<![CDATA[Gotzon Hermosilla | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 21 Oct 2019 04:31:28 +0200 hourly 1 <![CDATA[Gotzon Hermosilla | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[«Gure bide propioa egitea da elkartasunik onena»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1870/009/001/2019-10-18/gure_bide_propioa_egitea_da_elkartasunik_onena.htm Fri, 18 Oct 2019 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1870/009/001/2019-10-18/gure_bide_propioa_egitea_da_elkartasunik_onena.htm Erreferenduma ez da delitua izango da goiburua, eta, itxura guztien arabera, oso jendetsua izango da. Gure Esku-ko bozeramaile Amalur Alvarezek (Donostia, 1988) zehaztu duenez, Espainiako Auzitegi Gorenak zigorturiko buruzagi independentista katalanei eta Kataluniako herri osoari elkartasuna adierazteko modua izango da biharko manifestazioa, baina ez hori bakarrik.

Espero zenuten honen moduko epairik?

Azken hilabeteetan behin baino gehiagotan salatu dugu auzibidea arbitrariotasunez beterik zegoela, oinarrizko eskubide eta askatasunak urratzen zituela, eta ohartarazten genuen hau gerta zitekeela. Azkenean baieztatu da salatzen genuen injustizia hori: larrialdi demokratiko batean geunden, eta hori areagotu du epaiak. Manifestazio eskubidea, adierazpen eta pentsamendu askatasuna eta erabakitzeko eskubidea bera kriminalizatu egiten ditu, eta oso ondorio larriak dakartza.

Donostiako manifestazioa Kataluniari elkartasuna adierazteko keinu hutsa da?

Lehen ere esan dugu auzibideak eta epaiak ondorio larriak ekarriko zituztela, zigortuak izan diren pertsonentzat, haien senitartekoentzat eta ordezkatzen duten herriarentzat ez ezik, burujabeak izan nahi dugun gainerako herrientzat ere. Gure etorkizuna modu libre eta demokratikoan erabaki nahi dugunoi ere eragiten digu, azken finean erreferenduma bera kriminalizatzen duelako.

Mobilizazio honen bidez, argi adierazi nahi diogu gure elkartasuna Kataluniako herriari, baina aldi berean esan nahi dugu erreferenduma gure ustez tresna demokratikoa dela, edozein herrik bere etorkizuna libre eta demokratikoki erabakitzeko eskubidea duela.

Zertan gauza daiteke hori?

Kataluniako herriari bidali ahal diogun elkartasun mezurik argiena eta gure askatasun eta eskubideak defendatzeko erarik irmoena da Euskal Herrian ere erabakitzeko gure bide propioa eraikitzea.

Guk hilabeteak daramatzagu erreferendumaren aldeko herri ekinbidea lantzen, eta datozen hilabeteak ere horretan emango ditugu. Gure etorkizuna erreferendum bidez erabaki nahi dugu, eta horretarako beharrezkoa da gune komunak sortzea eragile eta mugimendu sozialekin, sareak eraikitzea eta kohesio soziala areagotzea.

Zer irizten diozue larunbateko manifestazioa jasotzen ari den babesari?

Guk jauzi kualitatibo bat sumatzen dugu. Ikusi dugu nola sindikatuek, bat eginda, egoera salatu, eta deialdia egiten zuten manifestaziora joateko, eta maila politikoan eta bestelako eragileen aldetik ere ikusten ari gara hori. Euskal herritar asko batzen dituen ideia da gizarte demokratiko batean bizi nahi dugula eta modu libre eta demokratikoan erabaki nahi dugula. Elkartzeko puntua da hori, eta egun haietako erantzunak hori islatzen du. Guk ere askotan esan dugu erantzun irmoa eman nahi genuela, baina ahalik eta zabalena, eta horretan aritu gara lanean.

Egunotan eragile askok hitz egin du Euskal Herriaren eta Kataluniaren arteko sinergiak bilatzeaz, bigarren frontea zabaltzeaz, agendak sinkronizatzeaz eta abar. Zuek horretarako aukera errealak ikusten dituzue?

Guk denbora luzea daramagu Kataluniarekin elkarlanean; ANC eta Omnium eragile sozialekin oso harreman ona eta estua dugu, eta argi daukagu elkartasunerako esparru zabala dagoela, baita elkarlanerako ere, elkartzen gaituen puntua delako gure etorkizunaz erabaki nahi dugula; bi herri gara, gure etorkizuna modu demokratiko eta librean eta bermeekin erabaki nahi dugunak. Erreferendumaren aldeko herri ekinbideak ekarpen handia egiten dio Kataluniako herriari. Guk behintzat hala ikusten dugu; gure bide propioa eraikitzeak onura ekartzen dio Kataluniari, eta alderantziz.

Zer espero duzue biharko manifestazioan?

Larrialdi demokratiko batean gaude, eta pentsatzen dugu erantzunak irmoa eta zabala izan behar duela. Astelehenean antolatutako elkarretaratzeetan ikusi genuen euskal herritarrok prest gaudela gure oinarrizko eskubide eta askatasunak defendatzeko, eta, horregatik, ziur gaude manifestazioa jendetsua izango dela, egoeraren larritasunak hala eskatzen duelako.

Behin baino gehiagotan aipatu duzu erreferendumaren aldeko herri ekinbidea. Gaur egun zertan da horren aldeko lana? Eperik ba al du?

Hurrengo urteari begira ari gara lantzen. Ikusten dugu herritar eta eragile asko batzen dituen elkargunea dela gure erabaki propioak hartzearena. Ari gara gune komunak sortzen eta zubiak eraikitzen, herri honek bide propioa egin dezan beharrezkoa delako askoren arteko elkarlan esparruak sortzea.]]>
<![CDATA[Ertzaintza gazteei oldartu zaie Ernaik egindako mobilizazioetan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1960/009/002/2019-10-18/ertzaintza_gazteei_oldartu_zaie_ernaik_egindako_mobilizazioetan.htm Fri, 18 Oct 2019 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1960/009/002/2019-10-18/ertzaintza_gazteei_oldartu_zaie_ernaik_egindako_mobilizazioetan.htm
Goizean, eskolak eten dituzte ikastetxe askotan, eta eguerdian mobilizazioak egin dituzte Bilbon, Donostian, Gasteizen eta Nafarroako zenbait lekutan. Gasteizko manifestazioaren ostean, gazte talde batek trenbidea trabatu du. Ertzainak agertu direnean, gazteek alde egin dute, baina ihes egiterik izan ez dutenak harrapatu eta atxilotu egin dituzte.

Bilbon, berriz, manifestazioa Arriaga plazatik Espainiako Gobernuaren ordezkaritzaraino joan da. Mobilizazioa amaituta zegoenean, ertzainak oldartu egin zaizkie gazteei, eta batzuk jo dituzte.

Atxiloketak salatzeko, berriro ere mobilizazioak egin dituzte iluntzean Donostian eta Gasteizen. Iruñeko manifestazioa ere iluntzean egitekoa zen. Sortuk «Ertzaintzaren bortizkeria» salatu du, eta atxilotuak aske uzteko eskatu du. «EAJ oker dabil bide horretatik; errepresioa eta indarkeria albo batera utz ditzan exijitzen diogu».

