<![CDATA[Igor Susaeta | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Fri, 16 Nov 2018 16:57:51 +0100 hourly 1 <![CDATA[Igor Susaeta | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Khmer Gorriek genozidioa egin zutela ebatzi dute, epai historiko batean]]> https://www.berria.eus/albisteak/159408/khmer_gorriek_genozidioa_egin_zutela_ebatzi_dute_epai_historiko_batean.htm Fri, 16 Nov 2018 15:09:54 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/albisteak/159408/khmer_gorriek_genozidioa_egin_zutela_ebatzi_dute_epai_historiko_batean.htm adar armatua izan ziren Khmer Gorriak. Kapitalistatzat eta burgestzat jotzen zituzten egitura guztiak eraitsi zituzten. Gutxiengo vietnamdarraren eta chamaren (musulmanak) egin zuten bereziki. NBEk 2007an eman zuen bizirik zeuden liderrak atxilotzeko deia, eta 2011n hasi zen haien kontrako epaiketa. ]]> <![CDATA[Hesituta ere, oraingoz tinko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/002/001/2018-11-16/hesituta_ere_oraingoz_tinko.htm Fri, 16 Nov 2018 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/002/001/2018-11-16/hesituta_ere_oraingoz_tinko.htm brexit-erako lortutako akordioa defendatzera jo zuen goizean ganberara, berak hala eskatuta. Ordu batzuk geroago, belarriak berotuak zituela atera zen handik. Oposizioak leporatu zion herrialdea «kaos bat» dela, akordioa ez dagoela «behar bezala» osatua. Alderdi Kontserbadoreko zenbait kidek, gainera, hankaz gora bota nahi dituzte haren asmoak. Tory-en diputatu euroeszeptikoenek, brexit gogorraren aldekoek, Mayren kontrako konfiantza mozio bat behartu nahi dute, hura kargugabetzeko. Alderdian dituen etsaiak dira. Hori guztia gutxi ez, eta dimisioa eman zuten haren kabineteko bi kidek, nahiz eta bezperan gobernuaren babesa jaso zuen —ez da baztertzen dimisio gehiago egotea—. Lehen ministroa hesituta dago. Baina oraingoz tinko eusten dio bere jarrerari, jakin arren gaur-gaurkoz Komunen Ganberak ez duela akordioa onartuko, eta hala ez bada beste modu batean planteatu beharko duela dibortzioa.

Abenduaren 18an dira Parlamentuan bozkatzekoak Erresuma Batua EBtik nola aterako den jasotzen duen akordioaz, eta matematikek ez dute hutsik egiten: kontuan hartuta gutxienez 40 bat tory aurka bozkatzekoak direla, Mayk ez du gehiengoa lortuko. Bien bitartean, Europar Kontseiluak ezohiko goi bilerara deitu du hilaren 25erako. Batzarrak xede du EBko 27 estatuetako agintari gorenak elkartzea —Erresuma Batukoa ez beste guztietakoak—, eta horiek akordioa sinatzea.

Halere, hitzordu hori iritsi bitartean ez dago argi Londresen zer gerta daitekeen, May jasaten ari den presioa geroz eta handiagoa baita. Hark, ordea, jendaurrean behintzat, argi duela nabarmentzen du behin eta berriro. «Hautua argi dago. Nik aukeratu dut britainiarrei zin egin egin zitzaiena ematea», esan zuen gainontzeko diputatuen aurrean mintzatu zenean. Horietako askok «dimititu!» oihu egin zioten. Halere, egoera zein den aintzat hartuta, akordiorik gabeko, are brexit-ik gabeko agertokiak ere aurreikusten ditu lehen ministroak. Batik bat batasuna eskatu zuen Komunen Ganberan egindako agerraldian.

Dena den, agerraldi hori nahikoa ez, eta iluntzean prentsaurrekoa eman zuen Downing Streeteko 10. zenbakian. Lehen ministroaren kabineteak iragarri zuenean, haren dimisioarekin espekulatu zen. Ez zen halakorik gertatu, ordea. Goizean esandakoa berrestera atera zen hedabideen aurrera. «Herriari ahotsa eman genion, eta jendeak alde egitea bozkatu zuen». Haren kontrako balizko konfiantza mozioaren garrantzia minimizatu zuen, eta adierazi «penatuta» dagoela dimisioekin, errespetatzen dituen arren.

Irribarretsu agertu zen, nahiz eta bazituen arduratuta egoteko motiboak, balizko konfiantza mozioa dela eta. ERG Europarako Ikerketa Taldea tory-en ildo euroeszeptikoaren buru Jacob Rees-Mogg diputatua da ideiaren bultzatzailea. Bezperan eskutitz bat bidali zien Alderdi Kontserbadoreko diputatu guztiei akordioaren aurka bozka dezatela eskatzeko, eta atzo bere alderdiari eskatu zion haren eskaera babesteko. 48 parlamentarik eskaera bera egiten badute —ganberan tory-ek dituzten diputatuen %15ek—, prozesua martxan jarriko du Alderdi Kontserbadoreak. Bozketa egingo lukete, eta, karguari eusteko, Mayk nahikoa luke gehiengo sinplearekin. Baina bozketa galduko balu, lehen ministro izateari utziko lioke. Rees-Moggek kazetariei adierazi zienez, akordioa «aurreikusitakoa baino okerragoa» delako hartu du erabakia. Haren iritziz, Mayk ez du emandako hitza bete aduana batasuna uzteari, lurralde batasunari eusteari, eta Europako Justizia Auzitegiaren jurisdikziopetik ateratzeari dagokionean.

Bestalde, dimisioa eman zuten zazpi tory-en artean, Raabena da esanguratsuena. Brexit-erako Erresuma Batuaren negoziatzailea izan da Bruselan, David Davis haren aurrekoak joan den uztail hasieran karguari uko egin zionetik. Mayk dibortziorako aurkeztutako Cheequers plana-rekin bat egiten ez zuelako erabaki zuen dimititzea, gobernuko beste hiru kiderekin batera. Raab ere ez zegoen ados lehen ministroaren asmoekin, eta lau hilabete pasa geroago eman du horren berri, jendaurrean. Brexit-erako zirriborroaren osaketan parte hartu du, «akordio on baten alde» borrokatu dela nabarmendu zion atzo BBCri, baina Mayri leporatu dio negoziatzaile bat baino gehiago «idazkari bat» nahi duela. «Iruditzen zait nik ezingo nukeela hori kontzientzia onarekin egin».

Raaben ustez, Mayk herenegun bere kabineteko kideei egindako proposamenak bi huts «zorigaiztoko» zituen. Batetik, akordio proposamenak Erresuma Batuaren batasuna «arriskuan» jartzen duela. «Bestetik, egoera mugagabe bat eragingo duela [akordioak], are behin betikoa, zeinean erregimen batean harrapatuta geratuko garen, ezartzen diren neurriekiko ahotsik gabe, ateratzeko mekanismoarik gabe». Areago joan zen, hala ere: «Akordio hau indarrean sartzen bada, eragin suntsigarria edukiko du herritarrek demokrazian duten konfiantzan». The Telegraph egunkariaren arabera, Michael Gavek hartuko du Raaben lekukoa, baldin eta akordioa berriro negoziatzeko aukera ematen badiote.

Frantziaren errezeloak

Esther McVey Lan eta Pentsioen ministroak ere dimitu zuen atzo goizean, baita Suella Braverman brexit-erako estatu idazkariak, Shailesh Vara Ipar Irlandarako estatu idazkariak, eta Ranil Jayawardena, Rehman Chishti eta Anne-Marie Trevelyan diputatu tory-ek ere.

