<![CDATA[Igor Susaeta | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 20 Jan 2019 22:25:44 +0100 hourly 1 <![CDATA[Igor Susaeta | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Gobernua osatzerakoan, eskuin muturra bakartzea lehenetsi dute Suedian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1856/018/001/2019-01-19/gobernua_osatzerakoan_eskuin_muturra_bakartzea_lehenetsi_dute_suedian.htm Sat, 19 Jan 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1856/018/001/2019-01-19/gobernua_osatzerakoan_eskuin_muturra_bakartzea_lehenetsi_dute_suedian.htm
Horrenbestez, lau hilabeteko paralisi politikoa eten dute Suedian. Atzo parlamentuan, Riksdag-ean eginiko bozketak ez zuen emoziorik eduki. Joan den astean ituna egin zuten SAP Alderdi Sozialdemokratak, zentrokoek eta liberalek, eta Ezkerreko Alderdiak duela hiru egun jakinarazi zuen abstenitu egingo zela. 115 parlamentarik bozkatu zuten Lofven sindikalista izandakoaren hautagaitzaren alde —sozialdemokratek eta ekologistek—, 153k kontra, eta 77 abstenitu egin ziren —zentrokoak, liberalak, eta komunista ohiak—. Suediako sistema politikoaren araudiaren arabera, gobernu batek ez du frogatu behar gehiengoa alde duela, baizik eta ganberaren gehiengoa ez duela kontra. Hori gertatu da.

«Zirkunstantziak aintzat hartuta, aukera onena zen», laburbildu zuen Annie Loof Zentroko Alderdiaren liderrak, ekitaldia bukatu eta gero. Asteak behar izan dituzte ados jartzeko. Tartean, Lofvenen beraren hautagaitza eta Ulf Kristersson Alderdi Moderatuaren liderrarena atzera bota ditu Riksdag-ak.

Eta haustura esanguratsu bat eragin du azkeneko lau hilabeteotako prozesuak: aliantza kontserbadorearena. Horregatik, sozialdemokratekin gobernua partekatzeagatik, moderatuek eta demokristauak traidoretzat hartu dituzte liberalak eta zentrokoak. Kristerssonentzat, «absurdoa» da akordioa. Alderdi Moderatua banatuta dago eskuin muturrarekin akordioak egiteari dagokionez, baina kontuan hartu behar da herrialdearen hegoaldeko hainbat tokitan lankidetzan aritzen direla SDkoak, demokristauak eta moderatuak.

Lofvenek liberalekin eta zentrokoekin aritu beharko du lankidetzan, eta bidesari bat ordaindu beharko du horregatik. Lehengo astean adostu zutenez, gobernuak zergak gutxituko ditu, eta jokabide neoliberala edukiko du, bai etxebizitza politikan, bai lan eremuan. Horrek talka egiten du, hain zuzen ere, Berdeen zein Ezkerreko Alderdiaren asmoekin. Gobernu ahula da, eta Lofven ekilibristarena egitera kondenatuta dago. «Indarrean dagoena akordioa da [liberalekin eta zentrokoekin]», azpimarratu zuen lehen ministroak, herenegun.

Zentsura mozioa

Akordio hori lehenesten du, horrenbestez, Lofvenek. Baina Ezkerreko Alderdiak dio atzo abstenitzearen trukean neurri jakin batzuk betetzeko konpromisoa hartu duela lehen ministroak. Hori bai, komunista ohiek esan dute ez direla kikilduko lehen ministroaren aurkako zentsura mozio bat aurkeztu behar badute, baldin eta beren marra gorriak —etxebizitza politikak eta segurtasuna lan eremuan— zeharkatzen baditu. Moderatuek eta demokristauek jakinarazi dute balizko zentsura mozio hori babestuko luketela. ]]>
<![CDATA[Lau hilabeteren ondoren, gobernua osatu dute Suedian]]> https://www.berria.eus/albisteak/161712/lau_hilabeteren_ondoren_gobernua_osatu_dute_suedian.htm Fri, 18 Jan 2019 07:57:37 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/albisteak/161712/lau_hilabeteren_ondoren_gobernua_osatu_dute_suedian.htm Joan den irailaren 9an egin zituzten hauteskundeak, eta, gobernua osatzeko lehen bi saiekerek huts egin ondoren, gaur goizean Lofven SAP Alderdi Sozialdemokrataren liderrari eman diote, berriro, gobernuaren gidaritza. Lofven 2014 eta iaz artean ere izan zen lehen ministro. Gaurko bozketan Ezkerreko Alderdiaren abstentzioa behar zuen hautatua izateko, eta, herenegun iragarri bezala, komunista ohiak abstenitu egin dira. Lofvenen alde bozkatu dute Suediako Parlamentuko Riksdag-eko 115 diputatuk, kontra 153k, eta 77 abstenitu dira. Hango sistema politikoaren araudiaren arabera, gobernu batek ez du frogatu behar gehiengoa alde duela, baizik eta ganberaren gehiengoa ez duela kontra. Eta hori gertatu da. SD Suediako Demokratak eskuin muturreko alderdia hirugarren indar bozkatuena izan zen bozetan. Lau hilabeteko paralisi politikoa eteteko egindako negoziazioetan, zentro-eskuineko aliantzarekin akordioa egin zuen Lofvenek pasa den astean, eta modu horretan lortu dute SD bakartzea. Halere, Lofvenek gutxiengoan gobernatuko du Berdeen laguntzarekin, eta parlamentuan eskuin muturrari aurre egin beharko dio. "Eskuin muturreko indarrak hazten ari dira herrialde askotan, eta Suediak aurrera egiteko beste modu bat aukeratu du", nabarmendu du Anders Ygeman sozialdemokraten talde parlamentarioko presidenteak. Egindako hautua ondo laburbildu du Annie Loof zentroko alderdiaren liderrak: "Zirkunstantziak kontuan hartuta, aukera onena da". Lehen ministroa aukeratzeko balizko laugarren bozketa batek porrot egin izan balu -hiru egin dituzte-, berriro deitu beharko zuten hauteskundeetara. Lofven astelehenean da kargua hartzekoa eta exekutibo berria aurkeztekoa. ]]> <![CDATA[Kateatutako negoziazioak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2071/002/001/2019-01-18/kateatutako_negoziazioak.htm Fri, 18 Jan 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/2071/002/001/2019-01-18/kateatutako_negoziazioak.htm brexit-ari buruzko akordioari ezezko borobila, historikoa eman zion Komunen Ganberak asteartean, eta, horrenbestez, dibortzioaren auzian estreinakoz, Erresuma Batuko lehen ministroak aurrenekoz negoziatu behar izan du oposizioko kideekin. Horiekin hitz egin eta gero, May astelehenean da aurkeztekoa B plana deitutakoa, eta hori hilaren 29an dira bozkatzekoak parlamentuan. Lehen ministroak denei ireki dizkie Downing Streeteko 10. zenbakiko ateak, eta, herenegun SNP Eskoziako Alderdi Nazionaleko kideak eta liberalak bezala, atzo tory-ak, laboristak, DUPekoak eta Berdeen diputatua sartu ziren Mayren bulegora. Jeremy Corbynek, ordea, lehen ministroarekin bildu gabe jarraitzen du. Alderdi Laboristako liderrak atzo nabarmendu zuenez, ez du ezer negoziatuko gobernuko buruarekin, brexit gogorraren aukera, itunik gabeko dibortzioarena, mahai gainetik kentzen ez baldin badu. Mayk dio ez duela brexit-aren data, martxoaren 29koa, atzeratzeko intentziorik, baina, zenbait hedabidek Bruselako iturriak aipatuz kaleratutakoaren arabera, 50. artikulua luzatzeko prest dago EB. Halere, baldintza bat jarri du: Alderdi Kontserbadoreak eta Alderdi Laboristak akordio bat egitea.

Gaur-gaurkoz, horrek ezinezkoa dirudi. Areago, batzuek zein besteek azken orduetan adierazitakoa kontuan hartuz gero. Batzartu, ez ziren batzartu, baina Mayk gutun bat bidali zion iluntzean Corbyni, jakinaraziz negoziatzeko eskatzen duena «ezinezko baldintza bat» dela. Bide batez, bezperan egin moduan, elkarrizketa saioetara batzeko gonbita egin zion.

Mayk ez zuen adierazpenik egin atzo, baina haren izenean mintzatu zen Brandon Lewis, Alderdi Kontserbadoreko diputatu nabarmenenetako bat. Kazetariek galdetu zioten ea zein bide ibili nahi duen lehen ministroak egoera libratzeko, eta parlamentariak erantzun zien baztertuta dagoela aduana batasunean jarraitzeko ideia, baita brexit-ari buruzko bigarren erreferendumera deitzekoa ere. «Hori ez da bide zuzena».

