<![CDATA[Gotzon Hermosilla | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 21 Jan 2019 17:03:43 +0100 hourly 1 <![CDATA[Gotzon Hermosilla | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Eragileek Madrili eskatu diote pasatzeko «hitzetatik ekintzetara»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/005/001/2019-01-19/eragileek_madrili_eskatu_diote_pasatzeko_hitzetatik_ekintzetara.htm Sat, 19 Jan 2019 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1872/005/001/2019-01-19/eragileek_madrili_eskatu_diote_pasatzeko_hitzetatik_ekintzetara.htm
Hori da, esaterako, Etxerat-en kasua. Presoen senide eta lagunen elkarteak uste du ez duela zentzurik Marlaskak horrelako adierazpenak egiteak presoak urrun atxikitzen dituzten bitartean, eta gogorarazi dute asteburu honetan 400 inguru lagunek bidaia egin beharko dutela preso dauden senide edo lagunei bisita egin ahal izateko, horrek dakarren arriskuarekin.

Etxerat-eko bozeramaile Patricia Velezek eta Urtzi Errazkinek esan dute ez dagoela inolako arrazoirik «preso guztiak Zaballako espetxera [Araba] ez ekartzeko eta adinekoak eta gaixotasun larriak dituztenak ez askatzeko». Horretan, gobernuak «Euskal Herriko gizartearen oso atzetik» doaz, Etxerat-en iritziz, eta joan den larunbatean Bilbon eta Baionan egindako manifestazioak aipatu dituzte horren froga gisa.

Espainiako Gobernuak iragarri zuen hamasei preso hurbilduko zituela. Etxerat-ek emandako datuen arabera, horietatik hamalau lekuz aldatu dituzte, baina bat bera ere ez dute Euskal Herriko espetxeren batera ekarri. «Espainiako Gobernuak bete ez dituen itxaropenak piztu ditu», esan dute. «Senideen esperantzekin jolastu dira, eta ez dute sufrimendua eten, baina euskal gizarteari hurbiltzeen inguruko arrasto faltsuak ematen ari zaizkio».

Beste eragile batzuk antzera mintzatu dira. EH Bilduko legebiltzarkide Maddalen Iriartek esan du «hitz politak» izan direla PSOE Espainiako Gobernura iritsi zenetik espetxe politikan egondako «aldaketa bakarra», eta espero izatekoa dela «hitz egiteaz» gain «egin» ere egitea.

Onda Vasca irratiari emandako elkarrizketa batean, Iriartek esan du Marlaska ministroak «entzun beharreko kritika guztiak» entzun dituela jadanik, eta orain «urratsak egiteko» ordua iritsi zaiola. «Politika egitera etorri da, ez hitz egitera», erantsi du.

Sortuk ere «hitzetatik ekintzetara» pasatzeko eskatu du: «Salbuespeneko politika bertan behera utzi behar da, eta presoen eskubideak aintzat hartuko dituen beste politika batera igaro», esan dute.

Covite biktimen elkarteak, aldiz, oso bestelako interpretazioa egin du Marlaskaren adierazpenez. Elkarteko presidente Consuelo Ordoñezek eskatu dio ministroari argi dezala zeintzuk izango diren «baldintzak» presoak hurbiltzeko. Izan ere, Coviteren ustez, «ETA gaitzestea» ezinbesteko baldintza izan behar da, «marra gorria», Ordoñezen esanetan.

Espainiako Gobernuak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan duen ordezkaria, Jesus Loza, bat etorri da Marlaskak adierazitakoarekin. Hark ere uste du ETA indarrean zegoen bitartean espetxe politika «politika antiterroristaren atal bat» zela, baina ETA desagertuta «bizikidetzak» izan beharko lukeela espetxe politika horren xede nagusia.

Hala ere, uste du ezker abertzaleak «iraganaren autokritika» egingo balu horrek «izugarri» azkartuko lukeela prozesua.

Hiru preso, lekuz aldatuta

Etxerat-ek jakinarazi duenez, azken orduotan hiru preso lekuz aldatu dituzte: Iñaki Beaumont, Josu Ginea eta Jon Lopez. Kasu guztietan, Euskal Herritik gertuago dauden espetxeetara eraman dituzte, baina bat bera ere ez Euskal Herriko kartzeletara.]]>
<![CDATA[Krisia, denen ahotan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2013/006/002/2019-01-18/krisia_denen_ahotan.htm Fri, 18 Jan 2019 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/2013/006/002/2019-01-18/krisia_denen_ahotan.htm
Geroa Baiko parlamentari Koldo Martinezek esan du «begien bistakoa» dela «krisia»badagoena, eta Ahal Dugu-Orain Bai talde parlamentarioaren egoera jarri du horren adibidetzat. Indar politiko horri eskatu dio talde parlamentario bakarra izaten jarraitzeko «ahalegina» egin dezatela, «izan ditzaketen desberdintasunen gainetik».

Baina EH Bilduk «Poliziaren indarraren erabileraz» egindako kritikak ez ditu Geroa Baik ontzat ematen. «Sinestezina da Bakartxo Ruizen moduan erkidego honen gobernuburu izan nahi duen batek gure Poliziaren jarduera horrela kritikatzea», esan du Martinezek. Geroa Bairen eledunaren iritziz, Foruzaingoa «neurriz eta modu arduratsu batez» aritu da azken asteetako protesten kontra. Edonola ere, Geroa Baik segitzen du «aldaketa eta programa hitzarmena» defendatzen, Martinezen esanetan, eta espero dute hura sustatzen duten indar politiko guztiek «baturik jarraitzea» horren inguruan agintaldia bukatu arte.

Ezkerrarentzat, aldiz, ez dago esaterik aldaketa «garai kritikoan» dagoela, nahiz eta onartzen duten bidean «zailtasunak» badaudela. «Koherenteak bagara, eta lehentasun sozialetan eta Nafarroaren aniztasunaren errespetuan oinarritzen bagara, aldaketa eskuinen frontea garaitzeko moduan dagoela pentsatzen dugu», esan du Ezkerra taldeko bozeramaile Jose Miguel Nuinek.

Nuinen ustez, aldaketaren aldeko indarrak «gehiengo parlamentario eta politikoak berresteko moduan» daude maiatzeko hauteskundeei begira. Horretarako, beharrezkoa da «koherentziaz eta zintzo» jokatzea. «Ezkerra ondo dago, indartsu, eta aldaketari ezkerretik gehitzeko gogoz», erantsi du.

Orain Baik, berriz, EH Bilduri kritika eginez erantzun die koalizioaren ohartarazpenei. Laura Perez parlamentariaren iritziz, EH Bilduk «itsu-itsuan jarraitzen die EAJren politika neoliberal eta desarrollistei» eta «kritikatzeaz aparte» ez du ezer egin Aroztegia, AHT abiadura handiko trena eta beste zenbait proiektu geldiarazteko, «ez gelditzea egiten uztea baita».

Perezek ukatu egin du Ahal Dugu-n krisia dagoela, eta EH Bilduri aholkatu dio, Ahal Dugu-ren barne aferetan sartu beharrean, «bere jendeari» azal diezaiola «zergatik ez dituzten horrelakoak gelditu». Perezen ustez, EH Bilduren jarrera ez da arduraz jokatzea, «amore ematea» baizik.

Nafarroako Parlamentuan gehiengoa galtzeari garrantzia kendu dio Perezek. «Horrek ez du aldaketa krisian jartzen», esan du, «gehiengoak galtzen direlako parlamentuaren atean egunero elkarretaratzeak daudenean edo Polizia grebalariei eta gazteei oldartzen zaienean».

Barkos: «Klasiko bat da»

Uxue Barkos Nafarroako lehendakaria ere mintzatu zen atzo EH Bilduk egindako ohartarazpenaz. Esan zuen hauteskundeak hurbil daudela, eta horrelakoetan «klasiko bat» dela, lau urtean «egonkortasun osoz» lanean aritu diren taldeak «terrenoa markatzen» hastea. Argitu zuen, hala ere, Ahal Dugu-ren eta Orain Bairen arteko krisiak «kezka» eragiten diola, zenbait lege aurrera ateratzea zaildu dezakeelako.]]>
<![CDATA[EH Bilduk ohartarazi du Nafarroako aldaketa «egoera kritikoan» dagoela]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1983/007/001/2019-01-17/eh_bilduk_ohartarazi_du_nafarroako_aldaketa_egoera_kritikoan_dagoela.htm Thu, 17 Jan 2019 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1983/007/001/2019-01-17/eh_bilduk_ohartarazi_du_nafarroako_aldaketa_egoera_kritikoan_dagoela.htm
Bakartxo Ruizek eta Adolfo Araizek esan dutenez, hainbat arrazoi daude aldaketaren «une kritikoaz» mintzatzeko. Alde batetik, Iruñeko Udalean gertatutakoa aipatu dute. Haien arabera, «batzuk», gehiengoa «hautsi», eta «aldaketaren kontrako indarrekin lerrokatu dira». Aranzadi udal taldearen jarreraz ari ziren, joan den astean Aranzadi abstenitu egin baitzen udal aurrekontuen inguruko bozketan, eta horrek indargabetu egin zuen EH Bildu, Geroa Bai eta Ezkerra taldeen arteko adostasuna. Ondorioz, aurrekontuak ez ziren onartu.

«Poliziaren indarraren erabilera» ere aipatu dute Ruizek eta Araizek aldaketaren krisia ekarri duen arrazoi gisa. EH Bilduren ordezkarien ustez, bide horiek erabiltzea «bateraezina» da aldaketarekin; hala ere, EH Bilduren aburuz, poliziak neurriz kanpo aritu dira Maravillas gaztetxea husten eta Huerta de Peraltako langileen protesten kontra.

Hirugarren arrazoi bat ere aipatu dute Ruizek eta Araizek: Ahal Dugu-ren barne zatiketa. «Ahal Dugu-ren eta Orain Bai-ren arteko liskarraren ondorioak oso larriak dira», esan dute, «eta parlamentuaren presidentetza eta zenbait gehiengo arriskuan jartzen dituzte».

«Jarrera autoritarioak»

EH Bilduko parlamentariek nabarmendu dute aje horiek guztiak ez direla sortu oposizioaren lanaren ondorioz —azken urteetan oposizioa «jokoz kanpo» egon dela esan dute—. Aitzitik, uste dute gaitza barrutik sortu dela, eta aldaketaren arteko zenbait eragiletan agertu diren «jarrera autoritario eta alderdikeriazkoak» izan direla arazoen iturri. «Ulertezina da aldaketaren aldeko indarrek oposizioari horrelako oparia egitea», erantsi dute.

Are gehiago: EH Bilduk uste du «erregimenaren bertsiorik autoritario eta atzerakoiena» atezuan dagoela, eta maiatzeko hauteskundeen emaitzek ekar lezaketela Nafarroako autogobernu «murritza» ere arriskuan jartzea. «Andaluzian itun atzerakoia egin duten hiru indarretatik bik Nafarroako zerga erregimena bertan behera uztea proposatzen dute», gogorarazi dute.