EBko kideak baikorrak dira, oro har, akordioari dagokionez. Edouard Philippe Frantziako Lehen ministroak atzo ohartarazi zuenez, ordea, akordiorik gabeko aukerarako «presatu» behar dute klubeko kideek.]]>
<![CDATA[Gobernua osatu ezinik jarraitzen dute Suedian]]> https://www.berria.eus/albisteak/159298/gobernua_osatu_ezinik_jarraitzen_dute_suedian.htm Wed, 14 Nov 2018 14:22:50 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/albisteak/159298/gobernua_osatu_ezinik_jarraitzen_dute_suedian.htm zentsura mozioa galdu zuen Stefan Lofven jarduneko lehen ministro sozialdemokratak, eta Parlamentuak atzera bota du Kristersson kontserbadorearen hautagaitza. Bi bloketan zatituta dago Suediako politikagintza. Espero bezala, Kristerssonen aurka bozkatu dute gaur ezkerreko aliantzako alderdiek. Gertatzen dena da zentro-eskuineko aliantzako bi alderdik ere, zentristek eta liberalek, kontra bozkatu dutela. Atzo eman zuten haien erabakiaren berri. Izan ere, ez dituzte onartu nahi SD Suediako Demokratak eskuin muturreko alderdiaren botoak, aliantzak gehiengoa eduki dezan. Hauteskundeetan Suediako Alderdi Sozialdemokrata nagusitu zen, 100 diputatu lortuz. Bigarren indar bozkatuena Alderdi Moderatua izan zen (70 diputatu), eta hirugarrena SD xenofoboa (62). Zentristen jarrerak irmoa dirudi. Dena den, Kristerssonek beste hiru aukera izango ditu lehen ministro aukeratua izateko. Dena den, gerta liteke zentristen Annie Loof proposatzea lehen ministro izateko. Halakorik gertatzen ez baldin bada, Parlamentua desegin eta ezohiko hauteskundeetara deituko dute. ]]> <![CDATA[Avigdor Lieberman Israelgo Defentsa ministroak dimititu egin du]]> https://www.berria.eus/albisteak/159291/avigdor_lieberman_israelgo_defentsa_ministroak_dimititu_egin_du.htm Wed, 14 Nov 2018 13:07:03 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/albisteak/159291/avigdor_lieberman_israelgo_defentsa_ministroak_dimititu_egin_du.htm su-etena. Liebermanen iritziz, Israelgo Gobernuak amore eman du "terrorearen" aurrean. Iruditzen zaio, gainera, beharrezkoa dela hauteskundeak aurreratzea. Berez, datorren urterako deituta daude. Liebermanek ez du bat egiten Benjamin Netanyahu lehen ministroak azkenaldian hartutako zenbait erabakirekin. Batetik, akats bat iruditzen zaio Netanyahuk trabarik ez jartzea Qatarrek Gazari datozen hilabeteetan emango dion diru laguntzari -150 milioi dolar-. Eta bestetik, ez du su-etena onartzen. Likud alderdikoa da Netanyahu, eta alderdiaren iturriek Times of Israel egunkariari adierazi diotenez, ez dago hauteskundeetara deitzeko beharrik. Lieberman Yisrael Beiteinu alderdikoa da, eta haren sei diputatuek Likuden erabakiak babestu izan dituzte Parlamentuan. Yisrael Beiteinuren sostengua galduta ere, Likudek gehiengoari eutsiko dio Knesset-ean Lieberman gobernuko kidea izan da azkeneko ia 20 urteotan, eta hainbat ministeriotako burua izan da. ]]> <![CDATA['Brexit'-erako zirriborroa adostu dute Erresuma Batuak eta EBk]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/015/001/2018-11-14/brexit_erako_zirriborroa_adostu_dute_erresuma_batuak_eta_ebk.htm Wed, 14 Nov 2018 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/015/001/2018-11-14/brexit_erako_zirriborroa_adostu_dute_erresuma_batuak_eta_ebk.htm brexit-erako zirriborroa. 2019ko martxoaren 29an Erresuma Batua EB Europako Batasunetik nola aterako den da zehaztu dutena. Theresa May Erresuma Batuko lehen ministroaren kabineteko kide batek BBCri adierazi dionez, «teknikoa» da akordioa. Bruselako iturri batek The Guardian-i filtratutakoaren arabera, «testu egonkor bat» bidali dute Downing Streeteko 10. zenbakira, eta hori, 400 bat orrialdeko dokumentua, aztertuko dute gaur arratsaldean, ezohiko ministroen kontseilu batean. Dena den, ministroekin banan-banan batzartu zen May atzo gauean. Hitzartutakoa babestu ala ez erabaki beharko dute.

Baina ministroen babesa edukita ere, Mayk Erresuma Batuko Komunen Ganberaren onespena behar du akordioa ezartzeko, eta hori, gaur-gaurkoz, ia ezinezkoa da. Hasteko, Alderdi Kontserbadorean bertan dauzka etsaiak, iritzita Mayk Bruselari proposatutakoa leunegia dela. Tory-en 30-40 bat parlamentari brexit gogorraren, erabateko hausturaren, aldekoak dira, David Davis brexit-erako ministro ohiak joan den irailean adierazi zuenez —uztailean dimititu zuen, ez zuelako Mayren asmoekin bat egiten—.

Eta, bestalde, Ipar Irlandako DUP Alderdi Demokrata Unionista hartu behar da kontuan. Alderdiak ganberan dituen hamar diputatuen botoari esker du Mayk gehiengoa, baina zirriborroa unionisten posizioaren kontrakoa da. Izan ere, RTE Irlandako Errepublikako telebista publikoak atzo filtratu zuenez, Bacstop delakoa jaso dute zirriborroan; hau da, Irlandako mugak ondasunen eta pertsonen zirkulazioaren kontrolik gabe jarraituko duela brexit-aren ondoren. Hori da, hain zuzen, DUPek zeharkatu nahi ez duen marra gorria, de facto esan nahi baitu Ipar Irlanda Erresuma Batutik bereiziko luketela. Sammy Wilson DUPen bozeramaileak garrantzia kendu nahi izan zion atzo kaleratutako informazioari. «Akordioa behin-behinekoa da. Erresuma Batuak eduki beharko luke akordio horietatik ateratzeko gaitasuna».

Horrekin guztiarekin lotuta, eta Ipar Irlandako bake prozesua erdigunean jarriz, aintzat hartu behar da, gainera, Irlandako Errepublikako Gobernuarentzat eta Sinn Fein Ipar Irlandako alderdi errepublikanoarentzat garrantzi handia duela muga guztiz zabalik egoteak.

Ez dute akordioaren zehaztasunen informazio ofizialik eman, baina, betiere hedabideek argitaratutako filtrazioak kontuan hartuta, Erresuma Batuak aduana batasunaren barruan jarraituko du, Londresek eta Bruselak merkataritza akordio bat lortu bitartean.

Halere, balizko agertoki horietara heldu aurretik, beste pauso batzuk eman behar dira aurretik. Mayren kabineteak dokumentua onartzen badu, litekeena da Europako Batasuneko liderrek ezohiko bilera batera deitzea hilaren 25erako eta orduan zirriborroa berrestea.

Hitzordu askoz ere garrantzitsuagoa izango da, ordea, Komunen Ganberakoa. Zenbait hedabidek kaleratu dutenez, eztabaida eta bozketa abendu amaieran edo urtarril hasieran dira egitekoak. Brexit-erako zirriborroa ez da gehiegi aldatu azkeneko hilabeteotan, eta Alderdi Laboristak, SNP Eskoziako Alderdi Nazionalak eta Liberal-Demokratek esana dute kontra bozkatuko dutela. Brexit gogorraren aldeko 30-40 diputatu tory-ek gauza bera egiten badute, ikusteko dago Mayk zer egingo duen. Joan den urri hasieran urteroko konferentzia egin zuen Alderdi Kontserbadoreak, eta, lehen ministroak orduan nabarmendu zuenez, Erresuma Batua EBtik akordiorik gabe ateratzeko prest dago, «beharrezkoa balitz». Badira, gainera, brexit-ari buruz 2016ko ekainean egin zuten erreferenduma errepikatu dadila eskatzen dutenak.

Bestalde, Europako Parlamentuak ere bozkatu behar du akordioa, baina, sekulako ustekabekorik gertatu ezean, talde handiek alde bozkatuko dute.

Kale edo balerik gabe

Alderdi Laboristak, SNP Eskoziako Alderdi Nazionalak, Liberal-Demokratek eta Plaid Cymru Galesko alderdiak gutun bateratua kaleratu zuten, eta eskatu diote Mayri ez diezaiola parlamentuari «ahorik estali» akordioa bozkatzea tokatzen den egunean. Iruditzen zaie «arriskutsua» litzatekeela adostutakoa «kale edo bale» moduan bozkatzea. Horregatik, gobernuak aurkeztuko duen proposamenari zuzenketak egin ahal izateko aukera emateko exijitu dute.

Boris Johnson Atzerri ministro izandakoarentzat, brexit gogorraren defendatzailearentzat, akordioa «onartezina» da.]]>
<![CDATA[Artur Masi 4,9 milioi euroko zigorra ezarri diote 2014ko kontsultagatik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2018-11-13/artur_masi_49_milioi_euroko_zigorra_ezarri_diote_2014ko_kontsultagatik.htm Tue, 13 Nov 2018 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2018-11-13/artur_masi_49_milioi_euroko_zigorra_ezarri_diote_2014ko_kontsultagatik.htm
Akusatuek komunikatu bat kaleratu zuten, atzo, epaiaren berri eduki ondoren, eta jakinarazi dute helegitea jarriko dutela Kontu Auzitegiaren apelazio aretoan. 2010 eta 2016 artean Generalitateko presidente izan zenaren eta gainontzekoen esanetan, auzitegiaren erabakia «aberrazio juridiko bat» da, eta iruditzen zaie auzitegiaren beraren jurisprudentzia urratzen duela.

Auzitegiak 5,2 milioi euroko bermea ezarri zien akusatuei iazko irailean. Diru hori jarrita dago. 2,8 milioi euro ordaindu zituzten, herritarrek ekarpenak egin zitzaten ANC Biltzar Nazional Katalanak eta Omnium Culturalek irekitako erresistentzia kutxako diruari esker. Gainontzekoa haien ondasunak berme moduan ipiniz bildu zuten. Diru hori itzuli beharko diete orain, eta 4,9 milioi euro berriz sartu beharko dituzte Generalitatearen kontuetan.

Auzitegi Konstituzionalak bertan behera utzi zuen A-9ko galdeketa. Bi galderari erantzun zieten orduan herritarrek. Katalunia estatu bat izatea nahi al duzu? Eta erantzuna baiezkoa bazen, beste bati: Estatu hori independente izatea nahi al duzu? Kataluniako Auzitegi Nagusian epaitu zituzten aurrena. 2016ko azaroan diru publikoaren erabilera bidegabea egon zela ukatu zuen auzitegi horrek, baina hilabete batzuk geroago, 2017ko martxoan, desobedientzia egotzita inhabilitatu zituzten: Mas bi urtez, Ortega 21 hilabetez, eta Rigau hemezortzi hilabetez. Orduan Espainiako Kongresuko diputatua zenez, Homs Auzitegi Gorenak inhabilitatu zuen (hamahiru hilabete). Gainera, isuna ezarri zieten: Masi 36.000 eurokoa, Ortegari eta Homsi 30.000 eurokoa, eta Rigauri 24.000 eurokoa. Espainiako Fiskaltza Nagusiak eskatuta, Kontu Auzitegia iazko udan hasi zen auzia ikertzen. Societat Civil Catalana elkarte unionista eta Konstituzioaren Aldeko Abokatu Katalanak elkartea izan ziren diru publikoaren ustezko erabilera bidegabea salatu zutenak.

