politikoa. Justiziak badu bidea ikertzeko administrazioak ondo bete ote zuen jagoteko duen eginkizuna, eta hor baditu zenbait zantzu: azken azterketan gabezia larri batzuk agertu ziren, eta Jaurlaritzak ez zuen erabaki zigortzea hondamendia gertatu arte.

Beste informazio bat ere ezkutatu ziguten, nik lortu eta hedabide batean filtratu nuena: Zaldibarko zabortegiak hondakin arriskutsuen trafiko ilegal batean parte hartu zuela, eta zigortu egin zutela horregatik. Administrazioak bazuen informazio ugari enpresari buruz; kamioilariek, auzokideek eta sektoreko beste enpresariek bazekiten hor zer gertatzen ari zen, eta administrazioak ez bazekien, hor arazo bat dago.

Liburuan diozu sakoneko arazoa dela administrazio publikoaren eskuetan egon beharko lukeen jarduera enpresa pribatuek hartu dutela. Hala uste duzu?

Eredu hori sortu dute, zahar etxeetan bezala. 90eko hamarkadan, zahar etxe gehienak publikoak ziren. Apurka-apurka pribatizatu dira; publiko batzuk esku pribatuetara pasatu dira, eta orain arazoak azaleratu dira. Espainian eztabaida hori asko zabaldu da, baina hemen ez, eta hemen arazoa larriagoa da, enpresa pribatu horietako asko politikan ibilitako jendeak sortu dituelako. Hondakinen arloan ere, hori da eztabaida: ea ondo egin den kudeaketa hori enpresa pribatuen esku utzita.

Liburutik hartutako esaldia da: «Jaurlaritzak bazuen Zaldibarko ingurumen krisia konpontzea Iñaki Arriola pagaburu gisa aurkeztuta. Zergatik ez zuen egiten?»

Nik nire erantzunak baditut. Arriolak PSE-EEn duen giharra oso inportantea da: ikusi besterik ez dago nora heldu den alderdian, zenbat urte eman dituen Eibarko alkate, Eneko Andueza bere idazkari izandakoa orain legebiltzarreko bozeramailea dela eta abar. Indar handia du alderdian.

Euskal Herriko klientelismo sare honetan asko hitz egin da EAJri buruz, baina PSEk ere bere partea dauka, eta zenbait enpresarekin harreman estuak izan ditu. Nik aspaldi esan dut: EAJ afera hauetan ez da alderdi berekoia. Alderantziz, oso eskuzabala da; atsegin du beste batzuekin gauzak konpartitzea, badakielako horrekin batera bezero sareak ere partekatzen dituela, enpresekin harreman onak izatea eta abar.

Zein da afera honetatik atera daitekeen irakaspen edo ondorio nagusia?

Eredu baten inguruko eztabaida egin behar dela. Eztabaida politiko eta mediatiko handia egon da etxeko hondakinez, horiek hondakin guztien %10-15 baino ez diren arren. Orain hasi gara hondakin industrialez hitz egiten, baina hor lobbyak, interesak eta presioak askoz indartsuagoak dira.

