<![CDATA[Igor Susaeta | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Thu, 20 Sep 2018 02:46:07 +0200 hourly 1 <![CDATA[Igor Susaeta | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Erantzun dute herritarrek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/002/001/2018-09-12/erantzun_dute_herritarrek.htm Wed, 12 Sep 2018 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1943/002/001/2018-09-12/erantzun_dute_herritarrek.htm Baiezkoaren Diada deitu zioten joan den urtekoari. Ziurtasun gehiagorekin edo gutxiagorekin, baina politikari horiek beraiek jendaurrean adierazten zuten Katalunia independentea izango zela urriaren 1eko erreferenduma eta gero; Espainiako Gobernuak elkarrizketari muzin egiten zionez, ez zegoela atzera bueltarik, aldebakartasunaren bidea jarraituko zutela. Kataluniak, ordea, Espainiako Erresumaren barruan jarraitzen du urtebete geroago. Jasotako kolpeak gorabehera, dena den, bada azkeneko hamabi hilabeteotan aldatu ez den zerbait: herritar subiranisten grina. Duela astebete, urte politikoa abiatzeko emandako hitzaldian, mobilizatzera deitu zituen Quim Torra Kataluniako Generalitateko presidenteak. Eta horretarako parada eduki duten aurrenekoan erantzun dute, diote, herritarrek.

Izan ere, berriro, azkeneko sei urteotan bezala, arrakastatsua izan zen ANC Kataluniako Biltzar Nazionalak Kataluniako egun nazionalean antolatutako ekitaldi herrikoia. Bartzelonako Udaltzaingoaren arabera, «gutxi gorabehera» milioi bat inguru pertsona bildu ziren Diagonal etorbidean. «Soinu olatu» indartsu bat, energia handikoa, hedatu zuten, eta, batez ere, bi aldarrikapen izan zituzten ahotan: behin-behinean preso daudenen askatasuna, eta independentzia eskakizuna. Fem la Republica Catalana zen mobilizazioaren leloa. Izenak aipatu ez zituen arren, 17:14etik aurrera egindako ekitaldiaren amaieran bi indar independentista nagusiei, JxC Junts Per Catalunyari eta ERCri, hitz egin zien Elisenda Paluzie ANCko presidenteak: «Zorroztasuna, zintzotasuna eta asmo sendoa eskatzen dizuegu».

«Soinu olatua» hedatzen lagundu zuenetako bat izan zen Silvia, Vic herriko (Bartzelona) gazte independentista. Haren esanetan, «bide luzea» ibili beharko dute erabakitzeko eskubidea gauzatzeko ahaleginean. «Eta ibiltzen hasten ez baldin bagara, inoiz ez gara iritsiko». Atzo milioi bat lagun inguru zituen bide hori urratzeko prest.

ANCk goizean emandako datuen arabera Omnium Culturalen eta AMI Independentziaren Aldeko Udalerrien laguntzarekin antolatu zuen ekitaldia, 460.000 lagunek eman zuten izena. Horietako askok, ia 300.000k, mobilizaziorako propio salgai jarritako elastikoa, samarreta, erosi zuten, koral kolorekoa, eta kolore horrek blaitu zuen Diagonal etorbidea, Glories plazaren eta Palau Reialen arteko sei kilometro pasatxoetan.

17:14etan zen olatua hedatzen hastekoa. Izan ere, errege borboiak 1714an hartu zuen mendean Bartzelona , setio luze baten ondoren. Diagonala 16:00etarako hasi zen betetzen. Palau Reialaren inguruan, ibilbidearen 0 zatitik gertu 38 zatitan banatu zuten, zeuden bi Montserrat: ama eta alaba. Bietan gazteena urtero joan izan da Diadara, eta iruditzen zaio Torra «ahal duena» egiten ari dela. «Jokatzen ari ginen bezala ez dugu ezer lortu». Pentsatzen du «elkarrizketaren» bidez «aurrera» egingo dutela. «Ekiten jarraitu beharra dago. Bagenekien ez zela ez azkar, ezta erraz ere gertatuko». Ama entzuten ari da. «Guri ere kontzertu ekonomikoa edukitzea gustatuko litzaiguke», esan du amak. Barre egin du alabak. Haren amak aurrenekoz parte hartu du Diadan. «Datozenei Katalunia hobe bat utzi nahi diet».

Eta bere herrialdea burujabe egin nahi du, inguruan zituenek bezala. Torrak bezperan kataluniarrei ohartarazi zienez, egoera kontuan hartuta, bi aukera besterik ez daude: «eustea» edo «konformatzea». Eta olatua egin zutenek eustea deliberatu dute. Hezetasunari eta eguzki izpien indarrari ere eutsi zioten atzokoan.

Itxaronaldiari nola edo hala aurre egiteko eta bihotzak pizteko, castellers-ek giza dorreak egin zituzten, batukadek perkusio instrumentuak astindu zituzten, txarangek pieza batzuk jo zituzten, eta, bestela, inurriak moduan pilatutakoek, Els Segadors ereserkia abestu zuten, a cappella. Askok esteladak zeramatzaten lepoan edo makiletan zintzilikatuta, baina senyera-k ere bazeuden tartean, dezente. Jendearen artean barreiatuta ikus zitezkeen, gainera, Letoniako, Erresuma Batuko, Herbereheetako, Galesko eta Flandriako banderak, besteak beste; baita ikurrinak ere, noski.

Ezin eutsi

Antolakuntzakoek bozgorailuetatik eskatuta, instrumentuak 17:00 zirenean isilarazi zituzten musikariek, eta jendeak Kaleak beti gureak izango dira, Independentzia, Pauso bat ere ez atzera eta Hemen hasten da gure independentzia oihukatzeari utzi zion. Hurbiltzen ari ziren 17:14ak. Palau Reialen zeudenak pantaila erraldoi batean jarraitzen ari ziren ekitaldiaren nondik norakoak. Glories plazan, handik sei kilometrora, botako zuten suziria, eta horrek eragingo zuen olatua. Minutu bateko isilunea eskatu zuten 17:13 zirenean. Jaurti zuten suziria, eta pantaila erraldoian ikus zitekeen Glories inguruan jendea saltoka eta oihuka hasi zela, olatua osatuz. Baina emozioagatik, edo antolakuntzaren oharren berri ez zutelako, ibilbidearen 0 zatian zeuden batzuek, askok, ezin izan zioten eutsi, eta jarrera bera hartu zuten. Itxaroteko, gelditzeko, eskatu zieten bozgorailuetatik.

Ia bi minutu geroago heldu zen olatua, eta hurbildu ahala sentitu zitekeen haren energia. Ailegatu zen 0 zatira, pareta bat instalatuta zegoen tokira. Aurkezle batek hartu zuen hitza orduan, eta bildutakoek leloak errepikatzeari ekin zioten atzera. Iristear zegoen une sinbolikoenetako bat. Paretako hiru zati erori ziren; olatuaren indarrak bota zituen: Espainiako Koroa irudikatzen zuena, 155a ordekatzen zuena, baita gurpil baten barruan hamster bat marraztuta zuena ere, «Espainiak erreferendum adostu bat ituntzeko itxaronaldi eternoa» islatzen zuena, antolatzaileen esanetan.

Jose, Alex, Andreu, Julia, Pau eta Niels 17-18 urteko gazteek une hori txalotu zuten. Horietako batzuk gurasoekin joan ohi ziren Diadara. «Uste dut prozesua erdi etenda dagoela, alderdien jarreraren ondorioz». Mintzatu da bat. Baina herritarrei «borrokan» jarraitzea dagokiela uste du. Areago joan da. «Urriaren 27an independentzia aldarrikatu eta gero, pixkat gehiago eutsi ziezaioketeen politikariek». Hori bera irizten dio Mari Carmen Vic-ekoak. 60-65 bat urte inguru ditu, eta estelada bat darama aldean. «Ez zitzaien gertatuko gertatu zaiena baino ezer larriagorik», bota du. Herritarren eginkizuna «protesta egitea» delakoan dago. «Erakutsi behar diegu asko garela. Baina antza, Madrilekin ezin da hitz egin».

Silvia Vic-ekoa Europara begira dago: «Alemaniak eta Belgikak, adibidez, begiak ireki dituzte. Espainiak ez zuen hori espero». Bi herrialdeetako auzitegiek buruzagi independentistei egotzitako matxinada delitua ukatzeaz ari da. Iruditzen zaio Espainiak «inoiz» ez duela erreferendum adosturik proposatuko. «Soilik hala planteatuko dute, Europak belarrietatik tira eginez gero». Sergio eta Ingrid Sentmenat herrikoentzat (Bartzelona), Espainiari erakutsi diote «eusteko» prest daudela. «Hori baieztatzen du ekitaldi honek». Sergiorentzat, auzipetuta dauden buruzagi independentisten kontrako epaiketaren ebazpenak «dena» markatuko du. Ingridek dioenez, «oso luzea» da prozesua. «Argi zegoen aldebakarreko bidearekin ez genuela lortuko». Adostutako erreferendum bat egiteaz mintzo da, nahiz eta jakin «oso zaila» izango dela «laster» halakorik lortzea.

Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteak autogobernuari buruzko erreferendum bat egitea proposatzen du, ez gehiago. Horren harira, ondokoa esan zuen Marcel Mauri Omnium Culturaleko presidenteordeak, ekitaldiaren bukaeran: «Sanchezi esaten diogu ez ditugula sinesten bere promes faltsuak».

CUPentzat, «utopia»

Vidal Aragones CUPeko diputatuek atzo adierazi zuenez, adostutako erreferendum bat eskatzea «utopia atzerakoia» da. Espainiarekin negoziatzearen alde agertzen direnei, JxCri eta ERCri, leporatu zien herritarrak «nahasten eta nekatzen» aritzea.

«Elkarrizketaren alde» dagoela errepikatu zuen, atzo ere, Sanchezek, Senatuan egin zuen agerraldian. Subiranistei buruz ondokoa esan zuen: «Legea betearaztera eramango ditugu».

Kataluniako Gobernuak «soinu olatuan» parte hartu zuen arratsaldean, goizean, Rafael Casanovaren monumentuan, urteroko lore eskaintza egin eta gero. Elsa Artadi Generalitateko Presidentetza kontseilari eta bozeramaileak egoeraren ezohikotasuna nabarmendu zuen, eta Sergi Sabria ERCko bozeramaileak azpimarratu zuen ez dutela «etsiko» erabakitzeko eskubidea eduki arte. Ciutadansek eta PPk ez zuten lore eskaintzarik egin.