Horregatik, «sen ona eta erantzukizuna» eskatu diete aldaketaren aldeko eragile guztiei. Haien ustez, eragile horiek «jarrera arduratsua» izan behar dute, eta gizarteari mezu argia igorri: aldaketa «bere barne kontuak kudeatzeko gauza» dela.

Neurriak ere proposatu ditu EH Bilduk egoera bideratu eta «aldaketaren gehiengoa» bermatzeko. Poliziaren jokabideari dagokionez, EH Bilduk esan du aldaketa «inolaz ere» ezin dela lotu «gizartearen protestei emandako erantzun bortitzekin». Horregatik, azken asteetan gertatutakoa argitzen saiatuko dira, eta arazo politiko eta sozialak konpontzeko «negoziazioaren eta elkarrizketaren bidea» lehenetsiko dute.

«Gogoeta» eskatu dute Iruñeko Udalean aurrekontuak ez onartzearen kalteak ahal den neurrian murrizteko. Orain Bai-ri ere eskatu diote atzera egiteko Ahal Dugu-ko zenbat parlamentari kanporatzeko erabakian. Eta «maiatzeko lehia elkarrekin gainditu ahal izateko», aldaketan «sakontzeko» konpromisoa eskatu dute.]]>
<![CDATA[Nafarroako aldaketa "egoera kritikoan" dela ohartarazi du EH Bilduk]]> https://www.berria.eus/albisteak/161619/nafarroako_aldaketa_egoera_kritikoan_dela_ohartarazi_du_eh_bilduk.htm Wed, 16 Jan 2019 07:10:26 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/161619/nafarroako_aldaketa_egoera_kritikoan_dela_ohartarazi_du_eh_bilduk.htm <![CDATA[EAJ eta PDeCAT batera aurkeztuko dira Europako hauteskundeetara]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2071/005/001/2019-01-16/eaj_eta_pdecat_batera_aurkeztuko_dira_europako_hauteskundeetara.htm Wed, 16 Jan 2019 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/2071/005/001/2019-01-16/eaj_eta_pdecat_batera_aurkeztuko_dira_europako_hauteskundeetara.htm
EAJk BERRIAri azaldu dionez, atzo eguerdian oraindik ez zeukaten PDeCATen erabakiaren baieztapenik, baina gogorarazi dute haien asmoa beti izan dela 2014ko koalizioa berriro egitea, eta zain zeuden nazionalista katalanek noiz erabakiko hauteskundeetara aurkezteko erabili beharreko moldea. Izan ere, PDeCAT JxCat koalizioko kidea da, eta, era berean, alderdiko kide ugari parte hartzen ari da Crida Nacional per la Republica mugimendua eratzeko prozesuan.

EAJk bazuen CxG Compromiso por Galicia eta CC Coalicion Canariaren baiezkoa koalizioa osatzeko, eta PDeCAt-en baiezkoa konfirmatzen bada —«eta horrela izan dadila da gure nahia», esan du EAJk—, laster hasiko dira programaz eta zerrendaz haiekin hitz egiten. Elkarrizketan, Bonvehik berretsi du ari direla beste alderdi nazionalista batzuk koaliziora bildu nahian.

Turullen hautagaitza

Nacio Digital agerkari kataluniarraren arabera, Jordi Turull Generalitateko Lehendakaritza kontseilari ohiak bere burua eskaini dio PDeCATi hauteskunde koalizio horretako hautagai izateko. Egun, preso dago Turull, Espainiako Auzitegi Gorenak urtarrilaren amaieran abiaraziko duen epaiketaren zain, eta, beraz, hautagai izateko aukeratua izango balitz, bere kasuan kanpainaurreak bat egingo luke Kataluniako prozesu subiranistaren aurkako epaiketarekin.

Turullen hautagaitzaz ere galdetu diote David Bonvehiri irratian egindako elkarrizketan. PDeCATeko presidenteak esan du Turull «hautagai egokia» izango litzatekeela, baina gogorarazi du hautagaiak alderdikideek aukeratzen dituztela hauteskunde primarioetan, eta Turullek ere bere burua aurkeztu beharko lukeela barne hauteskunde horietara hautagai izan ahal izateko. Prozesu horri otsailean ekingo diote PDeCATekoek.]]>
<![CDATA[PDeCat-ek iragarri du koalizioa egingo duela EAJrekin]]> https://www.berria.eus/albisteak/161561/pdecat_ek_iragarri_du_koalizioa_egingo_duela_eajrekin.htm Tue, 15 Jan 2019 06:55:34 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/161561/pdecat_ek_iragarri_du_koalizioa_egingo_duela_eajrekin.htm <![CDATA[EAJk eta EH Bilduk ez dituzte kontuak «doan» babestuko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2050/005/001/2019-01-15/eajk_eta_eh_bilduk_ez_dituzte_kontuak_doan_babestuko.htm Tue, 15 Jan 2019 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/2050/005/001/2019-01-15/eajk_eta_eh_bilduk_ez_dituzte_kontuak_doan_babestuko.htm
Aurreko urteetan, Mariano Rajoy (PP) gobernuburu zelarik, EAJ ezinbesteko bidaide izan zuen Espainiako Gobernuak aurrekontuak aurrera atera ahal izateko. Horrek, eta Eusko Jaurlaritzan jeltzaleak eta sozialistak kide izateak, pentsarazi dio bati baino gehiagori EAJk babestuko dituela aurtengo aurrekontuak. Baina Aitor Esteban EAJk Espainiako Kongresuan duen bozeramaileak susmo horiek uxatu nahi izan ditu: esan du «akordio batera iristeko borondatea» badutela, «beti bezala», baina EAJren babesa ezin dela ziurtzat eman: «Ez dugu baztertzen osoko zuzenketa aurkezteko aukera».

Estebanek esan du aurrekontuek jaso behar zituztela, «ezer baino lehen», EAJk aurreko gobernuarekin hitzartutako diru sail guztiak, «oraingo gobernuak hitzeman zuelako horiek errespetatuko zituela». Eta hori egin ostean, «akordioa» lortu beharko lukete EAJk mahai gainean jarritako beste zenbait eskakizunen inguruan.

Dena dela, jeltzaleen kezka bakarra ez da akordioen edukia. «Moldeek» ere kezkatzen dituzte, eta, adibidez, ez zaie batere gustatu Zorrotza auzoko (Bilbo) trenbideko pasabidean egin beharreko moldaketak PSE-EEren ekitaldi batean iragarri izana, Bilboko Udalari ezer jakinarazi aurretik. «Edukiak ez ezik, moduak ere errespetatu behar dira», esan du Estebanek.

EH Bilduk ere esan du ez diotela «txeke zuririk» emango Espainiako Gobernuari aurrekontuen gaian, eta Espainiako Gobernuak «eseri eta bere asmoen berri eman» beharko duela koalizioaren babesa nahi badu.

EH Bilduko koordinatzaile nagusi Arnaldo Otegik esan du eztabaida «aurrekontuetatik harago» doala, Espainiako Estatua «autoritarismora» lerratzen ari delako PP, Ciudadanos eta Vox alderdiek osatutako «hirukoak» bultzatuta. Baina, horren aurrean, Espainiako Gobernuaren erantzuna «zalantzaz beterik» dago, Otegiren ustez.

«PSOEk pentsa dezake mehatxu horren aurrean ezkerra eta independentismoa behartuta egon daitezkeela Espainiako Gobernua sostengatzera, egiten duena egiten duela ere. Hala pentsatzen badu, oso oker dago», azaldu du Otegik.

Ahal Dugu «baikor» dago aurrekontuen aferaren aurrean, Nagua Alba diputatuak esan duenez, baina pentsatzen du PSOErekin hitzartutako neurri guztiak bete egin behar direla. PSE-EEk, berriz, «ardura» eskatu die gainerako alderdiei, aurrekontuak onartu ahal izateko.

Atzo aurkezturiko aurrekontuen arabera, Espainiako Estatuak 469 milioi euroko inbertsioa egingo du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan; hau da, aurreko urtean baino %7,8 gutxiago. Nafarroan, aldiz, asko handituko da inbertsioa: %92,2. Kontuan hartu behar da lehen Espainiak Nafarroan egiten zuen gastua oso apala zela —iaz, 56 milioi baino ez; soilki Ceutak eta Melillak jasotzen zuten Nafarroak baino diru gutxiago—. Aurten, berriz, 108 milioi euroko diru poltsa dago.]]>
<![CDATA[Hitza betetzeko eskaera]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2044/002/001/2019-01-13/hitza_betetzeko_eskaera.htm Sun, 13 Jan 2019 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/2044/002/001/2019-01-13/hitza_betetzeko_eskaera.htm Orain Presoak goiburupean. Antolatzaileen arabera, 70.000 lagun inguru bildu ziren. Baionan ere izan zen beste martxa bat, eta 9.000 lagun joan zirela azaldu zuten.

Bilboko aurtengo manifestazioak bazuen desberdintasunik aurreko urteetako mobilizazioekin alderatuta: iazko ekainean Pedro Sanchez (PSOE) Espainiako Gobernuko presidentetzara iritsi ostean, espetxe politika aldatzearen aldeko adierazpenak egin zituen gobernuburu berriak, eta horrek esperantzarako zirrikitua zabaldu zuen, baina azkeneko hilabeteetan arlo horretan izandako mugimendu eskasiak zapuztu egin ditu esperantza horiek. Horregatik, hori izan zen atzo Sare plataformako bozeramaileen eta manifestazioarekin bat egin zuten eragileen adierazpenetan gehien errepikatutako mezua: Madrilgo gobernuak «emandako hitza» bete dezala, eta salbuespeneko espetxe politikari amaiera eman diezaiola.

Hori nabarmendu zuen Sareko bozeramaile Joseba Azkarragak, manifestazioa Zabalburu plazara iristean egindako adierazpenetan: «Espainiako Gobernuak nahi duen eragileekin hitz egin dezala, eskuineko alderdiekin, biktimen elkarteekin eta abarrekin, baina ez dezala ahaztu hemen badagoela gizartearen zati garrantzitsu bat, horrek ere baduela zer esanik, eta hamarkadatan luzatu den gatazka bat konpontzea besterik ez duela nahi».

Ildo beretik mintzatu zen Sara Majarenas euskal preso ohia: gobernuari eskatu zion Bilboko kaleak bete dituen aldarria entzuteko, eta gogorarazi zion «orain» dela «presoen korapiloa askatzeko garaia».

Antzeko mezua helarazi zuten manifestazioaren osteko ekitaldi politikoan. Pili Kaltzada kazetariak eta Javier Sadaba filosofoak irakurri zuten amaierako agiria. «Hasieran Espainiako gobernu berriak bakerako urratsak egiteko asmoak zituela bazirudien arren, milaka lagunengan piztu ziren esperantzak laster zapuztu zituen», esan zuten, «luzapenetan dabilelako, berea den konponbidearen ardura zinikoki presoen bizkarrean jartzen, indarkeria eta errepresioaren zikloa ixteko eskakizun maila altxatuz».

Kaltzadaren eta Sadabaren esanetan, «presoen hurbilketari dagokionez hitza betetzen ez duen gobernu baten aurrean gaude». PSOEren gobernuak hilabete gutxi daramatzala onartuta ere, gogorarazi zuten «hauteskunde urteak espetxe politika gizatiartzeko balizko erabakiak arriskuan» jar ditzakeela; batez ere, eskuin muturraren presioaren ondorioz. Horregatik, espetxe politika lehenbailehen «normaldu» egin behar dela deritzote, eta «salbuespenari» amaiera eman.

