<![CDATA[Gotzon Hermosilla | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Wed, 17 Aug 2022 09:11:12 +0200 hourly 1 <![CDATA[Gotzon Hermosilla | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Bilboko konpartsek prest dute erasoen kontrako protokoloa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1985/006/002/2022-08-17/bilboko_konpartsek_prest_dute_erasoen_kontrako_protokoloa.htm Wed, 17 Aug 2022 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1985/006/002/2022-08-17/bilboko_konpartsek_prest_dute_erasoen_kontrako_protokoloa.htm
«Berdintasunezko jai gune inklusiboa» eraiki nahi dute konpartsek, eta, horregatik, ez daude prest eraso matxistarik, arrazistarik edo LGTBI kolektiboaren kontrakorik onartzeko: «Errespetuz jokatzea zer den ez badakizu, gure jaietara ez etortzeko exijitzen dizugu. Ez zaitugu hemen nahi. Ez duzu lekurik gure Aste Nagusian. Eraso eginez gero, aurrean izango gaituzu». Esan dutenez, aspaldi erabaki zuten beldurrak ez duela lekurik Aste Nagusian, eta, ordutik, lanean dihardute jai esparrua «gune alai, eroso eta segurua» izan dadin.

Bilboko konpartsek protokolo bat dute zehazturik erasoren bat gertatuz gero nola jokatu jakiteko. Aspaldikoa da protokoloa, baina, aurten, indartu eta gaurkotu egin dute, eta nabarmendu dute federazioa osatzen duten konpartsen inplikazioa «gero eta handiagoa» dela auzi horren inguruan. Edozein eraso pairatzen duenak txosnetara jo dezake, eta, han. «gune seguru bat» eskainiko diote, eta laguntza: «Hemen, elkar zaintzen dugu».

Erasoen kontrako batzordeak unean uneko egoera aztertuko du, eta, behar izanez gero, deialdiak ere egingo ditu: mobilizazioak 19:00etan izango dira, Arriaga plazan, erasoa gertatu eta biharamunean; mobilizazioak iraun bitartean txosnak itxiko dituzte, eta 00:00an lapiko jotzea egingo dute; jai ekitaldiak hogei minutuz etengo dira. Kartelak egin dituzte, bost hizkuntzatan, protokoloaren berri emateko.

Ziztaden auziari dagokionez, konpartsek esan dute horiek «erasotzat» jotzen dituztela eta beste edozein eraso motaren aurka jokatzen den bezala jokatuko dutela horrelakorik gertatuz gero, baina ez dutela aparteko protokolorik osatu eraso mota horretarako.]]>
<![CDATA[Erasoen gainetik «Aste Nagusia defendatzera» deitu dute Bilboko konpartsek]]> https://www.berria.eus/albisteak/217134/erasoen_gainetik_aste_nagusia_defendatzera_deitu_dute_bilboko_konpartsek.htm Tue, 16 Aug 2022 12:52:07 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/217134/erasoen_gainetik_aste_nagusia_defendatzera_deitu_dute_bilboko_konpartsek.htm <![CDATA[Beste bi eraso matxista izan dira asteburuan, Gasteizen eta Irunen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/006/001/2022-08-16/beste_bi_eraso_matxista_izan_dira_asteburuan_gasteizen_eta_irunen.htm Tue, 16 Aug 2022 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1879/006/001/2022-08-16/beste_bi_eraso_matxista_izan_dira_asteburuan_gasteizen_eta_irunen.htm
Irungo erasoa larunbatean gertatu zen. Osasun zentro batek jakinarazi zion Ertzaintzari emakume bat ospitaleratu zutela, herriko aparkaleku batean sexu eraso bat jasan ostean. Ertzaintzak ikerketa abiarazi zuen, eta 22 urteko gizonezko bat atxilotu du, erasoaren egilea delakoan.

Udalak gaitzetsi egin du gertatutakoa, eta adierazi du emakumeen kontrako indarkerian biktimak eta erasotzaileak «norbanakoak» diren arren arazoa «egiturazkoa» dela: «Emakumeen menpekotasun eta kontrola betikotzea du xede».

Udalaren iritziz, emakumeen kontrako indarkeria «genero aurreiritzietan oinarritutako gizarteratzearen ondoriorik larriena» da, eta horrek ahalbidetzen du «emakumeak desberdintasun egoeran atxikitzen dituen sistema soziala birsortzea». Udalak elkarretaratzea egingo du gaur eguerdian Irungo San Juan plazan, eta bat egingo du mugimendu feministak deitutako mobilizazio guztiekin.

Gasteizko erasoa, berriz, igande goizaldean gertatu zen. Emakume batek sexu eraso bat jasan zuen kalean, Arana auzoan. Ertzaintzaren patruila bat joan zen emakumea artatzera, eta, hark emandako datuei eta bildutako informazioari esker, ordu batzuk geroago 51 urteko gizonezko bat atxilotu zuten Gasteizen. Ohiko izapideak egin ostean, atxilotua Gasteizko guardiako epaitegiaren esku utzi behar zuen Ertzaintzak.

Bestalde, gizon bat behin-behinean preso sartu dute Baionan, bikotekideari eraso egiteagatik. Iragan ostegun gauean gertatu zen erasoa, eta Frantziako Poliziak berehala atxilotu zuen gizona. Emakumea aurpegian kolpatu zuen, eta bost eguneko lanerako gaitasunik eza ezarri zion medikuak andreari.

Baionako prokuradoreak erasotzailea berehala espetxeratzeko agindu zuen, aurrekariak dituelako. Izan ere, aurreko astelehenean atera zen kartzelatik, droga trafikoarekin lotutako kondena bat bete ostean. Gaur epaituko dute, Baionako Auzitegian.

Donostian labankadaz zauritutako emakumea larri dago oraindik. Igande goizaldean izan zen erasoa, Amara auzoko etxebizitza batean, eta emakumea ospitalera eraman behar izan zuten, lepoan eta bizkarraldean zauriak zituela. Haren bikotekidea, 26 urteko gizonezkoa, atxilotu egin zuten, eta atzo utzi behar zuten epailearen esku.

Jaietan ere erasoak

Jaietan ere eraso salaketarik egon da azken orduotan, batez ere ziztada kasuak. Donostiako Aste Nagusiko lehen egunean lau emakumek salatu dute ziztatu dituztela, hiruk Tafallako festetako (Nafarroa) lehen gauean, Zumaiako Euskal Jaietan (Gipuzkoa) batek, eta Algortako (Getxo, Bizkaia) Portu Zaharreko festetan beste batek, kasu horretan adingabe batek.

Ertzaintza eta Foruzaingoa kasuok ikertzen ari dira. Bitartean, herritarrek igandean elkarretaratzeak egin zituzten gertatutakoa salatzeko. Donostian, udalak antolatu zuen elkarretaratzea. Zumaian, mugimendu feministak deituta, Indarkeria matxistarik gabeko bizitzak orain! leloa zeraman pankartaren atzean bildu ziren hainbat herritar. Algortan, gainera, ziztada kasua ez da salatutako eraso matxista bakarra izan. Adingabe batek salatu du sei eta zortzi lagun arteko gazte talde batek ukituak egin zizkiola. Hori dela eta, igande arratsaldean elkarretaratzea egin zuten, mugimendu feministak deituta. Ertzaintzak ikerketa zabaldu du, gertatutakoa argitzeko.]]>
<![CDATA[Hiru hamarkada gizarte eskubideen alde lanean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1961/005/001/2022-08-13/hiru_hamarkada_gizarte_eskubideen_alde_lanean.htm Sat, 13 Aug 2022 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1961/005/001/2022-08-13/hiru_hamarkada_gizarte_eskubideen_alde_lanean.htm
Plataformak bilakaera handia izan du 30 urte hauetan. Hasieran, herriko taldeentzat lokalak lortzea zen haren eskakizun nagusia. Geroago, esparrua zabaldu eta okupazioa eta etxebizitzaren arazoa jorratzen hasi ziren. Belaunaldi gazteek okupazioaren aldeko mugimenduari heldu ziotenean, lan ildoa aldatu eta pobreziaren eta gizarte bazterketaren kontrako lanean murgildu ziren buru-belarri.

Horretan dihardute gaur egun, eta esan daiteke azken urteotan Bizkai osoan loratu diren etxebizitza sindikatu, elkartasun sare eta eskubide sozialei buruzko informazio bulegoen aitzindari eta eredu izan dela Berri Otxoak hiru hamarkadaz.

Urteurrena gogoratzeko, plataformako dozena bat kide Berriotxoa kaleko egoitzaren aurrean elkartu ziren atzo; «taldearen sorburua» izan zen lekuan, plataformako kide Sheila Fernandezek esan bezala. Udalak hustu ondoren, egoitza hamar bat urte egon zen erabili gabe; gaur egun, droga mendekotasunaren kontrako modulu psikosoziala dago han.

Salaketak baino gehiago

Fernandezek esan duenez, azken hiru hamarkadetan Berri Otxoak taldea «kalean» egon da, eta salaketa eta protesta ugari antolatu ditu murrizketen kontra, etxegabetzeak geldiarazten saiatzeko, edo gizarte eskubideen alde. Baina haien lana ez da izan salaketa hutsa: koordinakundea sortu eta gutxira, 1994ko martxoan, hiru solairuko eraikin bat okupatu zuten Barakaldoko Apuko kalean. Okupazioak iraun zuen hiru urteetan, plataformaren egoitza izateaz gain, horren beharrean zeuden zenbait lagunen bizitokia ere izan zen Berri Etxea izenaz bataiatu zuten eraikin hura.

1997ko azaroan beste egitasmo bati ekin zion Berri Otxoak taldeak: gizarte eskubideei buruzko informazio bulego alternatiboa. Gizarte laguntzak eskuratzeko bete beharreko prozedurei buruzko informazioa ematea, babestutako etxebizitza lortzeko prozesuan herritarrei laguntzea eta, oro har, behar dutenei babes juridikoa ematea da bulegoaren eginkizuna.