Zoritxarrez, beharrezkoa izan da hondakindegi bat amiltzea, bi langile hiltzea eta gurean azpiegitura sakratua den autobide bat kalteturik suertatzea eztabaida hori gailendu dadin. Handik aste gutxira, beste hondakindegi batean ere hil zen langile bat, baina Senegalgo mutil bat zen, eta horretaz gutxiago hitz egin da. Zaldibarkoaren inguruan zeresana piztu da, eta aukera baliatu behar da eztabaidatzeko.]]>
<![CDATA[Olatuak eta galernak ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1883/014/001/2020-11-05/olatuak_eta_galernak.htm Thu, 05 Nov 2020 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1883/014/001/2020-11-05/olatuak_eta_galernak.htm
Bilboko Okupazio Bulegoak agerraldia egin du, Enekurin (Erandio) okupatutako etxebizitzaren harira. ARITZ LOIOLA / FOKU ]]>
okupen» aterkiaren pean aurkeztuak, eta azken bolada honetan ugaldu egin da segurtasun enpresen publizitatea, «lapurreten eta okupazioen kontrako» neurriak iragartzen dituena. Hastapena, Portugaleten Bizkaian, iazko urrian agertu zen okupazioa deabrutzeko olatuaren lehenengo aparra. Portugaleten (Bizkaia), Victoria de Castro 94 urteko emakumea ahizparen etxera joan zen egun batzuetan hura zaintzera, eta, Errepelega auzoko bere etxera itzuli zenean, ikusi zuen pertsona batzuk barruan zeudela eta ez ziotela sartzen uzten -asteon 1.800 euroko isuna jarri diete etxera sartu zirenei. Hura «ekaitz perfektua» izan zen, Portugaleteko ESB Eskubide Sozialen Bulegoko kide Eska Araizek dioenez (Bilbo, 1978): «Osagai guztiak zituen: langile klaseko auzo bat, langabezia, etxebizitza eta delinkuentzia arazo handiak dituena; hor, adineko emakume bat kalean gelditzen da batzuk bere etxean sartu direlako, eta, ondorioz, herritarrak mobilizatu egiten dira». Pobrezia egoeran dauden herritarrei laguntzen die ESBk, eta, herriko gainerako eragileak bezala, hasieratik Victoria de Castroren alde paratu ziren: «Aldi berean, zenbait erakunde eta hautetsiren jarrera salatu genuen; adibidez, [Mikel Torres] Portugaleteko alkatearena, edo hedabide batzuena, eta argi esan genuen istorio horretako zenbait kontu, mezu arrazistak esaterako, oso arriskutsuak iruditzen zitzaizkigula». Adibidez, astero Portugaleten azoka txikian aritzen diren ijitoen kontra jotzeko deialdiak zabaldu ziren sare sozialetan. «Diskurtso hori, non jabetza pribatuaren erabateko defentsa egiten den, mezu arrazistekin eta legea gogortzeko eskariekin, eskuin muturra erosoen dagoen esparrua da», azaldu du Araizek. «Parisko aldirietan, Alderdi Komunista nagusi zeneko auzo langileak Fronte Nazionalak bereganatu zituen goizetik gauera horrelakoei esker. Gure auzoetan antzeko zerbait gertatzeko arriskuak asko kezkatzen gaitu». Geroztik, beste istilu batzuk izan dira Bilbon, Santurtzin eta inguruko beste herriren batean. Kasu desberdinak izan dira, baina zenbait ezaugarri komunekin: hedabideetan oihartzun handia, gertatutakoa okupazioarekin lotzeko nahia, eta auzokideen mobilizazioak: «Dena izugarri puztu dute», esan du Araizek, «eta modu artifizialean. Beldurra hedatu nahi izan dute, beldur absurdoa, frogatuta baitago horrek ez duela inolako oinarririk. Etxetik erosketak egitera joan eta bueltan etxea okupatuta aurkitzen duenarena mito hutsa da». Bilboko Okupazio Bulegoko abokatu Leire Onzainek (Bilbo, 1989) ez du uste hori guztia «kasualitatea» denik: «Atzean daude enpresa jakin batzuen interesak, segurtasun enpresak adibidez, euren produktuak saltzeko jendea beldurtu nahi dutenak; baina baita banku eta higiezinen enpresenak ere, eta zenbait hedabiderenak ere». Interes horien artean okupazioaren inguruko legedian aldaketak eragiteko asmoa egon daitekeela uste du Onzainek. Abokatuak dioenez, gaur egun bi bide dituzte jabeek eskura okupazio bati aurre egiteko. Horietako bat bide penala da, usurpazio delitu bati dagokiona: «Printzipioz, delitu arin bat da, eta, beraz, prozedura laburtua ezartzen da: ez dago instrukziorik, normalean ez da kautelazko neurririk hartzen, eta nahiko azkarra da. Bista pare bat hilabetera izaten da, eta han ebazten da zer gertatzen den». Bigarren bidea prozedura zibila da, baina hor badago ñabardura garrantzitsu bat, 2018an legean egindako aldaketak sortua: «Legean jabe txikiak eta bestelakoak desberdintzen dira. Legegileak ulertu zuen ez zela berdina jabea pertsona partikular arrunt bat izatea edo banku bat, higiezinen enpresa bat edo jabetza handiak dituen partikular bat. Partikularren kasuan, prozedura askoz azkarragoa da, bost egunetan ebazten da, eta horregatik express kaleratzea deitzen zaio». Okupazio mugimenduko kide askoren ustez, kanpaina honen asmoetako bat da legea aldatzea, bankuek, enpresek eta enparauek prozesu