<![CDATA[Hodei Iruretagoiena | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Thu, 11 Aug 2022 11:08:47 +0200 hourly 1 <![CDATA[Hodei Iruretagoiena | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Kolonbiak «bigarren aukera» duela esanez hartu du kargua Petrok]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1874/011/001/2022-08-09/kolonbiak_bigarren_aukera_duela_esanez_hartu_du_kargua_petrok.htm Tue, 09 Aug 2022 00:00:00 +0200 Hodei Iruretagoiena https://www.berria.eus/paperekoa/1874/011/001/2022-08-09/kolonbiak_bigarren_aukera_duela_esanez_hartu_du_kargua_petrok.htm
«Bizitzaren eta bakearen gobernua da hau, eta halaxe oroituko dute», adierazi zuen Petrok inbestidura ekitaldian: «Amaitu dira ezin liteke eta halaxe izan da beti bezalakoak. Gaur hasi da posible denaren Kolonbia. Gaur hasi da gure bigarren aukera; geuk irabazi dugu, eta zuek irabazi duzue. Zuen ahaleginak balio izan du, eta balio izango du. Aldaketaren ordua da». Bere familia aipatuz hasi zuen diskurtsoa, baina «langilearen, nekazariaren eta kaleak garbitzen dituenaren esku xeheak» ere izan zituen gogoan: «Herriarekiko maitasunak, bazterkeria sufritzen duen jendearekikoak, horrek nauka hemen nazioa batu eta eraikitzeko».

Erreforma ekonomiko eta sozialak hitzeman zituen Petrok, eta armak uzteko deia egin zien oraindik jardunean jarraitzen duten gerrillariei. 2016an FARC Kolonbiako Indar Armatu Iraultzaileak eta Kolonbiako Gobernuak adostutako akordioa betearaziko duela ziurtatu zuen, eta ELN Nazioa Askatzeko Armadari mintzatu zitzaion bereziki: «Dei egin diegu armatuta jarraitzen duten guztiei horiek iragan goibelean uzteko. Dei egiten diegu bakearen eta biolentziaren behin betiko amaieraren truke onura juridikoak onartzeko, eskualdeen atzerapena amaituko duen ekonomia emankor baten jabe bihurtzeko lan egiteko».

Juan Manuel Santos (2010-2018) presidente zela hasi zituzten elkarrizketak bai FARCek bai ELNk, Habanan, eta hantxe jarraitu nahi ditu Petrok ere. ELNk uztailaren 5ean iragarri zuen gobernu berriarekin negoziazioak hasteko prest dagoela, eta joan den astean, FARCeko disidenteak ere prest agertu ziren Petrorekin hitz egiteko. Santosekin egindako bake akordioen ondoren ere, pobreziak, goseak eta bortxakeriak ez dute etenik, bereziki landa eremuan. Bi egunez behin hiltzen dute militante sozial bat: Indepaz erakundeak ekainean emandako datuen arabera, gutxienez 86 lider sozial eta bake akordioa sinatu zuten FARCeko beste 21 gerrillari ohi hil dituzte aurten.

Petrorekin batera, Francia Marquez presidenteordeak ere hartu zuen kargua. Presidenteorde kargura heltzen den lehen emakumezko afro-amerikarra da Marquez, eta karguaren zina egitean gogoan izan zituen bere arbasoak, baita urteetan baztertutako komunitate beltza ere: «Lan egingo dut historikoki baztertuak izan direnen alde. Duintasuna ohitura bilakatzen den arte».

Drogaren aurkako gerra

Bake akordioez ez ezik, «drogaren aurkako gerra amaitu» beharraz ere hitz egin zuen Petrok agintea hartzean. «Beharrezkoa da Nazioarteko Konbentzio bat, drogaren aurkako gerrak porrot egin duela onartzeko; 40 urteotan, miloi bat latinoamerikar hil ditu gerra horrek, gehienak kolonbiarrak». Urtero gaindosiz 70.000 estatubatuar hiltzen direla ere aipatu du Kolonbiako presidenteak. «Gerra» gisa ikusi ordez, drogaren aurka «gizarte aurreratuetan prebentzio politiko sendoak» egin behar direla azaldu zuen Petrok.

Azkenik, zerga erreforma «justu» bat ere hitzeman zuen Kolonbiako presidenteak. Azaldu zuenez, kolonbiarren %10ek dute herrialdeko aberastasunaren %70, eta ziurtatu zuen «berdintasuna» posible dela guztientzako «aberastasuna sortu eta modu justuago batean banatzeko gai izanez gero».

