<![CDATA[Igor Susaeta | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Thu, 22 Aug 2019 17:44:14 +0200 hourly 1 <![CDATA[Igor Susaeta | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Finkatu gabeko harremana]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1909/016/001/2019-08-20/finkatu_gabeko_harremana.htm Tue, 20 Aug 2019 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1909/016/001/2019-08-20/finkatu_gabeko_harremana.htm brexit-aren ondorioz, Erresuma Batua nazioarteko erakunde horretatik ateratzear dago. Beraz. klubeko kide ez diren Europako estatuen zerrenda gizenduko du. 22 dira orain. Batek ateratzeko asmoa du, horrenbestez, eta beste klub horretako bakanen bat ez dago EBtik hain urrun. Ez da, ordea, Sobietar Batasun ohiko errepublikak izan ziren estatuen kasua. Errusiak, Ukrainak, Bielorrusiak, Moldaviak, Georgiak, Azerbaijanek, Armeniak eta Kazakhstanek aldebiko harremanak dituzte Bruselarekin, baina, gaur-gaurkoz, pentsaezina da horietako bat bera ere EBko kide bihurtzea.

Ruth Ferrero Turrionen (Madril, 1972) esanetan, harremanak askotarikoak dira; bloke ohiko herrialdeen artean ez dago aldagai bateragarri bat Bruselarekin hitz egiterakoan. «EBren Ekialdeko Lankidetza aintzat hartuta, bakoitzak erabakiko du harremana nolakoa izango den. Hainbat talde identifika ditzakegu: Baltikokoak [Estonia, Lituania eta Letonia EBko kide dira 2004tik], Kaukasokoak, eta Ukraina, Bielorrusia eta Moldavia», zehaztu du; Zientzia Politikoetako irakasle da Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean, eta GEurasia Europako eta Eurasiako Ikerketa Taldeko zuzendarietako bat da.

Ez du Errusia aipatu, herrialde horietan denetan handiena. Duela lau hamarkada, adibidez, mundua bi bloketan zegoen banatuta: Mendebaldea eta SESB. Egun, indar banaketa atomizatuago dago, baina Errusia potentzietako bat da oraindik. Beraz, ez du inongo asmorik EBn sartzeko. Bruselaren laugarren bazkide komertziala da, gas eta petrolio dezente saltzen baitio -batez ere Alemaniari-, baina ez alde batek eta ez besteak ez dute askoz ere urrats gehiago egiteko intentziorik. Orain 11 urte, Silvio Berlusconi Italiako lehen ministro zenak esaten zuen Errusiak kide izan beharko zuela. Horri buruz galdetu zioten Errusiak Bruselan zuen ordezkari bati, eta erantzun zuen ezetz, ez zela hori gertatuko, Errusia herrialde buruaskia zela.

Bi aldeen arteko harremanak konplexuak izan dira beti, eta are gehiago gaiztotu ziren 2014ko martxoan, Errusiak Krimeako penintsula anexionatu zuenean. Brusela hasi zen Errusiari zigorrak jartzen, eta, Angela Merkel Alemaniako kantzilerrak duela bi hilabete azpimarratu zuenez, EBk zigorrak mantenduko ditu Krimea berriro Ukrainara itzuli bitartean.

Errusiarekiko mendekotasun «energetikoa eta politikoa» duten herrialdeek Moskuren eta Bruselaren arteko harremanen «gorabeherak» nabari ditzaketela iruditzen zaio Ferrero Turrioni.

Herrialde horietako bat da Ukraina, eta hura izan da, hain zuzen, EBtik nolabait gertuen egon den SESB ohiko herrialdea. Elkartzeko akordioa hitzartuta zeukaten, baina 2013ko azaroaren amaieran hori sinatzeari uko egin zion Viktor Janukovitxek, orduan Ukrainako presidente zenak. EBren iritziz, Janukovitxek Errusiaren presioagatik amore eman zuen. Erabakiak oposizioa matxinatzea ekarri zuen, eta presidenteak herrialdetik ihes egin behar izan zuen.

Petro Poroxenko 2014ko ekainean presidente izendatuak hilabete batzuk geroago onartu zuen baztertutako akordioa, eta hiru urte geroago sartu zen indarrean. Poroxenkok berak aurtengo urtearen hasieran iragarri zuen Ukrainak EBn sartzeko eskatuko duela 2024an. Hauteskunde kanpainan zegoen. Volodomir Zelenskik lekukoa hartu zion joan den maiatzean, eta berak ikuspegi europazalea plazaratu zuen, ekainean, Merkelen aurrean. Bruselak ez dio aterik itxi, baina «erreformak» eskatu dizkio. EBk hori eskatzen du bestelako pausorik eman baino lehenago: erreformak oinarrizko eskubideei dagokienez, zuzenbide estatuan, ustelkeriaren eta krimen antolatuaren aurkako borrokan, mugetan, antolakuntza ekonomikoan...

Baltikokoen kasua

Pixkanaka joan dira EB handituz. 2004ra arte, hamabost herrialdek osatzen zuten, baina, urte hartako maiatzaren 1ean, hamar estatuk kolpetik bat egin zuten. Tartean zeuden SESBeko errepublika izan zirenetako hiru: Estonia, Lituania eta Letonia. Unibertsitate Konplutentseko irakaslearentzat, Moskuren orbitan dauden herrialdeek ez lukete eredutzat hartu beharko orduan gertatutakoa. Baltikokoak hainbat arrazoirengatik sartu ziren EBn. «Batetik, arrazoi politikoak daude. Sezesio prozesu bat gertatu zen errepublika horietan, zeintzuek kontsideratzen zuten sobietarrek inbaditu zituztela, eta errusiar nortasunaren aurka eratu dute beren nortasun nazionala». Bestetik, arrazoi ekonomikoak ere bazeuden. «Errepublika horiek modu azkarragoan egokitu zuten ekonomia merkatuaren ekonomiara». Ferrero Turrionek pentsatzen du, gainera, herrialde horiek txikiak izatea ere lagungarria izan zela trantsizio prozesuan.

2004an, hamar urte zeramatzan boterean Aleksandr Lukaxenkok, oraindik ere Bielorrusiako presidente denak. «EBren eta Bielorrusiaren arteko harremanak lurralde horretan gertatuko oinarrizko eskubideen urraketek baldintzatu dituzte». Izan ere, Bruselak behin baino gehiagotan tira egin dio belarrietatik Lukaxenkori. Praktika autoritarioak eta demokraziaren kontrakoak leporatu izan dizkio, eta horregatik zigorrak ezarri. Bielorrusia da, adibidez, Europan heriotza zigorrari eusten dion estatu bakarra, eta EBko itun konstituzionalak zigor hori debekatzen du.

Lukaxenkok harreman estua du Putinekin. Joan den otsailean, esaterako, elkarrekin eskiatu zuten Sotxin (Errusia). Minskek berak duela gutxi argi utzi du ez duela EBko kide izateko planik. «EBk bizilagun kontsideratu beharko gintuzke, eta ez EBn sartu nahi duen herrialde bat. Ez dugu desira hori oraindik», adierazi zuen, martxoan, Oleg Kravtxenko Atzerri ministrordeak.

Kaukasokoak

Moldaviari dagokionez, Ferrero Turrionek uste du hango agintariek argi dutela herrialdearen «ikuspegi europarra», eta «harreman onak» dituztela Bruselarekin. Bi aldeek 2014an sinatu zuten Elkartze akordioa, eta, besteak beste, moldaviarrek, ukrainarrek bezalaxe, bisatuen beharrik gabe bidaiatu dezakete Schengen eremuan. Nolanahi ere, krisi politiko batean daude orain, eta parlamenturako hauteskundeak aurreratu zituzten ekainean; datorren irailaren 6an dira egitekoak. Moldaviako Alderdi Demokratikoa eta ACUM alderdia Bruselari begira jarraitzearen aldekoak dira, eta Alderdi Sozialistak, berriz, Moskuren orbitan segitu nahi du. 2014an Europako Parlamentuan onartutako ebazpen baten arabera, Moldaviak, Georgiak eta Ukrainak «ikuspegi europarra» zuten, eta, hori dela eta, EBko kide izateko eskaera egiteko moduan zeuden, baldin eta «printzipio demokratikoak» errespetatzen bazituzten. Moldaviako orduko agintariek adierazi zuten beranduenez 2018rako edo 2019rako egingo zutela eskaera. Oraindik ez da halakorik gertatu.

Kaukasoko herrialdeak -Georgia, Azerbaijan eta Armenia- daude urrunen Europaren erdigunetik. Hangotarrak europar sentitzen dira? Irakaslearen aburuz, «zaila» da esatea halako sentipenik ote duten. «Izan ere, eta hasteko: zer da europar izatea? Errusiak ez dio utzi Europako herrialde bat izateari. Irudika dezagun Katalina Handia enperatriza, Pedro I.a tsarra, edo Tolstoiren eta Dostoievskiren literatura, europar literaturatzat joa guztiz. Europarra izatea zer den definitzeko gai garenean, nortasun bateratu bat eraiki ahal izango dugu».

Kaspiar itsasoak egiten du, ekialdean, Europa eta Asiaren arteko muga, eta handik iparralderantz jota, ia 3.000 kilometro, Ural mendikateak. Kaspiar itsasotik oso gertu dago Armenia, eta herrialde hori Batasun Eurasiarreko kide da. Kazakhstanek, Errusiak eta Bielorrusiak sortu zuten erakundea, 2014an. «Batasun Eurasiarrak rol aglutinatzailea jokatu nahi izan du SESB ohiko herrialdeekin», argitu du Ferrero Turrionek. «Kontua da bere helburuek bat egiten dutela EBk politikoki eta ekonomikoki ekialderantz zabaltzeko duen asmoarekin». Haren iritziz, Ukrainako krisi politikoak modu oso grafikoan erakutsi du, «bi poloen arteko etengabeko tentsioarekin», EBren eta Errusiaren artean dauden gizarteen banaketa.

Kaukasoko herrialdeen artean, Georgiak eman ditu aurrerapauso gehien Bruselara bidean. Mamuka Bakhadze lehen ministroak esana dauka bide orri bat daukala EBn «integratzeko». Inkesten arabera, herritar gehienak horren alde daude. EBtik erantzuten diote, ordea, arreta jar dezala lankidetza ekonomikoan eta bi aldeen artean adostutako beste aspektu batzuetan. Georgiak, gainera, arazo bat dauka: haren menpeko Hego Osetia eta Abkhazia eskualde autonomoak de facto independenteak direla. Eta Bruselari ez zaizkio batere gustatzen gisa horretako gatazkak. Armeniak eta Azerbaijanek oso antzeko gatazka bat dute Karabakh Garaia dela eta.