azkar hori erabiltzeko aukera izan dezaten: «Horrelako entitateak aurreikusten ari dira krisiaren ondorioz kaleratze asko egongo direla eta; hortaz, batetik, etxe huts asko banku eta funts putreen esku egongo direla eta okupatzeko modukoak izango direla, eta, bestetik, etxebizitza premia ase ezingo duen jende andana ere egongo dela». Krisiak ekarritakoa Bilboko AZET Alde Zaharreko Etxebizitza Taldea joan den apirilean sortu zen, eta maiatzean hasi zen Zazpikaleetako, San Frantziskoko eta Bilbo Zaharreko etxebizitza arazoari heltzen. Hango kide Ane Salvadorrek berretsi egin du abokatuak esandakoa: «Argi eta garbi, krisiaren ondorioz ugaldu egin dira etxebizitzari lotutako arazoak. Osasun krisiak areagotu egin du larrialdia, baina, guk lan egiten dugun auzoetan, arazo hau ez da berria». Salvadorrek dioenez, hipotekak, alokairuak eta, oro har, etxebizitza «arlo kaltetuenetako bat» izaten ari da krisi honetan, eta zenbait instituziok bideratu dituzten diru laguntzak ez dira eraginkorrak: «Horiek eskuratu ahal izateko baldintzak oso klasistak eta betetzeko zailak dira. Gugana hurbildu den jende gehiena, guztia ez bada, diru laguntza horietatik kanpo gelditzen da. Laguntza horiek ez dira egoera larrienean daudenentzat, etxejabeentzat baizik, kobratzen jarraitu ahal izan dezaten». Eragile sozialek uste dute egoeraren larriagotze horrek azaltzen duela zergatik azken bolada honetan ugaltzen ari diren okupazioaren kontrako mezu eta informazioak: «Begien bistakoa da okupazioaren inguruan sortu nahi duten alarma horrek ez duela ez hankarik ez bururik», esan du Araizek. «Datu objektiboek erakusten dute ez dagoela arazo bat okupazioarekin, jendea inoren etxean sartu eta jabeak kalean geratzen ari direneko ipuin hori gezur hutsa dela, eta etxebizitzaren benetako arazoa beste bat dela: alogeren prezioak, hipoteka bat kontratatzeko bete beharreko baldintza gehiegizkoak, espekulazioa eta abar». «Pertsona baten ohiko bizilekua ez da inoiz okupatzen, guk babesten dugun okupazio mugimenduan behintzat», gehitu du Leire Onzainek. «Ezer baino lehen, printzipioengatik: nekez uler daiteke denok dugun etxebizitzarako eskubidearen alde ari den jendeak eskubide hori beste pertsona bati zapaltzea». Baina ikuspegi praktiko batetik ere, ez gaude halakoen alde: «Norbaitek etxebizitza bat okupatzen duenean, han bizitza proiektu bat garatzeko asmoz egiten du, bizitokia han finkatzeko, eta edozeinek daki horretarako beharrezkoa dela etxebizitza hori hutsik eta abandonatuta egotea». Gainera, juridikoki ere, etxe huts bat okupatzea edo inoren bizitokira sartzea arras kontu desberdinak dira: «Inoren ohiko bizilekuan sartzea ez da usurpatze bat, egoitza bortxatzea baizik. Delitu larria da, eta espetxe zigorra dakar. Dena zaku berean sartzeak okupazio mugimendua kriminalizatzea besterik ez du bilatzen». Etxeak husteko enpresak Aspaldi honetan beste eragile bat agertu da nahas-mahas horretan: okupatutako etxeak husteaz arduratzen diren enpresak -Desokupa da ezagunena-. «Eskuin muturrarekin dituzten harremanez harago, ez dugu ahaztu behar enpresak direla eta dirua atera nahi dutela», esan du Araizek. «Jende horrek ikusi du Euskal Herrian negozioa egiteko aukera izan dezaketela, merkatua dagoela, eta amorratuta daude hona sartzeko». AZETek ere uste du badagoela okupazioa kriminalizatzeko kanpaina bat, eta, Salvadorrek dioenez, «klase ikuspuntu batetik» aztertu beharreko gertaera da: «Bi helburu argi ditu: bidea prestatzea beste erasoaldi kapitalista baterako, eta langile klaseari tresnak kentzea». Izan ere, Salvadorren aburuz, «etxebizitza ulertzeko bi modu antagoniko» daude: «Negozio gisa hartzea, edo gure bizitza aurrera atera ahal izateko gunetzat jotzen dugunon ikuspegia. Euskal Herrian, etxebizitza gudu zelai nagusietako bat izango da datozen urteetan». ]]>
<![CDATA[Aurrera egiteko «atzera begiratzea» proposatuko dute Memoria Egunean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2020-11-03/aurrera_egiteko_atzera_begiratzea_proposatuko_dute_memoria_egunean.htm Tue, 03 Nov 2020 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2020-11-03/aurrera_egiteko_atzera_begiratzea_proposatuko_dute_memoria_egunean.htm
Artolazabalek esan duenez, gakoa ez da besterik gabe «orria pasatzea», eta beharrezkoa da atzera begiratzea iraganetik ikasteko eta «zauriak ondo ixteko». Haren irudiko, gertatutakoaren inguruko analisiak askotarikoak izan daitezke, baina gizarteak gauza izan beharko luke ados jartzeko «indarkeriaren zentzugabekeriaren deslegitimazioan eta giza eskubideen urraketen gaitzespenean». «Ez dago giza duintasunaren gainetik dagoen kausa politikorik edo estatu arrazoirik», esan du.

