<![CDATA[Gotzon Hermosilla | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 19 Oct 2021 13:32:29 +0200 hourly 1 <![CDATA[Gotzon Hermosilla | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Bermeon bizi izandako gazte saharar bat hil du Marokok eraso batean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1930/007/002/2021-10-19/bermeon_bizi_izandako_gazte_saharar_bat_hil_du_marokok_eraso_batean.htm Tue, 19 Oct 2021 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1930/007/002/2021-10-19/bermeon_bizi_izandako_gazte_saharar_bat_hil_du_marokok_eraso_batean.htm
Umetan, Mohamed Jalilek eta Saib bere anaiak parte hartu zuten Mendebaldeko Saharako haurrek udako oporrak Euskal Herrian emateko programan. Jalil 2001ean iritsi zen estreinako aldiz Bermeora, 7 urte zituela, eta Ojinaga familiaren etxean hartu zuten. «Oso ume berezia zen, zoragarria», esan du haren harrera-aita Josu Ojinagak. Bermeon oso ezagun bilakatu zen, ezizena ere jarri zioten, Mohi, eta haren adibideak akuilatuta, hurrengo urteetan Bermeoko familia gehiagok erabaki zuen ume sahararrak etxean hartzea.

Bost urtez egon zen Mohi Bermeon udak pasatzen, eta beste bi urtez haren anaia Saib. Hura «esperientzia ahaztezina» izan zela dio Josu Ojinagak: «Ume sahararrak hartu dituzten Bermeoko familien artean oso giro ona izan dugu beti, elkartea ere sendoa izan da, eta esan genezake Mohi, bere izaera apartagatik, horren suspertzailea» izan zela.

Joan den larunbatean izan zuten gertatutakoaren berri, Mendebaldeko Saharatik iritsitako telefono dei baten bitartez: «Ezusteko handia izan da denontzat. Ez genekien frontean zegoenik ere». Saib anaia Ojinaga familiaren etxean egon da azken bolada honetan, agiri batzuk lortzeko, eta boluntario izateko Mohiren nahiaren jakitun bazen ere, hark ere ez zekien anaiak borroka guneetatik hain gertu ziharduenik. Antza denez, brigadista aztertzailea zen, eta Marokoren eta Mendebaldeko Sahararen arteko hesiaren egoera behatzea zuen eginkizun.

Larunbatean ekitaldia

Mohiren lagunek eta Sahararen aldeko elkartasun taldeek ekitaldia egingo dute datorren larunbatean Bermeoko Lameran, 13:00etan. Horrekin, gazte saharar zendu berria gogoratu gura dute, baina, aldi berean, Mendebaldeko Saharan pairatzen den egoera ere salatu nahi dute.

«11 hilabetez isildua izan den gerra bat dago han», azaldu du Ojinagak. «Marokok inposatutako isiltasuna hedabide boteretsu guztiek onartu dute, eta badirudi gerra existitu ere ez dela egin». Gatazka armatuak egoera okerragotu du, baina lehenagotik ere oso larria zen: «Herri hori berrogei urtez abandonatuta egon da, baina bere duintasuna du, eta etorkizun bat eduki beharko luke».

Mohamed Jalil Bushalek 28 urte zituen, ezkonduta zegoen, eta hogei hilabeteko seme bat zeukan. Orain, haren anaia beharrezko izapideak egiten ari da, ahalik eta lasterrena sorterrira itzuli ahal izateko. Bermeon ez daukate ahazteko bi anaiek, eta herritik igaro diren gainerako haur sahararrek, utzitako lorratz sakona: «Ahaztezina izan da, eta ez soilik umeak gure artean eduki ditugulako», adierazi du Ojinagak. «Horri esker, egoera berri bat ezagutu dugu, injustiziaz jositako errealitate batera ireki gara, eta han, Mendebaldeko Saharan, bere txirotasunean jende duin eta benetan handia ezagutu dugu».]]>
<![CDATA[EHUko Leioako campusa normaltasunera bueltatu da tiroketaren ostean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1834/007/001/2021-10-15/ehuko_leioako_campusa_normaltasunera_bueltatu_da_tiroketaren_ostean.htm Fri, 15 Oct 2021 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1834/007/001/2021-10-15/ehuko_leioako_campusa_normaltasunera_bueltatu_da_tiroketaren_ostean.htm
Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburu Josu Erkorekak eta Espainiako Gobernuak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan duen ordezkari Denis Itxasok zenbait xehetasun eman dituzte gertatutakoaren inguruan. Azaldu dutenez, ustezko egileak asteazken goizean erosi zuen arma, bigarren eskuko objektuen salerosketarako webgune baten bitartez.

Erosi eta segituan, Guardia Zibilaren egoitzara abiatu zen arma legeztatzera. Gazteak bazuen ehizarako baimena, eta hori aurkeztu zuen, nortasun agiriarekin eta beste zenbait dokumenturekin batera. Ondoren, eta unibertsitatera joan aurretik, Abantoko Gallarta elkartean (Bizkaia) aritu zen tiro praktikak egiten.

Ikerketa, abian

Erkorekak esan du Ertzaintzaren ikerketa oraindik amaitu gabe dagoela, baina seguru asko gaztea «aurki» eramango zutela epailearen aurrera. «Itxura guztien arabera, badirudi haren asmo bakarra zela unibertsitatean kalte materialak eragitea», azaldu du, eta erantsi du ertzainek atxilotu zutenean ez ziela kontra egin.

Gazteak 21 urte ditu, unibertsitateko ikaslea da, eta, atxilotua izan aurretik, 25 bat aldiz egin zien tiro unibertsitateko eraikin eta azpiegiturei. Erkorekak ez du ezer esan nahi izan gaztearen ustezko motibazioen edo haren buru osasunaren inguruan: «Hori ez da Ertzaintzaren lana, eta gaian adituak diren teknikariek aztertu beharko dute», adierazi du.

Hezkuntza sailburu Jokin Bildarratz ere auziaz mintzatu da, eta nabarmendu du «azkarra» izan zela arazoari emandako erantzuna, eta «ongi» funtzionatu zuela EHUk horrelako aferetarako prestaturik duen protokoloak. «Den-dena oso arin konpondu zen», erantsi du.

Erkorekak ez ezik, Bildarratzek ere ez du «espekulatu» nahi izan gaztearen motibazioez edo haren osasun mentalaz, eta, era berean, ez du aurreratu nahi izan EHUk ikaslearen kontrako neurririk hartuko ote duen.]]>
<![CDATA[Leioako erasoaren egileak atzo bertan erosi zuen eskopeta]]> https://www.berria.eus/albisteak/204500/leioako_erasoaren_egileak_atzo_bertan_erosi_zuen_eskopeta.htm Thu, 14 Oct 2021 15:47:06 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/204500/leioako_erasoaren_egileak_atzo_bertan_erosi_zuen_eskopeta.htm <![CDATA[Aurrekontuez hitz egiteko «esparru iraunkorra» galdegin du EH Bilduk]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1928/010/001/2021-10-14/aurrekontuez_hitz_egiteko_esparru_iraunkorra_galdegin_du_eh_bilduk.htm Thu, 14 Oct 2021 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1928/010/001/2021-10-14/aurrekontuez_hitz_egiteko_esparru_iraunkorra_galdegin_du_eh_bilduk.htm
Halere, EH Bilduko bozeramaileak uste du Jaurlaritzaren jokamoldea kontrakoa dela, eta «eskema zaharkitu bati» jarraitzen diola: «Ezer ez da mugitzen beraiek aurrekontu proiektua aurkeztu arte; eta gero, euren aurrekontua, euren politikak partekatu eta ukitu gabe, milioi batzuk gordetzen dituzte alderdiren batekin milioi horiek zertan erabili negoziatzeko, eta taldeok hori onartzea baino ez dugula dirudi».