«Ez dugu onartzen»

Kataluniako prozesu subiranistaren kontrako epaia eta Altsasuko gazteen kontrakoa salatu nahi izan ditu Ernaik, Ez dugu onartzen lelopean egindako manifestazioen bidez. Gazte erakundeak azaldu duenez, bi epai horietako bat bera ere ez dute onartzen, «Espainiako proiektu inposatzaile eta atzerakoiaren alderik injustuena» erakusten dutelako.

Ernairen ustez, Espainia ez da «demokrazia» bat, «are gutxiago justizia oinarrian daukan estatu bat», eta bi epaiok jarri dituzte horren frogatzat. «Justiziaz mozorrotzen den legeria faxistak» eman die bide bi ebazpenei, gazte erakundearen iritziz.

Ernaik independentzia proposatu du aukera bakartzat «ezer aldatzeko prest ez dagoen erregimen autoritarioaren aurka», eta, hori lortzeko, «autodeterminazioa gauzagarri egingo duen gazte olatua» eratzeko dei egin du gazte erakundeak, «elkartasun hutsaletik harago, haserretuta egotetik harago». ]]>
<![CDATA[Bizitza duinaren defentsan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1958/006/001/2019-10-17/bizitza_duinaren_defentsan.htm Thu, 17 Oct 2019 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1958/006/001/2019-10-17/bizitza_duinaren_defentsan.htm
Sindikatuetako ordezkariek irakurritako agirian azaldu dutenez, Espainiako Estatuak «mezu beldurgarria» helarazi nahi izan du epaiaren bidez: «Gure etorkizunari buruzko erabakia noizbait hartzeko itxaropena galarazi nahi digu; erakusten ari dira nola joko duten edonoren kontra, noizbait gauzatu nahi badugu Kataluniak edo Euskal Herriak ahotsa eta hitza izatea». Baina horren aurrean argi utzi nahi izan dute «eskarmentuak, errepresioak eta mendekuak» ez dutela «azken hitza» izango.

Sindikatuen ustez, mobilizatzea «premiazkoa» da, eta horregatik «demokraziaren, politikaren eta elkarrizketaren aldeko jarrerari» eutsi eta Gure Esku-k antolatutako mobilizazioetan parte hartzeko deia egin diete langileei. Horretaz gain, sindikatuek mobilizazioak egingo dituzte lantokietan bihar, Katalunian greba orokorra antolatua den egunean.

Izaera «antidemokratikoa»

Sindikatu guztiek sinatutako agiria irakurri ostean, bi sindikatu nagusietako idazkariek parte hartu dute: ELAko Mitxel Lakuntzak eta LABeko Garbiñe Aranburuk, hain zuzen. Aranburuk esan duenez, epaiak, eta joan den astean Altsasuko gazteen kontra ebatzitakoak, agerian uzten dute «Espainiako Estatuaren izaera antidemokratikoa», eta alderdi espainiarrek ez dutela inolako borondaterik «lurralde ereduaren auziari irtenbide demokratikoa emateko». Esan duenez, horren aurrean ez dago «jarrera distantziakiderik» izaterik: «Edo demokraziaren alde gaude, edo autoritarismoa elikatzen dugu».

Aranbururen esanetan, mezu «argia» bidali nahi izan dute epaiarekin: «Herriari hitza ematea garesti ordaintzen da, baita kartzelarekin ere». Horretaz gain, manifestazio, adierazpen eta desobedientzia baketsurako eskubideei «muga berriak» ezarri nahi izan dizkiete.

Baina autodeterminazioaren aldeko gehiengo bat dagoenean, hura gauzatzea «denbora kontua» da, Aranbururen esanetan: «Guk denborak laburtu nahi ditugu, demokrazian sakontzea eta burujabetzan aurrera egitea ere badirelako sindikatuok lortu nahi dugun bizitza duinaren aldeko borrokaren parte bat».

ELAko idazkari nagusi Mitxel Lakuntzak esan du epaiaren xedea dela «1978tik sortu den agerraldi errepublikano eta demokratikorik indartsuena itotzea», eta hasiera-hasieratik agerraldi horren buruzagiak espetxeratu dituztela «oinarririk gabeko akusazio bat zela medio».

Lakuntzaren arabera, «beharbada» epaia «Espainiako Erregea» hasi zen idazten «estatuko aparatuei agindu zienean Konstituzioa defenditzeko. Berriz ere argi geratu da Espainian botere banaketarik ez dagoela; Altsasuko auzian bezala epai politikoa dugu hau, mendekua bilatzen duena, ez justizia».

Lakuntzak «ezin justifikatuzkotzat» jo ditu buruzagi independentisten kontrako zigorrak, baina bereziki gogorarazi du akusatuetako batzuei bederatzi urteko kartzela zigorrak ezarri dizkietela «soilki manifestazioak antolatzeagatik». Kataluniako eragile politikoak zoriondu ditu, «pultsu politikoari» eusten ari direlako, «Euskal Herrian ez bezala». Esan duenez, «gure herrian amore ematen zaio politikoki posizio hauek defendatzeari».]]>
<![CDATA[Ostiralerako mobilizazioak iragarri ditu gehiengo sindikalak]]> https://www.berria.eus/albisteak/172504/ostiralerako_mobilizazioak_iragarri_ditu_gehiengo_sindikalak.htm Wed, 16 Oct 2019 15:26:04 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/172504/ostiralerako_mobilizazioak_iragarri_ditu_gehiengo_sindikalak.htm <![CDATA[Ezker abertzaleak «urrats ausart eta sendoak» egiteko eskatu du]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1889/008/001/2019-10-16/ezker_abertzaleak_urrats_ausart_eta_sendoak_egiteko_eskatu_du.htm Wed, 16 Oct 2019 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1889/008/001/2019-10-16/ezker_abertzaleak_urrats_ausart_eta_sendoak_egiteko_eskatu_du.htm
Ezker abertzaleko kide ugarik agerraldia egin dute Bilbon, Euskalduna ontziola egon zen lekuan, Karola garabiaren abaroan. Langile borrokaren historiako leku enblematikoa eta Espainiako azken hiru estatuburuen irudi itzulipurdikatuak aukeratu dituzte Herrien autodeterminazio eskubidearen alde izeneko agiria ezagutarazteko. Sortuko idazkari nagusi Arkaitz Rodriguezek «oso larritzat» jo du Kataluniako buruzagi independentisten kontrako epaia.

«Epaileek sinatu badute ere, erabakia [Espainiako] estatuarena da», azaldu du Rodriguezek; «arrazoi juridikorik ez dago, estatu arrazoia besterik ez». Haren iritziz, epaiak «demokraziaren oinarrien suspentsioa eta salbuespen egoeraren ezarpena» dakar: «Euskal Herrian aspaldidanik inposatutako salbuespen egoera Kataluniara hedatu da».