Estrategiaren eztabaida gaiztotua

Elkartasuna baino zerbait gehiago ]]>
<![CDATA[Zarata uhina, emozioa eta indarra]]> https://www.berria.eus/albisteak/156511/zarata_uhina_emozioa_eta_indarra.htm Tue, 11 Sep 2018 18:16:17 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/albisteak/156511/zarata_uhina_emozioa_eta_indarra.htm <![CDATA[Ezohikotasunaren Diada]]> https://www.berria.eus/albisteak/156507/ezohikotasunaren_diada.htm Tue, 11 Sep 2018 07:10:49 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/albisteak/156507/ezohikotasunaren_diada.htm

Ortuzar (EAJ), epaiketak ekar dezakeenaz @berria pic.twitter.com/JsMQAd4Vkm - Igor Susaeta (@Txuster81) 2018(e)ko irailaren 11(a) Otegi: "Kataluniako errepublika egingo dute" EH Bilduk bere kabuz egin du lore eskaintza. Horretan parte hartu du Arnaldo Otegi koalizioaren koordinatzaile nagusiak. Azpimarratu du Katalunian martxan jarritako prozesuak ez duela "atzera bueltarik". Otegiren esanetan, "oztopoei" aurre egin beharko diete katalanek, "gorabeherak" edukiko dituzte, baina "Kataluniako errepublika egingo dute". EH Bildukoarentzat, "demokrazia", bai Euskal Herrian, baita Katalunian ere, "burujabetzaren bidetik lortuko da". Lledoners kartzelan preso dauden politikari kataluniarrekin bildu da. Fisikoki "oso ondo" ikusi ditu. "Preso daude haien herriari hitza emateagatik. Harro ikusten ditut horregatik". Otegirentzat, Kataluniak egindakoa "izugarria" da: "Prozesu demokratiko bat martxan jarri dute Europan". Eta epaiketaren harira "baikorra" ez izan arren, argi dauka: "Ezin da herrialde baten askatasuna gelditu errepresioarekin. Norbaitek pentsatzen badu katalanen askatasun gosea kartzelaldiekin saihestuko dutela, oso oker dago".

Ciutadansek ekitaldi propioa Ciutadansek eta PPC ez dute lore eskaintzarik egin. Ciutadansek ekitaldi propio bat antolatu du Maitasuna gorrotoa baino indartsuagoa da lelopean, eta Albert Rivera Ciudadanoseko presidenteak esan du Torra Espainiako Estatua "mehatxatzen" ari dela, "legearen eta justiziaren gainetik" jokatzen ari dela. PSCk egin du lore eskaintza, eta Miquel Iceta Kataluniako sozialisten idazkari nagusiak "elkarrizketaren" beharra nabarmendu du. "Botere judizialak hartu beharreko erabakia da", adierazi du, buruzagi independentistei egingo dieten epaiketaz galdetu diotenean. Alderdi politikoez eta instituzioez gain, Kataluniako eta Kataluniatik kanpoko hainbat erakundek eta elkartek egin dute lore eskaintza Rafael Casanovaren monumentuan. ]]>
<![CDATA[«Ezinezkoari» irabazteko deia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2018-09-05/ezinezkoari_irabazteko_deia.htm Wed, 05 Sep 2018 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2018-09-05/ezinezkoari_irabazteko_deia.htm
Maila instituzionalean, berriz, Torrak argi asko erantzun zion Pedro Sanchezek bezperan egindako proposamenari. Gatazka politikoa konpontze aldera, autogobernuari buruzko erreferendum bat proposatu du Espainiako Gobernuko presidenteak. Generalitatekoak areago joan nahi du, ordea. «Nazioarteak onartutako autodeterminazio erreferendum adostu eta lotesle batek soilik konponduko du auzia». Nabarmendu zuen «inoiz» ez diotela uko egingo autodeterminazio eskubideari, eta Espainiako Estatuari ikusarazi nahi izan zion erreferendum bat egiteak ez duela «gizarterik hausten». Eskoziako eta Quebeceko adibideak jarri zituen.

Generalitateak, horrenbestez, aldebakarreko bideari muzin egiten diola dirudi. Hori da, hain justu, ERC Esquerra Republicanak momentu honetan eskatzen duena. Torra JxC Junts Per Catalunyakoak esan zuen, halere, iazko U-1eko erreferenduma, U-3ko geldialdia, eta U-27ko inpendentzia aldarrikapena direla Kataluniako Gobernuaren -ERCren eta JxCren- proiektuaren «abiaburuak». Ez zuen desobedientziaz aipamen bat bere ere egin, ordea. Azpimarratu zuen, bestalde, «modu aldebikoan» eta «Espainiarekin batera» aurkitu nahi dutela gatazkaren irtenbidea.

Katalanez mintzatu zen hitzaldi ia osoan. Ohi duen moduan, idazleen, historiagileen edota politikarien aipamenak egin zituen, eta ukitu hotsandikoa, epikoa, eman zien bere hitzei. Espainolez aritu zenean espainiarrei zuzendu zitzaien, haiei mezu argi bat helarazteko: «Hitz egiteko, elkarri entzuteko eta negoziatzeko ordua da; baita arriskatzekoa ere. Ez dugu ez garailerik, ez garaiturik ere nahi; garaipen partekatua nahi dugu».

Hori eskuratzeko «aukerak» ere izan zituen ahotan. Nazioartean dago aukeretako bat, haren ustez. «Kausa kataluniarrak aurrera egin du nazioartean». Gogorarazi zuen, gainera, Europako justiziak «lotsagarri utzi» duela «Espainiaren jazarpen politikoa».

Eta preso edo erbestean dauden politikari kataluniarrak gogoan, nabarmendu zuen ez duela «absoluzioa» ez den beste sententziarik onartuko. «Sententzia absoluzioa ez baldin bada, Kataluniako herriaren esku jarriko dut neure burua». Hala laburbildu zuen: «Edo askatasuna, edo askatasuna».

Carles Puigdemont Generalitateko presidente kargugabetuarekin biltzekoa da gaur Bruselan, eta errepublika gauzatzeko ahaleginean hark Errepublikaren Kontseiluan duen egitekoa nabarmendu zuen. «Errepublikaren Kontseiluak bozgorailu garrantzitsua izan behar du». Kataluniara bueltatuz, ERCk eta JxCk haien gobernu planean martxoan adostutako prozesu konstituziogilea abiatzeko deia egin zuen zehaztasunik eman gabe, baina berriro herritarrei zuzenduz «Foro konstituziogile bat proposatzen dut. Kontsentsu sozialetan oinarrituta, prozesu konstituziogile bateranzko bidea hartu behar dugu».

Torraren hitzaldia 20.07 zirenean bukatu zen. Isabel Zelaa Espainiako Gobernuko bozeramailea berehala agertu zen hedabideen aurrera, eta erantzun zion independentistek ez dutela «gehiengo sozialik». Izan ere, Torrak atzo esan zuen katalanen %80 dagoela autodeterminazio erreferendumaren alde. Dena dela, Zelaak ez zion elkarrizketari biderik itxi, eta esan zuen Torrari «aukera politiko bat» eman behar zaiola, «kontsentsuak» bilatze aldera. «Epai judizialak errespetatu behar dira», gaineratu zuen.

Domenechen dimisioa

Xavier Domenech Catalunya En Comuko liderrak dimititu egin du. Beraz, bai Kataluniako Parlamentuan zuen diputatu aktari, baita gainontzeko kargu politikoei ere uko egin die. Politikoki eta pertsonalki «akituta» dagoelako hartu du erabakia, horren berri emateko Facebooken argitaratutako oharrean dioenez. ]]>
<![CDATA[Sanchezek ezezkoari eusten dio]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2018-09-04/sanchezek_ezezkoari_eusten_dio.htm Tue, 04 Sep 2018 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2018-09-04/sanchezek_ezezkoari_eusten_dio.htm Gure momentua izeneko hitzaldia emango du gaur Quim Torrak Kataluniako Antzoki Nazionalean, Bartzelonan (19:00). Errepublika egiteko bidean independentismoak eman beharreko pausoak azalduko ditu Generalitateko presidenteak. Joan den maiatzean kargua hartu zuenetik, aldarrikatzen ari da joan den urriaren 1eko erreferendumeko «agindua» beteko duela, eta Kataluniako Parlamentuaren erabakiei bakarrik obedituko diela. Kasu horretan, konstituzioaren 155. artikulua berriro ezartzearekin egin dio mehatxu Espainiako Gobernuak. Bestalde, halere, «elkarrizketa» ere eskaintzen ari da. Baina Madrilek ez du Kataluniaren etorkizunari buruzko erreferendum adosturik negoziatzeko inongo asmorik. Eta gaurko hitzaldiaren bezperan, subiranisten hitzetan «beroa» izango den udazkenean sartu aurretik, hori argi utzi nahi izan zion, atzo, Pedro Sanchezek. Kataluniako arazo politikoari irtenbidea emateko, soilik autogobernuari buruzko erreferendum bat egitea proposatu du Espainiako presidenteak.

SER irrati kateko saio batean elkarrizketatu zuten, eta, haren esanetan, «autogobenuak, konstituzioak eta Europak» osatzen dute auzia konpontzeko esparrua. Kataluniako eta Espainiako gobernuen arteko aldebiko batzordearen jarduna nabarmendu zuen, eta adierazi «bozketa batek» behar duela izan bi gobernuen negoziazioen arteko «azken pausoa». Baina Moncloako maizterrak ez du independentziari buruzko bozketa bat planteatzen, «Kataluniako autogobernua indartzeari buruzkoa baizik».

Buruzagi independentisten prozesu judiziala ere izan zuen hizpide. Pere Aragonesi egindako elkarrizketa argitaratu zuen El País egunkariak atzo, eta, matxinadagatik auzipetuta daudenei delitu hori kentze aldera, Generalitateko presidenteordeak fiskaltzaren jarrera «orienta» dezala eskatu dio Sanchezi. Espainiako presidenteak ez du auzi judizialean esku hartzeko intentziorik: «Legedia errespetatuko dugu, eta fiskaltzaren autonomia da legezkotasuna».

Torrak, berriz, TV3n hitz egin zuen. Moncloak auzi judizialean duen egitekoari dagokionez, «egoera aldatzeko» Sanchezek «askoz ere gehiago» egin dezakeela adierazi zuen. Horrekin lotuta, Estatuko Fiskaltza Nagusiak txosten bat helarazi dio Auzitegi Gorenari, eta horretan berresten du Katalunian «matxinada biolento bat» gertatu zela iaz. Oraindik ez dute zehaztu noiz egingo duten prozesu subiranistaren ondorioz auzipetuta daudenen kontrako epaiketa. Zenbait iturriren arabera, urtea amaitu baino lehen hasiko da; beste batzuen esanetan, hurrengo urtearekin batera.

Eta epaien berri ematen dutenean, «parlamentuaren» bidez «herri gisa» erantzungo dutela esan zuen, atzo, Generalitateko presidenteak. Ez zuen argitu, ordea, nola «ez diren betetzen» ebazpen judizialak. Herritarrei eskatu die, gainera, «etengabe» mobiliza daitezela. Sanchezekin urrian bildu nahi du; udan, uztailaren 9az geroztiko bileratik, «pare bat whatsapp» trukatu dute.

ERC, epe luzera

Sanchezek proposatutakoa kritikatu zuen ERC Esquerra Republicanak, atzo. «Azken urteotako mobilizazioak ez dira izan autogobernu gehiago lortzeko edo estatutu berri bat edukitzeko», esan zuen Marta Vilalta bozeramailak. Haren iritziz, «benetako auziari» heldu behar zaio: «Erabakitzeko eskubideari, autodeterminazioari».