Kontu Auzitegiaren epaiaren arabera, Kataluniako Estatutuaren mugak gainditu zituen Generalitateak, 2014ko azaroaren 9ko kontsulta antolatuz. Masek eta gainontzeko akusatuek beti deklaratu izan dute ez zekitela «legez kanpo» jokatzen ari zirenik.

Martinez Arrieta epailea

Manuel Marchena epaile kontserbadorea izango daCGPJ Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiko burua. Hori adostu dute PSOEk eta PPk. Trukean, gehiengo progresista edukiko du botere judizialak. Espainiako hainbat hedabidek gobernuko iturriak aipatuz kaleratutakoaren arabera, CGPJko 20 kideetatik 11 izango dira progresistak. Marchena izan da prozesu subiranistaren kontrako auzi judizialaren bultzatzaileetako bat —Carlos Lesmes ordezkatuko du botere judizialaren presidentetzan—, eta, hain zuzen, bera zen buruzagi independentistak epaituko dituen Auzitegi Goreneko aretoko presidentea. Carmen Calvo Espainiako Gobernuko presidenteordeak atzo jakinarazi zuenez, epaiketatik kanpo geratuko da Marchena.

Zenbait komunikabidek iturri judizialak aipatuz kaleratu duten informazioak dioenez, Andres Martinez Arrietak ordezkatuko du Marchena aretoko presidentetzan, eta berak idatziko du epaia, behin ahozko epaiketa egin eta gero.]]>
<![CDATA[Trumpek asiloa ukatuko die etorkin papergabeei, «interes nazionalagatik»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/016/001/2018-11-10/trumpek_asiloa_ukatuko_die_etorkin_papergabeei_interes_nazionalagatik.htm Sat, 10 Nov 2018 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/016/001/2018-11-10/trumpek_asiloa_ukatuko_die_etorkin_papergabeei_interes_nazionalagatik.htm
Kongresurako hauteskundeak egin eta ordu batzuk geroago eman du Washingtonek neurriaren berri. Trumpek, hain zuzen ere, legez kanpoko migrazioaren «arriskuak» jarri zituen bozetarako kanpainaren erdigunean. Senatuan gehiengoari eusteko balio izan dio estrategia horrek, baina diskurtso horrekin bozkatzaile demokratak mobilizatu ditu, eta Ordezkarien Ganberaren kontrola galdu dute errepublikanoek.

Lasaitua hartu zuten demokratek, baina Trumpen azken erabakiak aztoratu ditu. Presidenteak dekretua sinatu du, gainera, duela aste batzuk Erdialdeko Amerikatik abiatutako milaka migratzaileren karabana gutxinaka AEBen eta Mexikoren arteko mugara hurbiltzen ari denean. Halere, Pentagonoa orain egun batzuk hasi zen horren kontrako neurriak hartzen, eta urri amaieran 5.200 soldadu bidali zituen mugara. Bide batez, Karabanaren zati bat atzo atera zen Mexiko Hiritik.

Indarrean sartutako araudiaren ondorioz, AEBetara «gune baimenduetatik» sartzen diren migratzaileek soilik egin ahal izango dute asilo eskaera. Orain arte, legez kanpo iritsitakoek ere egin zezaketen eskaera. Kongresuak Errefuxiatuen Legea onartu zuen 1980an, eta sistema bat ezarri zuen asilo eskatzaileentzat. 2000. urtetik, urtero 70.000-80.000ri eman izan diete asiloa AEBek, baina Trumpen administrazioaren aurreneko urtean 50.000ra murriztu zuten kopuru hori.

Trumpen esanetan, «kanporatzea saihesteko» egiten dute migratzaileek asilo eskaera. Ohikoa izaten da asiloaz erabaki bitartean migratzaileek AEBetan jarraitzea; batik bat, guztiak kartzelatzeko tokirik ez dutelako atxilotze guneetan. Oraintxe bertan 750.000 bat asilo eskaera ebatzi zain daude migrazio auzitegietan. 2014tik gaurdaino laukoiztu egin da eskaera kopurua. «Gure asilo sistema kolapsatuta dago atzerritarren justifikatu gabeko eskaerekin, eta hori berebiziko zama da gure baliabideentzat», azpimarratu zuen Segurtasun Nazionalerako Departamentuak, atzo goizaldean.

Ez da, ordea, Trumpek migrazioaren aurka hartzen duen aurreneko erabaki esanguratsua. Iaz, atzo iragarritakoaren bidetik, betoa jarri zien gehiengo musulmana duten bost herrialdetako herritarrei —Libia, Iran, Somalia, Siria eta Yemen—. Giza eskubideen aldeko taldeek auzitara eraman zuten beto hori, eta bi epailek arrazoia eman zieten. AEBetako Auzitegi Gorenak, ordea, betoa babestu zuen joan den ekainean, iritzita ez duela konstituzioa urratzen.

ACLU Ameriketako Askatasun Zibilen Batasunak adierazi du «ilegala» dela Trumpen maniobra, eta nabarmendu du AEBetako legeak asilo eskaerak baimentzen dituela, «migratzaileak legez kanpo edo legez sartu gorabehera». AI Amnesty International-ek Trumpi aurpegiratu dio asilo eskaera ez dela «ihesbide bat», baizik eta «salbatzeko modu bat».]]>
<![CDATA[Ildo «moderatuaren» aldekoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1909/018/001/2018-11-09/ildo_moderatuaren_aldekoa.htm Fri, 09 Nov 2018 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1909/018/001/2018-11-09/ildo_moderatuaren_aldekoa.htm
EPPk kongresua egin du azken bi egunetan Helsinkin, eta parte hartu duten 758 ordezkariek atzo bozkatu zuten hautagaia aukeratzeko. Weber erraz nagusitu zaio Stubbi, botoen ia %80 bereganatuta. Aurreikuspenak bete dira, horrenbestez. Izan ere, Weberrek bazekien Alemaniako CDU Batasun Kristau Demokratikoaren, Espainiako PPren, Italiako Forza Italiaren eta Frantziako LR Errepublikanoak alderdiaren babesa ziurtatua zuela.

Weber 46 urtekoak Merkelek EB Europako Batasunarentzat duen ideia defendatzen du, eta kantzilerraren antzeko hizkuntza zuhurra erabiltzen du, gainera. Atzo, EPPren hautagai hautatu moduan egindako diskurtsoan, Merkelek proposatu izan duenaren ildotik mintzatu zen. «Sor dezagun Europako Batasun egonkor bat. Eraiki ditzagun zubiak Europako Batasunaren eta herritarren artean», azpimarratu zuen Weberrek. Esan ez arren, badaki, ordea, nortasun krisi moduko bat nozitzen ari dela eskuina.

Eskuin muturrak azken urteotan Europan izan duen gorakadari eustea, hori apaltzea izango du helburu Weberrek, nahiz eta diskurtsoan ez zion horri aipamenik egin zuzenean. EBren ideiarekin hautsi asmo duten «nazionalismoak» deitoratu izan ditu, eta, atzo, europar izateaz duen kontzeptua argitu zuen: «Ni naiz bavariarra, alemaniarra, eta europarra. Ez dut uste bateraezina denik». Elkarrizketaren batean esana dauka badela «bizimolde europar bat, nortasun europar bat».

2004tik da diputatua Europako Parlamentuan, eta azken urteotan popularren taldearen burua izan da ganbera horretan. Kutsu kontserbadoreko politikak ezartzearen aldekoa da, eta erabat lerratuta dago alderdi demokristauen egitekoarekin. Dena dela, CSUko gainontzeko agintariak baino moderatuagotzat hartzen dute. «Europako herri guztietan eliza kristau bat egon ohi da, beti, herriaren erdian», adierazi zuen atzo. Haren ingurukoek diotenez, ez du zerikusirik oraindik ere Europako Batzordeko presidente denarekin, Jean Claude Junckerrekin; hura baino askoz ere diskretuagoa dela, alegia.

Europako Alderdi Popularreko kide denez, Junckerrek kongresuan parte hartu du. Merkel bera, Pablo Casado PPko burua eta Donald Tusk Europako Kontseiluko presidentea Helsinkin egon dira; baita Viktor Orban ere. Hungariako lehen ministroak hautagai ofizialistaren alde bozkatu du, nahiz eta joan den irailean, Europako Parlamentuan egindako bozketa batean, azken urteotan ezarri dituen hainbat neurrirengatik Hungariari zigor prozedura bat irekitzearen alde bozkatu zuen Weberrek berak. Ez du ezkutatzen Orban «arazo bat» denik, baina EPPk ez du Fidesz Hungariako lehen ministroaren alderdia taldetik kanporatzeko asmorik.

Migratzaileak eta ekonomia

Helsinkin azkeneko bi egunetan popularrek hauspotutako eztabaidetan bi gai nagusitu dira besteen gainetik: «migrazioren desafioa», Joseph Daul EPPren presidenteak definitu moduan, eta hazkunde ekonomikoa. Horiei buruzko ondorio argirik ez dute atera, ordea. Weberrek argi utzi nahi izan du, bestalde, ez duela nahi Turkia EBko kide izatea: «Turkiak ezin du izan EBki kide».