25 urte geroago, bulegoak oraindik ere ematen du zerbitzu hori, astean behin, eta, urte horietan guztietan, 14.016 familia igaro dira handik. «Desindustrializazioaren ondorioz, pobrezia eta prekaritatea arazo oso larriak ziren Ezkerraldean Berri Otxoak sortu zenean», gogorarazi du Fernandezek. «Orain, 30 urte geroago, egoerak bere hartan dirau, eta, arlo batzuetan, orduko arazoak are larriagoak dira orain. Plataformaren lana duela 30 urte bezain beharrezkoa da gaur».]]>
<![CDATA[Osakidetzaren LEParen zerrendak abuztuan argitaratu izana salatu dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/216983/osakidetzaren_leparen_zerrendak_abuztuan_argitaratu_izana_salatu_dute.htm Thu, 11 Aug 2022 10:55:13 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/216983/osakidetzaren_leparen_zerrendak_abuztuan_argitaratu_izana_salatu_dute.htm <![CDATA[Metro Bilbaok ez du egingo deskonturik bere sarean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/006/001/2022-08-11/metro_bilbaok_ez_du_egingo_deskonturik_bere_sarean.htm Thu, 11 Aug 2022 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1893/006/001/2022-08-11/metro_bilbaok_ez_du_egingo_deskonturik_bere_sarean.htm
Energia aurrezteko plangintzaren harira Espainiako Gobernuak garraio publikoak sustatzeko neurriak iragarri zituenean, Eusko Jaurlaritzak adierazi zuen neurri horiek osatuko zituela, eta herritarrek %50eko deskontua izango zutela «Euskadiko garraio publiko guztietan»: Trenbideetan, Bilboko metroan, Bilboko eta Gasteizko tranbietan eta Larreinetako funikularrean (Bizkaia).

Baina, metroari dagokionez, deskontuak L3 linean baino ez dira aplikatuko. Linea hori ez du Metro Bilbaok kudeatzen, Eusko Trenbideak enpresak baizik, eta Bilboko auzo garaiak lotzen ditu. Linea hori erabiltzen dutenak sare osoaren erabiltzaileen %5 baino ez dira.

Renfek joan den astelehenetik irekia du doako bonuak eta deskontuak eskatzeko epea. Renferen webgunean eta zenbait geltokitan egin daiteke eskaera.]]>
<![CDATA[«Gertatzen ari dena ez da batere normala»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2117/002/002/2022-08-05/gertatzen_ari_dena_ez_da_batere_normala.htm Fri, 05 Aug 2022 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/2117/002/002/2022-08-05/gertatzen_ari_dena_ez_da_batere_normala.htm
Ikusi gehiago: Salbuespen neurriak hedatzen ari dira ur eskasiaren ondorioz

Egoera ez da txantxetakoa. Erroibarren ikusi dute inguruko erreketatik jasotzen zuten ura erdira jaitsi dela, egunero 400.000 litrotik 200.000ra, eta udalerria osatzen duten herrietatik hiruk, ura Lastur errekatik hartzen dutenek, murrizketak egin behar izan dituzte: «Zaila da denen nahia asetzea, baina saiatzen ari gara. Adibidez, herri horietako bateko jaiak iritsi direnean saiatu gara ura ez mozten. Landa turismoko etxeak ere badaude inguruan, eta hori kontuan hartu izan dugu».

Turismoa ez da kalteturiko jarduera bakarra. Garralda abeltzaina da, eta alderdi horretako gainerako abeltzainak bezala, estu eta larri dabil: «Paraje hau altu samarra da, eta normalean oso berdea da, baina orain dena hori eta lehor dago. Ez dago belarrik. Aziendak ez du jatenik, eta behiak ukuiluetara eraman beharko ditugu, baina pentsua asko garestitu da. Seguru nago jende askok behiak kenduko dituela honen ondorioz».

Ikusi gehiago: Beroaldiak Europaren zainak odolustu ditu

Arazoa orain ari dira pairatzen, baina, Garraldak dioenez, maiatzean eta ekainean euririk egin ez izana da guztiaren iturburua: «Hemen ura erreka txiki batzuetatik hartzen dugu, eta hor gorabeherak izaten dira: batzuetan, eskasia egon daiteke, baina euri pixka bat eginez gero, ibaiak beren onera itzultzen dira segituan. Arazoa da maiatzean eta ekainean ez duela euririk egin».

Ikusi gehiago: Azken hamarkadetan euri gutxien egin duen uztaila izan da aurtengoa

Garraldak hogei urte eman ditu alkatetzan, eta beste lau zinegotzi. Dioenez, udalean eman dituen 24 urte horietan inoiz ez diote horrelako egoera bati aurre egin behar izan: «Azken urte honetan muturreko fenomenoak ugaldu egin dira. Negua oso hotza izan zen; apirilaren hasieran elurtea izan genuen, eta, adibidez, niri traktorearen balazta likidoa izoztu egin zitzaidan. Eta orain hau. Gertatzen ari dena ez da batere normala».]]>
<![CDATA[Lehorteen plana sortu du Jaurlaritzak, eta fenomeno larrien aurkakoak berritu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2022-08-04/lehorteen_plana_sortu_du_jaurlaritzak_eta_fenomeno_larrien_aurkakoak_berritu.htm Thu, 04 Aug 2022 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2022-08-04/lehorteen_plana_sortu_du_jaurlaritzak_eta_fenomeno_larrien_aurkakoak_berritu.htm
Hasteko eta behin, arazoak arazo, ur hornidura bermatuta dago Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako eskualde gehienetan datozen asteetarako, egungo lehorteak iraungo balu ere. Hala adierazi du Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapeneko eta Azpiegituretako sailburuak, ura kudeatzeko tresna berriak aurkeztu dituenean. Hala ere, ohartarazi du EAEko lurraldearen %10ean ura «erreketatik edo iturburu txikietatik» hartzen dutela, eta, horietan emariaren gorabeherak handiagoak direnez, eskualde horietan egoera «askoz kaskarragoa» dela.

Tapiak esan du urtegien betetze maila %70 eta %90 bitartekoa dela, eta hori ohikoa izaten dela urte sasoi honetan. «Esan dezakegu urtegietan oinarritutako hornidura duten eskualdeetan egoera normala dela», esan du, eta gogorarazi du hiru herrialdeetan herritarren %90 inguruk dutela hornidura sistema hori.

Besterik da eskualde jakin batzuetan dagoen egoera, Tapiak «alarma egoera» gisa definitu duena. Batez ere, Bizkaiko Urdaibai eskualdean eta Arabako Lautadako zenbait herritan daude arazoak.

Horiei erreparatuta, honako hiru plan hauek aurkeztu zituen atzo Tapiak:

LEHORTEEN PLAN BEREZIA

Orain arte, Jaurlaritzak ez zeukan lehorte planik, horren mehatxua ez zelako hain larria, baina, egoerak hartaratua, Lehorteen Plan Berezia diseinatu du. Are gehiago: Jaurlaritzak jakinarazi du duela bi aste hasi zela ezartzen, orduan oraindik onartu gabe bazegoen ere, Bizkaiko Busturialdean eta Lea Artibain dagoen egoerari erantzun ahal izateko. Planean egoera diagnostikatzeko adierazle sistema bat ezarri dute, bai eta hartu beharreko neurriak ere, egoeraren larritasunaren arabera sailkatuak.

Larrialdietan ura beste leku batzuetatik hartu ahal izatea, funtsezkoak ez diren erabilerak mugatzea, gauez ura moztea eta antzeko neurriak agertzen dira planean.

PLAN HIDROLOGIKOA

Jaurlaritzak aurkeztutako Plan Hidrologikoaren xede nagusiak dira uren egoera ona lortzea, uraren segurtasuna eta hornidura bermatzea, betiere «jasangarritasun irizpideek eta uraren erabilera eraginkorrak gidatuta», eta muturreko fenomenoei erantzun egokiak eman ahal izatea.

Planean hainbat inbertsio aurreikusi dituzte. Alde batetik, baliabideak jarriko dituzte hondakin uren saneamendu eta arazketa sistemak hobetzeko: besteak beste, Nerbioi Garaian, Donostialdean, Bilbo inguruan, Txingudin eta beste zenbait lekutan saneamendua hobetzeko lanak egingo dituzte inbertsio horiei esker. Beste alde batetik, ur hornidura bermatzeko inbertsioak ere egingo dituzte, batez ere Bilbo inguruan, Bizkaiko Urdaibai, Lea Artibai eta Enkarterri eskualdeetan, Añarbeko ubidean (Gipuzkoa) eta Arabako Laudion, Amurrion, Okondon eta beste zenbait herritan. Orotara, 900 milioi euro inbertitzea aurreikusi dute. Horietatik, 600 milioi euro Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako erakundeek jarriko dituzte.

UHOLDE PLANA

Uholde Arriskua Kudeatzeko Planak zenbait irizpide, lehentasun eta jarduera garatzen ditu uholdeen arriskuari aurre egiteko. Oraingo planak badu berrikuntza bat aurrekoekin alderatuta: izan ere, hirigintza edo hiri ingurunea ingurune hidrikoarekin hobeto uztartzeko neurriak gehitu dira. Horrez gain, uholdeen inpaktua gutxitzeko beharrezkoak diren iragarpen eta alerta sistemak hobetuko dira, erakundeen plangintza hobetzeko jarduerak prestatuko dituzte, eta uholde arriskua ez areagotzeko neurriak hartuko dituzte.