Hori lortzeko bidean, baina, ERCk aldebakarreko bideari muzin egin dio, baita jendaurrean ere. Vilaltak atzo azpimarratu zuenez, Espainiako Estatuarekin «elkarrizketa eta negoziazioa» hauspotu nahi ditu ERCk, Katalunian independentisten «oinarri soziala» zabaltzeko ahalegina egiten duten bitartean; errepublikanoak epe luzera ari direla lanean, alegia. Estrategia hori adostekoa zen alderdiaren zuzendaritza, atzo.

Kataluniako Gobernuan JxC Junts Per Catalunya du bazkide ERCk. Ez dute estrategia bat partekatzen, nahiz eta Vilaltak atzo adierazi zuen Torra gaur ematekoa den hitzaldia gobernuko kide guztiek adostu dutela. Harremanak, dena den, gaiztotuta daude, joan den uztailaren 18an parlamentuan argi asko ikusi bezala. Izan ere, ez zuten bat egin Mahaian, diputatu auzipetuen kargugabetzeez bozkatzerakoan. ]]>
<![CDATA[Bide judiziala agortu arte]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1985/014/001/2018-09-02/bide_judiziala_agortu_arte.htm Sun, 02 Sep 2018 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1985/014/001/2018-09-02/bide_judiziala_agortu_arte.htm Lulak erraz irabaziko lituzke. Hori diote inkestek. Baina azken hilabeteotan gertatutakoa aintzat hartuta, 2003 eta 2010 artean presidente izandakoari ez diote utziko PT Langileen Alderdiaren hautagaia izaten urriaren 7ko bozetan. Ustelkeria eta diru garbiketa leporatuta kartzelatuta dago joan den apirilaren 7tik, eta TSE Hauteskunde Auzitegi Nagusiak, gainera, haren hautagaitza baliogabetu zuen atzo goizaldean. Lula presidente zenean hauspotutako lege bati heldu dio auzitegiak ebazpena argudiatzeko. 2010ean onartutako lege horren arabera, bigarren instantzian zigortua izan denak ezin du kargu publiko baterako hautagai izan. PTk ohar batean salatu du «eliteen esanetara» jokatzen ari dela auzitegia. Bide judiziala agortu arte «borrokan» jarraituko du Langileen Alderdiak, eta jakinarazi du Lularen kartzelatzearen kontrako bi helegite jarrita dauzkala STJ Auzitegi Nagusian eta STF Auzitegi Gorenean. Hauteskunde Auzitegi Nagusiaren erabakia ere inpugnatuko du.

Eta, hain zuzen ere, ebazpen zain dauden helegite horiei heldu die PTk atzoko erabakiaren kontra egiteko. Lularen alderdiak dioenez, 2010ean onartutako legeko artikulu batek dio ezingo dela inhabilitaziorik gertatu helegiteak ebatzi gabe dauden bitartean. TSEko magistratuek, ordea, ez diote horri erreparatu. Seik hautagaitza baliogabetzearen alde bozkatu zuten, eta batek kontra.

Petrobras enpresa publikoari lotutako Lava Jato operazioaren barruan, urtarrilean bigarren instantzian hamabi urteko zigorra ezarri zioten. Ordurako jakina zen 1970eko hamarkadan lider sindikalista izandakoa zela hauteskundeak irabazteko faborito nagusia. PTk, hortaz, hautagai aurkeztu zuen joan den abuztuaren 4an, eta 11 egun geroago hautagaitza ofizializatzeko agiriak eraman zituen Hauteskunde Auzitegi Nagusira.

Raquel Dodge Brasilgo fiskal nagusiak hurrengo egunean bertan jarri zion helegitea hautagaitzari. Bi aste pasa geroago, Luis Roberto Barroso kasuaren instrukzio epaileak Lularen defentsaren argudioak baliogabetu ditu. Presidente ohiaren abokatuen ustez, NBE Nazio Batuen Giza Eskubideen Batzordeak eskatu du hautagaiaren eskubide politikoak bermatu daitezela. Barrosok erantzun die, dena dela, NBEren eskaera hori ez dela «loteslea». Defentsarentzat, baina, ICCPR Eskubide Zibil eta Politikoen Nazioarteko Itunaren sinatzaileetako bat da Brasil, eta, beraz, NBEk eskatutakoa konplitzera derrigortuta dago. TSEko magistratua ez dago ados. Ebazpenean dioenez, Brasilek ez du oraindik ere itun hori bere legerian jaso; «horrenbestez, ez du barne zuzenbiderako eskumenik».

Fernando Haddaden rola

PTren iritziz, «diktadura garaian» bezala jokatzen ari da TSE, eta salatu du ebazpena «gezurretan» oinarritzen dela, «arbitrarioa» dela. «Brasilek ez ditu bere lege propioak errespetatzen, ez ditu nazioarteko konpromisoak betetzen, eta, hedabideen laguntzarekin, sistema judiziala manipulatzen du, jazarpen politiko bat egiteko».

Lularen alderdiak hainbatetan adierazi du ez duela «B planik». Bozetara aurkeztuko diren alderdiak atzo hasi ziren hauteskundeetarako propaganda iragarkiak emititzen irratietan eta telebistetan, baina presidente ohia ez da agertuko horietan. Fernando Haddad 2005 eta 2012 artean Hezkuntza ministroa izandakoa da presidenteordetzarako PTren hautagaia, eta berak hartu du alderdiaren ardura. «Erabakia hartuta dago: bukaeraraino jarraituko dugu Lularekin». Hilaren 17ra arteko epea du alderdiak TSEn beste hautagai baten izena erregistratzeko.]]>
<![CDATA[Egoera bihurritzeko bidean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/010/001/2018-09-01/egoera_bihurritzeko_bidean.htm Sat, 01 Sep 2018 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1872/010/001/2018-09-01/egoera_bihurritzeko_bidean.htm Denonak dira lelopean, horiek kentzeko kanpaina hasi zuen uztail amaieran. Ciutadansekoek diote kalean «neutraltasuna» bermatu behar dela. Kanpainaren ondorioz, sinbolo horiak kentzen hasi den herritar kopurua areagotu da azken hilabetean. Eta horrek istiluak eragin ditu sinbologiaren aldekoen eta kontrakoen artean. Maria Jose Segarra Espainiako fiskal nagusiak joan den abuztuaren 20an adierazi zuenez, ez da delitua ez xingola horiak jartzea eta ez horiek kentzea. «Adierazpen askatasunaren barruan dago». Isabel Elbal zuzenbide penalean adituak (Madril, 1969) BERRIAri nabarmendu dionez, ordea, ekintza horiek «gorroto delitutzat» hartu beharko lirateke, Espainiako Zigor Kodeko 510. artikuluak hala jasotzen baitu: «Xingola horiak kentzeko ekintza bakan horiek bat egiten badute ideia jakin bat —preso politikoen edo politikari presoen askatasuna— defendatzen duten pertsona batzuekiko gorrotoa edo etsaikeria akuilatzen duten adierazpenekin, plan batekin, delitua da».

Eta Madrilgo Abokatuen Elkargoko irakaslearen iritziz, «dirudienez» ez dira ekintza bakanak, «adostutakoak» baizik. «Pertsona batzuk ikusi dituzte, uniformedunak, aurpegia estalia dutela, ekintza horiek gauez egiten; hau da, badakite ez direla ari zerbait ongi egiten, eta, beraz, identifikatuak izatea saihestu nahi dute. Armatuta doaz, gainera, xingola horiak kentzeko eta auskalo zer gehiagorako tresnekin...». Elbalek aipatutako pertsona horiek garbiketa brigadak deitutakoak antolatu dituzte, eta, haien esanetan, egiteko bat dute: «Herritar zein udal independentistek ilegalki zintzilikatutako zabor kutsagarria eta propaganda sezesionista kentzea».

Ekintza horiek «dinamika batean», alderdi batek helburu jakin batekin antolatu eta koordinatuko plan baten barruan kokatu behar direlakoan dago Elbal. «Horri gehitu, joan den asteazkenean gertatu bezala, manifestazioak antolatzen dituztela ustez motibo ideologikoengatik gertatutako ustezko eraso baten kontra protesta egiteko, eta marko horren barruan eraso egiten diotela kazetari bati [Telemadrid telebista katekoa], Kataluniako telebista publikoko langilea delakoan». 510. artikulua aplikatzeko arrazoiak ikusten ditu zuzenbide penalean adituak. «Gorroto delitua aurreikusi zuten, eta hura aldarrikatu, talde kalteberak bidegabeki diskriminatuak izan daitezen saihesteko». Eta kasu honetan, talde kaltebera bat sortzen ari da, Elbalen ustez: «Xingola horia defendatzen dutenena». Delituaren tipifikazioaren historia azaldu du: «Europan kezka bat zegoen, ultrek juduei jazartzen zietelako. Juduena ez zen talde kaltebera orduan, baina hala bilakatu zen».

Fiskaltzak, berriz, adierazpen askatasuntzat jotzen du gertatzen ari dena. Elbalentzat, baina, ofizioz esku hartu beharko luke. «Estatuko Fiskaltza ikuspegi murritzarekin jokatzen ari da, eta ez zaio ari heltzen oso definituta dagoen arazo bati».

Ciutadansen esanetan, aldiz, xingola horiak kentzean espazio publikoen «neutraltasun politikoa» defendatzen ari dira. Elbalek argitu du, dena den, ez dela «espazio publiko neutrorik» existitzen, espazio publikoa herritarrena dela. Adibide «arrunt» bat jarri du: «Ni kaleko banku batean eserita banago, ez da beste bat etorriko ni bertatik altxatzera bankua publikoa delako eta berak eseri nahi duelako». Xingolak kendu nahi izateak «espiritu demokratikoaren gabezia bat» erakusten du, haren hitzetan. «Toleratu behar dute kalean xingola horiak jartzea, besteok eraikinen fatxadetan eta leku publikoetan Espainiako banderak jartzea toleratzen dugun bezala».

Identifikazioak

Garbiketa brigada bateko hamalau kide identifikatu zituzten Mossos d'Esquadrakoek abuztuaren 17an, Tarragonako hiru herritan xingolak eta sinbologia independentistako beste elementu batzuk kentzen ari zirelako. Miquel Buch Generalitateko Barne kontseilariak adierazi zuenez, horiek Herritarren Segurtasunerako Legea, mozal legea, urratu zuten, «ustez». 601 eta 30.000 euro arteko isuna ezar diezaiekete. Mozal legea «indargabetzea» nahi du Elbalek, eta, hortaz, «inoiz» ez du defendatuko haren aplikazioa. «Nolabaiteko biolentzia instituzionala iruditzen zait, gehiegikeria bat, pertsona batzuk atxilotzea xingola horiak kentzeagatik». Pertsona horiek identifikatu zituzten mossoen kontrako diligentziak ireki ditu Kataluniako Fiskaltza Nagusiak.

Nahiz eta balizko isunen aurka egon, Madrilgo Abokatuen Elkargoko irakasleak azpimarratu nahi izan du sinbologia kentzeko ekintzak ezin direla «kasu bakantzat hartu», eta Estatuko Fiskaltzak «askoz ere adiago» egon beharko lukeela. «Ekintza horiek banalizatzen baditu bakanak iruditzen zaizkiolako, egoera eutsi ezinezko bat eragin dezake, jarrera biolentoak sorraraziko dituena, asteazkenean ikusi bezala».