Egun, EPPk du gehiengoa Europako Parlamentuan, eta, argitaratutako inkesten arabera, horri eutsiko dio 2019ko maiatzaren ondoren. Kontuan hartu behar da, gainera, EBko bederatzi gobernutako buruak EPPkoak direla.]]>
<![CDATA[Bibi espetxez aldatu dute; ez du Pakistandik alde egin]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1924/019/001/2018-11-09/bibi_espetxez_aldatu_dute_ez_du_pakistandik_alde_egin.htm Fri, 09 Nov 2018 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1924/019/001/2018-11-09/bibi_espetxez_aldatu_dute_ez_du_pakistandik_alde_egin.htm
Izan ere, Bibiren absoluzioak muturreko islamisten haserrea eragin zuen -herritarren %96 musulmanak dira Pakistanen, eta konstituzioak dio islama dela erlijio ofiziala-, eta TLP Tehreek-Labbaik alderdiak gidatuta, mobilizazio masiboak egin zituzten, eta herrialdea blokeatu zuten. Azkenean, baina, TLPk eta gobernuak akordioa egin zuten, eta adostu Bibiri ez ziotela alde egiten utziko, Gorenak islamistek jarritako helegitea aztertu bitartean. Modu horretan protestak eten zituzten TLPkoek.

Zubair Ahmed TLPren bozeramaileak atzo adierazi zuenez, Imran Khanen gobernuak jakinarazi die Bibik ez duela herrialdetik alde egin, baizik eta beste leku batera eraman dutela.

Azken orduetan, Bibiren abokatuaren adierazpenek sortu dute nahasmena Pakistanen. «Hegazkin batean dago, baina inork ez daki non lur hartuko duen», esan zuen atzo. Multan hiriko kartzelatik atera zela gehitu zuen, eta zehaztu «Herberehetako diplomaziako zenbait kiderekin» bidaiatu zuela Islamabadera. Esan horiek muturreko islamisten alarmak piztu zituen, pentsatuz gobernuak alde egiten utzi ziola Bibiri.

Europan, bitartean, Antonio Tajani Europako Parlamentuko presidenteak Bibiren senarra Estrasbugora gonbidatu du, eta esan du horretarako harremanetan jarriko dela Pakistango agintariekin. Matteo Salvini Italiako Barne ministroak adierazi du Pakistandik alde egiten lagunduko diotela Bibiri, eta Europako beste gobernuei laguntza eskatu die.]]>
<![CDATA[Weber izango da eskuinaren hautagaia Europako hauteskundeetan]]> https://www.berria.eus/albisteak/159051/weber_izango_da_eskuinaren_hautagaia_europako_hauteskundeetan.htm Thu, 08 Nov 2018 07:34:15 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/albisteak/159051/weber_izango_da_eskuinaren_hautagaia_europako_hauteskundeetan.htm <![CDATA[Lasaitua hartu dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1920/002/001/2018-11-08/lasaitua_hartu_dute.htm Thu, 08 Nov 2018 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1920/002/001/2018-11-08/lasaitua_hartu_dute.htm
Alde horretatik, hortaz, demokratek lasaitua hartu dute, nahiz eta Senatuan gehiengoari eutsi dioten errepublikanoek, eta demokraten proposamenak blokeatzeko aukera ematen dien horrek. Lasaitua, Midterm deitutakoak presidentearen agintaldiaren erdian egiten direlako eta nolabaiteko plebiszitutzat hartzen direlako. «AEBetako herriak lasaitasuna nahi du, emaitzak nahi ditu», nabarmendu zuen, herenegun, Nancy Pelosi Ordezkarien Ganberako presidentea izango denak. Eta emaitzei erreparatuz gero, bozkatzaileek Trumpen gehiegikeriak zigortu dituztela ondorioztatu daiteke. Alderdi Demokrata ez dago bere onenean, ez du ez liderrik ezta proiektu argirik ere, eta Trumpen neurriz kanpoko erretorikari kontrapisua egitera eta hark migratzaileekin zabaldutako beldurra apaltzera mugatu du ia-ia haren jarduna. Baina bi urte barru izango dira presidentetzarako hauteskundeak, eta, horiei begira jarrita, behar zuten bultzada bat demokratek. Hain zuzen, Kongresurako hauteskundeetan eman diete bultzada hori herritarrek.

Demokratek kanpainan zabaldutako mezua izan zen Trumpek hedatutako beldurrari aurre egiteko bozkatu beharra zegoela, eta bozkatzaileei adierazi zieten inoiz baino garrantzitsuagoa zela haien botoa. Eta Trumpen gehiegikeriek bultzatuta batez ere, parte hartzea ohi baino handiagoa izan da Midterm-etan. Ez dute datu ofizialik jakinarazi, baina hauteskunde egunaren aurretik 36,4 milioi herritarrek bozkatu zuten —2014an 27,5 milioi izan ziren—, eta Nevada, Texas eta Arizona estatuetan aurrez bozkatu dutenak gehiago izan dira 2014an estatu horietan orotara bozkatu zutenak baino. Tradizionalki, hautesle errepublikano adinekoa mobilizatu izan da Kongresurako bozetan.

Baina Trumpen asmoek demokratak ere mobilizatu dituzte oraingoan. Migratzaileak «pertsona gaiztoak» kontsideratzen ditu presidenteak, eta, horregatik, Mexikoko mugan harresi bat egitea du helburu aspalditik. Demokratek, berriz, beste modu batean kudeatu nahi dute migrazio politika. Bestetik, Zaintza Eskuragarriaren Legea (Obamacare), Obamaren lorpenetako bat, kendu nahi du, eta demokratentzat zeharkatu ezinezko marra gorrietako bat da hori. Inkesta batzuen arabera, osasun sisteman pentsatuz bozkatu dute demokratek, eta migrazioa gogoan zutela errepublikanoek.

Halere, aintzat hartu behar da beste aldagai bat. Bi ganberetan errepublikanoak nagusi ziren arren, Trumpek ezin izan du bere agenda politikoa ganberen jardunaren bidez ezarri, etxe barruan ere etsaiekin topo egin duelako. Beraz, 2016ko hauteskunde kanpainan agindutako promesetako batzuk dekretu bidez bete ditu.

Senatuaren kontrolari ematen dio garrantzia Etxe Zuriko maizterrak. Kanpainan eman dituen ia 40 mitinetan hori azpimarratu zuen, eta, horregatik, emaitzak «erabateko arrakasta» direla esan zuen atzo goizaldean. Ordu batzuk geroago agerraldia egin zuen Etxe Zurian, eta adjektiboa aldatu zuen: «historikoak» dira emaitzak. Hori iruditzen zaio Senatuan gehiengoari eustea. Bere agintaldi osoan egin bezala, komunikabideen kontra egin zuen, eta prentsaurrekoa baliatu zuen kazetari bati esateko «gaizki hezitako» pertsona «lazgarri bat» dela.

Hainbat arrazoirengatik jotzen du ezinbestekotzat goi ganberaren kontrola edukitzea. Senatuaren onarpena soilik edukitzea nahikoa da, adibidez, presidentearen kabineterako proposatutako kideak izendatuak izan daitezen; eta gauza bera gertatzen da judikaturan aritzeko proposatuak diren epaileekin. Orain arte argi asko geratu da kutsu ahalik eta kontserbadoreena eman nahi diola Trumpek judikaturari.

Beste profil batzuk

Prentsaurrekoan, Trumpi galdera egin zioten demokratek haren aurka abiatu asmo dituzten ikerketez. Presidenteak erasora joz erantzun zuen: «Hori gertatzen bada, gauza bera egingo dugu, eta paralizatuta geratuko da gobernua». Robert Mueller fiskal berezia ikertzen ari da ea Errusiak errepublikanoen alde esku hartu zuen 2016ko bozetan, eta Trump da ikertuetako bat. Ordezkarien Ganberan, bestalde, impeachment edo kargugabetze prozesu bat hasi dezakete haren kontra. Halere, hori gertatzeko Senatuaren bi herenaren aldeko botoak behar dira, eta errepublikanoek gehiengoa dute.

Bestalde, herenegungo hauteskundeek balio izan dute Kongresuan ohikoa denarekin alderatuta beste profil bat duten politikariei leku bat egiteko. Bi emakumezko indigena lehendabizikoz izango dira Kongresuko kide —Deborah Haaland eta Sharice Davids—, eta emakumezko musulmanekin ere gauza bera gertatzen da: Rashida Tlaib eta Ilhan Omar dira lehenak.]]>
<![CDATA[Estatu Islamikoaren 200dik gora hobi komun aurkitu dituzte Iraken]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/015/001/2018-11-07/estatu_islamikoaren_200dik_gora_hobi_komun_aurkitu_dituzte_iraken.htm Wed, 07 Nov 2018 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1893/015/001/2018-11-07/estatu_islamikoaren_200dik_gora_hobi_komun_aurkitu_dituzte_iraken.htm
NBEk dioenez, EIk «sistematikoki» erabili zuen indarkeria. «Gerra krimenak, gizateriaren kontrako krimenak, izan daitezke, baita genozidioa ere», dio txostenak. NBEk aurrez esana dauka EIk 33.000 bat zibil hil zituela Iraken, eta beste 55.000 zauritu zituela. Ninive, Kirkuk, Salah-al-din eta Anbar probintziatan topatu dituzte hobiak. Oraingoz 28 ireki dituzte, eta guztira 1.258 gorpu atera dituzte lurpetik. Oraindik ezin izan dituzte identifikatu. Hobi komun txikiena Mosul hirian dago, eta zortzi gorpu ditu barnean; handiena, bestalde, Mosul hegoaldean dago, Al-Khasfa isurbidean, eta 4.000 bat gorpu daude horretan pilatuta. Mosul izan zen, hain zuzen, EIren kalifa herriaren hiriburua Raqqarekin (Siria) batera, iaz askatu zuten arte.