Ogasun ministro Jose Antonio Ocampok aurkeztu zuen erreforma, atzo. Aldaketarekin, Bogotak espero du urtean 5.700 milioi euro gehiago biltzea, aberatsenei zergak igoaz, eta kopurua bikoiztea zerga ihesaren aurkako neurriekin. «Daukanak zergak ordaintzea ere bada elkartasuna, baita estatuak laguntza ematea ere behar duenari», nabarmendu zuen Petrok.]]>
<![CDATA[Kolonbiak «bigarren aukera» duela esanez hartu du presidentetza Petrok]]> https://www.berria.eus/albisteak/216869/kolonbiak_laquobigarren_aukeraraquo_duela_esanez_hartu_du_presidentetza_petrok.htm Mon, 08 Aug 2022 09:20:54 +0200 Hodei Iruretagoiena https://www.berria.eus/albisteak/216869/kolonbiak_laquobigarren_aukeraraquo_duela_esanez_hartu_du_presidentetza_petrok.htm Erreforma ekonomiko eta sozialak hitzeman ditu Petrok hasieratik, eta armak uzteko deia egin die oraindik jardunean jarraitzen duten gerrillariei. 2016an FARC Kolonbiako Indar Armatu Iraultzaileak eta Kolonbiako Gobernuak adostutako akordioa betearaziko duela ziurtatu du, eta ELN Nazioa Askatzeko Armadari mintzatu zaio bereziki: «Dei egin diegu oraindik armatuta dauden guztiei horiek iragan goibelean uztera. Dei egiten diegu bakearen eta biolentziaren behin betiko amaieraren truke onura juridikoak onartzera, eskualdeen atzerapena amaituko duen ekonomia emankor baten jabe bihurtzeko lan egitera».
Bogotako Bolivar plaza, atzo. Carlos Ortega / EFE
Juan Manuel Santos (2010-2018) presidente zela hasi zituzten elkarrizketak bai FARCek bai ELNk, Habanan, eta hantxe jarraitu nahi ditu Petrok ere. ELNk uztailaren 5ean iragarri zuen gobernu berriarekin negoziazioak hasteko prest dagoela, eta joan den astean, FARCeko disidenteak ere prest agertu ziren Petrorekin hitz egiteko. Santosekin egindako bake akordioen ondoren ere, pobreziak, goseak eta bortxakeriak ez dute etenik, bereziki landa eremuan. Bi egunez behin hiltzen dute militante sozial bat: Indepaz erakundeak ekainean emandako datuen arabera, gutxienez 86 lider sozial eta bake akordioa sinatu zuten FARCeko beste 21 gerrillari ohi hil dituzte aurten. Drogaren aurkako politikak eta zerga erreforma Bake akordioez ez ezik, «drogaren aurkako gerra amaitu» beharraz ere hitz egin du Petrok agintea hartzean. «Beharrezkoa da Nazioarteko Konbentzio bat, drogaren aurkako gerrak porrot egin duela onartzeko; 40 urteotan, miloi bat latinoamerikar hil ditu gerra horrek, gehienak kolonbiarrak». Urtero gaindosiz 70.000 estatubatuar hiltzen direla ere aipatu du Kolonbiako presidenteak. «Gerra» gisa ikusi ordez, drogaren aurka «gizarte aurreratuetan prebentzio politiko sendoak» egin behar direla azaldu du Petrok. Azkenik, zerga erreforma «justu» bat ere hitzeman du Kolonbiako presidenteak. Azaldu duenez, kolonbiarren %10ek dute herrialdeko aberastasunaren %70, eta ziurtatu du «berdintasuna» posible dela, «guztiontzako aberastasuna sortu eta modu justuago batean banatzeko gai izanez gero». Jose Antonio Ocampo Ogasun ministroak gaur aurkeztu duen lege proiektuaren bidez, gobernuak espero du ezartzen den lehen urtean 5.700 milioi euro inguru gehiago biltzea, eta kopuru hori bikoiztea zerga iruzurraren kontrako neurriei esker. Zerga erreformak proposatzen du, besteak beste, enpresei hobari fiskal batzuk murriztea, azukredun edariak zergapetzea eta zergak ezartzea petrolio, ikatz eta urre esportazioei, horiek kopuru jakin bat gainditzen dutenean. Petrorentzat «lehentasunezkoa» da zerga erreforma indarrean jartzea. Proposamena Kongresuan aurkeztu du gaur gobernuak, eta, printzipioz, hura onartzeko gehiengoaren babesa izango du.]]>