Bestalde, Kazakhstani dagokionez, joan den maiatzean Donald Tusk bisitan joan zen hiriburura, eta azaldu zuen «bazkide erabakigarria» dela EBrentzat. Batik bat iruditzen zaio Europa eta Asiaren arteko «zubi lana» egin dezakeela. Dena den, harremanak eta sinatutako akordioak gorabehera, Ferrero Turrionek argi dauka: «Niretzat, EBk inondik inora ez ditu herrialde horiek kide gisa nahi. Gertagaitza da aukera hori, estatu horiek bat egiteko jarraitu beharreko prozedura oso konplexua delako». Pentsatzen du EBk bere «eragin marko ekonomikoan eta politikoan» eduki nahi dituela herrialde horiek, «ikuspegi europarra» baliatuz «egonkortze mekanismo gisa». «Arazo nagusia da horietako batzuk ez direla espektatiba horrekin konformatzen, eta gehiago nahi dutela».]]>
<![CDATA[«Bahituen» agonia luzatzen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1851/014/001/2019-08-18/bahituen_agonia_luzatzen.htm Sun, 18 Aug 2019 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1851/014/001/2019-08-18/bahituen_agonia_luzatzen.htm Open Arms ontziaren eskifaiako kide da Alessandro Di Benedetto psikologoa, eta, atzo nabarmendu zuenez, barruan dauden migratzaileen artean geroz eta handiagoa da etsipena eta nahigabea, eta horrek geroz eta ohikoagoak bihurtu ditu borrokak eta eztabaidak. Lampedusa uhartea (Italia) ikus dezakete ontzitik —han daude ostegun goizaldetik—, eta ikusten ari dira, gainera, nola ari diren migratzaileak «tantaka» ebakuatzen. Giuseppe Conte Italiako lehen ministroak eskatuta, 27 adingabe ebakuatu zituzten, atzo. Psikologoak adierazi zuen 16-17 urte dituztela, eta Eritrea, Sudan, Nigeria, Txad, Ganbia eta Malikoak direla. 107 etorkin daude oraindik ontzian. Barruan daudenak, errefuxiatuak eta hemeretzi laguneko eskifaia, «bahiketa baten biktima» direla leporatu zion Oscar Camps ontziari izena ematen dion GKE gobernuz kanpoko erakundearen sortzaileak Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko jarduneko presidenteari —Espainiako bandera du Open Arms-ek—.

Eta errefuxiatu horien agonia luzatzen ari dira agintariak —misio honetako lehen erreskatea hilaren 1ean egin zuen ontziak—. Contek ostegunean jakinarazi zuenez, migratzaileak hartzeko prest daude Errumania, Frantzia, Alemania, Portugal, Espainia eta Luxenburgo. Baina Matteo Salvini Italiako Barne ministroak ez dio ematen lehorreratzeko baimenik ontziari. Adingabeak ebakuatzeko eskaera onartu du, baina eskuin muturreko agintariak argi utzi nahi izan du «gogoz kontra» onartu duela.

Bien bitartean, Campsek agintariei jakinarazi nahi izan zien GKEa ez dela sentituko «aurrerantzean» ontzian gerta daitekeenaren «erantzule», eta ezin izango duela bermatu barruan daudenen «segurtasuna». «Ontzi barruko egoera kontroletik kanpo dago; gure gaitasuna gainditu du», nabarmendu zuen ontzi barruan egindako bideo batean. Adierazi zuen, gainera, egoeraren berri eman diela Sanchezi, Angela Merkel Alemaniako kantzilerrari, Emmanuel Macron Frantziako presidenteari, David Sassoli Europako Parlamentuko buruari eta Italiako agintariei.

Open Arms GKEaren eskaera bati erantzunez, Agrigentoko Fiskaltza (Sizilia, Italia) pertsonak baihitu ote dituzten ikertzen ari da herenegundik. Ikerketa ez da, zehazki, inoren kontrakoa. Ontziarekin loturiko dokumentu guztiak ikertzen ari da fiskaltza, baita Italiako kostazainek Salviniri bidalitako mezu bat ere. Horren arabera, kostazainek eskatu diote Barne ministroari «urgentziaz» emateko irtenbide bat ontziari, eta arrazoitzen dute ez dagoela «inongo oztoporik» itsasontzia porturatzeko.

Fiskaltzak ikerketan sakontzeko atzo hartutako neurrietako bat izan zen ontzian osasun ikuskatze bat egitea,migratzaileak osasunez nola dauden jakiteko. Italiako Polizia Judiziala eta Osasun Ministerioko bi mediku ziren ikuskaritza egitekoak. Azken bi egunetan ontzian egon diren bi mediku italiarrek osatutako txosten batek dioenez, ontziko osasun egoera «ezin txarragoa» da. Ansa berri agentzia italiarrak argitaratu zuen txostena, eta, horren arabera, «migratzaileak pilatuta daude, ez dute mugitzeko aukerarik, bi bainugela bakarrik daude, eta, sarritan, jateko eta lo egiteko darabilten toki berean egin behar izaten dituzte beren behar fisiologikoak».

'Ocean Viking' ontzia, zain

Mugarik Gabeko Medikuak eta Sos Mediterranee GKEen Ocean Viking itsasontzia Libiako uretan dude. Barruan daramatza 356 migratzaile erreskatatu, eta porturatu ahal izateko baimenaren zain daude oraindik ere. Sophie Rahal Sos Mediterraneeko arduradunaren arabera, Italiak ez dio erantzun hari egindako eskaerari, eta Maltak adierazi die, bestalde, ez dagokiola berari ontziaren ardura hartzea, argudiatuta erreskateak ez zituztela Maltako uretan egin.]]>
<![CDATA[Baimena izan arren, Tlaib AEBetako kongresukidea ez da Israelera joango]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1834/013/001/2019-08-17/baimena_izan_arren_tlaib_aebetako_kongresukidea_ez_da_israelera_joango.htm Sat, 17 Aug 2019 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1834/013/001/2019-08-17/baimena_izan_arren_tlaib_aebetako_kongresukidea_ez_da_israelera_joango.htm
Izan ere, Barne Ministerioak datorren asteburuan amona bisitatzeko baimena eman zion, baina baldintza batzuk jarrita. Arie Deri ministroak atzo adierazi zuenez, Tlaibek gutun bat bidali zien ostegun gauean, «hitzemanez» Israelek egindako «eskaerak» beteko zituela: «inposatutako mugak errespetatzea bidaian, eta ez sustatzea Israelen kontrako boikotik». Tlaibek eskutitzean idatzi zuen «edozein murrizketa» errespetatuko zuela, eta «bisitan» ez zuela Israel boikotatzera deituko.

Herenegun, Donald Trumpek eskatutakoa bete zuen Israelek. AEBetako presidenteak Twitterren idatzi zuenez, Tel Avivek «ahultasuna»erakutsiko zuen Tlaib eta Ilhan Omar kongresukide demokratei sartzeko baimena emanez gero: «Israel eta herri judua gorrotatzen dituzte», nabarmendu zuen. Benjamin Netanyahu lehen ministroak sarrera debekatu zien herenegun, nahiz eta gobernuak neurria zuzendu zuen atzo —AEBetako juduen artean gehienek Alderdi Demokratari ematen dio botoa—. Tlaibek Trump kargugabetzeko asmoa azaldu izan du.]]>
<![CDATA[Estatuek kuotak erabaki zain]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/012/001/2019-08-16/estatuek_kuotak_erabaki_zain.htm Fri, 16 Aug 2019 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1872/012/001/2019-08-16/estatuek_kuotak_erabaki_zain.htm
Sos Mediterranee eta Mugarik Gabeko Medikuak GKEen Ocean Viking itsasontzia ere Mediterraneo itsasoan dago, 356 migratzaile erreskatatu barruan daramatzala. Open Arms-en auzia bideratuz gero, Ocean Viking-enari aurre egin beharko diote EBko agintariek. Horregatik, Libiatik itsasoratu eta Italiako kostaldera ailegatzen diren errefuxiatuak hartu eta banatzeko «mekanismo iraunkor bat» adosteko eskatu die Contek klubeko estatu kideei.

Espainiako zenbait komunikabidek Moncloako iturriak aipatuz kaleratutakoaren arabera, Open Arms-en dauden migratzaileen %10 hartuko du Espainiak. Ez ditu gehiago hartu nahi, ez kasu honetan ez beste batzuetan, pentsatzen baitu nahikoa jasotzen dituela Marokotik. Horixe izan zuen hizpide, atzo, Oscar Camps Open Arms-en sortzaileak. TV3 telebista katean emandako elkarrizketa batean eskatu zion Pedro Sanchez Espainiako jarduneko presidenteari osa dezala «ardatz bat» Frantziarekin eta Alemaniarekin, eta «biratu» dezatela Bruselak Mediterraneoan ezarrita daukan migrazio politika.

Alemania ere prest legoke Ocean Viking itsasontzian doazenetako batzuk hartzeko. Angela Merkelen gobernuak ez du azaldu, dena dela, ez Contek, ez Campsek proposatutako bidea ibiltzeko asmorik.

2015eko irailean, Italiara eta Greziara iritsitako errefuxiatu kopuruak gaindituta, EBko kideek erabaki zuten estatu bakoitzari asilo kuotak ezartzea, bi urteren buruan 160.000 immigrante birkokatzeko. Halere, ia estatu bakar bat ere ez zen hurbildu ere egin ezarritako kuotetara.

Kostazainen jazarpena

Eta adostasun falta horren ondorioak pairatzen ari dira Open Arms-en barruan daudenak. Lazioko Lurralde Auzitegi Administratiboak Italiako uretan sartzeko baimena eman zion, herenegun, itsasontziari, baina, barneratu ondoren, Italiako Mugako Poliziaren jazarpena jasan behar izan zutela salatu zuen Ricardo Gattik, GKEaren Italiako misioburuak.

Salvini Italiako lehen ministrordeetako bat ahalegindu da erabaki judiziala bertan behera uzten, Estatu Kontseiluan errekurtso bat aurkeztuz. Herenegun gauean urgentziaz bildu zituen ministro guztiak, baina ezin izan zuen debeku agindua betearazi, Danilo Toninelli Garraio ministroaren eta Elisabetta Trenta Defentsa ministroen babesa behar zuelako, eta horiek uko egin ziotelako eskaerari. Hain zuzen, M5S Bost Izar Mugimendukoak dira bi ministro horiek, eta Salvini, Legakoa, etsaituta dago azken urtean koaliziokide izan dituenekin. Joan den astean, gobernua hautsitzat jo zuen.

Trentak atzo adierazi zuenez, ez da komeni ahaztea «indarkeria» jasan duten haurrak eta gazteak daudela ontzian. «Politikak ezin du, inoiz, humanitatea galdu». Salvinik erantzun zion humanitatea ez dela GKEei eta «trafikatzaileei»laguntzea, «baizik eta serioski Afrikan inbertitzea, eta Italiako portuak ez irekitzea».

Open Arms-ek duela bi aste egin zuen misio honetako lehendabiziko erreskatea. Azkeneko astean barruan zihoazen hamabi pertsona ebakuatu dituzte Maltara eta Italiara, osasun arazoak zirela medio. Lampedusa parean dago orain. Ekain bukaeran, Sea Watch GKEaren izen bereko itsasontziak hiru egun igaro zituen egoera berean, Carola Rackette kapitainak 40 migratzaile zeramatzan ontzia porturatzea erabaki zuen arte.]]>
<![CDATA[Momentu berri bat egosten]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/013/001/2019-08-16/momentu_berri_bat_egosten.htm Fri, 16 Aug 2019 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1872/013/001/2019-08-16/momentu_berri_bat_egosten.htm
Ez du zehaztu, aldiz, nola egin, zein urrats egin horretarako. «Asko hitz eginez». Eta hitz egiten ari dira alderdi subiranistak elkarren artean, erbestean zein kartzelan daudenekin, baita ANC Biltzar Nazional Katalana eta Omnium Cultural elkarte zibil independentistekin ere. Bi goi agintariei iruditzen zaie ziklo aldaketa baten atarian daudela, ziurrenik. Aurreko egunetan, behintzat, azken urteotako Diadarik gatazkatsuena dena igarota, buruzagi subiranisten kontrako epaiketaren epaiari -urri hasieran kaleratzekoa da Espainiako Auzitegi Gorena, eta zigor gogorrak aurreikusten dira- eman beharreko erantzunarekin hasiko dira bide orri bat markatzen, baldin eta eman beharreko pausoak adosten badituzte. Bitartean, prozesu subiranistaren momentu berri bat egosten ari dira.