Planaren arabera, inbertsioak egingo dituzte hogei bat udalerritan, uholdeen arriskutik babesteko. Laudion (Araba), Abadiñon, Durangon, Arangurenen, Alonsotegin, Mungian eta Sudupen (Bizkaia), eta Azpeitian, Beasainen, Ordizian, Tolosan, Andoainen eta Ergobian (Gipuzkoa) egingo dituzte lanak.]]>
<![CDATA[«Eskumenak iristen ez badira, gobernu honek arazoak izango ditu EAJrekin»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1910/004/001/2022-07-30/eskumenak_iristen_ez_badira_gobernu_honek_arazoak_izango_ditu_eajrekin.htm Sat, 30 Jul 2022 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1910/004/001/2022-07-30/eskumenak_iristen_ez_badira_gobernu_honek_arazoak_izango_ditu_eajrekin.htm Maiatzean Nafarroako Parlamenturako bozak eta udal eta foru hauteskundeak izango dira, eta, printzipioz, Espainiako Gorteetarakoak geroago etorriko dira. Espainiako horiek aurreratzeko aukera ikusten duzue? Guri gustatuko litzaiguke egutegi hori betetzea. Hauteskundeak dagokion garaian egin behar dira, eta agintaldiek lau urtekoak izan behar dute. Espainian ohiko bilakatzen ari den horrek, hau da, legealdiak laburrak izateak, ohiz kanpokoa izan beharko luke. Asebete zaituzte Espainiako Gobernuarekin hitzartutako inbestidura itunaren bilakaerak? Asko ez, egia esan. Espainiako Gobernua nagi eta geldo ikusten dugu akordioak betetzeari dagokionez. Abaguneari oso lotuta dago, eta, Aitor Estebanek zioen moduan, hurrengo bihurguneari baino ez dio erreparatzen, ibilbide osoa aintzat hartu beharrean. Gurekin hitzartutako gaiei dagokienez, tantaka baino ez ditu betetzen, eta ez dugu ulertzen zergatik. Beharbada, zuei ere interesatzen zaizuelako gobernuak irautea, eta gobernuak badakielako? Nik uste dut bi faktore daudela. Alde batetik, azken hilabeteotan gobernua iritsi ezinda ibili da, arazoek gainezka egin diotelako, eta tematu da neurriak bata bestearen atzetik ateratzen, egunero zerbait komunikatu beharrak itsututa. Eta, beste aldetik, jakitun ezin dugula gobernu hau erortzen utzi, horretaz baliatu da. Baina zintzoagoak izan beharko lukete, eta pentsatu beraiek direla gobernu hau iraunarazteko beharrik handiena dutenak, eta bazkideak errespetu handiagoz tratatu behar dituztela. Diagnostiko horretan bazkide guztiok gatoz bat: gobernu hau oso zekena izaten ari da bere bazkideekin, bazkideok oso eskuzabal jokatzen ari garen arren. Alderdi Popularrean aldaketarik sumatu duzue Alberto Nuñez Feijoo presidente denetik? Nik uste dut jakin duela Espainiako abagune politikoaren olatura igotzen, eta hainbat faktore alde izan dituela: nazioarteko egoera zailak ekarritako problemak, gobernuaren okerrak eta barne desadostasunak, eta Andaluziako bozetan izandako emaitza onak. Olatu horren gainean trebe ibili da surf egiten, baina olatu guztiak amaitu egiten dira, eta iritsiko zaio hari ere proposamenak egin eta bere eredua zein den azaltzeko ordua. Nik susmoa dut PP klasiko bat datorkigula; beharbada doinu lasaiago batekin, ez Casadorena bezain karrankaria, Rajoyren estilora lerratuagoa, baina edukietan gogorra. Espainiako bozetan PP garaile aterako balitz, seguru asko ez luke gehiengo nahikorik izango eta babes gehiago beharko luke, Voxena itxura guztien arabera. Egoera horretan, EAJ prest egongo litzateke PPri agintaldia errazteko Vox gobernuan ez sartzearen truke? Nahiko nuke arrisku hori uxatu ahal izateko beste boto izango bagenitu: seguru asko, talde gehiago beharko lirateke hori egin ahal izateko. Gu, printzipioz, oraingo formulei jarraitzearen aldekoagoak gara, baina, horretarako, jakina, gobernuak eta Sanchezek berak erne ibili behar dute, bi zentzutan: gizartearen aurrean sinesgarritasun eta eraginkortasun handiagoa erakutsi, eta bazkideekin enpatia handiagoz jokatu. Espainiako Gobernuak ba al du «estatutua osorik betetzeko borondate irmoa», haren ordezkari Denis Itxasok asteon esan bezala? Zoritxarrez, hori diskurtso politikoaren arloan baino ez dugu ikusten, ez errealitatearenean. Ez ginen gu izan egutegi hura taxutu genuenak; Espainiako Gobernuak ezarri zuen, eta ez du bete. Egia da pandemia eta beste hainbat arazo izan ditugula, baina, borondate apur batekin, auzia bideratzea bazegoen. Hitz politak baino gehiago, ekintzak behar dira. Duela gutxi Sanchez presidenteak esan du badaudela lau eskumen bere ustez eskualdatu ezin direnak. Hori onartezina da. Guk borrokan jarraituko dugu eskumen horiek ekartzeko, eta, iristen ez badira, gobernu honek arazoak izango ditu EAJrekin. Guk ezin dugu onartu Espainiako presidente batek esatea Gernikako Estatutua betetzerik ez dagoela. EAEn, hiru ahaldun nagusiak eta hiru hiriburuetako alkateak EAJkoak dira, eta denak gizonezkoak. Argazki horrek kezkatzen zaituzte? Hautagaiak aukeratzeko gure sistema oso irekia da, oso parte hartzailea; proposamenak oinarriek egiten dituzte, eta duela lau urteko emaitza hori izan zen. Egia da egin berri dugun entzute prozesuan gaia indarrez atera dela, baina, bestalde, egiten dugun guztia gure oinarriek ulertu egin behar dute; are gehiago, oinarriak dira aldaketa hori bultzatu behar dutenak. Ikusiko dugu hautaketa prozesuan zer gertatzen den; nik ezin dut ezer ziurtatu, EBBri ez dagokiolako prozesu horretan esku hartzea, baina espero dut gure jendea sentibera izango dela eta aintzat hartuko duela hori. Eta itunak egitean, jarraituko duzue PSE-EE lehentasunezko bazkidetzat hartzen? Ikusiko dugu zenbakiek zer ematen duten, baina, printzipioz, koalizio horrek egonkortasuna ematen die erakundeei, bat dator Espainiako Gobernuarekin dugun harremanarekin, eta herri honetako bi osagai ideologiko oso garrantzitsu biltzen ditu. Baina ikusiko dugu; ez gara gu beste alternatiba batzuk mahai gainean jartzen ari garenak. PSE-EEk tentazioa izan dezake zenbait herritan bestelako akordioak egiteko? Kontua da itunek nolabaiteko koherentzia izan behar dutela. Salbuespenak egon daitezke, baina gerrillan aritzea ez da onargarria: itun orokor bat baldin badago, logikoena da hori esparru guztietan errespetatzea. Eta Nafarroan ikusten duzu PSNk UPNrekin ituna egiteko arriskua? Nik uste dut zenbait faktoreren araberakoa izango dela hori: PSOEk Madrilen zer jarrera hartzen duen auzi honetan, eta, bestalde, UPNk zer egiten duen. UPNk Navarra Suma koalizioaren aldeko hautua egiten badu, zaildu egiten du Alderdi Sozialistarekin ituna egiteko aukera. Baina UPN bakarrik aurkeztuko balitz, nik uste dut amua botako liokeela PSNri. PSNn badirudi batzuk deseroso daudela bazkide batzuek ekartzen duten euskal osagaiarekin. Guretzat dezepzio handia da PSN euskararekin izaten ari den jarrera. Mutrikuko eta Gasteizko gertaeren harira, arduradun politiko askok EH Bildun jarri dute arreta. Benetan uste duzue EH Bilduk erantzukizunik baduela auzi horretan? Guk ez dugu fokua horretan jarri. Guk herri hau ezagutzen dugu, badakigu arazo horretan osagai asko daudela, eta alkohola eta jai giroa ez direla munta txikienekoak. Auzia ez da nor dagoen horren atzean, guk ez baitugu uste ezker abertzaleak antolatutako kanpaina bat dagoenik; auzia da horrelakoak gertatzen badira, aurkako jarrera irmo eta zorrotza erakustea, inork pentsa ez dezan hori ekintza politiko bat dela eta jarduera politikoaren barruan sartzen dela, trauskilkeria bat izan beharrean. Nik uste dut auzi honetan ezker abertzalea bere burua endrokatzen ari dela, aski modu infantilean, denak hari eraso egin nahian ibiliko balira bezala, eta auzia ez da hori, iraganeko zauriak ez irekitzea baizik. Ertzain izateagatik norbaiti jazartzea ez da onargarria. Ikusi gehiago: «Ez da tentsio sindikaletarako garaia, elkarrekin lan egitekoa baizik» ]]> <![CDATA[Historian mugarri, gogoen akuilu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2212/004/001/2022-07-15/historian_mugarri_gogoen_akuilu.htm Fri, 15 Jul 2022 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/2212/004/001/2022-07-15/historian_mugarri_gogoen_akuilu.htm Eskozia. Zinemak egin zuen ospetsu

Eskoziarren urtero ekarri ohi dute akordura Bannockburngo bataila, 'Braveheart' filmak mundu osoan ezagun bilakarazi zuena.

Ia 60 urtez, 1296tik 1357ra, Eskozia eta Ingalaterra gerran egon ziren, Eskozia anexionatzeko ingelesek egindako ahaleginak zirela eta. Eskoziako Independentzia Gerrak izan ziren haiek, eta izendapen horrekin igaro dira historiara.

Historialariek bi arotan banatzen dute orduko gatazka: Lehen Independentzia Gerra 1296tik 1328ra izan zen, eta eskoziarrak nagusitzean amaitu zen, Eskoziak bere independentziari eutsi baitzion. Bigarrenak, berriz, 1332tik 1357ra iraun zuen, eta horren emaitza askoz nahasiagoa izan zen: horren ostean, Eskoziak ez zuen independentzia galdu, baina eskoziarrek dirutza handia ordaindu behar izan zieten ingelesei David II.a erregea aska zezaten.

Liskar eta borrokaldi ugari izan ziren 60 urteko epe hartan, baina denetan ezagunena, edo eskoziarren oroimen kolektiboan argien gelditu dena, Bannockburngo bataila da. 1314ko ekainaren 23an eta 24an izan zen.

Ingelesek 20.000 soldadu baino gehiagoko armada bildu zuten Eduardo II.aren agintepean, eta aurrean askoz soldadu gutxiago izan zituzten; 6.500 inguru, zenbait historialariren arabera. Hala ere, eskoziarren armada gailendu zitzaion ingelesenari, eta errege ingelesak arinari eman behar izan zion, atzean 9.000 soldadu inguru zerraldo utzita.

William Wallaceren itzala

Batailaren garrantzi historikoa gorabehera, Bannockburngo guduak bidea egin du eskoziarren memorian, eta sinbolo bilakatu da Eskoziaren burujabetzaren aldekoentzat. Eta horretan zeresan handia izan zuen Braveheart pelikulak. Mel Gibsonek 1995ean zuzendu eta protagonizatutako filmak William Wallace eskoziar borrokalariaren ibilerak ditu ardatz.