Ciutadansek antolatu zuen asteazkenean egindako manifestazioa, eta horretan parte hartu zuten Albert Rivera Ciudadanoseko presidenteak eta Ines Arrimadas Ciutadanseko buruak. Goizean Alella herrian (Bartzelona) egon ziren, zabor poltsa bana eskuan, kaleko xingola horiak kentzen. «Ekintzak antolatuta daude. Rivera eta Arrimadas, esaterako, zabaltzen ari diren mezuek gorrotoa akuilatzen dute», azpimarratu du Elbalek. «Oso arriskutsuak dira. Gorrotoa goratzen duten mezuak dira, eta egoera askoz ere gehiago deskontrolatu eta erotu daiteke. Plan oso argi batean barruan ari dira egiten ekintzak».]]>
<![CDATA[Turkiak AEBei erantzun die]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2044/012/001/2018-08-05/turkiak_aebei_erantzun_die.htm Sun, 05 Aug 2018 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/2044/012/001/2018-08-05/turkiak_aebei_erantzun_die.htm
NTV telebista katean emandako hitzaldi batean jakinarazi zuen neurria Erdoganek. «AEBek Turkiaren kontra hartutako azkeneko neurria errespetu falta bat da». Presidenteak nabarmendu zuen «zuzenbide estatu bat» dela Turkia, eta hauxe gaineratu: «Zigor absurdoekin eta hizkuntza mehatxatzailearekin Turkiak atzera egingo duela pentsatzen duten horiek ez dute herrialde hau ezagutzen».

Bi herrialdeak aliatuak dira II. Mundu Gerratik. Halere, haien arteko harremanak Siriako gerraren harira hasi ziren korapilatzen. AEBek errezeloz begiratzen diote Turkiak Errusiarekin duen loturari; eta Ankarari, berriz, jasanezina zaio Washingtonek YPG Herriaren Babes Unitateak milizia kurduari eskaintzen dion babesa. Azkeneko egunetan sortutako krisiaren eraginez, bestalde, lira turkiarrak balioa galdu du.

Bat, bestearen truke

Bada, gainera, oso kontuan hartu beharreko beste aldagai bat, egoera ulertze aldera. 2016ko uztailean Erdoganen kontra egindako estatu-kolpe saiakeraren erantzuletzat jotzen du Ankarak Fethullah Gulen predikatzaile islamista. 1999tik bizi da hura AEBetan erbesteratuta, eta Turkiako Gobernuak behin baino gehiagotan eskatu dio Washingtoni estradita dezala. Andrew Brunson artzain protestantea 2016ko abendutik dago atxilotuta, PKK Kurdistango Langileen Alderdiarentzat eta Gulen berarentzat espioi lanak egitea egotzita. 35 urteko kartzela zigorra eskatzen du fiskaltzak harentzat.

Gauzak hala, Gulen estraditatua izanez gero Brunson askatuko zutela iradoki zuen Erdoganek, iaz: «Gulen estraditatzeko dokumentu guztiak bidali dizkiegu, eta, halere, haiek artzaina eskatzen digute. Beste artzain bat dute esku artean. Eman iezaguzue artzaina, eta honi alde egiten utziko diogu».

Artzainaren kartzelatzearen harira —etxeko atxiloaldian dago duela bi astetik—,Turkiari «zigor handiak» ezarriko zizkiola iragarri zuen Trumpek joan den uztailaren 26an. Krisia artean guztiz lehertu gabe zegoenean, joan den asteburuan, Erdogani galdetu zioten ea Gulen estraditatzearen truke Brunson askatuko ote zuten. «Inoiz ez dugu halakorik negoziatu», erantzun zuen.]]>
<![CDATA[Zimbabweko oposizioak esan du «frogak» dituela bozen iruzurra egiaztatzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2018-08-04/zimbabweko_oposizioak_esan_du_frogak_dituela_bozen_iruzurra_egiaztatzeko.htm Sat, 04 Aug 2018 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2018-08-04/zimbabweko_oposizioak_esan_du_frogak_dituela_bozen_iruzurra_egiaztatzeko.htm
Hauteskunde batzordearen datuen arabera, ZANU-PF Zimbabweko Batasun Afrikar Nazionala-Fronte Patriotikoko hautagaiak, Emmerson Mnangagwa herrialdeko presidenteak, irabazi ditu hauteskundeak, 2,46 milioi boto lortuta (%50,8). Baina oposizioburua, MDC-T Aldaketa Demokratikorako Mugimenduko Nelson Chamisa, ez dago ados, eta salatu du emaitzak «iruzurrezkoak, ilegalak eta ilegitimoak» direla. Botoen %44,3 batu ditu, 2,15 milioi bozka. Prentsaurrekora deitu zuen hiriburuko hotel batean, eta hauxe esan zuen: «Hauteskunde hauek irabazi ditugu, eta gobernua osatzeko prest gaude». Goizean adierazi zuenez, bozen «iruzurra» egiaztatzeko frogak ditu. Ez zuen jakinarazi, ordea, zeintzuk diren froga horiek. Hori bai, konstituzioak emaitzak inpugnatzeko aukera ematen du, eta hori egiteko asmoa dute MDC-Tkoek. Mnangagwak ez du eragozpenik jarriko. «Zimbabwe demokrazia bat da. Bi aldeetako edozeinek inpugnatu ditzake emaitzak auzitegietan».

Eta arratsaldeko agerraldia hasi aurretik, kaos hori erakusten duen zerbait gertatu zen. Istiluen kontrako poliziak agertu ziren hotelean, eta agerraldia oztopatzen ahalegindu ziren. «Hau ez da hauteskundeak irabazi dituztenen jokabidea, galdu dituztenena baizik», salatu zuen Chamisak. Mnangagwari «onartezina» iruditu zitzaion segurtasun indarretako kideen jarrera: «Gobernua kritikatzeko eskubidea dute... Ezinbestekoa da hori Zimbabwe berrian». Eta batasunerako deia egin zuen.

Baina giroa gaiztotuta dago 1964ra arte Erresuma Batuaren kolonia izan zen herrialdean. Robert Mugaberen 37 urteko agintaldiaren ondorengo lehen hauteskundeak egin dituzte, eta, kanpainan ez bezala, indarkeriak kaleak hartu ditu hauteskundeak egin ondorengo egunetan. Astelehenean bozkatu zuten zimbabwetarrek, eta hauteskunde batzordearena ez zen kontaketa paralelo baten datuei erreparatuta, irabazi egin zuela esaten hasi zen Chamisa hurrengo egunean. Baina parlamentuaren osaketaren berri eman zuen batzordeak asteazkenean, eta ganberan ZANU-PF izango da nagusi, nabarmen. Horrek MDC-Tren jarraitzaileak sutu zituen, eta segurtasun indarrekin izandako borroketan sei lagun hil ziren.

Batzordeak jakinarazi zuen gaur ematekoak zirela presidentetzarako hauteskundeen emaitzak, baina atzo 01:00ak inguru zirenean iragarri zituzten. Norman Comichi MDC-Tren kanpainaburua egoitzaren agertokira igo zen emaitzak ematen ari zirenean, eta salatu zuen ez zirela «balekoak». Segurtasun indarrek egoitzatik kaleratu zuten. Batzordeak nabarmendu nahi izan du, ordea, emaitzetan ez dagoela «amarrurik», eta alderdiei erakutsiko dizkietela.

Chamisaren esanetan, ZANU-PFk hauteskundeak «irabazi izan balitu», emaitzak «aspaldi» iragarriko zituzkeen. Iruditzen zaio «herritarren borondatearen kontrako kolpea» gertatu dela. «Opakotasun eta dekadentzia moral maila durduzagarria da».

Azken hamasei urteotan aurrenekoz, behatzaile aritu dira EB Europako Batasuneko, AEBetako eta Commonwealtheko ordezkariak, eta emaitzak berandu ematea kritikatu dute. Hauteskunde prozesuak «konfiantza falta» eragin diola nabarmendu du EBk.

Mnangagwak, aldiz, emaitzen «legitimitatea» defendatu zuen atzo, beste prentsaurreko batean. Batez ere landa guneetan lortutako botoei esker irabazi du, bigarren itzulia egiteko beharrik gabe. Adierazi zuen «negozioetarako prest» dagoela Zimbabwe, eta «garapen bidean» dauden beste herrialdeen mailara eraman nahi duela. Iazko azaroan estatu kolpe baten bidez boterera heldutako 75 urteko agintariak erreforma politikoak eta ekonomikoak agindu zituen duela hilabete batzuk. Halere, hauteskundeen ondoren Mendebaldeak erakutsitako jarrerak ez dio gehiegi lagunduko zeregin horretan. Mugaberi egozten zioten hauteskundeetan iruzur egitea eta arerioen aurka indarkeria erabiltzea. Zimbabweri zigor ekonomikoak ezartzen hasi zitzaion Mendebaldea 2000tik aurrera. Aintzat hartu behar da, gainera, Erresuma Batuak Commonwealth kolonia izandakoen elkartetik behin-behinean bota zuela 2002an. Horrenbestez, horrek guztiak Zimbabwe ito du.

Hegoafrika eta Txina

Hegoafrikako bizilagunarekin harreman ona da du Zimbabwek, eta, horregatik, Cyril Ramaphosa presidentea izan da Mnangagwa zoriondu duten atzerriko agintari bakanenetakoa. Txinak ere gauza bera egin du, eta Mendebaldeari eskatu dio lagundu diezaiola Zimbabweri, herrialdearen «garapenari» bultzada bat emanez.]]>
<![CDATA[Turkiak erantzun egingo die AEBek bi ministrori ezarritako zigorrei]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2018-08-03/turkiak_erantzun_egingo_die_aebek_bi_ministrori_ezarritako_zigorrei.htm Fri, 03 Aug 2018 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2018-08-03/turkiak_erantzun_egingo_die_aebek_bi_ministrori_ezarritako_zigorrei.htm
Erabaki horrek inoiz ez bezalako krisi politiko bat eragin du II. Mundu Gerratik aliatuak izan diren bi herrialderen artean. Siriako gerraren harira hasi zen harremana korapilatzen, eta 2016ko uztailean Erdoganen kontra egindako estatu kolpe saiakerak gaiztotu zuen.

Altxorraren Departamentuak herenegun eman zuen zigorren berri. Turkiako Gobernuak komunikatu bat kaleratu zuen berehala. Washingtoni eskatu zion baliogabetu dezala erabakia; nabarmendu zuen bestela zigorraren «pareko» erantzun bat emango duela. Atzo, parlamentuak erantzun bateratua eman zuen. AKP Justiziaren eta Garapenaren Alderdiak —Erdoganenak— eta gobernukide MHP Mugimendu Nazionalistaren Alderdiak protesta adierazpen bat hauspotu zuten, eta babestu egin zuten oposizioko CHP Herriaren Alderdi Errepublikanoak eta IYI eskuineko alderdi nazionalistak. HDP Herriaren Alderdi Demokratikoa ezkerreko alderdien koalizioak —kurduak dira nagusi— ez zuen bat egin adierazpenarekin.