Ez dute, ez, 2017tik gaurdaino ibilitako bidea ibili nahi. «Mundu guztiak du erruaren zati bat», nabarmendu du JxCkoak. Pentsatzen du, halere, Carles Puigdemontek gidatutako proiektuak ERCk baino «gobernu jarrera gogorragoa» mantendu duela. Bi indarren harreman higatuaren une gorenetakotzat du Puigdemont Generalitateko presidente inbestitzeko saioa Roger Torrent (ERC) Kataluniako Parlamentuko presidenteak bertan behera utzi zuenekoa, Espainiako Auzitegi Konstituzionalaren aginduei men eginez. Iazko urtarrilaren 30a zen.

ERCko agintariaren iritziz, haiek ez diote «errua» inori egotzi nahi. Baina JxCri leporatzen dio dena «nahastu» nahi izatea. «Batasunaz hitz egiten dutenean, hauteskunde batasunaz mintzo dira soilik. Guretzat, uniformetasuna da hori, eta aurrera egiteko baliagarri izan zaigunetik urruntzen da. Horregatik, hori egiten duenak tranpa egiten du zentzu horretan».

Batasunik ez denez egon, azken udal bozen ondoren ERCk akordioak egin ditu PSCrekin, eta gauza bera egin du JxCk. «Horiek dira batasun independentista motelduz joan diren sintomen ondorioak», aitortu du JxCkoak. Uste du ERCren barruan «anbiguotasuna» dela nagusi. Convergenteen espazio berrian ere ez dira atzera geratzen: PDeCAT, Crida, JxC... Eta espazio horretako liderretako bik, Artur Masek eta Marta Pascalek, Puigdemonten ildo, nolabait, frontistagoarekin bat egiten ez dutela. «Hitz egiten ari gara. Ikusiko dugu gure espazioak nola aurre egiten dion etapa berriari. Herrialde ikuspegiarekin erantzungo dugu, ez alderdi ikuspegiarekin», azaldu du JxCkoak. Ez du baztertzen alderdi gehiago sortzea elkarrizketa horietatik.

ANC sumindu du bi alderdien arteko adostasun faltak. Elisenda Paluzie elkarteko presidenteak esan izan du parlamenturako hauteskunde posible batzuetan subiranismoak botoen %50 gainditzen badu, alde bakarreko independentzia aldarrikapen bat egin beharko litzatekeela. CDR Errepublikaren aldeko batzordeek «traidore» deitu diete indar independentista nagusiei, Generalitatean koalizio gobernuan daudenei, eta U-1ari uko egin izana aurpegiratu. Espainiako Estatuari desobeditzeko eskatzen diete, baina ez dirudi hori denik haien asmoa. JxCko agintariarentzat, arazoa ez da desobeditzea, «horren zentzua» baizik. «Puigdemontek horregatik sortu zuen Errepublikaren Kontseilua». Erakunde pribatua aurkeztu zutenean, iazko urrian, ekintzen bidez prozesua nazioartekotzea helburu zuela jakinarazi zuten. «Kontseiluan egin ahal izango dira, ziurrenik, Espainiako jurisdikzioaren pean ez dauden ekintza politikoak. Badakigu zeintzuk diren ondorioak...».

Errepublikaren Kontseiluak auzia nazioartekotzeko duen «rol ezinbestekoa» onartzen du ERCkoak. Bestela, ez du proposamen zehatzik egiten. «Ziurrenik, gauza asko egin behar dira batera». Haren esanetan, ekintzek izan behar dute zibilak, politikoak, sozialak, «konstanteak, manifestazio batetik haratago doazenak», estatua higatzeko. Desobedientzia ekintzek balio beharko lukete estatua hitz egitera «behartzeko». Eta CDRek exijitutakoa egitea ez dela «posible» uste du. «Beste batzuek izan beharko zuten baldintzak, edo indar gehiago eduki beharko genuke». Hain zuzen ere, 2017ko udazkenetik, errepresioa hasi zenetik, ERCk eskatzen duena: oinarri soziala zabaltzea, estatuak bi egun lehenago erabilitako biolentzia salatzea xede zuen 2017ko urriaren 3 greba orokorreko «gehiengo handiak» berregitea. «Oraindik ezin izan dugu %50 baino gehiago lortu hauteskunde batzuetan, ikus dadin proiektu independentista proiektu irabazlea dela».

Junqueras eta bozak

Generalitateko bi alderdien arteko erlazioak zeintzuk diren ikusita, eta, kontuan hartuta, gainera, independentismoaren legitimitatea handitzeko aukera bat izan daitekeela emaitzak alde izanez gero, etorkizun hurbilerako beste agertoki bat izan daiteke Kataluniako Parlamenturako hauteskundeak aurreratzea. Pere Aragones (ERC) Generalitateko presidenteordeak ez ditu baztertzen, aintzat hartuta, gainera, aurten egin diren hiru bozetatik bitan JxCren aurretik geratu dela ERC. Halere, JxCko goi agintariak ohartarazi nahi izan du Oriol Junqueras ERCren liderra «ziurrenik inhabilitatuta» geratuko dela epaiaren ondoren, eta ezingo duela boz posible batzuetan hautagai izan. «Puigdemontek, ordea, aurkeztu ahal izango luke».

Diada izango dute irailaren 11n. ANCren (antolatzailearen) asmoa da agintari politikoek ekitaldien lehen lerrorako sarbiderik ez izatea. JxCk ez du berritasuna gaizki ikusten. ERCk ez du partekatzen alderdien «kontra inplizituki» zabaldutako mezua. «Negatiboa da. Sartzen gara dinamika autosuntsitzaile batean».]]>
<![CDATA[Baretu ordez, areagotu egin da tentsioa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1835/011/001/2019-08-14/baretu_ordez_areagotu_egin_da_tentsioa.htm Wed, 14 Aug 2019 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1835/011/001/2019-08-14/baretu_ordez_areagotu_egin_da_tentsioa.htm
Jasotzen duen bidaiari kopurua aintzat hartuta, munduko aireporturik garrantzitsuenetan zortzigarrena da Hong Kongekoa. Agintarien esanetan, herenegun hirurehun hegaldi utzi zituzten bertan behera, eta atzo han 16:00ak zirenean jakinarazu zuten hegaldiak bertan behera geratzen zirela. Manifestariak joan den ostiralean hasi ziren aireportua okupatzen, eserialdi bat eginez. Haien esanetan, aireportua blokeatuz krisi politikoaren berri eman nahi diete nazioarteko bidaiariei. «Sentitzen ditugu sortutako arazoak, baina beste aukerarik ez dugu», irakur zitekeen aireportuan zabaldu zuten pankartetako batean

Polizia izaten ari den jarrera salatzen dute, gainera. Lehengo igandeko liskarren ondoren, 45 manifestari ospitaleratu behar izan zituzten zaurituta, eta horietako batek begi bat galdu du. Protestarien esanetan, polizia batek gomazko bala bat jaurti zion.

Hong Kongeko eta Macaoko Auzien Bulegoak orain dela bi egun adierazi zuenez —1997ra arte Erresuma Batuaren kolonia izandakoaren auziez arduratzeko Txinako Gobernuak duen instituzioa da— ordea, igandeko liskarretan «terrorismo zantzuak» egon ziren. Pekinek salatu zuen manifestariek bi molotov koktel jaurti zizkietela agenteei. Horrenbestez, gobernuak protestariei mehatxu egin zien mobilizazioak «burdinazko ukabilarekin» sakabanatuko dituela. Hainbat aldiz egin ditu gisa horretako mehatxuak.

NBEren kezka

Bestalde, NBE Nazio Batuen Erakundearen Giza Eskubideen Bulegoak Poliziaren jarrera salatu zuen ohar batean. Bulegoaren esanetan, poliziek erabili dituzten neurriak nazioarteko arauen kontrakoak dira. Adibide bat jarri zuen: «Ikusi da, esate baterako, agenteak toki itxietan negar gasa jaurtitzen manifestariei, nahiz eta horrek zaurituak edo hildakoak eragin ditzakeen». NBEren agentziak, hortaz, gertatu dena «berehala» ikertzeko eskatu dio Hong Kongeko administrazioari. Baina Lamek Poliziaren jarrera babesten du: «Poliziek erabakiak hartzen dituzte une jakin batzuetan. Ezin da esan ezer txarra egin dutenik».]]>
<![CDATA[Fernandez aise nagusitu zaio Macriri Argentinako boz orokorren primarioetan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/014/001/2019-08-13/fernandez_aise_nagusitu_zaio_macriri_argentinako_boz_orokorren_primarioetan.htm Tue, 13 Aug 2019 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1893/014/001/2019-08-13/fernandez_aise_nagusitu_zaio_macriri_argentinako_boz_orokorren_primarioetan.htm
Inkestek esaten zuten, oro har, fronte peronista nagusituko zela, baina iragartzen zuten 2015etik presidente denaren koalizio neoliberalari alde txikiagoa aterako ziola. Urriko hauteskundeetako emaitzetan ere aldeak azkenean herenegungoak bezain handiak baldin badira, ez da bigarren itzulira joateko beharrik izango. Kontaketa eginda, abstentzioak eta boto zuriak kanpoan uzten direnean, botoen %45 nahikoa izango dira presidentetza lortzeko.

Etor litekeenaren termometro gisa funtzionatzen dute primarioek Argentinan, eta, horregatik, Fernandezen jarraitzaileek garaipentzat hartu zituzten emaitzak. «Inoiz ez gara ero batzuk izan. Beste batzuek hondatu dutena konponduko dugu», adierazi zien Fernandezek, Macri inplizituki aipatuz.

Presidenteak adierazi zuen inkestek «huts egin» zutela, baina porrota onartu zuen. Hori bai, ez du amore eman nahi oraindik, eta oposizioari eskatu zion «erantzukizunez» jokatu dezala, eta azaldu dezala zer «plan» duen. AEBen, NDF Nazioarteko Diru Funtsaren eta merkatuen babesa du Macrik. Gogorarazi zuen Buenos Airesko burtsak gora egin zuela ostiralean, inkestek adierazi zutenean emaitzak bere aldekoak izango zirela. Horregatik, ofizialismoaren porrota aintzat hartuta, Buenos Airesko burtsa %12 jaitsi zen atzo, eta pesoa %24 debaluatu zen dolarraren aldean.

Sei hautagai

Botoen %1,5 baino gehiago jasotzen dituztenak lehiatu daitezke gero hauteskundeetan, eta seik lortu dute langa hori gainditzea: Fernandezek, Macrik, Roberto Lavagnak (%8,3), Nicolas Del Cañok ( %2,9), Juan Gomezek (%2,6), eta Jose Luis Espertek (%2,2).]]>
<![CDATA[Salvinik Italiako gobernu koalizioa hautsitzat jo du, eta bozak eskatu ditu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2089/011/002/2019-08-09/salvinik_italiako_gobernu_koalizioa_hautsitzat_jo_du_eta_bozak_eskatu_ditu.htm Fri, 09 Aug 2019 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/2089/011/002/2019-08-09/salvinik_italiako_gobernu_koalizioa_hautsitzat_jo_du_eta_bozak_eskatu_ditu.htm
Di Maio «kastaren kontrako» alderdiaren liderrak segituan erreakzionatu zuen, eta nabarmendu zuen baietz, hauteskundeetara joateko «prest» daudela. «Boterea ez zaigu inoiz interesatu. Baina gauza bat argi dago: herrialdeari eta herritarrei adarra jotzen diezunean, lehenago edo geroago ordaindu egiten duzu». Halere, bozetara joan baino lehenago, bere aldarrietako bat onartu nahi du M5Sk Parlamentuan: diputatu eta senatari kopurua murriztea.