William Wallace (Elderslie, Eskozia, 1270; Londres, 1305) heroi nazionala da Eskozian, baina, seguru asko, gaur egun ezinezkoa da hura Mel Gibsonek antzeztu zuen pertsonaiatik desberdintzea imajinario kolektiboan.

Ingalaterrako errege Eduardo I.ak 1296an Eskozia inbaditu ostean, Wallacek eta beste eskoziar zenbaitek buru egin zieten soldadu ingelesei. Wallace preso egin zuten, baina espetxetik ateratzea lortu zuen, ez jakin oso argi nola. Hurrengo urteetan, ingelesen etsairik amorratuena bilakatu zen, eta hainbat borrokalditan garaitu egin zituen, 1305ean atxilo hartu zuten arte. Londresera eraman zuten, eta han epaitu eta hil egin zuten, burua moztuta eta gorputza zatikatuta.

Gorabehera horiek guztiak agertzen dira pelikulan, eta, amaieran, Bannockburngo gudua ere azaltzen da: Wallace hil ostean, haren oroitzapenak adore ematen die eskoziarrei, eta, horri esker, ingelesak garaitzeko gai dira.

Pelikulak arrakasta handia izan zuen: bost Oscar sari irabazi zituen, eta 1995ean diru gehien bildutakoen artean egon zen. Baina haren eragin politikoak ere ez ziren makalak izan: Eskozian nazio kontzientzia eta iraganaren inguruko harrotasuna pizteko balio izan zuen, eta, batez ere, eskoziarren nazio eskakizunak mundu osoan ezagutarazteko tresna bihurtu zen. Ez dago erraz esaterik eskoziar nazionalismoak XXI. mendearen hasieran izandako gorakada zenbateraino zor zaion filmaren arrakastari, baina, dudarik gabe, garrantzi handia izan zuen Eskoziako mito nazionalak gizarteratzeko lanean.

Gaur egun, Eskoziaren Independentzia Gerrek leku garrantzitsua dute eskoziarren oroimen kolektiboan, eta, aro hartako gertaera historiko guztien artean, Bannockburngo guduak esanahi berezia hartzen du. Bannockburngo aldirietan, ustez bataila gertatu zen eremuan, badago hura gogorarazten duen oroitarria, eta ekainaren 23an ekitaldiak egin ohi dituzte orduko garaipena ospatzeko.

Ekitaldi horiek jendetsuagoak bilakatu ziren azken urteetan, Eskoziaren burujabetzaren aldarriak gora egin zuenean, eta goia jo zuten independentziari buruzko galdeketaren abaroan. Izan ere, erreferenduma 2014an egin nahi izateko arrazoietako bat izan zen galdeketa Bannockburngo gudaren 700. urteurrenarekin bat eginaraztea.

2014ko galdeketan baiezkoa gailendu ez izanak ez du epeldu Bannockburngo gudua gogorarazteko grina. Azken urteotan, eskoziar independentistek ibilaldia egin izan dute urtero bataila oroitzeko, eta martxa Robert Bruce erregearen omenez altxatutako estatuaren aurrean amaitu izan da. 2018an egindakoan, esaterako, 15.000 lagunek parte hartu zuten.

Galizia. Ahanzturatik salbatu guran

Galiziako historia aberatsa da, eta mugarri esanguratsuz beterik dago. Pedro Pardo de Cela mariskalaren heriotza da horietako bat.

Galiziako historia aberatsa da, eta gertaera esanguratsu eta gogoangarriz betea dago, historiografia ofizial espainiarrak askotan ukatu eta ostendu dituen arren. Aspaldikoak dira historia hori berreskuratzeko ahaleginak, gertaera horien aztarnak herriaren oroimen kolektiboan gelditu direla baliatuta.

Formalki, Galiziako erresuma 1230ean galdu zen, Gaztelako Fernando III.ak bereganatu zuenean, baina Xose Ramon Ermida Meilan historialariak azaldu duenez, «praktikan modu independentean funtzionatu zuen XV. mendera arte». Errege-Erregina Katolikoen asmo zentralizatzaileek egoera aldatu zuten, eta Galiziako jauntxo batzuk asmo horien kontra altxatu ziren. Pedro Pardo de Cela mariskala haietako bat izan zen.

Errege-Erregina Katolikoek hura atxilotzeko eta hiltzeko agindua eman zuten, baina Pardo de Cela A Frouxeira izeneko parajean zeukan gazteluan gotortu zen. Errege-erregina espainiarrek bidalitako tropek setioa ezarri zioten gazteluari, baina ez zitzaien batere erraza izan hura hartzea; setioak hilabeteak iraun zuen -hiru urte, zenbait iturriren arabera-, eta gaztelua hartzeko borrokaldietan hildako ugari egon ziren.

Baina, azkenean, Pardo de Cela espainiarren esku gelditu zen, eta haiek burua moztu zioten 1483an, Mondoñedoko plazan.

Mitoa bizirik

Pardo de Cela hil zuten, baina haren irudiak bizirik iraun du galiziarren imajinario kolektiboan. Modu askotara, gainera: A Mariña eskualdean ugariak dira Pardo de Celari eta A Frouxeirari buruzko kondairak eta legendak. Beste aldetik, Pardo de Cela pertsonaia literario ere bilakatu zen, eta asko dira haren inguruko poemak, herri kantak eta bestelako testuak.

Azkenik, nazionalismo galegoak ere Pardo de Cela aldarrikatu izan du, eta, esaterako, Galiziaren egun nazionala ezartzeko eztabaidak hasi zirenean, proposamenetako bat izan zen egun hori abenduaren 17an ospatzea, egun horretan hil baitzuten mariskala: «Argentinan, esaterako, atzerriraturik zeuden galiziarrek 1960ko hamarkadara arte ospatu zuten egun hori, eta ekitaldietan erbesteratutako euskal nazionalistek ere parte hartzen zuten», azaldu du Ermida Meilanek.

1467tik 1469ra Irmandiñoen matxinada izenekoa izan zen Galizian. Jauntxoen kontrako iraultza izan zen, eta hark ere arrastoa utzi zuen galiziarren oroimen hitorikoan, baina nazionalismoan ez dago adostasunik haren inguruko balorazioan, David Rodriguez idazleak azaldu duenez: «Aldarrikatu egiten da mugimendu askatzaile, autoktono eta aitzindari gisa, baina, batzuetan, aski modu teleologikoan, leporatzen zaio Gaztelako erresumaren aurrean Galiziako menpekotasuna ahalbidetu izana». 1846an izandako altxamendua ere Galiziaren memoria kolektiboaren beste osagai garrantzitsua da.

«Estaturik gabeko nazioek, definizioz, ez dute haien birsortzea ziurtatzen duen aparatu burokratikorik», azaldu du Rodriguezek. «Beraz, mugimendu askatzaileek ikur eta mugarri historikoak baliatzea garrantzitsua da. Gakoa da zertarako erabiltzen den: ekintzarako herri izaera indartzeko, edo onanismo chauvinista elikatzeko».

Katalunia. Askatasuna galdu zuenekoa

Irailaren 11n ospatzen du Kataluniak bere egun nazionala, 1714an Bartzelona Espainiako errege Felipe V.aren tropek hartu zutenekoa gogoan.

XVIII. mendearen hasieran gerra piztu zen Espainian Borboiko eta Habsburgoko errege dinastien aldekoen artean. Borboiek irabazi zuten, eta garaipen hark ekarri zuen Espainian familia horrek agintea eskuratzea, baina Katalunian beste ondorio batzuk ere izan zituen. Filipe V.a Borboikoaren armadak hamalau hilabetez setioa ezarri zion Bartzelonari, eta, azkenean, hiria bereganatu zuen 1714ko irailaren 11n. Gaur egun, Diada edo Kataluniako aberriaren eguna irailaren 11n ospatzen da, orduko gertaera haiek gogoan.

Mariona Lladonosa Latorre politologoa eta soziologian doktorea da, eta eskolak ematen ditu Lleidako Unibertsitatean (Katalunia). Hark dioenez, irailaren 11ko porrotak «Kataluniako egitura politiko eta ekonomikoen asimilazioa» eta Gaztelako ereduaren ezartzea ekarri zuen: «Erdi Arotik zirauen aparatu instituzionala suntsitu egin zuen. Arnasa luzeko egitasmo politiko baten galera izan zen». Ez da harritzekoa, beraz, katalanismoak data hura eta gertaera haiek bere memoria kolektiboan txertatu izana.

XIX. mendearen amaieran hasi ziren irailaren 11 gogoratzeko ekitaldiak antolatzen, eta apurka-apurka indarra hartu zuten. Frankismoak ere ez zuen lortu horren oroitzapena katalanen memoriatik ezabatzea, eta 1980ean ofizialki Kataluniako nazio eguna izendatu zuten.

Mendeurrenaren eragina

Urte askoan, irailaren 11ko ospakizunek jite instituzionala izan zuten, baina 2014an, 1714ko gertaeren 300. urteurrenaren harira, eta prozesu independentistaren abaroan, gauzak aldatu ziren: «Diadak berreskuratu zuen erresistentziaren eta galdutako askatasunen memoriaren zentzua».

Lladonosak uste du horrelako mugarri historikoak gogoratzeak funtzio bat betetzen duela herrien memoria historikoa elikatzeko: «Gure inguruko herri guztietan daude horrelakoak, eta komunitatearekin eta inguruarekin harremantzeko moduaren osagai bat dira. Beraz, funtzio sozial bat betetzen dute: pertsona eta kolektiboen jardueraren norabidea ezartzea. Helburua da gakoa: kontakizun historikoek kohesiorako, demokraziarako eta aniztasunerako baliagarriak badira, interesgarriak izan daitezke».

Bihar: Amaiurko memoriaren berreskurapena.