EAEko estatutu berrian

Kaltzadak eta Sadabak eskaera zuzena egin zioten Eusko Legebiltzarrean EAEko estatutu berria diseinatzeko lanean ari den lantaldeari: presoek espetxealdia euren jaioterritik gertuen dagoen kartzelan betetzeko «eskubidea» jaso dezatela estatutu berriaren proposamenean.

Kaltzadaren eta Sadabaren esanetan, euskal gizarteak urteak daramatza «auzolanean elkarbizitza eta bakea eraikitzen». Atzoko manifestazioa ere ahalegin horren segidan jarri zuten biek: «Gaur [atzo], gizarteak etorkizunari begira jartzeko eta sufrimendua bukatzeko beharra duela erakutsi dugu, eta, horretarako, gizartearen presioak eta mobilizazioek bakarrik mugiaraziko dituzte mugitu nahi ez duten estatuak».

Ekitaldiaren amaieran, preso katalanak eta «konspirazio neofrankista makabro horrek kondenatu dituen» Altsasuko (Nafarroa) gazteak ere akorduan izan zituzten, eta «elkartasuna» adierazi zieten. Txalo zaparrada batez hartu zituzten manifestariek hizlarien berbak.

Jendetza manifestazioan

Manifestazioa 17:00etan hastekoa zen, baina ordu erdi geroago abiatu zen, jendetzak gerarazita. Hasi aurretik ere, Casillatik Zabalburu plazarainoko tarte guztia jendez beterik zegoen, eta espaloietan ere jende andana zegoen, manifestazioa noiz igaroko zain harekin bat egiteko.

Manifestazioaren buruan, Orain Presoak dinamikako logotipoa zeukan pankarta urdin bat eraman zuten kultura eta gizarteko hainbat eragilek. Besteak beste, han egon ziren Onintza Enbeita bertsolaria, Mursego, RIP, Belako eta beste zenbait musika taldetako kideak eta abar. Ondoren, pankarta nagusia: Sareko bozeramaileek eta Orain Presoak dinamikan parte hartzen ari diren euskal gizarteko hainbat lagun ezagunek eraman zuten hori; Joseba Azkarraga eta Arantza Aldezabal, Mikel Casado, Olatz Iglesias, Sara Majarenas preso ohia, Zesar Martinez soziologo eta EHUko irakaslea, Irati Agorria, Laura Gomez eta Etxerat-eko bozeramaile Urtzi Errazkin egon ziren. Haiekin batera, Quim Forn preso katalan eta Kataluniako Generalitateko Barne sailburu ohiaren bikotekide Laura Marvidal ere egon zen martxako pankartari eusten.

Bilboko manifestazioak ibilbidearen erdialdera Zabalburu plaza igaro zuenean, han zituen zain aste bukaera guztietan espetxeetarako bidaiak egiten dituzten Mirentxin taldeko boluntarioen furgonetak. Haien gainean zeudenek suziriak piztu zituzten, eta pankarta bat ere zabaldu zuten, Ez zaituztegu bakarrik utziko leloarekin.

]]>
<![CDATA[Urteen zama eta distantziaren urruna]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2007/009/001/2019-01-13/urteen_zama_eta_distantziaren_urruna.htm Sun, 13 Jan 2019 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/2007/009/001/2019-01-13/urteen_zama_eta_distantziaren_urruna.htm Haur motxiladun edo gurasoak ikusi ahal izateko kilometro luzeak egin behar izaten dituzten haurren arazoa, esaterako, aspaldikoa da, baina duela gutxi hasi da iritzi publikoa arazo horren tamainaz jabetzen.

Pelikula batek —Motxilaren haurra izenekoak— azaleratu zuen ume horien errealitatea, eta aurrekoaren talde berak egindako beste pelikula batek —Azken arnasa arte du izenburu— atera du argitara beste errealitate gordin bat: adineko senideena. Urteen zamari eta, behin baino gehiagotan, osasun pattalari aurre eginez, senide horiek sekulako ahalegina egiten dute euren gertukoak bisitatzen jarraitzeko.

Rafa Solanak 75 urte ditu, eta Algecirasen (Espainia) du semea, Jon Solana presoa, Euskal Herritik 1.100 kilometrora. 2000. urtetik dago espetxean, nahiz eta lehenago beste kartzela batzuetatik igaro den.

Luzea eta garestia izaten da harainoko bidaia: «Benalmadenan (Espainia) apartamentu bat dugu, eta hori baliatzen dugu gaua han pasatzeko, ostiralean. Handik espetxera 120 kilometro inguru daude. Bisitaren ostean, larunbat gaua ere han eman, eta igandean itzultzen gara».

Gidatzea gogoko duela dio Solanak, eta, adinak uzten dion bitartean, autoa eramaten jarraitu nahi du. Hori bai, bigarren eskuko autoa izaten du —hirugarrena du oraingoa—, eta zaharraren zaharrez bazter uzten duenean, zenbagailuak kilometro kopuru ikaragarria markatzen du. «Lehenengoak, esaterako, 60.000 kilometro zituen erosi nuenean, eta 560.000 kilometrorekin utzi nuen».

Benjamin Badiola Asier Badiola preso ondarroarraren aita da, eta 71 urte ditu. Semea 2010ean atxilotu zuten, eta Espainiako zenbait espetxetan egon ondoren, Picassentera eraman zuten (Valentzia, Herrialde Katalanak), Ondarroatik 650 kilometrora.

Duela gutxi arte, bere autoan joan izan da Badiola, emazte eta beste zenbait seniderekin batera, berak gidatuta: «Madrilera joaten ginenean, goizetik irteten ginen, bisita egin eta gero buelta egiten genuen. Gazteagoa ere banintzen, kilometro gutxiago ziren eta trankilago joaten nintzen. Baina orain, kilometro asko dira joan eta etorri egiteko, eta, autoan joatekotan, hotela hartu behar izaten dugu».

Horregatik hasi dira bidaia Mirentxinekin egiten. Senideak kartzeletara eramaten dituzten boluntarioen elkartea da Mirentxin. «Bariku gauean irteten gara; gero, Bilbon, Donostian edo Iruñean senide gehiago hartu, gaua bidaian eman eta goizean bisita izaten dugu. Eguerdian itzuli, eta zapatuan ailegatzen gara. Ez dugu hotelik edo horrelakorik hartu behar».

Badiola oso pozik dago Mirentxinek eskainitako zerbitzuarekin: «Oso gidari onak dira, jende jatorra, eta sekulako lana egiten dute; debalde, gainera. Lehenengo aldiz andrea eta biok joan ginenean, Durangoko neska batzuk etorri ziren gidari; bat medikua zen, eta bestea, psikologoa. Neska gazteak, bariku gau batean, parrandan egoteko sasoian, eta han zeuden, edozertan laguntzeko prest. Harrituta geratu nintzen».

Izan ere, Ondarroatik Picassenterako bidea ez da gozoa. 2017ko martxoan, Asier Badiolaren lagun bik istripua izan zuten, presoa bisitatzera zihoazela. «Guri, zorionez, ez zaigu horrelakorik gertatu, baina, adibidez, joan den zapatuan, hara joan ginenean, zero azpiko zazpi gradu markatzen zuen, eta Zaragozaraino gurma itzela izan genuen. Atzerako ispiluetan kandelak egin zitzaizkigun, hotzagatik».

Zigor Merodio bilbotarra 2006an atxilotu zuten, Bordelen (Frantzia). Fresnes eta Saint-Matin-de-Reko espetxeetan egon ondoren, Mont-de-Marsanera hurbildu dituzten presoetako bat da. Haren ama Izarra Larraonak dioenez, «egoera hobea zen Ren, baina orain hurbilago dago; kide gehiago ditu, orain hamabost euskal preso daudelako, eta bera pozik dago; niretzat, hori da inportanteena».

Denak gogotsu daude, baina adinak ez du barkatzen. Badiolak arazoak izan zituen bihotzean, eta Glori Lasarte emaztea ere makal ibili da; Solanak minbizia izan zuen; haren arrebak 83 urte ditu, osasun arazoak ditu eta hamar urte dira loba ikusten ez duela; Larraonak ere minbizia izan zuen; senarrari bost aldiz egin diote ebakuntza, eta orain kimioterapia hartzen ari da. «Baina semea ikusiko duela jakiteak bizia ematen dio», dio emazteak. «Bisiten aurretik piztu egiten da».

Ahal duten bitartean, hurbilekoak bisitatzen jarraitzeko asmoa dute, «burua besazpian daramagula bada ere», Larraonak dioen moduan. Baina badakite urruntzea bukatuko balitz, gauzak askoz errazagoak liratekeela. Eta beren eskubidea dela sinesten dute fermuki. «Presoak ekartzeko, ez da beharrezkoa legean koma bat ere aldatzea», dio Solanak; «orain ez dituzte hurbildu, mugitu baino ez dituzte egin». ]]>
<![CDATA[«Presoen gaia desblokeatu da, baina itxaropenak ez dira bete»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2079/004/001/2019-01-10/presoen_gaia_desblokeatu_da_baina_itxaropenak_ez_dira_bete.htm Thu, 10 Jan 2019 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/2079/004/001/2019-01-10/presoen_gaia_desblokeatu_da_baina_itxaropenak_ez_dira_bete.htm
Zertan aldatu da egoera joan den ekainetik hona?

OLATZ IGLESIAS: Dinamika aurkeztu genuenetik, lorpenik garrantzitsuenetako bat izan da Hego Euskal Herrian presoen egoera desblokeatu dela nolabait; tapoia kendu dugu. PPren gobernuak zuen jarrera zurrun hori aldatu da, baina, hala ere, [Espainiako gobernuburu] Pedro Sanchezen adierazpenek sortutako itxaropen horiek ez dira bete. Gure ilusio eta esperantzekin jokatu dute, baina ez dute hitza bete.

ZESAR MARTINEZ: Arlo sozialean, Orain Presoak dinamikak aldarrikapen eta mobilizazio dinamika bat piztu nahi zuen, eta jauzi kualitatiboa egin: aniztasun handiago lortu, eta orain arte presoen aldarrikapena iritsi ez den sektoreetara iritsi. Bide horretan erreferentzia nagusia urriaren 20ko manifestazioa zen, eta alde horretatik balorazioa positiboa da, eragile batzuek egin gabe zituzten urratsak egin zituztelako. Ildo horri eutsi eta indartu nahi genuen urtarrileko manifestazioari begira, eta ikusi dugu sindikatu guztiek, salbuespenik gabe, bat egin dutela manifestazioarekin, beste eragile batzuek ere bai, haien oinarriei hara joateko deia egin dietela eta abar. Berretsi da guk sumatzen genuena: herritarren gehiengo zabal batek borondate ona duela, ikusten duela sakabanatze politikak sufrimendua dakarrela eta sufrimendu horrek bizikidetza oztopatzen duela.

Zer da hain jatorri eta pentsamolde anitzetako lagunak batzen zaituztena?