Jaurlaritza, berriz, prest dago «beharrezkoak diren elkarrizketa guztiak» izateko, Bingen Zupiria eledunak esan duenez, aurrekontuen babesa handitzeko xedez. EAJren eta PSE-EEren sostengua ziurtatuta, Jaurlaritzak ez du beste inoren beharrik aurrekontuak onartzeko, baina, halere, «gobernuak duen gehiengo osoa gainditu» egin nahi dute talde gehiagoren babesa lortuz.

Navarra Sumarekin labur

Nafarroan, atzo hasi ziren aurrekontuen inguruko elkarrizketak. Gobernukideak Navarra Sumarekin elkartu ziren lehenik, eta EH Bildurekin gero. Javier Remirez eta Xabier Aierdi foru gobernuko lehen presidenteordeak eta bigarren presidenteordeak hartu zuten hitza bileren irakurketa egiteko. Txarretsi zuten Navarra Sumarekin bilerak hamar minutu baino ez iraun izana. Navarra Sumako Javier Esparzak «antzerkitzat» jo zuen bilera, «gobernuak erabakia duelako EH Bildurekin akordioa egitea». Remirezek esan zuen aurrekontu proposamenaren eztabaidan ez zirela sartu ere egin: «Aurrekontuen negoziazioa haustea erabaki dute». EH Bildurekin bestelako jarrera bat sumatu zuten. Aierdik esan zuen bidea ibiliz egiten dela. EH Bilduk ere akordiorako borondatea sumatu zuen bileraren ostean.]]>
<![CDATA[Aurrekontuak negoziatzeko «esparru iraunkorra» eskatu dio EH Bilduk Jaurlaritzari]]> https://www.berria.eus/albisteak/204445/aurrekontuak_negoziatzeko_esparru_iraunkorra_eskatu_dio_eh_bilduk_jaurlaritzari.htm Wed, 13 Oct 2021 13:24:30 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/204445/aurrekontuak_negoziatzeko_esparru_iraunkorra_eskatu_dio_eh_bilduk_jaurlaritzari.htm <![CDATA[«Gai izan beharko genuke kritikak eraso moduan ez bizitzeko»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1913/004/001/2021-10-09/gai_izan_beharko_genuke_kritikak_eraso_moduan_ez_bizitzeko.htm Sat, 09 Oct 2021 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1913/004/001/2021-10-09/gai_izan_beharko_genuke_kritikak_eraso_moduan_ez_bizitzeko.htm
Sei bat urte dira Gogora abian jarri zela. Nola laburbilduko zenuke institutuaren orain arteko ibilbidea?

Legebiltzarraren askotariko bultzada baten ondorioz sortu zen Gogora; ez zen Jaurlaritzaren proiektua izan, legebiltzarretik sortua baizik. Hasiera horrek erakusten du bazela gizartearen zati handi baten asmo bat iragan hurbilari begiratu, egia azaleratu eta gogoeta egiteko. Bagenekien ez geundela erabat ados gertatutakoaren balorazioaz, baina bazegoen gogoeta partekatu bat egiteko nahia.

Guk bi irizpide nagusi erabili ditugu: alde batetik, parte hartzea sustatzea, memoria guztion artean eraiki behar dugulako; eta, beste aldetik, aniztasuna eta akordioa. Ahalegindu gara memoria ez dadin izan batak besteari botatzen dion harria, eta adostasunaren bidez aurrera egiten. Gure jarduera gehienetan alderdi politiko guztiak egon dira; horrek ez du esan nahi gure desadostasunak ezabatzen direnik, baina ahalegin bat egon da horretarako. Uste dut Gogora erreferentzia eta, nolabait, memoriaren etxea bilakatu dela.

Zeintzuk dira onartu berri duzuen plangintzaren ildo nagusiak?

Nik esango nuke Gogora-ren finkatzea dela. Aurreko planak egitura sortzea ahalbidetu digu, gauza asko egiteko zeuden eta: ikerketari ere bultzada handia eman diogu, eta orain finkatu nahi duguna hedapena da, dibulgazioa eta transmisioa, adibidez, eraikin honetan egongo den erakusketaren bidez. Martxoaren 3ko gertakariak gogoratzeko Gasteizko gunea, Gernikako museoa, hezkuntza arloan elkarlanean egin nahi ditugun proiektuak eta beste zenbait ildo horretatik doaz.

Martxoaren 3ko gertaerak gogoratzeko gunea agertzen da plangintzan. Nola doaz hori gauzatzeko lanak?

Prozesu hauek luzeak eta korapilatsuak izaten dira. Nire ustez, garrantzitsuena izan zen erakunde guztien arteko adostasuna lortzea eta Elizak ere ontzat ematea San Frantzisko elizaren lagapena. Alde sozialarekin eta biktimekin harreman zuzen eta jarraitua daukagu, haiek ere fundazioaren partaide izatea nahi dugulako. Memoria Gara eta Martxoak 3 elkarteetako kideekin lan bilerak egin ditugu, eta adostasuna badugu. Gunean erakutsiko diren materialak elkarrekin lantzen jarraituko dugu. Martxoaren 3ko biktimena oso elkarte saiatua izan da: beti egon dira jardunean amore eman gabe, eta merezimendu osoa dute hor egoteko.

Gasteizen, Terrorismoaren Biktimen Oroimenezko Zentroa ere ireki da, nahiz eta hori Gogora-ren ardura ez izan. Zu eroso zaude han erakusgai diren mezu eta edukiekin?

Gauza guztien sorburuari erreparatu behar zaio. Memoriala arautzen duen legea 2011ko Biktimen Legea da, eta Espainian onartu zen. Hori erabaki zutenak ez daude hemen, baina zentroa jadanik hemen egonda, gizarteak ez luke ulertuko gutxieneko harreman eta koordinazio bat ez egotea, eta horretan saiatzen gara. Ez dago esan beharrik ikuspegia ez dela berdina. Xedea ere ez da berdina, baina hori legeak ezartzen du: guri legeak agintzen digu XX. mendean izandako lau gertaera traumatiko aintzat hartzea, eta haienean terrorismoa da gaia; adibidez, han jihadismoak presentzia handia du, eta, zorionez, guk Euskadin ez dugu horrelakorik bizi izan. Gauzak partekatu izan ditugu, eta badago gutxieneko harreman bat, baina jakinda ikuspegiak desberdinak direla, legeak hala aginduta.

Mehatxatutako zinegotziei omenaldi bat egitea ere aipatzen da plangintzan.

Zenbait herritan, izugarria izan zen zinegotziek bizi izan zutena, eta askotan ez ETAren mehatxuagatik, herritarrek biziarazitako giroagatik baizik. Jende askok oso gaizki pasatu du, eta hori ez du ETAk egin; herritarrok egin dugu. Errekonozimendua behar dute, ez dagoelako eskubiderik horretarako, jende bati zer bizimodua eman zaion. Horretaz gogoeta egin beharko genuke, eta batez ere agurra ukatzetik pintaketak egiteraino aritu direnek, soilik desberdin pentsatzeagatik.

