<![CDATA[Ibai Maruri Bilbao | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 19 Nov 2018 16:37:39 +0100 hourly 1 <![CDATA[Ibai Maruri Bilbao | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[«Nola ez dela frogarik egon? Semearen lekukotza da froga»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1855/008/001/2018-11-17/nola_ez_dela_frogarik_egon_semearen_lekukotza_da_froga.htm Sat, 17 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ibai Maruri Bilbao https://www.berria.eus/paperekoa/1855/008/001/2018-11-17/nola_ez_dela_frogarik_egon_semearen_lekukotza_da_froga.htm
Epaia ezagututakoan esan zenuen semearentzat aitortza moduko bat izan dela. Zertan lagunduko dio horrek?

Epaiari esker, gizartearen aurrean argi geratu da haren lekukotza benetakoa zela, ez zebilela gezurretan. Askotan, borrero gisa agertzen dira halako delituen biktimak. Haiek jotzen dira errudun, eta, hain zuzen, biktimek berez badute erruduntasun sentimendua. Eurek sentitzen dutenaz gainera, gizarteak ere epaitu egiten baditu, are kaltegarriagoa da.

Epaia eredugarria dela esan dute hainbatek. Zuentzat balekoa edo nahikoa da?

Epaiarekin gustura gaude, baina ez, ez da nahikoa. Tresna bat baino ez da. Orain asko hitz egiten da prebentzioaz. Baina ez da nahikoa prebentzioa, probentzioa ere behar da. Protokoloak martxan jarri arren, biktima berriak daude. Laguntza behar dute, hezkuntzan, justizian, osasun arloan... Eta, noski, erreparazio morala. Hori da probentzioa. Guri hori falta izan zaigu eta falta zaigu.

Urte asko pasatu dira abusuak salatu zenituztenetik. Nola gogoratzen duzu prozesua?

Egokituz joan izan gara, zailtasun asko gaindituta. Bidea desertu baten antzekoa da. Jaungoikoari esker, laguntza aurkitzen duzu kalean. Gure kasuan, medikuak eta abokatuak. Baina zeuk aurkitu ezean, ez zaizu inor etorriko. Guk zorte itzela izan dugu. Ezinbestekoa da laguntza hori eskaintzea. Biktimak ezagutzen ditugu, eta beti esan diegu salatzeko. Baina ez da erraza. Legea aldatu behar da, arlo hau oso bazterrean utzita egon da eta.

Ez dakit epaia irakurri eta hausnartzeko astirik izan duzun. Hala bada, zigorra albo batera utzita, edukia bera zer iruditu zaizue?

Osorik ez, baina gehiena irakurri dut. Biribila da, oso gogorra irakaslearen aurka, baita nire semea erruduna eta irakaslea biktima izan dela sinetsarazi nahi izan duten guztien aurka ere. Ikastetxeak sekula ez du aintzat hartu bere ikaslea; irakaslea babestu du beti. Epaia oso argia da, eta ikastetxeak izan duen jarrera modu argian kritikatzen du. Lotsagarria izan da ikastetxearen jarrera. Oharra kaleratu dute, betikoa esateko: dena gezurtatu eta euren gezurrak esan. Vatikanoak auzia artxibatu zuen, ireki ere egin gabe. Adingabeen fiskaltzak ez zuen artxibatu: ume batzuk zigortu zituen, eta beste batzuk ez zituen epaitu ere egin 14 urtetik beherakoak zirelako. Juan Kalparsorok [EAEko fiskalburu ohia] behin-behinean artxibatu zuen. Instrukzio epaileak eta auzitegiko hiru epaileek gure semearen kontakizuna babestu dute. Ikastetxeko zuzendaritzari nire semeak ez dio batere axola, ezta irakasleak ere; euren asmo bakarra Gazteluetaren izena garbitzea da.

Epaileek fiskaltzaren jokabidea kritikatu dute epaian.

Deigarria egin zaigu. Ez dut aparteko baloraziorik egin nahi, egia esan. Fiskaltzaren jarrera publikoa izan da, bai instrukzioan bai epaiketan. Epaiketan momentu batzuetan defentsako abokatua zela zirudien, fiskala baino gehiago. Jokabide horiek ez dira onargarriak, eta neurriak hartu beharko dira. Behin baino gehiagotan gure semea epaitzen ari zela zirudien. Epaileen aurka ezin dut ezer esan; lan profesionala eta inpartziala egin dute. Baina Fiskaltzaz kexa asko daude herri honetan: Espainia osoko kasu asko ezagutzen ditut, eta, adibidez, bada Madrilen jokabide izugarria duen adingabeen fiskal bat.

Epaia emateko orduan, zuen semearen deklarazioan oinarritu dira auzitegiko epaileak.

Ez da hain arraroa. Jainkoari eskerrak, ez da ezohikoa. Horren inguruko jurisprudentzia zabala dago [Espainiako Auzitegi] Konstituzionalean eta [Espainiako Auzitegi] Gorenean. Haren arabera, sexu abusu eta erasoen biktima adingabea den kasuetan eta auzitegiko perituek kontakizunaren egiazkotasuna babesten dutenean, froga gisa hartuko da lekukotza. Biktimek itzelezko zailtasunak dituzte gertatu zaiena kontatzeko. Batzuek 50 urte dituztenean kontatzen dute, eta beste batzuek sekula ez. Ahal dutenean kontatzen dute. Horregatik, ezinbestekoa da adingabeen kasuan froga izaera aitortzea biktimaren kontakizunari. Bestela jardutea eskandalagarria izango litzateke. Egunotan irakurri dut sare sozialetan frogarik gabe zigortu dutela irakaslea. Nola ez dela frogarik egon? Nire semearen kontakizuna da froga.

Baina gero jurisprudentzia hori praktikan jartzen da? Save The Childrenek asteon esan du Araba, Bizkai eta Gipuzkoan aztertu dituzten epaietan, %13an soilik onartu dela umearen lekukotza froga gisara.

Lekukotzak egiaren antza izatea ez da nahikoa izaten. Perituen txostenak ematen duen egiaztagarritasun indizea garrantzitsua da. Nire semeari ia %100ekoa eman dio. Ez dakit beste kasu horietan zer gertatu den. Gustatuko litzaidake ezagutzea.

Ikastetxeari zer eskatzen diozu?

Egia esan, ez dut ezer jakin nahi haietaz. Elizaren partetik bai espero dut, eta fededun katoliko naizen heinean, exijitu ere egiten dut: epaia ezagututa, justizia kanonikoa aplikatzea nahi dut, eta nire semearen izen ona garbitzea.

Ni ez nago Elizarekin haserre. Eliza milioika abade, erlijioso eta laiko dira, lan txalogarria egiten dute, eta haien aurka ez dut ezer. Baina bai Elizako hierarkiaren edo haren parte baten kontra.

Estatistikek ohartarazi dute Europan bost neskatik batek eta zazpi mutiletik batek sufritzen dutela sexu abusuren bat. Gehiengoa ez dira sekula ezagutzen. Nola egin aurre horri?

Ez dakit. Biktimek gertatu zaiena kontatzea oso zaila da. Gurasoei edo familiei esango nieke adi egoteko euren seme edo alabek duten jokabideari. Biktima hauetan sintomak egoten dira: lo egiteko zailtasuna, antsietatea, buruko mina, tripakoa... Umeak izaera aldatu duela ikusten badute, laguntza eskatzeko esango nieke.]]>
<![CDATA[Ikaslearen lekukotzan oinarrituta zigortu dute Gazteluetako maisua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/012/001/2018-11-16/ikaslearen_lekukotzan_oinarrituta_zigortu_dute_gazteluetako_maisua.htm Fri, 16 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ibai Maruri Bilbao https://www.berria.eus/paperekoa/1872/012/001/2018-11-16/ikaslearen_lekukotzan_oinarrituta_zigortu_dute_gazteluetako_maisua.htm
Epaiak egiatzat jotako kontakizunaren arabera, 2008-2009ko eta 2009-2010eko ikasturteetan Gazteluetako irakasle ohi hori biktimaren tutore moduko bat izan zen. Opus Deiren ikastetxe horretan, ikasle guztiek izaten dute halako gidari bat. Normalean hamabostean behin egiten dituzte tutoretzak, haren bulegoan; gehienera hogei minutu irauten dute, ikasleak aparteko arazorik ez badu. Zigortutako irakasle ohiak, ordea, bileren iraupena eta maiztasuna handitu zuen. Epaiaren arabera, irakasleak bazekien ikaslearentzat «autoritatea» zela. «Hori eta ikasleak sexu kontuetan zuen ezjakintasuna baliatu zituen abusatzeko».

Bost abusu kasu identifikatu dituzte epaileek, eta zehaztu dute «gero eta larriagoak» zirela. Lehen aldian bere belaunetan eserarazi zuen gaztea, «asmo lizunekin». Bigarrenean, alkandora kentzeko eskatu zion, eta ukituak egin zizkion gorputz osoan. Hirugarrenean, ukituak genitaletan ere egin zizkion. Epaileek frogatutzat jo dute gazteak egindako kontakizuna. Baita fiskalak sinesgarritasuna auzitan ipini zituen bi abusurik larrienak ere. Laugarrena eta bosgarrena dira: «masturbatzera behartu» zuela behin, eta beste behin, «mahaiaren kontra atzez jartzera, prakak jaistera eta uzkitik boligrafoa sartzera».