Turin-Lyon tren linea

Joan den urteko martxoaren 4an egin zituzten boz orokorrak Italian, eta Eskuineko Koalizioa nagusitu zen, bai Senatuan, baita Legebiltzarrean ere. Lega zen koalizio horretako alderdi nagusia. M5S izan zen bigarren indar bozkatuena bi ganberetan. Bi hilabete pasa negoziatzen igaro eta gero, maiatzaren 31n osatu zuten gobernua. Zerk lotzen dituen biak? Batetik, euroeszeptikoak direla. Eta bestetik, indar berri samarrak direla: Liga 1991n sortu zuten, eta M5S 2009an.

Hauteskundeak nahi ditu eskuin muturreko alderdiak, jakin badakielako gehiengoaren giltza duela. Batetik, joan den maiatzean egindako Europako Parlamenturako hauteskundeetan nagusitu ziren. Eta, bestetik, azken inkesten arabera, italiarren %36k bozkatuko lukete Salviniren alde.

Legak berak ohar bat kaleratu zuen, eta zehaztu zuen zertan ez datozen bat koalizioko kideekin: obra handietan, azpiegituretan, garapen ekonomikoan, zergen beherapenean, autonomien ezarpenean, justiziaren erreforman, eta EB Europako Batasunarekin eduki beharreko harremanean. Ez zuen migrazio politika aipatu. M5Sk ere migrazioaren kontrako Salviniren dekretuaren alde bozkatu zuen joan den astelehenean, Senatuan. Urak baretu zitezkeela zirudien, baina ez da hala izan.

Bi egun geroago, Turin eta Lyon arteko abiadura handiko tren linea geratzea —proiektua onartuta dago— eskatzen zuen mozio bat aztertzeko eskatu zuen Di Maiok. Eta orduan hartu zuen erabakia Salvinik.

Sergio Mattarella Italiako presidenteak, berriz, gobernuari eutsi nahi dio oraingoz, udazkenera arte behintzat, datorren urteko aurrekontuen lehen zirriborroa irailerako aurkeztu behar baitzaio EBri.]]>
<![CDATA[«Gobernu zentrala» ez gutxiesteko esan die Pekinek Hong Kongeko manifestariei]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2108/012/001/2019-08-07/gobernu_zentrala_ez_gutxiesteko_esan_die_pekinek_hong_kongeko_manifestariei.htm Wed, 07 Aug 2019 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/2108/012/001/2019-08-07/gobernu_zentrala_ez_gutxiesteko_esan_die_pekinek_hong_kongeko_manifestariei.htm
Prentsaren aurrean mintzatu zen, eta Guangek nabarmendu nahi izan zuen protestariak «lotsagabeak, biolentoak eta gaizkileak» direla. Kazetariek galdetu zioten ea Txinako Gobernuak ba duen indarkeriari muzin egiteko asmorik krisia konponbidean jartzeko. Izan ere, ia protesta egun guztietan egon dira istiluak manifestarien eta polizien artean. Guangek ez zuen argi erantzun, eta gogorarazi zuen Txinak Carrie Lam Hong Kongeko gobernadorea babesten duela; gainera, Poliziak erabilitako«metodo sendoak» txalotu zituen. Poliziak 148 manifestari atxilotu zituen herenegun, —uztailaren 28ko mobilizazioetan 44 izan ziren atxilotuak—, 1997ra arte Erresuma Batuaren kolonia izandakoan mende erdian egindako aurreneko greba orokorrean. Atxilotuak matxinadagatik auzipetu litzakete. Agenteek negar gasa eta gomazko balak erabili zituzten protestariak sakabanatzeko. Txinak armada kalera ateratzearekin mehatxu egin izan du azken asteetan, baina ez du halakorik egin.

Lam bera mintzatu zen herenegun hedabideen aurrean. Gobernadoreak bat egiten du Pekinen politikekin; haren esanetan, eskualde autonomoa «egoera oso arriskutsu baten mugan» dago, eta manifestarien bizkar utzi zuen horren erantzukizuna. Txinarako estradizio legea onartzeak piztu zituen protestak ekain hasieran —Lamek tramitazioa eten zuen ekain erdialdean—, baina, gobernadoreak astelehenean adierazi zuenez, hori «aitzakia bat» besterik ez da manifestarientzat; azpimarratu zuen «beste helburu batzuk» dituztela, nahiz eta ez zuen azaldu zeintzuk diren. Gobernadoreak uste du, gainera, manifestazioek eragin dutela Hong Kong pairatzen ari den «desazelerazio ekonomikoa». AEB-etako Merkataritza Ganberak joan den astean argitaratutako txosten baten arabera, Hong Kong toki «arriskutsua» bihurtzen ari da inbertsiogile askorentzat.

Manifestari talde maskaratu batek Internet bidezko prentsaurreko bat eman zuen atzo, eta Lami eskatu zioten ez egozteko «desazelerazio ekonomikoa» haien jardunari. Hitz hutsak esatea aurpegiratu zioten, eta, badaezpada ere, argi utzi nahi izan zuten ez direla ez alderdi, ez erakunde bateko kideak. Bide batez, haien helburuak zeintzuk diren jakinarazi zioten gobernadoreari: Txinarako estradizio legea bertan behera uztea; Poliziak manifestazioak sakabanatzeko erabili duen «indarkeriari» buruzko ikerketa bat egitea; eta «demokraziaren bilaketa». Lamek herenegun jakinarazi zuenez, Polizia bera hasi da agenteek izandako jarrera ikertzen, baina manifestariek nahi dutena zera da, ikerketa hori erakunde independente batek egitea.

Polizien entrenamenduak

Bien bitartean, Shenzhen hirian, Txinaren eta Hong Kongen arteko mugan, Txinako Poliziak istiluen aurkako saio bat simulatu zuen atzo. Poliziak ez zirenak Hong Kongeko manifestariak bezala zihoazen jantzita.]]>
<![CDATA[Trumpek «supremazismo zuria» gaitzetsi du El Pasoko tiroketaren harira]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1841/014/001/2019-08-06/trumpek_supremazismo_zuria_gaitzetsi_du_el_pasoko_tiroketaren_harira.htm Tue, 06 Aug 2019 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1841/014/001/2019-08-06/trumpek_supremazismo_zuria_gaitzetsi_du_el_pasoko_tiroketaren_harira.htm
El Pasoko erasoa gertatu eta ordu batzuetara, gizonezko batek bederatzi pertsona hil zituen tiroz, Daytonen, Ohio estatuan, diskoteka baten kanpoaldean. Bi erasoek erdigunean jarri dute armak eramateko eskubideari buruzko debatea, berriro ere, baina Trumpek ez du proposatu armen kontrolari buruzko erreformarik. «Buruko gaixotasunek eta gorrotoak sakatzen dute katua, ez armak», azpimarratu zuen Etxe Zuriko maizterrak atzoko prentsaurrekoan.

Ordu batzuk lehenago Twitterren idatzi zuen, ordea, kongresukide errepublikanoek eta demokratek legean aldaketak egin beharko lituzketela, armak erosteko orduan egiaztatze prozesuak eta baldintzak «zorrotzagoak» izan daitezen. Halere, migrazio erreforma «behar-beharrezkoarekin» lotu zuen aldaketa hori. «Bi gertaera tragiko hauetatik zerbait ona ateratzea lortu behar genuke», gehitu zuen. Presidente denetik, 2017ko urtarriletik, Trumpek bi aldiz esan du armen kontrola areagotu behar dela; azkenekoz iazko otsailean, Floridako Parkland institutuan gertatutako tiroketa batean hamazazpi pertsona hil ondoren.

Ordezkarien Ganberak gehiengo demokrata dauka, eta urtearen hasieran lege proiektu bat onartu zuen, armak erosteko orduan eroslearen aurrekariei buruzko egiaztapenak zorrotzagoak izan daitezen. Kongresuko goi ganberan, Senatuan, errepublikanoak dira nagusi, baina oraindik ez dute proiektuaz bozkatu. Chuck Schumer da demokraten liderra Senatuan, eta udako oporren ondoren bozkatu beharko litzatekeela eskatu zuen atzo.

Trumpek atzo adierazi zuen heriotza zigorra ezarri beharko litzaiekeela gorroto delituengatik kondenatuei, eta exekuzio «azkarrak» beharko liratekeela. El Pasoko erasoa ekintza «terrorista» gisa ikertzen ari da Polizia, eta hango fiskalburuak azaldu du heriotza zigorra ezarri nahi diola susmagarri gisa atxilotutako 21 urteko gazteari. Trumpen esanetan, hark idatzi zuen manifestua. Baieztatuz gero, gorroto delitua egotzi ahal izango liokete.

Mexikoren auzi eskea

Larunbatean merkataritza gunean hil ziren hogei pertsonetatik zazpi mexikarrak ziren —El Paso mugan dago—, eta, hori dela-eta «terrorismoagatik» auzi eskea aurkeztea aztertzen ari dela jakinarazi zuen Mexikoko Gobernuak atzo.]]>
<![CDATA[Inork ez du atzera egiten]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1851/016/001/2019-08-04/inork_ez_du_atzera_egiten.htm Sun, 04 Aug 2019 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1851/016/001/2019-08-04/inork_ez_du_atzera_egiten.htm
Antolatzaileek emandako zenbakien arabera, atzoko mobilizazioak 120.000 lagun inguru bildu zituen. Amaitzear zela, Poliziaren komisaria bat inguratzen ahalegindu ziren manifestariak, baina agenteek negar gasa jaurtiz sakabanatu zituzten. Hain zuzen, Poliziaren jarrera dago debatearen erdian. Joan den igandeko mobilizazioan istiluak izan ziren polizien eta manifestarien artean, eta 44 pertsona atxilotu zituzten. Poliziak matxinada delitua leporatzen die, eta asteazkenean epailearen aurretik igaro ziren atxilotuak. Berme bat ordainarazi eta gero, aske utzi zituen epaileak, baina berriro deklaratu beharko dute irailaren 25ean. Bost eta hamar urte arteko kartzela zigorra ezar diezaiekete.

Txinako Gobernuarentzat, ordea —Hong Kong Txinaren parte da, baina estatus politiko berezia dauka—, Poliziak baditu modu are oldarkorragoan jokatzeko motiboak. Krisi politikoa dela eta, tarteka mehatxu egin du Pekinek. Defentsa Ministerioak argi utzi zuen, joan den uztailaren 23an, Hong Kongeko administrazioak eskatuz gero armada aterako dutela kalera. Sei egun geroago, Hong Kongeko eta Macaoko Auzien Bulegoko eledunek babesa helarazi zioten Lam gobernadoreari, baina aitortu zuten «gabeziak» erakusten ari dela krisiari aurre egiteko orduan. Horrenbestez, «ordena» berriz ezartzeko eskatu zioten.