ZESAR MARTINEZ: Lau aldarrikapen nagusi egiten ditugu: urruntze politika bukatu, gradu progresioa, gaixorik dauden presoen auzia eta zigor zenbaketa, baina, batez ere, batzen gaituena da aldarrikapen horiek legezkoak direla, ez direla espetxe onurak edo pribilegioak, eta ez dutela inolako lege aldaketarik eskatzen: borondate kontua baino ez da. Gurekin bat egiten duen jendeak pentsatzen du ez dela ulergarria legezkoak diren eta lege aldaketarik ez dakarten zentzuzko eskakizun horiei muzin egitea.

OLATZ IGLESIAS: Jatorri, ibilbide eta esperientzia desberdinak ditugu, baina giza eskubideekiko errespetuak batzen gaitu. Esanguratsua da ikustea nola azken bolada honetan ETAren biktima asko ere ari diren presoak hurbiltzearen aldeko iritzia ematen.

Presoen urruntzeari dagokionez, nola ikusten dituzue Espainiako Gobernuak orain arte egindako mugimenduak?

ZESAR MARTINEZ: Gai hori hainbeste urtez guztiz blokeaturik egon eta gero, zerbait mugitzen hasten dela eta gobernu berriak beste borondate bat adierazten duela ikustea positibotzat jo genuen, eta positibotzat jotzen dugu orain, baina hasieratik esan genuen zuhurtziaz hartu behar zela, esandakoa esateaz gain egin ere egin behar delako. Eta ikusten dugu hori ez dela hasten: hamasei hurbiltze iragarri zituzten, horietatik 11 baino ez dira gauzatu, eta ez beti Euskal Herriko kartzeletara -guztiz egingarria dena, bestalde-. Esaten denaren eta egiten denaren artean alde handia dago. Eta badirudi Espainiako Gobernua kezkatuago dagoela gai honetan beste batzuek egin ahal dioten presioaz. Frustrazio pixka batekin ikusten dugu hori.

OLATZ IGLESIAS: [Espainiako Gobernuaren ordezkari] Jesus Lozak ere inoiz esan du presoak hurbiltzeaz ari garenean ez garela inongo pribilegioz ari, legea betetzeaz baizik. Askotan galdetzen digute zergatik diogun «orain presoak». Eta arrazoi zerrenda luzea dugu. Baina oraindik ez dut entzun kontrakoa argudiatzeko arrazoi bakar bat ere, gorrotoan edo mendekuan oinarritutakorik ez bada. Ez dut arrazoi bakar bat entzun urruntzea justifikatzeko, edo gaixo daudenak kartzelan atxiki behar direla azaltzeko.

ZESAR MARTINEZ: Zoritxarrez, ez dugu ikusten PSOEren gobernua gai denik garaile/galtzaile eskema gainditzeko. Eta eskema horrekin denok galtzen dugu, eta inork ez du ezer irabazten. Etsipenez ikusten dugu batzuek mendeku, garaipen eta umiliazio gakoetan funtzionatzen dutela oraindik, euskal gizartea beste fase batean dagoenean.

Gaixotasun larri eta sendaezinak dituzten presoen kasuan ere badirudi berrikuntzak egongo direla. Espainiako Gobernuak protokolo berri bat iragarri du.

ZESAR MARTINEZ: Bai, eta hori ere ontzat jotzen dugu. Baina berriro ere zuhurtzia nabarmendu behar dugu, oraindik ikusteko dagoelako zer egiten duten eta horrek balioko ote duen preso horiek behar bezala artatzeko.

OLATZ IGLESIAS: Espainiako Gobernuak lehenbailehen gauzatu beharko lituzke bere erabakiak eta planak, sinesgarritasuna are gehiago galdu nahi ez badu.

Badakizue euskal gizartean gai honen inguruan adostasun zabala dagoela, baina, aldi berean, Espainian ere badagoela alderdi, elkarte eta hedabide batzuen aldetik erabaki irmoa kontrako norabidean presioa egiteko. Nola egin dakioke aurre horri?

ZESAR MARTINEZ: Badakigu zein den [Espainiako] Estatu mailan marko ideologiko, etiko eta mediatikoa, eta horrek nola baldintza dezakeen dena. Hori da dugun errealitatea; nahiago genuke beste bat balitz, baina hori da dagoena. Hala ere, nik uste dut herritar gehienak bihotz oneko pertsonak direla. 2017an, sakabanaketak eragindako zazpi auto istripu izan ziren; haietako batzuetan umeak tartean zirela. 2019ko egun gutxi batzuk daramatzagu, eta jada izan dugu lehen istripua. Ez dut uste jende arruntak hori zerbait desiragarri moduan ikusten duenik. Eskubideak lehenesteko garaia "Biktimek ez dute erabakitzerik non atxiki presoak" Salbuespenetik bizikidetzara "Madrilek ez ditu kontuan hartzen osasun irizpideak"     ]]>
<![CDATA[Foro Sozialaren ustez, adostasuna badago espetxe politika aldatzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/006/001/2019-01-09/foro_sozialaren_ustez_adostasuna_badago_espetxe_politika_aldatzeko.htm Wed, 09 Jan 2019 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1893/006/001/2019-01-09/foro_sozialaren_ustez_adostasuna_badago_espetxe_politika_aldatzeko.htm
Foro Sozialeko Teresa Todak eta Nazario Oleagak azaldu dutenez, iaz bi mahai inguru antolatu zituen Foroak espetxe politikaren inguruan. Lehenengoa urtarrilean egin zuten, eta EAJren, EH Bilduren, Elkarrekin Podemosen eta PSE-EEren ordezkariek parte hartu zuten. Bigarrena, berriz, azaroaren 20an izan zen, Bizkaiko Abokatuen Elkargoaren egoitzan, Bilbon, eta bereziki esanguratsua izan zen, lehen aipatutako lau alderdiez gain PPk ere esku hartu zuelako, eta, hortaz, estreinako aldiz bildu zirelako Eusko Legebiltzarrean ordezkaritza duten alderdi politiko guztiak espetxe politika aldatzearen egokitasunaz eztabaidatzeko.

Aurkezturiko dokumentuan, bilduta daude alderdi politiko bakoitzak mahai inguruetan azaldutako jarrera, eta jarrera horien arteko adostasun eta desadostasunak. Todak nabarmendu du EAJ, EH Bildu, Elkarrekin Podemos eta PSE-EEren artean badagoela oinarrizko adostasuna zenbait punturen inguruan: esaterako, gaixo handi diren presoen auzian, gradu progresioa beharrezkoa dela gizarteratzea lortzeko, eta espetxe eskumenen transferentziaren inguruan.

Eragile politikoen jarrera biltzeaz gain, berea ere argitu nahi izan du Foro Sozialak, eta esan du Espainian espetxe politika ez dela oraindik «salbuespenetik» aldendu. Pedro Sanchez Espainiako Gobernuaren presidentetzara iritsi ostean egindako iragarpenak gorabehera, egoerak funtsean bere horretan jarraitzen duela pentsatzen dute. «Emandako pausoak positiboak dira, baina motzak eta motelak», azaldu du Todak.

Foro Sozialak ulertzen du prozesua urratsez urrats joango dela, baina, era berean, pentsatzen du lege arruntaren aplikazioak eta «bizikidetza demokratikoari lagunduko dion gizarteratze prozesuaren garapenak» hainbat neurri eskatzen dutela; esaterako, preso guztiak Zaballako espetxera ekartzea, eta haiei bigarren gradua ezartzea.

Eskaera bat ere egin diete alderdi politikoei: laster hauteskundeak datozela kontuan hartuta, espetxe politikari «tokia» egitea euren hauteskunde programetan, eta gaiaren inguruan dituzten jarrera eta proposamenak azaltzea.

Bestalde, Foro Sozialak bat egin du datorren larunbatean Bilbon eta Baionan egingo diren manifestazioekin, eta iragarri du ordezkaritza bidaliko duela Bilboko mobilizaziora.

Covite, froga eske

Covite biktimen elkarteak adierazi du ez dagoela Espainiako Gobernuak iragarri duen protokolo berriaren aurka —gaixotasun larri eta sendaezinak dituzten presoei ezartzekoa da protokolo hori—, baina «frogak» eskatu ditu, ziurtatzeko protokolo hori ez dela egin «ETAko presoen neurrira». Coviteko presidente Consuelo Ordoñezek esan du lehenbizi preso arruntei ezartzea dela hori frogatzeko modu bakarra, eta «ETAko presoak azkenak izatea» neurri hori ezartzeko orduan.

Gaixotasun larri eta sendaezinak dituzten euskal presoen datuak ere eskatu ditu Covitek, protokoloan eskatzen diren baldintzak betetzen ote dituzten aztertu ahal izateko. Izan ere, elkarteak uste du hilzorian egoteagatik askatu zituzten zenbait preso medikuek aurreikusi baino geroago hil zirela, eta, hortaz, «mesede tratu onartezin eta erdeinagarria» eman zietela hildako preso horiei. «Adi egongo gara», ohartarazi du Consuelo Ordoñez elkarteko presidenteak.]]>
<![CDATA[Espetxe politika aldatzeko "adostasun nahikoa" dagoela dio Foro Sozialak]]> https://www.berria.eus/albisteak/161257/espetxe_politika_aldatzeko_adostasun_nahikoa_dagoela_dio_foro_sozialak.htm Tue, 08 Jan 2019 08:46:15 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/161257/espetxe_politika_aldatzeko_adostasun_nahikoa_dagoela_dio_foro_sozialak.htm <![CDATA[Ezker abertzaleko familia baten baserriari tiro egin diote Amurrion]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1834/006/001/2019-01-08/ezker_abertzaleko_familia_baten_baserriari_tiro_egin_diote_amurrion.htm Tue, 08 Jan 2019 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1834/006/001/2019-01-08/ezker_abertzaleko_familia_baten_baserriari_tiro_egin_diote_amurrion.htm
Familiak ohartarazita, Ertzaintza bertaratu zen, eta bederatzi milimetroko bala bat aurkitu zuen han. Ikerketaren ondorioz, pertsona bat identifikatu dute, erasoarekin zerikusia izan dezakeelakoan, baina ez dute atxilotu. Naiz.eus atari digitalaren arabera, Espainiako Poliziako kide ohi bat da identifikatua.

Familiako kide batek BERRIAri azaldu dionez, baserrian jende gehiago bizi da, baina familiak bizitoki duen alderdian hiru lagun zeuden erasoa gertatu zenean —11:15 aldera—: aita, ama eta seme gaztea. «Gurasoak sukaldean zeuden, eta tiro baten hotsa entzun zuten. Hasieran pentsatu zuten ehiztariak izan zitezkeela, eta kanpora atera ziren, oihuka, baina ikusi zuten han ez zegoela ehiztaririk. Barrura berriro sartu zirenean, bala ikusi zuten».

Ertzaintzako agenteak iritsi zirenean, berretsi egin zuten erasoa bederatzi milimetroko bala batekin egindakoa zela. Inguruak miatu zituzten, tiroa nondik etorri zen zehaztu zuten, eta han bizi den pertsona bat identifikatu zuten, susmagarri gisa. Auzoan ezaguna da identifikatutako pertsona hori Espainiako Poliziako kide izan zela.