Epaiketa bukaerako ondorioetan, fiskalak esan zuen azken bi gertaera horiei ezin zaiela sinesgarritasuna eman, Espainiako Auzitegi Gorenak horretarako eskatzen dituen hiru baldintzak ez dituztelakoan betetzen. Hala zerrendatu zituen fiskalak berak: «Deklarazioak sinesgarria izan behar du, ez du eduki behar mendekua hartzeko asmorik, eta denboran eutsi behar dio kontakizun bertsuari, ezer aldatu gabe». Haren ustez, hirugarren baldintza hori ez da betetzen, lehen kontaketetan ez zituelako bi abusu horiek aipatu.

Epaileek diote baietz, horiek direla jurisprudentziak ezarritako baldintzak, baina Auzitegi Gorenak berak antzeko kasuetan ontzat eman izan duela biktimen kontakizuna, «adingabeen interesa babesteko» eta «gertatutakoa kontatzeko dituzten zailtasunak kontuan hartu dituztelako». Auzitegi Gorenak esana du horrek ez duela akusatuaren errugabetasun presuntzioa urratzen, eta hori baliatu dute Bizkaiko Auzitegiko epaileek bi abusu horiei egiazkotasuna emateko.

Bi gertaera horiek terapian ibili ondoren kontatu zituen lehenengoz biktimak. «Ulertzen dugu fiskalak uzkurtasunez hartzea; are gehiago, defentsako abokatuak. Baina auzitegi honi ez zaio arraroa egiten luzamendu hori, psikoterapiak lagunduta gai sentitu denean kontatu dituelako. Izan ere, eragin emozional itzela izan duten gertaerak dira».

Familia «oso pozik» agertu da. «Justizia egin da», ohartarazi zuen Patricia de la Hoz abokatuak epaia jaso berritan. «Eragindako mina ez du ezerk konponduko, baina zigorrak gogobete gaitu». Gaztearen aita Juan Cuatrecasasek nabarmendu du semearentzat aitortza moduko bat izan dela epaia. «Beharrezkoa zuen horrelako zerbait biktima gisa aitortuta sentitzeko. Argi geratu da egia esaten zuela, arrazoia zuela, nahiz eta bere kontakizuna baliogabetzen saiatu diren». Gazteluetako zuzendariari eskaera argia egin dio: semeari jendaurrean barkamena eskatzea nahi du.

«Ezohikoa eta eredugarria»

Epaileek ikastetxearen jarrera kritikatu dute. Gurasoek abusuen berri eman zutenean, zuzendaritzak ikerketa bat ireki zuen, eta ondorioztatu zuen ez zela abusu kasurik egon. Epaileen arabera, ikerketa «ez zen izan ez zorrotza, ez serioa». Ikastetxeak erantzun du epaia errespetatzen duela. «Adingabeen aurkako abusuen kontrako borrokarekin duten konpromisoa» berretsi dute.

Errugabe dela aldarrikatu du irakasle ohiak: «Gizarteak eta hedabideek frogarik gabe eta errugabetasun presuntziorik gabe epaitu naute, soilik mutilak kontatzen zuenari sinesgarritasuna emanda». Esan du ez duela barkamenik eskatu behar «egin ez» duen zerbaitengatik.

Shave The Children gobernuz kanpoko erakundeak «pozik» hartu du epaia, «ezohikoa» delako abusuak zigortzea. Sententzia «eredugarria» dela uste du.]]>
<![CDATA[Frantziak paperik gabeko migranteen aurkako neurriak gogortuko ditu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/4594/010/001/2018-11-14/frantziak_paperik_gabeko_migranteen_aurkako_neurriak_gogortuko_ditu.htm Wed, 14 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ibai Maruri Bilbao https://www.berria.eus/paperekoa/4594/010/001/2018-11-14/frantziak_paperik_gabeko_migranteen_aurkako_neurriak_gogortuko_ditu.htm
Espainiako Barne ministroarekin herenegun elkartu zen, eta «lankidetzarako tresna gehiago» eskatu zizkion. Bihar eta etzi Rabaten egongo da, eta Marokoko Barne ministroari herrialdeko mugak «hobeto zain ditzala» eskatuko diola esan du. Castanerren berbetan, Italiatik Europara sartzen diren migratzaile kopuruak %95 egin du behera aurten. «Orain, Espainia da Europarako sarbide nagusia».

Giza eskubideen aldeko eragileek aspalditik salatu dute Frantziako Poliziak mugan atzematen dituen migratzaileak Espainiara itzultzen dituela. Bereziki, Euskal Herrian eta Herrialde Katalanetan gertatzen da. Eta aurten areagotu egin da, gainera. Ministroak berak atzoko elkarrizketan eman zituen datuak. 2008a hasi denetik Frantziako Poliziak 10.000 migrante itzuli dizkio Espainiakoari. Iazko urte osoan baino %20 gehiago dira. Ministroaren arabera, iritsitako «gehienak» migratzaile ekonomikoak dira. Horregatik, asiloa «gutxi batzuei» soilik emango diela iragarri du.]]>
<![CDATA[Urtebetetze oparirik garratzena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1933/008/001/2018-11-03/urtebetetze_oparirik_garratzena.htm Sat, 03 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ibai Maruri Bilbao https://www.berria.eus/paperekoa/1933/008/001/2018-11-03/urtebetetze_oparirik_garratzena.htm
Iritsitakoan, Espainiako Poliziaren bulegoetara jo zuen, eta Bizkaiko Diputazioaren ardurapean utzi zuten. Zornotzako adingabeen zentrora eroan zuten. Lehen harrera egiteko erabiltzen du diputazioak. Handik, beste egoitzetara banatzen dituzte. Azken urtean, hainbatetan salatu izan da gainezka dagoela Zornotzakoa. Ez zen hala duela 11 urte, Hamoumi iritsi zenean. Baina, dena den, egoitzara sartu zen egunaren oroitzapen txarra du. «Oihana da leku hura. Gazteon arteko gerra bat dago. Denbora gehien daroatenak, indartsuenak, iritsi berriei jazartzen zaizkie. Erasoak, lapurretak... Denetarik egoten da». Laugarren egunean, aitari deitu zion Marokora, etxera itzuli gura zuela esanez. Ezin zuen gehiago. Aitak ezetz erantzun zion, anaia gaztea Bilbora bidean zegoelako dagoeneko. Haren zain geratu zen zentroan.

Hamoumik astebete eskas egin zuen Zornotzan. Jarrera ona izan zuenez, Artxandako zentrora eroan zuten, Bilbora. «Han, oso ondo egon nintzen. Askoz hobeto zaintzen gintuzten». Ousman Jallowk denbora gehiago igaro behar izan zuen Zornotzan. Iaz iritsi zen Euskal Herrira, etortzen den adingabe kopurua nabarmen hazi zen sasoian. Gambiakoa da, eta 18 urte ditu. «Ez nintzen ondo egon. Logela batean, 25 gazte ginen. Hiru hilabete igaro nituen han». Berak ere jarrera ona izan zuen, eta Loiuko egoitzara eroan zuten; beste hiru hilabete egin zituen han. Ondoren, diputazioak Galdakaon duen adingabeentzako etxe batean egon da lau hilabetez. Aurten, bere urtebetetze egunean, babes guztiak bukatu zaizkio. Eskolapioek sustatuta Bilbon dagoen Peñascal kooperatibaren prestakuntza ikastaroetan zebilen, eta eurek eman zioten aterpea hasieran. Joan den maiatzetik, Bilboko beste etxe batean bizi da, Itaka-Eskolapioak Fundazioak lagunduta.

18 urte betetzen dituzten egunera arte, senide heldurik gabe iritsi diren adingabeak diputazioaren ardurapean geratzen dira. Baina adingabe izateari uzten diotenean, pertsona independente bihurtzen dira, eta euren kasa bizitzen hasi behar dute. Bilbora iritsi zenean, Hassan Ait Allak bazekien hori. Asko kostata egin zuen Marokotik Euskal Herrirako bidea. Egun bi pasatu zituen kamioi batean ezkutatuta, izututa, Tangertik (Maroko) Aljeciraserako (Andaluzia, Espainia) bidean harrapatuko ote zuten, jan eta edan gabe.

Xehetasun guztiekin gogoratzen du egun haietan sufritutakoa. «Gosea gutxienekoa da. Beldurra da gehien sentitzen duzuna. Lo egiten ahalegintzen zara, denbora azkarrago pasatzeko». Bizkaia iristean, Espainiako Poliziak Durangon duen egoitzara jo zuen. Adingabea zela esan zien, nahiz eta hogei urte zituen ordurako. «Aterpe bat lortu behar nuen ezinbestean. Ez nuen kale gorrian geratu nahi». Handik laster, egia aitortzeko beharra sentitu zuen, eta hala egin zuen. Zorionez, egoitzako arduradunek benetako adina barik ordura arte sinetsarazi ziena kontuan hartzea erabaki zuten. Portaera ona izan zuen, eta etxeetara irtetear zeuden adingabe batzuen ardura eman zioten: «Goizetan sasoiz esnatzen zirela, eta halakoak zaintzeko esan zidaten».