Gogora institutuko zuzendari Aintzane Ezenarrok esan duenez, pandemiak sortutako egoera dela eta, aurten Memoriaren Egunean ez dute elkarretaratzerik sustatuko, nahiz eta zenbait herritan udalek horrelakoak antolatuko dituzten, eta, batez ere, zenbait material jarriko dute udalen eta ikastetxeen esku.

Gainera, azaroaren 10ean ekitaldi bat egingo dute Gogoraren Bilboko egoitzan, 17:00etan. Iñigo Urkullu lehendakaria han egongo dela iragarri dute.]]>
<![CDATA[Aurtengo Memoriaren Egunak gazteak hartuko ditu aintzat]]> https://www.berria.eus/albisteak/189157/aurtengo_memoriaren_egunak_gazteak_hartuko_ditu_aintzat.htm Mon, 02 Nov 2020 12:21:52 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/189157/aurtengo_memoriaren_egunak_gazteak_hartuko_ditu_aintzat.htm <![CDATA[Iñaki Bilbao presoak gose greba utzi duela jakinarazi du AEMk]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1888/007/002/2020-10-31/iaki_bilbao_presoak_gose_greba_utzi_duela_jakinarazi_du_aemk.htm Sat, 31 Oct 2020 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1888/007/002/2020-10-31/iaki_bilbao_presoak_gose_greba_utzi_duela_jakinarazi_du_aemk.htm Txikito euskal presoak eten egin du joan den irail hasieratik egin duen gose greba. 50 egunez eutsi dio protestaldiari; azken egunetan Puerto de Santa Mariako erietxean (Andaluzia, Espainia) eduki dute, eta, AEMk nabarmendu duenez, bere borondatearen kontra elikatu dute zunda baten bidez. Atzo erietxetik espetxeko eritegira eraman zuten presoa, eta han zegoela erabaki zuen protesta bertan behera uztea. Jogurt bat eta zopa apur bat hartu zituen. Komunikazio greba ere etetea erabaki du.

AEMk esandakoaren arabera, Bilbaorekin hitz egiterik izan zuten gertukoek adierazi dute presoa «ahul» sumatu dutela, baina «tinko eta buruargi», era berean. Jakinarazi dutenez, Bilbaok azaldu zien gose eta komunikazio greba utziagatik ere borroka ez dela «amaitu».

Irailaren 9an ekin zion Iñaki Bilbao Goikoetxea euskal presoak gose eta komunikazio grebari, «independentzia eta sozialismoaren alde». Geroztik, hainbat mobilizazio egin dituzte Euskal Herrian presoari elkartasuna adierazteko, eta biharko ere manifestazio eta elkarretaratzeetara deitua zuen AEMk. Presoak protestaldia eten duen arren, eutsi egingo diete protestei.]]>
<![CDATA[Iñaki Bilbao presoak gose greba utzi du]]> https://www.berria.eus/albisteak/189042/inaki_bilbao_presoak_gose_greba_utzi_du.htm Fri, 30 Oct 2020 11:59:27 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/189042/inaki_bilbao_presoak_gose_greba_utzi_du.htm <![CDATA[Gernikako estatutuak 41 urte bete ditu, aldatzearen aldeko aldarri artean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1958/013/001/2020-10-25/gernikako_estatutuak_41_urte_bete_ditu_aldatzearen_aldeko_aldarri_artean.htm Sun, 25 Oct 2020 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1958/013/001/2020-10-25/gernikako_estatutuak_41_urte_bete_ditu_aldatzearen_aldeko_aldarri_artean.htm
EAJren Maria Eugenia Arrizabalagak esan du bere alderdiak «balioa» aitortzen diola Gernikako Estatutuari «herri honen instituzionalizazioa ahalbidetu duelako», baina erantsi du estatus berria behar dela. Haren ustez, «bitxia» da estatutuaren urteurrena ospatzen duten alderdiak izatea «hura betetzeko borondate gutxien izan dutenak».