Rodriguezek esan duenez, Auzitegi Gorenaren erabakiak erakusten du ezker abertzaleak urteetan egindako analisia «zuzena» zela: «Afera ez zen indarkeria, politika baizik. Desobedientzia zibil baketsua eta borroka armatua berdindu dituzte; orain guztientzat gauza jakina da autodeterminazioaren defentsa baketsuak ere kartzelara eramaten zaituela».

Rodriguezek lotu egin ditu Kataluniako buruzagi independentisten aurkako epaia eta Altsasuko gazteen aurkakoa, eta esan du bi epai horiek «joko zelai politikoa astindu» egin dutela, eta egoera berriak «denak» interpelatzen dituela: «Batzuk zein besteak jarrera hartzera behartuak gaude, izan agenda autoritarioaren aldekoak, izan sakoneko demokratizazioaren eta burujabetza berreskuratzearen aldekoak. Ez dago besterik, ez dago hirugarren biderik».

EAJ eta Ahal Dugu aipatu ditu Rodriguezek bereziki, «saldu nahi izan diguten fantasiazko hirugarren bide horretan kokatu nahian aritu direlako», eta «aitzakiarik gabe» jarrera bat hartzeko deia egin die: «Madrilen alboan edo Zaragoza aldean ez, Bartzelonaren alboan kokatzeko garaia da».

Ezker abertzaleak uste du beharrezkoa dela «protesta zorrotz eta indartsuak» antolatzea eta «amorrua kalera ateratzea», eta horregatik bat egin du datozen egunetarako Ernaik, Gure Esku-k eta sindikatu gehienek egingo dituzten deialdiekin, «mundu osoan jakin dezaten ez gaudela geldirik eraso autoritario honen aurrean». Baina, haien ustez, hori bezain garrantzitsua da «urrats estrategiko eta begirada luzekoak» egitea, eta proposatu dute «indarrak artikulatu eta ahaleginak egoki koordinatzea» Kataluniaren eta Euskal Herriaren artean. «Sinetsita gaude hori dela abagune historiko honetan gure askapen prozesuen aurrerabidea eta arrakasta ahalbidera dezakeen aldagaia».

«Indarrak biltzeko» prozesu horretan «eskua luzatuta» dutela erantsi du Rodriguezek. «Prest gaude konpromisoak hartzeko. Ez da isiltzeko garaia, ez da nork bere bidetik jarraitzeko tenorea; indarrak bildu behar ditugu, emankorrago bilakatzeko».

Gure Esku, larunbatean

Gure Eskuk jakinarazi du noiz egingo duen epaia salatzeko mobilizazioa: larunbat honetan izango da, Donostian, eta Antiguako tuneletik aterako da, 17:30ean. «Larrialdi demokratikoari, erantzun bateratua» ematera dei egin du. Errefereduma ez da delitua leloarekin egingo dute martxa.

Ernaik ere mobilizazioak egingo ditu. Bihar eguerdian, Ez dugu onartzen goiburupean, «Espainiaren injustizia eta inposizioa» salatuko dute. Bilbon, Arriagan bilduko dira gazteak; Donostian, Bulebarrean, eta Gasteizen, Andre Maria Zuriaren plazan. Nafarroan, berriz, elkarretaratzeak ikastetxe eta irakaskuntza zentroetan egingo dituzte. Mobilizazio guztiak 12:00etan izango dira.]]>
<![CDATA[Kataluniarekin "ahaleginak koordinatzea" proposatu du ezker abertzaleak]]> https://www.berria.eus/albisteak/172460/kataluniarekin_ahaleginak_koordinatzea_proposatu_du_ezker_abertzaleak.htm Tue, 15 Oct 2019 14:37:17 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/172460/kataluniarekin_ahaleginak_koordinatzea_proposatu_du_ezker_abertzaleak.htm <![CDATA[Urkulluk dio ETA «oker bat» izan zela «hasieratik amaieraraino»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/017/001/2019-10-15/urkulluk_dio_eta_oker_bat_izan_zela_hasieratik_amaieraraino.htm Tue, 15 Oct 2019 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1872/017/001/2019-10-15/urkulluk_dio_eta_oker_bat_izan_zela_hasieratik_amaieraraino.htm Begiradak ETAren amaieraren aurretik eta ondotik izenburupean, eta bost lagun gonbidatu ditu gaiaren inguruko ikuspegia emateko. Baina albistea Iñigo Urkullu lehendakariak ekarri du; ekitaldia ixteko hitzaldia baliatu du txosten bat aurkezteko, ETAren armagabetzean eta desegitean Eusko Jaurlaritzak egindakoaren deskribapena eta balorazioa, non Jaurlaritzak prozesu horien inguruko bere bertsioa ematen duen. «ETA oker bat izan zen hasieratik amaieraraino; ez zuen inoiz existitu behar», esan du, ondorio gisa.

Urkulluren arabera, prozesuak hiru fase izan zituen: lehenengoaren ezaugarri nagusia Jaurlaritzaren «jarrera irekia» izan zen. Esan duenez, kontaktuak izan zituzten Brian Currinek zuzentzen zuen Nazioarteko Harreman Taldearekin, Jonathan Powellen CHD Elkarrizketa Humanitariorako Zentroarekin, eta Ram Manikkalingamen Nazioarteko Egiaztatze Batzordearekin. Jaurlaritzaren, bitartekarien eta ezker abertzalearen iritziak bat zetozen: «ezinezkoa» zen aldebiko harremana izatea PPren gobernuarekin, eta, beraz, ETAk alde bakarretik egin behar zituen urratsak.

Baina, Urkulluren arabera, ETAn ez zegoen «heldutasun nahikorik», eta horren frogak izan ziren ETAk Jaurlaritzari bidalitako eskutitza, «irainez beterik» zegoena, eta Bilboko Carlton hotelean egindako ekitaldia, «armagabetzerako urrats handi gisa aurkeztu zena eta finean urrats txikia izan zena».

2014ko martxoan zabaldu zen bigarren fasea, Urkulluk «lankidetza exijentea» deritzona. Carltoneko ekitaldiak eragindako «dezepzioaren» ondorioz, Jaurlaritzak erabaki zuen ez zuela inongo ekinalditan parte hartuko azken helburuak bermatzen ez baziren —armagabetzea, ETA desagertzea eta iraganaren azterketa kritikoa—. «Jaurlaritzak bere eragiteko gaitasun guztia erabili zuen hurrengo lau urteetan», eta, diotenez, haiek Espainiako eta Frantziako gobernuekin izandako harremana «gakoa» izan zen armagabetzean, baina «ETAren jokoan» erori gabe.

Hirugarren faseak, «berrespen etikoarenak», prozesu osoan zehar iraun du, eta, horrekin, ETAk «bere iragana ez lausotzea» bilatu dute. Horregatik, «etikoki anbiguoak» ziren ekitaldietan parte ez hartzea erabaki zuten; esaterako, Jaurlaritzak uko egin zion ETAren desagertzea irudikatzeko Kanbon antolatutako ekitaldian parte hartzeari, eta beste bat antolatu zuten Nafarroako lehendakari Uxue Barkosekin, Bertizen.