Benetan 21 urte bete zituen egunean, 18 bete zituen erakunde publikoentzat. Eta iritsi zenean saihestea lortu zuena gertatu zen: etxebakoa zen. «Lehen astean, Errekaldeko [etxebakoentzako udal] aterpetxean egon nintzen. Oso txarto pasatu nuen. Han, gauetan egiten nuen lo. Goizetan, formakuntza ikastaroa nuen, Peñascalen. Arratsaldeetan, ez nuen non egonik». Astebete barru, gizarte langilearekin egin behar izan zuen berba. Esan zion ezin zuela luzaroago han jarraitu. Kale gorrian geratu zen, 21 urte zituenean. Astebetez, zerua izan zuen aterpe bakar. «Oso gogorra izan zen. Orain, norbait ikusten dudanean kalean lo egiten, asko sufritzen dut. Laguntzarik jaso izan ez banu, nik ere hala buka nezakeen». Marokoar bat ezagutzen zuen, eta hari kontatu zion zer gertatzen zitzaion. Hilabete egin zuen harenean bizitzen. Goiz batean, Peñascaleko zuzendariak esan zion Itakakoek elkarrizketa bat egin nahi ziotela. Urriaren 10ean, lehen urtea bete du eurekin. 23 urte ditu egun.

Adindun bihurtu diren arte izan duten babes hori bat-batean ez moztea; hori da gazteon beharra, Hamoumiren berbetan: «Lehenik eta behin, aterpea behar duzu, etxe bat. Gero, ikasten jarraitzeko aukera, lan egiten hasi ahal izateko. Eta lagunduko zaituen norbait, orientatzaile bat». Artxandako zentroan astero hamabi euroko paga ematen zioten. Aurrezten ahalegintzen zen. «Ezin nuen nik gorde, hezitzaile bati ematen nion. Bestela, beste mutilek lapurtuko zidaten». Urtebetetze egunean aurreztuta zuen dirua eta beste 60 euro jaso zituen. Zorroa lepora bota, eta kalera. Bera ere Errekaldeko aterpetxera joan zen, lotarako leku bila. «Ez nuen inor ezagutzen hirian. Ez nuen hizkuntza menderatzen. Seguruenik, ez nituen behar beste aprobetxatu adingabeen zentroan ematen zizkiguten gaztelania eskolak. Zazpi hilabete baino ez nituen egin han; askorik ere ezin izan nuen ikasi».

Salatu du zentroetan ez dituztela behar beste prestatzen kaleratuko dituzten egunerako. «Aholku batzuk ematen dizkigute, baina ez dakigu oso ondo nora jo laguntza eske». Elkarte bila hasi zen. Jesusen Lagundiak Arrupe Etxean duen Hemen programara jo zuen. Gaztelania eskolak ematen hasi zitzaizkion. Oinarrizko Lanbide Heziketako mekanizazio ikastaro bat topatu zioten. Hemenekoek etxe bat ere aurkitu zioten, eta Elizbarrutiko Caritasek ordaintzen zion. «Beste gazte batekin egon nintzen. Astero hogei euro ematen zizkiguten jatekoa-eta erosteko. Orduan jakin nuen zer den gosea. Nire dirua kudeatzen ikasi behar izan nuen, jatekoa erosten eta kozinatzen». Esan du adingabeen zentroetan sukaldeko lanik ere ez dietela irakasten. Mahaia jartzen eta garbitzen dute, baina jatekoa eginda ematen diete. «Bakarrik bizitzen hasi behar dugunean, ez dakigu ezta arrautza bat frijitzen ere. Ez gaituzte behar bezala prestatzen kalera joango garenerako. Zuk ikasi behar duzu, ezinbestean». Eta lortzen ez dutenek, hondoa jotzen dute. Hirurek esan dute kalean adikzioekin bukatu duten gazteak ezagutzen dituztela.

Etorkizun hobe baten bila abiatu ziren hirurak, beste hainbat adingabe bezala. Joan den astean eman zuen Bilboko Udalak Ikuspegi EHU Euskal Herriko Unibertsitateak egin duen azken azterketaren berri. Bizkaiko hiriburuko kaleetan bizi direnen profila hau da: gizona, 18 eta 28 urte artekoa, eta Magrebekoa —gehienbat, marokoarrak—. Eta joan den astean ezagutarazi zituzten bi urtean behin Araba, Bizkai eta Gipuzkoako herri nagusietan egiten den etxegabeen zenbaketaren emaitzak ere; urriaren 18ko gauean ibili ziren boluntarioak kontaketan. 2016tik Bilbon bikoiztu egin da topatutakoen kopurua; Barakaldon, hirukoiztu. EHUko azterlanaren arduradun Gorka Morenok argi du: bakarrik etorri diren adingabeen kopuruaren gorakadak zer ikusi zuzena izan du.

Egoera gero eta gordinagoa izango dela uste dute hirurek, aurrerantzean ere etorriko direla adingabeak. Gainera, EHUren ikerketa beraren arabera, migratzaile adingabeen erdiak baino gehiago norbaitek aholkatuta etorri dira Bilbora. Hamoumik eta Ait Allak esan dute etorri aurretik semeak Bilbon dituzten familiak ezagutzen zituztela euren eskualdean. «Bagenekien hemen arreta ona ematen zaiela adingabeei», berretsi du Hamoumik. «Ez nuke esango Marokon gosez hiltzen gaudenik. Ez da hala. Baina gazteok ez dugu etorkizunik», nabarmendu du. Hala ere, aitortu du ez zuela espero hemen aurkituko zuena «hain gogorra» izango zenik. «Ez nuen uste hainbeste oztopo eta zailtasun izango nuenik. Iritsi eta lana topatuko dugula sinetsita gatoz. Etortzean sekulako danbatekoa jasotzen dugu». Hala ere, merezi duela uste du: «Europako edozein herrialde krisi ekonomikoan egonda ere Maroko baino hobea da».

Gizartean errotuta

Antzeko egoera zeukan Jallowek Gambian. «Ezin nuen han jarraitu; ez nuen etorkizunik. Bizimodu hobe baten bila joateko utzi nuen nire sorterria». Eta hori lortu ahal izateko sekulako esfortzua egin behar izan zuen. 16 urterekin alde egin, eta bi urte behar izan zituen Euskal Herrira iristeko: Senegal, Mali, Burkina Faso, Niger, Libia eta Italia igaro zituen. Malin sukaldari ibili zen bi hilez, segitzeko dirua lortzeko. Libian ere beste bi hilabete eta erdi egin zituen lanean. 200 dinar ordaindu zizkioten. «Oso gutxi da».

Hirurek eskertzen dute jaso duten laguntza. Eurek jakin dute aprobetxatzen. Hamoumik bizitza normalizatua du. Erabat errotu da Bilbon. Uda hasierara arte beharrean egon da. Kontratua amaitu zitzaion. Orain, besterik topatu bitartean, goi mailako Lanbide Heziketa ikasi gura du.

Ait Allak sukaldaritza ikasten du goizetan; arratsaldez, praktiketan dabil jatetxe batean. Ugazabak esan dio kontratua eskaini gura diola. Oraindik ezin du: bizitzeko baimena eman behar dio Espainiako Gobernuak. Horretarako hiru urte egin behar ditu hemen. Urtarrilean beteko ditu. Hala, 2019an, kontratua eskuan, lanerako baimena ere eskatu ahal izango du. Gutxienez, urtebeteko kontratua eskatuko diote.

Jallowek berak bakarrik egin zituen bizitzeko baimena eskatzeko paperak Immigrazio Bulegoan, eta onartu egin zioten. Joan den astelehenean joan behar izan zuen berritzera. Zurgintza ikasten dabil, eta apirilean praktikak egingo ditu. Lana topatzen badu, bizitzeko baimenaz gain lanerakoa ere eman ahal izango dio Espainiako Gobernuak. «Bizitzeko lan egin nahi dugu, besterik ez».]]>
<![CDATA[«Ongarria» mugimendu antiespezistari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/007/001/2018-11-02/ongarria_mugimendu_antiespezistari.htm Fri, 02 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ibai Maruri Bilbao https://www.berria.eus/paperekoa/1872/007/001/2018-11-02/ongarria_mugimendu_antiespezistari.htm
Euskal Herriko mugimendu animalistan aspalditik dabiltzan elkarte batzuek bultzatu dute Nor taldea. Hauek dira sustatzaileak: Bilboko Animalistak, Ermuko eta Eibarko Aiuri, Iruñeko LiberAbere, Donostialdeko Askekintza, Gasteizko Bezala eta Equipo Antiespecista, Tolosaldeko Kimera, eta Debagoienako Uluak. Atzokoa izan duten elkarrekin egindako lehen mobilizazio publikoa.

Moyua plazan elkartu ziren, eta Bilboko udaletxera arteko bidea egin zuten, Animalien askapena lelopean. Goiburu hori zuen buruan zihoan pankartak, baina ez zen bakarra. Animaliek egiten dugun guztia sentitzen dute irakur zitekeen beste batean. Animaliak askatu, kapitala suntsitu beste batean. «Espezismoa suntsitu», «Behiak larrean eta ez plater gainean», «Ehizarik ez, hiltegirik ere ez» eta tankerako leloak oihukatu zituzten bidean. Hiltegietako argazkiak ere eraman zituzten, elikadura industriako jarduera batzuk salatzeko.