<![CDATA[Gaza bonbardatzen ari da Israelgo armada]]> https://www.berria.eus/albisteak/216807/gaza_bonbardatzen_ari_da_israelgo_armada.htm Fri, 05 Aug 2022 21:16:41 +0200 Hodei Iruretagoiena https://www.berria.eus/albisteak/216807/gaza_bonbardatzen_ari_da_israelgo_armada.htm Israelgo armadak 17 urteko palestinar bat hil du sarekada batean Zisjordanian Israelgo armadak hilabeteak daramatza Jenini erasotzen. Izan ere, Jihad Islamikoa eta Al-Fatah talde armatuek presentzia handia dute hiri horretan. Aurten gutxienez 60 palestinar hil dituzte, eta horietatik herenak Jeningoak dira. Atxilotu ugari ere izan dira azken bi hilabeteetan Zisjordanian, PAN Palestinako Aginte Nazionalaren eskutik, gutxienez 94 palestinar atxilotu baitituzte. ]]> <![CDATA[Fiskaltzaren «blokeo» jarrera salatu du Sarek Gasteizen egindako manifestazioan]]> https://www.berria.eus/albisteak/216734/fiskaltzaren_blokeo_jarrera_salatu_du_sarek_gasteizen_egindako_manifestazioan.htm Wed, 03 Aug 2022 21:37:41 +0200 Hodei Iruretagoiena https://www.berria.eus/albisteak/216734/fiskaltzaren_blokeo_jarrera_salatu_du_sarek_gasteizen_egindako_manifestazioan.htm <![CDATA[20.000 uso mezulari, bidean galduak]]> https://www.berria.eus/albisteak/216733/20000_uso_mezulari_bidean_galduak.htm Wed, 03 Aug 2022 19:03:08 +0200 Hodei Iruretagoiena https://www.berria.eus/albisteak/216733/20000_uso_mezulari_bidean_galduak.htm <![CDATA[1936an fusilatutako hamar lagunen gorpuzkiak aurkitu dituzte Baternainen]]> https://www.berria.eus/albisteak/216414/1936an_fusilatutako_hamar_lagunen_gorpuzkiak_aurkitu_dituzte_baternainen.htm Tue, 26 Jul 2022 18:06:22 +0200 Hodei Iruretagoiena https://www.berria.eus/albisteak/216414/1936an_fusilatutako_hamar_lagunen_gorpuzkiak_aurkitu_dituzte_baternainen.htm
Gorpuetako batek eskuak lotuta zituen. Nafarroako Gobernua.
Nafarroako Gobernuak Aranzadi zientzia elkartearekin duen hitzarmenaren bidez, beste bi lekutan ere aurkitu dituzte gorpuzkiak aurten: Antsoainen eta Berriozarren. Pertsona batenak atzeman zituzten Antsoainen, eta 23renak Berriozarren. Azken horiek ere Ezkabako espetxeko presoenak zirela azaldu zuten. 2016tik, frankismoak hildako 154 lagunen gorpuzkiak atera dituzte lurpetik. ]]>
<![CDATA[Gregorio Larrañaga 'Mañukorta' bertsolaria hil da]]> https://www.berria.eus/albisteak/216377/gregorio_larrantildeaga_mantildeukorta_bertsolaria_hil_da.htm Mon, 25 Jul 2022 15:38:33 +0200 Hodei Iruretagoiena https://www.berria.eus/albisteak/216377/gregorio_larrantildeaga_mantildeukorta_bertsolaria_hil_da.htm omenaldi beroa egin zioten Markina-Xemeingo Bertso Eskolako kideek. ]]> <![CDATA[Aberri Eguneko ospakizun eta mobilizazioak egin dituzte Galizian]]> https://www.berria.eus/albisteak/216375/aberri_eguneko_ospakizun_eta_mobilizazioak_egin_dituzte_galizian.htm Mon, 25 Jul 2022 15:21:01 +0200 Hodei Iruretagoiena https://www.berria.eus/albisteak/216375/aberri_eguneko_ospakizun_eta_mobilizazioak_egin_dituzte_galizian.htm Gainera, Mocidade pola Independencia ekinbideak ere manifestazioa egin zuen atzo, Galiziako gazteria erasora lelopean. Krisiak ekarritako testuinguruan, gazteen arazo nagusiak salatu eta Galiziako Errepublika aldarrikatu nahi izan zuten ehunka gaztek. Gaur, EH Bilduk Aberri Egun «zoriontsua» opatu nahi izan die «Galizian eta handik kanpo herrien burujabetzaren alde» egiten duten herritarrei. Ekitaldi gehiago BNGk antolatutakoa ez da izango mobilizazio bakarra. 13:00ean, Independentzia eta sozialismoa lelotzat hartuta, manifestazioa egingo dute Agora Galiza-Unidade Popular eta Causa Galiza taldeek eta Galiziako Errepublikaren aldeko Alderdi Komunistak. Arratsaldean, bestalde, mahai inguru bat ere egingo dute hainbat alderditako ordezkariek, Herrien Europari begira izenburu hartuta. Ana Miranda (BNG), Nestro Rego (BNG), Sara Bailac (ERC), Mertxe Aizpurua (EH Bildu), Amadeu Mezquida (Mes-Compromis) eta Miquel Rossello (Mes per Mallorca) arituko dira solasean. ]]> <![CDATA[Caparrosoko errotatik egin zion ihes heriotzari Isidro Sarasatek]]> https://www.berria.eus/albisteak/216304/caparrosoko_errotatik_egin_zion_ihes_heriotzari_isidro_sarasatek.htm Fri, 22 Jul 2022 15:45:45 +0200 Hodei Iruretagoiena https://www.berria.eus/albisteak/216304/caparrosoko_errotatik_egin_zion_ihes_heriotzari_isidro_sarasatek.htm
Caparrosoko errota, 1945ean. Osasuna Memoria.