Horren aurrean, nahiko nuke sektore batzuk defentsiban ez jartzea. Denbora pasatu da, eta horrek lasaitasuna eman beharko liguke ezkutua kendu eta, bestea jarrera defentsibo batekin entzun beharrean, modu irekiago batean entzuteko. Agian zenbait gauza ez zaizkigu gustatuko, baina gai izan beharko genuke onartzeko besteak duen arrazoi zatia, eta kritikak eraso moduan ez bizitzeko. Zintzotasun ariketa hori gabe, zaila izango da elkarbizitza.

1936ko gerrako biktimen datu baseak nolako harrera izan du?

Uste genuen baino handiagoa. Lehenengo astean, 20.000 sarrera baino gehiago izan zituen. Batez ere familiei zerbitzu bat emateak pozten gaitu. Hainbatek jakin dute euren senitartekoa non desagertu zen webgune horri esker.

Lan horrek jarraipena izango du?

Gure asmoa da frankismoan preso egon zirenen zerrenda ere egitea. Lehenengo helburu gisa jarri dugu 1945era artekoak hartzea, baina nik nahiko nuke gutxienez 1959ra iristea; 1962an TOP Ordena Publikoaren Auzitegia sortu zen, eta hor beste prozesu bat egon zen; hori ere ikertu nahiko genuke.

Zure ustez, urrundutako preso bati bisita egiteagatik auto istripuan hildakoak biktimak dira?

Nire ustea baino gehiago, esango dizut herri honek bizi izan duen indarkeriazko egoeraren ondorio bat direla, zalantzarik gabe, baina ez giza eskubideen urraketa baten biktima. Ez nik esaten dudalako, nazioarteko legeriak esaten duelako baizik. Era berean, esan behar da familientzat sufrimendu ikaragarria dela, eta kontuan hartu beharrekoa. Ez nuke nahi inor minduta sentitzerik; giza eskubideen urraketen biktima ez izateak ez die kentzen minaren eta bidegabekeriaren zamarik.

Minaz hitz egiten hasita, GALen biktima batzuk minduta sentitu dira Gasteizen duela aste batzuk egindako ekitaldian omenduen artean sartu zutelako Clement Perret, GALeko kide izateaz akusatutakoa. Nola ikusi duzu polemika?

Egia esan behar badizut, ez dut horren berri izan. Gure kasuan irizpidea argi dago, baina ez orain, Maixabel Lasa Biktimei Arreta Emateko Bulegoko zuzendaria zen garaitik baizik: gauza bat da biktima izaera errekonozitzea, baina biktima izan eta aldi berean biktimagile izan direnek ez dute merezi erakunde publikoen omenaldirik. Kasu hau ez dut ezagutzen, eta ez dakit zeintzuk diren kexatu diren biktimak, ezta pertsona hori GALeko kidetzat jotzen den ere. Biktimagilea zela badakigu?

GALekin lotzen duten informazio ugari agertu dira, baina ez dago GALeko kidetzat hartzen duen Espainiako justiziaren epairik. Edonola ere, Jose Miguel Beñaran Argala ETAko kidetzat hartzen duen epairik ere ez dago, eta zaila egiten da erakunde publikoak hari omenaldia egiten irudikatzea.

Besteak beste, berak askotan bere burua ETAko kide moduan aldarrikatu zuelako. Baina, adibidez, hor dugu Lasa eta Zabalaren kasua ere: guk askotan esan dugu ez dagoela horiek ETAko kidetzat hartzen dituen epairik. Berriro diotsut: ez dut kasua zehazki ezagutzen, baina gure aldetik irizpidea argi dago.

Laster hamar urte beteko dira Aieteko bilkura egin zenetik...

Eta ETAk armak utzi zituenetik.

Hori ere bai. Zerbait prestatu duzue urteurren horiei begira?

Guk, memoriaren institutua garen aldetik, hitzaldiak egingo ditugu hiriburuetan, eta ekitaldi bat biktimak gogora ekartzeko. 853 pertsona hil zituen ETAk gure datu basearen arabera; horiek guztiek bizitza bat zuten, eta jada ez dute. Horrelako ekitaldi bat egin nahi dugu, goxoa eta intimoa. Hitzaldietan, berriz, gogoeta sustatu nahi dugu desberdinen artean.]]>
<![CDATA[Perituek sinesgarritzat jo dute Basaurin abusuak salatu zituen adingabearen hitza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2021-10-07/perituek_sinesgarritzat_jo_dute_basaurin_abusuak_salatu_zituen_adingabearen_hitza.htm Thu, 07 Oct 2021 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2021-10-07/perituek_sinesgarritzat_jo_dute_basaurin_abusuak_salatu_zituen_adingabearen_hitza.htm
J.I.B akusatua Baskonia taldeko futbol eskolako entrenatzaile aritzen zen Basaurin (Bizkaia). Han ezagutu zuen adingabea, 2014an, umeak 8 urte zituela, eta handik gutxira familiaren lagun min bilakatu zen, «senitartekoa balitz bezala», adingabearen amak deklaratu duenez. Aitarekin askotan ibiltzen zen, umeari opariak egiten zizkion, eta familiari diruz lagundu zion estualdi ekonomiko bat izan zuenean.

Adingabearen testigantzaren arabera, orduan hasi ziren sexu abusuak, eta 2018ra arte iraun zuten gutxi gorabehera: «Bere etxera joateko esaten zidan, edo, bestela, autoan edo garajean. Ni oso txarto sentitzen nintzen, minduta eta amorratuta». Adingabeak grabazioan adierazi duenez, akusatuak ukituak egiten zizkion, film pornografikoak jartzen zizkion, masturbatu egiten zuen, eta batzuetan bera masturbatzera behartzen zuen. Sexu abusuak gutxi gorabehera astean behin gertatzen ziren.

Akusatuak, berriz, dena ukatu du. Aitortu du askotan umearen bila joaten zela eskolara, autoan entrenamenduetara edo partidetara eramateko, baina erantsi du beste ume batzuk edo haien gurasoak ere eraman ohi zituela. Garrantzia kendu die umeari egiten zizkion opariei; esan duenez, batzuetan aitarekin batera ordaintzen zituen opariok.

Lekukoen testigantza

Epaiketan garrantzi handia hartu dute zenbait helduren testigantzek: umetan akusatuak sexu abusuak egin zizkiela salatu dute. Gertaerak 1970eko eta 1980ko hamarkadetan jazo ziren, eta, hortaz, preskribatuta daude. Hori dela eta, defentsako abokatuak, epaiketaren hasieran aurretiazko auziak aztertu dituztenean, eskatu du lekukotza horiek aintzat ez hartzeko, epaitutako aferarekin zerikusirik ez dutelakoan, eta, esan duenez, «giro bat sortzea» beste helbururik ez zutelako. Epaileek, berriz, atzera bota dute eskaera.

Bereziki esanguratsua izan da Jose Godoyren deklarazioa, hark egindako salaketa izan baita oraingo auzi honen sorburua. Godoyk azaldu du umea zelarik J.I.B.-ren sexu abusuak pairatu zituela. 2018. urte amaieran ikusi zuen bere umetako entrenatzaile hura beste gaztetxo batekin ibiltzen zela etxeko atarian, eta horrek, eta telebistan sexu abusuei buruzko saio bat ikusteak, bultzatu zuen bere emazteari dena kontatzera. Handik gutxira, emazteak salaketa jarri zuen Basauriko ertzain etxean.

Salaketak adoretuta, beste batzuek ere gauza bera egitea erabaki zuten, auzibideek aurrera egin ez zuten arren. Horietako batzuk epaiketan egon dira lekuko gisa: Godoyrekin batera, haren anaia bi, hark bezala akusatuari umetan sexu abusuak egin izana leporatu diotenak, eta beste lekuko bat, kasu zaharrago baten berri eman duena. «Hau kontatzea erabaki dugu mutikoagatik, baina baita pausoa ematera ausartu ez diren beste askorengatik ere», esan du Godoy anaietako batek.