«Mugimendu indartsuagoa» sortzeko lehen urratsa egin zuten atzo, Saguesen esanetan. «Gu baino lehen, eta egungoa baino askoz ere giro arrotzagoan, bidea egiten hasi zirenen lekukoa hartu dugu, eta mugimendua martxan jarri zuten horien lekukoa hartu nahi dugu». Aurrekoek «hazia erein» zutela esan zuen; atzo Bilbon bildutakoek «lurra ongarritzeko konpromisoa» hartu zuten.

Aurrean «arerio indartsua» dutela ohartarazi zien; horregatik indarrak batzearen garrantzia. «Gizakiz besteko animalien aurkako zapalkuntza eta indarkeria eguneroko kontu bilakatu ditugu; normalizatu egin dugu gizakiz besteko animalion interesak kontuan hartzen ez dituen sistema espezista». Saguesen esanetan, «gizakien eta gainontzeko espezieen artean horma sendoa» eraiki da, eta «oinarri sendoak» ditu. «Baina sendoa da, era berean, gizakiok eta gainerako animaliok multzo berean batzen gaituena: sentitzeko gaitasuna». Horregatik, harresi hori «botatzeko garaia» dela iruditzen zaie Nor taldeko kideei.

Saguesek zehaztu zuen antiespezismoa «animalien oinarrizko interesak aldarrikatzea eta animalien aurkako zapalkuntza borrokatzea» dela. Baina ez hori bakarrik. Haren esanetan, «zapalkuntza ororen aukako borroka» ere bada. «Eraman behar gaitu pribilegio guztiez jabetzera, eta pribilegio horien inguruko gogoeta egitera, berrikustera. Zapalkuntza baten kontrako borrokak ezin duelako beste zapalkuntza bat justifikatu». Esan zuen matxismoak, arrazakeriak, LGTBIfobiak, kapazitismoak eta faxismoak ez dutela tokirik animalien askapenerako mugimenduan.

Kontzientzia pizteko

Beste batzuetan ere elkartu izan dira Euskal Herriko elkarteak animalien aurkako jokabide zehatzak salatzeko; zezenketak edo zirkuan egiten den animalien erabilera, esaterako. Baina batera egin duten lehen manifestazio antiespezista izan zen atzokoa. «Madrilen urtero egiten dute azaroko lehen asteburuan manifestazio antiespezista bat. Euskal Herrian antzeko zerbait egin nahi genuen, gure herriko mugimendua erakustera emateko, eta gure arteko indarrak batu eta elkarri babesa emateko», azaldu zuen Gasteizko Bezala elkarteko Ainara Martinezek. Itxaropentsu baina tentuz agertu zen: «Euskal gizarteak aparteko kontzientzia politikoa du. Horrek erraztu egiten du bidegabekerien alde politikoa ikustea. Baina, era berean, animalien eskubideen aldeko borroka oraindik bigarren edo hirugarren mailakotzat dute askok».

Hori aldatzea dute orain erronka, «animalien sufrimenduaren inguruko kontzientzia sortzea». Manifestazioaz gain, goizean pintxo pote beganoa egin zuten Zazpikaleetan. Bilboko Animalistak elkarteak eta Piztiak konpartsak antolatzen dute urtero, azaroaren 1ean, Beganismoaren Mundu Egunean. «Beganismoa zer den azaldu nahi dugu. Bilbon gero eta kontzientzia handiagoa dago; eta urtero jende gehiago animatzen da parte hartzera», azaldu zuen elkarteko kide Alba Mendozak.]]>
<![CDATA[Erritmoa ezartzera joango dira]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1834/021/001/2018-11-01/erritmoa_ezartzera_joango_dira.htm Thu, 01 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ibai Maruri Bilbao https://www.berria.eus/paperekoa/1834/021/001/2018-11-01/erritmoa_ezartzera_joango_dira.htm
Atzo hautatu zuten materiala, Bilboko frontoian. Biak gustura agertu ziren. Urrutikoetxeak esan zuen antzekoak direla lau pilotak, nahiz eta iruditu bereak apur bat biziagoak direla. 106,8 eta 105,7 gramo dituzte Ezkurdiarenek; 105,4 eta 104,4g dituzte Urrutikoetxeak aukeratu dituenek.

Finalera pasatzeko moduan ikusten dira bata zein bestea. Urrutikoetxeak estatistika du alde: Ezkurdiak inoiz ez dio irabazi banakako jokoan. Hirutan lehiatu dira; birritan buruz buruko txapelketan, eta behin, lau eta erdikoan. Iazko urrian izan zen azken norgehiagoka hori, final-laurdenetako ligaxkan, eta bizkaitarra nagusitu zen: 22-14.

Halere, Urrutikoetxeak ez du uste erreferentzia modura erabil daitekeenik. «Orain dugun egoera fisikoa eta duela urtebetekoa ez dira berak. Ez nituzke konparatuko». Izan ere, hiru hilabetez ariketa fisikorik egin gabe egon da uda partean Urrutikoetxea, mononukleosiak jota. Hala ere, gustura dago txapelketan orain arte egin duen lanarekin. «Indartsu» sumatzen du bere burua. Ligaxkan jokatu dituen hiru partidetatik azkenak egin dio «huts», Retegi Biren aurka jokatutakoak. Kostata lortu zuen finalaurrekoetan sartzea. Aitortu du nekea sentitu zuela eta «zangoak motel» izan zituela.

Ezkurdia, berriz, bikain aritu da ligaxkan, «indartsu». Hala ere, nafarrak ez du bere burua faborito ikusi nahi izan. «Urrutikoetxea teknikoki oso ona da». Txapelketan egindako lanarekin «gustura» sentitzen da. Halere, ez da atzera begira geratu. «Ligaxkan partida onak egin ditut, baina finalaurrekoa igandean jokatuko da, 18:00etan, eta orduan aurretik egindakoak ez du balioko». Asko entrenatu da, eta eguneroko lan hori fruitu onak ematen ari dela iruditzen zaio. Udako jaialdietan «gogor» ibili da. Eta ilusiorik ere ez zaio falta. «Berezia litzateke finala jokatzea, eta gehiago Nafarroan jokatzea».

Orain arte jende gutxi dabil txapelketan, eta igandeko finalaurrekoak ere ez du aparteko interesik piztu oraingoz. Atzo, soilik 390 sarrera zeuden salduta. Hurrengo egunetan mugimendu handiagoa espero dute leihatilan, baina kostako da mila ikusle baino gehiago biltzea.]]>
<![CDATA[Urrutikoetxeak uste du Ezkurdia dela finalaurrekorako faboritoa]]> https://www.berria.eus/albisteak/158750/urrutikoetxeak_uste_du_ezkurdia_dela_finalaurrekorako_faboritoa.htm Wed, 31 Oct 2018 15:48:29 +0100 Ibai Maruri Bilbao https://www.berria.eus/albisteak/158750/urrutikoetxeak_uste_du_ezkurdia_dela_finalaurrekorako_faboritoa.htm Atzo goizean, Oinatz Bengoetxeak eta Jokin Altunak aukeratu zituzten Labriten (Iruñea) lehen finalerdirako pilotak.]]> <![CDATA[«Eskola publikoak ikasleen %80-90 biltzea lortu behar da»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1899/008/001/2018-10-26/eskola_publikoak_ikasleen_80_90_biltzea_lortu_behar_da.htm Fri, 26 Oct 2018 00:00:00 +0200 Ibai Maruri Bilbao https://www.berria.eus/paperekoa/1899/008/001/2018-10-26/eskola_publikoak_ikasleen_80_90_biltzea_lortu_behar_da.htm
Hezkuntza legea adosteko prozesua hutsetik hasteko eskatu duzue. Zergatik?

Prozesua bukatzen bada parlamentuko bigarren eta hirugarren taldeen ezetzarekin eta hezkuntza publikoko eragileen ezetzarekin, ez da eraginkorra izango hezkuntza sistema publikoak behar duen legea adosteko. Eusko Jaurlaritzak asko aldatu behar du jarrera, eztabaida eraginkor bat sortu ahal izateko. Gu ekarpenak egiteko prest gaude. Eusko Legebiltzarreko saioaren ebazpenari hamabost ekarpen egin genizkion. Eta bi urte daramatzagu beste hainbat ekinaldiren bitartez nolako hezkuntza nahi dugun azaltzen. Ikusiko dugu gobernuak nola bideratzen duen lege proiektua. Beste kontu bat da gure babesa jasoko duen edo ez.

Zer falta du Hezkuntza Sailak egindako proposamenak?

Guretzat ezinbestekoa den gai bat: eskola publikoak hezkuntza sistemaren ardatza izan behar du, eta hori zehaztu behar du. Ez da aipatu ere egiten eskola publikoak bete beharreko lana. Hezkuntza sistemaren diagnostikoa egitea ere falta da. Azterketa objektibo eta tekniko bat eskatu dugu. Baina Jaurlaritzak ez du egin; azterketatxo bat egiten ari direla esan digute. Horrez gain, finantzaketaz ere ez du ezer esaten, eta segregazioaren arazoari erantzun eskasa ematen dio.

Sare publikoak sistemaren ardatza izan behar duela diozu. Eredu horretan zein izango litzateke itunpeko sarearen lekua?