«Indarkeria edo terrorismoa erabiltzea okerra da, oker larria. Oker etiko, politiko eta demokratikoa», esan du Urkulluk, ondorio gisa; «ETA oker bat izan zen hasieratik bukaeraraino. ETAk ez zuen inoiz existitu behar. Inork ez du beste pertsona batzuen giza eskubideak helburu politikoarekin urratzeko zilegitasunik».

Bost begirada ETAri

Urkullu lehendakariaren hitzaldiaren aurretik, bost gonbidatuk lekukotasuna eman dute ETAren indarkeriaren inguruan. Edurne Portela idazleak salatu du ETA indarrean egon zen bitartean euskal gizartea «lekuko huts» izan zela: «Jende askok horrela jokatu zuen; nik ere bai». Elkarbizitzaren eraikuntzan berdin ez jokatzeko deia egin du: «Bakea denon kontua da, ez da soilki biktimen eta biktimarioen arteko auzia».

«Denok bat egiteko moduko zoru etiko» baten alde agertu da: indarkeriaren «zilegitasunik eza». Hortik aurrera, baina, ez du baztertu memoria desberdinak eraikitzeko aukera: «Behin zoru hori onartuta, hainbat kontakizun egon daitezke, desberdinak eta are elkarren kontrakoak ere bai. Gertatu dena ez da memoria bakar batean sartzen».

Carmen Torres idazle eta kazetaria da, eta, horretaz gain, ETAk hildako Jose Maria Portell kazetariaren emaztea ere izan zen. Senarraren hilketak «biktima» bilakatu zuen, eta bera beti borrokatu da horren kontra: «Mahai inguruetan ez zidaten inoiz deitzen idazle edo kazetari gisa aritzeko; soilik terrorismoarekin lotutako gaiez hitz egiteko. Nik Carmen Torres gisa aldarrikatzen dut nire lekua munduan». Esan du Portell hil zutenak barkatu egin dituela, eta barkatzeko gaitasuna «opari» gisa bizi izan duela: «Barkatzen ez baduzu, ezin duzu bakean bizi».

Maixabel Lasak laburbildu egin du Eusko Jaurlaritzako Biktimen Arretarako Bulegoaren zuzendaritzatik egindako lana, eta erantsi du horretaz «harro» dagoela, «nahiz eta leku askotan ez zuten ulertzen lan hori». Berak ere «autokritikaren beharra» nabarmendu du: «Denok egin behar dugu autokritika, den-denok. Memoria orainalditik iragana berreraikitzea da, gu interpela gaitzan. Etorkizunerako balioa da».

Joaquin Gimenez Espainiako Auzitegi Nagusiko magistratu ohiak esan du ETAren indarkeriak, «oinaze iturri eta gorroto eskola» izateaz gain, bestelako «zehar kalteak» ere ekarri dituela: «zuzenbide estatuaren erokeria eta zuzenbidearen suntsiketa». Horren adibidetzat, Parot doktrina izenekoa eta torturak aipatu ditu: «Torturarena errealitate bat izan da. Egia da ETAko kideek beti salatzen zutela torturak jaso izana, baina hori bezain egia da torturak egon direla».

Donostiako gotzain emeritu Juan Maria Uriartek esan du ETA desagertzearekin «zenbait aukera» zabaltzen direla, eta «ekin beharreko lanak» ere zerrendatu ditu bere hitzaldian. Horien artean, eta gainerako hizlariak bezala, espetxe politika berraztertzearen eta presoak sorterritik gertuko espetxeetara ekartzearen alde mintzatu da.]]>
<![CDATA[PSE-EEk gobernu «koherente eta sendo bat» nahi du bozen ostean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1878/007/001/2019-10-10/pse_eek_gobernu_koherente_eta_sendo_bat_nahi_du_bozen_ostean.htm Thu, 10 Oct 2019 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1878/007/001/2019-10-10/pse_eek_gobernu_koherente_eta_sendo_bat_nahi_du_bozen_ostean.htm
Kongresurako Arabako zerrendaburu Isabel Zelaak esan du ez dela «erruak banatzeko garaia», baina, hala ere, gogor kritikatu ditu bere ustez «blokeoa» eragin duten indar politikoak: Unidas Podemos, «presidenteordetza bati eta hiru ministeriori uko» egiteagatik; Ciudadanos, «orain PSOEri nolabait laguntzeko prest agertzen direnak lehen telefonoa hartzen ez bazuten ere»; eta PP, Zelaaren ustez «albora begira» jarri zena «alternatibarik eduki ez arren».

Hori ikusirik, irtenbide bakarra dago Zelaaren esanetan: PSOEren gobernu «sendo, egonkor, koherente eta norabide bakarrekoa», blokeoa gainditzeko gauza izango dena.

Zelaaren ustez, berriro botoa eman behar izatea «ez da hondamendia», eta abstentzioak ekar dezakeen kalteaz ohartarazi du: «Aukera badute, Voxekin bat egingo dute».

Antzeko mezua igorri du Kongresurako Bizkaiko zerrendaburu Patxi Lopezek. Esan duenez, «ulergarria» da herritarrak haserre egotea, baina haserre hori «mobilizazio» bilakatu behar dela deritzo: «Bestela, eskuinari bidea libre uzten ibiliko gara. Eskuinekoak ez dira inoiz etxean gelditzen: beti joaten dira botoa ematera».

«Ulergaitza» begitantzen zaio Lopezi ezkerretik abstentzioaren aldeko giroa sustatu nahi izatea; izan ere, haren esanetan, «eskuina» da «profil apaleko kanpaina eta parte hartze txikia» nahi dituena.

«Voxek jotzen duen doinuan dantza egitea» leporatu die Lopezek PPri eta Ciudadanosi, eta «eskuin mutur faxistaren mehatxua» haizatu du berriro ere. «Sozialistak gara aurrean ditugun erronken neurriko gobernua bermatzen dugun bakarrak», esan du.

«Emaitzen arabera»

Gipuzkoako hautagai Odon Elorzak ere «gaitasun handiko eta eskarmentu luzeko gobernu sendo» baten alde egin du, baina ohartarazi du gobernua eratzeko formula «emaitzen araberakoa» izango dela. «Edozein modutan, guk ez dugu gobernu akordiorik nahi PPrekin, ezta Ciudadanosekin ere», zehaztu du. Halaber, «ezkerreko indarren arteko adostasunean eta konpromisoetan aurrera egitea» proposatu du.

Gipuzkoako hautagai sozialistaren esanetan, PSE-EEk «balioak» erantsi nahi dizkio «Espainiaren eta Euskadiren arteko loturari», hala nola «gobernuen arteko leialtasuna, estatu bereko kide izatea, elkartasuna, elkarlana eta elkarrizketa federala».