Hiru anaiek azaldutakoak antz handia du biktimak egindako kontakizunarekin: haien deklarazioaren arabera, abusuak gertatu ziren antzeko adin tartea zutenean, akusatuaren etxean edo autoan beste norabait eramaten zituenean, eta masturbatzea zen eraso nagusia.

Etxean, aztarnarik ez

Lekukoen deklarazioaren ostean, perituen eta teknikarien txanda izan da. Ertzaintzaren agente batek deklaratu du akusatuaren etxean egindako miaketan ez zutela topatu film pornografikorik edo bestelako aztarnarik, baina, era berean, erantsi du Godoyk lehenengo salaketa egin zuenetik akusatuak astia izan zuela froga guztiak ezabatzeko.

Psikologoek, berriz, esan dute agingabearen kontakizunak «baliotasun eta sinesgarritasun irizpideak» betetzen dituela, kontakizun «librea eta berezkoa» izan zela, eta haren sintomatologia eta jokabidea «bateragarriak» direla salatutako sexu abusuekin.

Epaiketa gaur amaituko da, bi aldeen txostenekin eta behin betiko zigor eskaerekin.]]>
<![CDATA[Arrakala gunea hustearen «izaera politikoa» salatu dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2227/007/001/2021-10-05/arrakala_gunea_hustearen_izaera_politikoa_salatu_dute.htm Tue, 05 Oct 2021 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/2227/007/001/2021-10-05/arrakala_gunea_hustearen_izaera_politikoa_salatu_dute.htm
Martxoan okupatu zuten Bilboko Unamuno plazako eraikin bateko solairu bat, urteetan hutsik egondakoa, «miseriak jotako auzokideen behar materialak asetzeko» helburuz. Arrakala izena jarri zioten guneari, eta irekita egon zen bitartean AZET taldeko egoitza, auzokide etxegabetuen larrialdiko etxebizitza eta elikagaien herri biltegi gisa ere erabili zuten, «jabetza pribatuari aurre egitea helburu duen proiektu politikoaren etxe eta aterpe», etxebizitza sindikatuko kideek esan dutenez.

Arrakala abian jartzearekin batera hasi zen «jazarpen poliziala»: agerraldian salatu dutenez, hainbat kide identifikatu zituzten, haietako batzuei etxeraino jarraitu zieten, bideoz grabatu zituzten, eta sindikatuko kideek horren kontrako elkarretaratzea egin zutenean, Bilboko udaltzainek isuna jarri zieten.

Azkenean, maiatzaren 11n hustu zuten solairua, eta han zeuden hiru kide identifikatu egin zituzten. AZETeko kideek Bilboko Udala egin dute gunea hustu izanaren «arduradun politiko». Orotara, Arrakalako partaideek hiru isun jaso dituzte mozal legea deritzona ezartzearen ondorioz, eta hiru kideren kontrako bide penala abiarazi dute.

Agerraldia egiten ari zirela, sostengua ematera joandako auzokideek Mallonako eskailerak hartu zituzten, eta pankarten bidez Espekulazioari eta errepresioari stop eta Autodefentsaz espekulazioari aurre egin leloak osatu zituzten. Beste mobilizazio baterako deia ere egin zuten: datorren ostiralean izango da, urriak 8, 18:30ean, Unamuno plazatik abiatuta.]]>
<![CDATA[Arrakala gunea hustu izanaren «izaera politikoa» salatu dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/204075/arrakala_gunea_hustu_izanaren_izaera_politikoa_salatu_dute.htm Mon, 04 Oct 2021 11:52:32 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/204075/arrakala_gunea_hustu_izanaren_izaera_politikoa_salatu_dute.htm <![CDATA[Segurtasun Saila aztertzen ari da Ertzaintzaren LEPaz plazaratu duten epaia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1884/011/001/2021-10-01/segurtasun_saila_aztertzen_ari_da_ertzaintzaren_lepaz_plazaratu_duten_epaia.htm Fri, 01 Oct 2021 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1884/011/001/2021-10-01/segurtasun_saila_aztertzen_ari_da_ertzaintzaren_lepaz_plazaratu_duten_epaia.htm
Segurtasun sailburu Josu Erkorekak esandakoaren arabera, sailean aztertzen ari dira zer ondorio izango duen epai horrek, baina lehenengoa nahikoa argia da: elkarrizketaren emaitzaren arabera epaimahaiak bazter utzitako 300 hautagai inguru ertzain izateko prozesuan sartu beharko dituzte.

Orain, 751 lagunen zerrenda bat egin behar du Segurtasun Sailak, ertzain eta udaltzain izateko prozesuari ekingo dioten hautagaiekin. Hautagai horiek bederatzi hilabeteko ikastaro bat egin beharko dute Arkautin (Araba), eta gero praktiketan arituko dira 11 hilabetez lanpostua eskuratu aurretik. Zerrenda horretan egongo dira baliogabetutako elkarrizketaren ondorioz epaimahaiak baztertutakoak ere.

Egoera oso nahasia da. Auzitegiak datorren urteko urrian hartuko du behin betiko erabakia, eta gerta daiteke, adibidez, Jaurlaritzari arrazoia ematea eta, beraz, hautagai horiek ertzain izateko aukerarik gabe gelditzea, ikastaro osoa eginda eduki arren.

Esan sindikatuak jarritako helegite baten ondorioz iritsi da epaia. Ez da sailak Ertzaintzaren sindikatuekin duen auzi bakarra: gaur, Erne eta Euspel sindikatuek elkarretaratzea egingo dute Gasteizen.]]>
<![CDATA[Sindikatuek uste dute Jaurlaritzak «mespretxatu» eta «diskriminatu» egiten duela Ertzaintza]]> https://www.berria.eus/albisteak/203919/sindikatuek_uste_dute_jaurlaritzak_mespretxatu_eta_diskriminatu_egiten_duela_ertzaintza.htm Thu, 30 Sep 2021 11:43:48 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/203919/sindikatuek_uste_dute_jaurlaritzak_mespretxatu_eta_diskriminatu_egiten_duela_ertzaintza.htm <![CDATA[Biktimen arreta hobetzea xede]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2044/005/001/2021-09-28/biktimen_arreta_hobetzea_xede.htm Tue, 28 Sep 2021 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/2044/005/001/2021-09-28/biktimen_arreta_hobetzea_xede.htm
Segurtasun sailburu Josu Erkorekak esan du protokoloa «berritzaile eta aitzindaria» dela, eta «prozedurak eta jarduteko jarraibide bateratuak» ezarriko dituela Ertzaintzarentzat zein Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako udaltzaingoentzat.

Sistemak espedienteen kudeaketa partekatzeko sistema digital bat izango du, EBA Emakumeen eta Etxekoen Babesa izenekoa, aukera emango diena poliziei eta biktimen arretan parte hartzen duten erakunde publikoei auziari buruzko informazio eguneratua izateko.

Bi helburu nagusi

Caballerok eta Alvarezek esan dute protokoloak bi helburu nagusi dituela: indarkeria matxistaren biktima «berriro biktima bilakatzea» galaraztea, eta hartzen diren neurriak biktima sendatzeko eta lehengoratzeko lagungarri suertatzea edo, behintzat, oztopo ez izatea.