Hezkuntza publikoa, ardatza; itunpekoa, subsidiarioa. Baina gure herrian gero eta itunpeko gehiago dugu, haur hezkuntzatik hasi eta unibertsitateraino. Ikusi besterik ez dago zer gertatzen ari den Bilbon unibertsitate pribatuekin. Itunpekoek eskubidea dute beren heziketa eskaintzeko, baina familia bakoitzak ordaindu behar du sistema publikotik kanpo ikasi nahi badu. Hori gertatzen da Europako Batasuneko herrialde gehienetan. Ikastolekin eta beste itunpekoekin lan egin beharko da. Trantsizio prozesu bat behar dugu, eskola publikoak gero eta indar handiagoa jasotzeko. Eztabaida sakon bat egin behar dugu herri honetan. Ez da normala Europan irakaskuntza pribatu gehien daukan lurraldea Euskal Autonomia Erkidegoa izatea. Ez gara esaten ari egun batetik bestera egin behar dela.

Zuen ereduan, itunpeko ikastetxeetan zer ordaindu beharko luke diru publikoak?

Gaur egun derrigorrezko hezkuntza ordaintzen du. Baina ikusten ari gara itunpekoek kuotak ere kobratzen dituztela, eta hori ez da legezkoa. Salaketak jarri dira legez kanpoko kuotak kobratzen dituztelako. Abiapuntua izan behar du kuotak desagertzeak. Hori lehen pausoa izan daiteke hezkuntza sistema ordenatzen hasteko. Gero ikusiko dugu trantsizio prozesuan zer eginkizun beteko duten pribatuek. Gure helburua hau da: eskola publikoak ikasleen %80-90 biltzea lortu behar da.

Euskaraz B2 maila lortzea posible al da euskarazko murgiltze eredurik ezarri gabe?

Orain arteko ereduak berea bete du, nolabait. Ez ditu helburu guztiak bete: euskalduntzean hutsuneak utzi ditu. Orain, gure apustua izan behar da euskara ardatz duen sistema bat sortzea, baina eskola bukatzean gaztelaniaz eta ingelesez ere moldatzeko gaitasuna izan beharko dute ikasleek. Murgiltze eredu ezberdinak daude, eta aztertu egin beharko lirateke, egokiena hautatzeko. Nik uste dut badagoela aukera hizkuntzen inguruan ados jartzeko: ia denok uste dugu euskarak ardatz izan behar duela eta hiru eleko eskola izan behar dugula.

Nahiz eta Jaurlaritzaren proposamenak B1 maila aipatu atzerriko hizkuntzarentzat, astelehenean B2ra igotzea adostu zuten EAJk, PSEk eta PPk. Lortzeko modukoa da? Zelan?

Baliabide gehiago jarrita. Hori gabe oso zaila da. Astelehenean gertatu zen EAJk nahi zuela gobernuaren dokumentuak legebiltzarraren oniritzia jasotzea, eta, horretarako, PPren eskaera asko onartu zituen.

Zerk sortzen du segregazioa? Nola konpon daiteke?

Gogoeta sakona behar du horrek. Hezkuntza publikoak egiturazko arazoak ditu azken urteetan. Inbertsioak gero eta gutxiago dira. Jendeak batzuetan erabakitzen du legez kanpoko kuota txikiak ordaindu eta itunpeko ikastetxeetara joatea. Hezkuntza publikoa kohesiorako tresna nagusia da, eta guretzat herri gisa erronka izan behar du hori indartzeak. Baliabide gutxi jasotzen badira, kalitateak behera egiten du. Gehiago ez badu behera egin, langileen eta familien esfortzuagatik ez du egin. Euskal Herrian jatorri eta gizarte maila askotako jendea bizi gara. Guztien arteko kohesioa lor dezakeen bakarra eskola publikoa da. Datuak mahai gainean daude: itunpekoek obligazioa daukate ikasle guztiak jasotzeko. Lehen urtean hala egiten dute, baina bigarrenean ihes egiten dute. Gogoeta egin behar dugu horretan zer eragin duten kuotek eta itunpekoei lotutako beste hainbat kontuk.

Ebaluazio eredua berritu nahi da. Nola ebaluatu behar dira ikasleak eta irakasleak?

Ebaluazio globala: ikasleena, irakasleena eta hezkuntzarena, oro har. Inportanteak dira nazioartean eta estatuan egiten diren ebaluazioak, baina ados jartzea lortu behar dugu gure hezkuntza sistema propioa baloratzeko. Ebaluazio hori ikasturtean zehar egin behar da, konpetentzien arabera. PISA eta bestelakoak badaude, baina gu oso kritikoak gara, oso ikuspegi lehiakorra dutelako.

Azken lan eskaintza publikoan hainbat postu hutsik geratu dira, azterketak gainditu dituztenen kopurua txikiagoa delako. Gabeziak daude irakasleen prestakuntzan?

Lanpostu deialdietako eredua zalantzan dago. Hori ere aztertu behar da. Irakasleen formakuntza oso ona da, graduetan zein masterretan. Baina beharrezkoa da sarean egin daitekeen master publiko bat. EHUk orain duen masterretik kanpo geratzen dira asko: jende asko dugu dirutza ordaintzen unibertsitate pribatuetan. Eta, lanean hasita, formakuntzak etengabekoa izan behar du.]]>
<![CDATA[Euskalgintza «berriaren» oinarriak proposatu ditu Eusko Ikaskuntzak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2018-10-20/euskalgintza_berriaren_oinarriak_proposatu_ditu_eusko_ikaskuntzak.htm Sat, 20 Oct 2018 00:00:00 +0200 Ibai Maruri Bilbao https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2018-10-20/euskalgintza_berriaren_oinarriak_proposatu_ditu_eusko_ikaskuntzak.htm
Mendeurrenaren harira, Eusko Ikaskuntzak bost ikerketa proiektu ipini ditu martxan, etorkizuneko Euskal Herrira begira. Horietako bat da euskarari dagokiona. «Hizkuntza komunitatean ipini dugu fokua, modu prospektiboan ulertuta: euskaraz bizi, garatu eta munduratu nahi duen komunitatea. Komunitate horrek zer indar, zer kapital dituen aztertu dugu, gerora begira garatzeko eta munduratzeko. 2040an non nahi lukeen egon galdetu diogu. Eta gaurtik nahi duen egoera horretara iristeko zer tresna beharko dituen aztertu dugu». Bi urte luze igaro dituzte hori guztia lantzen. Emaitza azaroaren 23an Oñatin (Gipuzkoa) egingo duten azken saioan aurkeztuko dute. Atzoko adierazpena «sintesia» izan dela zehaztu du Irizarrek, «akuilu bat, aurrera begira akordio sozial eta politiko indartsu bat erdiesteko».

Eusko Ikaskuntzaren adierazpenean mota askotako proposamenak daude. Besteak beste, euskararen ulermen unibertsala eskatzen da, hizkuntza eskubideak gainontzekoen pare jartzea, euskalgintza biziberritzea, euskarazko sorkuntza sustatzea eta laguntzea, euskarazko komunikabideen sistema sortzea eta euskara enpresetan lan hizkuntza bihurtzea. Hiztun komunitateak dituen sei aktibo nagusiak identifikatu dira, eta horiek handitzeko neurriak proposatu dira. Euskalgintzari eta, haren bitartez, gizarteari zuzenduta dago.

Euskalgintza barruko «konfrontazio garaia gaindituta», euskalgintza berria sortzen ari dela uste du. 20. Korrikan euskalgintzak elkarrekin egindako kilometroa, Euskaraldia eta atzoko agiria ipini ditu adibide. «Kolore bakarreko baina tonalitate askoko hizkuntza politika eta estrategia sortu behar dugu, eta ikusten ari gara hori posible dela».]]>
<![CDATA[Ikastolek eskolatze batzordeen erabakiekin lotu dute segregazioa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2018-10-19/ikastolek_eskolatze_batzordeen_erabakiekin_lotu_dute_segregazioa.htm Fri, 19 Oct 2018 00:00:00 +0200 Ibai Maruri Bilbao https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2018-10-19/ikastolek_eskolatze_batzordeen_erabakiekin_lotu_dute_segregazioa.htm
Atzerriko jatorria duten ikasleen eskolatzea «herri apustua» dela uste du Ikastolen Elkarteak. Nabarmendu dute egoera aztertu eta eragileen artean «irtenbide integralak» adostu behar direla. «Ekimena» hartu nahi izan dute. Horregatik, elkarteko artezkaritza kontseiluko eta zuzendaritzako kideek babestuta, euren proposamena aurkeztu zuten Tellituk berak eta Nekane Artola lehendakariordeak, atzo. Zortzi neurri dira; eskolatze batzordeena da lehena. Baina badute eskaera gehiago ere, eta «horrek besteko garrantzia edo gehiago» dute ikastolentzat. Besteak beste, hizkuntza ereduen sistema kendu eta murgiltze eredua ezartzea nahi dute. «Ez genuke ulertuko [EAEko] Hezkuntza Lege berriak apustu hori ez egitea. Ezinbestekoa da, eta ez bakarrik segregazioa gainditzeko». Tellituk uste du gaztelania hizkuntza hegemonikoa izateak baduela eragina: «Ezin dugu ahaztu atzerriko jatorria duten ikasleak gizarteratzeko eginbidean hizkuntza ereduen sistema hautespen eta baztertze bidea bihurtu izan dela».