Sarah Sanders Etxe Zuriko bozeramaileak herenegun jakinarazitakoaren arabera, Trumpek «hainbatetan» planteatu dio Erdogani artzainaren gaia. Oraindik ez dute epaitu, baina fiskaltzak hogei urteko kartzela zigorra eskatzen du harentzat. Etxeko atxiloaldian dago joan den astetik. AEBentzat, leporatzen dizkioten karguak «azalekoak» dira, «esplikaezinak justizia eta legea aintzat hartuta».

Gulenen estradizioa

Horren guztiaren eraginez, AEBek bi ministro jarri dituzte jopuntuan. Altxorraren Departamentuak adierazi duenez, Guli eta Soyluri AEBetara joateko baimena ukatuko diete, han dituzten aktiboak izoztuko dizkiete, eta ezin izango dute tratu komertzialik egin estatubatuarrekin. Bi ministroek adierazi dute ez dutela jabetzarik AEBetan.

Gainera, beste aldagai bat hartu behar da kontuan. 2016ko uztailean Erdoganen kontra egindako estatu kolpe saiakeraren ideologotzat jotzen du Ankarak Gulen predikatzailea. AEBetan dago, eta Turkiak egina dauka haren estradizio eskaera. Erdoganek noizbait iradoki izan du artzain protestantea entregatuko dutela AEBek Gulen estraditatuz gero.]]>
<![CDATA[Ekintzak ez, baizik asmoak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1909/002/001/2018-08-02/ekintzak_ez_baizik_asmoak.htm Thu, 02 Aug 2018 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1909/002/001/2018-08-02/ekintzak_ez_baizik_asmoak.htm
Hiru ordu pasa iraun zuen Generalitatearen jauregiko Tarongers aretoan egindako ezohiko bilerak. Ezohikoa, baziren-eta zazpi urte pasa —2011ko uztailaren 19tik, hain zuzen ere— Generalitatearen eta Madrilen arteko aldebiko batzordea ez zela biltzen. Hamahiru puntuko gai zerrenda bat adostu ondoren elkartu ziren mahai baten bueltan, eta puntu horien artean zeuden finantzaketa, Kataluniako Parlamentuak onartu eta Espainiako Auzitegi Konstituzionalak bertan behera utzitako hainbat lege sozial, eskumenen eskualdatzea... Baita autodeterminazio eskubidea eta politikari presoen egoera ere.

Baina Madrilek ez du asmorik bi auzi horiei heltzeko. Batetek esandakoaren arabera, dena den, Espainiako Gobernuak «proiektu bat» du Kataluniarentzat. Proiektuaren nondik norakoez galdetu ziotenean, erantzun zuen batzarrean hitz egindakoa duela «oinarrian» proiektu horrek. Bileratik, «elkarrizketaren irekiera» nabarmendu zuen Batetek, batez ere.

Maragallentzat, Generalitateak «sakoneko desadostasunak» ditu Madrilekin. «Gure mugimendu ahalmena hutsera murriztu nahi dutelako sentsazioa genuen», salatu zuen. Batetek aipatutako proiektuari dagokionez, azpimarratu zuen ez dietela eman horri buruzko «zehaztasunik». Eta politikari presoen egoera saihesteko Madrilek erabilitako argudioak izan zituen hizpide kontseilariak: «Presoei buruz hitz egiterakoan, epaileen independentzian babestu da Espainiako Gobernua». Iragarri zuen, hala eta guztiz ere, abendura bitartean «gauza asko» gertatuko direla, «judizialki, politikoki eta instituzionalki». Maragallentzat, bilera «zuzena» izan zen. «Normalitatearen ikusmolde oso diferenteak ditugu».

16:30ak pasatu zirenean hasi zuten bilera. Quim Torra Generalitateko presidenteak ez zuen parte hartu enkontruan, baina ordu batzuk lehenago adierazi zuen bilera «ke laino bat» besterik ez zela izango, PSOEren gobernuak Kataluniaren autodeterminazio eskubideaz eta politikari presoez «erabaki zehatzik» hartu ezean. Elsa Artadi Generalitateko Presidentetza kontseilaria, berriz, zuhurrago mintzatu zen herenegun. Haren ustez, lehentasunak zehaztu behar dira aurrena, eta urritik aurrera «akordioak egin».

Torrak aipatutako bi auzi horietan, hitzak utzi eta ekiteko eskatzen dio Generalitateak Pedro Sanchez Espainiako presidenteari, baina Madrilek ez du intentziorik halakorik egiteko. Kataluniarako estatutu berri bat bozkatzeko proposamena egin zuen Espainiako presidenteak joan den uztailaren 17an. Eta, Batetek lehengo igandean elkarrizketa batean esan zuenez, katalanek bozkatu behar dutena «akordio politiko bat» da.

Kataluniako Gobernuaren aldetik, hauek parte hartu zuten bileran: Maragallek, Artadik, Pere Aragones presidenteordeak, Merce Salvat Atzerri Jarduereretako idazkari nagusiak, Ferran Mascarell Generalitateak Madrilen duen ordezkariak, Francesc Esteve Generalitatearen kabinete juridikoaren zuzendariak eta Aleix Villatoro Harreman Instituzionalen zuzendariak.

Espainiako Gobernuaren ordezkaritza osatu zuten: Batetek, Ignacio Sanchez Lurralde Politikarako Estatu idazkariak, Ines Maria Bardon Ogasunekoak, Pedro Saura Azpiegituretakoak, Gorteekiko Harremanetarako Jose Antonio Montillak, Jose Maria Perez Estatuaren Ordezkaritzarakoak eta Teresa Cunillera Madrilek Katalunian duen ordezkariak.

CDRen deialdia

Kataluniako Gobernuak Urriaren 1eko erreferendumeko «agindua» gauzatu dezala eskatzeko, CDR Errepublikaren Aldeko Batzordeek elkarretaratzera deitu dute gaurko, Bartzelonako Marina etorbidean (18:30).]]>
<![CDATA[Hitz egin nahi baldin badu itun nuklearrera itzultzeko erantzun dio Iranek Trumpi]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/015/001/2018-08-01/hitz_egin_nahi_baldin_badu_itun_nuklearrera_itzultzeko_erantzun_dio_iranek_trumpi.htm Wed, 01 Aug 2018 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1891/015/001/2018-08-01/hitz_egin_nahi_baldin_badu_itun_nuklearrera_itzultzeko_erantzun_dio_iranek_trumpi.htm
Duela hamar egun Iran mehatxatu ondoren egin du elkarrizketarako proposamena Trumpek. 2015ean Iranek, Erresuma Batuak, Frantziak, Txinak, Errusiak eta AEBek beraiek sinatutako itun nuklearretik atera zuen bere herrialdea joan den maiatzean, eta zigor ekonomikoak berrezarri zizkion Irani. Trumpentzat, «desastre hutsa» da akordioa, eta, orain astebete esandakoaren arabera, prest dago «benetako akordio» bat egiteko.

Teheranek, ordea, ez du bat egiten AEBerako presidentearen ikuspegiarekin, eta atzo hainbat funtzionariok eman zioten horren berri. Ali Motahari parlamentuko presidenteordearen esanetan, orain Trumpekin negoziatzea «umiliazio bat» litzateke. «Trump ez balitz akordiotik atera, eta Irani ez balizkio zigor ekonomiko berriak ezarri, ez litzateke arazorik egongo AEBekin negoziatzeko», gehitu zuen.

Khamal Kharazi Kanpo Harremanetarako Batzorde Estrategikoaren burua areago joan zen bere adierazpenetan: «AEBekin negoziatu dugun bakoitzean izan ditugun esperientzia txarrak kontuan hartuta, eta, gainera, aintzat hartuz AEBetako funtzionarioek nola urratzen dituzten konpromisoak, normala da proposamenari baliorik ez ematea». Eta Trumpen proposamenari buruzko Teheranen iritzia Abdolreza Rahmanik biribildu zuen: «Ez gara AEBez fidatzen».

AEBetako eta Irango liderrek ia 40 urte daramatzate elkarrekin bildu gabe; hain justu, 1979an iraultza islamikoa egin zutenetik Iranen. AEBentzat, Ekialde Hurbileko egonkortasuna galarazten duen indarra da Iran; gainera, Saudi Arabia eta Israel AEBen aliatuen etsaia da. Petrolio esportatzaile nagusietako bat da errepublika islamikoa, eta, zigor ekonomikoak ezarriz, Iranen diru iturri nagusia itxi nahi dute AEBek.

Iranek dio, berriz, akordio nuklearrean jasotakoa betetzen ari dela, eta, gainera, hori bera baieztatzen dutela IAEA Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziaren txostenek.

Tajikistango erasoa

Aurrean eramanda, auto batek lau turista hil zituen Tajikistanen, joan den igandean. Tajikistango Poliziak hasieran jakinarazitakoaren arabera, autoan zihoazenak harremanduta daude Irango Gobernuarekin. Teheranek, baina, akusazio horiek ukatu ditu komunikatu baten bidez. Sobietar Batasun ohiko herrialdeko gobernuak orain dioenez, debekatutako alderdi islamista bat dago erasoaren atzean.]]>
<![CDATA[AEBek ez dituzte senideekin elkartu adingabe migratzaileen %28]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1900/013/001/2018-07-28/aebek_ez_dituzte_senideekin_elkartu_adingabe_migratzaileen_28.htm Sat, 28 Jul 2018 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1900/013/001/2018-07-28/aebek_ez_dituzte_senideekin_elkartu_adingabe_migratzaileen_28.htm
AEBetako Justizia Departamentuak azken orduan aurkeztu zuen txosten bat San Diegoko auzitegian, eta azpimarratu zuen 2.551 haur eta nerabe horietatik 1.442 beren senideekin elkartu dituztela dagoeneko. ICE Immigrazio eta Aduana Indarra agentziaren menpe daude orain, Texas, Arizona eta Mexiko Berriko atxilotze guneetan. Trumpek inoiz esan bezala, gune horietan egongo dira, «immigrazio prozedurek iraun bitartean». Beste 378, bestalde, «baldintza egokietan» utzi dituzte aske, txostenak dioenez: jada atxilotuta ez dauden gurasoekin, edo beste senide batzurekin daude. Eta 711, 2.551 horien %28, berriz, ez dira «hautagarriak», administrazioak argudiatutakoaren arabera.

Erabaki hori justifikatu ahal izateko, Washingtonek azaldu du «hautagarriak» ez diren 711 nerabe horien gurasoek ez dituztela «bat egite seguru bat» gauzatu ahal izateko «baldintzak» betetzen. Gobernuaren dokumentuak dioenez, 431ren gurasoak jada ez daude herrialdean, eta 120ren gurasoek elkarketari uko egin diote. Gainontzekoen kasuan, beste batzuk izan dira bat egiteak oztopatu dituzten arrazoiak: ezin izan dutelako frogatu senidetasuna; gurasoek aurrekari «kriminalak» dituztelako; gurasoek «gaixotasun infekziosoak» dituztelako; edo ezin izan dituztelako topatu.