Eta horrekin guztiarekin lotuta, manifestariak asaldatu zituen bideo bat jarri zuten Txinako armadak Hong Kongen dituen soldaduek sare sozial batean, lehengo asteazkenean. Bertan, istiluen aurkako saio bat simulatzen ageri dira, eta soldaduetako batek oihu egiten du manifestariak izango direla «ondorioen erantzuleak». Mobilizazioetan gero eta ohikoagoak ari dira bihurtzen Poliziaren kontrako oihuak eta pankartak.

Mobilizazioekin aurrenekoz bat egin dutenak funtzionarioak izan dira. Matthew Cheung eskualdeko idazkari buruak «neutraltasuna» eta «erabateko leialtasuna» eskatu zien ostiral goizean. «Herritarrak zerbitzatzea da gure egitekoa. Gure iritzi pertsonalek ez lukete oztopatu beharko gure eginkizuna». Protestekin bat egiten zutenen lanpostua arriskuan egongo zela nabarmendu zuen. Baina gobernuaren menpeko 52 agentziatako langileek gutun anonimo bat kaleratuz erantzun zioten, eta gogorarazi Oinarrizko Legearen —eskualdeko konstituzioaren baliokidea— 27. artikuluak jasotzen duela funtzionarioek elkartzeko eskubidea dutela.

Sektore askotako kideak ari dira mobilizazioetan parte hartzen, eta sindikatu eta enpresa nagusiek biharko deitutako greba orokorra babestu dute. Ia bi dozena sektoretako taldeek gutun bateratu bat argitaratu zuten atzo, eta grebarako deia egin. Eskualdeko gobernuaren jarrera salatu dute, gizartearen zati handi baten protesta baketsuei «entzungor» egiteagatik. «Gobernuak ez baldin badu erantzuten, greba gehiago egingo ditugu. Ez dugu amore emango arrakasta eduki arte». 60ko hamarkadaz geroztik Hong Kongonen deitutako aurreneko greba orokorra izango da.

Pekinen aldekoak

Lamekin bat egiten dutenak ere bildu ziren atzo, Hong Kongen. Milaka izan ziren, aldean Hong Kongeko eta Txinako banderak zituztela. Gehienak zuriz jantzi ziren —gobernuaren aldekoak beltzez janzten ari dira—, eta Poliziaren aldeko leloak oihukatu zituzten. Azken asteetan istiluak eragin dituzte Pekinen aldekoek, eta brigadak ere antolatu dituzte Lamen politikekin bat egiten ez dutenen kontra egiteko.]]>
<![CDATA[Iheslarientzako atxilotze gune handienetako hiru ixteko asmoa dauka Libiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1834/015/001/2019-08-03/iheslarientzako_atxilotze_gune_handienetako_hiru_ixteko_asmoa_dauka_libiak.htm Sat, 03 Aug 2019 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1834/015/001/2019-08-03/iheslarientzako_atxilotze_gune_handienetako_hiru_ixteko_asmoa_dauka_libiak.htm
UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariak intentzio hori txalotu du. Dena dela, aurrerapauso gehiago emateko eskatu du NBEren agentziak, «atxilotuta dauden errefuxiatu guztiak modu ordenatuan askatu ditzaten». Andrej Mahecic agentziaren bozeramaileak atzo nabarmendu zuenez, inguru «urbanoetara» lekualdatu beharko lituzkete iheslariak, eta UNCHR laguntza «finantzarioa eta psikosoziala» emateko prest legoke.

Misrata hirian dago, hiriburutik ekialdera, itxi asmo dituzten zentroetako bat, eta beste biak Tripoliren aldirietan daude. Gerra zibil betean murgilduta dago Libia, eta, horren ondorioz, Tajurako atxilotze gunea bonbardatu zuten uztailaren hasieran. 50 bat iheslari hil zituzten. Tripoliko exekutiboak —NBEk babesten du— orduan adierazi zuen zentroak ixteko asmoa zuela, baina gobernuak jarraitu egin du itsasoan atzemandako iheslariak bonbardatutako zentrora itzularazten.

Baldintza «bidegabeak»

Giza eskubideen aldeko erakundeen arabera, Tripoliren asmoak eragin dezake beste guneetan pilaketa are handiagoak gertatzea. AI Amnesty Internationalek nabarmendu izan du baldintzak «izugarriak eta gizagabeak» direla, eta iheslariak giza trafikatzaileen esku geratu daitezkeela. UNHCRren Libiarako zuzendari Jean-Paul Cavalierik ere horri buruz ohartarazi du.

Bien bitartean, Open Arms gobernuz kanpoko erakundearen izen bereko ontziak gutxienez 120 bat iheslari erreskatatu ditu azkeneko bi egunotan Mediterraneoan. Horiek lehorreratzeko portu bila dabil. Kataluniako Gobernua ontzia hartzeko prest agertu da.]]>
<![CDATA[«Generalitateak ezin du etsi autonomismo areagotu batekin»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1855/011/001/2019-08-01/generalitateak_ezin_du_etsi_autonomismo_areagotu_batekin.htm Thu, 01 Aug 2019 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1855/011/001/2019-08-01/generalitateak_ezin_du_etsi_autonomismo_areagotu_batekin.htm
Oso gertutik erreparatu dio eta erreparatzen dio prozesu subiranistari. 2013 eta 2017 artean Kataluniako Gobernuak hauspoturiko Trantsizio Nazionalerako Aholku Batzordeko kidea izan zen, eta, joan den urriaz geroztik, Generalitatearen Autogobernuaren Ikerketa Institutuko zuzendaria da. Kataluniako alderdi politiko independentisten arteko tirabirez galdetuta, adierazi du «nahiago» duela horiez ez hitz egin.

Ezinezkoa dirudi Generalitateak eskatzen duena gertatzea; hau da, Espainiako Gobernuarekin erreferendum lotesle bat adostea. Beraz, oraintxe, zer bideri jarrai diezaioke Kataluniako subiranismoak?

Aurten institutuan egin dugun txostenetako batek markatzen ditu jokaleku posibleak, bide posibleak, bai estatuko instituzioentzat, baita Kataluniakoentzat ere. Ez dira jokaleku berak; hau da, ez da egoera simetriko bat. Generalitateak hiru bide ibil ditzake. Batetik, Eskozian egin zutenaren moduko erreferendum lotesle bat eskatzen jarraitzea. Bigarren aukera litzateke autonomia estatuen eredua gaindituko zuen bestelako lurraldetasun eredu bat adostea [Madrilekin]. Eta hirugarren bidea da aldebakartasunaren estrategiari segitzea. Generalitateak jada egin ezin duena da ez mugitzea, statu quo-a mantentzea; ezin du etsi autonomismo areagotu batekin.

Estatuak gauza gehiago egin ditzake. Birzentralizatu egin dezake, esaterako: ez mugitzearen aldeko hautua egitea, eta PSOEren gobernua hori ari da egiten, PPrenak egin zuen bezala. Bestalde, 155. artikulua aplika dezake, eta hirugarren bide bat litzateke autonomia areagotzearena. Beste bi aukerak, lurraldetasun eredua gainditzea, edo erreferendum bat adostea, ez dirudi egungo gidoian daudenik. Beraz, batzuen zein besteen bideek ez dute topo egiten.

Oinarrizko arazoa da, funtsean, nola egokitu pluralismo nazionala demokrazia berean. Eta hori konpondu daiteke bai independentzia erreferendum adostu baten bidez, baita lurraldetasun eredu berri bat adostuz ere. Politika konparatuan badaude irtenbideak.

Zer bideri jarrai diezaioke Generalitateak?

Independentzia galdeketa bat aldarrikatzen du; hau da, 2017ko urriaren 1ean egindakoa egitea, baina [Madrilekin] adostuta.

Madrilen jarrera aintzat hartuta, horrek zientzia fikzioa dirudi uneotan.

Bai, errealistak izanez gero, hori zientzia fikzioa da uneotan, baina aukera horren alde egin du egungo Generalitateak. Baztertzen ez duen beste aukera bat da negoziazio prozesu batean sartzea. Pedralbesgo adierazpena deitu zitzaion joan den Gabonetan bi gobernuek Bartzelonan egindako bilerari. Bide horretatik jarraitu dezakete, baina hori ere politika fikzioa da. Beraz, estatuaren aldetik ez dago arazoa konponbidean jartzeko biderik. Esaten dut gatazka izoztuta dagoela, eta, dirudienez, hala jarraituko du.

Duela bizpahiru urte gauzak korrika eta presaka egin zirela iruditzen zaizu?

Ez nuke esango gauzak azkarregi egin zirenik, baina beti errepikatu izan dut data batzuk ezartzea hutsegite bat izan zela. Hemezortzi hilabete famatu horiena hutsegite bat izan zen, zeren gauzak, politikoki, gehiago prestatu behar baitziren. Balizko jokalekuak kontuan hartuta, ekintza plan zehatzak egin behar ziren, eta hori ez zen egin.

Ez duzu gaizki ikusten bide instituzionalari segitzea, eta erreferendum lege baten proposamena planteatzea Espainiako Kongresuan. Juan Jose Ibarretxek bere planarekin 2005ean egin zuenarekin moduko zerbait egitea, alegia. Zer helbururekin?

Helburua litzateke, besterik gabe, Kataluniatik egiten den oro legez kanpokoa, antikonstituzionala dela esaten duten hori moztea. Nahiz eta zuk pentsatu gauza batek ez duela biderik egingo, ez du esan nahi ez zaizunik planteatzea komeni; sinpleki, bestea desakreditatzeko. Niretzat, inteligentea litzateke Kataluniatik halako zerbait planteatzea. Halere, ezin duzu hori soilik egin, badakizu-eta ia biderik ez duela egingo. Baina modu horretan nazioarteko beste eragile batzuen aurrean berrindartzen zara.

Iraupen ertaineko lasterketa bat da hau. Honek urteak iraungo du, eta epe motzerako zein luzerako estrategiak planteatu behar dituzu.

Nazioarteko eragileen arreta erakartzeaz mintzo zara. Baina EB Europako Batasunak, orain arte behintzat, edo beste aldera begiratu du, edo Espainiaren alde egin du.

Europako Batasuna badakigu estatuen klub bat dela. Estatua ez bazara, ez dizute kasurik egiten. Prozesu honi kasu egingo dioten azkenekoak estatuetako gobernu zentralak izango dira. Dena den, ez dute jokatzen bloke moduan. Ikusi beharko da zer gertatzen den brexit-arekin, nola geratzen den Europako Batasuna horren ondoren... Badaude, gainera, estatuak ez diren eragileak: Europako Parlamentua, nazioarteko erakundeak, giza eskubideen aldagaia dago, gizarte zibilarena... Hau iraupen ertainekoa denez, ez da komeni azken asteko goiburuari heltzea.

Desilusioa hartu duzu EBk jokatutako rolarekin? Duela bi urte adierazi zenuen Katalunian errepresioa egonez gero EBk «rol inportantea» jokatuko zuela.

Politikoki ez dut ezustekorik hartu. Beste gauza bat da zer gertatuko den eskubideen eta askatasunen kontuarekin; tira, Espainiako Estatuari eman dizkiote jada zartada batzuk...

Zer gertatu beharko litzateke Espainiak mugimenduren bat egin eta gatazka konponbidean jartzeko? Epe ertainera badago horretarako aukerarik?

Ez. Espainiak mugimenduren bat egingo du beste erremediorik ez duenean. Horretarako, bi aldagai konbinatu beharko lirateke. Batetik, presio handia egitea barrutik, Kataluniatik: grebak, desobedientzia zibila, mobilizazioak... Hau da, Katalunia arazo ekonomiko eta politiko bat izan dadila Europarentzat. Eta, bestetik, nazioarteak presio egitea.