Bruselak ikusi nahi duena da, hain zuzen ere, aduana batasunean jarraitzea jasoko duela B planak. EBk hasieratik azpimarratu du ez duela irteerarako akordioa berriro negoziatuko, baina, Komunen Ganberak onartuko balu Erresuma Batuak aduana batasunean segitzea, negoziazio mahaian eseriko litzateke atzera. Noski, hor jarraitzeak esan nahi du Irlandako uhartean ez litzatekeela muga gogorrik egongo, eta horixe da, hain justu, tory asko amorratzen dituena. Mayk lortuko balu aukera hori B planean txertatzea, laboristen boto dezente arrantzatu beharko lituzke onartua izateko.

Baina lehen ministroaren ingurukoek diote ezetz, Mayk brexit-aren «printzipioak» errespetatuko dituela; hau da, joan den azaroaren 25ean Bruselarekin sinatutako akordioari eutsiko diola —beti azpimarratu izan du lortu ahal zitekeena «onena» dela—, eta inondik ere ez duela beste erreferendum batera deituko, sentitzen baitu EBtik alde egitearen alde bozkatu zuten 17,6 milioi britainiarren demokraziarekiko fedea birrinduko lukeela. Irteera data atzeratzea ere ez du aurreikusten, harekin elkartu ondoren Caroline Lucas Berdeen diputatuak adierazi zuenez.

Laboristek ere ez. Erresuma Batuko Parlamentuko bigarren indarreko —256 diputatu— parlamentari asko, 71 behintzat bai, bigarren galdeketaren aukeraren aldekoak dira, SNP eta liberalak bezalaxe. Alderdiak irailean egindako kongresuan hori iradoki zuen, baina ez du jarrera bateraturik. Tony Blair 1997 eta 2007 artean laboristen liderra izan zenak atzo esan zuenez —lehen ministro ere izan zen tarte horretan—, uneotan «saihetsezina» da 50. artikulua luzatzea.

Corbyn egungo liderraren adierazpenek, baina, ez dute ez tesi batekin eta ez bestearekin bat egiten. Goizean Hastingsen, Ingalaterra hegoaldean, emandako mitin batean nabarmendu zuenez, dibortziorako testuak sortutako krisi politiko erraldoiarentzako «irtenbiderik onena» hauteskundeetara deitzea da. Eta bigarren erreferenduma aipatuta, zalantzak dauzka. Haren esanetan, ezingo luke izan 2016ko ekainaren 23an egindakoaren «errepikapen soil bat». Corbynek ezin du ideia hori «onartu».

Frantziaren planak

Londresen erabakiko dutenaren zain jarraitzen du Bruselak. Azkeneko egunotan Mayri errepikatu dio aurrena etxeko kontuak konpon ditzala, beste ezertaz hitz egiten hasi baino lehen. Londresek «erabakiak» hartzea nahi du talde komunitarioak, Michel Barnier brexit-erako EBren negoziazio buruak atzo esan zuenez.

Bitartean, brexit gogor bat aurreikusiz, horri aurre egin ahal izateko gobernuak badaezpadako plan bat martxan jarri duela jakinarazi zuen, atzo, Edouard Philipppe Frantziako lehen ministroak. 50 milioi euro inbertitu ditu portuetan eta aireportuetan. ]]>
<![CDATA[Espainia ere eskuinera eramateko «aldaketa» hasi dute Andaluzian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/019/001/2019-01-17/espainia_ere_eskuinera_eramateko_aldaketa_hasi_dute_andaluzian.htm Thu, 17 Jan 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/019/001/2019-01-17/espainia_ere_eskuinera_eramateko_aldaketa_hasi_dute_andaluzian.htm aldaketa deitzen dioten hori Espainia osora eraman nahi dute, Teodoro Garcia Egea PPko idazkari nagusiak atzo nabarmendu zuenez. Hau da, Alderdi Popularrak, behintzat, ez duela baztertzen, Andaluzian egin bezala, Moncloan ere Ciudadanosekin balizko gobernu koalizio bat osatzea eta Voxen laguntza bilatzea.

Modu horretan kendu dio Andaluziako presidentetza PSOEri, azkeneko 37 urteotan lehendabizikoz. Atzo, inbestidurarako osoko bilkura egin zuten parlamentuan, Sevillan, eta Moreno izendatu presidente, gehiengoz osoz, lehen saioan. Alde bozkatu zuten PPk (26), Ciudadanosek (21) eta Voxek(12), eta kontra PSOEk (33) eta Andalucia Adelantek (17). Horrenbestez, 59-50 izan zen emaitza. Susana Diaz (PSOE) azken sei urteotan Juntako presidente izan denak oroitarazi zion Morenori «frankismoaren oinordekoekin» heldu dela boterera.

Francisco Serrano Voxen Andaluziako liderrak atzoko saioan azpimarratu zuenez, gainera, eskuin muturreko alderdiak ez die uko egingo bere planteamenduei. Eta horiek dira, besteak beste, Andaluziako Parlamentuak iaz onartutako bi lege indargabetzea: bat, genero indarkeriaren kontrakoa, eta, bestea, LGTBI kolektiboaren eskubideak bermatzen dituena. Era berean, legez kanpo dauden milaka migratzaile Andaluziatik kanporatu nahi ditu eskuin muturreko alderdiak. Horri guztiari garrantzia kendu nahi izango balio bezala mintzatu zen Moreno, atzo: «Inork ez dio eskatzen ez Voxi eta ez inori ezeri uko egiterik: hori da demokraziaren handitasuna».

Hauteskundeak bukatu eta berehala ikusi ahal izan zen PP eta Ciudadanos koalizioa osatzeko prest egongo zirela gobernura heltzearren, eta horretarako ez ziotela muzin egingo Voxen babesa edukitzeari. Ciudadanosen jarrera, ordea, aldatuz joan da egunak pasatu ahala. Are gehiago ALDE Europako Liberal Demokraten Aliantzak belarrietatik tira egin zionetik. Guy Verhofstadt taldearen liderrak azalpenak eskatu zizkion Albert Rivera Ciudadanosen presidenteari. Riverak Emmanuel Macron du eredutzat, eta Frantziako presidentearen alderdiak jakinarazi zion eskuin muturrarekin ez dagoela «konpromisoentzako» lekurik. Voxen presentziak deseroso sentiarazten dituenez, Juan Marin Ciudadanosen Andaluziako liderrak PPrekiko distantzia hartzeko ahalegina egin zuen atzo. Morenori jakinarazi zion errespetatzen duela presidente izateko Voxen botoak onartu izana, eta Ciudadanos PPrekin lotzen duena hitzartu duten gobernu programa dela. Izan ere, Voxekin ere akordio bat egin du PPk, eta horri heldu zion Marinek. «Gainontzekoaz zu [Moreno] eta sinatu duen indar politikoa izango zarete erantzuleak». PPk are eskuinerago egin du Vox Andaluziako Parlamentuan sartu denetik.

Sanchezen deia Europari

PPk eta Ciudadanosek akordio programatiko neoliberala adostu dute Andaluziarako, eta bi alderdien Madrilgo agintariek hartu dute negoziazioen ardura. Gauza bera gertatu da Voxen eta PPren arteko elkarrizketetan.

Negoziazio horietan Voxen planteamenduetako batzuk alboratu ditu PPk, baina, neurri batean, Santiago Abascalen alderdiaren diskurtsoa onartu du. Esaterako, Familia Saila sortzea adostu dute, besteak beste, baita Memoria Historikoaren Legea aldatzea ere. 37 puntu ditu akordio horrek.