Familiak azaldu duenez, orain arte ez dute mehatxurik jaso, eta identifikatutako pertsona horrekin ez dute inoiz inolako traturik eduki: «Ez da izan auzokideen arteko liskar bat», argitu dute.

Familiak salaketa jarri du, eta gaur bilera izango dute abokatuekin; han aztertuko dute salaketa eguneratu edo zabaltzeko aukera, eta hurrengo urratsak zeintzuk izango diren erabakiko dute. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak, berriz, BERRIAri esan dio hipotesi guztiak «zabalik» daudela.

«Estatuaren inboluzioa»

Sortuk gertatutakoa salatu du —alderdi horretako kidea da senitartekoetako bat, eta Ernaikoa beste bat—, eta«elkartasuna eta babesa» helarazi die erasoa pairatu duen familiari. «Espainiako Estatuaren inboluzioa» aipatu dute erasoaren testuingurua azaltzeko. Sortuko idazkari nagusi Arkaitz Rodriguezek esan duenez, «independentismoa, emakumeak eta migratzaileak» hartu dituzte etsaitzat, eta «indarkeriara» jotzen ari dira inboluzio horren ondorioz.

Hedabide nagusien eta alderdi politikoen «isiltasuna eta epelkeria» ere salatu ditu Rodriguezek «larritasun handiko» gertaera horien aurrean: «Ezin dugu ahaztu duela hilabete batzuk albistegiak zabaltzen zituztela zenbait batzokitan egindako pintaketa batzuekin».

Ertzaintza eta botere judiziala «pasibotasunez» jokatzen ari direla erantsi du Sortukoak. «Ez da zilegi ostrukarena egitea edo erlatibizatzea», esan du Rodriguezek. «Oasi edo mikroklima honetan honelakoak gertatzen dira», esan du, Iñigo Urkulluren hitzak gogora ekarrita.

Amurrion izandako beste gertaera batzuekin alderatu du Rodriguezek joan den igandeko erasoa, erabiltzen den «neurri bikoitza»salatzeko, eta gogorarazi du Julen Ibarrola gazte amurrioarra urtebeteko kartzela zigorra betetzen ari dela errotuladore batekin pintaketa bat egitea egotzita. Alfredo Remirez ere Amurriokoa da: duela gutxi kaleratu dute, sare sozialetan presoen aldeko mezuak txiokatzeagatik urtebete espetxean egon eta gero.

Sortuk manifestazioa egingo du gaur Amurrion, 19:00etan, Ez dira pasako! Euskal Herria aurrera lelopean.]]>
<![CDATA[Balio gabe utzi dute polizia indarkeria Nafarroan ikertzeko diru laguntza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2019-01-03/balio_gabe_utzi_dute_polizia_indarkeria_nafarroan_ikertzeko_diru_laguntza.htm Thu, 03 Jan 2019 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2019-01-03/balio_gabe_utzi_dute_polizia_indarkeria_nafarroan_ikertzeko_diru_laguntza.htm
Nafarroako Parlamentuak 2015ean onartu zuen Poliziaren indarkeria legea. Horren helburua zen Espainiako Poliziaren edo eskuin muturreko taldeen indarkeria pairatu zuten herritarrei aitortza eta ordaina ematea. Espainiako Auzitegi Konstituzionalak, baina, bertan behera utzi zuen lege hori 2016ko apirilean, Espainiako Gobernuak jarritako helegitea aintzat hartuta, eta horren indargabetzea berretsi zuen 2018ko uztailean. Indarkeria mota horren biktimak haserre bizian agertu ziren albistea jakindakoan.

2017an, Nafarroako Gobernuak 30.000 euroko diru laguntza onartu zuen indarkeria kasu horiek ikertzeko. EHU Euskal Herriko Unibertsitatea izan zen laguntza horren onuraduna; izan ere, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ere EHUko talde batek hartu zuen bere gain Poliziaren indarkeria kasuak ikertzeko ardura. Espainiako Estatuaren abokatuak helegitea jarri zuen erabaki horren kontra: haren ustez, ikerketa hori bat dator legean aurreikusitako ikerketa batzordearen eginkizunekin, eta batzorde hori baliogabetuta gelditu zen Auzitegi Konstituzionalaren ebazpenaren ondorioz.

Nafarroako Gobernua eta EHU helegitearen kontra agertu ziren, eta azaldu zuten diruz lagundutako ikerketaren asmoa ez zela gertatutakoaren interpretazioa egitea, metodo zientifikoak erabiliz gertaerak zerrendatzea baizik. Nafarroako Auzitegi Nagusiak, aldiz, ez ditu aintzat hartu Gobernuaren eta EHUren argudioak, eta arrazoia eman dio Espainiako Estatuaren abokatuari.

Ebazpenean, Nafarroako Auzitegi Nagusiak gogora ekarri du Konstituzionalak Espainiako Konstituzioaren aurkakotzat jo zuela legean aurreikusten zen ikerketa batzorde hori, Nafarroako Gobernuaren eskumenak gainditu eta Justiziaren esparruan sartzen zela iritzita. «Begien bistakoa da diru horrekin lagundu nahi zituzten lanak ikerketa batzordearen eskumenekoak ziren gertaeren ingurukoak direla», azaldu du Nafarroako Auzitegiak.

Ollok dimititzeko eskean

Ebazpenaren berri izan bezain pronto, Herritarrekiko eta Instituzioekiko Harremanetako kontseilari Ana Olloren dimisioa eskatu du Ana Beltran Nafarroako PPko presidenteak. Beltranen ustez, Nafarroako Gobernuaren asmoa «ETAren biktimak umiliatzea» da, eta Espainiako Auzitegi Konstituzionalak indargabetutako legearen bidez poliziak «kriminal gisa» aurkeztu nahi zituzten, «benetako kriminal bakarrak ETAko terroristak diren arren».

Ahal Dugu-ko Mikel Builek esan du epaia «errespetatu» egiten duela, baina ez dagoela horrekin ados: «Ez dut ulertzen zer dela-eta indargabetu den hain profesionaltasun eta zorroztasun handiko ikerketa talde bati eman beharreko laguntza, gure herrikideen kontra egindako giza eskubideen urraketak jasotzeko eman beharrekoa».

Builen ustez, legea ezin da erabili «edozein biktimak egia, justizia eta ordaina izateko duen oinarrizko eskubidearen kontra».

Sare sozialetan hedatutako mezu baten bidez, EH Bilduk esan du «estatuko funtzionarioek egindako giza eskubideen urraketak ezkutatu» nahi dituztela epai honekin. «Tortura eta estatuko aparatuen indarkeria ikertzeko eskubidea du nafar jendarteak», azaldu dute; «inpunitateak gehiegi iraun du».

Antzera aritu da Bakartxo Ruiz EH Bilduko parlamentarioa. Haren ustez, auzia «politikoa» da, ez juridikoa, eta «ukazioa eta inpunitatea nagusi» dira afera horretan; «errealitate gordina ezkutatu nahi dute, existitzen ez denak ez daukalako erantzulerik».]]>
<![CDATA[Epeena ez da larriena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2019-01-02/epeena_ez_da_larriena.htm Wed, 02 Jan 2019 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2019-01-02/epeena_ez_da_larriena.htm
2017ko martxoan jarri zuten abian Memoria eta Bizikidetza Lantaldea, eta, bidea ez zela samurra izango begien bistakoa zen arren, batzordea eratu izana nolabaiteko arrakasta izan zela esan liteke: aurreko legealdian, antzeko xedeak zituen batzordeak —Bakea eta Bizikidetza Lantaldea zuen hark izena— oso ibilbide laburra izan zuen, PSE-EEk, PPk eta UPDk han parte hartzeari uko egin ziotelako.

Oraingo lantaldeak ere ez du izan talde parlamentario guztien oniritzia —PPk hasieratik muzin egin zion, «ETAri zilegitasuna kentzeko» balio ez duelakoan—, baina gainerako guztiek —EAJk, EH Bilduk, Elkarrekin Podemosek eta PSE-EEk— parte hartzeak zirrikituren bat zabaltzen zion blokeoa gainditzeko itxaropenari. Baina adostasun faltak eta azkeneko egunotan PSE-EEk egindako adierazpenek erakusten dute blokeoa gertu egon daitekeela berriz ere.

Lau ildo

Eusko Legebiltzarrak 2017ko urtarrilaren 28an erabaki zuen lantaldea berriro sortzea, eta martxoaren 8an eratu zen. Handik bi hilabetera egin zuten lehenengo bilera —maiatzaren 17an—, eta estreinako zeregina izan zuten lan metodologia finkatzea. Azkenean, lau ildo jorratzea erabaki zuten taldeek: biktimak, memoria, espetxe politika, eta bizikidetza eta giza eskubideak, hurrenez hurren, eta arlo batzuk eta besteak «gainezarri gabe».

Prozedura ere zehaztu zuten: talde parlamentarioek aukera izango zuten atal bakoitzean zeresana izan zezaketen pertsonak gonbidatzeko —adituak zein giza eskubideen urraketen biktimak—, haien testigantza eman zezaten. Ekarpen horiekin, eta legebiltzarkideen arteko eztabaidak ematen zuenarekin, talde bakoitzak bere ondorioak aterako zituen, eta lantaldearen buru Ana Oregi (EAJ) arduratuko zen ondorio horiek guztiak bateratu eta, ahal zen neurrian, denentzat onargarria izan zitekeen laburpen bat egiteaz.

Uda ostean hasi ziren biktimen gaia lantzen. Hamabi biktima agertu ziren bileretara; ETArenak, GALenak, torturak jasandakoak zein euskal presoen sakabanaketak eragindako hildakoen senideak, eta mota askotariko testigantzak eman zituzten: Rosa Lluch, Ane Muguruza, Martxelo Otamendi, Andoitz Korta eta beste zenbait azaldu ziren.

Azaroaren 15ean amaitu zuten biktimen bloke hori, eta taldeek hitzartu zuten bakoitzak bere ondorioak aterako zituela, eta Oregik egingo zuela horiek bateratzeko lana. Desadostasunak bazeuden: adibidez, EH Bildu baino ez zen agertu presoen sakabanaketak eta urrunketak eragindako hildakoak ere biktimatzat hartzearen alde, baina beste zenbait puntutan bat zetozen lantaldean parte hartzen duten talde guztiak, eta, hortaz, bazegoen aurrera egiteko tarterik.

Hala ere, Memoria eta Bizikidetza Lantaldeak hiru hilabete eman zituen bilerarik egin gabe, eta berriro batzartu zirenean —2018ko otsailaren 9an— erabaki zuten aurrerantzean «diskrezioz» ariko zirela ondorioen inguruko eztabaidan. Metodologian ere desadostasunak zeuden: EAJ eta Elkarrekin Podemos atalka joatearen aldekoak ziren; hots, bloke bat landu, horren inguruko ondorioak atera eta beste bloke batera pasatu aurretik adostutako zirriborro bat prestatzea proposatzen zuten. EH Bilduk eta PSE-EEk, aldiz, nahiago zuten bloke guztiak landu eta gero ondorioen dokumentua adosten saiatzea.