]]>
<![CDATA[Iragana eta geroa lotzen dituen katebegia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1917/006/001/2022-07-14/iragana_eta_geroa_lotzen_dituen_katebegia.htm Thu, 14 Jul 2022 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1917/006/001/2022-07-14/iragana_eta_geroa_lotzen_dituen_katebegia.htm
Gaur egun, Amaiurren inguruko gertaera historikoak aski ezagunak dira, nahiz eta hainbat xehetasunen inguruan oraindik argi-ilun ugari dagoen, eta beste pasarte batzuk oharkabean igaro ohi diren. Baina, gertaera historikoetatik harago, zer esan nahi du Amaiurrek egungo euskaldunentzat? Zeren ikurra da? Amaia Nausia Pimoulier (Iruñea, 1982) historialaria da, eta doktore tesia egin zuen XVI. eta XVII. mendeetako Nafarroako emakume alargunen inguruan. Haren ustez, Amaiur «izan zitekeenaren amaiera» da: «Horrela gelditu da imajinario kolektiboan. Nafarroa Garaia Gaztelaren boterearen menpe gelditu zen, Nafarroa Behereak errege-erregina legitimisten esku jarraitu bazuen ere, baina egia da mugaren alde honetan zapuztu egin zela estatu moderno bat eraikitzeko aukera».

Nausiak uste du «erromantizismo gehiegi» dagoela auzi honen inguruan, «eta, seguru asko, konkista gailendu izan ez balitz, Europako beste lurraldeetakoen antzerako estatu moderno bat eraikiko zen; eredu gisa balio dezake zer egin zuten Nafarroa Beherean. Baina ezin dugu jakin, aukera hori zapuztu zelako».

Iratzar fundazioko zuzendari Floren Aoizek (Tafalla, Nafarroa, 1966), berriz, historiaren balio sinbolikoa nabarmentzen du. Haren ustez, Nafarroak «bi ikur nagusi» ditu gaur egun: Foruen Monumentua eta Amaiurko monolitoa. «Biek ala biek aske izateko grina adierazten dute», azaldu du, «erresistentzia, espainiar monarkian ez urtzeko borondate historikoa, eta, azkenean, kendu ziguten independentziaren oroimena». Dioenez, ez dira «ikur fosilduak», eta «pizten duten afektibitatea» gertaera historiko zehatzetatik harago doa.

Horrek, baina, ez du esan nahi herritar guztiek berdin ikusten dituztenik, «estatu baten oroimena ontzat hartzeak ez baitu ezinbestean» eramaten hautu independentista batera: «Baina nolabait, sakonean, harrotasun hori dago, geuk gure burua gobernatzeko gogoa, eta subjektibotasun hori funtsezkoa da egungo marko politikoak aldatu eta beste batzuetara joateko».

Bi interpretazio

Iñaki Iriarte Lopez (Iruñea, 1971) EHUko irakaslea da, eta aditua pentsamendu politikoaren historian. Horrez gain, Navarra Suma koalizioko parlamentaria da Nafarroako Parlamentuan. Bere doktore tesian adierazten zuenaren arabera, karlistaldiez geroztik nafar identitatea ulertzeko bi modu sortu ziren: «Batek bakartzera jotzen zuen, identitate hori mantentzera, eta bertzeak, aldiz, itunaren ideiarekin lotzen zuen. Batean, salbazioa lortzen zen, bakartzearen bidez, eta, bertzean, sakrifizio eta sublimazio baten bidez, nafartasunak eduki unibertsal bat irabaz dezan. Konkistaren gaineko kontakizunetan ere bi irakurketa horiek ikusten nituen».

Arturo Kanpion eta Victor Pradera izan ziren bi ikuspegi horien ordezkaririk behinenak. Eta Amaiurko borrokaldiaz ere oso iritzi desberdinak zituzten: Campionen ustez, Amaiurko gazteluaren defendatzaileak «nafarren izaeraren azken ordezkariak» izan ziren; Praderak, berriz, «traidoretzat» zituen, Nafarroaz gaindiko inperio espainiarraren egitasmoari buru egin ziotelako. Bi ikuspegi horiek elkarren kontra tupust egin zuten 1920ko hamarraldian, Amaiurko borrokaldiaren 400. urteurrenaren harira oroitarri bat eraikitzeko proposamena plazaratu zenean.

Gaur egungo eztabaidetan ere suma daitezke bi joera horiek: «Nafar subiranotasuna berreskuratu nahi dutenek badute erreferentzia bat mito horretan, eta, alderantziz, subiranotasun horretaz eszeptikoak garenok badugu mitoa gutxitzeko joera», adierazi du Iriartek. «Iruditzen zait eztabaida ez dela historiografikoa, politikoa baizik».

Aoizek ere gaia jorratu du Nafarroaren konkistaz argitaratu dituen liburuetan, eta konkistari zilegitasuna emateko sorturiko diskurtsoak aztertu ditu: «Espainiak ez zuen arazorik Nafarroa konkistatu zuela aitortzeko, oroimen hori beti gorde dute. Beraien erronka zen konkista zilegitzat hartzea, egonkortzeko, jakina. Nafarroatik bertatik etorri dira, zenbait arrazoirengatik, hura itun gisa ezaugarritzeko kontakizunak, Espainiatik ontzat hartu direnak menpekotasuna errotzeko balio izan duten heinean».

Aoizek diskurtso ofizialeko bi ideia nabarmentzen ditu, elkarren kontrakoak ere izan daitezkeenak: hura nafarren arteko lehia izan zela, bi aldeetan nafarrak zeudelako, eta frantsesen eta espainiarren arteko borrokaldia izan zela.

«Bi gezur horietan egia zatiak daude, jakina», erantsi du, «nafarren artean ere izan zelako gerla, konkista kasu guzietan bezala, eta frantsesak eta espainolak bi bando kontrajarrietan zeudelako». Haren hitzetan, «afera da konkista eta askapen gerla zela, horrela eraiki zirela bandoak, Espainia versus Nafarroa. Eta norbaiti iruditzen bazaio egungo kontzeptuak eramaten ari garela XVI. mendera, irakur ditzala Amaiurko defendatzaileen eskutitzak, zeinetan nafar nazioaz hitz egiten baita, edo garaiko beste hamaika dokumentu».

Edonola ere, konkistak beste ondorio batzuk ere ekarri zituen, Nausiak nabarmendu duenez: «Gerraoste guztietan bezala, hark mina eta miseria ekarri zuen. Eta, emakumeei dagokienez, alarguntasun tasen igoera. Emakumeentzat txanpon beraren bi aldeak ziren: alde batetik, pobrezia eta miseria, baina, beste alde batetik, alarguntasun tasen igoera horrek autonomia handiagoa eman zien, hainbat kontu kudeatzeko aukera handiagoa».

Nausiak ohartarazi du fenomeno hori kokatu behar dela XVI. mendean Europa osoan gertatzen ari zenaren testuinguruan. Estatu modernoak sortzen ari ziren, boterea zentralizatzen ari zen, eta krisi ekonomiko eta demografikoak zedarritutako abagunean, jaiotza tasen kontua «estatu auzi» bilakatu zen: «Ondorioz, emakumeak kanporatuak izan ziren eremu publikoetatik, baimendu gabeko sexu jardueren kontrako eraso bortitza gertatu zen, erreprodukzio gaitasunaren gaineko kontrola areagotu zen, emakumeen doktrinamendua indartu zen, eta amatasunaren eta zaintzaren ideala apurtzen zuten emakumeen diziplinatze bortitza ere bai».

Geroari so

Aoizen ustez, Amaiur «zenbait borroka askatzaileren erreferentzia» da, eta haren memoria etorkizunerako hauspo bilaka daiteke: «Aldatu da iraganari so egiteko modua, gurea Amaiurko herria izateaz gain Gernikakoa, intsumisioarena, feminismoarena, ekologismoarena eta beste taupada askatzaileena ere badelako. Begirada berriek eraldatu dute ikurra, baita zalantzan jarri ere, kontraesanak bilatuz, eta hori onuragarria da. Emozio eta ilusio ezberdinak pizten ditu Amaiurrek egungo euskal herritarrengan, baina hor energia bat da, energia onuragarria, baliagarria, askatasun desira sakona adierazten duelako».

Oroimenak «ahalmen estrategikoa» duela uste du Aoizek: «Afektuak mugiarazten ditu, emozio politikoak pizten ditu eta praxiak inspiratzen ditu». Ikuspegi horretatik begiratuta, «gaur egungo burujabetza aldarrikapena ibilbide historiko batean kokatzeko» balio dezakeela uste du.

Iriartek pentsatzen du iraganaren kontakizuna funtsezkoa dela identitate kolektiboa eratzeko ere: «Edozein nortasun kolektibo sentitzen denean, talde horrek bere buruari kontatu behar dio zein izan zen bere iragana, nola sortu zen, nondik datorren eta nora doan. Hori saihetsezina da. Mito historikoek beti oihartzuna eta eragina izanen dute gaurko kontakizunetan».

Hala ere, baditu bere kezkak: «Nafarren parte batean, auzi honek aztarna arrunt handia utzi du, eta, beharbada, urteurrenaren ekitaldiek oihartzun handia izanen dute. Baina, aldi berean, kontziente izan beharko genuke bertze parte batentzat auzi honek ez duela inolako inportantziarik. Horrek islatzen du zenbateraino ohitu garen bi gizartetan bizitzen: esparru bat konpartitzen dugu baina bi gizartetan bizi gara, eta ez gara kapaz sinboloak, oroitzapen lekuak eta iruditeria bat konpartitzeko». Luzera begira, «sortu diren bi Nafarroa horiek elkar aditzen» ikasi beharko luketela deritzo.

Nausiak, berriz, aitortu du ez dela batere «nostalgikoa»: «Historialaria naiz, eta historia da nire pasioa, baina ez iraganeko garaiak faltan sumatzen ditudalako. Ulertzen dut horrelako gertakari historikoek balio sinbolikoa dutela diskurtsoak eraikitzeko, baina nik gehiago sinesten dut herriek daukaten eskubidean beren etorkizuna erabakitzeko».

Hala ere, historia ikertzeak «sekulako askatasun sentimendua» ematen diola dio: «Historiaren bidez, gai naiz ulertzeko nola eraiki diren gaur egun ditugun hainbat sistema, eta horri esker ulertzen ahal dut eraiki dena deseraiki daitekeela».

Bestalde, erreferentzia historikoak «beste eremu batzuetan» bilatzearen aldekoa da Nausia: «Historiografia tradizionala oso androzentrikoa da, eta garrantzia eman die beti gizonak protagonista izan diren eremu horiei: arlo instituzionala, politikoa, militarra eta abar. Baina eremu horietan emakumeak ez dira agertzen. Herri gisa sinboloak behar baditugu, niri gustatuko litzaidake egunerokotasunaren eremuan, zaintzarenean, elkar laguntzarenean eta antzekoetan bilatzea».