1906ko maiatzaren 15ean jaio zen Isidro Sarasate, Artozkin (Nafarroa). Hamabi urte baino ez zituela, aita hil eta landa eremuan ezin bizia aurrera atera eta, Iruñera aldatu zen haren familia. Caparrosoko errotako tximinia lau urtez soilik egon zen martxan, 1892-1895 artean, eta El Irati konpainiak erosi zuen ondoren. Konpainia harentzat lan egiten zutenez, bertan jarri ziren bizitzen Isidroren ama, Josefa Arraiza Garaioa, eta hiru anai-arrebak. Gazte mugitua zen Isidro; beste hainbaten artean, Union Navarra futbol taldearen sorrera sustatu zuen. Talde hark, Osasunarekin batera, Nafarroako Futbol Federazioa sortu zuen ondoren. 1920ko hamarkadan egin ziren herri futbola eta beste hainbat kirol, eta langile klaseak ere garai hartan izan zuen haietarako sarbidea. 1931. urtean, ezkerreko langile talde batek Club Natacion gunea ireki zuen Sarasate familia bizi zen eraikinaren ondoan. Beren kabuz antolatuta, aisialdirako eta kirol ikuskizunez gozatzeko baliatu zuten espazioa. Baita politikoki antolatzeko ere. Asturiasko matxinadaren garaia zen, eta presoz gainezka zegoen Ezkabako kartzela ere. Ondoren etorri ziren 1936ko otsaileko bozak, eta uztaileko altxamendu faxista eta estatu kolpea.
Club Natacion, Caparrosoko errotaren ondoan, Iruñean. Osasuna Memoria.
Sorgin ehiza hasia zuten militarrek, falangistek eta erreketeek. Berriozarren, esaterako, Luis eta Vitorio Esparza anaiak hil zituzten beste hamabi kiderekin batera. CNTren egoitza hartu zuten Tejeria kalean. Uztailaren 20an, estatu kolpearen aurkako lehenengo greba antolatu zuten, eta atxiloketek, sarekadek, espetxeratzeek eta hilketek etenik gabe jarraitu zuten. Galo Vierge CNTko idazkari nagusia irrati bidez greba bertan behera uztera behartu zuten, uztailaren 31n atxilotua izan ondoren.
Caparrosoko errotako tximinia. Osasuna Memoria.
Giro horretan ezkutatu zen Isidoro Sarasate Caparrosoko errotako tximinian. Benigna Sarasate arreba espetxeratu egin zuten anaia non zegoen ez esateagatik. Behin ezkutalekutik aterata, gerra ibili zen faxisten aurka, eta Vernet eta Gurseko errefuxiatu guneetan amaitu zuen porrotaren ondoren. Urte batzuetan nazien menpeko Frantzian bizi izan ondoren itzuli zen erbestetik. 1994an hil zen, 88 urterekin.]]>
<![CDATA[Lopez izango da PSOEren eledun Espainiako Kongresuan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1874/005/001/2022-07-22/lopez_izango_da_psoeren_eledun_espainiako_kongresuan.htm Fri, 22 Jul 2022 00:00:00 +0200 Hodei Iruretagoiena https://www.berria.eus/paperekoa/1874/005/001/2022-07-22/lopez_izango_da_psoeren_eledun_espainiako_kongresuan.htm
Larunbatean egingo dute ofizial erabakia, PSOEren zuzendaritzaren bileran. Alderdian aldaketak egiten ari dira kargu garrantzitsuetan, eta prozesu horren barruan dator Lopezen izendapena ere. Kongresuko taldearenarekin batera, alderdiaren zuzendaritzaren eta Senatuko taldearen berregituraketa ere izango dituzte mintzagai larunbateko bilkuran.