Bigarren blokean —euskal presoenean—, aurrekoan erabilitako prozedurari jarraitzea erabaki zuten, eta hamalau aditu eraman zituzten batzordera, agerraldia egin zezaten. Apirilaren 11n hasi ziren horretan, eta maiatzaren 28an amaitu. Tarte horretan, Joaquin Gimenez Espainiako Auzitegi Goreneko epaile ohia, Txema Matanzas EPPK-ko kide ohia, Mercedes Gallizo Espainiako Espetxe Instituzioetako idazkari nagusi izandakoa eta beste zenbait aditu agertu ziren batzordekideen aurrean azalpenak emateko.

Uda aurretik amaitu zen adituen agerraldien fasea, bizikidetzaren arloko zenbait lagunen ekarpenekin. Fase hori bukatuta, zereginik zailenari ekin zion Memoria eta Bizikidetza Lantaldeak: ondorioak paperera ekartzea, eta horien inguruan ados jartzen saiatzea. Batzordean parte hartzen duten talde parlamentarioetako bakoitzak bere ondorioak jaso zituen, eta Oregik egin zuen sintesi dokumentua taldeek egindako ekarpenekin. Joan den azaroaren 26an aurkeztu zuen Oregik dokumentu hori, eta taldeek ekarpenak proposatu zituzten abenduaren 17ko bileran.

Oregiren dokumentua eta talde parlamentarioek proposatutako aldaketak ez dituzte ezagutarazi. Edozein modutan, eta, lantaldeak orain arte emandakoa aintzat hartuta, ez da ausarkeria pentsatzea zenbait gairen inguruan badagoela adostasunerako oinarri sendoa —presoen auzian, esaterako, lau alderdiak agertu dira egungo espetxe politika aldatzearen alde— eta beste gai batzuetan —Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak «iraganaren irakurketa kritikoa» deitutakoan, esate baterako—, zailagoa izango dela akordiorako guneak topatzea.

PSE-EE, atzera

Baina abenduaren 17ko bilera hartan, orain arte egindako lan guztia eta lantaldearen beraren zeregina «birpentsatzeko» aukera jarri zuen PSE-EEk mahai gainean. Eusko Legebiltzarrean 2012an onartutako zoru etikoa erreferentziatzat hartzen dute sozialistek —hura onartu zenean, ezker abertzalearen zatirik handiena legez kanpo zegoen eta ez zuen eztabaida horretan parte hartzerik izan—, eta uste dute «ageriko zailtasunak» daudela orain hura baino «adostasun zabalagoa» erdiesteko.

Ikusteko dago PSEren jarrera berriak nolako ondorioak ekarriko dituen. EH Bilduren ustez, badago akordiorako aukera, baina iritzi dio sozialistak «lantaldea hondatu nahian» dabiltzala.]]>
<![CDATA[Athleticen «ilusioa» berriz eskuratu nahi du Elizegi presidente berriak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/020/001/2018-12-29/athleticen_ilusioa_berriz_eskuratu_nahi_du_elizegi_presidente_berriak.htm Sat, 29 Dec 2018 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1857/020/001/2018-12-29/athleticen_ilusioa_berriz_eskuratu_nahi_du_elizegi_presidente_berriak.htm
Beharbada, Elizegi bera izan da emaitzek ezustean harrapatu ez duten bakarra. BERRIAri azaldu dionez, «erabateko konfiantza» zuen garaipenean. «Egin dugun planteamenduagatik, herrialdean ditugun loturengatik, lurraldearekin dugun loturagatik, hautagaitzaren aniztasunagatik, aurkeztu dugun kirol batzordeagatik [Rafa Alkortak eta Andoni Aiertzak eramango dute arlo hori] eta beste arrazoi batzuengatik, uste dut lortu behar genituen botoak lortu ditugula», azaldu du presidente berriak.

Hala ere, Elizegik badaki parte hartzea txikia izan dela, eta etxean gelditu diren bazkideak bereganatzea ere eginkizun izango du: «Datak txarrak ziren, Gabonak gainean izan ditugu, eta, gainera, lehenengo taldearen egoera ez da ona», azaldu du. «Horren ondorioz, jende askok nahiago izan zuen parte ez hartzea, eta boto zuri eta baliogabe asko ere egon ziren. Boto asko faltan sumatu ditut, baina, hala ere, atzokoa [herenegungoa] egun ederra izan zen Athleticeko zale guztientzat, benetako festa bat».

Lanpeturik ibili zen atzo Elizegi: hedabideen galderei erantzuteaz gain, lehenengo kontaktuak izan zituen kirol arlokoak ez beste langile eta kideekin. Kirol esparrukoekin eta jokalariekin gaurtik aurrera hasiko da harremana izaten. Urte berriarekin batera, berriz, hauteskunde kanpainan proposatu dituenak gauzatzen hasteko ordua iritsiko zaio.

Presidente ohiak bidelagun

Langintza horretan, orain arte presidente ibilitakoak eta haien taldeetakoak bidelagun nahi ditu Elizegik: «Hala behar du. Eskarmentu handiko jendea dugu, eta ez dago arrazoirik ondare hori guztia galtzeko. Nik beti esan izan dut ez dakidala erabakiak neuk bakarrik hartzen: hori dut ahulgune eta, aldi berean, bertute nagusi».

Orain arte presidente izandako Josu Urrutiak eta beste hautagai Alberto Uribe-Etxebarriak eskua luzatu diote presidente berriari, eta adierazi prest daudela aldi berri honetan laguntzeko. Elizegik eskaintza aintzat hartu du, eta haien «eskuzabaltasuna» goraipatu du: «Guk badugu esperientzia hori: porrot egin, eta porrotean ere taldeari leial izaten jarraitzea. Ez dut dudarik egiten aurrerantzean ere hala izango dela. Gainera, gure programan eta Albertoren [Uribe-Etxebarria] hautagaitzaren programan bazeuden antzekoak ziren proposamen asko, eta elkarrekin lan egiteko aukera dago».]]>
<![CDATA[Miribilla, bertsoaren bizipozak hartuta]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1946/033/001/2018-12-16/miribilla_bertsoaren_bizipozak_hartuta.htm Sun, 16 Dec 2018 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1946/033/001/2018-12-16/miribilla_bertsoaren_bizipozak_hartuta.htm
Finala 17:00etan hastekoa zen, baina askoz lehenago sumatzen zen giro berezi hori, Zazpikaleetan batez ere: euskaraz berbetan tabernarik taberna ibiltzen ziren lagun taldeetan, txarangetan, bertsolariei bihotz ematera etorritakoen janzkeran -Xabat Galletebeitiaren zaleak, jaka horia soinean; Jone Uriarenak, Algortako Bertso Eskolako zapi gorria lepoan; Miren Amurizarenak, bertsolariaren irudia zuen elastiko urdina jantzita-. Ekitaldia hasi baino ordu eta erdi lehenago ari zen jendetza Miribillarainoko aldapak igotzen.

Mota guztietako jendea: euskalgintza eta politikako lagun ezagunak -Koldo Tellitu Ikastolen elkarteko presidentea, Paul Bilbao Kontseiluko idazkari nagusia, Miren Larrion EH Bilduko legebiltzarkidea-, zaharrak, gazteak, eta, batez ere, nerabe asko: deigarria da zenbat gaztetxo ibili zen atzoko saioan. Nerabeentzat beren-beregi prestaturiko ekitaldiak alde batera utzita, nekez topa daiteke bertso txapelketetako finalek adina gaztetxo biltzen dituen kultur emankizunik. Zer pentsaturik ematen du.

Pankarta ugari

Bilbao Arena aretoak itxura ederra zuen ordubete lehenagotik ere. Final guztietan, zaleek euren bertsolari kutunei adore emateko pankartak eskegi ohi dituzte, baina Bizkaiko aurtengoak marka guztiak hautsi ditu, eta apur bat berandu ibili zirenek lanak izan zituzten euren pankarta eskegitzeko tokika topatzen.

Bertsolari guztiek zuten euren zaleek jarritako pankarta: Onintza Enbeitak -Mundua dantzan jarriko geunke zugatik Onintza-, Jone Uriak -Maite zaitugu Jone-, Nerea Ibarzabalek -Gu askogaitxik irabazi gaitxuzu-, Eneko Abasolok -Amaiurko gaztelutik Iurretako plazara, aurrera Abarkas- eta abar. Pankartarekin nahikoa ez, eta Uriaren zaleek puxika gorriak ere eraman zituzten.

Ekitaldia hasi aurretik, pantaila handian hainbat bideo labur jarri zituen Bizkaiko Bertsozale Elkarteak, bertsolaritza zer den azaldu, bertso eskoletan izena emateko deia egin eta, finean, zaletasuna sustatzeko helburuz egindakoak. Izan ere, Maite Berriozabal aurkezlearen lehenengo berbak izan ziren bertso eskoletako irakasle, gai jartzaile, elkarteko kide eta, oro har, bertsolaritza sustatzen lan isil eta nekeza egiten duten zale guztiei gorazarre egiteko.

Lurrikarak astindu zuen Bilbao Arena aretoa bertsolariak agertokira igo zirenean. Gero, zaleek izan zuten aukera bertso batzuekin gogotik barre egin eta beste batzuekin hunkitzeko, eta emozioak gainezka egin zuen bukaera aldera, Onintza Enbeita txapeldun zela iragarri zutenean. Baina bertsoaren bizipozak ekitaldia bukatutakoan ere iraun zuen Bilboko kaleetan.]]>
<![CDATA[«Euskal Herrian hegemoniko bilaka daitekeen ezkerra eraiki nahi dugu»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1907/004/001/2018-12-15/euskal_herrian_hegemoniko_bilaka_daitekeen_ezkerra_eraiki_nahi_dugu.htm Sat, 15 Dec 2018 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1907/004/001/2018-12-15/euskal_herrian_hegemoniko_bilaka_daitekeen_ezkerra_eraiki_nahi_dugu.htm
Gaur egingo ditu Alternatibak 10. urteurrenaren ospakizunak, Bilbon. 12:45ean, ekitaldi politiko irekia izango da Itsas Museoan, gonbidatu ugarirekin. Arratsaldean, festarako tartea izango da Hika ateneoan, 17:30ean hasita. Eta datozen asteetarako hitzaldi egitarau joria prestatu dute. Alternatibako bozeramaile Oskar Matute eta Maria del Rio BERRIArekin mintzatu dira.

Zeintzuk izan ziren duela hamar urte Alternatiba sortzeko arrazoiak?

OSKAR MATUTE: Alternatiba gogoeta baten ondorioz sortu zen. Batetik, ikusten genuen beharrezkoa zela ezkerraren profila berriztatzea eta, aldi berean, haren oinarrizko printzipioei eustea, nazioarteko testuingurua kontuan hartuta. Eta Euskal Herrian beharrezkoa ikusten genuen ezkerra berriz batzea. Euskal Herrian bazeuden ezkerrak, baina elkarren artean komunikazio handirik gabe, eta, kasu askotan, gainerako ezkerren kontra eratuak. Gure asmoa ez zen beste sigla bat eranstea alor politikoari, baizik eta askotariko militantziak zituzten jendeen arteko zubi lana egitea.