Nola sustatu Europarentzat arazo izango ziren ekintza horiek?

Orain arte egin dira manifestazioak, errepresioari emandako erantzunak egon dira... Baina oraingoz ez da egin mobilizazio, nolabait, borrokalariagorik. Ikusiko dugu ea alderdiak... Izan ere, haien artean lehiatzen dira, eta hori da Kataluniako mugimendu independentistaren ahulguneetako bat.

Subiranismoa konformatuko litzateke independentzia galdeketa baztertu eta lurraldetasun eredu berri baterako prozesua hastearekin?

Posible da. Edukia hartu beharko litzateke kontuan. Hau da, egongo balitz itun berri bat, arau, demagun, konfederaletan, federaletan edo dena delakoetan oinarritutakoa, eta finantzaketa arazoak konponduko balira... Hori dena Espainiaren bestelako eraikuntza bat litzateke. Galdera da ea Espainiako alderdiak, eta Espainiako kultura politikoa, zeina oso primitiboa den, trasnsbertsala ezkerrera eta eskuinera, hasi daitezkeen bide hori ibiltzen.]]>
<![CDATA[NATOk eta Afganistanek zibil gehiago hil dituzte aurten talibanek baino]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2108/013/001/2019-07-31/natok_eta_afganistanek_zibil_gehiago_hil_dituzte_aurten_talibanek_baino.htm Wed, 31 Jul 2019 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/2108/013/001/2019-07-31/natok_eta_afganistanek_zibil_gehiago_hil_dituzte_aurten_talibanek_baino.htm
Bien bitartean, talibanek, Afganistango gizarte zibileko ordezkariek eta AEBek negoziatzen jarraitzen dute. Joan den urrian hasi zituzten elkarrizketak, Dohan, eta lehengo uztailaren 9an adierazi zuten biktimarik ez eragiteko konpromisoa dutela, hori dela helburua. Horren harira, Tadamichi Yamamoto Unamaren zuzendariak belarrietatik tira egin zien atzo, eta guztiei eskatu zien hartutako konpromisoa betetzeko.

AEBek 2014an bukatu zuten, ofizialki behintzat, 2001ean Afganistanen hasitako misioa. Baina oraindik ere 14.000 bat soldadu dauzkate han. Horiei gehitu behar zaizkie 2015eko urtarrilean NATOk hasitako Erabateko babesa misioarekin bat egin zuten 38 herrialdetako 8.000 soldaduak.

NBEren misioaren txostenak nabarmentzen du, bestalde, biktima zibilen kopuruak —hildakoak eta zaurituak— laurden bat behera egin duela aurtengo lehen seihilekoan, iazko zenbakiekin alderatuz gero —2012az geroztik kopuru txikiena da urteko lehen seihilekoari dagokionez—. Urtarriletik ekainera, hildakoak eta zaurituak kontuan hartuta, 3.812 biktima zibil egon dira.

AEBak ez daude ados

AEBen eta NATOren tropen bozeramaile Sonny Legget koronelak atzo adierazi zuenez, ez da «sinesgarria» Unamak biktimak zenbatzeko erabiltzen duen metodologia. «Horregatik, NBEren misioaren metodoak eta emaitzak arbuiatzen dituzte AEBetako indarrek». AEBek eta talibanek bakearen «esparrurako zirriborroa» egina zutela jakinarazi zuten joan den urtarrilean.]]>
<![CDATA[Joera baten aurkako neurria]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1923/014/001/2019-07-27/joera_baten_aurkako_neurria.htm Sat, 27 Jul 2019 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1923/014/001/2019-07-27/joera_baten_aurkako_neurria.htm
William Barr AEBetako fiskal nagusiak sinatutako oharraren arabera —joan den otsailean jarri zuten karguan—, neurriak eragingo die «gizarteko pertsona zaurgarrienak», haurrak eta adinekoak, «hiltzeagatik, torturatzeagatik edo bortxatzeagatik» zigortuak izan direnei. «Justizia Departamentuak zuzenbide estatua babesten du, eta biktimei zein haien senideei zor diegu zigorra gauzatzea», nabarmendu zuen. Aurreneko exekuzioak datorren abendurako eta urtarrilerako programatu dituzte, eta Indiana estatuko Terre Haute espetxe federaleko bost pertsonari jarriko diete injekzio hilgarria.

DPIC Heriotza Zigorraren Inguruko Informazio Zentroaren azken txostenak dioenez, auzitegi federalek zigortutako 60 bat pertsona daude heriotzaren korridorean —AEBetan 2.673 dira guztira egoera horretan daudenak—. Robert Dunham erakundearen zuzendariak azpimarratu duenez, Washingtonen erabakiak ez du «ezustean» harrapatu. «Trumpek heriotza zigorra defendatzen du. Harritu nau erabakia lehenago hartu ez izanak». ACLU Ameriketako Askatasun Zibilen Batasunak, bestalde, zalantzan jarri du abendurako eta urtarrilerako programaturiko exekuzioetan jarraitutako prozedura, batera antolatu dituztelako. «Kasu bakoitzaren inpartzialtasunari buruzko duda argiak eragiten ditu».

AEBetako Auzitegi Gorenak 1972an ebatzi zuen heriotza zigorra legez kanpo uztea, bai maila federalean, bai estatuetan. Lau urte geroago, heriotza zigorra berrezarri zuen zenbait estatutan, eta Kongresuak lege bat onartu zuen 1988an, auzitegi federalek heriotza zigorra ezartzeko aukera eduki zezaten berriro. Hurrengo hamabot urteetan auzitegi federalek zigorturiko hiru preso exekutatu zituzten. Azkenekoa Louis Jones gerra beteranoa izan zen, 2003an, soldadu bat hiltzea leporatuta.

Iaz, 25 preso exekutatu zituzten AEBetan; horietatik hamahiru Texas estatuan. 2014ean AEBetan argitaratutako ikerketa independente batek dio heriotza zigorrera kondenaturikoen artean %4 pasa errugabeak zirela. DPICek beste zenbaki bat aipatzen du tesi hori defendatzeko: 1973az geroztik AEBetan heriotzaren korridorera eramandako 160 pertsona modu okerrean akusatu zituztela, eta gero kargugabetu egin zituztela.

Pentobarbital erabilita

Justizia Departamentuak herenegun jakinarazi zuenez, injekzio hilgarria ezartzeko protokolo berri bat onartu du. Horren arabera, hemendik aurrera pentobarbital barbiturikoa erabiliko dute injekzioetan —Texasen eta Georgian erabiltzen dute—, eta orain arte exekuzio federaletan erabilitako hiru substantziaren koktela ordezkatuko du. Frantzian, esaterako, albaitariek soilik erabili dezakete pentobarbital substantzia.]]>
<![CDATA[Johnsonek 'brexit'-erako akordio «hobe eta berri bat» agindu du]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2019-07-25/johnsonek_brexit_erako_akordio_hobe_eta_berri_bat_agindu_du.htm Thu, 25 Jul 2019 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2019-07-25/johnsonek_brexit_erako_akordio_hobe_eta_berri_bat_agindu_du.htm brexit-erako joan den azaroan adostutako akordioa. Baina Erresuma Batuko lehen ministro berriak kargua hartu eta segituan Downing Streeteko 10. zenbakiko atarian adierazi zuenez, itun «berri eta hobe bat» negoziatuko du EBko funtzionarioekin. Hori agindu zien herritarrei atzo, eta, gainera, nabarmendu zuen horri buruzko zalantzak dituzten «zoritxar igarleei» erakutsiko diela «oker» daudela. Herenegun Alderdi Kontserbadoreko lider berria hautatua izan zenak badu konfiantza, gainera, baita bere buruarengan ere.

Donald Tusk Europar Kontseiluko buruak eskutitz bat bidali zion atzo Johnsoni, bi aldeen arteko «lankidetzaz» eztabaidatzeko batzar baterako gonbita eginez. Bruselarentzat, ordea, Michel Barnier brexit-erako EBren negozitzaileak herenegun mahai gaineratu zuenez, dibortziorako «itunaren oinarriak» jarrita daude.

Lehen ministro euroeszeptikoak, azken hilabeteetan Theresa Mayren jarrera aho bizarrik gabe kritikatu duenak, urriaren 31rako, EBk jarritako epemugarako, brexit-a kosta ahala kosta gauzatuko duela dio. Azken zazpi hilabeteetan Komunen Ganberak hirutan bozkatu du Bruselak eta May azken hiru urteotan lehen ministroa izan denak adostutakoaren kontra, baina itunik gabe dibortziatzea ere baztertu du. Atzo adierazitakoa kontuan hartuta, ordea, Johnson sinestuta dago akordioa aldatuko duela, eta itunik gabe klubetik ateratzea «aukera gertagaitza» dela. Hori bai, beste jokaleku bat aurreikusten du: itunik gabe dibortziatzea. Eta onartu zuen baietz, egoera horrek ondorioak ekarriko dituela. «Bai, itunik ez badago zailtasunak egongo dira». Elite ekonomikoak dardarka hasten dira aukera hori aipatzen den bakoitzean, eta elite horiei mezu bat helarazi nahi izan zien Johnsonek: «Ez dira erabakiak arazoak eragiten dituztenak, baizik eta erabakiak hartzeari muzin egiteak eragiten ditu arazoak». Eta gogoratu nahi izan zuen, bide batez, dibortzioagatik EBri zor dizkion 44.000 milioi euroei eutsiko diela Erresuma Batuak, itunik gabe ateratzen bada.

Parlamentuan ituna onartzeko egindako bozketetan, argi geratu da kontserbadore euroeszeptikoenek eta DUPekoek guztiz baztertzen dutela Irlandan muga gogor bat eragotziko lukeen backstop protokoloa. Johnsonentzat «antidemokratikoa» da akordioko klausula hori. Hori aldatu beharko du ituna ganberan onartua izateko bidean jartzeko, eta ba omen ditu, hala adierazi izan du, «alternatibak», baina EBko iturriak aipatuz The Guardian-ek atzo argitaratu zuenez, Bruselarentzat «zaborra» besterik ez dira. Johnsonek ez ditu aipatu alternatiba horiek.

Mayk ere ez zion, atzo, hitzez esan akordiorik gabe ateratzeko ideia baztertu dezala, baina hori iradoki zion Johnsoni. Duela hilabete pasa eman zuen dimisioa zuen Mayk, baina protokoloak hala aginduta, jendaurreko bi agerraldi egin behar izan zituen atzo. Komunen Ganberan mintzatu zen eguerdian, eta bezperan esandakoa berretsi zuen: diputatu torya izaten jarraituko duela.

Jeremy Corbyn Alderdi Laboristako buruzagiak hitza hartu zuen, eta Mayk «zerbitzu publikorako» erakutsi duen gaitasuna goratu. Halere, elkarri botatako loreak gorabehera, ganberako eztabaidan ezin izan zuten saihestu brexit-az eta dibortzioa gauzatzeko zailtasunez eztabaidatzea. Hain zuzen, zailtasun horiek berek eraman zuten May dimititzera. Eta abagunea baliatu zuen laboristen liderrari leporatzeko EBrekin irteerarako adostutako akordioaren kontra bozkatu zuela, eta horregatik «lotsa» sentitu beharko lukeela. Alderdiaren lidertza uzteko eskatu zion.