Pedro Sanchez Espainiako presidenteak, bestalde, Europako Parlamentuan hitz egin zuen atzo, eta Europako zentro-eskuineko alderdiei esan zien ez bilatzeko babesik eskuin muturrean.]]>
<![CDATA[Gutxienez hamalau hildako, Nairobiko erasoan]]> https://www.berria.eus/albisteak/161608/gutxienez_hamalau_hildako_nairobiko_erasoan.htm Wed, 16 Jan 2019 12:59:21 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/albisteak/161608/gutxienez_hamalau_hildako_nairobiko_erasoan.htm Garissa hiriko unibertsitateari eraso egin zion, eta 148 pertsona hil zituen. 2013ko irailean, bestetik, lau erasotzaile sartu ziren Nairobiko merkataritza gune batean, eta 67 pertsona hil zituzten.]]> <![CDATA[Laurent Gbagbo Boli Kostako presidente ohia aske utzi du Hagak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1890/015/001/2019-01-16/laurent_gbagbo_boli_kostako_presidente_ohia_aske_utzi_du_hagak.htm Wed, 16 Jan 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1890/015/001/2019-01-16/laurent_gbagbo_boli_kostako_presidente_ohia_aske_utzi_du_hagak.htm
Zortzi urte egin behar dira atzera epaitutako gertakariak kokatzeko. Presidentetzarako hauteskundeak egin zituzten Boli Kostan 2010eko urrian eta azaroan. Alassane Ouattara oposizioko burua zenak —presidentea da egun— irabazi zituela esan zuen Hauteskunde Batzordeak hasieran. Baina Batzorde Konstituzionalak zenbait probintziatako emaitzak baliogabetu zituen —oposizioko burua gailendu zen leku horietan—, eta Gbagbo izendatu zuen garaile. Ouattarak iruzur egitea leporatu zion Gbagbori, eta gerra hasi zen bataren zein bestearen jarraitzaileen artean. Hurrengo bost hilabeteetan 3.000 bat pertsona hil ziren, eta gatazkak 500.000 desplazatu inguru eragin zituen. NBE Nazio Batuen Erakundeko kasko urdinen eta Frantziako armadaren babesa eduki zuten Ouattararen aldekoek, eta haiek atxilotu zuten Gbagbo, 2011ko apirilean.

Fiskaltzaren arabera, Gbagbok aipatutako bost hilabeteetan egin zituen agerraldi publikoetan krimenak egitera deitu zituen bere aldekoak. Epaimahaiko presidenteak ebatzi du, ordea, diskurtso haiek ez zirela krimenak egiteko «aginduak». Hiru epailek parte hartu dute epaiketan, eta gehiengoz hartu dute Gbagbo aske uzteko erabakia.

FIDHen kritika erabakiari

FIDH Giza Eskubideen Nazioarteko Federazioa Hagako Auzitegiak hartutako erabakia kritikatu du. Komunikatu bat kaleratu zuen atzo gobernuz kanpoko erakunde horrek, eta salatu «inpunitaterantz» beste pauso bat eman duela. «Albiste ezin txarragoa da biktimentzat; balizko erremediorik gabe abandonatu dituzte». Erabakiari helegitea jartzeko eskatu dio fiskaltzari. ]]>
<![CDATA[Tsipras kontuak egiten ari da bihar konfiantza mozioa gainditzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1840/015/001/2019-01-15/tsipras_kontuak_egiten_ari_da_bihar_konfiantza_mozioa_gainditzeko.htm Tue, 15 Jan 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1840/015/001/2019-01-15/tsipras_kontuak_egiten_ari_da_bihar_konfiantza_mozioa_gainditzeko.htm
Beraz, hori gainditu ahal izateko kontuak egiten ari da Tsipras. Bestela, berez udazkenerako deituta dauden hauteskundeak aurreratuko dituela iragarri du. Greziako Parlamentuak 300 eserleku dauzka; Syrizak 145 diputatu ditu han, eta lehen ministroak 151 boto behar ditu karguari eusteko. Halere, bozak, aurreratzekotan, izen aldaketaz erabaki ondoren egingo dituzte.

Eta Tsiprasek dagoeneko badaki Anelen zazpi diputatuetatik bik bere alde bozkatuko dutela ia ziur. Izan ere, Mazedoniaren auziari dagokionez alderdiaren ikuspegiarekin bat egiten ez dutela iritzita, Elena Kuntura Turismo ministroa eta Vasilis Kokkalis Landa Garapenerako ministrordea alderditik kanporatu ditu Kammenosek. «Bere botoa eta Mazedonia izena aldatu ditu ministerioan jarraitzeagatik», leporatu dio Kammenosek Kunturari.

Eta Greziako komunikabideetan espekulatzen denez, bere aldeko beste sei boto ia ziurtatuta dauzka Tsiprasek: Demokrazia Berria alderditik kanporatutako Katerina Papakosta diputatu independentearena, To Potami alderdi zentristaren sei parlamentarietatik laurena, baita Aldaketerako Mugimendua zentro ezkerreko aliantzako batena ere. Hortaz, koalizio gobernuan haustura gertatuta ere, 153 boto horiek pilatuz gero lasai hartu ahal izango du arnasa Tsiprasek. Izan ere, baliteke horiek beraiek Mazedoniaren izena aldatzeko akordioaren alde bozkatzea.

NATOn sartzeko moduan

Syrizak eta Anelek inondik ere ez dute bat egiten ideologiari dagokionez —ezkerrekoa da aurrenekoa—, baina 2015eko urtarrilaz geroztik gobernatu dute elkarrekin. «Lankidetza egon da batasun nazionalerako gobernuan. Herrialdea erreskateetatik ateratzea lortu genuen. Gure lehen helburua erdietsi dugu. Dena den, Mazedoniako arazoak ez dit uzten nire postua ez sakrifikatzen», nabarmendu zuen Kammenosek, herenegun. Tsiprasek ere bien arteko lankidetza «zintzoa» izan dela azpimarratu zuen. Inkesten arabera, Anelek ez du ordezkaritza parlamentariorik lortuko hurrengo hauteskundeetan.

Greziak ere Ipar Mazedonia izena onartzen badu, 27 urte iraun duen auzi bat bukatuko litzateke. NATOko kide bihurtzeko ateak irekiko lizkioke horrek Mazedoniari, eta, gainera, EB Europako Batasunean sartzeko bidea hasi ahal izango luke.]]>
<![CDATA[Cesare Battisti aktibista ohia Italiara iritsi da]]> https://www.berria.eus/albisteak/161521/cesare_battisti_aktibista_ohia_italiara_iritsi_da.htm Mon, 14 Jan 2019 07:39:56 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/albisteak/161521/cesare_battisti_aktibista_ohia_italiara_iritsi_da.htm <![CDATA[«Ez dituzte delituak eta gertaerak ikertu, baizik eta pertsonak»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1913/013/001/2019-01-13/ez_dituzte_delituak_eta_gertaerak_ikertu_baizik_eta_pertsonak.htm Sun, 13 Jan 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1913/013/001/2019-01-13/ez_dituzte_delituak_eta_gertaerak_ikertu_baizik_eta_pertsonak.htm
Epaiketa laster hasiko da. Zer eskatuko duzue defentsa idazkietan?

Gure kasuan, hiruzpalau eduki molde ditu defentsa idazkiak. Hasteko, fiskaltzak egiten duen kontakizunaren bertsio alternatibo bat ematen da. Fiskaltzaren kontakizuna 2012an hasten da, eta 2018an bukatzen. Sei urte horien ikuspegia oso da lerraturikoa, eta guk gezurtatu egingo dugu. Gero, noski, atal nahiko luze bat aurkeztuko dugu eskubideen urraketari buruzkoa. Hori izango da prozedura honen kontrako eraso estrategia nagusia; hau da, prozedura honetan defendatu bezala eraso egingo dugu. Eta hirugarren atalak zerikusia du perspektiba hertsiki juridikoarekin; alegia, gertaerak ez direla garrantzitsuak ikuspegi penaletik. Halere, gure estrategia kontuan hartuta, hori bigarren mailako kontua da, guretzat garrantzitsuagoa baita salbuespenezko zuzenbide bat izan denaren sorrerarekin zerikusia duena. Eta, azkenik, frogak eskatzea. Irailaren 20an eta urriaren 1ean gertatu zenaren lekuko asko eskatuko ditugu.

Generalitateak ez du absoluzioa ez beste epairik onartuko. Baina, ikusita akusazioak zeintzuk diren, eta Espainiako Estatuak azkeneko urte eta erdian nola jokatu duen, ez dirudi gertagarriena hori izan daitekeenik...

Teknikariak gara, eta saiatu behar dugu abstraitzen eta beste logika batekin funtzionatzen. Nik epaiketa bat egin behar dut, epaimahai inpartzial bat edukiko banu bezala. Hori bai, beste gauza bat da agertokia kontra dugula hasiera-hasieratik. Beraz, baieztatzen baldin bada kondena bat egongo dela, hori denetan txikiena bada ere, helegitea jarriko diogu Estrasburgoraino [Giza Eskubideen Europako Auzitegia dago han].

Inoiz esan izan duzunez, «politikoa» da epaiketa, eta epaiketak aurrera egin ahala delituak aldatu daitezke. Beraz, jardun judizialari bezain adi erreparatu beharko zaio jardun politikoari?