Ezker Batuaren ildo bat izan zen sorburua, baina bilakaera handia izan da hamar urteotan, ezta?

MARIA DEL RIO: Hala da. Egon daiteke oraindik ideia hori buruan duen jendea, baina Ezker Batutik datozen militanteak %20 inguru dira, eta, gainera, ez dute euren burua aldarrikatzen ildo antolatu modura. Badago jendea hasieratik egon dena, eta, nire moduan, herri mugimenduetatik etorri dena eta geroago hurbildu dena proiektura interesgarria iruditu zaiolako.

Zein da hamar urte hauetako balantzea?

O.M.: Positiboa, nahiz eta egiteko asko gelditzen den. Gure helburua da euskal gizarte osoan hegemoniko bilaka daitekeen ezkerreko indarra eratzea, herri eta gizarte gisa beste eredu batera joan ahal izateko. Argi dago helburu hori ez dela oraindik bete, baina uste dugu hara iristeko beharrezkoa zen bide bat egin dugula. Duela hamar urte, euskal gizartean begien bistakoa zen bazegoela ezker bat euskaldun eta espainiar sentitzen zirenentzat, eta beste bat soilki euskal herritar sentitzen zirenentzat, eta berdin gertatzen zen eskuinarekin. Guk esaten genuen gauza izan behar genuela hemen sortu baina euskal herritar guztiena izango zen ezkerra eratzeko. Uste dut EH Bilduk egin duela bide horren zati bat. Oraindik badago abertzaleentzako ezker gisa ikusten gaituenik, baina ari gara lortzen herritarren arazoei irtenbidea eman diezaiekeen euskal ezker gisa aurkezten.

Duela bi urte BERRIAn egindako elkarrizketa batean esan zenuten EH Bildu, alderdien koalizioa bazen ere, hori baino gehiago ere bazela, eta denborarekin hori areagotuko zela. Zuek iragarri bezala gertatu da azken bi urteotan?

M.R.: Orduan ikusten genuen estatutuen arabera EH Bildu alderdien koalizioa zela, baina errealitatean ez zela horrela, zorionez: herri askotan, EH Bildu moduan lan egiten zen, eta hainbat lantaldetan ere ez zenekien parean zegoena zein alderditakoa zen. Eztabaida prozesu baten ostean, koalizioa izateari utzi, eta federazio bihurtu ginen, gure organoak zeintzuk izango ziren zehaztu genituen, bilkide izeneko militante mota sortu genuen, eta abar. Alderdientzat ere gune bat gordetzea erabaki genuen, aniztasuna bermatzeko asmoz. Ikusiko dugu etorkizunean zer gertatzen den: maiatzeko bozetarako hautagaiak aukeratzeko prozesua oso esperientzia polita izaten ari da, eta amaitzen denean baloratu beharko dugu.

EH Bilduko kide izateak ikusgarritasuna kendu dio Alternatibari?

O.M.: Hori ez da kezka izan guretzat. Beti pentsatu dugu garrantzitsuena dela Euskal Herrian ezkerreko ideiak sustatzea, eta ez horrenbeste hori nork egiten duen. Gure helburua inoiz ez da izan beste sigla bat eranstea, ezkerraren indartzeari laguntzea baizik. Nik uste dut Alternatibaren erronka dela aztertzea nola indartzen duen ezkerra: alde batetik, EH Bildun parte hartuz, eta, beste alde batetik, bere jarduera propioaren bidez. Horretan ahalegindu gara.

Nola ikusten duzue herri mugimenduen egoera? Zenbaiten ustez, inoiz baino ahulago daude; baina, bestalde, emakumeen eta pentsiodunen aurtengo mobilizazioak inoizko handienak izan dira.

O.M: Nik uste dut gizarte mugimenduei apur bat gertatzen zaiela alderdiei ere gertatutakoa. Iraun duten mugimenduek XX. mendetik datoz, eta orduko gizartearen ezaugarriei erantzuten zieten. Ezaugarri horiek aldatu dira, eta, horren ondorioz, zenbait mugimenduren egiturak, zaharkiturik ez dut esango, baina zurrun antzean gelditu dira. Parte hartzeko eta militantzia egiteko moduak ere aldatu dira. Mugimendu feministaren edo pentsiodunen esperientziek erakusten dute, tekla egokia sakatuz gero, eta errealitate sozialean dauden kezkei modu egokian erantzunez gero, jendeak segitzen duela kalera jotzen. Hortik denok ikasi behar dugu.

Badaude ezkerreko ikuspegitik EH Bildurekin kritiko agertzen diren sektoreak; edo sare sozialei erreparatuz gero, hala dirudi behintzat, sektore horien benetako neurria antzematea zaila bada ere. Alternatiba izan daiteke sektore horiekin konektatzeko tresna?

O.M.: Bai. Hori aukera bat da; beharbada, egongo da hori problematzat jotzen duena, eta, hor, ezkerraren betiko kainismoa ikusiko duena, baina guk aukeratzat ikusten dugu. Horrek ez du esan nahi kritika guztiei garrantzi eta balio bera eman behar diegunik, baina horrek erakusten du iristen garen horiengana baino jende gehiagorengana irits gaitezkeela. EH Bilduk jarraitzen badu bere bidea egiten eta bere egiturak jendearen parte hartzeari irekitzen, sektore horiek izango dute aukera euren gogoeta kritikoak helarazteko, eta, beharbada, desadostasunez, eztabaidatzera edo nolabaiteko ekintza batasun batera hel gintezke.

µM.R.: Politikan parte hartzeko moduak asko aldatu direla esaten genuen lehen. Kritikak jasotzea beti da aberasgarria, eta, adibidez, herri mugimenduekin izaten ditugun harremanetatik beti eramaten ditugu etxeko lanak. Beste kontu bat da sare sozialetan pertsona zehatzen kontra eta inolako asmo eraikitzailerik gabe zenbaitetan botatzen direnak, baina kritikak beti dira aberasgarri.

Azkenean, Jaurlaritzak erretiratu egin ditu Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako aurrekontuak. EAJk EH Bildu egin du guztiaren errudun. Zuek nola ikusi duzue auzia?

O.M: Alternatiban pozik gaude egindako negoziazio prozesuarekin. Azkenean, emaitza hauxe izan da EAJk borondaterik ez duelako izan; uste dute mundua eurek asmatu zutela, Jainkoa izan zela EAJren lehen kidea eta ezin direla oker egon. Aita familiakoaren antzera esaten digute gainerakoei zer egiten dugun txarto, eurek ondo egiten dutelako dena. Emaitza baino gehiago, nik prozesua balioetsi nahi dut: EH Bilduk erakutsi du ezkerrak, mezu handinahietatik aparte, jendearen eguneroko arazoei ere erantzun behar diela. Bestalde, herri honetan beti egon den negoziazio eredutik aldendu da: hau da, oposizioko alderdiak negoziatzen du gobernuarekin kontrolatzen dituen udaletarako dirua jasotzea, gero hauteskundetarako argazkia egin ahal izateko. EH Bilduk beste planteamendu bat egin du: hauteskunde interesak alde batera utzi eta jendearen eskakizunak lehenetsi ditu. Eta, gainera, negoziazioan ez du antzerkirik egin, ez du mila eskatu bostehun jaso ahal izateko: hasieratik esan du zeintzuk ziren eskakizunak, zein zen eskakizun horiei erantzun ahal izateko jarri beharreko diru kopurua, eta, gainera, argi esan du horretarako dirua bazegoela.

Eta, orduan, zergatik ez da akordiorik egon?

O.M.: Ez da kasualitatea hiru egun lehenago Confebaskek Jaurlaritzari ohartarazi izana EH Bilduren eskakizunak onartzearen arriskuaz. Badirudi EAJk Confebasken iritzia lehenetsi duela, eta azaldu beharko du zergatik nahiago izan duen iritzi hori aintzat hartu, eta ez milaka pentsiodunen eskakizunak.

Auzi honetan gainerako eragileek izan duten jarrerari zer iritzi diozue?

O.M.: Nik uste dut ezker osoak gogoeta egin behar duela horretaz. Badirudi ahaztu egiten zaigula instituzioak beraiek egin zituztela eta denborak ere beraiek kontrolatzen dituztela, baina partida horretan jokatzea erabaki badugu, ezin gara lehenengo minututik zelairatu gabe gelditu epailea eta arauak gure kontrakoak direlako. Hori bagenekien, baina partida irabazi nahi badugu, jokatu beharra dago. Hori, kontraesanak ez aipatzearren: ez du ematen oso zentzuzkoa EH Bilduren edozein eskakizuni gutxiegi iriztea eta aldi berean Madrilen askoz gutxiago eskaintzen duten PSOEren aurrekontuak babestea.

M.R.: Guk aukerak argi eduki ditugu hasieratik: PPrekin hitzartutako aurrekontuak luzatzea, edo, aurten diru gehiago zegoela baliatuta, bira eman eta kalean entzundakoari erantzutea. Askoz eskakizun gehiago zeuden, noski, baina orain aukera hori zegoen, eta baliatu nahi genuen. Zoritxarrez, ez da posible izan.

Zuen ustez, Vox alderdiari Espainian denek iragartzen dioten gorakada zeren sintoma da?

O.M.: Mendebaldeko orain arteko demokrazia eredua gaindituta dago. 1929ko krisiaren ostean nazismoa eta faxismoa agertu ziren moduan, oraingo krisiari agertu zaio eskuin muturra, diskurtso nazional-populista eta zenbait lekutan inperialista batekin. Ezkerra egoeraren larriaz jabetu behar da, eta ulertu erantzuna ezin dela izan bere nortasun ezaugarriak diluitzea, baina, aldi berean, gutxieneko demokratikoak babesteko fronte zabalak proposatu behar dituela, eta seguru asko ezkertiar peto-petoak ez diren batzuekin egin beharko duela.

M.R.: Ni kontu batek kezkatzen nau: mozorrorik gabeko eskuin muturra agertzearen ondorioz, jendeak pentsatzeak eskuin muturreko politikak egiten dituzten beste batzuk ez direla hain txarrak.]]>
<![CDATA[Agortu egin dira epeak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2018-12-13/agortu_egin_dira_epeak.htm Thu, 13 Dec 2018 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2018-12-13/agortu_egin_dira_epeak.htm
Atzo proposamen berria helarazi zion Jaurlaritzak EH Bilduri; bosgarrena negoziazioak hasi zirenetik, eta «behin betikoa», Ogasun eta Ekonomia Sailak adierazitakoaren arabera. Proposamen horretan, Jaurlaritzak eskaintzen du pentsio apalenak osatzera bideratutako dirua —DSBE diru sarrerak bermatzeko errenta dela medio— %7 igotzea 2019an, %6 2020an, eta 2021ean igoera izatea KPI kontsumorako prezioen indizea gehi %1.

40.000 onuradun

Horrek esan nahi du neurri horren onurak jasoko lituzketen pentsiodunek —40.000 inguruk, Jaurlaritzak egindako kalkuluen arabera— 783 euro kobratuko luketela hilean datorren urtean, eta 830 euro 2020an. EH Bilduk proposatzen du diru kopuru hori 858 eurokoa izatea, horixe delako, haren hitzetan, legeak finkatutako mekanismoen arabera jaso beharreko gutxieneko kopurua. Jaurlaritzaren ustez, 2021ean KPIa %2koa balitz, posible litzateke ia EH Bilduk eskatzen duen kopuru horretara urte horretan iristea —856 eurora, zehazki— eta are kopuru hori gainditzea ere inflazioa handiagoa balitz.