Ministro aldaketak

Pare bat ordu geroago Downing Streeteko 10. zenbakiaren aurrean egindako agerraldian, bestetik, bere agintaldiko «lorpenak» zerrendatu zituen: ekonomia «berrezarri» duela, zerbitzu publikoak «erreformatu» dituela, eta Erresuma Batuaren balioak defendatu dituela nazioartean.

Iluntzean, berriz, kabinetearen lehen zerrenda eman zuen Johnsonek. Ministro gehienak aldatu ditu, eta zenbait mugimendu adierazgarriak izan dira. Esate baterako, Mayren brexit-erako azken ministroa, Stephen Barclay, postuan mantendu du. Toryen buruzagi izateko beste finalistak, Jeremy Huntek, Atzerri Ministerioa utzi du, eta Dominic Raab euroeszeptiko sutsuak hartu du haren tokia.]]>
<![CDATA[«Urriaren 31 baino lehenago gauzatuko dugu 'brexit'-a»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1892/011/001/2019-07-24/urriaren_31_baino_lehenago_gauzatuko_dugu_brexit_a.htm Wed, 24 Jul 2019 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1892/011/001/2019-07-24/urriaren_31_baino_lehenago_gauzatuko_dugu_brexit_a.htm brexit-aren auzian. EB Europako Batasunak balizko luzatzerik gabeko epemuga hori jarri zion Erresuma Batuari, apirilean. Eta atzo ere ez zuen azaldu Theresa Mayk eta Bruselak iazko azaroan hitzartutako irteerarako akordioa behin onartuta aterako den Erresuma Batua klubetik, baina, euroeszeptiko porrokatua izaki, promesa argia egin zien Alderdi Kontserbadoreko agintariei, militanteek alderdiko lider aukeratu ondoren hitza hartu zuenean: «Urriaren 31 baino lehenago gauzatuko dugu brexit-a».

Hain zuzen ere, dibortzioaren krisiak bultzatu zuen May dimisioa ematera —Komunen Ganberak hirutan bota zuen atzera brexit-erako ituna—, joan den ekainaren 7an. Haren ordezkoa aukeratzeko prozesua ireki zuten kontserbadoreek, eta 2008 eta 2016 artean Londresko alkatea izan zena goitik behera gailendu da barne lehian. Fase guztietan nagusitu da —hasieran hamar ziren hautagaiak—, eta azkeneko bozketan, militanteen artean egindakoan, buruz burukoan Jeremy Hunt Atzerri ministroa gainditu du, botoen %66 bereganatuta.

Westminster pareko eraikin batean egin zuten ekitaldia toryek. Hunt eta Johnson elkarren ondoan eseri ziren, eta, bozketaren emaitzaren berri eduki zutenean, lehenak bostekoa luzatu zion garaileari. Salto batean igo zen agertokira kontserbadoreen buruzagi berria, eta, edukiz beterikoa beharrean, protokolozkoa eta laburra izan zen mintzaldia. Brexit-ak berak eta dibortzioaren kudeaketak Erresuma Batuan eragin dituen arrakalen jakitun, herrialdea «batuko» duela agindu zuen. Johnsonentzat, toryek, «historikoki», abilidadea erakutsi izan dute «kontrajarritako bi sen» orekatzeko: «EBrekin gertuko harreman bat mantentzeko desira; baita herrialde honek bere burua demokratikoki autogobernatzekoa ere».

Johnsonek EBko agintariekin hitz egin nahi du ahal bezain laster. Bruselak hamaika aldiz esana dauka ez duela aldatuko azaroko akordioa. Irlandako mugarako adostutako backstop delako protokoloa ez dute onartzen ez kontserbadore euroeszeptikoenek, ez eta Komunen Ganberako haien bazkide irlandar unionistek ere —Londresek eta Bruselak etorkizunerako harreman komertziala adostu bitartean muga gogor bat eragotziko lukeelako Irlandan—, eta Johnsonek azkeneko asteotan nabarmendu izan du badirela backstop-erako «alternatibak».

Euroeszeptikoenak konbentzitze aldera, May ahalegindu zen protokolo hori leuntzen, baina alferrik. Eta Johnsonek, 2016ko uztailetik 2018kora Atzerri ministro izandakoak, gogor kritikatu zuen ahal izan zuen bakoitzean. Atzo, ordea, hitz goxoak besterik ez zituen izan Mayrentzat. Azken hiru urteotan lehen ministro izan denak ere kortesiaz jokatu zuen, eta «erabateko babesa» bermatu zion.

Downing Streeteko 10. zenbakiko giltzak gaur arratsaldean entregatuko dizkio maizter berriari, Johnsoni. Aurrena, goizean, Komunen Ganberan da mintzatzekoa May, eta gero, arratsaldean, dimisioa aurkeztuko dio Elizabeth II.a erreginari. Johnsoni gobernua osatzeko eskatuko dio erreginak, ondoren.

Azken kabinetean edo erantzukizun karguetan izandako dezente ari dira dimititzen Johnson bera dela eta. David Gauke Justizia ministroa eta Rory Stewart Nazioarteko Garapenerako ministroa izan ziren azkenekoak, atzo. Stewart toryen liderra bilakatzeko hautagaia izan zen, eta, aurkeztu zirenen artean bera izan zen akordiorik gabeko brexit-a «katastrofikoa» izango dela ahoratu zuen bakarra. Erresuma Batuko elite ekonomikoek ere gauza bera pentsatzen dute, eta Adam Marshall Erresuma Batuko Merkataritza Ganberen zuzendari nagusiak «brexit nahasi bat» eragotzi dezala eskatu zion, atzo, lehen ministro izendatuko dutenari.

Jeremy Corbyn Alderdi Laboristako liderrarentzat ez da, inondik ere, albiste pozgarria Johnsonen garaipena. Akordiorik gabeko brexit-a izan zuen hizpide, atzo. «Horrek eragingo lituzke murrizketak enpleguetan, prezioen garestitze bat, eta, gainera, Donald Trumpekin akordio bat lortuta, gure osasun sistema nazionala AEBetako enpresei saldua izateko arriskua legoke». Bide batez, Johnsonek atzo azpimarratu nahi izan zuen bere helburuetako bat dela «Corbyn garaitzea». Komunen Ganberak ez badu brexit-erako ituna onartzen, ez dago baztertuta Johnsonek Parlamentua desegitea eta hauteskundeetara deitzea, ganberaren erabateko kontrola bereganatzeko asmoarekin. Inkestek diote, ordea, nekez lortu ahal izango lukeela hori.

Brusela eta «oinarriak»

Trump aipatuta, Etxe Zuriko maizterrak azpimarratu zuen Johnson lehen ministro «izugarri ona» izango dela. Politikaren ikuspegi antzekoa dute biek.

Bruselako agintari nagusiei dagokienez, kortesiaz erreakzionatu zuten denek. Ursula von der Leyen azaroaren 1ean Europako Batzordeko presidente bilakatuko denak adierazi nahi izan zion Johnsoni akordio bat lortzeko «betebeharra» dutela bi aldeek. Michel Barnier EBren brexit-erako negoziatzaileak modu «eraikitzailean» lan egin nahi du lehen ministro berriarekin, baina gogorarazi nahi izan zion «itunaren oinarriak» jarrita daudela. ]]>
<![CDATA[«Botere zaharra» baztertzera]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/015/001/2019-07-23/botere_zaharra_baztertzera.htm Tue, 23 Jul 2019 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/015/001/2019-07-23/botere_zaharra_baztertzera.htm
Aste honetan emango dituzte emaitza ofizialak, baina herenegun gauean, botoen %43 inguru bereganatuak zituela bazekienean, Zelenskik hitza hartu zuen Herriaren Zerbitzariaren egoitzan, Kieven, eta bere jarraitzaileei adierazi zien «botere zaharra» iraganeko kontua dela. Jakinarazi zien, gainera, zeintzuk izango diren bere lehentasunak baldin eta, dirudien bezala, bakarrik edo aliatuekin, gehiengo osoa lortzen badu: «[Donbass eskualdeko] Gerra bukatzea, gerra presoak bueltatzea, eta ustelkeria garaitzea».

Ikusteko dago bakarrik gobernatzeko gehiengoa lortuko duen ala ez. Ukrainan inoiz ez da halakorik gertatu. Haren alderdikoak baikor zeuden atzo, eta adierazi zuten 255 eserleku lortuko dituztela. Radak 450 eserleku dauzka, eta gehiengo konstituzionala 226n dago.Bestela, kanpainan egin bezala, herenegun ere Ahotsa alderdiko liderrari, Sviatoslav Vakartxuk rock izarrari, aliantza bat osatzeko eskua luzatu zion Ukrainako presidenteak. «Aspaldi proposatu nion». Botoen %5 behar dira ordezkaritza parlamentarioa lortzeko, eta, zenbaketa kontuan hartuta, Vakartxukek %6 lortuko ditu. Okean Ezly taldeko abeslariaren alderdia ere berria da.

Koalizio bat egiteaz mintzatu zen Zelenski herenegun, eta, Dmitri Razumkov Herriaren Zerbitzariko liderrak atzo azpimarratu zuenez, «ideologia» eta herrialdearen etorkizunari buruzko «oinarrizko ikuspegia» partekatzen dutenekin hitz egingo dute. Ez dirudi, hortaz, Julia Timoxenko duela hamarkada bat lehen ministro izandakoaren Aberria alderdia mintzaideetako bat izango denik. Timoxenkok keinu bat egin zion Zelenskiri joan den astean, eta Herriaren Zerbitzarikoek erantzun zioten ez ziotela muzin egiten aliantza bati. Zenbakiek ziotenaren beroan, ordea, Zelenskik adierazi zuen ez duela aurreikusten inongo koaliziorik egitea «garai bateko boterearekin». Eta Timoxenko, hain zuzen ere, garai bateko politikaren ordezkaritzat hartzen du.

Lehen ministro izateko, «iragan politikorik gabeko profesional bat» nahi du Zelenskik; teknokrata bat, «ekonomiaren guru bat», herenegungo bere hitzak aintzat hartuta. Gobernuko ministroak eta estatuko kide esanguratsu guztiak ere presidenteak proposatuko ditu, eta, gero, parlamentuak onartu beharko ditu.

Inoizko emaitzarik onenak

«Gazteak, profesionalak eta ondraduak» izango dira Radako kideak, Vakartxukek herenegun esan zuenez. Eta orain arte argitaratutako emaitzen joera bere horretan mantentzen baldin bada, ganberako 424 diputatuen erdiak aurrenekoz eseriko dira hemizikloan. 450 eserleku ditu, baina herrialdeko 26 barruti ez daude Kieven kontrolpean -hego-ekialdean eta Krimean-, eta, horrenbestez, 424 edukiko ditu.

Zelenskik baditu pozik egoteko motiboak. SESB Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna 1991n desegin zenetik eta Ukraina independizatu zenetik, Radarako bozetan alderdi batek inoiz lortu duen emaitzarik onena lortu du Herriaren Zerbitzariak. 30 bat milioi ukrainarrek zuten bozkatzeko aukera, eta parte hartzea %50 ingurukoa izan zen.

Espero zen Zelenskik jopuntuan jarritako politikari klasikoen alderdiek emaitza oso onak ez lortzea, eta hala izan da. Juri Boiko errusiazalearen Oposizioaren Plataforma boz gehien lortu duten indarretan bigarrena izango da, bai, baina oraingoz botoen %12 baizik ez ditu lortu. Petro Poroxenko azken bost urteotan herrialdeko presidente izan denaren Europar Elkartasuna, berriz, ozta-ozta helduko da %9ra.