Hobi komun gehiago egon daitezkeela ohartarazi du, halere, NBEk. «Hobietan lortutako frogak ezinbestekoak izango dira erantzuleak ikertzeko eta kondenatzeko». NBEk nabarmendu du aurkitutako hobiak babestu behar direla, justizia bermatze aldera. Baina Iraken hobiak babesteaz arduratzen den erakundeak esan du ez duela horretarako baliabide nahikorik.

Kalifa herria bukatu zen, baina, AEBetako iturri ofizialek diotenez, oraindik ere 2.000 bat jihadista ezkutatuta daude Irak eta Siria arteko lur eremu txiki bezain idor batean.

Gutxiengo etnikoak

Txostena kaleratu eta gero, Michel Bachelet giza eskubideen NBEren goi mandataria mintzatu zen: «EIk Iraken egindako krimenak jada ez dira goiburuetan agertzen, baina senideek jasaten duten traumak hor jarraitzen du. Milaka emakume, gizon eta haur daude identifikatu gabe. EIren arau makurrak eta ideologia ez onartzeagatik hil zituztenen gorpuzkiak daude hobietan, eta tartean daude gutxiengo etniko eta erlijiosoetako kideenak».]]>
<![CDATA[Beharrezko bultzadarako aukera dute demokratek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1921/002/001/2018-11-06/beharrezko_bultzadarako_aukera_dute_demokratek.htm Tue, 06 Nov 2018 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1921/002/001/2018-11-06/beharrezko_bultzadarako_aukera_dute_demokratek.htm
Batetik, Ordezkarien Ganberako 435 ordezkariak hautatuko dituzte gaur. Herenegun argitaratutako inkesten arabera, zazpi punturen aldearekin gailenduko dira demokratak behe ganberan. Puntuen aldeak, baina, behera egin du hauteskundeak gerturatu ahala. Itxura guztien arabera, dena den, Senatuan errepublikanoek izango dute, berriro, gehiengoa. Goi ganberak 100 eserleku ditu; Ordezkarien Ganberan agintaldiak bi urtekoak dira; Senatuan, berriz, sei urtekoak. Beraz, 35 ordezkari baino ez dituzte aukeratu beharko gaur. Gainera, AEBetako 50 estatuetatik 36tan gobernadorea aukeratuko dute.

Eta inkestek diotena kontuan hartuta, Trumpek azken egunetan adierazi du Senatua dela bere «lehentasuna». Errepublikanoen ikurra da herrialdeko presidentea, eta, jokoan dagoenaz jakitun, kanpainan bete-betean parte hartu du. Irailetik gaurdaino, 30 mitin eman ditu, eta azkeneko sei egunetan, azken esprintean, 11 zortzi estatutan; atzo azkeneko hirurak: Clevelanden (Ohio), Fort Waynen (Indiana) eta Cap Girardeaun (Montana).

Oraindik ez da lehen agintaldiaren erdira heldu, baina begi bazterretik begiratzen die presidentetzarako hurrengo hauteskundeei. Badaki, hortaz, gaurko bozen ondoren errepublikanoek bi ganberen kontrolari eusten badiete kolpe gogorra emango dietela demokratei.

Eta botoari eusteko ahaleginean, zaharrak berri Trumpen diskurtsoan: migrazioaren kontra mintzatu da, batez ere. Erdialdeko Amerikatik duela aste batzuk abiatutako migratzaileen karabana pixkanaka ari da egiten AEBetarako bidea —Mexiko Hirira heldu zen atzo—, eta karabana osatzen dutenez esan du «jende gaiztoa» direla, eta AEBetara sartzen badira «krimen gehiago» egongo direla herrialdean. Bide batez, migrazioaren kontrako neurri are gogorragoak agindu ditu.

Agenda propio bat iragartzen baino gehiago, Trumpen esanak gezurtatzen ahalegindu dira demokratak kanpainan. Ez dute lider argirik, eta, beraz, zortzi urtez herrialdeko presidentea izan zenarengana jo dute, Barack Obamarengana. 2008-2016 artean Etxe Zuriko maizter izandakoak kanpaina bukaeran parte hartu du, eta bozkatzeko asmorik ez zuten demokratei adierazi die haien botoak «inoiz baino garrantzi handiagoa» duela. «Milioika pertsonaren osasun asegurua dago jokoan», esan berri du, bere agintaldian ezarri eta Trumpek nola edo hala erauzi nahi duen Zaintza Eskuragarriaren Legea, Obamacare delakoa, gogoan.

Migratzaileen karabanari buruz Trumpek esandakoak ere izan ditu hizpide presidente izandakoak. «Hautagai errepublikano guztiak ahalegintzen dira bozkatzaile guztiak beldurtzen, eta, horretarako, oinutsik doazen migratzaile txiroen karabanaren ustezko mehatxua baliatzen dute», azpimarratu zuen. «Mehatxu bat dira egiazki?».

Halere, Obamaren hitzetatik harago, presidentetzarakoetan boto demokrata eman ohi dutenak Kongresurakoetan ere parte hartzekotan dira. Parte hartzea txikia izan ohi da —2014koetan, inoizko txikiena, %37—, eta historikoki bozkatzaile errepublikano adinekoak jo izan du, nagusiki, hautetsontzira. Baina Trumpen gehiegikeriek balio izan dute bozkatzaile demokratak pizteko. Eta emakumezkoen botoak zentralitatea bereganatu du. Batetik, erroldaren %55 osatzen dutelako andrazkoek, eta, bestetik, presidentearen kutsu misoginoko jokaerak emakumezko askoren haserrea eragin duelako.

Atzerri politika, agendan

Trump, gainera, bulartsu agertu da, AEBek azken 50 urteotako langabezia tasa txikiena dutelako egun: %4 inguru. Bestalde, atzerri politikako gaiak ere erabili ditu kanpainan, nahiz eta hori ez den ohikoena izaten boto emaileak erakartzeko orduan. Azken asteetan, esaterako, horrekin lotutako bi erabaki iragarri ditu. Joan den urriaren 22an aurrenekoa. Adierazi zuen irismen laburreko eta ertaineko misilak debekatzeko SESB Sobietar Batasunak eta AEBek 1987an sinatu zuten itunetik (INF) ateratzeko asmoa duela. Aldebakarreko erabaki horrek zerbaiti erantzun diezaioke. Izan ere, Robert Mueller fiskal berezia ikertzen ari da ea Errusiak errepublikanoen alde esku hartu zuen 2016ko hauteskundeetan, eta, hain zuzen, Trump da ikertuetako bat. INFtik ateratzeko intentzioa azalduz, erakutsi nahi izan du berak ez duela konplizitaterik Errusiarekin.

Joan den ostiralean eman zuen beste erabaki esanguratsu baten berri. Obamak bultzatutako Irango itun nuklearretik atera zituen Trumpek AEBak lehengo maiatzean, eta, horren ondorioz, zigor sorta zabalagoa ezarri dio Irani, nahiz eta munduko potentzia nagusiek ez duten ikuspegi horrekin bat egiten. Zigor horiek gaur goizaldean sartu dira indarrean.]]>
<![CDATA[Gobernuak eta islamistek akordioa egin dute, eta Bibi ezingo da Pakistandik irten]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1942/019/001/2018-11-04/gobernuak_eta_islamistek_akordioa_egin_dute_eta_bibi_ezingo_da_pakistandik_irten.htm Sun, 04 Nov 2018 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1942/019/001/2018-11-04/gobernuak_eta_islamistek_akordioa_egin_dute_eta_bibi_ezingo_da_pakistandik_irten.htm
Pakistandik alde egin duena Saif Malook Bibiren abokatua da. AFP berri agentziari atzo esan zionez, Europarako bidea hartzekoa zen. Absoluzioa iritsi zen egunean adierazi zuen «historikoa» zela Gorenaren epaia. Mehatxatu egin dute, ordea, eta hilko duten beldur da. «Bizirik jarraitu beharra daukat, oraindik ere Bibirengatik borrokatu behar dut eta», azpimarratu zuen. Abokatuak baieztatu du Bibi espetxean dagoela oraindik.

Giza eskubideen aldeko taldeek txalotu egin zuten joan den asteazkeneko erabakia. Gobernua kritikatu zuten atzo, baina, iritzita agintariek amore eman dutela muturreko islamisten eskaeren aurrean. Fawad Chaudhry Pakistango Informazio ministroak gobernuaren jarrera defendatu zuen, eta gaineratu «beharrezko neurriak» hartuko dituztela Bibiren segurtasuna bermatzeko. Malook abokatuak jopuntuan jarri zuen gobernua: «Herrialdeko gorte gorenaren erabaki bat ezartzeko gai ere ez dira».

Imran Khan da Pakistango lehen ministroa, joan den abuztuan hautatua. Gorenak erabakia kaleratu zuenean, nabarmendu zuen horrek konstituzioarekin bat egiten zuela, eta ohartarazpen bat egin zien protestei ekin zieten islamistei: «Ez ezazue hasi konfrontazio bat estatuarekin. Ez dugu sabotajerik onartuko». Hiru egun geroago, halere, islamisten eskaerei men egin die. Akordioan jaso dute, gainera, azken egunetako protestetan atxilotutako islamistak askatzeko konpromisoa hartuko duela gobernuak.

Zera gertatu da: protesta horiek herrialdea paralizatu dute ia. Hiri nagusietako errepideak blokeatu dituzte absoluzioaren kontrako manifestariek, telefono sareak moztu dituzte, eta, besteak beste, eskolak itxi. Mobilizazioak egin dituzte bai Lahoren, bai Karatxi hiriburu ekonomikoan, baita Islamabad hiriburuan ere. Eta orduan hasi ziren erreakzionatzen agintariak. Izan ere, Parlamentuaren eraikinera daraman bidea hartu zuten manifestariek, eta eraikin instituzionalen eremuan sartu ziren bete-betean.