Lee Gelernt ACLUren abokatuetako baten esanetan, gobernuak ez dauka «harro» egoteko motiborik. «Sinpleki, hau izan beharko litzateke: 'politika anker eta bidegabe hau sortu genuen, eta orain eginahalak egiten ari gara konpontzeko eta familiak batzeko'». Jada herrialdean ez dauden 431 gurasoen zerrenda eskatu du ACLUk, bat egiterako modu «bideragarriena» ikertzeko intentzioarekin. John Sandweg ICEko zuzendari ohiak uste du, ordea, familia askok inoiz ezin izango direla elkartu: «Litekeena da guraso horiek beren seme-alabak berriro inoiz ez ikustea». AEBetako Gobernuarentzat, aldiz, 2.551 nerabeak beren familiekin elkartzeko «bidean» dira.

Atxilotze guneetan pilatutako haurren irudiak hedatu ziren duela hilabete batzuk, eta, hortaz, bereizketak eten zituen Trumpek. Baina Mexikotik AEBetara legez kanpo sartu diren familiak banatzeko hartutako erabakiak jopuntuan jarri zuen Trump berriro, eta manifestazio jendetsuak eragin zituen AEBetako hainbat hiritan.]]>
<![CDATA[Boterean betikotzeko asmoz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/016/001/2018-07-28/boterean_betikotzeko_asmoz.htm Sat, 28 Jul 2018 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1872/016/001/2018-07-28/boterean_betikotzeko_asmoz.htm
«Zergatik ilegalizatu gaituzte? Sinplea da. Hauteskunde aske eta bidezkoak egiten badituzte datorren urtean, CPPk galdu egingo ditu», azpimarratu zuen, joan den abenduan, Kem Monovithya CNRPren harreman publikoetarako zuzendariak. Eta, beharbada, gehiegi esatea izango zen, baina, 2012tik, sortu zutenetik, geroz eta emaitza hobeak lortzen ari zen joera liberaleko zentroko alderdi hori. 2013ko hauteskunde orokorretan lau punturen aldeagatik soilik irabazi zion CPP hegemonikoak -emaitzetan irregulartasunak izan zirela salatu zituen CNRPk-, eta iazko udal bozetan zazpi punturena izan zen bien arteko aldea.

2017ko ekainean izan ziren hauteskunde horiek, eta bi hilabete geroago atxilotu zuten oposizioko presidentea, «traizioa» egotzita. Aldi berean, disidentzia oro zigortzeari ekin zion estatuak, eta, beraz, hainbat komunikabide independente itxi zituen, eta zenbait gobernuz kanpoko erakunde herrialdetik kanporatu. Segituan utzi zuen legez kanpo oposizioko alderdi nagusia -ehun ordezkari baino gehiago inhabilitatu zituzten kargu publikoetarako-, iazko otsailean alderdiak ilegalizatzeko parlamentuak onartutako erreforma bat baliatuta. Nazioarteak, oro har, Kanbodiako Gobernuaren jarrera gaitzetsi du, eta Kem Sokha aske uzteko eta CNRP legalizatzeko eskatu du.

Baina, ematen ari den irudia zuritze aldera, gobernuak aste honetan bertan jakinarazi du 52 herrialdetako 220 behatzailek ikuskatuko dituztela biharko bozak. Oposizioak dio «faltsuak» direla hauteskundeak, eta gobernuak, bitartean, behatzaileen «eskarmentua» nabarmentzen du. EB Europako Batasunak eta AEBek esan dute ez dutela dirurik emango hauteskundeak antolatzeko, eta, Rhona Smith NBE Nazio Batuen Erakundearen Kanbodiarako mandatariarentzat, emaitzak ez dira «legitimoak» izango.

CNRPkoen esanetan, kritikak «isilarazi» nahi ditu gobernuak. Hun Senen sokakoak, aldiz, ez daude ados. «Inoiz ez ditugu kritikak debekatu. Irainak, aldiz, bai. Izan ere, hauteskunde egoera batean segurtasun fisikoa eta mentala behar dute herritarrek», bota du Phay Siphan gobernuaren bozeramaileak. Hortaz, «legez kanpokoa» iruditzen zaio oposizioa boikoterako egiten ari den kanpaina.

Eta bozeramaileak hizpide izandako «segurtasuna» indarraren bidez bermatu nahi du estatuak. Joan den asteazkenean bertan, armadaren desfilea antolatu zuten Phnom Penh hiriburuko estadio batean, eta Poliziak iragarri zuen gobernua auzitan jartzen duen edozein protesta etengo duela.

Aurkeztuko diren alderdiek, behintzat, ez dute horretarako intentziorik. Duela hilabete batzuk eratu zituzten horietako batzuk -CPPrekin bat egiten dutela diote kritikoek- ez daude gizartean sustraituta, eta apenas duten ordezkaritzarik herritarren artean. Kanbodian ampil ampik deitzen diete hauteskundeak baino lehenago agertu eta gero berehala desagertzen diren alderdiei. Hauteskunde batzordeko Dim Sovannarok horixe goratu du, hain zuzen, hogei alderditik gora aurkeztu direla. Herrialdean azkeneko bi hamarkadetan ezarritako sistemarekin bat egiten ez dutenek Hun Seni aurpegiratzen diotena da demokrazia baten «itxurak» egin nahi dituela, horrela zigorrak eta nazioarteko erakundeetan seinalatua izatea saihesteko, eta, era berean, atzerriko inbertsioei eusteko.

Khmer Gorrietako kide ohia

Hun Senek, berriz, esaten du bere agindupean herrialdean ez dela berriro piztu gerrarik, eta ekonomia hazi egin dela. Khmer Gorriak gerrillari taldeko kide ohiaren asmoa da beste hamar urtez lehen ministro izatea.

1985etik 1993ra ere izan zen gobernuko burua, herrialdeak hainbat fakzioren arteko gerra zibila bizi izan zuenean -tartean ziren Khmer Gorriak-. Bi hamarkada iraun zuen gerra hark. 1991n sinatu zuten bakea, eta, bi urte geroago, hauteskunde orokorrak egin zituzten, NBEk antolatuta. Orduan ez zen nagusitu, baina bai ondorengo guztietan, eta boterean betikotu zen.]]>
<![CDATA[Pakistango bozak irabazi dituela esan du Khanek, iruzur salaketa artean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2018-07-27/pakistango_bozak_irabazi_dituela_esan_du_khanek_iruzur_salaketa_artean.htm Fri, 27 Jul 2018 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2018-07-27/pakistango_bozak_irabazi_dituela_esan_du_khanek_iruzur_salaketa_artean.htm
«Uste dut Pakistanen egindako hauteskunde justuenak izan direla», azpimarratu zuen Khanek. Shehbaz Sharif PMLkoa —haren anaia Nawaz lehen ministro ohia ustelkeriagatik inhabilitatua eta kartzelatua dagoelako izan da hautagaia—, ordea, ez dago ados. «Iruzurra argi dago. Emaitzak ukatzen ditugu». Hori egiaztatzeko «frogak» dituztela gaineratu zuen. Prest dago, hala eta guztiz ere, aurrerantzean «oposizio gogorraren rola» jokatzeko.

Egindako adierazpenetan, areago jo zuen Sharifek: «Gure prozesu demokratikoa hamarkadetarako atzeratu dugu». Izan ere, gaur egun munduko herrialde populatuenetan seigarrena denak 1947an independentzia lortuz geroztiko historia ezegonkorra da, eta bigarren aldiz dira egitekoak boterearen transferentzia demokratiko bat.

Hauteskunde Batzordeak, aldiz, iruzur akusazio oro ukatu du. Bababr Yaqoob batzordearen idazkariaren esanetan, ez da inolako «konspiraziorik» egon. «Sistema kolapsatu egin da, eta botoak eskuz ari gara kontatzen». Dena den, bai PMLk eta bai PPP Pakistango Alderdi Popularrak atzo adierazi zutenez, zenbait kontaketa gunetan kanporatuak izan ziren haien begiraleak. Kontuan hartuta hauteskunde kanpainan izandako hainbat erasotan 180 pertsona hil zirela, 85.000 hauteslekutan 350.000 soldadu izan ziren, herenegun.

Eta herenegungo ekitaldiaren aurretik, Khan zen irabazteko faboritoetako bat. Sharif 2013 eta 2017 artean lehen ministro izandakoa ustelkeriagatik espetxeratu zuten, eta, hain zuzen ere, kriket jokalari ohiak ustelkeriaren eta «kasta politikoen» kontrako borrokan sustraitu zuen bere kanpaina. Orain arte, parlamentuko hirugarren indarra zen PTI (34 eserleku), PPPren (46 diputatu) eta PMLren (178 parlamentari) atzetik. Pakistango dozena bat pasa hedabidek atzo argitaratu zituzten proiekzio ez-ofizialen arabera, 119-120 diputatu lortuko ditu Khan aristokratak. 137 behar ditu gehiengo osoa edukitzeko, baina ez luke arazorik eduki beharko gobernu koalizio batera alderdi txikiagoak batzeko.

Herrialdearen egoera ekonomikoa onbideratzea izango da Khanen erronka nagusia. Zenbait iturrik diotenez, Nazioarteko Diru Funtsa herrialdea erreskatatzekotan dago. «Gure estatua hondatuta dago», esan zuen atzo Khanek. «Eta hemendik aurrerako gure politika guztiak pertsonentzat izango dira». Gazteak jarri ditu erdigunean —NBEk dio pakistandarren bi heren 30 urtetik beherakoak direla—, eta diskurtsoan egindako promesen artean dago gazteentzako enplegu gehiago sortzea. Dena den, esandako honek laburbiltzen ditu haren asmoak: «Herrialde bakar batek ere ezin du aurrera egin jende aberatsaren uharte bat badu, eta jende txiroaren itsaso bat». Jende txiro horrek, hain zuzen, oraindik ere ofiziala ez den garaipena ospatu zuen atzo, Pakistango kaleetan.]]>
<![CDATA[Tsiprasek esan du Greziako suteak kalte eginiko guztiei lagunduko dietela]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/007/001/2018-07-25/tsiprasek_esan_du_greziako_suteak_kalte_eginiko_guztiei_lagunduko_dietela.htm Wed, 25 Jul 2018 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/007/001/2018-07-25/tsiprasek_esan_du_greziako_suteak_kalte_eginiko_guztiei_lagunduko_dietela.htm
Grezian sarri pizten dira suteak, eta azkena da hamar urteotan herrialdean hildako gehien eragin dituena. Areago: azken hamarkadetan Europan gertatutako suntsitzaileenetakoa izan da.

Herenegun eta atzo artean 47 sute zenbatu zituzten Grezian, eta, atzo gauean, horietako batzuk itzaltzeko lanetan jarraitzen zuten suhiltzaileek. Alexis Tsipras lehen ministroak nabarmendu zuen konpromisoa hartu duela suteak kaltetutako guztiei laguntzeko. «Inor ez da laguntzarik gabe geratuko; inor ez da erantzunik gabe geratuko». Inguruko hainbat udalek lokalak eskaini dituzte etxerik gabe geratu direnak aterpetzeko; eta, gainera, biktimentzako janari eta arropa bilketak antolatu dituzte.

bestalde, egoerari aurre egin ahal izateko, laguntza eskaera bat egin zien Greziak EB Europako Batasuneko beste estatuei, eta ia denek laguntza eskaini zioten; bai erreskate lanetarako, baita suteak itzaltzeko ere.