EH Bilduko Iker Casanovak esan du bere koalizioan bat egiten dutela hasieratik estatutuarekin kritiko izan zirenek eta estatutuaren alde lan egin zutenek, baina gaur egun denek uste dute «agortutako tresna» dela.

EPko Pilar Garrido estatutua berritzearen alde agertu da, «autogobernu eredu demokratikoago batean sakontzeko».

Ekitaldiak Gernikan

PPk eta PSE-EEk ekitaldiak antolatu dituzte Gernikako Batzar Etxean (Bizkaia), estatutuaren urteurrena ospatzeko. PPrena atzo izan zen, eta han, alderdiko presidente Carlos Iturgaizek esan zuen estatutua dela «euskal herritarren arteko bizikidetzaren grabitate zentroa», baina orain estatutuak EAJ duela «mehatxu handiena».

PSE-EEk, berriz, gaur egingo du ospakizun ekitaldia, eta Idoia Mendiak eta Mikel Torresek parte hartuko dute.]]>
<![CDATA[«Batasuna eta diziplina soziala» eskatu ditu Sanchezek]]> https://www.berria.eus/albisteak/188721/batasuna_eta_diziplina_soziala_eskatu_ditu_sanchezek.htm Fri, 23 Oct 2020 14:50:43 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/188721/batasuna_eta_diziplina_soziala_eskatu_ditu_sanchezek.htm <![CDATA[Neurri zorrotzagoak ezarri dituzte Bizkaiko eta Gipuzkoako 25 herritan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1933/002/001/2020-10-23/neurri_zorrotzagoak_ezarri_dituzte_bizkaiko_eta_gipuzkoako_25_herritan.htm Fri, 23 Oct 2020 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1933/002/001/2020-10-23/neurri_zorrotzagoak_ezarri_dituzte_bizkaiko_eta_gipuzkoako_25_herritan.htm zona gorrietan edo hamalau egunetan metatutako intzidentzia tasa altua duten 5.000 biztanle baino gehiagoko udalerrietan. Orotara, 25 udalerri dira: bost Bizkaikoak eta hogei Gipuzkoakoak. Herri horietan zorrotzagoak izango dira koronabirusaren hedapena saihesteko neurriak, eta, besteak beste, tabernek eta saltokiek 21:00etan itxi beharko dituzte ateak. Neurriok gaur bertan sartuko dira indarrean, EAEko aldizkari ofizialean argitaratu orduko.

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako gainerako herrietan, joan den larunbatean iragarritako neurriak sartuko dira indarrean, baina ñabardura garrantzitsu batekin: sei pertsona baino gehiago elkartzeko debekua bertan behera utzi dute EAEko Auzitegi Nagusiaren ebazpenaren ostean, eta horrelakoak ez egiteko agindua «gomendioa» izango da orain.

JARDUERAK MURRIZTU

Osasun Sailak egoera epidemiologiko larria duten 25 herri horietarako zenbait «gomendio orokor» eman ditu, herri horietako jarduera eta mugikortasuna ahalik eta gehien murrizteko helburuz. Herritik ez ateratzeko eta herrira ez sartzeko aholkatu dute, ohiko salbuespenetan izan ezik: lana, ikastea, menpeko pertsona bat zaintzea, eta abar. Ezinbestekoak ez diren gizarte jarduera eta elkartze oro baztertzeko gomendioa ere egin du Jaurlaritzak herri horietarako, «elkarbizitzako talde egonkorretakoak» izan ezik.