Tentsioak gora egin zuen orduan. Islamistek une oro eskatu dute Bibi absolbitzeko erabakia hartu duten hiru epaileak urkatu ditzatela. Eta Bibiren kasuak hildakoak eragin zituen bere garaian. Punjab eskualdekoa da Bibi, eta, heriotza zigorra ezarri ziotenean, Salman Taseer hango gobernadorea zena erabakiaren kontra agertu zen. Hil egin zuten 2011ko urtarrilean. Shahbaz Bhatti gutxiengo erlijiosoen Indiako ministroa zena ere ez zegoen ados, eta hura ere hil zuten, bi hilabete geroago.

Bibik beti ukatu izan du Mahoma blasfematu zuela. 2009an salatu zuten bi emakumezkok, eta urtebete geroago zigortu zuen Lahoreko —Punjabeko hiriburua da— auzitegi batek. Helegitea jarri zuen, baina, lau urte geroago, hori atzera bota zuen Lahoreko Auzitegi Nagusiak. Harik eta joan den urriaren 8an Gorenak horri heldu zion arte. Auzitegiak deliberatu du «kontraesan larriak» dituela akusazioaren eskaerak, eta, gainera, lekukotzetan «gezurrak» esatea leporatu die Bibi salatu zuten bi emakumezkoei.

Blasfematze kontzeptuaz

Britainiako Inperioaren kolonia zenetik, blasfematzea legez zigortuta dago Pakistanen. Erlijioen arteko liskarrak saiheste aldera hartu zuten erabaki hori. 1980ko hamarkadan erreforma batzuk egin zizkion Mohammad Zia-ul Haq diktadoreak, eta arau horren gehiegikeriak hauspotu zituen. Halere, legeak ez du argi definitzen blasfematze kontzeptua. Milaka herritar salatu dituzte blasfematzeagatik, baina oraingoz inor ez dute urkatu delitu hori egiteagatik.]]>
<![CDATA[Aldaketak ez du tesia aldatu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2203/002/001/2018-11-03/aldaketak_ez_du_tesia_aldatu.htm Sat, 03 Nov 2018 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/2203/002/001/2018-11-03/aldaketak_ez_du_tesia_aldatu.htm
Estatuaren abokatuak ere bere akusazio idazkia aurkeztu zuen atzo, eta sedizioa egozten die fiskaltzak matxinada leporatzen dien buruzagi independentistei. Espainiako Justizia Ministerioaren menpeko organoak ez du indarkeriaren erabileran oinarritu akusazioa. Beraz, espetxe zigor eskaerak txikiagoak dira: Junquerasi handiena, hamabi urtekoa. Hori dela eta, independentistei kontzesio bat egin izana aurpegiratu diote PPk eta Ciudadanosek PSOEri. Generalitateak, ordea, ez du inondik ere keinutzat hartu. «Kataluniako auzia auzitegietatik atera eta politikara itzultzeko urrezko aukera bat galdu du gaur gobernuak», azpimarratu zuen Quim Torra Generalitateko presidenteak. Adierazpen instituzionala egin zuen Kataluniako Parlamentuan, eta, diputatu subiranisten eta Comukoen aurrean, «errepresioaren konplize» izatea aurpegiratu zion Pedro Sanchez Espainiako presidenteari. Sanchezek subiranistekin «zubiak eraikitzera» deitu zuen kargua hartu zuenean, pasa den ekainean. Halere, Moncloan gertatutako aldaketak ez du estatuak prozesu subiranistarekiko azken urtean defendatutako tesia aldatu.

Ezetz dio Madrilek

Hain zuzen, atzo bete zen urtebete Junqueras behin-behinean kartzelatu zutenetik. Fiskaltzak matxinada egotzi zion hasieratik, eta Estatuaren Abokatutzak bat egin izan du eskaera horrekin. Diru publikoaren erabilera bidegabearen ustezko delitu bat dagoenean, hori salatzera mugatzen da. Kasu honetan, ordea, ez du hala jokatu.

Katalunian «argiro» matxinada gertatu zela esan zuen Sanchezek joan den maiatzean. Horri buruz galdetu zieten, atzo, Carme Calvo Espainiako presidenteordeari eta Dolores Delgado Justizia ministroari. «Gu orain gaude gobernuan, eta gobernuaren posiziotik erantzuten dugu», erantzun zuen Calvok, Ministroen Kontseiluaren ondoren egindako agerraldian. Nabarmendu nahi izan zuten, gainera, ez dutela Estatuaren abokatua estutu akusazioan matxinada sedizioarekin alda dezan, ez dela inposiziorik egon. Espainiako Gobernuko kideek asteak daramatzate prozesuan matxinadarik ez zela egon iradokitzen.

Baina joan den urteko irailaren 20a eta 21a —Kataluniako Ekonomia Kontseilaritzaren egoitzaren parean elkarretaratze masibo bat egin zen— eta urriaren 1a bitartean buruzagi independentistek matxinada gauzatu zutelakoan dago fiskaltza. Gainera, erreferenduma antolatzeko asmoarekin diru publikoa bidegabe erabiltzea leporatzen die bai aipatutako auzipetuei, baita Santi Vila, Carles Mundo eta Meritxell Borras kontseilari ohiei. Horientzat, desobedientzia gehituta, zazpi urteko espetxe zigorra eskatu du.

Hain zuzen ere, eta Estatutako abokatuaren akusazio idazkiaren arabera, ustez funts publiko horiek desbideratzea «ezinbestekoa» izan zen sedizio delitua gauzatzeko; hau da «modu publikoan eta zalapartatsuan altxatzea, legezko bideetatik kanpo edo indarrarekin, legeen ezarpena eragozte aldera». Estatuko abokatuarentzat, gobernuko kide zirenek hartu zituzten «erabaki exekutiboak». Horregatik, kartzela zigor txikiagoa eskatu du Sanchez eta Cuixartentzat: zortzi urte.

Eskaerak aintzat hartuta, «haserrea energia positibo» bihurtzeko eskaera egin zien Torrak herritarrei: «Denon beharra dugu». Carles Puigdemont Generalitateko presidente kargugabetuaren ustez, estatuaren erabakia Kataluniako Gobernuaren, Parlamentuaren eta herritarren «zati handi baten» kontrako «mendekua» da. Puigdemont, Meritxell Serret, Lluis Puig eta Antoni Comin kontseilari kargugabetuak, eta Marta Rovira ERCko idazkari nagusia eta Anna Gabriel CUPeko diputatu ohia bezala, auzipetuta daude, baina ez dituzte epaituko erbestean daudelako. Ahozko epaiketa urtarril erdialdean da hastekoa, eta bizpahiru hilabetez luzatuko da. 2019ko ekainerako espero da epaia.

Traperori ere, matxinada

Fiskaltzak uste du Mossos d'Esquadrak gobernuarekin eta elkarte subiranistekin bat eginda jokatu zuela. Beraz, Josep Lluis Trapero mossoen buru kargugabetuari ere matxinada leporatu dio, eta 11 urteko espetxe zigorra eskatu du harentzat. Auzitegi Nazionalak auzipetu zuen, eta orain arte antolakuntza kriminala eta sedizioa leporatzen zizkion Carmen Lamela epaileak. Fiskaltzak zigor bera eskatu du Cesar Puig Barne Kontseilaritzako bigarrena zenarentzako eta Pere Soler mossoen zuzendari kargugabetuarentzat. Haien kontrako epaiketa buruzagi independentisten kontrakoa bukatu eta gero hasiko da.]]>
<![CDATA[«Ekintzen bidez» aurrera egitea du asmo Errepublikaren Kontseiluak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2142/004/001/2018-10-31/ekintzen_bidez_aurrera_egitea_du_asmo_errepublikaren_kontseiluak.htm Wed, 31 Oct 2018 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/2142/004/001/2018-10-31/ekintzen_bidez_aurrera_egitea_du_asmo_errepublikaren_kontseiluak.htm
Kataluniako Gobernuak bere osotasunean, JxC Junts Per Catalunyaren eta ERC Esquerra Republicanaren diputatuek eta, besteak beste, ANC Biltzar Nazional Katalanaren eta Omnium Culturalen buruzagiek parte hartu zuten aurkezpen ekitaldi hotsandikoan. Ordubete iraun zuen, eta, Puigdemontez, Torraz eta Cominez gain, Pere Aragones Generalitateko presidenteordeak ere hitz egin zuen.

JxCk eta ERCk joan den martxoan adostutako gobernu planean txertatuta zegoen Errepublikaren Kontseiluaren sorrera. Apirilean aurkeztu nahi zuten, baina martxo bukaeran Puigdemont atxilotu zuten Alemanian, eta horrek bi indar subiranista nagusien planak atzeratu zituen.

CUPentzat, «elementu sinboliko bat» da Errepublikaren Kontseilua, eta, horregatik, horretan parte hartzeari uko egin dio. Generalitateak jarraitzen du Madrilekin hitz egiten, zenbait akordio lortzen, baina, Torrak atzo esan zuenez, Generalitateak ez du autonomia «berregiteko» asmorik. «Errepublikaren Kontseilua jaio da urriaren 1eko agindua gauzatzeko», nabarmendu zuen.

Hitz egin zuten lau buruzagiek gogoratu zuten, gainera, duela urtebete atzoko egunez erbesteratu zirela Bruselara hainbat buruzagi independentista, eta, gainera, Espainiako Estatuaren jokabidea salatu zuten.