PSE-EEko idazkari nagusi Idoia Mendiak ere parte hartu du hautagai sozialisten aurkezpenean, eta aukera baliatu du eskuinaren arriskuaz ohartarazteko: «Eskuineko alderdiek bigarren aukera dute euren egitasmoa aurrera ateratzeko, eta, ahal badute, batu egingo dira, eta emakumeen askatasunak gaitzetsi, klima larrialdia ukatu eta frankismoaren biktimak mespretxatzen dituztenak egongo dira agintean. Abstentzioa beti da eskuinaren laguntzaile».]]>
<![CDATA[GKE zenbaitek «barkamena» estatu diete «biktima guztiei»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/005/001/2019-10-08/gke_zenbaitek_barkamena_estatu_diete_biktima_guztiei.htm Tue, 08 Oct 2019 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1872/005/001/2019-10-08/gke_zenbaitek_barkamena_estatu_diete_biktima_guztiei.htm
Garapenerako Gobernuz Kanpoko Erakundeen Koordinakundeak —Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan aritzen diren 80 bat erakunde biltzen ditu horrek— eta EAEko Reasek sinatu dute adierazpena. Azken hori ekonomia alternatiboan eta elkartasunezkoan aritzen diren 64 elkartek osatzen dute. GKEen Koordinakundeko Saioa Polo Llanok eta EAEko Reaseko Carlos Askunzek irakurri dute agiria.

Horrez gain, Kataluniako Lafede Justizia Globalaren Aldeko Erakundeen Federazioan biltzen diren 117 erakundeek ere bat egin dute adierazpenarekin, eta, horien izenean, Luca Gervasoni Lafedeko presidenteak katalanez irakurri du agiria.

Adierazpena sinatu duten erakundeen izenean, Eneko Calle Garciak esan du «indarkeria egoeratik bake egoera berri baterako igarobidean» dagoela Euskal Herria, eta orain «indarkeria ziklo luzearen ondorioak gainditzeari eta bizikidetza demokratikoa eraikitzeari» ekin diola. «Begien bistako oztopoak daude, baina, aldi berean, gaurkoaren moduko ekinbideak, enpatia keinuak eta adierazpenak ere argiak dira».

«Beste urrats bat»

Enpatia keinu horietako bat egin nahi izan dute gobernuz kanpoko erakundeek, eta, «beste urrats gisa», aitortu dute «urte gehiegitan» ez dutela «egoerak eskatzen zuen bezala jardun, gure etxean gertatzen ari zenaren aurrean». «Erakunde gisa, ez dugu geure gain hartu ziur aski zegokigun erantzukizuna, neultraltasunaren izenean», azaldu dute, eta erantsi dute badakitela sektore batzuek ez dutela jarrera hori ulertu eta zenbait biktimaren «diskriminazioaren sentsazioa» areagotu egin zela horren ondorioz.

Horregatik, «barkatzeko» eskatu diete «gure jarrera ulertu ez zuten guztiei eta, batez ere, jarrera horren bidez berez ikaragarria zen min bat areagotu diegun haiei: biktimei, biktima guztiei, bai ETArenei eta bai [Espainiako] Estatuarenei».

EAEko Reaseko Carlos Askunzek esan du ez dela ahaztu behar iraganean gertaturikoa, eta ETAren biktimei zein «beste indarkeria adierazpenen gainerako biktimei» eragindako mina «aitortu» egin behar dela, eta «erdigunean» jarri.

Gobernuz kanpoko erakundeek, era berean, euskal gizartearekin batera egin nahi dute bide hori, «askatasuna, elkar onartzea eta bizikidetza» oinarri izango dituen etorkizun bat sortzeko, «non biktima guztiek beren mina erreparaturik izango duten».

Lau puntuko agiria

Lau puntu ditu gobernuz kanpoko erakundeek izenpetutako agiriak: giza eskubideak babesteko konpromisoa «Euskal Herriko bizikidetza demokratikorako ardatza eta erreferentzia bakarra izan daitezen», eta bakearen kultura eraikitzekoa, «gertatutakoa ez errepikatzeko oinarri sendoa izan dadin»; «egia, justizia eta erreparazioa» bermatzeko eskaera; «espetxe politikako legeria arrunta» ezartzeko eta presoen urruntzea amaitzeko eskaera; eta «bake kultura, bizikidetza eta adiskidetzea» sustatzeko konpromisoa.

Euskadiko GGKEen Koordinakundeko eta EAEko Reaseko ordezkariek azaldu dutenez, zenbait hilabetez aritu dira adierazpen horren inguruan lanean, aurkezturiko testua adosteko. Horregatik, kazetarien galderetarako tarterik ez da egon agerraldian.

Foro Sozial Iraunkorrak babestu eta sustatu du eztabaida hori, eta hainbat kide egon dira agerraldian. Juanjo Espinak, Ainara Estebanek eta Agus Hernanek osatu dute ordezkaritza hori.]]>
<![CDATA["Biktima denei" barkamena eskatu diete hainbat GKEk, "egoerak eskatzen zuen bezala" jardun ez zutelako]]> https://www.berria.eus/albisteak/172120/biktima_denei_barkamena_eskatu_diete_hainbat_gkek_egoerak_eskatzen_zuen_bezala_jardun_ez_zutelako.htm Mon, 07 Oct 2019 15:40:33 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/172120/biktima_denei_barkamena_eskatu_diete_hainbat_gkek_egoerak_eskatzen_zuen_bezala_jardun_ez_zutelako.htm <![CDATA[GKEek "autokritika" egin dute indarkeriaren inguruan izandako jarreraz]]> https://www.berria.eus/albisteak/172122/gkeek_autokritika_egin_dute_indarkeriaren_inguruan_izandako_jarreraz.htm Mon, 07 Oct 2019 14:37:26 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/172122/gkeek_autokritika_egin_dute_indarkeriaren_inguruan_izandako_jarreraz.htm <![CDATA[Euskararen lanak, iruditara]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/024/001/2019-10-03/euskararen_lanak_iruditara.htm Thu, 03 Oct 2019 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1893/024/001/2019-10-03/euskararen_lanak_iruditara.htm Egunak eta lanak dokumentala, Euskaltzaindiak ekoitzia, «euskara jasoa izatera eraman duten gertakizun nagusiak» azaltzen dituena.

Bernardo Atxaga idazle eta euskaltzain osoaren ideia bat dago egitasmoaren jatorrian. Ideia hori azaltzeko, Michelangelo margolariarengana jo du Atxagak: adinean sartua zegoelarik agindu zioten Sixtoren Kapera egitea, baina ordurako «urteen eta munduaren zama» zeraman bizkarrean, eta egindakoari «oso kapera zapala» iritzi zion, Jainkoaren loria baino gehiago egileen ezintasunak islatzen zituena. «Irudipena dut euskaldunok ere kapera zapal baten azpitik begiratzen diogula geure buruari, burumakur, apal, depresiotik», esan du.

Horregatik, dokumentalean Manuel Larramendi «istorioaren ardatz» jarri nahi izan du, «ez soilik hark bere garaian hiztegigintzan eta gramatikan egindako lanagatik, ezpada bere jarreragatik, agertu zuen kemen eta ausardiagatik. Erakutsi nahi izan dugu euskaldunok kultura aberatsa dugula, hizkuntza ederra dugula, eta iraganean gauza ederrak egin direla».