Bestelako neurriak ere iragartzen ditu Jaurlaritzak azken proposamen horretan: esaterako, DSBE diru sarrerak bermatzeko errenta jasotzen duten familien inguruko azterketa bat egitea, premia larria baldin badago familia unitate batzuek errenta bat baino gehiago kobratzeko aukerari ateak zabaltzeko, «kontratu mugagabeak sustatzea», eta Jaurlaritzaren laguntzak jasotzen dituzten enpresetan «erreferentzia gisa» 1.200 euroko batez besteko soldata ezartzea.

Baina EH Bilduk ez dio proposamen horri «onargarri» irizten. Eskaintzaren berri izan ostean, EH Bilduko legebiltzarkide Maddalen Iriartek esan du «praktikan» ez dagoela aldaketarik proposamen horren eta joan den astelehenean aurkeztutakoaren artean, eta, beraz, ez dela «nahikoa».

Iriartek esan du koalizioak «amore» eman duela hainbat arlotan, baina eutsi egiten diela bere eskaera nagusiei: pentsiodunek gutxienez 858 euro jasotzea, pentsioen osagarriak 190.000 lagunek jasotzea, eta diru publikoz hornitutako lan eta kontratuetan gutxieneko soldata 1.200 eurokoa izatea.

EH Bilduren arabera, pentsiodunek datorren urtetik aurrera —eta ez 2021ean, Jaurlaritzak proposatzen duen gisara— gutxienez 858 euro kobratzeak 20 milioi euroko gastua ekarriko luke, eta ez 40 milioi eurokoa, Jaurlaritzak kalkulatu bezala.

«Ezin dugu akordiorik egin murrizketa sozialen atzean gotortu eta emakumeei, pentsiodunei eta behin-behineko lanak dituztenei bizkarra ematen dien gobernu batekin», esan du Maddalen Iriartek.

Dena dela, EH Bilduk ez du «etsiko», eta «eskua luzaturik» izango du Jaurlaritzak aurrekontuak erretiratzeko erabakia hartu arte. «Guk ez dugu ultimatumik planteatuko; oraindik denbora badago», erantsi du Iriartek.

Eusko Jaurlaritzako Ogasun eta Ekonomia sailburu Pedro Azpiazuk oso bestela ikusten du auzia; haren ustez, egindako azken proposamenak «oinarrian» bete egiten ditu EH Bilduren eskakizunak. «Uste dut ez dutela proposamena ongi irakurri», esan du.

Azpiazuk esandakoaren arabera, Jaurlaritzak «gehieneko esfortzua» egin du ituna lortu ahal izateko: «Kontu beraren inguruan hitz egiten ari gara, baina Jaurlaritza errealismotik mintzatzen ari da, eta beste batzuk ez dakit nondik ari diren».

Hala ere, zerbaitetan bat egin dute Azpiazuk eta EH Bilduk: sailburuak ere ez ditu negoziazioak amaitutzat eman nahi izan, eta nabarmendu du oraindik «denbora» badagoela.

Azpiazuk berretsi du Jaurlaritzak aurrekontuen egitasmoa erretiratu egingo lukeela akordiorik lortuko ez balitz: «Hori ez da gure apeta», esan du, eta gogorarazi du EH Bildurekin ituna eginda gehiengoa dutela ziurtatzen ez badute oposizioak «edozein gauza» egin zezakeela aurrekontuekin, egitasmoari zuzenketak aurkeztuz eta horien alde bozkatuz.

Elkarrekin Podemoseko legebiltzarkide Lander Martinezek, berriz, esan du badagoela aukera aurrekontuak aurrera ateratzeko, baldin eta EH Bilduk bere eskakizunak «are gehiago» jaisten baditu. «EH Bilduk asko beheratu ditu bere eskaerak, baina orain erabateko likidaziora irits daitezke», erantsi du.]]>
<![CDATA[Jaurlaritzak dio akordio gabe bihar aurrekontuak erretiratuko dituela]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2156/002/001/2018-12-12/jaurlaritzak_dio_akordio_gabe_bihar_aurrekontuak_erretiratuko_dituela.htm Wed, 12 Dec 2018 00:00:00 +0100 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/2156/002/001/2018-12-12/jaurlaritzak_dio_akordio_gabe_bihar_aurrekontuak_erretiratuko_dituela.htm
Jaurlaritzak iragarri duenez, lehenago EH Bildurekin aurrekontuak adostea lortzen ez badute, bihar goizean Gobernu Batzordearen ezohiko bilera egingo dute, eta han aurrekontuen proiektua erretiratzea erabakiko dute. Pedro Azpiazu Jaurlaritzako Ekonomia eta Ogasun sailburuak eman du horretarako arrazoia: proiektua aurkeztuko balute lehenago EH Bilduren onespena lotuta eduki gabe, gerta liteke oposizioko hiru indarrak ados jartzea eta Jaurlaritzaren asmoen kontrako zuzenketaren bat onartzea.

«Egitasmoa aurkeztuta, Jaurlaritzak galduko luke aurrekontuen gaineko kontrola, eta hori ezin dugu onartu», esan du Azpiazuk. Horrekin, presioa EH Bilduren aldera jarri nahi du Jaurlaritzak; koalizioari «Jaurlaritzaren pazientziaz abusatzea» egotzi dio Azpiazuk, eta haren jarrerari «harrigarri» iritzi dio.

Azpiazuk ez du ulertzen, alde guztiek «itxuraz negoziatzeko borondatea» izanik ere, zergatik elkarrizketak «behin eta berriro trabatu» egin diren. Haren esanetan, Jaurlaritzak «alde bakarretik» hobetu du bere eskaintza, horretarako «jarrera malgua» erakutsi duelako. Baina EH Bilduren aldetik «luzapenak eta erantzun zehatzik eza» baino ez dituzte izan, sailburuaren arabera.

Azpiazuren ustez, Jaurlaritzaren proposamena «nahikoa, duina eta eskuzabala» izan da: DSBE diru sarrerak bermatzeko errenta %3,5 igotzea, eta, errenta jasotzen duten pentsiodunen kasuan, igoera hori %7 izatea -2020an, %5ekoa-. Jaurlaritzaren proposamenaren arabera, pentsio apalenak 823 euroraino osatuko lirateke; 858raino osatzea nahi du EH Bilduk, uste dutelako hori izan beharko litzatekeela gutxieneko kopurua legeak finkatutako mekanismoen arabera.

Azpiazuren iritziz, EH Bilduren erantzuna izan da «abiapuntura itzultzea, ezertxo ere negoziatu izan ez bagenu bezala». «Ez dut pentsatu nahi EH Bilduk ez duela inoiz aurrekontuak babesteko asmorik izan, horrek esan nahiko lukeelako saiatu direla Jaurlaritzari ziria sartzen, eta, are okerragoa dena, pentsiodunei ere bai», erantsi du.

«Eskua luzaturik»

EH Bilduren legebiltzarkide Maddalen Iriartek erantzun dio Azpiazuri. Esan du aurrekontuak erretiratzeko mehatxua eginda, Jaurlaritzak «ultimatuma bere buruari» jarri diola, baina, hala ere, «denbora» badagoela ituna egiteko, eta EH Bilduk «eskua luzaturik» jarraitzen duela. «Ahalegin guztiak gorabehera, zoritxarrez, Jaurlaritza oraindik urrun dago pentsiodunei erantzun egokia ematetik».

Iriartek esan dio Azpiazuri badakitela zeintzuk diren EH Bilduren eskaerak eta negoziatu dituzten edukiak: «Jaurlaritzaren politikak aldatu nahi ditugu, milaka pentsiodun pobreziatik atera, emakumeei bizimodu autonomoa izatea ahalbidetu eta kalitatezko enplegua sustatzeko».

Atzera botatako osoko zuzenketak aurkeztu dituzten taldeek, Elkarrekin Podemosek eta PPk, gogor kritikatu dituzte aurrekontuen proiektua eta horren inguruko negoziazioak. Elkarrekin Podemoseko Lander Martinezek esan duenez, «aurrekontu hauen xedea da jende arruntari kea saltzea», eta EAJren eta EH Bilduren arteko «hauteskunde lehia» dago negoziazioen atzean: «Eskaintzak trukatzen dira azokan bageunde bezala».

Martinezen ustez, Jaurlaritzak aurkeztutako aurrekontuak «iaz PPrekin hitzartutakoak» dira, eta «Confebasken aurrekontuak», nahiz eta «izenburu handiekin» mozorrotu nahi izan.

PPko Anton Danboreneak ere aurrekontuak kritikatu ditu «klase ertainei» kalte egiten dielako eta «sinesgarritasunik» ez dutelako, baina PPrentzat arazo nagusia, proiektua baino gehiago, estatus politiko berriaren inguruan EAJk eta EH Bilduk duten akordioa da. «EAJk EH Bildurekin hitzartu du [Espainiako] Konstituzioa eta [Gernikako] estatutua suntsitzea», esan du, «eta horrek arlo guztietan du eragina». Horregatik erabaki dute aurrekontuei ezezkoa ematea.

Danborenearen ustez, Katalunian ere «horrela» hasi ziren, «Konstituzioa eta estatutua albo batera uzten zituzten itunekin», eta, hortaz, «EAJren eta EH Bilduren arteko ituna apurtzea» litzateke «gerta litekeen onena».

«Ez da nahikoa»

Pentsiodunen elkarteek manifestazioak egingo dituzte Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan datorren larunbatean «pentsio publiko duinak» eskatzeko, eta Donostiako manifestazioa iragartzeko egindako agerraldian, Gipuzkoako Adinekoen Plataformako kide Miguel Gortadik eta Antton Karrerak esan dute Jaurlaritzak egindako azken eskaintza -pentsiorik apalenak 823 euroraino osatzea- «urrats» bat dela, baina oraindik ez dela «nahikoa», eta «borrokan» jarraituko dutela helburuak lortu arte. Pentsiodunek 1.080 euroan ezarri dute «pentsio duin batek» izan beharko lukeen gutxieneko diru kopurua.

«Gure eskaerak asetzeko diru nahikoa badago; arazoa da gizartearen aberastasuna nola banatzen den», esan dute plataformako bozeramaileek.

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako CCOO sindikatuko idazkari nagusi Loli Garciak ere iritzia eman du gaiaren inguruan. Esan du Jaurlaritzak aurrekontuetan proposatzen duen gastu soziala ez zaiola «nahikoa» iruditzen, eta EH Bilduk egindako proposamenak ere, «positiboak» diren arren, ez direla «nahikoak». «Gastu soziala igotzeko ahalegin handiagoa behar da», esan du.

Laukoak atzera bota ditu oposizioak aurkeztutako ia zuzenketa guztiak

Arabak luzatu egin beharko ditu aurrekontuak

Gipuzkoan eta Bizkaian 21ean eta 27an onartuko dituzte]]>