Politikak eragiten dio epaiketa honi, argi dago, eta azken unean politikak erabakiko du ez bakarrik epaiketa honen emaitza, baizik eta baita etorkizuneko panorama soziala ere.

«Tranpa» egitea leporatu diozu Espainiako Estatuari.

Etsaiaren zuzenbide penala deitzen diogun horretan oso ohikoak diren bizio jakin batzuk identifikatu ditugu. Etsaiaren zuzenbide penala da zuzenbide penalaren aplikazio formala, baina jendea kriminalizatzeko gaiztotua, ez egin duenarengatik, baizik eta duen esanahiarengatik. Ez dituzte delituak eta gertaerak ikertu, baizik eta pertsonak; kasu honetan, disidentzia politikoa. Aipatutako bizio horiek dira: behin-behineko espetxealdiaren gehiegikeria; eskubide eta berme guztien lasaikeria... Eta kausa honetan, zehazki, ikerketaren zatikatzea hainbat prozedura penaletan. Horiek paraleloki funtzionatzen dute, baina, de facto, ikertuei, akusatuei, haien kontrako ikerketan parte hartzeko gaitasuna ebasten zaie. Horregatik, fiskaltzaren taktika bat da ikerketaren diseinua, epaileen baimenarekin egindakoa, ikerketak ez dezan defentsa ahalbidetu. Salatu egingo dugu.

Atzera bota dizkizuete jarri dituzuen helegite askotarikoak.

Hasieran, batzuetan, pentsatzen genuen geure ekintza batzuek funtziona zezaketela. Aurrez deklaratu eta aske zegoen jendea berriro kartzelatu izanak ezustean harrapatu gintuen. Izan ere, ez zen inongo gertakari nabarmenik aldatu. Baina topo egin dugu jarrera malgutasunik gabeko batekin, batzuetan lerratu dena Voxen tesiekin [akusazio partikularra].

Espainiako ordena juridikoak ez du jasotzen independentzia aldarrikapen baketsu bat kriminalizatzen duen deliturik. Beraz, fiskaltzak eta akusazio partikularrak nola eutsi ahal izango diote matxinada akusazioari?

Hor arazo bat dago. Badago kontzepzio bat, Gorenak egindako aurreneko ebazpenean adierazitakoa. Ebazpen horrekin aske utzi zituen Kataluniako Parlamentuko Mahaiko kide guztiak, baina ebazpen horren ideia batek sekulako kutsu politikoa du atzean. Gorenak berak esan zuen soilik bi bide ibilita lor zitekeela independentzia: konstituzioa erreformatuz edo gerraren bidez. Kontzepzio horrek eragin du ekinbide judizial hau. Hortaz, zuzenbidera egokitzen ez bada ere, mentalitateak guztiz bat egiten duenez ideia horrekin, estrategikoki ez dago modurik irtenbide bat emateko, ez bada zuzenbide penala haustea; eta hori egiten ari dira. Arazoa da independente izan nahi izatea dela benetan haiek delitua dela uste dutena, eta kausa ahalegintzen da legea berrinterpretatzen, aukera hori kriminalizatzeko. Epaiketa honetan, akusazioek erakutsi nahi dute matxinada biolento bati jazartzen ari zaizkiola, baina egiazki politikari berari jazartzen ari zaizkio.

Epaiketaren epaimahaia arbuiatu zenuten, «inpartzialak» ez direla iritzita.

Goreneko magistratuek, oro har, prestakuntza tekniko tatxarik gabekoa dute, eta, aspalditxotik, zuzenbidearen interpretazio kontserbadoreagoa egiteko joera. Espainiaren batasunari erreferentzia egiten dion konstituzioaren artikuluari dagokionez, erraz erakutsiko dute horrekiko atxikimendu hautsezin bat, eta horrek gertaerekiko haien ikuspegi inpartziala alda dezake.

Estrategiaren bat zehaztu al duzue beste auzipetuen abokatuekin? Defentsa bateratua egingo duzue?

Oinarrizko kontsentsu bat egongo da. Epaiketa guztietan gertatzen da, baita honetan ere, eta ulertu behar da jende batek ez zuela ia inongo inplikaziorik eduki oinarrizko gertaeretan, eta bere posizioa modu oso tangentzialean plantea dezakeela. Ez dago inor epaiketan bete-betean sartu nahi duena, gertaeretan izan zuen parte hartzea hutsala izan bazen. Akusatuetako bakar batek ere ez du deliturik egin, baina batzuek, zuzenean, ez dute ezer egin!

Gorenak gogoan izango al du Estrasburgok joan den azaroan Bateragune auzia-z ebatzitakoa? Izan ere, ebatzi zuen Auzitegi Nazionalean egindako epaiketa hura ez zela justua izan.

Espainiako botere judizialarentzat existitzen den benetako presio bakarra nazioarteko auzitegiek egin dezaketena da. Estrasburgo erabakigarria da guretzat. Kritikak jasotzeko sekulako gaitasuna du Espainiak, baina gaitasun hori ez da amaigabea. Barnean ia amaigabea da, baina nazioartean oso handia da, amaigabea izan gabe. Arazoa da maila hori oso handia dela.]]>
<![CDATA[Harresi bat bi aldeen artean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1946/014/001/2019-01-11/harresi_bat_bi_aldeen_artean.htm Fri, 11 Jan 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1946/014/001/2019-01-11/harresi_bat_bi_aldeen_artean.htm
Eta hain zuzen, Mexikoko mugara, McAllen hirira (Texas), jo zuen atzo presidenteak. Negoziazioak eten baino lehenago zuen aurreikusita bidaia hori. Kongresuaren bidez ezinezkoa zaionez harresia altxatzeko dirua lortzea, presidenteak bizpahiru egun daramatza esaten larrialdi nazionala deklaratuko duela, herrialdearen hegoaldeko mugan «krisi humanitario bat» bizi dutela iritzita. Atzo ere, Washingtonetik Texasera joateko Air Force One hegazkinean sartu baino lehenago, kazetariei adierazi zien larrialdi nazionala aktibatzekotan zela. «Edo adostasun batera heltzen gara —garaipen bat litzateke denontzat—, edo larrialdi nazionala deklaratuko dut». Edizio hau ixterakoan ezarri gabe jarraitzen zuen.

Mekanismo hori aktibatuta, gastu militarrera bideratutako dirua harresia eraikitzeko baliatu ahal izango luke, eta horretarako ez litzateke beharrezkoa izango Kongresuaren onespena. Kongresuak berak 1976an onartutako Larrialdi Nazionalen Legearen arabera, herrialdeko presidenteak horretarako eskumena dauka. Mike Pence AEBetako presidenteordeak atzo azpimarratu zuenez, presidenteak «erabateko eskubidea» du larrialdi nazionala ezarri eta Kongresuaren baimenik gabe harresia jasotzeko. Halere, gertatuz gero, litekeena da erabakia auzitegietan katramilatzea.

Katramilatuta ez, aurrekontuak onartu eta inoizko shutdown delako luzeenari amaiera emateko negoziazioak etenda daude. Chuck Schumer Alderdi Demokrataren Senatuko buruak herenegun gaueko bileran zer gertatu zen kontatu zien kazetariei: «Trumpek galdetu zion Pelosiri [Nancy, Ordezkarien Ganberako presidentea]: 'Ados zaude nire harresiarekin?'. Ezetz erantzun zion». Orduan altxatu zen Trump mahatik. Presidenteak gertatutakoaren antzeko kontakizuna egin zuen. Schumerren hitzetan, baina, mahaia ukabilarekin kolpatuz erreakzionatu zuen Trumpek. Hori ukatu zuen presidenteak, atzo. «Ez nuen hori egin, baina egin beharko nuen». Pelosik atzo esan zuenez, «serio» negoziatu beharrean, «folletoi bat» nahiago du Trumpek. «Ziur ere ez nago presidenteak harresi bat nahi ote duen. Bere pertsonaren inguruan debate bat sortu nahi duela esango nuke», gehitu zuen demokratak.

Ez da Davosera joango

Munduko Ekonomia Foroa dira egitekoak hilaren 22tik 25era Davosen (Suitza), eta Trumpek jakinarazi du ez dela hara joango. «Mugako segurtasunari dagokionean demokraten intransigentziagatik, eta gure nazioarentzako segurtasunak duen garrantziarengatik, bertan behera uzten dut Davoserako bidaia».