Fermin Etxegoien kazetari eta idazlea aritu da zuzendari, eta gidoia ere idatzi du Atxagarekin batera. Esan duenez, «euskara jasoa» da dokumentalaren oinarria, hots, euskara noranahiko hizkuntza bilakatu duen prozesuaren nondik norakoak kontatu dituzte, baina, aldi berean, belaunaldien arteko transmisio prozesu baten emaitza dela ahaztu gabe: «Euskara jasoa jaso dugun euskara ere bada, eta nola jaso dugun islatu nahi izan dugu». Etxegoienek azaldu du «zorionez bidea ongi zedarritua» iritsi zitzaiola Atxagaren ideia originalari esker —«originala, hitzaren bi adieretan», zehaztu du—, eta egindako lana eskertu dio berarekin aritu den taldeari.

Gaztañaga eta Ibarguren

Dokumentala Egunak eta lanak da, baina filmean Miren Gaztañaga eta Mikel Ibarguren aktoreek jartzen dute «fantasia» ukitua, eta beraiek dira euskararen garapenaren bidean gidari lanak egiten dituztenak.

Atxagaren off-eko ahotsarekin abiatzen da dokumentala. XII. mendean Donejakue bidea egiten zutenek jasotako lehen hitz zerrendetatik hasita, Bernart Etxepareren eta Axularren ekarpenak agertzen dira, eta tarte handia hartzen du Manuel Larramendik: El imposible vencido (Ezinezkoa, garaitua) lanarekin lehenengo euskal gramatika egiteaz gain, «ausart» eta «konplexurik gabe» aritu zen euskararen gorazarretan, Atxagak azaldu bezala.

Euskararen estandarizazio prozesua eta batua sortzeko lana ere luze eta zabal jorratzen dira dokumentalean: Koldo Mitxelenak, Jose Luis Alvarez Enparantza Txillardegi-k eta Luis Villasantek prozesu horretan izan zuten garrantzia, garai hartako aurkakotasunak, zer den eta zer ez den euskara batua, estandarra hornitu eta aberasteko euskalki guztien ekarpenak jasotzeko beharra, eta beste hainbat kontu jorratzen dira dokumentalaren atal horretan.

Hiru testigantza garrantzitsu agertzen dira euskara batuaren inguruko kontakizun horretan: Jose Ramon Etxebarria fisikariarena —euskara alor akademikoan sartzeko lanetan aitzindaria—, Itxaro Borda idazlearena eta Sagrario Aleman euskara irakasle eta euskaltzain osoarena.

Etorkizunari begira

Euskararen inguruko azken berritasunak jasoz eta etorkizunari keinu eginda amaitzen da dokumentala: egun, 40.000 hitz inguru daude Euskaltzaindiaren hiztegian, eta euskararen akademiak oraindik orain ontzat jotako azken hitzen berri ematen du filmak bukaeran.

Andres Urrutia euskaltzainburua ere etorkizunari beha paratu da bere hitzaldian. Esan duenez, «mendeurrenarekin ez da bukatzen Euskaltzaindiaren historia; orain beste bat hasten da, XXI. mendekoa, euskararen ikuspegitik mende berri honek eskatzen dituenak kontuan hartuta». Urrutiak iragarri du etzi egingo dutela mendeurrenaren azken ekitaldi instituzionala.

ETB1ek urriaren 8an emitituko du Egunak eta lanak, 22:15ean, Gure kasa programaren ostean. EITBren webgunean ere egongo da ikusgai.]]>
<![CDATA[Dokumental bat ekoitzi du Euskaltzaindiak, mendeurrena kari]]> https://www.berria.eus/albisteak/171938/dokumental_bat_ekoitzi_du_euskaltzaindiak_mendeurrena_kari.htm Wed, 02 Oct 2019 22:01:08 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/171938/dokumental_bat_ekoitzi_du_euskaltzaindiak_mendeurrena_kari.htm <![CDATA[«Alderdi bakarreko gobernuen aroa» amaitu dela uste du EPk]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2019-10-02/alderdi_bakarreko_gobernuen_aroa_amaitu_dela_uste_du_epk.htm Wed, 02 Oct 2019 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2019-10-02/alderdi_bakarreko_gobernuen_aroa_amaitu_dela_uste_du_epk.htm
Arabako Elkarrekin Podemosek Espainiako Kogresuan duen diputatu Juantxo Lopez de Uralde, Gipuzkoako Pilar Garrido eta Bizkaiko Roberto Uriarte eta Miren Gorrotxategi hedabideen aurrean agertu dira egoera politikoaz iritzia emateko. Kazetariek zuzenean galdetu aurretik, ez dute aipatu ez PSOE eta ez Iñigo Errejon buru duen Mas Pais alderdi berria, baina helburu argia izan dute beren adierazpenetan: esatea haiena dela «aukera eraldatzaile» bakarra, horren froga gisa orain arte egindakoa aurkeztea, eta geroari begira koalizio gobernuaren formula berrestea, PSOEk proposatzen duenetik aldenduta.

Roberto Uriarte Bizkaiko diputatuak esan duenez, Espainiako Gobernua osatzeko negoziazioetan Unidas Podemosek «kooperazioan, lankidetzan eta elkarkidetzan» oinarritutako eredua proposatu dute, eta hala egingo dutela aurrerantzean ere. «Horrek ez dauka zerikusirik menpekotasunarekin», erantsi du, eta azaldu PSOEk «menpekotasunean» oinarritutako gobernua «inposatu» egin nahi izan diela.

Uriarteren ustez, eredu hori akituta dago. «Hurrengo gobernua askotarikoa izango da. Amaitu da alderdi bakarreko gobernuen aroa», esan du.

Bere hitzaldian, Uriartek ez du aipatu Mas Pais, baina kazetariei erantzunez esan du ez duela uste Errejonen hautagaitzak kalte egingo dienik datozen hauteskundeetan. «Inkesten arabera, badirudi hautagaitza hori erakargarriagoa dela PSOE eta Ciudadanosen boto emaileentzat. Kalterik egitekotan, alderdi haiei egingo die».

Uriartek nabarmendu du «mundu guztiak» duela bozetara aurkezteko eskubidea, eta hori «errespetatu» egiten dutela, baina ez dio etorkizun handirik aurreikusi Errejonen hautagaitzari. «Aurrekoetan ere ezkerreko alderdi batzuen zatiketen ondorioz sortutako hautagaitzekin lehiatu behar izan genuen: IUren zatiketa zen Actua hautagaitza,Gaspar Llamazares buru zuena, eta Solidaria, PSE-EEren zatiketaren ondorioz sortua. Orain Mas Pais ere aurkezten da, baina nik esango nuke zatiketek normalean ez dutela arrakasta handirik izaten hauteskundeetan».

«Haztea» helburu

Miren Gorrotxategi Bizkaiko diputatuaren ustez, «norbera ekologista edo feminista gisa aurkeztea ez dago edonoren esku», eta horrelakoak «ekintzen bitartez» frogatu behar dira. Azaroaren 10eko hauteskundeei begira «haztea» jarri du helburutzat, «gehiago izatea, gizarte honek aurrean dituen erronka kolektiboei heldu ahal izateko».