Bihar: Sinbolo historikoak beste nazio batzuetan.]]>
<![CDATA[Jaurlaritzak gaitzetsi egin du gerra «gatazkak ebazteko bide gisa erabiltzea»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1871/006/001/2022-06-29/jaurlaritzak_gaitzetsi_egin_du_gerra_gatazkak_ebazteko_bide_gisa_erabiltzea.htm Wed, 29 Jun 2022 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1871/006/001/2022-06-29/jaurlaritzak_gaitzetsi_egin_du_gerra_gatazkak_ebazteko_bide_gisa_erabiltzea.htm
Gerra garaiko Jaurlaritzak 1937ko ekainaren 16an egin zuen azken bilkura Bilbon. Hiru egun geroago, armada faxista Bilbon sartu zen, eta Jaurlaritzako kideek ihes egin behar izan zuten handik, milaka eta milaka herritarrekin batera. Behin-behinean, Jaurlaritza Turtziozen egokitu zen, Bizkaiak Espainiarekin duen mugatik oso gertu, eta La Puente jauregia hartu zuen egoitzatzat. Laster Hego Euskal Herriko lurralde osoa frankistek okupaturik egongo zela jakinda, Agirrek adierazpen bat egin zuen ekainaren 30ean: «Lurraldea konkistatuko dute; Euskal Herriaren arima, ordea, ez. Gure gurasoen lurra berreskuratzeko itzuliko gara».

Gertaera historiko horiek gogoratzeko, Jaurlaritzak Turtziozen egin du asteroko bilera, La Puente jauregian, duela 85 urte Agirreren gobernuaren egoitza izandakoan. Eta, bilkuran, adierazpen instituzional bat onartu du, faxisten altxamendua gaitzetsi eta gatazka armatuen inguruko bere jarrera finkatzeko.

Elkarrizketaren alde

Adierazpenean, Jaurlaritzak «gerra oro» gaitzetsi du, eta, horrekin batera, «horren azalpenik berriena, Errusiaren Ukrainako inbasioa». Halaber, «indarkeriarik eza, elkarrizketa, multilateralismoa eta giza eskubideen defentsa» eskatu ditu nazioarteko harremanen oinarrizko printzipio gisa.

Frankismoaren kontra aritu ziren gudari eta milizianoei omenaldia egin die Jaurlaritzak adierazpenean, eta, horrekin batera, bakearen, askatasunaren, demokraziaren, autogobernuaren, gizarte justiziaren, errespetuaren eta elkarrizketaren balioak berretsi ditu bere jardueraren printzipio gisa.]]>
<![CDATA[EAEn etxebizitzek 35 metro koadro erabilgarri izan beharko dituzte gutxienez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1895/006/002/2022-06-29/eaen_etxebizitzek_35_metro_koadro_erabilgarri_izan_beharko_dituzte_gutxienez.htm Wed, 29 Jun 2022 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1895/006/002/2022-06-29/eaen_etxebizitzek_35_metro_koadro_erabilgarri_izan_beharko_dituzte_gutxienez.htm
Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraioetako sailburu Iñaki Arriolak azaldu duenez, asmoa da «egungo etxebizitza zurrun baina erreformagarritik, etxebizitza aldakor eta malgura» pasatzea, hau da, «etxebizitzaren banaketa aldatzeko eta hartan bizi direnen bizitzako etapetara egokitzeko aukera emango duen bizitokia» lortzea.

Dekretuak alderdi hauek arautzen ditu: neurriak, banaketa eta orientazioa; kanpoko espazioak eta egonlekuak; erosotasun termikoa; ekipamendua; osasungarritasuna; argiztapen naturala; jasangarritasuna; irisgarritasuna; segurtasuna; erabilera, eta mantentze lanak.

Arriolak zehaztu du aurrerantzean eraikiko diren etxebizitza berri guztiek bete beharko dituztela baldintza horiek, bai eta etxebizitza zaharrek ere, guztiz eraberritzeko lanak egiten badira. Lehendik eraikitako etxebizitza batean eraberritze osoa ez dakarten obrak egiten badira, ez da beharrezkoa izango dekretuan agertzen diren arauak betetzea.

Dekretua uda ostean argitaratuko da Aldizkari Ofizialean, eta gero hiru hilabeteko epea egongo da indarrean sartu aurretik. Beraz, Jaurlaritzak espero du urtea amaitu aurretik indarrean egongo dela dekretu berria. Hortik aurrera, udalerriek hiru urteko epea izango dute plangintzak eta ordenantzak dekretu berriaren arabera egokitzeko.]]>
<![CDATA[Jaurlaritzak «gerra guztien aurka» egin du adierazpen baten bidez]]> https://www.berria.eus/albisteak/215235/jaurlaritzak_gerra_guztien_aurka_egin_du_adierazpen_baten_bidez.htm Tue, 28 Jun 2022 13:26:38 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/215235/jaurlaritzak_gerra_guztien_aurka_egin_du_adierazpen_baten_bidez.htm <![CDATA[Girlschool, bigarren lerroan duin]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/032/001/2022-06-26/girlschool_bigarren_lerroan_duin.htm Sun, 26 Jun 2022 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1944/032/001/2022-06-26/girlschool_bigarren_lerroan_duin.htm legendak programatzea, hots, Bilbora ibilbide luzeko eta eskarmentu handiko talde eta musikariak ekartzea, omenaldiaren eta nostalgiaren erdibidean, talentu berriak bilatzeko eginbeharra beste jaialdi batzuei utzita. Hala izan zen aurreko aldietan, eta hala izan da aurten ere: Status Quo, Hawkwind, Paul Carrack eta beste dinosauro batzuk aritu dira Bilbo Arena pabiloian. Eta, haiekin batera, Girlschool talde ingelesa, Euskal Herrian lehenengo aldiz jo zutenetik 41 urtera.

Taldea 1978an sortu zen, Londresen, Painted Ladies izenpean, laster Girlschool behin betiko izentzat hartu zuten arren, eta taldekideak lau neska gazte ziren: Kim McAuliffe eta Kelly Johnson ahots eta gitarretan, Enid Williams baxuan eta Denise Dufort baterian.

Urte haietan, punk rock eta new wave mugimenduen eztandari esker, askoz arruntago bilakatu zen emakumeek parte hartzea musika taldeetan, baina rock gogorraren esparrua artean ere oso maskulinoa zen, eta lau neskak osatutako hard rock talde bat ez zen batere ohikoa. Taldekideek inoiz azaldu dute emakumez osatutako taldea eratzea ez zela izan nahita egindako hautu bat, beharrak agindutakoa baizik: neskak izanik, gizonek ez zuten haiekin jo nahi izaten.

1979an Girlschool Motorheaden talde gonbidatua izan zenetik Overkill diskoaren promozio biran, bi taldeek harreman handia izan dute. Gauza askotan egiten zuten bat: diskoetxea (Bronze), ekoizlea (Vic Maile), parrandarako gogoa eta, batez ere, rock-and-rolla ulertzeko modua.

Izan ere, Girlschool askotan lotu dute Saxon, Def Leppard, Iron Maiden eta beste zenbait talde ekarri zituen New Wave of British Heavy Metal izeneko mugimenduarekin, baina hortik aldentzen ziren euren doinuei txertatzen zieten punk kutsuari esker, eta ezaugarri horretan ere badute antza Motorhead, Tank eta olatu hartako beste zenbait talderekin.

Kidetasun horren ondorioz, Girlschoolek eta Motorheadek disko bat egin zuten elkarrekin, 1981ean grabatutako St Valentine's Day Massacre EPa, eta Lemmy Kilmister hil aurretik egindako azken biran, Girlschool izan zen berriro Motorheaden talde gonbidatua.

Demolition (1980), Hit and Run (1981) eta Screaming Blue Murder (1982) dira taldearen disko klasikoak. Gero etorriko ziren AOR eta glam rockera hurbiltzeko ahaleginak inoiz iritsiko ez zen arrakasta baten bila, kideen joan-etorriak, talde ospetsuagoen itzalean egindako bira amaigabeak, eta Kelly Johnsonen heriotza 2007an. Denbora tarte horretan Girlschool beti egon dira bigarren lerroan, banda ezagunagoen emanaldietan hasierako taldea izatera kondenatuak, baina duintasunari eta zintzotasunari eutsi diote, eta horri esker irabazi dute zaleen estimua.

Herenegungo kontzertua horren adibidea izan zen. Oraindik ikusle gutxi zegoen taldekideak agertokira igo zirenean, eta bolumena nahikoa apala zen, batez ere Status Quok geroago izango zuen soinu indartsuarekin alderatuta, baina, hala ere, rock-and-roll grinatsuz beteriko emanaldia izan zen.

Sirena hotsak

Sirena hotsek Bilbo Arena betetzen zutela hasi zen kontzertua, eta, berehala, lehen diskoko Demolition Boys abestiari ekin zioten. Jarraian, taldearen abestirik ezagunenetako bat jo zuten: bigarren diskoa irekitzen zuen C'mon Let's Go astun eta erritmikoa.

Soinu nahasia gorabehera, taldeak errepasoa egin zion bere ibilbide luzeari, 1978ko lehen singlean agertutako Take It All Away abestitik azken diskoko Guilty As Sin eta Take It Like a Band kantetara. Tartean, aro guztietako kantuak jo zituzten, baina arreta berezia jarriz lehen diskoetakoei: Hit and Run, The Hunter eta beste.

Kim McAuliffe berbati eta ikusleekin komunikatzeko gogoz egon zen kontzertu osoan: gogora ekarri zuen Euskal Herrian hainbat aldiz jo dutela -lehena Anoetako kiroldegian, 1981eko azaroaren 29an-, Lemmy Kilmister oroitzeko hitz batzuk esan zituen, eta iragarri zuen abuztuan disko berria grabatuko dutela.

Kontzertua amaitzeko, bertsio pare bat egin zuten: Run with the Devil -kantu hori klasiko bat da Girlschoolen errepertorioan, baina, jatorrian, The Gun taldearena da- eta Motorheaden Bomber mitikoa. Eta, bukaeran, beste klasiko bat: Emergency. Punk giroetan, abesti hori ezaguna da Infa Riot taldeak egin zuen bertsioagatik, eta Euskal Herrian ere, MCDk bere erara moldatu zuen eta Violencia sin cuartel izenburua jarri zion, 1993an bertsioekin ondu zuten disko hartan.