Horretarako, protokoloak aintzat hartzen du Europako Kontseiluak izenpeturiko Istanbulgo Hitzarmena. Itun horretan zabaldu egiten da indarkeria matxistatzat jotzen diren jardueren esparrua, eta orain arte halakotzat hartzen ez zirenak edo berriki agertutakoak ere aintzat hartzen dira: indarkeria fisiko, psikologiko eta sexualaz gain, jazarpena, ezkontza behartua, mutilazio genitala, sextinga eta abar.

Protokoloan bide batzuk ezartzen dira auzi bakoitza noren ardura den ebazteko, baina, aldi berean, informazioa trukatzeko sistemak ere aurreikusten dira, auziaren ardura zuzena ez duten polizia indarrek ere horren berri izan dezaten.

Protokoloa aurkezteko jardunaldietan, Marta Dolado abokatuak azaldu du zeintzuk diren horren bidez konpondu nahi dituzten behar eta arazoak. Esan duenez, normalean, indarkeria matxista pairatu duten emakumeek «oso ongi» irizten diote ertzainek eta udaltzainek emandako arretari, baina «sistema penalak emandako tratua» ez dute berdin ikusten: «Auzibideetan, emakumea lekuko deseroso bat baino ez da izan; aldiz, arretaren erdigunea izan behar du».

Nabarmendu du «betaurreko moreak» jantzi behar direla «biktimaren irudi estandarretik» aldentzen diren kasuak detektatzeko: «Batzuetan konplikatua da. Salerosketa sare baten biktima izan eta aldi berean sare horretan nolabaiteko ardura duen emakumea biktima da?».

Poliziaren txostenaren garrantzia ere azaldu du: «Batzuetan, hori da dugun froga bakarra epaileari jakinarazteko indarkeria matxista kasu bat dagoela».]]>
<![CDATA[«Egutegia baino garrantzitsuagoa da estatutua betetzeko borondatea»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2018/008/001/2021-09-26/egutegia_baino_garrantzitsuagoa_da_estatutua_betetzeko_borondatea.htm Sun, 26 Sep 2021 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/2018/008/001/2021-09-26/egutegia_baino_garrantzitsuagoa_da_estatutua_betetzeko_borondatea.htm
Irailaren 17an bilera egin zenuten Madrilen Isabel Rodriguez Espainiako Lurralde Politiketako ministroarekin. Zer moduz joan zen?

Lehenagotik ere ministroarekin telefonoz hitz egiteko aukera izan nuen, baina ezinbestekoa ikusten genuen aurrez aurreko bilera bat izatea. Maiatzean Batzorde Mistoa izan genuen, eta han sinatu genuen lau eskumen eskualdatzea, baina geroztik aldaketa bat egon zen, eta Isabel Rodriguez ministro izendatu zuten Miquel Icetaren ordez. Guretzat oso garrantzitsua zen beste bultzada bat ematea eskumenen transferentziari, eta horretarako bilera ezinbestekoa zen; batez ere, estatuaren administrazioaren konpromiso politikoa lortzeko eskualdatzearen inguruan.

Espainiako Gobernuak konpromisoa hartu zuen urrian proposamen bat egingo zuela bi eskumenen transferentziaren inguruan: bizitzeko gutxieneko diru sarrera eta trenbideak. Baduzue bi transferentzia horiek urtea amaitu aurretik jasotzeko itxaropena?

Lehenbizi, komeni da testuingurua azaltzea: duela gutxi lau eskumen jaso ditugu, eta hainbat eta hainbat ditugu jasotzeke, Gernikako Estatutua betetzeko oraindik hainbat gai daudelako lantzeko. Bilera horretan, gaien errepasoa egin ostean, ministroak konpromiso bat hartu zuen bi gai horien inguruan: proposamena jasoko dugula, eta proposamen hori izan behar dela segurtasun juridiko osoarekin eta benetako transferentzia batena.

Aste honetan Eusko Legebiltzarrak adierazpen bat onartu du, bizitzeko gutxieneko diru sarreraren eskumena «ahalik eta lasterren» igaro dadin Jaurlaritzaren eskuetara.

Legez besteko proposamen bat zen, eta garrantzitsua da nabarmentzea erabakia gehiengo zabal batez hartu zela. Adierazpen horretan esaten zen transferentzia ahalik eta lasterren egin behar zela, eta integrala izan behar zuela; izan ere, guk maiatzean ministeriotik horri buruzko proposamen bat jaso genuenean, uko egin genion: ezetz esan genion transferentzia horri.

Zergatik?

Ez zelako benetako transferentzia bat. Guk beti esan dugu sasitransferentziarik ez dugula onartuko, estatutuan agertzen diren eskumenak ekarriko ditugula, baina benetakoak direnean eta ondo eginak daudenean.

Garrantzitsua da eskumen hori?

Asko hitz egin da horretaz, baina, nire ustez, gai guztiek dute garrantzi handia; alde batetik, estatutuak berak jasotzen dituen gaiak direlako: eskumen horiek guztiak transferitu behar dira estatutua bete ahal izateko; eta, bestetik, horrek onura ekartzen diolako gizartearen ongizateari. Gertutik, arazoa ezagutzen den lekutik kudeatzeak ongizatea dakar.

Sailburu zarenetik, Espainian lurralde politikaz arduratu diren hiru ministro ezagutu dituzu: Carolina Darias, Miquel Iceta eta Isabel Rodriguez.

Zailtasun bat izan da; azken finean, gauzak negoziatzeko eta adosteko konfiantza giro bat sortzea beharrezkoa delako, eta horretarako inportantea da pertsona ezagutzea eta harremana landuta edukitzea.

Alderik sumatu duzu batetik bestera?

Bakoitza diferentea da, eta modu diferente batean lan egiten du. Icetarekin lortu genuen zenbait gai hitzartzea, eta Rodriguezekin ikusi dugu aukera dugula lehenengo gaiak jorratzeko. Ikusiko dugu: denboratxo bat utzi behar zaio.

Gaur egun nolakoa da Espainiako Gobernuaren jarrera?

Aurreko asteko bileran, ministroari eskatu nion lehenengo gauza izan zen konpromisoa adierazteko estatutua betetzearekin, inportanteena borondate politikoa delako, eta hala egin zuen. Horrek itxaropena ematen dit, baina ikusi beharko dugu hori ekintzetan gauzatzen den ala ez. Ez bada gauzatzen, hor egongo gara, irmo.

Teorian, 2022ko maiatzean eskualdatuko litzateke azken eskumena. Egutegia beteko da?

Argi dago orain arte ez garela epeak betetzen ari; hori errealitate bat da. Baina berriro diot: egutegia zehatz-mehatz betetzea baino garrantzitsuagoa da etengabe aritzea eta borondate politiko hori oso argia izatea. Hori hala bada, joango gara eskumen guztiak banaka-banaka ekartzen.

Zer balorazio egiten diozu pandemian gertatutakoari, autogobernuaren ikuspegitik?

Nabarmendu behar den lehenengo kontua da zer tresna inportantea den autogobernua honelako gaiak kudeatzeko. Ikusi dugu nolako osasun zerbitzua dugun, gai izan garela txertaketa prozesua aurrera eramateko, eta, azken finean, autogobernua gizartearen mesedetan doala.

Aldi berean, ahulezia batzuk ere ikusi ditugu. Asko hitz egin da kolaborazio gobernantzaz, baina gero hainbat eta hainbat erabaki hartu dira, adostuak izan ez direnak, Lurralde Batzordean erkidego guztiak egon arren.

Higadura isila izeneko liburua aurkeztu duzue duela gutxi. Noiz egina da ikerketa hori, eta zergatik erabaki duzue orain argitaratzea?