Orain gainontzeko eragileei azalduko diete euren proposamena. «Batzuetan badirudi mutur bateko eta besteko jarrerak ordezkatzen ditugula, baina segregazioaren kontu honetan dirudien baino gertuago daude eragileon jarrerak», nabarmendu du Tellituk. Esan du zortzi puntuko proposamena taxutzen ibili direnean beste eragileek egindakoak ere irakurri dituztela, eta «espero baino antzekotasun gehiago» topatu dituztela euren artean.

Datua urte batetik bestera aldatu egiten dela esan du Tellituk, baina, batez beste, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako eskoletan dauden jatorri atzerritarreko ikasleen %4 eta %5 artean dago ikastoletan matrikulatuta. «Ezin ditugu begiak itxi egungo errealitatearen aurrean», aitortu du Artolak. Hala ere, Tellituk ohartarazi du hiru herrialde historikoetako hiriburuetako egoera hori den arren, zortzi herritan ikastola dela atzerritar gehien dituen ikastetxea. Gehitu du «duela urte batzuk» Gipuzkoan egoera «orekatuagoa» izan zela. «Politika okerren erruz egin du okerrera egoerak». Politika berriak nahi ditu egoera orekatura itzultzeko.]]>
<![CDATA[Eskolatze Batzordeetan eragileek parte hartzeko eskatu dute ikastolek, segregazioa gainditzen hasteko]]> https://www.berria.eus/albisteak/158205/eskolatze_batzordeetan_eragileek_parte_hartzeko_eskatu_dute_ikastolek_segregazioa_gainditzen_hasteko.htm Thu, 18 Oct 2018 16:43:00 +0200 Ibai Maruri Bilbao https://www.berria.eus/albisteak/158205/eskolatze_batzordeetan_eragileek_parte_hartzeko_eskatu_dute_ikastolek_segregazioa_gainditzen_hasteko.htm <![CDATA[Herritar gehienek «ikuspegi irekia» dute errefuxiatuei buruz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1889/008/001/2018-10-18/herritar_gehienek_ikuspegi_irekia_dute_errefuxiatuei_buruz.htm Thu, 18 Oct 2018 00:00:00 +0200 Ibai Maruri Bilbao https://www.berria.eus/paperekoa/1889/008/001/2018-10-18/herritar_gehienek_ikuspegi_irekia_dute_errefuxiatuei_buruz.htm
Aurreko txostenetan ikusitako beste hainbat arlo egonkortu egin dira. Adibidez, integratzeko esfortzua etorkinek egin behar dutela uste du gehiengo zabalak, eta hala izan da Barometroa egiten hasi zirenetik. «Alde horretatik, oso asimilazionistak gara. Gutxik uste dute bertokoek ahalegina egin beharko genukeela kanpotik datozen ohiturak ezagutzeko». Aurreiritziak ere igualtsu mantendu dira. Besteak beste, gizarte zerbitzuak eta laguntzak gehiegi baliatzen dituztela pentsatzen dute gehienek. Hala ere, aitortzen dizkiete eskubide batzuk: baimenik gabe etorri direnentzat osasun eta hezkuntza eskubideak bermatzea nahi dute. Ez, ordea, gainontzeko zerbitzu publikoak erabili ahal izateko eskubidea; Espainiako Gobernuak bizitzeko baimena eman izana eskatzen dute horretarako.

Segurtasun faltarik ez

Etorkinak matxismoarekin lotzen dira, eta uste hori egonkor mantendu da. Beherako bidea egin du, ordea, segurtasun faltarekin lotzen dituen aurreiritziak. Morenok nabarmendu du inkesta egin baino pare bat hilabete lehenago segurtasun falta puri-purian egon ziren gaietako bat izan zela, Bizkaian izandako hilketa eta eraso batzuengatik batez ere. «Hedabideetan bolo-bolo ibili arren, herritarrengan ez zuen eraginik izan», zehaztu du.

Jatorriaren arabera, gurago dituzte antzekotasun sozioekonomiko handiagoa dutenak. Errumaniakoak dira salbuespen, uste delako ijitoak direla. Mesfidantza handiena herrialde musulmanetatik etorritakoek sortzen dute.]]>
<![CDATA[Errefuxiatuen inguruko jarrera irekia egonkortu da Araba, Bizkai eta Gipuzkoako herritarren artean]]> https://www.berria.eus/albisteak/158152/errefuxiatuen_inguruko_jarrera_irekia_egonkortu_da_araba_bizkai_eta_gipuzkoako_herritarren_artean.htm Wed, 17 Oct 2018 12:08:10 +0200 Ibai Maruri Bilbao https://www.berria.eus/albisteak/158152/errefuxiatuen_inguruko_jarrera_irekia_egonkortu_da_araba_bizkai_eta_gipuzkoako_herritarren_artean.htm <![CDATA[Euskal Herri feminista bistan jarriko da Bilbon urriaren 27an]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1834/013/001/2018-10-17/euskal_herri_feminista_bistan_jarriko_da_bilbon_urriaren_27an.htm Wed, 17 Oct 2018 00:00:00 +0200 Ibai Maruri Bilbao https://www.berria.eus/paperekoa/1834/013/001/2018-10-17/euskal_herri_feminista_bistan_jarriko_da_bilbon_urriaren_27an.htm
«Egun handia izango da Euskal Herriko mugimendu feministarentzat», azaldu zuen Naia Torrealdaik. Feministon Herria eguneko ekitaldi nagusietako bat Alternatiba Feministen Azoka izango da. Euskal Herrian martxan dauden proiektu feministak erakutsiko dituzte goizean. «Euskal Herri feministara bidean, bizitzako hainbat arlotan eraldaketa lanetan ari diren egitasmoak izango dira protagonista».

Eguna 10:00etan hasiko da, gosari feminista batekin. Ondoren, solasaldia eta mahai ingurua izango dira Emakumeon Mundu Martxako kideekin. Honako hau izango da mahai inguruaren izenburua: Feministon bakea eraikitzen. «Gogoratu aurten beren bizi proiektua Euskal Herrian zuten sei emakume erail dituela indarkeria matxistak. Hori al da bakea? Galdera asko ditugu erantzuteko», ohartarazi zuen Cony Carranzak. Horrez gain, andreen bazkaria ere egingo dute Areatzan, eta arratsaldean manifestazioa. 17:30ean abiatuko da, Arriaga plazatik, Batu indarrak, urrutira goaz! Gure gorputzen eta lurraldeen burujabetzarantz lelopean. Iluntze aldera, kontzertuekin bukatuko dute Feministon Herria eguna: jaia girotzeko kantua sortu duten MICE, Sustraians, Ni Yuta Ni Tuya eta Gora Etorri igaroko dira oholtzatik.

Parte hartzera deitu dute. Lehen zita, bada, datorren astelehenerako ipini dute. 17:15ean Areatzan egoteko eskatu dute, topagunera etorriko direnekin Bizkaia aretora abiatzeko kalejiran. Han egingo dute hasiera eta harrera ekitaldia, 18:00etan. Hori izango da astebeteko topagunearen abiapuntua.]]>
<![CDATA[Feministon Herria egingo dute urriaren 27an, Bilbon]]> https://www.berria.eus/albisteak/158108/feministon_herria_egingo_dute_urriaren_27an_bilbon.htm Tue, 16 Oct 2018 07:29:30 +0200 Ibai Maruri Bilbao https://www.berria.eus/albisteak/158108/feministon_herria_egingo_dute_urriaren_27an_bilbon.htm <![CDATA[«Lorpen gazi-gozoa»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1965/003/001/2018-10-16/lorpen_gazi_gozoa.htm Tue, 16 Oct 2018 00:00:00 +0200 Ibai Maruri Bilbao https://www.berria.eus/paperekoa/1965/003/001/2018-10-16/lorpen_gazi_gozoa.htm Unea heldu da. Justizia Iñigorentzat leloa zuen pankarta. Hari segika, dozenaka lagun, «Justizia Iñigorentzat» oihuka. Babesik ez zuten falta izan Iñigo Cabacas zenaren gurasoek. Saminaren gainetik, poza zuten, ilusioa. «Sei urte eta erdi daramagu hau itxaroten. Inork ez zuen espero iritsiko ginenik. Baina [Jone Goirizelaia] abokatuaren lanari eta gizartearen presioari esker, hemen gaude», esan zuen aitak. Barruan entzungo zituenen beldur zen ama: «Gogorra izango da. Badakit gezur asko esango dituztela. Baina Iñigo guk geneukan bakarra zen, eta kendu egin ziguten. Horregatik, pozik nago gaur [atzo] hemen gaudelako».

Pozik, baina penatuta, operazioaren buruak ez daudelako auzipetuta. Epaiketa «lorpen gazi-gozoa» zela aitortu zuten biek. Gotzon Martinezek uste du gurasoak «torturatu» egin dituztela. Haiei babesa ematera joan zen, beren-beregi, Getxotik (Bizkaia). «Hau antzerki hutsa da. Gurasoekin egin dutena ez al da giza eskubideen aurka joatea? Ez dute justiziarik izan». Martinezek ez du uste epaia bidezkoa izango denik. Hasteko, uste duelako auzipetuak falta direla. Eta, bigarrenik, egotekotan, «zigor txikiak» espero dituelako.