Herritarren erregistroa

Ez zuten argiegi zehaztu kontseiluak nola funtzionatuko duen —BERRIAk gaur argitaratutako elkarrizketan Puigdemontek azaldu du—, baina presidente kargugabetuak zehaztu zuen herritarren garrantzia: «Ezinbesteko oinarria izango du herritarren erregistroa. Herrialde hobe bat nahi baldin badugu, parte hartzeak erreala izan beharra dauka». Horregatik, «konpromiso aktiboa» eskatu zien herritarrei. Eta Torrak azpimarratu zuen U-1eko «determinazioa», urriaren 3ko «indarra» eta urriaren 27ko «legitimitatea» dituela Errepublikaren Kontseiluak. «Aurrera egin beste alternatibarik ez dugu».

Elsa Artadi Generalitateko bozeramailea ere Errepublikaren Kontseiluaz mintzatu zen ordu batzuk lehenago, eta, haren esanetan, «rol garrantzitsua» jokatuko du mugimendu independentista «artikulatzeko» orduan. «Urriaren 1eko agindua inplementatzeko elementu bat gehiago da». Gaineratu zuen «batasunerako» lagungarria izan behar duela.

Saio monografikoa

ERCren eta PDeCAT Alderdi Demokrata Europar Katalanaren talde parlamentarioek eskatutakoari erantzunez, Espainiako Kongresuan Kataluniari buruzko osoko bilkura bat egitea onartu du Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteak. Horixe jakinarazi zuen Dolors Montserrat PPren talde parlamentarioaren bozeramaileak atzo. Talde parlamentario guztiek bat egin dute bi alderdi subiranistek egindako eskaerarekin. Saioa egiteko datarik ez dute zehaztu, ordea.]]>
<![CDATA[Amildegiaren ertza igaro du]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1926/012/001/2018-10-30/amildegiaren_ertza_igaro_du.htm Tue, 30 Oct 2018 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1926/012/001/2018-10-30/amildegiaren_ertza_igaro_du.htm
Eta herrialdea puntu horretaraino eramateko, bi ideiaren gainean zutarritu du bere programa. Batetik, ustelkeriarik ezaren aldarria eginez, PTri prestigioa kentzea izan du helburu; eta, bestetik, azkeneko bi hamarkadetan nagusi izan zen alderdia bihurtu du Brasilek bizi dituen arazo sozioekonomikoen erantzule. Aho bizarrik gabe eta etengabe mintzatu da horiei buruz sare sozialetan.

Herenegun, baina, emaitzaren berri eduki zuenean, hitzak neurtu zituen. «Konstituzioaren, demokraziaren eta askatasunaren defendatzailea izango da nire alderdia. Ez da alderdi baten promesa, jainkoari egindako zina baizik». Brasil tradizionalenari hitz egin dio Bolsonarok, baita Eliza ebanjelikoen jarraitzaileei ere, jakinik herrialdean milioika direla. Urtarrilaren 1ean hartuko du kargua, eta berretsi du bere gobernua «konstituzionala eta demokratikoa» izango dela. «Herritarren eskubideak defendatuko ditugu. Brasildar guztientzat lan egingo duen gobernu zintzo bat eskaintzen dizuet», adierazi zuen.

Atzo arte gisa horretako kontzeptuak erabili gabea zen. Hiru hamarkadaz izan da diputatua Diputatuen Ganberan, eta urte horietan esandako ahoberokeriak errepikatu ditu azken hilabeteotan ere. PTko «komunistak» etsaitzat aurkeztu ditu, eta elite ekonomikoek barre txikiarekin babestu dituzte hautagai ultra izandakoaren okurrentziak. Presidente izango dela jakin ondoren, aldiz, tonua baretu du.

Bai, demokrazia eta askatasun kontzeptuak jarri ditu aurrenekoz erdigunean, baina horiei buruz hitz egiteko legitimitaterik ezin zaio aitortu; are gutxiago, diktadura bat defendatzen duten lauzpabost jenerali ardurak eman nahi dizkienean gobernu berrian. Presidenteordetzat, esaterako, Hamilton Mourau jeneral erretiratua aukeratu du, eta hark zera esan zuen kanpaina hasi eta berehala: «Brasil jota dago indigenen nagiaren eta afrikarren arima gaiztoaren oinordetzagatik».

Baina gisa horretako mezuak ontzat eman dituzte brasildar askok; baita Bolsonarok sare sozialen bidez hedatutako PTri buruzko albiste faltsuak ere. Gailu horiek erabiliz egin du kanpaina Bolsonarok, joan den irailaren 6an gizonezko batek labanaz eraso egin zionetik sabelean.

Ordurako ia bost hilabete zeramatzan kartzelan Luiz Inacio da Silva Lula-k, artean PTren hautagaia zenak. Inkesta guztien arabera, erraz irabaziko zituen hauteskundeak, eta berriro izango zen Brasilgo presidente, 2002 eta 2010 artean izan zen bezala. Baina apirilean espetxeratu zuten, ustelkeria eta diru garbiketa leporatuta, eta Hauteskunde Auzitegi Nagusiak ez zion utzi, azkenean, hautagai izaten.

Horixe eta PTk azken urteotan jasandako higadura baliatu ditu Bolsonarok presidentetzara heltzeko. Izan ere, Haddad PTren hautagaia ez da gai izan erdiko klasearen botoen gehiengoa bereganatzeko. Lularekin alderatuta, oso bestelako profila dauka, akademikoagoa. Ezkerreko politikak agindu zituen lehen itzulirako kanpainan, baina, bozkatzeko ordua ailegatu zenean, herritarrek bizkarra eman zioten. 31 milioi boto lortu zituen, Dilma Rousseff 2014an PTren presidentetzarako hautagaia izandakoak baino ia hamabi milioi boto gutxiago.

Ez da nahikoa izan

Lehen itzuliarekin alderatuta, Bolsonaroren igoera zortzi milioi botokoa izan da, eta Haddadena, ia hamasei milioi botokoa. Azkeneko hiru asteotan zentrorantz jo du PTkoak bere diskurtsoan, baina ez da gai izan Bolsonaro gainditzeko nahikoa babes pilatzeko. Kirol legez onartu zuen porrota herenegun, eta lortutako 47 milioi botoen garrantzia nabarmendu zuen: «Herritarren zati handi bat ez dago ados gehiengoarekin, eta errespetua merezi du». Esan zuen emaitzak errespetatzen dituela, baina ez zuen bozen garailea zoriondu —atzo egin zuen—. Gaineratu zuen «lan handia» edukiko dutela oposizioan, eta 47 milioi horien «eskubideak eta pentsamenduak» defendatuko dituztela. «Ez dugu atzean utziko herrialdea. Beste edozeren gainetik jarriko dugu. Gure ikuspuntua defendatuko dugu demokrazia errespetatuz». Hauteskundeen lehen itzulian atzean geratutako hautagaiengana hurbiltzeko ahalegina egin du Lularen garaian Hezkuntza ministroa izan zenak (2005-2012). Marina Silva ekologista eta Fernando Henrique Cardoso presidente ohia gerturatu zaizkio, nabaritu du emaitzetan, bai, baina ez diote erabateko babesa eman, eta PTren jarduna kritikatzeko baliatu dituzte lehen itzulia egin ondorengo hiru asteak.

Hedabide hegemonikoetan, gainera, maiz atera dituzte PTren trapu zaharrak, eta Bolsonarok, hain zuzen, bere ibilbide politikoa tatxarik gabekoa dela eta hala jarraituko duela errepikatu du. Finean, aprobetxatu du herritarrak PTz ez direla fio ustelkeria kasuak direla medio, eta herrialdearen egoera ekonomikoak okerrera egin zuela PTren agindupean, bere garaian hobera egin zuen bezala.

Oligarkiak, gainera, kontra dauzka PTk; beti eduki ditu. Klase boteretsua da Brasilen, eta horretako kideek hasieran errezeloz begiratu zioten Bolsonarori, ondo gogoan baitute estatuaren menpeko monopolioak pribatizatzearen edota pentsio sistema publikoa erreformatzearen kontra bozkatu izan zuela bere ibilian. Baina presidentegai ultraeskuindarrak Lulak «eliteak» deitzen dienen eta atzerriko inbertsiogileen gustuko ekonomialari bat fitxatu zuen: Paulo Guedes ultraneoliberala. Hari botere postu bat emateko intentzioa dauka Bolsonarok, eta, horrenbestez, pozarren dira «eliteak».

Ustelkeriarik ezaren aldarria egin du lider ultraeskuindarrak une oro, baina azkeneko hilabetean Guedesen kontrako hiru ikerketa lerro ireki dituzte; hain zuzen, ustelkeriagatik. Guedesek dena ukatu du.

Michel Temer Brasilgo jarduneko presidentea ere ikerketapean dago ustelkeriagatik. Haren kontra Fiskaltzak jarritako salaketa artxibatu egin zuen Diputatuen Ganberak iazko abuztuan bozketa bidez, baina urtarrilean, kargua utzitakoan, inputatua izateko moduan egongo da. Brasilgo Polizia Federalak, gainera, hori bera eskatu zuen orain dela bi aste.

Gobernatzeko aliantzak

Bolsonarok hartuko du haren lekua, eta gobernatzea dagokio. Kongresuaren atomizazioaren ondorioz, ordea, horretarako lanak edukiko ditu. Lehen itzulian, joan den urriaren 7an, Diputatuen Ganberarako eta Senaturako ordezkariak ere aukeratu zituzten, eta bi ganberak inoiz baino zatikatuago egongo dira. Egin kontu: Diputatuen Ganberan 30 alderdi daude ordezkatuta.