Besterik ere egon da BBK Bilbao Music Legends aurtengo jaialdian: Anari, Maika Makovski, Status Quo eta Hawkwind ere aritu ziren ostiralean, eta dudarik gabe Status Quorena izan zen emanaldirik arrakastatsuena, jai giroko eta abesti klasikoz beteriko kontzertu batekin, duela hamar urte Azkena jaialdian eman zutenarekin antz handia izan zuena.

Atzo, berriz, Paul Carrack, Walter Trout, Shirley Davis & The Silverbacks eta Mikel Renteria & The Walk on Project Band aritu ziren jaialdian. Hasieran, Alan Parsons ere jotzekoa zen, baina joan den astean antolatzaileek iragarri zuten ez zela Bilbon izango, musikariaren osasun arazoak zirela eta. Haren ordez, Loquillo abeslari katalana etorri zen aurtengo jaialdiari amaiera ematera.]]>
<![CDATA[Etxerat-ek salatu du «urruntzearen zikloa» ez dela erabat itxi oraindik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/008/001/2022-06-21/etxerat_ek_salatu_du_urruntzearen_zikloa_ez_dela_erabat_itxi_oraindik.htm Tue, 21 Jun 2022 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1857/008/001/2022-06-21/etxerat_ek_salatu_du_urruntzearen_zikloa_ez_dela_erabat_itxi_oraindik.htm
Gainera, presoen senitartekoek ohartarazi dute lekualdatzeen erritmoa asko moteldu dela, eta apirilaren amaieratik ez dela mugimendurik izan: «Denbora luzatzen jarraitzen dute».

Elkartearen izenean, Txusa Etxeandiak eta Jose Moralesek adierazi dute egoerak hobera egin duela azken bi urteotan, 2020ko uztailean lehen presoak Euskal Herriko kartzeletara lekualdatzen hasi zirenetik: gaur egun, 101 preso daude Euskal Herriko espetxeetan, ez dago euskal presorik lehenengo graduan, hogei preso hirugarren graduan daude, eta dozena erdi batek baino gehiagok baimena dute espetxetik ateratzeko. «Aurrerapausoak dira, zalantzarik gabe», azaldu dute Etxerat-eko ordezkariek, «nahiz eta, lege arrunta aplikatuz gero, euskal preso gehienek atera beharko luketen modu batera edo bestera».

Edonola ere, oraindik multzo handi bati eta haien senitartekoei ez zaie onartzen «ingurukoengandik hurbil egotea, familia eta afektu loturari eusteko eskubidea». Euskal Herritik kanpoko zenbait espetxetan gaur egun ez dago euskal presorik, baina, orotara, oraindik badaude presoak Espainiako hamabi espetxetan: Topasen, Mansillan, Dueñasen, Estremeran, Alcalan, Asturiasen, Darocan, Zueran, Sorian, Burgosen, Logroñon eta Dueson.

Horri gehitu behar zaio pandemiaren «eragin erantsia». Izan ere, pandemiak iraun bitartean espetxean «erabat» itxi dira, eta eten egin dituzte bisita intimoak, familiakoak eta mintzatoki bidezko oinarrizko komunikazioak: «Presoak luzaroan egon dira seme-alabei eta maite dituzten pertsonei besarkadarik eman gabe».

Erritmoa moteldu egin da

Presoen senitartekoek kezkaz ikusi dute lekualdatzeen erritmoa moteldu izana. Hasieran, lekualdatzeak astero egiten zituzten; gero, hilero, eta, orain, «askoz gehiago atzeratzen dira». Datuak eman dituzte esandakoa frogatzeko: 2020ko uztailetik 2021eko uztailera, 234 hurbilketa, lekualdatze edo gradu aldaketa iragarri ziren; 2021eko abuztutik orain arte, 53 baino ez dira izan; eta aurtengo apirilaren amaieratik gaur arte ez da inolako mugimendurik egon. Zenbait presori ukatu egin diete gertuago dauden espetxeetara lekualdatzea, batzuei baita hiru eta lau aldiz ere.

Kartzela horietako zenbaitetan, eutsi egiten diote komunikazioen interbentzioari; «iraganeko beste inertzietako bat», hala definitu dute Etxerat-ekoek jokabide hori.

«Premiazkoa eta beharrezkoa da urruntzea eta sakabanatzea behin betiko amaitzea», esan dute Etxerat-eko ordezkariek: «35 urte baino gehiago dira senide eta lagunok egoera bidegabe eta ezohiko hori pairatzen ari garela».

Presoen senitartekoek berriro azpimarratu dute, «errepikatzen diren gezurren» harira, ez direla «onurez» ari, «baizik eta legean jasota dauden eskubideez»: «Bada garaia salbuespen politika desagerrarazi eta lege arrunta aplikatzeko», erantsi dute.]]>
<![CDATA[Etxerat-ek salatu du «urruntzearen zikloa» ez dela bukatu]]> https://www.berria.eus/albisteak/214885/etxerat_ek_salatu_du_laquourruntzearen_zikloaraquo_ez_dela_bukatu.htm Mon, 20 Jun 2022 13:13:59 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/214885/etxerat_ek_salatu_du_laquourruntzearen_zikloaraquo_ez_dela_bukatu.htm <![CDATA[Politikaren alorra ere, joko zelai]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1983/006/001/2022-06-19/politikaren_alorra_ere_joko_zelai.htm Sun, 19 Jun 2022 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1983/006/001/2022-06-19/politikaren_alorra_ere_joko_zelai.htm
Ñabardurak ñabardura, EAJ, EH Bildu eta Elkarrekin Podemos-IU euskal selekzioei ofizialtasuna aitortzearen alde daude; hortik ondoriozta daiteke eskakizun horrek gehiengo zabala duela Eusko Legebiltzarrean, hiru alderdi horiek ordezkarien %75 baino gehiago dituzte-eta erakunde horretan. Edonola ere, kasu askotan adostasun hori ez da nahikoa izaten ari oztopoak gainditzeko.

Ana Esther Furundarena (Zornotza, Bizkaia, 1966) Hezkuntza, Euskara, Kirol eta Kultura arduraduna da EAJren Euzkadi Buru Batzarrean. Dioenez, bere alderdia beti egon da euskal selekzioen alde, eta ofizialtasunaren auzian ere aldeko jarrerari eusten diote: «Euskal selekzioek nazioarteko federazio eta elkarteetan sarbidea izateko eta nazioarteko lehiaketetan parte hartzeko eskubidea defendatu, aldarrikatu eta eskatu dugu, horrela sentitzen dugulako, eta bide horretan jarraitzen dugu aukera eta abagune guztiak baliatuz».

Furundarenak aitortzen du bide horretan zailtasunak «asko eta handiak» direla, baina uste du horiek gainditzeko bideak jorratzen jarraitu behar dela, «federazioekin elkarlanean, kirolarien laguntzarekin eta gizartearen babesarekin». Dioenez, gaia EAJren agendan dago, eta hala egongo da aurrerantzean ere, «garrantzitsua baita nazio aitortzarako elementu gisa».

Ikusi gehiago: PSE-EErentzat, gaia ez da «lehentasuna»

EH Bilduk ere bat egiten du euskal selekzioen ofizialtasunaren aldarriarekin. Are gehiago: EH Bilduko legebiltzarkide Rebeka Uberak (Elgeta, Gipuzkoa, 1972) nabarmendu du euskal selekzioak «ofizialak» direla jada: «Federazioak ordezkatzen dituzten selekzioak ofizialak dira. Beste kontu bat da nazioarteko lehiaketak antolatzen dituzten erakundeetan sartzeko eta, ondorioz, lehiaketa horietan parte hartzeko dagoela zailtasuna».

Zailtasun horri beste bat gehitu behar zaio, Uberaren hitzetan: Nafarroaren, EAEren eta Ipar Euskal Herriaren arteko banaketa administratiboa. «Hor beste zailtasun bat dago, federazioek ordezkatzen dutenaren inguruan».

Edonola ere, EH Bilduk uste du Euskal Herriak «nazio gisa kirol eremuan ere herri adierazpideari bide emateko urratsak egiten eta lanean jarraitu» behar dela: «Horretarako, federazioen zeregina funtsezkoa da, eta gure laguntza behar edo nahi duten guztiekin bat egitea da gure ideia».

Elkarrekin Podemos-IU ere euskal selekzioen ofizialtasunaren alde dago, eta behin baino gehiagotan agertu dute jarrera hori, Gustavo Angulo legebiltzarkideak (Gasteiz, 1976) gogorarazi duenez: «Kirol modalitate guztietan euskal selekzioen ofizialtasuna erraztearen alde gaude, eta uste dugu ezinbestekoa dela esklusibotasunaren kontzeptua berrikustea eta aldatzea, nazioarteko kirol lehiaketa ofizialetan parte hartzeari dagokionez».

Angulok gogora ekarri du zenbait herrialdetan selekzio bat baino gehiago aritzen dela nazioarteko lehiaketetan «normal-normal», eta uste du eredu horri jarraitu ahal zaiola euskal selekzioen kasuan ere: «Gainera, euskal nazioarteko selekzioak badaude, eta Euskadiko herri kiroletako federazioak, surfekoak eta beste zenbaitek nazioarteko lehiaketa ofizialetan parte hartu dute. Horrela, ofizialtasun horiek onartu egiten dira, bai nazioartean, bai nazio mailan».

Denen beharra

Baina zein da asmo on horiek betetzeko modurik eraginkorrena? Eragile politikoek badakite bidea ez dela samurra eta, xedea lortuko bada, denen beharra izango dutela. Furundarenak eta Uberak, adibidez, «elkarlana» aipatu dute; Angulok, berriz, «ofizialtasunaren aldeko itun bat» proposatzen du, «inplikatutako guztien atxikimendua adierazten duen testu baten bidez: alderdi politikoak, gizarte eragileak, federazioak, klubak, jokalariak eta gizartean eragina duen beste edozein erakunde».

Furundarenak dioenez, legeak ahalbidetzen du «Euskal Herria modu ofizialean ordezkatua» egotea nazioarteko lehiaketetan, baina arazoa «borondate politikoaren falta» dela uste du.