Lopez lehian ibili zen Pedro Sanchezekin, PSOEko idazkari nagusi izateko. Sanchezek Espainiako Gobernuko presidentetza hartu zuen ondoren, baina Podemosen eta beste talde batzuen beharrean izaten da parlamentuan gehiengoa izateko; besteak beste, EAJren baiezkoari eta EH Bilduren abstentzioari esker lortu zuen presidentetza. Gehiengo estu horrekin, erabakigarria izango da datorren urtea, Espainiako Gorteetako hauteskundeak izango baitira maiatzeko udal hauteskundeen ondoren.

Idoia Mendia alderdikide eta Eusko Jaurlaritzako lehendakariordeak «arrakasta» opatu nahi izan dio Lopezi, eta nabarmendu du beharra dagoela «Espainia eraldatzen jarraitzeko akordioak» lortzeko.

Cerdan, postu berean

Adriana Lastra PSOEko idazkariorde nagusiaren dimisioaren ondotik etorri da Lopez Espainiako Kongresuko bozeramaile izendatzeko erabakia. Santos Cerdan nafarrarekin gatazka betean zen Lastra. PSOEko Antolakuntza idazkaria da Cerdan, eta, alderdiko zenbait kidek aurkakoa bazioten ere, nafarrak karguan jarraituko duela berretsi zuen atzo alderdiaren zuzendaritzak.

Horrekin batera, beste izendapen bat ere egin dute: Pilar Alegria Hezkuntza ministroa jarriko dute alderdiaren bozeramaile. Felipe Siciliaren lekua hartuko du Alegriak. Sicilia Lastraren konfiantzakoa zen.]]>
<![CDATA[Sanu Sherpa, hamalau zortzimilakoak birritan igo dituen lehen alpinista]]> https://www.berria.eus/albisteak/216239/sanu_sherpa_hamalau_zortzimilakoak_birritan_igo_dituen_lehen_alpinista.htm Thu, 21 Jul 2022 16:03:51 +0200 Hodei Iruretagoiena https://www.berria.eus/albisteak/216239/sanu_sherpa_hamalau_zortzimilakoak_birritan_igo_dituen_lehen_alpinista.htm <![CDATA[Lopez izango da PSOEren bozeramailea Kongresuan]]> https://www.berria.eus/albisteak/216224/lopez_izango_da_psoeren_bozeramailea_kongresuan.htm Thu, 21 Jul 2022 15:05:56 +0200 Hodei Iruretagoiena https://www.berria.eus/albisteak/216224/lopez_izango_da_psoeren_bozeramailea_kongresuan.htm Adriana Lastra PSOEko idazkariorde nagusiaren dimisioaren ondotik dator Lopez Espainiako Kongresuko bozeramaile izendatzeko erabakia. Santos Cerdan nafarrarekin gatazka betean zen Lastra. PSOEko Antolakuntza idazkaria da Cerdan, eta, alderdiko zenbait kidek aurkakoa bazioten ere, nafarrak karguan jarraituko duela berretsi du gaur alderdiaren zuzendaritzak. Horrekin batera, beste izendapen bat ere egin dute: Pilar Alegria Hezkuntza ministroa jarriko dute alderdiaren bozeramaile. Felipe Siciliaren lekua hartuko du Alegriak. Lastraren konfiantzazko kidea zen Sicilia, eta, hark dimititu ondoren, Alegria jarriko dute alderdiaren bozeramaile. ]]> <![CDATA[Hasi da Gazte Topagune Sozialista, «antolakuntzarako deia zabaltzeko elkargunea»]]> https://www.berria.eus/albisteak/216189/hasi_da_gazte_topagune_sozialista_laquoantolakuntzarako_deia_zabaltzeko_elkargunearaquo.htm Thu, 21 Jul 2022 09:59:28 +0200 Hodei Iruretagoiena https://www.berria.eus/albisteak/216189/hasi_da_gazte_topagune_sozialista_laquoantolakuntzarako_deia_zabaltzeko_elkargunearaquo.htm Gazte Topagune Sozialistari, Durangon (Bizkaia). Igandera bitartean, ekitaldi ugari egingo dituzte GKS Gazte Koordinakunde Sozialistak eta IA Ikasle Abertzaleek antolatutako egitarauaren barruan: hitzaldiak, mahai inguruak, tailerrak, film labur lehiaketa, kirol ikuskizunak, kontzertuak... Harrera eguna izan zen atzokoa, eta, behin dena