NEURRI ZORROTZAGOAK

Gomendio orokorrez gain, zenbait agindu eta debeku ere ezarri ditu Jaurlaritzak 25 udalerri horietan, zerikusia dutenak kirol jarduerarekin, parkeekin eta saltokiekin. Kirol jarduerari dagokionez, eten egingo dituzte taldeko kirol jarduera guztiak, bai instalazio itxietakoak, bai irekitakoak, lehiaketa ofizialetakoak izan ezik. Hortaz, neurri horien ondorioz, kirola bakarka soilik egin ahalko da 25 udalerri horietan. Haur parkeak, parke publikoak eta terrazak ezin izango dira erabili 21:00etatik 08:00etara artean, horietatik igarotzeko ez bada.

Saltokiek, berriz, itxita egon behar dute 21:00etatik 08:00etara, hauek izan ezik: elikadura establezimenduek, farmaziek eta erregaia zerbitzatzen dutenek. Gainera, tarte horretan ezingo dute alkoholik saldu dendetan.

TABERNAK ERE BAI

Tabernetarako eta jatetxeetarako ere indarrean egongo da ordutegi muga hori: 21:00etatik 08:00etara itxita egoteko agindua. Horrek esan nahi du intzidentzia tasa handiko herrietako ostatuak eta jatetxeak 21:00etarako jendez hustu eta itxi egin beharko dituztela. Horrez gain, tabernetan debekatuta egongo da barran kontsumitzea: mahaian eta eserita soilik hartu ahalko dira janari-edariak. Baldintza horietara egokitzen ez diren jarduerak koktelak, esaterako debekatuko dira.

GAINERAKO HERRIETAN

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako gainerako herrietan beste hainbat neurri sartu dira indarrean, gehienak joan den astean iragarritakoak: besteak beste, edukiera %50era murriztea jarduera guztietan ostalaritzan, kultur ekitaldietan, gurtza lekuetan eta abarretan, txokoak eta elkarte gastronomikoak ixtea, eta tabernak eta jatetxeak gauerdian ixtea.

Sei pertsona baino gehiago biltzea ez dute debekatuko, auzitegiak ez baitu onartu, baina gomendatu egin dute horrelakoak ez egitea. Federatu gabeko kirol jarduerei dagokienez, ez dago debeku espliziturik hasieran iragarri bezala: kontaktu fisikorik gabe eta sei pertsonatik beherako taldeetan kirola egin ahal izango da, banaka edo taldeka. Eskola kirola, ordea, eten egingo dute.]]>
<![CDATA[Hego Euskal Herrian oraingoz ez dute etxeratze agindua ezarriko]]> https://www.berria.eus/albisteak/188679/hego_euskal_herrian_oraingoz_ez_dute_etxeratze_agindua_ezarriko.htm Thu, 22 Oct 2020 07:26:18 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/188679/hego_euskal_herrian_oraingoz_ez_dute_etxeratze_agindua_ezarriko.htm <![CDATA[Biktimak izan dira hizpide ETAk jarduera amaitu zueneko urteurrenean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1915/009/001/2020-10-21/biktimak_izan_dira_hizpide_etak_jarduera_amaitu_zueneko_urteurrenean.htm Wed, 21 Oct 2020 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1915/009/001/2020-10-21/biktimak_izan_dira_hizpide_etak_jarduera_amaitu_zueneko_urteurrenean.htm
Eusko Jaurlaritzako bozeramaile Bingen Zupiriak esan du ETAren egiturak bertan behera uzteko prozesua «oso denbora laburrean» egin zela, eta hori «positiboa» eta «beste prozesu batzuetarako eredugarria» suertatu zela, baina oraindik badagoela zer konpondu: zehazki, «herri honek pairatu duen indarkeria argitzea» eta «jasandako minagatik biktimei eman beharreko erreparazioa».

PSE-EEren idazkari nagusi Idoia Mendiak esan du ETAren bukaera hari «aurre» egin ziotenen «meritua» dela, eta Jose Luis Rodriguez Zapateroren gobernua, Patxi Lopezena, Espainiako segurtasun indarrak, Espainiako justizia eta nazioarteko kooperazioa aipatu ditu, «nahiz eta batzuk egia okertzen saiatu».

Espainiako gobernuburu Pedro Sanchezek esan du ETAren amaieraren ostean Espainiak aurrerapausoa eman zuela «adiskidetzea, bizikidetza eta adostasuna» lortzeko bidean. Espainiako Barne ministro Fernando Grande-Marlaskak, berriz, esan du «demokraziak eta zuzenbide estatuak» garaitu zutela ETA.]]>