Antzeko «etsipena» erakutsi zuen Fernando Villarrek ere. «Esperientziak erakusten dit ezerezean geratuko dela guztia. Beharbada, zigorren bat jasoko dute, baina ez kartzelan sartzeko bestekoa. Eta, gero, indultua emango diete». Celia Iturriagak aginduak eman zituen ertzaina ikusi nahi zuen auzipetuta. «Bestela zer justizia da hau? Beti gure kontra eta haien alde dagoena».

Jone Goirizelaia abokatuak itxaropentsu egin zuen berba. Aitortu zuen traba asko gainditu behar izan dituela, baina gauzak lortuz joan direla. «Fiskalagatik balitz, epaiketarik ere ez litzateke egingo, baina hemen gaude». Epaiketa bukatu aurretik Cabacas zauritu zen egunean zer gertatu zen argitzea nahi du. Baita «polizia operazioen inguruko inpunitatea bukatzea» ere.

Elkarretaratzera joandakoei eskerrak eman zizkieten Koldo Gutierrezek eta Eneritz Zabalak, lagun eta senideen izenean. «Gizarteak ezin du onartu hau guztia zigorrik gabe amaitzea hiru aste barru», ohartarazi zuen Gutierrezek. «Egiaren aitortza, justizia, erreparazioa eta berriro errepikatuko ez den bermea» izan ziren Zabalak egindako eskaerak.]]>
<![CDATA[Fiskalak ez ditu kontuan hartu Gazteluetako salaketa larrienak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/010/001/2018-10-12/fiskalak_ez_ditu_kontuan_hartu_gazteluetako_salaketa_larrienak.htm Fri, 12 Oct 2018 00:00:00 +0200 Ibai Maruri Bilbao https://www.berria.eus/paperekoa/1879/010/001/2018-10-12/fiskalak_ez_ditu_kontuan_hartu_gazteluetako_salaketa_larrienak.htm Gaztelueta auziko epaiketa. Azken ondorioak irakurri zituzten atzo. Alejandro Toran fiskalak uste du sexu abusuak izan zirela, baina iruditzen zaio epaiketan ez direla frogatu gazteak salatutako larrienak. Horregatik, hasieran egindako hiru urteko espetxe zigor eskaerari eutsi dio, sexu eraso jarraituaren delitu batengatik. Ez du larrigarririk gehitu; ez nagusitasuna, ez konfiantza. Uste du sexu abusu delituaren parte direla beti. Hala ere, ohartarazi du zigor hori erasoak gertatu zirenean indarrean zegoen Espainiako Zigor Kodeak jasotakoa dela; egungoak hogei hilabetekoa ezartzen du. Halakoetan, normalean, epaileek akusatuarentzat «onuragarriena» den zigorra jartzen dute, «gizarteratzea errazteko». Auzitegiak hogei hilabeteko zigorra ipiniko balio, akusatua ez lukete kartzelatuko.

Gazteak lehen deklarazioetan ez zituen eraso larrienak salatu, eta horri eutsi dio fiskalak. Biktimak berak azaldu zuen zergatia, urriaren 4an deklaratu zuenean: «Hasieran ez nuen indarrik. Blokeatuta sentitzen nintzen. Beldurragatik eta lotsagatik ez nituen erasoak kontatu». 2008tik 2011ra bitartean gertatu ziren, salaketaren arabera. Garai hartan, DBHko 1. eta 2. mailetan egon zen gaztea. Akusatua tutorea zuen, eta bulegoan egiten zituzten tutoretza saioetan abusurik egin zion epaitu dute egunotan. Epaiketako lehen eguneko saioan bertan gazteak kontatu zuenez, akusatuak masturbatzera behartu zuen bulegora deitu zuen egunetako batean. Adierazi zuen beste behin «boligrafoa izan zitekeen zerbait» uzkitik sartu ziola.

Fiskalaren arabera, Espainiako Auzitegi Gorenaren jurisprudentziak ezarrita dauka sinesgarritasuna ebazteko prozedura: «Deklarazioak sinesgarria izan behar du, ez du eduki behar mendekua hartzeko asmorik, eta denboran eutsi behar dio kontakizun bertsuari, ezer aldatu gabe. Sexu eraso larrienek ez dituzte hiru baldintza horiek betetzen». Iruditzen zaio azken baldintza hori ez dutela betetzen, azken deklarazioetara arte ez dituelako aipatu.

Toranen esanetan, gazteak prozesua hasi zenetik kontatu dituen erasoak hauek dira: «Beti kontatu du laztanak egiten zizkiola, biluzik zeuden andreen argazkiak erakusten zizkiola ordenagailuan, eta ukituak egiten zizkiola izterretan, bularrean, lepoan eta ipurdian». Beraz, soilik horiek jo ditu sinesgarritzat, eta horien arabera egin du eskaera. Fiskalak uste du akusatuak «helburu lizunak lortzeko plan bat» asmatu zuela.

Biktimaren denborak

Leticia de la Hoz izan da familiaren abokatua, hau da, akusazio partikularra. Epaiketa hasi aurretik egindako eskaerari eutsi dio: hamar urteko espetxe zigorra, eta, larrigarriak onartuz gero, hamalaukoa. Gazteak esandakoa errepikatu du: ahal izan zuenean kontatu zuela gertatu zitzaiona. Kontakizuna «erabat sinesgarria» dela esan du. «Ezin dugu espero biktima batek gertatu zaiona guk nahi bezala eta guk nahi dugunean kontatzea. Oxala lehenago egin ahal izan balu!».

Defentsaren abokatuak absoluzioa eskatu du, iruditzen zaiolako «zalantza sortzen duten elementu asko» daudela. «Me Too mugimendua tertulia baterako ondo egon daiteke, baina ez auzitegi baterako. Zorrotzak izan behar dugu». Eduardo Ruiz de Erentxunek esan du gaztearen sufrimendua sinesten duela, baina zalantza egin du hark kontatutakoa egiaz gertatu zen edo «eskolan sufritutako jazarpenak eragindako traumaren ondorioz sortu duen bere buruan».]]>
<![CDATA[«GGKEek aliantzak sortu behar ditugu herri mugimenduekin»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/012/001/2018-10-12/ggkeek_aliantzak_sortu_behar_ditugu_herri_mugimenduekin.htm Fri, 12 Oct 2018 00:00:00 +0200 Ibai Maruri Bilbao https://www.berria.eus/paperekoa/1857/012/001/2018-10-12/ggkeek_aliantzak_sortu_behar_ditugu_herri_mugimenduekin.htm
30 urte aztarna uzten. Lelo hori aukeratu duzue urteurrenerako. Zer aztarna utzi duzue?

1988an, 11 erakundek sortu zuten erakundea, eta gaur egun 79 elkarte gabiltza elkarlanean. Hori da utzi dugun aztarna nagusietako bat: elkarte kopurua. Lorpenak zailak dira zenbatzen. Azken batean, guk pertsonekin egiten dugu lan. Hegoaldeko hainbat eragileren prozesuetan laguntzen dugu, eta aldaketa horiek luzera begirakoak dira. Koordinakundea sortu zenean, lankidetza asistentzialista zen, eta larrialdiak edo laguntza humanitarioekin harremana zuten proiektuak egiten genituen. Horiek errazagoak dira zenbatzeko. Gaur egun, giza eskubideen ikuspegiarekin egiten dugu lan, eta azkenean hor sartzen dira prozesuak, herri mugimenduak, hegoaldean dauden eragileak, eta hori ezin daiteke zenbatu. Lorpenak asko izan dira.

Zein asmorekin sortu zen koordinakundea?

Eragite politikorako, batez ere. 1974. urtean NBEk onartu zuen gobernuek aurrekontuen %0,7 lankidetza politiketara bideratu behar zutela. Hori mugarri garrantzitsua izan zen. 1990eko hamarkadan, kanpaldiak egin ziren Euskal Herrian hori eskatzeko. Eta 2007an onartu zen Eusko Legebiltzarrean Lankidetzarako Politika Publikoen Legea —beste mugarri bat, handiena—. 2012. urtea helburu gisa ezarri zen: ordurako, administrazio publikoek beren aurrekontu guztiaren %0,7 lankidetzara bideratu beharko zuten. Ez da betetzen. Baina hori izan zen funtzio nagusia. Eta GKEek egiten dugun lanaren berri elkarri ematea ere bada beste helburu bat, elkarlanerako espazio bat sortzea. Hori da koordinakundea.

Helburuak aldatu egin dira urteak igaro ahala?

Noski, jendartea eta testuinguruak aldatu egin baitira. Guk testuinguru aldakorretan egiten dugu lan, klima aldaketak sortzen dituen hondamendiengatik, herrialdeetan gertatzen diren aldaketa sozial eta politikoengatik, gerrengatik... Profesionalizatu ere egin gara. Eta hori da herritarrengandik iristen zaigun kritiketako bat: aldendu egin garela apur bat jendartetik. Burokraziagatik gertatu da. Egia da profesionalagoak garela. Kalitatezko lankidetza egiten dugu orain. Gure hizkeran gauzak aldatuz joan dira, gu ere hazten baikoaz. Gauzak gaizki ere egin izan ditugu askotan, eta hobetzen saiatu gara. Mekanismoak sortu ditugu gure praktika txar horiek hobetzeko. Oso momentu onean gaude orain. Arazoa da nazioarteko agendak eta testuinguruak ez dutela laguntzen. Hor daude migratzaileak, errefuxiatuak, klima aldaketa. Eta badugu erronka bat: hegoaldean salatzen genuen pobrezia orain gure etxean ere badago. Aliantza sakonak eratu behar ditugu Euskal Herriko herri mugimenduarekin, gure auzoetan pobrezia dagoelako, gure auzoetan jendea etxetik kanporatzen ari direlako. Hegoaldekoa eta hemengoa sistema bera direlako gertatzen da.