prest utzita, gaurtik aurrera izango dira ekitaldi gehienak. «Antolakuntzarako deia zabaltzeko elkargune» bihurtu nahi dute Durango lau egunotan, «hausnarketa politikorako eta komunitate politikoa indartzeko». Hala, «komunismoaren gaurkotasunaz nahiz gazteok modu independentean antolatzeak duen garrantziaz eztabaidatzeko» baliatu nahi dute elkargune hori. Hitzaldietan, besteak beste, literaturaz eta politikaz arituko dira Belen Gopeguirekin, eta «borroka ideologikoa eta kulturala» ere izango dituzte mintzagai. Mugimendu Sozialistak nazioartean duen egoera ere aztertuko dute, Internazionalismoaren tesiak eta haustura politikoak izenburupean. Tailerren artean, berriz, antzerki eta zinema tailerrak, eta juridikoa eta mekanikoa ere egingo dituzte. Larunbatean izango da ekitaldi politiko nagusia, 18:00etan, eta kontzertuak ondoren. Topagune osorako sarrerez gain, egunez egunekoak ere eskura egongo dira Durangon bertan. Horra egitaraua osorik:
Besteak beste, J Martina taldea arituko da oholtza gainean larunbatean. Hark egin du Gazte Topagune Sozialistako abestia:
]]>
<![CDATA[Gaurko egunez erori zen Amaiur, duela 500 urte]]> https://www.berria.eus/albisteak/216098/gaurko_egunez_erori_zen_amaiur_duela_500_urte.htm Tue, 19 Jul 2022 11:17:40 +0200 Hodei Iruretagoiena https://www.berria.eus/albisteak/216098/gaurko_egunez_erori_zen_amaiur_duela_500_urte.htm 'Azken ekitaldiko' gutunak Donibane Garazikoarekin eta Orreagaren inguruetako Peñon gazteluarekin batera, Amaiurkoak garrantzi estrategikoa zuen, Pirinioak zeharkatzeko bidea kontrolatzen zuelako. 1513ko apirilean bereganatu zuten espainiarrek, eta ondorengo urteetan Erdi Aroko egitura berregin zuten, menderaezin bihurtzeko asmoz. 1521eko irailaren amaieran, ordea, Nafarroako tropek bereganatu zuten berriz, Frantziaren laguntzaz, Bonnivet jenerala buru zutela. Egun bakarrean hartu zuten gaztelua, eta Jaime Velaz Medrano egin zuten hango buru. Ikusi gehiago: Protagonistak Nafarroako erresumari eusteko azken saiakeretakoa izan zen hura, baina, astebeteko setioaren ondoren, uztailaren 19an bereganatu zuen Espainiako armadak, gaur 500 urte. Abuztuaren 11n, berriz, suntsitu egin zuten gaztelua, Karlos V.a enperadorearen aginduz. Horrela, Nafarroa Garaia espainiarren esku geratu zen, eta Nafarroa Beherearekin zer gertatuko, haren inguruan jarraitu zuen gerrak beste bost urtez. Ikusi gehiago: Amaiurko batailaren historia: erresistentziaren ikurra Amaiurko gazteluaren inguruan gertatutakoaren eragina ez zen hura suntsitzean amaitu, ordea. Setioaren historia mito, ikur eta kondaira bilakatu da azken bi mendeetan. Horren adibide dira mendeurrenaren bueltan egin diren dinamika eta ekitaldiak. Nafarroa Berriz Altxa taldeak, esaterako, «iragana eta etorkizuna lotzeko» saiakera egin zuen, «burujabetzaren aldarrikapena eztabaidaren erdigunean» jartzeko. Joan den larunbatean, berriz, ekitaldi bat egin zuten Gaztelu elkarteak, Aranzadik eta Amaiurko herriak. Instituzioetako ordezkari ugari izan ziren; besteak beste, Jose Mari Aierdi Nafarroako Gobernuko lehendakariorde bigarrena; Ramiro Gonzalez, Unai Rementeria eta Markel Olano, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ahaldun nagusiak; Nafarroako Parlamentuko eta Eusko Legebiltzarreko presidente Unai Hualde eta Bakartxo Tejeria. Oroimena» eta «burujabetza nahia» irudikatu nahi izan