Bestalde, Mexikoko mugan dauden AEBetako hainbat hiritako alkateek ukatu egin dute «krisi bat» bizi dutenik. Tartean daude McAllengoa, Nogaleskoa eta Tucsongoa (Arizona). Azken horretakoaren esanetan, harresia ez da «segurtasun arazoak» konpontzeko «irtenbide magikoa».]]>
<![CDATA['Brexit'-a atzeratu nahi duela gezurtatu du Erresuma Batuak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/015/001/2019-01-09/brexit_a_atzeratu_nahi_duela_gezurtatu_du_erresuma_batuak.htm Wed, 09 Jan 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1891/015/001/2019-01-09/brexit_a_atzeratu_nahi_duela_gezurtatu_du_erresuma_batuak.htm brexit-erako onartutako ituna. Datorren asteartean dira horri buruz bozkatzekoak. Halere, Theresa May lehen ministroak ez du Lisboako Ituneko 50. artikulua luzatzeko asmorik, eta, horrenbestez, akordioarekin edo gabe, Erresuma Batuak EBko kide izateari utziko dio martxoaren 29an, aurreikusitako datan. Badira, ordea, kontrakoa diotenak. Herenegun, azken orduan, «beharbada» 50. artikulua luzatu beharko dutela adierazi zien kazetariei Margot James Kultura Digitalerako ministroak; eta, atzo, Londres eta Brusela artikulu hori luzatzeaz hitz egiten ari direla kaleratu zuen The Dayly Telegraph egunkariak, batasuneko iturriak aipatuz.

Hori guztia gezurtatu zuen Stephen Barclay Erresuma Batuaren brexit-erako ministroak atzo bi hedabidetan, eta gaineratu ez dela Erresuma Batuak har dezakeen «aldebakarreko» erabaki bat: «27 estatu kideen baimena beharko litzateke horretarako». Gehitu zuen «arazo praktikoak» eragingo lituzkeela gisa horretako erabaki batek. Bide batez, Mayk azkeneko asteetan azpimarratutakoa errepikatu zuen: «Horri buruzko gobernuaren politika argia da: Europako Batasunetik aterako gara martxoaren 29an. Ez daukagu epea luzatzeko asmorik».

Downing Streeteko 10. zenbakiko zenbait iturriren arabera, Londres eta Brusela hizketan ari dira, Mayk Irlandako mugarako ezarritako backstop delako protokoloari buruzko «berme gehigarriak» nahi dituelako akordioarentzat. Europako Batzordeak herenegun berretsi zuen ez dutela ituna berriro negoziatu, eta atzo antzera mintzatu zen Nathalie Loiseau Europarako Frantziako ministroa. Haren esanetan, Erresuma Batuko diplomaziarekin ez dute hitz egin 50. artikulua luzatzeaz. «Besterik ezin dugu egin. Irteerakoa akordio ona da... Bete egin behar dugu». Heiko Maas Alemaniako Atzerri ministroarentzat, ez da 50. artikuluaren luzapenaz hitz egiteko garaia. Leo Varadkar Irlandako Errepublikako lehen ministroak herenegun adierazi zuenez, ez du baztertzen Mayk eskatzen dituen berme horiek eskaintzea Bruselak.

Akordioaz eztabaidatzen hasiko dira gaur Komunen Ganberan. Barclayrentzat, Alderdi Kontserbadoreko zenbait diputatuk orain aste batzuk baino jarrera «irekiagoa» dute. Bitartean, akordiorik gabeko brexit baterako argibideak ematen dituen webgune bat ireki du gobernuak. ]]>
<![CDATA[Europarengan du itxaropena Mayk, aurka dituen 'tory'-ak konbentzitzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2019-01-08/europarengan_du_itxaropena_mayk_aurka_dituen_tory_ak_konbentzitzeko.htm Tue, 08 Jan 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2019-01-08/europarengan_du_itxaropena_mayk_aurka_dituen_tory_ak_konbentzitzeko.htm brexit-az lortu zuten akordioaz eztabaidatzeko. Downing Streeteko 10. zenbakian, ordea, lanean jarraitu dute. BBC kateak Erresuma Batuko Gobernuko iturriak aipatuz atzo jakinarazi zuenez, Theresa May lehen ministroak Jean Claude Juncker Europako Batzordeko presidentearekin hitz egin du telefonoz, baita EBko estatuetako zenbait buruzagirekin ere. Mayk azaro bukaeran adierazi zuenez, brexit-erako «akordio onena» da izenpetutakoa, baina hori hobetzeko ahaleginean ari da EBko liderrekin mintzatzen. BBCk iragarri zuenez, Komunen Ganberako diputatuak datorrean asteartean dira akordioaz bozkatzekoak, eta Mayk dozenaka alderdikide tory konbentzitu beharko ditu baiezkoa gailendu dadin. Bozketa hori, berez, abenduaren 11n zen egitekoa, baina atzeratu egin zuen lehen ministroak, jakinik diputatuek «alde handiz» baztertuko zutela. Hilaren 15ean parlamentariek kontra bozkatzen badute, «lurralde ezezagun batean» sartuko litzateke Erresuma Batua, Mayk berak herenegun nabarmendu zuenez.

Lehen ministroak akordioaren onurez konbentzitu beharko ditu Alderdi Kontserbadoreko gutxienez 117 kide. Joan den abenduaren 12an, bozketa atzeratu eta egun bat geroago, haren kontrako konfiantza mozio bat bultzatu zuten zenbait diputatu tory-k, eta 200ek babestu zuten lehen ministroa, baina 117k, hain zuzen, haren kontra bozkatu zuten. Eta zenbakiak eskuan, horiek konbentzitu beharko ditu, baina ez du horretarako denbora askorik. Kwasi Kwartengo Londresen brexit-erako ministrordea «itxaropentsu» dago, ordea. «Astebete denbora asko da politikan. Bozketa irabaztea da gure plana». Komunen Ganberan bihar dira akordioaz hitz egiten hastekoak.

BBCren informazioaren arabera, batez ere Irlandako mugarako ezarritako backstop delako protokoloarentzako bermeen bila ari da May Bruselan. Lehen ministroak nahiko luke, betiere BBCren informazioa kontuan hartuta, protokolo hori bakanduta bozkatzea Komunen Ganberan. Itunak zehazten duenez, brexit-aren ondorengo 2021era arteko trantsizio epea etorkizuneko harremanerako akordiorik gabe bukatuko balute ere, Irlandan ez lukete muga gogorrik ezarriko. Eta hori onartezina iruditzen zaie bai tory euroeszeptikoenei, baita Irlandako DUP Alderdi Demokratiko Unionistak Westminsterren dituen bederatzi diputatuei ere.

Mayren ahaleginak gorabehera, duela hilabete planteatutakoari eusten dio Bruselak. Joan den abenduaren 14an Europar Kontseiluaren goi bilerara joan zen May, eta orduan «berme gehigarriak» eskatu zizkien klubeko kideei. Erantzun zioten ezetz, ez dela halakorik egongo. «Mahai gainean dagoen akordioa da onena, adostu zitekeen bakarra», azpimarratu zuen Margaritis Schinas Europako Batzordeko bozeramaileak atzo, kazetariek galdetu ziotenean May Junckerrekin edukitzen ari den elkarrizketez. «Akordioa ez da berriro negoziatuko», gehitu zuen.

Bitartean, akordiorik gabeko brexit-a baztertu dezala eskatu diote Komunen Ganberako 209 diputatuk —650 dauzka— Mayri. Caroline Spelman parlamentari tory-ak eta Jack Dromey Alderdi Laboristakoak bultzatu dute ekinbidea, eta gaur dira lehen ministroarekin biltzekoak. Diputatu horien asmoa da Komunen Ganberak proposamen horri buruz bozkatu ahal izatea.

Akordiorik ezaren aldekoak

Boris Johnson Atzerri ministro ohia brexit gogorraren aldekoa da, eta, herenegun Daily Telegraph egunkarian idatzi zuenez, akordiorik gabe EB uztea litzateke 2016ko erreferendumean jendeak bozkatu zuenetik «gertuen» dagoen aukera.]]>
<![CDATA[Errepublikanoen esku utziz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1933/012/001/2019-01-04/errepublikanoen_esku_utziz.htm Fri, 04 Jan 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1933/012/001/2019-01-04/errepublikanoen_esku_utziz.htm shutdown delakoa bertan behera uzteko, administrazioa berriro guztiz irekitzeko, irtenbide bat proposatu diete demokratek errepublikanoei: gehiengo errepublikanoko Senatuak itxiera gertatu baino bi egun lehenago onartutako lege sorta batean oinarritutako lege proiektuak aurrera ateratzea Kongresuak. Datozen lau urteetarako gehiengo demokrata du Ordezkarien Ganberak atzodanik, eta planteamendu hori egin du Nancy Pelosi demokraten liderrak, behe ganberako presidente aukeratu berriak.