Hori aldatzen ez den bitartean aldarrikapenari eutsi behar zaiola pentsatzen du EAJren ordezkariak, eta hala egiteko konpromisoa azaldu du, «behar den tokian, behar den momentuan, eta neurri egokian jardunez eta egin beharreko eskariak eginez». Aldarrikapenari eutsi bai, baina, aldi berean, «agertzen diren abaguneak eta sortzen diren aukerak» baliatzea proposatzen du Furundarenak.

EH Bilduren ustez, arlo bat baino gehiago landu behar da ofizialtasuna lortzeko dema horretan. Uberak horietako zenbait zerrendatu ditu, eta, hasteko eta behin, «barnean egin beharreko lana» aipatu du: dioenez, «Euskal Herriko kirol lehiaketa esparruak» eraiki behar dira, «indarrean dagoen banaketa administratiboa gainditze aldera». «Barne mailako lan» hori egiteko federazioen eta erakundeen arteko elkarlana bultzatzea proposatzen du Uberak, eta gogorarazi du federazio eta elkarte batzuk jadanik ari direla lantegi horretan.

Baina etxetik kanpo ere badago zereginik, Uberaren iritziz, eta «nazioarteko elkarte pribatuekin» ere gaia landu behar dela uste du, elkarte horiek antolatzen dituzten lehiaketetan parte hartzea ahalbidetzeko.

Azkenik, auziari behar bezalako zabalkundea ematea proposatzen du EH Bilduk: «Herri gisa dagozkigun eskubideez eta ditugun eskuduntzez baliatuta, ahalik eta garapen handiena emateko ekinbideak abiatu behar dira», azaldu du Uberak. Haren ustez, euskal gizarteak ere badu zeresana afera horretan, eta hura «aktibatzea» proposatzen du, «uler dezan selekzio ofizialek nolako garrantzia duten herri txiki batentzat, haren irudia munduan zabaltzeko».

Horri guztiari federazioen adostasunaren beharra erantsi dio Angulok. Haren ustez, «euskal federazioak osatzen dituzten eragile guztien lana eta konpromisoa» behar-beharrezkoak dira ofizialtasunaren bidean.

FIFAk eta UEFAk, ezezkoa

Futbolari dagokionez, selekzioa ofizial bilakatzeko azken saialdiak ustel egin du. UEFAk eta FIFAk ezezkoa eman zioten Euskadiko Futbol Federazioak 2018an egindako eskaerari, selekzioak lehiaketa ofizialetan parte hartzeko aukera izateko. Federazioak helegitea jarri zion ebazpen horri, uste zuelako erabakia bi erakunde horien batzarrek hartu behar zutela, baina, 2022aren hasieran, UEFAk zein FIFAk ezetsi egin zuten, eta, federazioak bigarren erabaki horri helegiterik jarri ez zionez, bide hori oraingoz itxita gelditu da.

Furundarenak uste du ezezko hori lehen aipatutako zailtasunen «adierazle» direla: «Oraingoan ezin izan da, baina etorriko dira egun hobeak, aukera berriak eta saiakera emangarriagoak».

EAJren ordezkariak gogorarazi du ezen Euskadiko Futbol Federazioak, erabakiaren berri izan zuenean, ofizialtasunaren aldeko aldarria berretsi zuela, eta iragarri zuen «beste bide batetik» saiatuko zela. Horretarako, beharrezkoa da legean aldaketak eragitea; «beraz, alderdi politikoek eta euskal gizarteak ere badaukagu zer egin».

Uberak uste du auzia «geldiarazi» egin dutela eta «berriro ere hilik» gelditu dela. Kritikoagoa da federazioak izandako jokabidearekin, eta gogora ekarri du EH Bilduk azalpenak eskatu zizkiela federazioaren arduradun nagusiei Eusko Legebiltzarreko Kirol Batzordean, «kontuan hartuta erakunde publikoek federazioekin duten harreman administratiboa».

Uberaren iritziz, «tristea izan zen ikustea nola Euskadiko Federazioak uko egin dion bere lan eremuetan ekimena hartzeari, eta alde batera utzi duen bere batzar orokorraren mandatua. Federazioek eskuordetzaz betetzen dituzte funtzio publikoak, eta, horien artean, gu ordezkatzea herri gisa doan tokian. Hori izan zen bete gabe geratu den batzarraren agindua».

Auziaren bestelako ikuspegi bat du Angulok: «UEFAren eta FIFAren oniritzia lortzeko, Espainiako Futbol Federazioaren eta Kirol Kontseilu Nagusiaren oniritzia behar da, eta horiek esan dute ez dutela babesten euskal ofizialtasuna. Ofizialtasuna lortuko ez zela jakinda, bitxia egiten zaigu euskal erakundeek gaiarekin jarraitu izana azken ondorioetaraino».

Hala ere, Angulok uste du gaia «irekita» dagoela, eta horretan jarraitzearen alde dago; hori bai, lana «negoziazioaren eta adostasunaren bidean» egin behar dela uste du Elkarrekin Podemos-IUk.

Beste kiroletan, aukerak

Dudarik gabe, futbola da arretarik handiena erakartzen duen kirola, eta euskal selekzioen auzian ere badirudi horretara mugatzen dela afera. Baina ez luke hala izan behar: «Euskal selekzioaren afera ez da futbolaren kontu esklusiboa», gogorarazi du Uberak. «Beraz, euskal selekzioaz ari garenean, kirol modalitate guztiez ari gara, nahiz eta, zoritxarrez, badirudien futbolera mugatzen dela. Kirol modalitate bakoitzaren ibilbidea eta urratsak ezagututa, zalantzarik gabe biderik zailena futbolaren eremuan dagoela dirudi, zenbait arrazoi direla medio: ekonomikoak, eta kirolaz gain dauden bestelako interesak».

Baina futbola ez beste kirol batzuetan ofizialtasuna «lorgarriagoa» da, Furundarenak gogorarazi duenez: «Euskal kirol selekzioek nazioarteko lehiaketetan parte hartzeko zailtasunik ez dute izaten baldin eta [Espainiako] Estatuko selekziorik ez badago».

«Guk beti adierazi dugu euskal kirolaren aldarrikapenaren alde gaudela, kirol diziplina guztietako federazioen ekinaldien alde, bai emakumezkoen kirolean, baita gizonezkoenean ere», azaldu du Angulok. «Horregatik, ofizialtasuna aldarrikatzen dugu, baina gizonezkoen futbolari bakarrik begiratzen ez dion modu zabal eta inklusibo batean».]]>
<![CDATA[Ekotopaketak antolatu dituzte, «krisi ekologikoa erdigunean» jartzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1846/009/001/2022-06-16/ekotopaketak_antolatu_dituzte_krisi_ekologikoa_erdigunean_jartzeko.htm Thu, 16 Jun 2022 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1846/009/001/2022-06-16/ekotopaketak_antolatu_dituzte_krisi_ekologikoa_erdigunean_jartzeko.htm Azken krisia, gure garaia! lelopean, «krisi ekologikoa erdigunean» jarri eta Euskal Herrian aldaketa bultzatzeko moduez hausnartzeko.

Zenbait elkarte ekologista, unibertsitate irakasle, nekazari eta beste eragile batzuk batu dira gogoeta hori sustatzeko, baina, nabarmendu dutenez, Ekotopaketak mundu guztiarentzako irekiak egongo dira. Portugaleteko merkatuan eta Sastraka gaztetxean egingo dituzte, eta, egitarau zehatza aurrerago jakinaraziko badute ere, iragarri dute hitzaldi, mahai inguru eta eztabaidekin batera musika emanaldiak eta bestelako ekitaldiak ere egingo dituztela.

Aurkezpena oso leku berezian egin dute: Sestaon (Bizkaia), Labe Garaien hondarren aurrean. Han, Ane Etxabek, Alaitz Ajuriagerrak eta Juan Gorostidik nabarmendu dute «gertatzen ari denaz» hitz egin beharra dagoela: «Psikologoen kontsultak gaztez beteta daude, antsietateak gora egin du, dena gero eta azkarrago doa, eta, hala ere, inoiz ez da hain denbora gutxi egon bizitzeko. Ez da ingurumena bakarrik: prezioen igoeraz, pandemiez, hornidura faltagatik itxiko dituzten enpresez, uzta txarrez... Horretaz guztiaz hitz egin behar dugu».

Amiltzear dagoen dorrea

Ekotopaketak iragartzen dituen afixan zurezko pieza batzuk agertzen dira, amiltzear dagoen dorre bat osatzen dutenak. Gaur egungo egoeraren metafora egokia izan daitekeela uste dute antolatzaileek: «Jendartea egurrezko piezekin egindako dorre horietako baten modukoa da, altua eta ezegonkorra, oso hauskorra. Labe garaienak ere herdoilak hartu zituen, eta inperio handienak erortzen dira. Aldaketen garaiak datoz, eta ez gaude prest: gure etxea ere erortzeko zorian egon daiteke». Esan dutenez, beldur dira oraingo krisi hau «azken krisia» izango ote den: horregatik aukeratu dute esapide hori jardunaldietako lelo gisa, eta, horrekin batera, «ekiteko garaia» dela.

Ekotopaketen antolatzaileek kezkaz ikusten dute ezen gai horiek guztiak, hil ala bizikoak izanik ere, «marjinalak» direla agenda politiko eta sozialean, eta, horregatik, eztabaida bultzatu nahi dute, sinetsita baitaude «arazo ekosozialek irtenbide ekosozialak» dituztela: «Galdera asko ditugu, zalantzak ezin konta ahala, baina ziur dakigu behintzat hau ez dela krisi ekologikoa geldiarazteko egin dezakegun guztia».

Arazoak globalak izanik ere, «Euskal Herrian aldaketa eragiteko» zer egin behar den izango dute mintzagai Ekotopaketetan, bai eta, xede hori lortze aldera, «tresna berri bat» behar ote den ere. Hortaz, «euskal mugimendu berri baten beharraz» gogoeta egingo dute Portugaleteko jardunaldietan: «Hau baldin bada azken krisia, hau da gure garaia», azaldu dute.]]>
<![CDATA[Ekotopaketak egingo dituzte Portugaleten, «krisi ekologikoa erdigunean» jartzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/214692/ekotopaketak_egingo_dituzte_portugaleten_krisi_ekologikoa_erdigunean_jartzeko.htm Wed, 15 Jun 2022 13:22:47 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/214692/ekotopaketak_egingo_dituzte_portugaleten_krisi_ekologikoa_erdigunean_jartzeko.htm