zituzten. Joan den astean, erreportaje sorta argitaratu zuen BERRIAk mendeurrenaren harira. Ikusi gehiago: 'Amaiurko batailak 500 urte' erreportaje sorta ]]> <![CDATA[Sinn Feineko presidenteak ziurtatu du «hamarkada honetan» egingo dutela Irlanda batzeko erreferenduma]]> https://www.berria.eus/albisteak/216106/sinn_feineko_presidenteak_ziurtatu_du_hamarkada_honetan_egingo_dutela_irlanda_batzeko_erreferenduma.htm Mon, 18 Jul 2022 15:12:54 +0200 Hodei Iruretagoiena https://www.berria.eus/albisteak/216106/sinn_feineko_presidenteak_ziurtatu_du_hamarkada_honetan_egingo_dutela_irlanda_batzeko_erreferenduma.htm Soslaia: Mary Lou McDonald McDonald parlamentari da Dublinen, eta El Pais egunkarian emandako elkarrizketan nabarmendu du jendea ez dela «politikan sartzen helburu bakarrarekin». Eguneroko arazoei heltzearekin batera, Irlandaren batasuna ere landu daitekeela uste du: «Irlandarrei galdetzen badiezu, kezkarik handienak dira etxebizitza, osasuna... Noski. Horiek dira gai nagusiak, baina horrek ez du esan nahi jendeak ez daukanik etorkizunerako pasiorik, bisiorik eta kezkarik. Nolakoak izango dira gauzak hemendik hamar urtera? Aldaketa politikoa bultza dezakezu, eta bi gauzetan arreta jarri, abiadura ezberdinetan». Eskozian datorren urtean egin nahi dute Eskozian ere nahi dute beste galdeketa bat egin. Nicola Sturgeon lehen ministroak kontsulta moduko galdeketa bat egiteko bide orriaren berri eman zuen ekainean, eta proposatu zuen bigarren erreferenduma 2023ko urriaren 19an egitea. Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroak erantzun zion ez zegoela ados. Proposamena aurkeztean, ordea, Sturgeonek azaldu zuen Edinburgok Erresuma Batuko Auzitegi Gorenari galdetuko diola lege proiektuaren edukia legezkoa den. Erresuma Batuko Gobernua ere krisian da, gainera; Boris Johnsonek dimisioa eman zuen uztailaren 7an, hainbat eskandalurengatik. ]]> <![CDATA[Fiskaltzak sei urteko zigorra eskatu du Kataluniako Parlamentuko presidentearentzat]]> https://www.berria.eus/albisteak/215952/fiskaltzak_sei_urteko_zigorra_eskatu_du_kataluniako_parlamentuko_presidentearentzat.htm Thu, 14 Jul 2022 14:14:45 +0200 Hodei Iruretagoiena https://www.berria.eus/albisteak/215952/fiskaltzak_sei_urteko_zigorra_eskatu_du_kataluniako_parlamentuko_presidentearentzat.htm Borras Kataluniako Parlamentuko presidente, JxCk proposatuta. ]]> <![CDATA[Podemosi buruz Poliziaren informazio faltsu batzuk zabaldu zituzten hainbat hedabidek, gezurra zirela jakinda]]> https://www.berria.eus/albisteak/215794/podemosi_buruz_poliziaren_informazio_faltsu_batzuk_zabaldu_zituzten_hainbat_hedabidek_gezurra_zirela_jakinda.htm Mon, 11 Jul 2022 13:48:26 +0200 Hodei Iruretagoiena https://www.berria.eus/albisteak/215794/podemosi_buruz_poliziaren_informazio_faltsu_batzuk_zabaldu_zituzten_hainbat_hedabidek_gezurra_zirela_jakinda.htm Podemoseko agintariek ez ezik, beste hainbat politikarik ere hitz egin dute gaiaren inguruan. Laura Borras Kataluniako Parlamentuko presidenteak adierazi du «ezein independentistak ezin dezakeela ignorantziarik alegatu Espainiako Estaturen jarrerei buruz». Besteak beste, Gustavo Petro Kolonbiako presidenteak, Manuel Lopez Obrador Mexikoko presidenteak, Alberto Fernandez Argentinako presidenteak eta Gabriel Boric Txilekoak gaitzetsi dute Espainiako polizien eta informazioa zabaldu zuten hedabideen jokabidea.