Proposamen horretan, ez dituzte sartu Donald Trump AEBetako presidenteak Mexikoko harresia finantzatzeko eskatzen dituen 4.300 milioi euroak. Joan den abenduaren 20an Senatuak onartutako aurrekontuek ere ez zuten jaso harresiarentzako funtsik, eta Etxe Zuriko maizterrak ordu batzuk geroago baztertu zituen. Horrek ekarri du itxiera, eta ez dirudi hurrengo egunetan atzera irekiko dutenik, Trumpek bereari eusten baitio. Twitterren atzo idatzi zuenez, 2020ko presidentetzarako hauteskundeei begira demokratek jarraitzen duten estrategia bat da administrazioaren itxiera.

Pelosi atzo hautatu zuten bozka bidez —2007 eta 2011 artean ere ganberako presidentea izan zen—, eta, herenegun adierazi zuenez, demokraten proposamena atzo eztabaidatu eta bozkatu behar zuten. Osoko bilkura hasi gabe zegoen edizio hau ixterakoan.

Lider demokratak herenegun bildu ziren Trumpekin eta haren kabineteko kideekin, eta bileratik irten ondoren proposamenaren zirriborroaz mintzatu zen Pelosi kazetarien aurrean. Bitan zatitu daiteke planteamendua. Batetik, lege proiektu baten bidez Segurtasun Nazionalaren Departamentua finantzatu nahi dute otsailaren 8ra arte; bestetik, beste neurri sorta bat aurrera ateratzea lortuz gero, itxita dauden beste agentziak irailaren 30era arte irekita edukitzea bermatuko lukete. Pelosiren esanetan, aurreneko neurria onartuz gero «30 egun gehiago» edukiko lituzkete mugako segurtasunari buruzko funtsez negoziatzeko, eta, bien bitartean, gobernuak irekita jarraituko luke. Ordezkarien Ganberako liderrak argi utzi nahi izan zuen, ordea, aurrekontuetan ez dutela sartuko harresia finantzatzeko funtsik. «Ez dago ezer paretarentzat. Zenbait aldiz gehiago esan dezakegu ezetz?». Mitch McConnell errepublikanoen Senatuko buruak erantzun zuen, ordea, ez dutela babestuko Trumpek onartzen ez duen neurririk.

Bi aldeak gaur dira berriro biltzekoak. AEBetako presidenteak esana dauka behar beste denbora iraungo duela itxialdiak. 2017ko urtarrilean kargura heldu zenetik hirugarren itxialdia da oraingoa. 1970eko hamarkadaz geroztik hemeretzi shutdown gertatu dira, luzeena 1996an: 21 egun.

'Impeachment'-a iradokiz

Ordezkarien Ganberaren kontrola berreskuratuta, demokratek Trumpen aurka egin ahal izango dute ganberaren batzordeen bidez. Haien asmoa da gobernuaren zaintzapean dauden haur etorkinen heriotzak ikertzea, presidentearen zerga aitorpenak exijitzea, eta, besteak beste, Robert Muellerren lana babestea. 2016ko bozetan Errusiak errepublikanoen alde esku hartu ote zuen ikertzen ari da fiskal berezia, Trump bera ikerketapean dago, eta sarri egiten du Muellerren aurka. Dena den, Ordezkarien Ganberak aurrera ateratako edozein ekinbide blokeatu ahal izango du Senatuak, datozen lau urteetan ere gehiengo errepublikanoa edukiko baitu.

Eta zenbait diputatu demokratak ez dute baztertzen Trumpen aurkako impeachment edo kargugabetze prozesu bat abiatzea. Hori gauzatu ahal izateko, ordea, Senatuaren bi herenen aldeko botoa behar da.]]>
<![CDATA[Jarrera sexista izatea leporatu diote Sanders senatari demokratari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1899/012/001/2019-01-04/jarrera_sexista_izatea_leporatu_diote_sanders_senatari_demokratari.htm Fri, 04 Jan 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1899/012/001/2019-01-04/jarrera_sexista_izatea_leporatu_diote_sanders_senatari_demokratari.htm
Sexismo salaketa horien eta eztabaida horren berri ematen duen erreportajea kaleratu zuen The New York Times egunkariak, herenegun. Akusazioak kontuan hartuta, Alderdi Demokrataren ordezkari batzuk baloratzen ari dira Sanders «emakumezkoen interesak» defendatzeko moduan egongo ote den, 2020ko presidentetzarako hauteskundeetan berriro hautagai izatea erabakitzen badu. Senataria salatu dutenek nabarmendu dute, gainera, gizonezkoek baino diru gutxiago kobratzen zutela, lan bera egiten zuten arren.

Sandersi berari erreportajean jasotakoaz galdetu zioten herenegun gauean CNN telebista kateko saio batean, eta barkamena eskatu zien «modu egokian» tratatuak izan ez zirela sentitu zuten andrazkoei. «Berriro hautagaia baldin banaiz, gauzak hobeto egingo ditugu, noski».

Kongresuko bi kide demokratak ikerketa batzorde bat abiatu dute, Sandersen balizko hautagaitzaren egokitasuna aztertzeko.]]>
<![CDATA[Militarizazioaren «balioak»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1909/012/001/2019-01-02/militarizazioaren_balioak.htm Wed, 02 Jan 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1909/012/001/2019-01-02/militarizazioaren_balioak.htm
Balio horiek sustatzen dituzte herrialdeko sektore kontserbadoreenek, eliteek, baita Eliza ebanjelikoak ere, eta, hain zuzen, horiek eraman dute boterera presidente misoginoa, homofoboa eta arrazista.

Bolsonarorentzat, sozialismoa da Brasilek azken urteotan pairatu duen atzeraldi ekonomikoaren erantzulea, eta hori izan zuen ahotan atzoko bigarren diskurtsoan, Planaltoko jauregian herritarren aurrean emandakoan. «Gaur da herria sozialismotik askatzen hasi den eguna». Ez zuen aipatu PT Langileen Alderdia, 2003 eta 2015 artean Brasilen agindu zuena, baina hari buruz ari zen. PTrekiko sentitzen duen ezinikusia nabarmendu zuen bere hitzekin: «Gure bandera inoiz gehiago ez da gorria izango». Presidente ultraeskuindarrak PTk txiroenen zein gutxiengoen alde martxan jarritako programa sozialak erauzi nahi ditu jokabide neoliberalen mesedetan, nahiz eta aipatu duen konstituzioaren «esklabo» izango dela.

Donald Trump parafraseatu zuen atzo, eta AEBetako presidentearen «America first» beharrean «Brasil edozeren gainetik» adierazi zuen. Harreman ona du Etxe Zuriko maizterrarekin, eta, diskurtsoen artean Twitterren idatzitako mezu batean azpimarratu zuenez, «elkarrekin» lan eginez «joritasuna» emango diete Brasilgo eta AEBetako herritarrei.

Txile, Bolivia, Honduras, Paraguai eta Uruguaiko presidenteek parte hartu zuten zeremonian —Kubakoa, Nikaraguakoa eta Venezuelakoa ez zituen gonbidatu, «diktadoreak» direla iritzita—, baita Benjamin Netanyahu Israelgo lehen ministroak, eta Viktor Orban Hungariakoak. Horrek argi asko erakusten du zein bide ibili nahi duen Bolsonarok.

Semea, ikerketapean

Atzo egin bezala, ustelkeria Brasilgo instituzioetatik erauziko zuela zin egin zuen Bolsonarok kanpainan. Eta kontuan hartuta ustelkeriak Brasilgo politikagintza goitik behera zeharkatu duela azken urteotan, neurri batean promesa horrek berak eraman du presidentetzara. Hala ere, etxe barruan bertan eztanda egin dio ustelkeria kasu batek. Flavio Bolsonaro haren semeetako bat, joan den urrian PSL alderditik senatari aukeratutakoa, ikerketapean dago. COAF Brasilgo Finantza Jardueren Kontrolerako Kontseiluak joan den abendu hasieran zabaldutako informazioaren arabera, Flavio Bolsonarok 262.000 euroko zerga iruzurra egin zuen 2016 eta 2017 artean.