2017an hasi ziren horren inguruan hitz egiten, eta gure zerbitzu juridikoak hasi ziren lan bat egiten. Ni heldu nintzenean, pentsatu nuen gaiari beste bultzada bat eman behar zitzaiola, beti oso inportantea iruditu zaidalako higadura hori agerian jartzea eta gizarteratzea.

Zera diozu liburuaren sarreran: «Euskadiren eskumen ahalmena ahuldu egin da, eta, azken batean, Gernikako Estatutua higatu egin da».

Estatutua itun bat da; hori errespetatu egin behar da, eta ezin da alde bakarrez interpretatu. Liburuak erakusten du badaudela beste modu batzuk estatutua inausteko eta mugatzeko, ez direla soilik transferitzeke dauden eskumenak.

Zer tresna erabiltzen du Espainiako Estatuak estatutuaren «higadura isil» hori egiteko?

Alde batetik, estatuak bere oinarrizko legedia egiten duenean, gehiegikeriaz jokatzen du, xehetasunetan sartzen da, eta gureak diren gaiak arautzen ditu. Beste aldetik, estatuko administrazioak bere zeharkako eskumenak erabiltzen ditu; adibidez, berdintasuna, ekonomiaren planifikazioa eta abar, horien bidez hainbat kontu arautzeko, gure eskumenak direnak. Eta beste teknika batzuek zerikusia dute gastuaren kudeaketarekin.

Joan den astean, legebiltzarreko osoko bilkuran, PSE-EEko Eneko Anduezak «zorroztasun juridiko eskasa eta zama ideologiko handia» izatea leporatu zion lanari.

Liburu honetan agertzen diren txosten juridikoak erabat objektiboak dira. Profesionalek egindakoak dira, eta nabarmentzen dute birzentralizazio bat gertatzen ari dela, zenbait teknika erabiliz. Hori ukaezina da. Beste kontu bat da alderdi bakoitzaren interpretazioa, baina hemen agertzen diren guztiak horrela dira.

Zure ustez, estatus berri batek konponbidea eman beharko lioke higatze isilaren arazo horri?

Nik uste dut bi gauza diferente direla. Alde batetik daude birzentralizazio eta higadura hori saihesteko hartu beharreko neurriak, eta hor ezinbestekoak dira negoziazioa eta aldebikotasuna. Alde horretatik, irmo exijitu behar dugu estatutua osorik betetzea, eta ez egotea alde bakarreko interpretaziorik; horretarako beharrezkoa da benetako aldebikotasuna, eta ez sistematikoki judizializaziora jotzea. Hortik aparte, estatus berriaren auzia hor dago; beste bide bat da, paraleloa, eta horrek emaitza izango du legebiltzarrak hala erabakitzen badu.

Estatus berrirako proposamena prest egon daiteke agintaldi honetarako?

Ez naiz gauza asmatzeko zer gertatuko den. Aldez aurretik badago lan bat egina, eta espero dut ordua iristen denean legebiltzarrak horri ekitea. Gizarteari ezin zaio hori ukatu. Noiz da horretarako denbora? Hori legebiltzarkideek ikusi behar dute. Honetaz eztabaidatzea ez doa bizikidetzaren kontra.]]>
<![CDATA[Hegoaldeko bi gobernuek batera aritu nahi dute memoriaren arloan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1918/002/001/2021-09-23/hegoaldeko_bi_gobernuek_batera_aritu_nahi_dute_memoriaren_arloan.htm Thu, 23 Sep 2021 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1918/002/001/2021-09-23/hegoaldeko_bi_gobernuek_batera_aritu_nahi_dute_memoriaren_arloan.htm Gerra Zibil eta frankismoaren biktimen erroldak izenekoa, eta hor aletu dituzte esparru horretan egindako ahaleginak eta egiteko dauden lanak. Bi institutuek batera antolatutako lehen ekinbidea izan da, eta, azaldu dutenez, Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak esparru honetan garatu nahi duten elkarlanaren adibide ere bada.

Eusko Jaurlaritzako Giza Eskubideen, Memoriaren eta Lankidetzaren sailburuorde Jose Antonio Rodriguez Ranzek eta Nafarroako Gobernuko Bake, Bizikidetza eta Giza Eskubideen zuzendari nagusi Martin Zabalzak parte hartu dute jardunaldietan. Rodriguez Ranzek gogorarazi du joan den maiatzaren 26an bi gobernuek lankidetza hitzarmena izenpetu zutela memoria, giza eskubide eta aniztasunaren arloan elkarrekin aritzeko, eta jardunaldiak direla elkarlan horren lehenengo emaitza: «Guretzat pozgarria da jardunaldi hauetan Eusko Jaurlaritzaren eta Nafarroako Gobernuaren logoak elkarrekin ikustea. Gure memoria politiken oinarri diren printzipioak eta balioak partekatzen ditugu».

Antzeko mezua eman du Zabalzak. Esan du haien lanaren osagai garrantzitsua dela «loturak sortzea», eta Jaurlaritzarekin ere horretan ari direla. Aukera baliatu du Espainiako Gobernuak prestaturiko Memoria Historiko eta Demokratikoaren Legearen proiektua defendatzeko: «Memoriaren arloan hipokrisia apur bat ere badago, nik ez daukat arazorik ozen esateko lege bikaina dela, eta espero dut laster onartzea».

Aranzadi zientzia elkarteko Lourdes Herrastik eta EHUko Unesco katedrako Jon Penchek azaldu dute zertan den Gogora institutuaren eskariz atondutako Euskadin gerra zibilean hildako biktimak izeneko webgunea, joan den otsailean aurkeztu zutena, eta NUP Nafarroako Unibertsitate Publikoko irakasle Fernando Mendiolak Nafarroako Memoria Historikoaren Funts Dokumentala izeneko egitasmoa aurkeztu du. Horiez gain, Galiziako, Herrialde Katalanetako eta Espainiako zenbait autonomia erkidegotako ordezkariek ere parte hartu dute jardunaldietan, nor bere esparruan errolden inguruan egiten ari den lana azaltzeko.

21.000 lagunen datuak

Gogora institutuarentzat prestaturiko datu basean, 1936tik 1945era gerraren eta errepresioaren ondorioz hildakoen zerrenda agertzen da, Herrastik eta Penchek azaldu dutenez: Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan hildakoak, haien jatorria edozein delarik ere, eta, beste aldetik, hiru herrialdeetako herritarrak, kanpoan hil zirenak. Orotara, 21.000 pertsonaren datuak agertzen dira webgunean. Gehienak faxistek hilak izan ziren, 13.283; errepublikanoek hildakoak 7.687 izan ziren, eta horietatik gehienak gerra frontean hil ziren, 5.922.

Zenbait multzotan sailkatu dituzte erroldan agertzen direnak: frontean hildako borrokalariak, bonbardaketetan hildako herritarrak, espetxean zendutakoak, auzibide baten ondorioz fusilatutakoak, eta auzibiderik gabe hil zituztenak. Hildako gehienak gizonezkoak izan ziren; %5 inguru baino ez ziren emakumezkoak izan. Baina kartzelan hil zirenak aintzat hartzen baditugu, emakumeen portzentaje hori %10era emendatzen da, andrazkoek gerraostean pairatutako jazarpen bereziaren adierazgarri.

Herrastik eta Penchek esan dutenez, errolda hori fintzen eta osatzen jarraitzen dute, eta hurrengo pausoa izango da gerraostean espetxean egondako herritarren zerrenda sareratzea.