Juantxo Lopez de Uraldek, Mas Pais aipatu gabe, esan du «albiste ona» dela orain beste indar politiko batzuek boto ekologista erakarri nahi izatea, «horrek frogatzen duelako larrialdi ekologikoaren gaiak eztabaida politikoaren erdigunea eskuratu duela», baina, «hitzetatik harago», Unidas Podemosek egindako proposamenak aletu ditu, koalizioa «benetako erreferentzia berdea» dela frogatu nahian: klima larrialdiaren adierazpena, Bioaniztasunaren Legea, animalien eskubideen aldeko ekinbideak eta abar.

Oraintsu arte, Equo alderdi ekologistako zuzendaritzako kide ere izan da Lopez de Uralde. Mas Pais agertu izanak arrakala handia sortu du alderdian: Espainian, esaterako, Mas Paisekin batera aurkeztuko dira, Unidas Podemos bazter utzita, eta Equoren Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako batzarrak joan den astean erabaki zuen ez dutela inoren aldeko kanpaina egingo. Orain, baina, Gipuzkoako Equok adierazi du bat datorrela Espainiako Equoren erabakiarekin.

Lopez de Uraldek esan du «errespetatu» egiten dituela erabaki horiek, baina berak jarraituko duela UPn lanean, «koherentziagatik».

«Ekologismo politikoak UPren eskutik lortu du erakundeetara iristea», gogorarazi du Lopez de Uraldek, eta iragarri ekologismoaren inguruan aritzen diren beste militante batzuekin batera «gune berdea» sortuko dutela Unidas Podemosen barruan.]]>
<![CDATA[Elkarrekin Podemosek dio "eraldaketaren berme" direla]]> https://www.berria.eus/albisteak/171890/elkarrekin_podemosek_dio_eraldaketaren_berme_direla.htm Tue, 01 Oct 2019 16:01:09 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/171890/elkarrekin_podemosek_dio_eraldaketaren_berme_direla.htm <![CDATA[Sagarrak umotu egin dira, azkenik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/005/001/2019-10-01/sagarrak_umotu_egin_dira_azkenik.htm Tue, 01 Oct 2019 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1879/005/001/2019-10-01/sagarrak_umotu_egin_dira_azkenik.htm Sagarren denbora film dokumentala (2010), Alfonso Etxegarai eta haren bikotekide Kristian Etxaluzen bizipenak hizpide zituena. Etxegaraik 1978an utzi zuen jaioterria, Plentzia (Bizkaia), Ipar Euskal Herrian babesa bilatzeko; 1985ean Ekuadorrera estraditatu zuten, eta 1986an Ekuadortik Sao Tome eta Principeko Errepublikara bidali zuten. Han egon da geroztik, deportaturik, harik eta Euskal Herrira itzuli den arte.

Joan den igandean plazaratu zen albistea, Sortuk mezua hedatu zuenean sare sozialetan: «Sao Tomen jada ez dago euskal deportatu politikorik. 41 urteren ostean, etxera itzuli da Alfonso Etxegarai erbestetik. Ongi etorri! Bat gutxiago!».

Luzea eta korapilatsua izan da Etxegarairen ibilbidea sorterria utzi zuenetik. Ekuadorren zegoela, Espainiako Poliziak hura eta Anjel Aldana deportatua bahitu eta torturatu zituela salatu zuten —Aldana 2016an hil zen, Venezuelan—. Sao Tome uhartera bidali zutenetik, egoera irregularrean egon da Etxegarai: ez da inoiz epaitua edo zigortua izan, baina, hala ere, sorterritik 7.000 kilometrora bizitzera behartu dute. BERRIAri 2018an ETA desegitearen harira emandako elkarrizketan, Etxegaraik «bahiketa politikotzat» jo zuen bere egoera, eta iragarri zuen etxera itzultzeko izapideak hasiak zituela.

Azken hilabeteetan areagotu egin dira euskal deportatu eta iheslariek etxera itzultzeko egindako mugimenduak. Joan den uztailean, Iñaki Orueta iheslari donostiarra itzuli zen, atzerrian 40 urte eman ondoren. Abuztuan, berriz, berdin egin zuten Koldo Zurimendi eta Jose Arturo Cubillas deportatu ohiek; 35 eta 34 urte eman zituzten atzerrian, hurrenez hurren. Gaur egun, bederatzi euskal herritarrek jarraitzen dute deportaturik: hiru Kuban, bi Venezuelan, eta lau Cabo Verden.

Dokumentala, udaberrian

Alfonso Etxegarairen etxeratzearen albistearekin batera, Adabaki ekoiztetxeak iragarri du film dokumental bat egingo duela horren inguruan. Sagarren denbora dokumentala egin zuten zuzendariak, Josu Martinez eta Txaber Larreategi, hasi dira horretan lanean, eta abendu bitartean arituko dira filmatzen. Postprodukzio eta muntatze lanak egin ostean, espero dute pelikula datorren udaberrian egongo dela ikusgai.

Caminho longe (Bide luzea) izango da filmaren izenburua, eta, Larreategik esan duenez, «itzulera» baino gehiago «abiatze berri baten kronika» izango da: Etxegarai eta haren bikotekide Kristian Etxaluz jorratzen hasi diren bide berriaren kontakizuna. «Duela hamar urte aipatzen genuen sagarren denbora hori iritsi da azkenik», esan du Martinezek, eta nabarmendu du oraingo filma ez dela izango aurrekoaren bigarren partea, «harekin harremana izango badu ere».

Egitasmoa aurrera atera ahal izateko, dirua biltzeko kanpaina jarri dute abian Verkami plataforma digitalean. Kanpaina 40 egunez egongo da indarrean, eta parte hartzen dutenek aukera izango dute, besteak beste, Ruper Ordorikak filmerako grabatu duen abestia deskargatzeko.]]>
<![CDATA[Kaioaren begietatik so]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1960/048/001/2019-09-29/kaioaren_begietatik_so.htm Sun, 29 Sep 2019 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1960/048/001/2019-09-29/kaioaren_begietatik_so.htm
Asteburu honetan Open House ekitaldia egiten ari dira Bilbon, Barakaldon eta Getxon (Bizkaia). Normalean herritar arruntentzat itxita egoten diren eraikin, jauregi, antzoki, azpiegitura eta antzekoak barrutik ezagutzeko aukera ematen du jaialdi honek: bisitak doakoak dira, eta ez da aldez aurretik izenik eman behar, nahiz eta, batzuetan, luze itxaron behar aukeratutako eraikina bisitatu ahal izateko, ikusle kopuru handia dela eta.

Aurten, itsasadarra da Open House deialdiaren ardatza, eta 70 eraikin baino gehiago bisitatu ahal dira. Batzuk ezagun samarrak dira: Bilboko Arriaga antzokia, Azkuna zentroa eta Arte Ederren Museoa, esaterako. Beste batzuk bitxiagoak dira: adibidez, Getxoko Etxe Sorgindua, Deustuko La Cava etxea, eta Barakaldon Orconera eta Sefanitro enpresek erabiltzen zituzten zamatze tokiak. Besteak beste, BECeko dorrera igotzeko aukera ere egon da aurten.