Luiz Inazio da Silva Lula 2003 eta 2010 artean Brasilgo presidente izandakoa, PTren liderra, ustelkeria eta diru garbiketa leporatuta ari da hamabi urteko kartzela zigorra betetzen, joan den apiriletik. Hauteskundeak irabazteko faborito argia zen, baina bigarren instantzian zigortua izan zenez, ez zuten aske utzi. Duela bi aste, ordea, Auzitegi Goreneko epaile batek kautelazko neurri bat hartu zuen, zeinaren arabera zigor bat ezarria izan daiteke helegiteen bidea guztiz agortua dagoenean soilik. Horri heldu zion PTk Lularen askatasuna eskatzeko, baina Jose Antonio Dias Toffoli Goreneko presidenteak bertan behera utzi zuen neurria hurrengo egunean, eta Bolsonarok zoriondu egin zuen.

Horrekin guztiarekin lotuta, Fernando Haddad azkeneko bozetan PTren hautagaia izan zena joan den azaroaren 20an auzipetu zuten, ustelkeriagatik. Eta Michel Temer ere, azken bi urteotan Brasilgo presidentea izan dena, atzo Bolsonarori lekukoa eman ziona, ikerketapean dago arrazoi beragatik, eta, behin forudun izateari utzita, auzipetua izan daiteke.]]>
<![CDATA[1,2 milioi herritar gabekoak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2018-12-29/12_milioi_herritar_gabekoak.htm Sat, 29 Dec 2018 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2018-12-29/12_milioi_herritar_gabekoak.htm
Boterean ia hemezortzi urte igaro eta gero, Kabilak lekukoa eman beharko du, presidente berak hiru agintaldi egitea debekatzen baitu konstituzioak. Barne ministro izandako Emmanuel Ramazani Shadary da hautagai ofizialista, eta agindu du irabaziz gero «Kabilaren ondarea» defendatuko duela. Baliabide naturalei dagokienez, munduko herrialderik aberatsenetakoa da 1885etik 1960ra arte Belgikaren kolonia izandakoa, baina hango herritarrak munduko txiroenetakoak dira. 1996 eta 2003 arteko bi gerra zibilak izan dira II. Mundu Gerraz geroztik biktima gehien eragin duten gatazkak.

Guztira 21 presidentegai daude, baina bi dira Shadaryrekin lehiatzeko moduan daudenak: batetik, Martin Fayulu petrolioaren magnatea; eta, bestetik, Felix Tshisekedi, Etienne Tshisekedi politikari historikoaren semea.

CENIk duela hiru egun hartutako erabakia kritikatu zuen atzo Fayuluk, Twitter bidez: «Ebolaren aitzakia engainagarria da, eremu horietan kanpainako ekitaldiak egin baitira. Inkesten egia bahitzeko beste estrategia bat da». Izan ere, New Yorkeko Unibertsitateko Kongori Buruzko Ikerketa taldeak atzo argitaratutako inkesta baten arabera, petrolioaren magnateak irabaziko ditu bozak (%44), Tshisekediri hogei punturen aldea aterata. Tshisekedik, bestalde, bozkatzeko CENIk jarri dituen makina elektronikoak izan ditu ahoan, eta balizko iruzurra iradoki du. «Makinak tranpa egiteko erabiliz gero, [bozketa] ez da ondo joango».

Arriskatzen ari dena CENI da. Aurreikusi duen egutegiaren arabera, datorren urtarrilaren 15ean jakinaraziko ditu emaitzak, eta presidente berriak hiru egun geroago egingo du karguaren zina. Baina hiru probintziatan martxoan dira bozkatzekoak, eta horrek emaitza alda dezake. Horri buruz galdetuta, CENIko kide batek ez du azalpen argirik eman: «Ez du eraginik izango, errolda 40 milioikoa delako. Ez dut uste 1,2 milioik emaitzak aldatuko dituztenik». Beniko elkarte zibil bateko koordinatzaileak Efe berri agentziari adierazi dio erabakia ez dela «normala». Eta erabakiak protestak eragin ditu Kongo ekialdean. Herenegun Benin egindako protestetan, segurtasun indarrek airera tiro egin zuten, eta negar gasa bota, manifestazioak sakabanatze aldera. Reuters berri agentziaren arabera, manifestari talde bat CENIren bulegoan sartzen ahalegindu zen, eta batzuek ebolaren isolamendu zentro bat arpilatu zuten; horren ondorioz, 24 gaixok alde egin zuten handik. Atzo, greba orokorra egin zuten Benin.

Ia bi urteren ondoren, joan den igandean ziren egitekoak hauteskundeak, baina atzeratu egin behar izan zituzten. CENIren esanetan, bozkatzeko materialaren banaketan gertatutako atzerapenek behartu zituen erabakia hartzera.

EBren enbaxadorea

Bart Ouvry EB Europako Batasunak Kongon duen enbaxadorea kaleratu du gobernuak. Giza eskubideak urratzeagatik Shadary hautagaia zigortu zuen iaz EBk —EBra bidaiatzeko debekua eta diru kontuen blokeoa—, eta zigor horiek berretsi zituen hilaren 10ean, Kongok eskatu zion arren horiek bertan behera uzteko bozak igaro arte. Erabakia kritikatu du Bruselak. Guztira nazioarteko 270.000 bat behatzaile egongo dira hauteskundeetan. ]]>
<![CDATA[Desobedientziagatik auzipetutako seiak Katalunian epaituko dituzte]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2018-12-28/desobedientziagatik_auzipetutako_seiak_katalunian_epaituko_dituzte.htm Fri, 28 Dec 2018 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2018-12-28/desobedientziagatik_auzipetutako_seiak_katalunian_epaituko_dituzte.htm
Prozesu subiranistaren harira matxinadagatik edo diru publikoa bidegabe erabiltzeagatik, edo biengatik, auzipetuta dauden hamabi buruzagi politikoen defentsek ere eskatu zuten beren bezeroek Katalunian epaituak izan behar zutela, iritzita, besteak beste, egozten zaizkien ustezko delituak Katalunian egin zituztela, forudunak zirela, eta ez dagokiola Gorenari horiek epaitzea. Baina Marchenak erantzun die ustezko delituak Kataluniako mugak gainditzen dituela —epaimahaiak aho batez hartu du erabakia—, eta aldebakarreko independentzia aldarrikapenaren eraginak handik kanpo zabaldu direla. Beraz, eta espero bezala, Gorenak epaituko ditu Oriol Junqueras, Carme Forcadell, Jordi Sanchez, Jordi Cuixart, Raul Romeva, Joaquim Forn, Jordi Turull, Josep Rull, Dolors Bassa, Santi Vila, Carles Mundo eta Meritxell Borras. Horiei zazpi eta 25 urte arteko kartzela zigorra ezar diezaietela eskatzen du fiskaltzak.

Gorenak atzo kaleratutako autoari ezingo diote helegiterik jarri. Defentsek hamar egun dituzte idazkiak aurkezteko —absoluzioa eskatzekotan dira—, eta alde guztiek frogak eskatu ahal izango dituzte. Gorenak ondoren erabakiko du horiek onartuko dituen ala ez, eta epaiketa noiz abiatuko duen jakinaraziko du —urtarril amaieran da hastekoa—.

Desobedientziagatik auzipetutakoen kausa Kataluniara eramateko, «eraginkortasun arrazoiak» argudiatu ditu Gorenak, «lotuta daudenak aurreikus daitekeen epaiketaren iraupenarekin eta konplexutasunarekin». Irizpide aldaketa azaltzean, ordea, ez dio auziaren funts juridikoari heldu.

Matxinadagatik eta diru publikoa bidegabe erabiltzeagatik auzipetuta daudenei dagokienez, autoak dio «sistema konstituzionalak» ez duela aitortzen «etxetik gertu epaituak izateko eskubiderik». Bestalde, epaiketa aldibereko itzulpen sistema baten bidez egitea eskatu dute defentsek, auzipetuek katalanez mintzatzeko aukera eduki dezaten. Marchena magistratuak —hark idatzi du autoa— «irekita» utzi du aukera hori, eta eskaera horren inguruan xehetasun gehiago eskatu dizkie abokatuei. «Bat-batean» jasotako eskaera hori kritikatu du, ordea, nabarmenduz, horri dagokionez, prozesuak iraun duen «denbora luzean» akusatuek ez dutela «babesgabetasun kexarik» azaldu.