Mendiolak azaldu duenez, Nafarroako proiektua desberdina da, ez baititu soilik hildakoak zerrendatzen, «eskubideen urraketak» baizik: «Pertsona bat eskubide urraketa baten baino gehiagoren biktima izan daiteke. Gerta daiteke hil duten pertsona bat fusilatu aurretik preso atxiki izana, edo preso egon den bati ondasunak kentzea, eta gero erbestera jo behar izatea». Orotara, hamalau kategoriatan sailkatu dituzte eskubide urraketak, eta 25.972 «gertaera errepresibo» zenbatu dituzte.

Jazarpen hori pairatu zuten herritarren kopuruari dagokionez, 22.328 biktima zenbatu dituzte; beste 3.672 pertsonaren inguruan, berriz, zalantzak daude edo ez dute informazio guztia egiaztatzerik izan.

Lanerako oztopoak

Lan egiteko orduan aurkituriko zailtasunak ere aipatu ditu Mendiolak. Esan duenez, Sekretu Ofizialen Legea «oztopo handia» da zenbait gertaera argitzeko, eta, adibidez, deitoratu egin du oraindik ere Iruñeko probintzia espetxearen agiritegia aztertzeko modurik eduki ez izana.

«Ezin dugu ahaztu lan honen azken xedea dela biktimek eta gizarte osoak egiarako, justiziarako, aitortzarako eta berriro ez errepikatzeko bermeetarako duten eskubidea gauzatzen laguntzea», gogorarazi du Mendiolak.

Bartzelonako Unibertsitateko irakasle Queralt Solek errolden arloan izandako bilakaera aztertu du: «Liburutik sarera pasatu gara. Orain ezinbestekoa da teknologia berriek eskura jarri dizkiguten tresnak erabiltzea».]]>
<![CDATA[Jaurlaritzak Udaberri plana onartu du, eta «gogoeta kritikoa» eskatu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2021-09-22/jaurlaritzak_udaberri_plana_onartu_du_eta_gogoeta_kritikoa_eskatu.htm Wed, 22 Sep 2021 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2021-09-22/jaurlaritzak_udaberri_plana_onartu_du_eta_gogoeta_kritikoa_eskatu.htm
Beatriz Artolazabal sailburuak esan duenez, lau printzipio izan dituzte ardatz: «Pertsonaren duintasuna, terrorismoaren eta indarkeriaren erabateko deslegitimazioa, giza eskubideen berme eta babes eraginkorra, eta aniztasuna eta dibertsitatea babestu eta garatu beharreko baliotzat hartzea». Dokumentuaren sarreran «hurbileko testuingurua» aztertu dute, eta hor kezka agertzen da «oraindik inguruan sortzen diren indarkeria, intolerantzia eta sektarismo adierazpenak» direla eta. Pintaketak, mehatxuak eta «eraso fisiko eta hitzezkoak» jasotzen dira adierazpen horien adibide gisa, eta hor agertzen dira ongietorrien inguruko aipamenak: «De facto indarkeriaren kultura politikoaren gorespen sinbolikoa eta biktimen bidegabekeria eta birbiktimazioa dira».

Koldo Martinez Geroa Baiko Espainiako senatariak ere ongietorrien aurka egin zuen atzo, UPNk aurkezturiko mozio baten harira —aurka bozkatu zuten—. Haren hitzetan, presoen harrerek «birbiktimizatu» egiten dituzte biktimak, eta «bateraezinak» dira «demokraziarekin».

Hiru agenda

Sarreraren ostean, hiru agenda zehazten dira Udaberri planean: Bizikidetzarako Euskal Agenda, Giza Eskubideena eta Aniztasunerakoa. Lehenengoan, indarkeriaren zikloaren bukaeraren osteko egoera aztertu eta etorkizunari begirako lanak zerrendatzen dira. Lehen zirriborroan zeuden xedeak behin betiko dokumentuan ere agertzen dira: biktimei «aintzatespena» eta «aitortza eta erreparazioa» ematea, iraganari buruzko «gogoeta kritikoa» sustatzea, Memoria Historiko eta Demokratikoaren Legea onartzea, «bizikidetzarako aktibo gisa» funtzionatuko duen espetxe politika bat garatzea eta abar.

Arlo horri dagokionez, Beatriz Artolazabalek nabarmendu du eragileekin hitz egin ostean aldaketa bat sartu dutela dokumentuan, argiago uzteko gogoeta kritikoaren inguruko interpelazioa batez ere «ETAren terrorismoa erabili edo justifikatu dutenei» egin behar zaiela: «Indarkeria helburu politikoekin erabiltzeak unibertso politiko horren autokritika etiko, politiko eta demokratikoa eragin beharko luke: bidegabea izan zen, erabat bidegabea».

Artolazabalen esanetan, 50 urtean ETArena izan da «giza eskubideen urraketarik handiena eta larriena, eta askatasunen aurkako atentaturik zuzenena Euskadin». Horrez gain, gogora ekarri du eskuin muturreko terrorismoa eta «[Espainiako] Estatuaren aparatuekin lotura duten pertsonek indarkeria legez kanpo erabili» dutela: «Planak eskubideen urraketa guztiak gaitzesten ditu, justifikaziorik gabe, parekatzerik gabe, bazterketarik gabe».

Espetxe politikaren xedea

Udaberri 2024 planak espetxe politikaz ere badihardu. Artolazabalek esan duenez, «nortasun propioa» duen politika bat da espetxeei buruzkoa, «eta haren erreferentea askatasunik gabe dauden pertsona guztiak dira». Hortaz, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan landu nahi duten espetxe eredu berriak «gizarteratzea» izango du xede, eta «ikuspegi errestauratiboa» garatuko du: «Ikuspegi horrek, kaltearen erantzukizuna hartzeaz eta kaltea bera aitortzeaz gain, biktimen sentimendua eta biktimarioa eraldatzeko benetako prozesua lehenetsi behar ditu».

Hasierako zirriborroarekin alderatuta, beste bi berritasun agertzen dira bizikidetzari buruzko atalean: historiaren zeregina «memoriaren eraikuntza sozialean», eta gazteen garrantzia «etorkizuneko bizikidetza ereduan».

Giza Eskubideen Agendan, «eskubide guztiak pertsona guztientzat» da iparrorratza; Artolazabalek esan duenez, «zailtasun berezia dagoen testuinguru globalean». Aniztasunerako Agendan, berriz, «bizikidetzarako aktibo gisa» hartu dute aniztasuna: «Horrek esan nahi du horren kudeaketa positiboa bultzatu behar dela arlo guztietan, eta diskriminazioaren aurka gogor borrokatu behar dela».

Lehen zirriborroan ez bezala, behin betiko planean urteko planifikazioa egiteko tresnak eta xede horiek lortzeari begira abian jarriko diren 70 bat egitasmoen zerrenda ere sartu dituzte.