Lehendabiziko suteak Atenastik hego-ekialdera piztu ziren herenegun arratsaldean, eta, horien ondorioz, herritarrak ebakuatu behar izan zituzten. Ez zen, ordea, inor hil. Mati eta Rafina herrietan piztutakoa txikiagoa zen berez. Baina haize bolada indartsuek suaren indarra bizitu zuten, eta, horrenbestez, tragedia bat eragin.

Iturri ofizialen arabera, gehienak etxean edo autoan hil ziren. Tragediaren lekukoek hango hedabideei kontatu dietenez, balkoietan izarak zintzilikatu ondoren salbatu ahal izan ziren eraikinetan harrapatuta geratutako batzuk.

Bi herriak, Rafina eta Mati, kostaldean daude. Beraz, ontzietan itsasora ihes eginda salbatu ahal izan ziren asko. Kostazainek adierazi dute 700 bat pertsona erreskatatu ahal izan zituztela modu horretan eta helikopteroak erabiliz. Dena dela, izan ziren itsasora jauzi egin eta bertan ito zirenak ere.

Lekukoek diotenez, suteak eragindako irudirik gordinena atzo goizean ikusi zuten. Izan ere, kiskalitako 26 bat gorpu topatu zituzten bi etxebizitza blokeren arteko eremu batean, Matin. Horietako gehienak elkarri besarkatuta zeuden. Toki hori itsasotik 30 bat metrora zegoen, baina ezin izan zieten sugarrei ihes egin.

Nahita piztutakoak

Tsiprasek hiru dolu egunera deitu du, eta fiskaltzak sutearen jatorria ikertzeari ekin dio. Nikos Toskas Ordena Publikoaren ministroarentzat, litekeena da suteak nahita piztutakoak izatea. AFP berri agentziak dioenez, hainbat funtzionariok iradoki dute piromano batzuek piztu zituztela, abandonatutako etxeak arpilatzeko. Argazki galeria ]]>
<![CDATA[Aukera hoberik ezean...]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1917/016/001/2018-07-24/aukera_hoberik_ezean.htm Tue, 24 Jul 2018 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1917/016/001/2018-07-24/aukera_hoberik_ezean.htm
Baina 2009an Serbiak eskaria egin zuen klubeko kide bihurtzeko, eta EBk hautagaiaren estatusa eman zion hiru urte geroago. Horrenbestez, bi aldeak negoziatzen hasi ziren duela lau urte, eta inoiz esan izan zen 2020rako gerta zitekeela integrazioa. Jean Claude Juncker Europako Batzordeko buruak, ordea, zabalkundeari ateak itxi zizkion hilabete batzuk geroago; edo, gutxienez, Serbiako europazaleen itxaropena hoztu zuen. Azkeneko zabalkunde handia 2004an gauzatu zuen EBk, hamar estatu kolpetik bildu zituenean, eta Kroazia izan zen klubeko kide bihurtu zen azkenekoa, 2013an. Junckerrek esandakoak gorabehera, Belgradek eta Bruselak hitz egiten jarraitu dute, eta joan den otsailean eman zuen albistea Federica Mogherinik: Serbia klubeko kide izan daiteke 2025erako. Badaezpada ere, dena den, zuhurtziaz jokatu zuen EBko diplomaziaburuak: «Ez da helburu bat, ez da epemuga bat». Hortaz, nahiz eta Alemania eta Frantzia adibidez ez dauden zabalkundearen alde, Bruselak berriro ireki dizkie ateak Mendebaldeko Balkanei. Hala eta guztiz ere, ahal duen bakoitzean belarrietatik tira egiten die, eta erantzukizun guztia haien bizkar uzten. Esaterako, hauxe dio, negoziazioak hizpide dituela, Europako Batzordeak aurten Serbiaz osatutako txostenean: «Negoziazioen erritmoa erreformen garapenaren araberakoa izango da». Eta bi aldagai daude azpimarratuta: zuzenbide estatuari dagozkion erreformak gauzatzea, eta Kosovorekin dituen harremanak «normalizatzea». Izan ere, EBko estatu gehienek eta AEBek bai, baina Serbiak ez du inondik ere onartzen Kosovok 2008an egindako independentzia aldarrikapena. Kosovon, etnikoki, biztanleen %90 albaniarrak dira, nagusiki musulmanak; eta Serbian, berriz, etnikoki serbiarrak dira herritar gehienak, eta batik bat kristau ortodoxoak.

Aleksandar Vucic, iaztik Serbiako presidentea dena -lehen ministro jardun zuen 2014tik, eta joan den urteko presidentetzarako hauteskundeetan nabarmen nagusitu zen-, muturreko nazionalista izan zen behinola, baina diskurtso europazalea darabil azken hamarkadan. Serbiarrak, gainera, oro har behintzat, prest daude klubeko kide bihurtzeko. Serbia EBn sartzeko bulegoak iaz egindako inkesta baten arabera, %47k hori nahi dute. Badira urte batzuk gaiari buruzko inkestek hori adierazten dutela. «Asko, sinpleki, ez daude nahikoa informatuta edo hezita iritzi bat edukitzeko. Batzuek EB gorroto dute, pentsatzen dutelako hipokrisiaz jokatzen duela Mendebaldeko Balkanekin; beste batzuk Mendebaldearen kontrakoak dira zuzenean», azaldu dio BERRIAri Dusan Reljic-ek, Nazioarteko eta Segurtasun Auzietarako Alemaniako Institutuko (SWP) Bruselako bulegoaren buruak. Izan ere, batetik, 1990eko hamarkadan Mendebaldeak ez zuen lagundu Jugoslavia zena batuta mantentzen, baizik eta haren desegitea hauspotu zuen, eta, bestetik, Kosovoko auziaren garairik krudelenean, 1999an, NATOk Serbia bonbardatu zuen. «Argi dagoena da herritarren erdiek ez dutela ikusten EBko kide bilakatzea baino aukera hoberik», gehitu du Reljicek.

Bruselak, berriz, elkarlana sustatzeko konpromisoa hartu du, baina areago joan gabe. Joan den maiatzean, Tesalonikako goi bileratik hamabost urtera, EBko eta Mendebaldeko Balkanetako estatuburuen arteko bilkura egin zuten, Sofian, eta ondorengo adierazpen bateratuak ez zuen balio izan datorren urteetarako bide orria argitzeko. «Europako Batasunak jarraituko du izaten Mendebaldeko Balkanetako bazkide fidagarriena», esan zuen, mezuan sakondu gabe, Donald Tusk Europar Kontseiluko presidenteak. «Gobernabidea eta kultura politikoa hobetzeko» ahaleginean, Reljici «ezinbestekoa» iruditzen zaio Bruselak baldintza batzuk jartzea, bai. Dena dela, testuingurua zehaztea komeni delakoan dago: «Zuzenbide estatuak eta demokraziak ezin dute aurrera egin pobrezian, eta Mendebaldeko Balkanetan txirotasuna da nagusi. EBren baldintzek ezin dute arrakastarik eduki zirkunstantzia horietan, bereziki hazkunde ekonomikoa ez bada nahikoa». SWPko adituarentzat, «lur emankorra» funtsezkoa da demokrazia «sustraituko» bada.

Gorrotoa oraindik

Eta eremu hartan ere nabaritu dute EBri duela hamar urtetik erasaten ari zaion finantza krisia; hortaz, ezin Bruselaren exijentziak konplitu.

Horrek ez du konponbide erraza, eta Kosovoko auziak ere ez. EBk bultzatuta, Serbiako eta Kosovoko ordezkaritzak 2013tik ari dira harremanen «normalizazio bat» negoziatzen, baina aurrerapauso nabarmenik eman gabe. Ia urtebetez eten zituzten elkarrizketa horiek, eta aurtengo urtarrilean, berriro ekitekoak zirenean, Olivier Ivanovic politikari serbiarra hil zuten Kosovon. Beraz, Serbiako Gobernuaren ordezkariak bilera gelatik atera ziren.

Serbiako presidenteari harremanez galdetu zioten duela pare bat hilabete, eta erantzun zuen oraindik ere «gorroto handia» dagoela serbiarren eta albaniarren artean. Negoziazioetan «konpromiso bat» lortu beharra dagoela dio Vucicek, baina ez da baikorra. Serbiako Eliza ortodoxoarentzat, gainera, Kosovon dago Serbiaren bihotza, eta publikoki adierazi du EBn sartzeagatik horri uko egin behar baldin bazaio ez duela merezi.

Hori guztia kontuan hartuta, eta EBri keinu bat egiteko intentzioarekin, Vucicek maiatzaren bukaeran iragarri zuen prest dagoela Serbian erreferendum bat egiteko Kosovorekiko harremanari buruz. Reljic SWPko adituarentzat, Alemania eta Frantzia dira, «bereziki», Kosovo eta Serbiaren arteko akordio «lotesle bat» exijitzen dutenak. «Baina hori oso zaila da hainbat arrazoirengatik, eta Vucic erreferendum bat iradokitzen ari da -EBk eta Berlinek ez diote halakorik exijitu-, etxeko oposizioaren aurrean bere tokia indartzeko». Hala ere, Serbiaren eta Kosovoren harremana «normalizatzeak» ekar dezakeenari begira, eszeptikoa da: «Horrek ez luke esan nahiko automatikoki EBrantz urratsak egiten ari zarenik. Vucicentzat, gainera, arriskutsua izan liteke. Izan ere, Kosovoko auzian garapen bat entregatu eta gero, aukeretako bat da Mendebaldeak gertuagotik zaintzea zuzenbide estatua, adierazpen askatasuna eta beste demokrazia molde batzuk. Eta horrek egoera desesperatu batean jarriko luke Vucic».

Errusiaren eta Txinaren rola

Mendebaldeko Balkanetan ez dira guztiz europazaleak, ez daude erabat konbentzituta, eta Bruselak, jendaurrean ez, baina inoiz onartu izan du bere baitara gehiegi bildu dela, eta, gainera, «hirugarren herrialde batzuek» muturra sartu dutela zabalkundeari trabak jartzeko. Eta herrialde horiek Errusia, Turkia eta Txina dira. Mike Pence AEBetako presidenteordeak iaz adierazi zuenez, Errusiak Balkanak «ezegonkortzeko» asmoa du.

Serbiari dagokionez, Errusia aliatu historikoa izan du. Vucicek ez du ezkutatzen Vladimir Putin Errusiako presidentearekin harreman ona duela, eta EBko zenbait kidek ez dute begi onez ikusten adiskidetasun hori, pentsatzen baitute Errusiak Serbia erabili nahi duela batasuna barrutik higatzeko. Horri buruz galdetzen diotenean, Serbiako presidenteak barre egiten du.