Azkeneko bi hilabeteotan, Poroxenkoren alderdiak blokeatu egin du Zelenskik ezarri nahi zuen agenda parlamentarioa. Hemendik aurrera, ordea, eskuak libre izango ditu umorista ohiak. Herritarrek ustelkeria amaitzeko erreformak eskatzen dizkiote -baita NDF Nazioarteko Diru Funtsak ere, maileguak emateko-, eta lehengo astean horretarako pauso esanguratsua eman zuen: lege proposamen bat aurkeztu zuen, eskatuz zigortuak izan daitezela legez kanpo aberasten diren funtzionarioak. Immunitate parlamentarioa errotik erauzi nahi duela dio Zelenskik. «Herriak zigorrak nahi ditu», azpimarratu zuen, herenegun.

Putinekin, zuzenean

Donbass eskualdeko gerrari dagokionez -13.000 hildako 2014tik-, Kievek eta ekialdeko errusiazaleek su-etena adostua dute. Poroxenkok ez bezala, ordea, Zelenskik Vladimir Putin Errusiako presidentearekin zuzenean negoziatu nahi du.Kremlinek hauteskundeez ohar bat argitaratu zuen atzo, eta Zelenskiri eskatu dio herritarrek eman dioten konfiantza «helburu bakezaleekin» erabiltzeko.]]>
<![CDATA[Erabateko kontrola du jokoan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1956/002/001/2019-07-20/erabateko_kontrola_du_jokoan.htm Sat, 20 Jul 2019 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1956/002/001/2019-07-20/erabateko_kontrola_du_jokoan.htm
Estatuaren erabateko kontrola du jokoan Zelenskik, eta, inkestek diotena kontuan hartuz gero, bereganatuko duela dirudi. Reiting etxearen azken zundaketaren arabera, botoen %40-42 inguru lortuko ditu Zelenskiren alderdiak. Presidentetzara heldu zenetik, hartu ditu neurri batzuk, elkartu da EB Europako Batasuneko agintariekin, mintzatu da telefonoz Vladimir Putin Errusiako presidentearekin, eta, beraz, olatuan jarraitu du.

Gainera, garaipena lortzeko orduan arerio politikoek kilimarik ere ez diotela egingo diote inkestek. Juri Boikoren eta Viktor Medvedtxuk Putinen lagunaren Oposizioaren Plataforma errusiazalea izan daiteke bigarren indarra, botoen %10-12 lortuta. Zelenski ez da errusiazalea, baina, Bruselara begira jarri arren, Putinekin ondo konpontzeko nahiak ez dio, ez, kalterik egingo bihar. Poroxenkoren Europar Elkartasunak, berriz, lanak izango ditu botoen %10era heltzeko.

Duela hamarkada bat lehen ministro izandako Julia Timoxenkoren Aberria alderdiak ere ez du, antza, langa hori gaindituko, baina boto horiek oso garrantzitsuak izan daitezke Zelenskik gehiengo osoarekin gobernatu dezan. Izan ere, Timoxenkok babesa eskaini dio, eta proposatu du «alderdi europazale demokratiko guztiek» bat egitea parlamentuan.

Alderdi «demokratiko» horien multzoan sartu du Ahotsa izenekoa. Alderdi berri bat da, Okean Elzy herrialdeko musika talde maitatuenetako baten liderrak sortua, Sviatoslav Vakartxukek. Ordezkaritza lortzen badu, ez dirudi Zelenskiri trabarik jarriko dionik. Botoen %5 behar dira Radan eserlekuak lortu ahal izateko, eta inkestek diote Vakartxuken alderdia hor-hor ibiliko dela.

Zelenskik kanpainan adierazi duenez, Ahotsarekin aliatu nahiko luke. Asmo hori bera oso argi utzi zuen presidentearen aholkulari Sergei Sefirrek atzo: «Espero dugu [Vakartxuk] parlamentuan sartzea». Timoxenkoz ere galdetu zioten kazetariek, eta iradoki zuen ez diotela muzin egiten harekin aliatzeari.

Hauteskundeen aurreko orduetako zenbakiak eta giroa aintzat hartuz gero, Zelenski Ukrainaren erabateko kontrola hartzeko moduan da. Eta, behin hori lortuta, bi helburu nagusi ditu. Batetik, herritarren bizi kalitatea hobetzea. Herrialdeen BPG barne produktu gordinari erreparatuta NDF Nazioarteko Diru Funtsak argitaratutako azken txostenaren arabera, Ukraina da Europako herrialderik txiroena. Zelenski batzartua da NDFko kideekin, eta horiek adierazi diote baietz, emango dizkiotela maileguak, baina horretarako hainbat erreforma egin beharko dituela.

Duela gutxi kaleratutako inkesta batek dio pobrezia horrek arduratzen dituela, batez ere, ukrainarrak. Herrialdearen hego-ekialdeko Donbass eskualdeko gatazkak ere arduratzen ditu. Presidente kargua hartu zuenean, 2014an hasitako gatazka amaitzea lehenetsi zuen. Horretarako ahaleginean Poroxenkok baino harreman hobea dauka, gutxienez, Putinekin.

450 eserleku ditu Radak, baina, gerraren ondorioz 26 barruti Kieven kontrolpean ez daudenez, hurrengo legegintzaldian 424 eserleku edukiko ditu ganberak. 30 bat milioi ukrainar daude bozkatzeko moduan.

Keinuak

Bruselako atea jotzearekin tematuta dago Zelenski. Ukraina EBko estatu kide izateko bidean jarri nahi du, eta bildu da Angela Merkel Alemaniako kantzilerrarekin, baita Jean Claude Juncker Europako Batzordeko jarduneko presidentearekin eta Donald Tusk Europar Kontseilukoarekin ere, besteak beste. Ondo hartu dute, baina arinegi ez joatea gomendatu diote, eta erreformak eskatu dizkiote; batez ere, ustelkeria saihesteko.

Horrekin lotuta, Zelenskik berak lege proposamen bat aurkeztu berri du parlamentuan, eskatuz zigortuak izan daitezela legez kanpo aberasten diren funtzionarioak. Radak antzeko lege bat onartu zuen 2015ean, baina Auzitegi Konstituzionalak bertan behera utzi zuen, argudiatuz errugabetasun printzipioa urratzen zuela.

Ukrainako presidenteak badaki ustelkeriaren aurkako mezuak zabaltzeak botoak ematen dizkiola, eta, horretarako, ez dio uko egiten modu efektista batean jokatzeari. Joan den uztailaren 10ean, esaterako, Kiev eskualdeko funtzionario bat kanporatu zuen batzar batetik. Bilera zuzenean ematen ari ziren telebista batean, eta aurrekari penalak izatea leporatu zion Zelenskik Jaroslav Hodunok funtzionarioari, Aberria alderdikoari. Bizkartzainek kanporatu zuten Hodunok. «Ez ditut mafiosoak atsegin», adierazi zuen Zelenskik, gero. ]]>
<![CDATA[Sudango oposizioak eta militarrek boterea partekatzeko ituna sinatu dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2019-07-18/sudango_oposizioak_eta_militarrek_boterea_partekatzeko_ituna_sinatu_dute.htm Thu, 18 Jul 2019 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2019-07-18/sudango_oposizioak_eta_militarrek_boterea_partekatzeko_ituna_sinatu_dute.htm
Trantsiziorako Kontseilu Militarraren buruetako bat izan da Mohamed Hamdan Dagolo jenerala, eta nabarmendu zuen akordioa «historikoa» dela. Etiopiako Gobernuak eta AB Afrikako Batasunak bitartekari lanak egin dituzte, eta ABko Mohamed Hassan Labatek azpimarratu zuenez, «urrats erabakigarria» egin dute bi aldeek itunaren bidez, eta «garai berri bat» hasiko dute Sudanen.

Bi aldeek duela bi aste iragarri zuten akordioa egina zegoela, baina dozena bat egun igaro dira sinatu arte. Izan ere, baziren zenbait faktore desadostasun handiak eragiten zituztenak. Militarrek immunitatea eskatzen zuten ekainaren 3ko gertakariei zegokienez. Manifestariak kanpatuta zeuden Defentsa Ministerioaren egoitzaren aurrean, eta armadako kideek indarrez sakabanatu zuten elkarretaratzea. Oposizioaren arabera, 128 pertsona hil zituzten; armadak dio, aldiz, 61 bat izan zirela. Kontuak kontu, nazioarteak militarren jarrera errepresiboa salatu zuen. Adostutakoaren arabera, ikerketa independente bat hasiko dute gertatutakoa argitzeko.

Kontseilu Burujabea 11 pertsonak osatuko dute: bost zibilek, bost militarrek, eta bi aldeek aukeratutako beste zibil batek. Zenbait hedabidek kaleratu dutenez, Ministroen Kontseiluak hogei bat kide edukiko ditu; horiek independenteak, teknokratak, izango dira, eta oposizioaren esku geratuko da behin-behineko lehen ministroa proposatzea. Kontseilu Burujabeari dagokio izendapenak berrestea.

Eta, azkenean, militarren esku geratuko da justizia ataleko goi kargudunen izendapena. Hori izan da, hain zuzen, ituna atzeratu duten beste aldagaietako bat. Oposizioak ez zuen nahi fiskalburua, adibidez, Kontseilu Burujabeak aukeratzea. Lehen ministroak izendatuko ditu Defentsa eta Justizia ministroak, bai, baina horiek kontseiluko militarrek proposatuko dituzte.

Ituneko beste puntu batek dioenez, bestalde, hurrengo hiru urteetako trantsizio epean kontseiluko kide, ministro edo, besteak beste, eskualdeetako buru izango direnak ezingo dira aurkeztu hauteskundeetara.

Kontseilu Burujabeak izango dituen egiteko eta betebeharrei buruzko adierazpen konstituzionala bihar dira egitekoak. Ondoren, Kontseilu Legegile bat eratu beharko dute, eta hori osatzerakoan ere ez dira ados jartzen militarrak eta oposiziokoak. Behin Kontseilu Burujabea osatuta, 90 egun edukiko dituzte Kontseilu Legegilea osatzeko.

Bi aldeak ados jarri dira trantsizio faseko helburuen inguruan: bakea bermatzea, krisi ekonomikoa konpontzeko neurriak hartzea, justizia sistema erreformatzea, eta, besteak beste, konstituzio berri bat idazteko bideak irekitzea.

Berri agentziek jasotakoaren arabera, Sudango herritarren artean badira akordioa pozarren hartu dutenak. Iruditzen zaie, ordea, muturreko aldaketa bat gertatzea ezinezkoa dela, herrialdea oso hauskorra baita. Beste batzuentzat, berriz, arazo bat dago: kontseilu berriko kide militarrak aurreko erregimenaren parte zirela.

Al-Baxirren egoera

Al-Baxir kartzelan dago joan den apirilaren 17tik. Fiskaltzak auzipetu egin zuen, eta iazko abendutik aurtengo apirilera arte gobernuaren aurka egindako manifestazioetan hildakoen erantzuletzat jo. Gainera, Darfur eskualdean (Sudan) gerra krimenak eta gizateriaren kontrako krimenak egitea egotzita, Nazioarteko Justizia Auzitegiak Al-Baxir atxilotzeko agindua emana dauka 2009tik. Militarrek apirilean adierazi zutenez, halere, ez dute asmorik presidente ohia Hagara estraditatzeko.]]>