Maiatzetik hona, hogei bat erakunde, biktima elkarte eta gizarte mugimendurekin mintzatu da Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Saila, ekarpenak jasotzeko. Eusko Legebiltzarreko talde parlamentarioekin, Jaurlaritzako beste sail batzuekin eta Eudelekin ere hitz egin dute. Planak ez du legebiltzarraren onespenik behar onartua izateko.]]>
<![CDATA[Jaurlaritzak ongietorrien gaitzespena sartu du Udaberri planean]]> https://www.berria.eus/albisteak/203468/jaurlaritzak_ongietorrien_gaitzespena_sartu_du_udaberri_planean.htm Tue, 21 Sep 2021 12:31:19 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/203468/jaurlaritzak_ongietorrien_gaitzespena_sartu_du_udaberri_planean.htm <![CDATA[Beste bi transferentziari buruzko proposamena egingo du Madrilek urrian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2184/005/001/2021-09-18/beste_bi_transferentziari_buruzko_proposamena_egingo_du_madrilek_urrian.htm Sat, 18 Sep 2021 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/2184/005/001/2021-09-18/beste_bi_transferentziari_buruzko_proposamena_egingo_du_madrilek_urrian.htm
Gai gehiago gelditzen dira Gernikako Estatutua osorik betetzeko: besteak beste, segurtasun zerbitzu pribatuak, meteorologia eta itsasertzaren antolaketa eta kudeaketa. Horiei aurrerago ekingo diete, baina, behintzat, bilerak balio izan du Espainiako Gobernuak «Gernikako Estatutua betetzeko eta gai guztiak eskualdatzeko konpromisoa» berritu dezan.

Izan ere, Eusko Jaurlaritzak uste du «gehiegi» moteldu dela transferentzien negoziazioa eta elkarrizketa prozesua: «Benetan garrantzitsua zera da: bi aldeek hitzartutakoa betetzeko konpromiso irmoa izatea», azaldu du Garamendik. Haren ustez, eskualdatzeek «osoak eta segurtasun juridiko osokoak» izan behar dute: «Ez dugu matxuratutako salgairik onartuko», ohartarazi du.

Antzeko mezua helarazi du Sabino Torre Araubide Juridikoko sailburuordeak, bileraren ostean egindako adierazpenetan: «Ez dago justifikaziorik emandako hitza ez gauzatzeko eta transferentziak egiteko, zailtasunak zailtasun. Transferentzia prozesuari ekiteko bidea elkarrizketa, hitzarmena eta leialtasun instituzionala dira, eta orain arte horixe erakutsi dugu, balio horiek baitira elkarrenganako konfiantzari atea irekitzen dion giltza».

Orotara, sei eskumen

Bi eskumen horien transferentzia gauzatzen bada, orotara sei izango dira aurten Espainiako Gobernutik Eusko Jaurlaritzara igaro diren eskumenak. Izan ere, joan den maiatzean Batzorde Mistoak beste lau eskumenen inguruko prozedura itxi zuen: espetxeak, errepideko garraioa, ISSN nazioarteko kode bibliografikoa esleitzea eta Ondarroako Itsas Barrutiko eraikinaren eskualdaketa.]]>
<![CDATA[Bizitzeko gutxieneko diru sarrerari buruzko proposamen bat egingo dio Madrilek Jaurlaritzari]]> https://www.berria.eus/albisteak/203288/bizitzeko_gutxieneko_diru_sarrerari_buruzko_proposamen_bat_egingo_dio_madrilek_jaurlaritzari.htm Fri, 17 Sep 2021 16:28:46 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/203288/bizitzeko_gutxieneko_diru_sarrerari_buruzko_proposamen_bat_egingo_dio_madrilek_jaurlaritzari.htm <![CDATA[«Autoritarismoaren olatuari» buru egitera deitu du Alternatibak]]> https://www.berria.eus/albisteak/203282/autoritarismoaren_olatuari_buru_egitera_deitu_du_alternatibak.htm Fri, 17 Sep 2021 15:55:20 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/albisteak/203282/autoritarismoaren_olatuari_buru_egitera_deitu_du_alternatibak.htm <![CDATA[Oposizioak Jaurlaritzaren jarduera kritikatu du, eta autokritika falta egotzi dio]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2306/003/001/2021-09-17/oposizioak_jaurlaritzaren_jarduera_kritikatu_du_eta_autokritika_falta_egotzi_dio.htm Fri, 17 Sep 2021 00:00:00 +0200 Gotzon Hermosilla https://www.berria.eus/paperekoa/2306/003/001/2021-09-17/oposizioak_jaurlaritzaren_jarduera_kritikatu_du_eta_autokritika_falta_egotzi_dio.htm
EH Bilduren bozeramaile Maddalen Iriartek esan duenez, «kontserbadorea» eta «ahula» iruditu zaio Urkulluren hitzaldia: «Ez dut aurkitu ez indarrik, ez ausardiarik, ez determinaziorik». Haren ustez, «konformismoa» baino ez du eskaini.

Pandemiari emandako erantzunean, beti «atzetik ibiltzea» leporatu dio Iriartek Urkulluri, eta gazteei «deskalifikazio orokorrak» eginez «belaunaldien arteko tentsioa hauspotzea» ere bai. «Pandemia hau bakarrik kudeatzeko erabakia hartu zenuen. Zuen gehiengo osoa gogorarazi diguzue, behin eta berriro, eta behar hori da zure gobernuaren ahuleziaren adierazle argiena. Gauzak egin zitezkeen beste era batera, ardurak konpartituz».

PP-C's koalizioko bozeramaile Carlos Iturgaitzek ere Urkulluren «autokonplazentzia» eta «autokritika falta» salatu du. Zenbait erabakitan «zalantzaz» aritzea eta «kontrajarritako neurriak» hartzea leporatu dio Jaurlaritzari: «EAJren kudeaketa onaren mitoa erori egin da».

EP-IU, akordiorako prest

Elkarrekin Podemos-IU koalizioko eledun Miren Gorrotxategik ere kritikak izan ditu Jaurlaritzaren jardueraren inguruan, pandemiak agerian utzitako «pitzadurak» aipatu ditu, eta lehenagotik izandako «murrizketak eta arlo publikoaren pribatizazioak» ere salatu ditu. Hala ere, Gorrotxategik asko nabarmendu du akordioaren beharra, eta bere talde politikoa horretarako prest dagoela azaldu du: «Aurten aukera asko egongo dira elkarrizketa eta akordioak gauzatzeko».

Oso bestelakoak izan dira Jaurlaritza babesten duten bi talde parlamentarioen hitzaldiak. PSE-EEko Eneko Anduezak esan du pandemiari emandako erantzuna «egokia» izan dela eta instituzioek «ondo» funtzionatu dutela: «Autogobernuaz harro egon gaitezke, beharrik handiena zegoenean bere sendotasuna eta ahalmena erakutsi dituelako». EAJko Joseba Egibarrek ere txalotu du Jaurlaritzaren jarduna, baina, batez ere, EH Bildu kritikatzeko baliatu du bere hitzaldia, eta «koherentzia falta» eta «ezezkorako indar handia edukitzea» leporatu dio koalizioari.

Estatus berriaren inguruko eztabaidak eta Urkulluk eskubide historikoen eguneratzeaz egindako proposamenak saioaren zati handi bat hartu dute. Iriartek ohartarazi du erabakitzeko eskubidea «desagertu» egin dela Urkulluren diskurtsotik: «Hori oso kezkagarria da, horrek herri hau men egitera kondenatzen duelako betiko, eta horrek herri honi eztabaida lapurtzen diolako». Gogorarazi dio erabakitzeko eskubidearen aldeko gehiengo bat dagoela gizartean, eta horren aurrean PPren eta PSE-EEren «betoa» onartuko ote duen galdetu dio Urkulluri.

«Euskal herritarrek beren esparru juridiko eta politikoa aldatzeko borondate argia eta irmoa adierazi dute», adierazi du Gorrotxategik, eta horretaz «marra gorririk gabe» hitz egitearen alde agertu da. Anduezak, berriz, esan du erabakitzeko eskubidean tematzea «elkarbizitza eta aniztasuna puskatzea» dela: «Bide hori porrot itzela izan da».]]>