Fenomeno berria izan da zuentzat, etxean baino gehiago nazioartean lan egitera ohituta egon baitzarete.

Bai, eta pixkanaka joan gara aliantzak sortuz. Koordinakundeak beste herri eragile batzuekin hartzen du parte: OEE Ongi Etorri Errefuxiatuak, Euskal Herriko Eskubide Sozialen Gutuna... Hori da bidea: herri mugimenduekin elkarlanean aritu, eta bakoitzak dituen ahalmenak mahai gainean jarri, bateratu eta saiatu pobrezia eta ezberdintasunak sortzen dituen sistema hau aldatzen.

Zer lantzen da proiektuetan?

Hasieran, asistentzialistak izaten ziren, elkartasun tradizionaleko proiektuak. Gaur egun, giza eskubideetan oinarritutakoak dira: osasuna, hezkuntza, giza eskubideen ekintzaileak babesteko programa, hegoaldeko herrialdeetan herri mugimenduak indartzeko proiektuak, oraindik badaude azpiegiturak eraikitzekoak —eskolak, ospitaleak edo ur hornidurarako sistema—. Horiek dira lankidetza arloko esparruak. Baina badago beste bat, oso garrantzitsua: eraldaketa sozialerako hezkuntza. Arlo horretan hemen egiten dugu lan, eskoletan, tailerrak ematen, ikastaroak, alderdi politikoekin biltzen. Lortu nahi duguna da herritarrek kontzientzia hartzea eta alternatibak sortzea. Krisia iritsi zenetik gure lehentasuna izan da alternatibak sortu eta eskaintzea: kontsumo arduratsua, elikadura burujabetza, ekofeminismoa.

Proiektuak finantzatzeko, diru laguntza publikoa jasotzen duzue. Horrek askatasuna mugatzen dizue?

Askatasuna daukagu jasotzen dugun diruarekin nahi duguna egiteko. Baina diru publikoaren mendeko izateak zailtasunak sortzen dizkigu proiektu egonkorrak garatzeko, luzerakoak, ez dugulako bermerik urtero dirua jasoko dugula. Oreka bat behar dugu. Ez dago %0,7 betetzeko borondaterik. Gaur egun, Gasteizko Udala da bakarra, baina ez da urtero egonkor mantentzen. Negoziazio politikoen arabera aldatzen da. Eta, batez beste, EAEn, zazpi administrazio garrantzitsuenak kontuan hartuta, %0,44an daude. 2017an, 63 milioi eurorekin, 350 proiektu ipini genituen martxan. Bidezkoa izateagatik, esan behar dut estatuarekin alderatuta hemen borondate politikoa egon dela krisi garaian ere politika horiek mantentzeko. Estatuan ia desagertu egin ziren. Hemen mantendu egin da, eta azken hiru urteetan igotzen ari da. Eta bada beste kontu bat. Kontuz ibili behar dugu, krisiaz geroztik enpresa pribatua sartu baita lankidetza munduan. Enpresa pribatuek kapitalaren metaketa nahi dute: ez dituzte giza eskubideak eta pertsonak erdigunean ipintzen. Beraz, ez dira lankidetzako eragileak.

Iazko txosten batean salatu zenuten enpresei ematen zaizkien nazioarteratze laguntzetan ez direla lankidetza irizpideak kontuan hartzen. %0,7 hori emateaz gain, zer beste egin dezakete erakunde publikoek?

Gobernu ekintzaren koherentzia politikoa eskatzen dugu: koherentea izan behar da giza garapenaren irizpideekin. Iazko txostenean aipatzen zen nazioarteratzeko diru laguntzetan ez direla irizpideak kontuan hartzen, eta jartzen zaien notetan %1 inguru baino ez zela. Hori arriskutsua da jakinda multinazionalek giza eskubideak urratzen dituztela hainbat lekutan. Adibide bat jartzearren: arma trafikoa. Armak sartzen dizkio Espainiak Saudi Arabiari, eta, gero, Arabiak Yemen bonbardatzeko erabiltzen ditu, eta GKEak hara joaten gara herritarrei laguntzera. Hori ez da koherentea. Ezinbestean aldatu behar dira jokatzeko modu horiek.]]>
<![CDATA[Irakasle ohiarentzat hiru urteko zigor eskariari eutsi dio fiskalak, baina hogei hilabetekoa ere proposatu du]]> https://www.berria.eus/albisteak/157930/irakasle_ohiarentzat_hiru_urteko_zigor_eskariari_eutsi_dio_fiskalak_baina_hogei_hilabetekoa_ere_proposatu_du.htm Thu, 11 Oct 2018 12:36:09 +0200 Ibai Maruri Bilbao https://www.berria.eus/albisteak/157930/irakasle_ohiarentzat_hiru_urteko_zigor_eskariari_eutsi_dio_fiskalak_baina_hogei_hilabetekoa_ere_proposatu_du.htm <![CDATA[«Ados gaude eskaera askorekin, baina nola finantzatu?»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1896/010/001/2018-10-10/ados_gaude_eskaera_askorekin_baina_nola_finantzatu.htm Wed, 10 Oct 2018 00:00:00 +0200 Ibai Maruri Bilbao https://www.berria.eus/paperekoa/1896/010/001/2018-10-10/ados_gaude_eskaera_askorekin_baina_nola_finantzatu.htm
Zergatik egin du porrot negoziazioak?

Eskakizun batzuk badaude, baina erantzuna ematea ez dago soilik gure esku. Jaurlaritzaren erantzuna behar dugu, finantzaketa hobetzen ez bada ezin baitiegu eskariei erantzun. Guk saiakerak egin ditugu sindikatuekin, ez eskakizunei muzin egiteko. Ados gaude egin dituzten eskaera batzuekin, baina, horretarako, itunpeko ikastetxeen finantzaketa hobetu behar da. Gure aukera ekonomikoen azterketa bat egin genuen, eta sindikatuei erakutsi genien. Haien erantzuna negoziazio mahaitik altxatzea izan zen. Posible da gure proposamena hobetzea; hori beti. Baina, horretarako, negoziatu egin behar da. Ezin da mahaitik joan.

Zer arazo du Jaurlaritzatik jasotzen den finantzaketak?

Hezkuntza Sailaren aurrekontuaren %70 sistema publikoak jasotzen du, eta ikasleen %50 dira; hau da, itunpekook %30 jasotzen dugu, eta erdiak gara. Horri ere erantzun bat eman beharko dio gobernuak. Eta badago beste dimentsio bat. Adibidez, DBHko 1. eta 2. mailako irakasleek eta 3. eta 4. mailakoek berdin kobratzea eskatzen dute sindikatuek. Gu horrekin ados gaude, eta lau urte daramagu Jaurlaritzarekin negoziatzen. Gu sindikatuen eskaera askorekin ados gaude, noski! Nola egongo gara langileen eskubideen kontra? Baina nola finantzatu hori? Horregatik ari gara Jaurlaritzarekin negoziatzen, eta badut akordioa lortuko dugun itxaropena. Guk hau guztia sindikatuei argi eta garbi azaldu diegu. Ez dugu inolako estrategia ezkuturik langileen aurka.

Sindikatuek leporatzen dizuete Jaurlaritza egiten duzuela erantzule bakar. Baina diru publikoaz gain beste finantzaketa bide batzuk ere badaudela diote.

Zeintzuk? Esan dezatela argi. Derrigorrezko eskola doakoa da legez. Batzuk leporatzen digute kuotak kobratzen ditugula. Eta zer egin behar dugu? Torlojuak egiten dituzten enpresak jarri ikastetxeetan dirua lortzeko?

Zer eskaini duzue zuek?

Adibidez, ordu osagarriak eskaini ditugu, zenbat jar ditzakegun. Badakit sindikatuak ez daudela ados. Bale, baina eztabaidatu dezagun. DBHko soldatak parekatzea ere negoziatzen ari gara. Baina eman iezadazu denbora, eta ez grebara jo. Hemendik bi hilera lortzen dugunean esango dute grebagatik lortu dela. Ados.

Ohartarazi dute lanpostuak arriskuan egongo direla jaiotza tasaren jaitsieragatik.

Guk egin genuen ikerketa hori, ez haiek. 2014an jarri genuen mahai gainean zer etorriko den. Eta esaten dutenean ez dugula plangintzarik, gezurra da. Guk bi urte daramagu ELArekin akordio bat lortzeko. Adibidez, ratioak igota. Ezin dugu galdu irakasleek urteetako lanean lortutako jakituria.

Lan ituna 2008koa da.

Bai, eta beti azpimarratzen dute hori: langileen erosahalmena duela hamar urtekoa dela. Baina itunpekoon ahalmena ere duela hamar urtekoa da. Guk ez dugu gehiago jaso Jaurlaritzatik.]]>