]]>
<![CDATA[Brasilgo Amazoniaren deforestazioa iaz baino %10 handiagoa izan da aurten]]> https://www.berria.eus/albisteak/215692/brasilgo_amazoniaren_deforestazioa_iaz_baino_10_handiagoa_izan_da_aurten.htm Fri, 08 Jul 2022 18:40:17 +0200 Hodei Iruretagoiena https://www.berria.eus/albisteak/215692/brasilgo_amazoniaren_deforestazioa_iaz_baino_10_handiagoa_izan_da_aurten.htm <![CDATA[Hitz berriak, Euskaltzaindiak hiztegira ekarriak]]> https://www.berria.eus/albisteak/215675/hitz_berriak_euskaltzaindiak_hiztegira_ekarriak.htm Fri, 08 Jul 2022 16:19:15 +0200 Hodei Iruretagoiena https://www.berria.eus/albisteak/215675/hitz_berriak_euskaltzaindiak_hiztegira_ekarriak.htm Dokumentu honetan ikus daitezke berrikuntza guztiak. Sarrera berriak egiteaz gain, zuzendu edo osatu ere egin dituzte beste asko. Forma berrien artean, hitz teknikoak dira asko; azido izenak, esaterako: artseniko, askorbiko, azetiko, azetilsaliziliko, bentzoiko, boriko, desoxirribonukleiko... Hitz berri arruntagoak ere sartu dituzte, definizioekin batera. Horra definizio batzuk: Ardi beltz: Talde batean desberdina delako nabarmentzen den pertsona, taldea lotsarazten duen pertsona. Buruloka edo buru-loka: buruarina. Superni: Freuden psikoanalisian, psikearen zatia, egoaren kontzientzia kritiko bezala aritzen den, haurtzaroan gurasoekin eta hezitzaileekin izandako harremanetan garatzen dena. Pituita: Sudurreko barrunbeetako muki-mintza, usaimena datzana. Zurmailu: Zurezko mailu handia, edo mazoa. Esapideak Azpisarrera berrietan badira esapide berezi batzuk ere. Badira galtzak bete lan eduki bezalakoak, baina baita ezezagunagoak ere: Ahuntzak adarrak dituen aldera joatea, alderantziz edo kontrako aldera dabilenari esateko. Arima hortzetan edukitzea edo hilzorian egotea. Arrantzura larrera joatea edo ezinezko gauzetan saiatzea. Beste oilar batek kukurruku jo, gauzak bestela egin edo gertatu izan balira, egoera desberdina, hobea izango litzatekeela adierazteko.]]> <![CDATA[Osasungintzako langileei eta AEA dutenei eskaini die txupinazoa Unzuek]]> https://www.berria.eus/albisteak/215571/osasungintzako_langileei_eta_aea_dutenei_eskaini_die_txupinazoa_unzuek.htm Wed, 06 Jul 2022 10:39:57 +0200 Hodei Iruretagoiena https://www.berria.eus/albisteak/215571/osasungintzako_langileei_eta_aea_dutenei_eskaini_die_txupinazoa_unzuek.htm gogoz sumatzen zen jendea aurtengorako. Euritan ere goraino bete dira Udaletxe plaza eta inguruak; txupinazoarekin batera lehertu da festa. "Iruindarrak!", esan du, ohi bezala, Juan Carlos Unzue futbolari ohiak, eta suziria piztu du. Osasungintzako langileei, pandemian zehar "lagundu gaituztenei" eta AEA alboko esklerosi amiotrofikoa daukatenei eskaini die txupinazoa. Zapi gorriez gain, pankarta batzuk baziren plazan aurten ere, Poliziaren hesiak gaindituta. Ikurrinak eta Nafarroako ikurrak, euskal presoak etxeratzearen aldeko mezua eta "Sozialismoa eraiki" zioen GKSren pankarta bat ere ikusi ahal izan dira jendetzaren artean.
Goizean goizetik bete du jendetzak Iruñeko Alde Zaharra, eta Poliziaren kontrola ere nabaria izan da. Udalaren esanetan, 2.700 agente baino gehiago arituko dira festetan; droneak ere bazebiltzan zeruan gaur. Iruñetik kanpoko poliziak ere ekarri dituzte:
Txupinazoaren ondoren, Manuel Gainzak egindako biribilketa jo dute La Pamplonesak eta udal bandako gaiteroek. Azken urteetan ez bezala, plazan bertan jo dituzte festetako lehen abestiak, biribilketa eta Agur Jaunak. Udaltzainek ireki behar izan diete bidea, baina ez da aparteko eragozpenik izan. Tradizioak agindutakoak beteta, festa etengabean murgilduko da Nafarroako hiriburua uztailaren 14ra bitartean; 204 orduz, jai giroa nagusituko da txoko guztietan. Kontzertuak, dantzaldiak, bazkari eta afariak... Denetarik izango da -horra gaurko eta biharko programatutako ekitaldi batzuk-. Ikusi gehiago: Honela kontatu du BERRIAk txupinazoa Ikusi gehiago: Ba al dakizu? Ikusi gehiago: Iruñean salatu dute zezenketak «iraganean» gelditu direla eta «eboluzionatzeko garaia» dela ]]>