Dozena bat lagun abiatu dira igogailuan BECeko terrazaraino; erdiak, umeak. Hutsik topatu dute terraza ondoko aretoa: gidariak azaldu duenez 700 boluntario inguru aritu dira lanean, besteak beste, bisitariei eraikinen inguruko xehetasunak emateko, bezperan ezkontza bat ospatu dute han, eta oraindik gelditzen dira horren aztarnak. Kafetegia eta jatetxea dago zazpigarren solairuko gune horretan. Ez dute egunero zabaltzen: bezeroek eskariz eta norbaitek lekua alokatzen duenean baino ez dute zerbitzu hori ematen.

Bista ikusgarriak

Ederra da terrazatik atzematen den ikuspegia, eta apur bat zorabiagarria ere bai: dudarik gabe, umeak dira hobekien pasatzen ari direnak, leku batetik bestera lasterrean. Handik ederto ikusten dira azpiegiturak hartzen dituen 18.000 metro koadroak, pabiloiak eta Bizkaia Arena ekitaldietarako aretoa. Duela hamabost urte zabaldu zuten erakustazoka berria: etzi egingo dute 15. urteurreneko ospakizun ekitaldia.

Baina badago gorago jotzerik. Auditoriumetik eta batzar geletatik igaro ostean, igogailura egin dute berriro bisitariek, umeen algaren artean, eta 16. solairuan jaitsi eta eskailera batzuk igo ostean, dorrearen goiko partera iritsi dira. 98 metro luze da BECeko dorrea: Euskal Herriko eraikinik altuenen artean hirugarrena da, eta Bilboko Iberdrola dorreak eta Eslabako dorre eolikoak (Nafarroa) baino ez dute garaiera hori gainditzen.

Normalean, itxita egoten da gune hori, bisita gidatuentzat eta kontu berezietarako zabaltzen badute ere: gidariak gogorarazi duenez, auto enpresa ezagun batek telebistarako iragarkia grabatu zuen han. Ikuspegia edozein ikaratzeko modukoa da, itsasotik Loiuko aireporturainokoa.

Bisitaldia amaituta, ziztu bizian egin du igogailuak 16. solairutik harrera gunerainoko bidea. Igogailuko atea zabaldu denean, umeetako bat atera da eta, olgetan-benetan, belauniko jarri eta muin egin dio harrerako zoruari, «lurra, lurra!» oihukatzen duen bitartean.]]>
<![CDATA[Eskaerak aurkezteko deia egin die Egiari Zor fundazioak biktimei]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/010/001/2019-09-28/eskaerak_aurkezteko_deia_egin_die_egiari_zor_fundazioak_biktimei.htm Sat, 28 Sep 2019 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1872/010/001/2019-09-28/eskaerak_aurkezteko_deia_egin_die_egiari_zor_fundazioak_biktimei.htm
Fundazioko kide Ane Muguruzak eta Ibon Larrinagak gogorarazi dute Euskal Herrian «mota eta jatorri askotako indarkeriak» egon direla azken hamarkadetan, eta horiek «min eta sufrimendu handiak» sortu dituztela. Halaber, gogora ekarri dute egoera gaur egun oso bestelakoa dela, eta euskal gizarteak «elkarbizitza demokratikoa eraikitzeko bideari» ekin diola, «apurka bada ere».

Hala ere, Egiari Zor fundazioak uste du «giza eskubideen urraketa larriak jasan dituzten biktima guztiak» ez direla «beren eskubideen jabe», eta estatuaren indarkeriaren biktimek «diskriminatuta» segitzen dutela: «Poliziaren indarkeria jasan dutenak, salbuespeneko espetxe politikak hildakoak, errepide kontroletan eraildakoak, eskuin muturraren erasoak jasan dituztenak, torturatuak, zaurituak eta abar».

Muguruzak eta Larrinagak esan dutenez, Eusko Legebiltzarrean onartutako 12/2016 legea ez da «diskriminazioa behin betiko gainditzea lortuko duen mekanismoa». Gogorarazi dute legeak ibilbide «korapilatsua» egin duela, eta zenbait alderdi politiko, polizia sindikatu eta epaile legea blokeatzen saiatu direla: «Euskal Herriko gatazkan gertatutakoa ukatzen dutenak, oraindik eragindako minaren eta giza eskubideen urraketen ardurarik beren gain hartu ez duten horiexek izan dira, hain zuzen ere, errekurtsoak aurkeztu eta legea bertan behera utzi dutenak».

Hala ere, eta mugak muga, legea indarrean jarri izana «positibotzat» jo dute, eta «elkarbizitzaren eraikuntzan aurrerapausoa» dela pentsatzen dute, biktima askoren «aitortza» ekar dezakeelako. Horregatik, «aukera hau galtzen ez uzteko», biktimei dei egin diete eskaerak aurkez ditzaten.

«Deialdi publiko hau egiten dugu jakinda lege honek ez duela lortuko kasu guztiei erantzuna ematea eta eskaera asko eta asko ukatuko dituztela», esan du Muguruzak. Edonola ere, Espainiako Estatuak eragindako giza eskubideen urraketak «modu ofizialean aitortuak» izateko bide bat izan daitekeela iritzita, deialdia berretsi dute.

Bi urteko epea

Bi urteko epea dago eskaerak aurkezteko; 2021eko irailera artekoa, beraz. Hildakoen senitartekoek, behin betirako lesioak pairatu dituztenek eta torturak jasan dituztenek aurkez ditzakete eskaerak, baldin eta eskubideen urratze hori 1978ko abenduaren 29tik 1999ko abenduaren 31ra arteko epean gertatu bazen eta urratzea Araban, Bizkaian edo Gipuzkoan suertatu bazen. Eskubide urratzea beste nonbait gertatu bazen, eskaera aurkeztu ahal izateko beharrezkoa da garai hartan herrialde horietako bateko biztanle izatea.

Lehenagoko urratzeen biktimek ere 1960tik 1978ra aurkez dezakete eskaera, baina haientzat epea laburragoa da: 2020ko apirilaren 17a baino lehen egin behar dute.

Egiari Zor fundazioak bere burua eskaini du biktimei laguntza emateko ibilbide horretan, «izan hildako biktima baten senidea, izan torturatua, izan zauritua». Haiekin harremanetan jartzeko, mezu bat bidali ahal dute info@egiarizor.eus helbidera.]]>
<![CDATA[Egiari Zor fundazioak salatu du Estatuaren biktimek "diskriminaturik" segitzen dutela]]> https://www.berria.eus/albisteak/171722/egiari_zor_fundazioak_salatu_du_estatuaren_biktimek_diskriminaturik_segitzen_dutela.htm Fri, 27 Sep 2019 10:00:37 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/171722/egiari_zor_fundazioak_salatu_du_estatuaren_biktimek_diskriminaturik_segitzen_dutela.htm <![CDATA[IAk "aterabidea" eman nahi dio Bilboko egoitzaren aferari]]> https://www.berria.eus/albisteak/171534/iak_aterabidea_eman_nahi_dio_bilboko_egoitzaren_aferari.htm Tue, 24 Sep 2019 19:26:30 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/171534/iak_aterabidea_eman_nahi_dio_bilboko_egoitzaren_aferari.htm