«Barren huste legitimoak»

Gorenak akusatuen eskubideak urratzen zituela argudiatu zuten defentsek joan den abenduaren 18an, epaiketaren aurretik egindako saioan. Andreu Van den Eynde Junquerasen eta Romevaren abokatuak orduan nabarmendu zuenez, adibidez, auzipetuak «politikariak dira politika egiten». Eta Boyaren abokatu Carlos Lopezek salatu zuen, berriz, «estatu arrazoi bat» dagoela buruzagi subiranisten aurkako epaiketaren atzean: «Ez dago arrazoi juridikorik gertakariak epaituak izan daitezen». Horren guztiaren harira, Marchenarentzat «barren huste legitimoak» dira abokatuenak, baina ez dute «inongo argudioen bermerik».]]>
<![CDATA[Japonia berriro hasiko da helburu komertzialekin baleak harrapatzen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2018-12-27/japonia_berriro_hasiko_da_helburu_komertzialekin_baleak_harrapatzen.htm Thu, 27 Dec 2018 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2018-12-27/japonia_berriro_hasiko_da_helburu_komertzialekin_baleak_harrapatzen.htm
Itsasoetako ekosistemak eta, bide batez, baleak babesteko asmoz, hainbat estatuk IWC eratu zuten, 1946an. Japonia 1951tik izan da kide, baina ateratzea erabaki du -gaur egun, 88 estatuk osatzen dute-. Inoiz ez da ados egon debekuarekin, argudiaturik IWCren batzorde zientifikoak ez zuela erabakia babesten. Hortaz, askotan eduki du IWCtik ateratzeko asmoa. Hainbat elkarte animalistak azken urteotan salatu izan dutenez, «helburu zientifikoa» aitzakia bat baino ez zen baleak helburu komertzialetarako baliatzeko. Japoniako arrandegietan balea saltzen jarraitu dute.

1987az geroztik, Antartikako uretan harrapatu izan dituzte baleak Japoniako ontziek. 2010ean, Australiako eta Zeelanda Berriko gobernuek horren kontrako salaketa jarri zuten, Japoniako ontziek helburu zientifikorik ez zutelakoan. Eta, 2014an, Nazioarteko Justizia Auzitegiak arrazoi eman zien, ur horietan baleak harrapatzea debekatu baitzion Japoniari. Baina segitu izan du, nahiz eta kopurua murriztu duen. 1987az geroztik, milaka balea harrapatu ditu Antartikan -azken urteotan, 600 bat-. Tokiok jakinarazi du Antartikan baleak arrantzatzeari utziko diola, eta, hortaz, Australiak eta Zeelanda Berriak gogo onez hartu dute berria; baita Sea Shepard talde ekologistak ere, iruditzen baitzaio baleen babesleku bat sortu ahal izango dutela han.

Eta ikusteko dago erabakiak zenbateraino eragingo dion Japoniako ekonomiari, munduko hirugarrenari. «Berriro komertzialki harrapatzen hastearen ondorioz, espero dugu zenbait komunitate biziberritzea», adierazi zuen Takamori Yoshikawa Nekazaritza eta Arrantza ministroak atzo. Japoniako Asahi Shimbun egunkariaren arabera, herrialdean saltzen den haragi guztiaren artean %0,1 besterik ez da balearena. Bigarren Mundu Gerraren ondorenak eragindako elikagai eskasiak gorakada bat ekarri zuen balearen kontsumoan, eta 1962an 230.000 tona jan zituzten japoniarrek. Azken urteotan, ordea, nabarmen egin du behera kontsumoak, eta, egun, 5.000 tona inguru jaten dituzte urtean.

Japoniak ez du ezarri baleak arrantzatzeko kuotarik. Hideki Moronuki Japoniako Arrantza Agentziaren funtzionarioaren hitzetan, «parametro zientifikoetan» oinarrituko dira hori zehazteko. Konparazio batera, aurten 1.298 balea harrapatzeko baimena eduki zuten Norvegiako ontziek -iaz baino %28 gehiago-, eta Islandiakoek, berriz, 193 harrapatu ahal izan dituzte gehienez. Gehiena Japoniara esportatu zuten, hain zuzen ere. Islandiak 350.000 biztanle inguru ditu, eta Japoniak, 125 milioi inguru.

«Populismoaren ikur»

Mundu osoko ekologistek kritikatu dute Japoniaren erabakia, baina etxean ere auzitan jarri dute Aberen gobernuaren hautua. Japan Times egunkariak Yuichi Hosoya politologoaren hitzak jaso ditu: haren esanetan, Japoniari leporatu diezaiokete nazioarteko akordio batetik atera izana, AEBei klima aldaketaren kontrako itunetik ateratzea leporatu izan zaion bezala. Areago joan da politologoa, pentsatzen baitu munduan hedatutako «populismo olatuaren ikur» dela Japoniak hartutako erabakia. «Hainbat gaitan, brexit-a barne, zailagoa izango da nazioarteko adostasuna lortzea».]]>
<![CDATA[Trumpen «kasketaldi» batengatik, AEBetako gobernuaren %25 itxi dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1942/020/001/2018-12-23/trumpen_kasketaldi_batengatik_aebetako_gobernuaren_25_itxi_dute.htm Sun, 23 Dec 2018 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1942/020/001/2018-12-23/trumpen_kasketaldi_batengatik_aebetako_gobernuaren_25_itxi_dute.htm shutdown delakoa da, eta, Chuck Schumer Alderdi Demokrataren Senatuko buruaren arabera, AEBetako presidentearen «kasketaldi batek» eragin du itxialdia. Aurrekontuak negoziatzen ari ziren Kongresuko ordezkari demokratak eta errepublikanoak, baina ezin izan dute ados jarri, horiek onartuak izateko Trumpen eskakizun nagusia baita 4.300 milioi dolarreko funts bat sortzea Mexikoko harresia finantzatzeko. Eta ezetz esan diote demokratek. Edizio hau ixteko orduan, negoziatzen segitzen zuten, baina, bi aldeetako Kongresuko kideek zenbait hedabideri adierazi zietenez, demokratek ez dute hesia finantzatzeko asmorik, ez eta Etxe Zuriak bere eskakizunari muzin egiteko intentziorik ere.

Eta berri txar gehiago Etxe Zuriko maizterrarentzat. Herenegun, James Mattis Defentsa idazkariak eman zuen dimisioa, eta atzo, berriz, Brett McGurk AEBek EI Estatu Islamikoaren aurkako koalizioan duten ordezkariaren txanda izan zen. Hori argitaratu zuen atzo The Washington Post egunkariak, AEBetako diplomaziaren barruko iturriak aipatuz. Trumpek asteon bertan atera ditu tropak Siriatik, eta, iturri horien arabera, McGurkek ez du bat egiten erabakiarekin.

Eta demokratek ere ez Trumpek harresiarekin —bere hauteskunde promesa nagusietako batekin— duen obsesioarekin. AEBetako presidenteak demokratei leporatu die itxialdiaren erantzukizuna, eta adierazi du oraingoan luzea izan daitekeela. Aurtengo urtarrilekoak egun batzuk iraun zuen, eta otsailekoak zenbait ordu. «Modu desesperatuan ari gara demokratekin negoziatzen mugan behar den segurtasunari buruz —gaizkile taldeak, drogak, pertsonen trafikoa—, baina luze joko du», idatzi zuen Twitterren.

Bitartean, zenbait agentzia federal, Segurtasun Nazionalekoa, Justiziakoa eta Nekazaritzakoa kasurako, funtsik gabe geratu dira. Gainontzekoek finantzaketa ziurtatua dute datorren irailaren 30era arte. Eta itxialdiak milaka langileri eragiten die. Horietako 400.000 bat «funtsezkoak» dira administrazioarentzat, eta lanean jarraituko dute, nahiz eta ez duten soldatarik jasoko. 380.000 inguru, bestalde, etxera bidali dituzte auzia konpondu bitartean.

Halere, Trumpek nekez gauzatu ahal izango du bere asmoa. Batetik, matematikek ezetz esaten diotelako. Ordezkarien Ganberak lege proiektu bat onartu zuen 4.300 milioi euroko funts hori aintzat hartuz, baina Senatuan eztabaidatu ere ez dute egin, errepublikanoek ez baitituzte 60 ordezkari bertan —51 dituzte, eta demokratek, 47—, eta hain zuzen boto kopuru hori behar da gisa horretako ekinaldi bat onartzeko.

Bestetik, urtarrilaren 3an Ordezkarien Ganberaren kontrola hartuko dutelako demokratek. Trump agintean dagoenetik errepublikanoak izan dira nagusi bi ganberetan, baina presidenteak ezin izan du bere agenda politikoa ezarri.

Orain arteko itxialdi luzeenak 21 egun iraun zuen: 1995eko abenduaren 16tik, 1996ko urtarrilaren 6ra.]]>
<![CDATA[AEBetako gobernua itxi egin dute partzialki]]> https://www.berria.eus/albisteak/160831/aebetako_gobernua_itxi_egin_dute_partzialki.htm Sat, 22 Dec 2018 08:02:08 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/albisteak/160831/aebetako_gobernua_itxi_egin_dute_partzialki.htm