Gainera, finantza krisia gorabehera, Reljicek argitu nahi izan du EB, ekonomikoki, Errusia baino «hamabi aldiz inportanteagoa» dela Serbiarentzat. «Serbia eta Mendebaldeko Balkanetako gainontzeko herrialdeak ekonomikoki sakon integratuta daude EBn. Errusia gas naturalaren hornitzaile gisa soilik da nagusi». Izan ere, EBko kide bihurtzeko bidean, Balkanetako herrialdeek batasunera bideratu zuten beren nazioarteko komertzioa. «Komertzioaren %85, gutxi gorabehera, EBrekin egiten dute -horren %40, Italia eta Alemaniarekin-, eta bankuen kapitalaren %90 EBko finantza erakundeena da».

Errusiaren garrantzi «politikoa», baita Txinarena ere, beste zentzu batean ulertu behar da. «Errusia eta Txina Nazio Batuen Erakundeko Segurtasun Kontseiluko kideak direnez, betoa jar diezaiokete Kosovo NBEn sartzeari », azaldu du SWPko kideak. Bestela, Txina present dago Mendebaldeko Balkanetan. Serbian, adibidez, dirua jarri du zenbait azpiegitura hobetzeko; kasurako, Belgrad-Budapest trenbidea zaharberritzeko. Eta Turkiari dagokionez, eragina izaten ari da, garapen bidean diren hainbat ekinbide babestuz, biztanleria musulmana duten herrialdeetan; nagusiki Bosnian, Kosovon eta Albanian.

Reljicentzat, herritarrak «jabetzen» dira Serbiak bi «mendekotasun» dituela: «Ekonomikoa EBrekin, eta politikoa Errusiarekin eta, ziurrenik, Txinarekin, NBE-Kosovo enigman». Orduan, uste du herrialde horiekin «harreman onak» edukitzea ez dela aukera bat, «behar bat baizik». Bitartean, herritar horien erdiak, baita gobernua ere, EBko kide izatearen aldekoak dira. Baina bide luzea dute egiteko. Serbiaz egin duen txostenean, Bruselak dio 35 puntu lantzea adostu zutela orain lau urte, eta horietako hamabitan baino ez dituztela aurrerapausoak eman.

Bihar: Montenegro.]]>
<![CDATA[Puigdemont garaile]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/018/001/2018-07-24/puigdemont_garaile.htm Tue, 24 Jul 2018 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1891/018/001/2018-07-24/puigdemont_garaile.htm
Marta Pascal zen alderdiko buru berria izateko hautagai nagusia; azkeneko bi urteotan PDeCATen koordinatzaile nagusia izana da. Baina Puigdemontek hura baztertu nahi zuen, iritzita ez dutela estrategia bera prozesu subiranista garatzeko orduan, eta konpromiso independentistarik ez edukitzea leporatzen dio Pascali. Pascalek larunbatean uko egin zion zuzendaritza berriko kide izateari. Kataluniako Gobernuko presidente kargugabetuak, hortaz, bidea libre du bere bide orria ezartzeko. «Tokatzen zena egin dugu, baita egun hauetan ere», esan zuen Puigdemontek herenegun, bideokonferentzia bidez. PDeCATek errepublika «ahalik eta azkarren» gauzatzeko konpromisoa jaso du bere estatutuetan.

Halere, kontsentsua ez da erabatekoa alderdiaren barruan. Bonvehi eta Miriam Nogueras Espainiako Kongresuan PDeCATen diputatua dena buru dituen zerrenda bateratuak botoen %65 bereganatu zituen joan den igandean, baina alderdiak biltzarrean eta aurreko egunetan erabilitako moduengatik protesta egiteko zerrenda bat aurkeztu zen azken orduan, eta botoen ia %30 lortu zuen.

Uda eta gero, ikusi beharko da PDeCATek nola bat egiten duen Cridarekin. Batzorde bat eratu dute horretarako, eta Jordi Turull, Josep Rull eta Joaquim Forn kontseilari ohi presoak eta Lluis Puig kontseilari erbesteratua izango ditu buru. Puigdemontek eta haren ingurukoek nahi dute integrazioa erabateko izatea; horrek PDeCAT desagertzea eragingo luke. Zenbait sektorek, ordea, alderdiari eutsi nahi diote. Eta hori guztia udal hauteskundeetarako urtebete baino gutxiago falta denean.

Kataluniako beste indar subiranistei ere dei egin die Puigdemontek, Cridarekin bat egin dezaten. Lehengo astean, ERC Esquerra Republicanak mugimendu «zentro-eskuinekotzat» jo zuen Crida, eta uko egin zion integratzeari. Errepublikanoek jarrera horri eusten diote. Marta Vilalta bozeramaileak atzo adierazi zuenez, «ekintza batasuna» eta «estrategia partekatua» ezinbestekoak izan beharko lirateke errepublika gauzatzeko.

Bestetik, Noguerasek atzo azpimarratu zuenez, hemendik aurrera zailago izango du Pedro Sanchez Espainiako presidenteak PDeCATen babesa lortzea. Hain zuzen, Sanchezi kontzesio gehiegi egitea aurpegiratzen diote Pascali. Carmen Calvo Espainiako presidenteordeak erantzun zion, eta esan zuen espero duela PDeCATek ez jotzea eremu «ezinezkoetara».

Ponsatiren kausa

Atzo, Eskoziako justiziak erabaki zuen artxibatzea Clara Ponsati Generalitateko kontseilari erbesteratuaren kontrako kausa judiziala. Izan ere, Pablo Llarena Espainiako Auzitegi Goreneko epaileak haren aurkako Espainiaratze agindua baliogabetu zuen joan den astean. Ponsati atzo zen Edinburgon deklaratzekoa.]]>
<![CDATA[«Espainia da erabakitzeko eskubidea duen bakarra, burujabea delako»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2017/003/001/2018-07-21/espainia_da_erabakitzeko_eskubidea_duen_bakarra_burujabea_delako.htm Sat, 21 Jul 2018 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/2017/003/001/2018-07-21/espainia_da_erabakitzeko_eskubidea_duen_bakarra_burujabea_delako.htm
Azkeneko hitzaldia eman zuen PPko presidente gisa, eta, kongresua egiteko erabili duten hoteleko agertokira igo aurretik, haren aurretik hitza hartu zuten guztiek haren lana laudatu zuten. Baita Casadok eta Saenz de Santamariak ere, kongresura iristerakoan kazetariei egin zizkieten adierazpenetan. Espero bezala, Rajoyk ez zuen ez bataren eta ez bestearen aldeko botoa eskatu, baina presidente berria bata edo bestea dela ere «erantzukizunez» jokatzeko eskatu zien. Zenbait hedabidek PPren iturriak aipatuz kaleratutakoaren arabera, zerrenda bateratu bat osatzearen aldekoa zen Rajoy.

Duela hilabete pasa Espainiako Gobernuko presidente izateari utzi behar izan zionean kongresuan emandako hitzaldian bezala, atzo ere triunfalismoak blaitu zuen haren agerraldia; eta, batez ere, Kataluniako auziaz hitz egiterakoan. Harro agertu zen, adibidez, prozesu subiranistaren «erantzuleak» kartzelan edo «ihes eginda» daudelako, eta «ez direlako gobernatzera bueltatu». Rajoyren ustez, «inoiz»gertatu ez den zerbaiti «aurre egin» behar izan zion bera buru zuen gobernuak: «Espainiako eskualde baten independentzia aldarrikapenari. Ez zen erraza, baina horri aurre egiteko formulak bilatzen jakin genuen». Bide batez, hau nabarmendu zuen: «Espainia da erabakitzeko eskubidea duen bakarra, burujabea delako».

Eta, horrekin lotuta, Euskal Herrian gatazka armatua zegoen garaietara jo zuen, bere alderdikideak goratzeko —militante izaten jarraituko du—: «Ba al dago arrazoirik Euskal Herrian bizitza jokoan jarriz izandako jarrera heroikoa azaltzeko? Diruagatik? Botereagatik? Ez, haiek guztiak askatasunagatik borrokatu ziren».

Gobernuko presidente gisa (2011-2018) egin zuen ibilia azpimarratu zuen —«Espainia inoiz ez da hobeto egon»—, eta esan Espainia «bere demokraziagatik nabarmentzen dela». Jose Maria Aznarrek izendatu zuen Rajoy PPko presidentea, baina ez da ari kongresuan parte hartzen. 1996 eta 2004 artean Espainiako presidente izandakoak atzo adierazi zuenez, ez dute gonbidatu.]]>
<![CDATA[Bere sutan erre da Llarena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2018-07-20/bere_sutan_erre_da_llarena.htm Fri, 20 Jul 2018 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2018-07-20/bere_sutan_erre_da_llarena.htm
Bide batez, erbestean dauden beste bost buruzagi independentisten aurkako euroaginduak ere baliogabetu zituen Llarenak atzo. Neurriak eragiten die Antoni Comin, Meritxell Serret, Clara Ponsati eta Lluis Puig Generalitateko kontseilari kargugabetuei, baita Marta Rovira ERC Esquerra Republicanako idazkari nagusiari ere. Horiek guztiek eta Puigdemontek munduko edozein tokitara bidaiatu ahal izango dute aurrerantzean -dena den, Llarenak edonoiz aktiba dezake berriro euroagindua-. Hori bai, ez badute kartzelatuak izan nahi, matxinadagatik auzipetuta daudenek hogei urte barru itzuli beharko dute Kataluniara; hau da, delituak preskribatzen duenean.

Gertatutakoa aintzat hartuta, Llarena eta Espainiako justizia nazioartean «irrigarri» geratu direla nabarmendu zuten atzo Kataluniako indar subiranistek. Izan ere, paradoxikoa dirudien arren, Llarenak ustezko matxinadaren «lidertzat» hartzen duena, Puigdemont bera alegia, diru publikoaren erabilera okerraren delituagatik ere ez dute epaituko Espainian, gaur-gaurkoz. Bitartean, hilabete batzuk barru hasiko da matxinada leporatuta behin-behinean kartzelatuta dauden bederatzi buruzagi independentisten aurkako ahozko epaiketa, eta fiskaltzak 25-30 urteko kartzela zigorra eskatzen du haientzat.

Hori guztia dela eta, Puigdemontek atzo azpimarratu zuen «inoiz baino indar handiagoarekin» eskatu behar dela presoak aske utz ditzatela. Comin areago joan zen, eta adierazi zuen prozesu subiranistaren harirako kausa judizialak «bertan behera» geratu beharko lukeela.

Baina Espainiako Estatuak ez du ez bata eta ez bestea egiteko asmorik. Matxinadagatik auzipetuta daudenak kartzelan mantentzeko eskatu dio fiskaltzak Gorenari. Oriol Junqueras, Carme Forcadell, Joaquim Forn, Raul Romeva, Jordi Turull, Dolors Bassa, Josep Rull, Jordi Cuixart eta Jordi Sanchez daude espetxeratuta. Defentsek, berriz, aske utz ditzatela eskatu dute. Orain Gorenari dagokio erabaki bat hartzea. Auzitegiak, halere, behin baino gehiagotan esan du aske utziz gero ihes egiteko arriskua dutela. «Fiskal berriak aukera bikaina du akusazioak baztertzeko» ]]>