PT da oraindik ere lehen indarra behe ganberan —55 eserleku—, baina Bolsonaroren alderdiak nabarmen egin du gora: lehen ordezkari bakarra bazuen, orain 51 dauzka. Aliantzak bilatu beharko ditu, baina proiektu atzerakoiak dauzka buruan PSLren liderrak, eta Eliza ebanjelikoak Brasilen eta, ondorioz, Kongresuan duen presentzia geroz eta nabariagoaren ondorioz, litekeena da ados jartzea. Azken urteotan joera geroz eta atzerakoiagoa du Kongresuak.

Proiektuei dagokienez, Bolsonarok nahi ditu, besteak beste, armak legeztatu, kartzelatua izateko gutxieneko adina hamazazpi urtera jaitsi, eta abortuaren balizko legalizazioari ateak itxi. Bide batez, «progresistak» iruditzen zaizkion edukiak erauzi nahi ditu hezkuntza sistematik: esate baterako, genero, sexu eta arraza berdintasuna.]]>
<![CDATA[Buruzagi subiranistentzat 15 urteko zigorrak eskatzekotan da fiskaltza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1942/021/001/2018-10-14/buruzagi_subiranistentzat_15_urteko_zigorrak_eskatzekotan_da_fiskaltza.htm Sun, 14 Oct 2018 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1942/021/001/2018-10-14/buruzagi_subiranistentzat_15_urteko_zigorrak_eskatzekotan_da_fiskaltza.htm
Joan den ekainean PSOE Moncloara heldu zenetik, Kataluniako indar subiranistek adierazi izan diote Pedro Sanchez Espainiako presidenteari eskatu diezaiola fiskaltzari matxinada akusazioa auzitik kentzea. Independentisten ustez, kontuan hartu beharko luke instrukzioan «matxinadaren lidertzat» jotakoa, Carles Puigdemont presidente kargugabetua, delitu horrengatik Espainiaratzeari uko egin ziola Alemaniako auzitegi batek duela hiru hilabete. Sozialisten hainbat buruzagik, gainera, auzitan jarri izan dituzte behin-behineko espetxealdiak; eta, zenbait hedabidek azken hilabeteotan argitaratu dutenez, Maria Jose Segarra Espainiako fiskal nagusia Auzitegi Goreneko fiskalekin bildu izan da kalifikazioetan arintze bat behartze aldera.

Alferrik, ordea: iazko urri amaieratik defendatutako irizpideari eusten dio estatuak. SERen arabera, Pablo Llarena instrukzio epailearen itxiera autoa baieztatuko du ondorengo egunetan Gorenak, eta fiskaltzak matxinada leporatuko die Oriol Junquerasi, Raul Romevari, Jordi Sanchezi, Carme Forcadelli, Jorxi Cuixarti, Dolors Bassari, Jordi Turulli, Josep Ruli, eta Joaquim Forni. Puigdemonti, Antoni Comini, Clara Ponsatiri eta Marta Rovirari ere matxinada egozten die, baina erbesteratuta daude. Kontuan hartu behar da, dena den, ahozko epaiketaren azken txanpan akusazioa aldatu dezakeela fiskaltzak.

Bestalde, diru publikoa bidegabe erabiltzegatik ere badaude auzipetuta buruzagi horietatik guztietatik bederatzi, eta delitu horrek eragin ditzake espetxe zigorra, inhabilitazioa, edo isunak.

Filtrazioaren berri edukitakoan, Roger Torrent Kataluniako Parlamentuko presidenteak Twitterren idatzi zuen epai «onargarri bakarra» absoluzioa izango dela. Quim Torra Generalitateko presidenteak ere behin baino gehiagotan errepikatu du absoluzioa ez den beste epairik ez duela ontzat emango. Jaume Alonso-Cuevillas Puigdemonten abokatua ere Twitter bidez mintzatu zen: «Gutxieneko zigorrak, badakitelako injustua dela: biolentziarik gabe ez dago matxinadarik. Legea hertsiki aplikatzeko beldur dira, kostu elektoralengatik».

Sanchezen plana

Kataluniako autogobernua handitzeari buruzko bozketa batera deitu nahi du Pedro Sanchezek. La Vanguardia eta El Periódico de Catalunya egunkariek atzo argitaratu zutenez, hori esan zien kazetariei herenegun, solasaldi informal batean. Horretara heldu aurretik, egoera «normalizatu» nahi du aurrena, eta gero «proposamen politiko bat» egin kataluniarrei. Estatutu berri bat bozkatzeak gauzatuko luke plana. Beste inoiz halakorik proposatu izan du Espainiako presidenteak, eta Torrak atzo baztertu egin zuen, berriro, «autonomista» dela iritzita. Politikari presoen askatasuna aldarrikatzeko Cims per la Llibertat egitasmoan parte hartu zuen Generalitateko presidenteak.

Bestalde, David Bonvehi PDeCATeko presidenteak nabarmendu zuen ez dutela asmorik Crida Nacional Puigdemontek hauspotutako mugimenduan «disolbatzeko». «Badaukagu alderdi bat», gehitu zuen.]]>
<![CDATA[Turkiak Andrew Brunson artzain ebanjeliko estatubatuarra askatu du]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1870/016/001/2018-10-13/turkiak_andrew_brunson_artzain_ebanjeliko_estatubatuarra_askatu_du.htm Sat, 13 Oct 2018 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1870/016/001/2018-10-13/turkiak_andrew_brunson_artzain_ebanjeliko_estatubatuarra_askatu_du.htm
Epaiaren berri eduki eta segituan, Brunsonen abokatuetako batek iradoki zuen Ankararen eta Washingtonen arteko akordio baten ondorio dela erabakia: «Eskerrak eman nahi dizkiegu presidenteari [Donald Trump], Kongresuko kideei, eta lider diplomatikoei, Brunsonen askatasuna bermatzeko Turkia estutzen jarraitzeagatik». Trump AEBetako presidenteak pozarren hartu zuen albistea, eta Twitterren idatzi zuen artzaina «etxean» ikusi nahi duela.

Aste honetako zurrumurruen arabera, AEBek eta Turkiak adostua zuten Brunson askatzea. Herenegun bertan auziaz hitz egin zuen Erdoganek hedabideen aurrean, eta haren hitzetatik ondorioztatu zitekeen erabakia hartua zegoela. «Turkia zuzenbide estatu bat denez, ezin dut justiziaren jardunean esku hartu. Auzitegiak esandakoa obeditu beharko dut».

Egoera, ordea, oso bestelakoa zen duela bi hilabete pasa. Trumpek Turkiako Justizia eta Barne ministroen kontra egin zuen, eta zigorrak ezarri zizkien, adieraziz haiek zirela Brunson kartzelatzearen erantzuleak. Pare bat egun geroago iritsi zen Ankararen kontraerasoa. Erdoganek izoztu egin zituen AEBetako Justizia eta Barne departamentuetako buruek Turkian zituzten aktiboak. Horrek inoiz ez bezalako krisi politikoa hauspotu zuen II. Mundu Gerraz geroztik aliatuak izan diren bi herrialderen artean. Merkataritza gerra bat ere piztu zuen, eta Turkiako liraren suspertzea errotik eten.

Lekukoen jarrera

Brunsonen kontrako epaiketan parte hartu duten lekukoek espioi bat izatea leporatu izan diote beti. Atzoko auzi saioan, baina, esandakoak ukatu zituzten; edo, bestela, kontraesanetan korapilatu ziren. Beraz, fiskalak iritzia aldatu zuen. 2016ko uztailean Erdoganen kontra egindako estatu kolpe saiakeraren ondorengo errepresio giroan atxilotu zuten artzaina.

Erdoganentzat, Gulen predikatzailea da kolpe haren ideologoa. Gulen AEBetan dago, eta Ankarak egina dauka haren estradizio eskaera. Turkiako presidenteak noizbait iradoki izan du Brunson askatuko zutela, AEBek Gulen estraditatuz gero. Lehena gertatu da; bigarrena ez, ordea.]]>
<![CDATA[Khaxoggiren desagerpena argitzeko eskatu diote AEBek eta Turkiak Saudi Arabiari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/019/001/2018-10-12/khaxoggiren_desagerpena_argitzeko_eskatu_diote_aebek_eta_turkiak_saudi_arabiari.htm Fri, 12 Oct 2018 00:00:00 +0200 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/019/001/2018-10-12/khaxoggiren_desagerpena_argitzeko_eskatu_diote_aebek_eta_turkiak_saudi_arabiari.htm
Trumpek herenegun iluntzean adierazi zuenez, Saudi Arabiako Gobernuko buruzagiekin hitz egin du —ez zuen zehaztu norekin—, eta desagerpenari buruzko informazioa eskatu die. Aitortu zuen, halere, ez duela argi Khaxoggi hil dutenik, nahiz eta Turkiako eta AEBetako hainbat hedabidek Turkiako Poliziaren iturriak aipatuz kaleratutakoaren arabera hori baieztatu duten. Sarah Sanders Etxeko Zuriko bozeramaileak jakinarazi zuen Mike Pompeo Estatu idazkariak eta Jared Kushner presidentearen aholkulari eta suhiak printze oinordekoarekin hitz egin dutela, eta informazioa eskatu diotela. «Dena exijitzen ari gara», nabarmendu zuen Trumpek.

Khaxoggirena gai delikatua da AEBentzat. Trump Etxe Zurira iritsi zenetik, nabarmen egin dute hobera Washingtonen eta Riaden arteko harremanek. Batetik, aliatuak dira Ekialde Hurbilean; eta, bestetik, hainbat negozio itxi dituzte. Horregatik, argi geratze aldera, Trumpek atzo azpimarratu zuen ez dagoela arrazoirik Saudi Arabiak AEBetan egin dituen inbertsioak blokeatzeko.

Turkiaren eta Saudi Arabiaren arteko harremanak, aldiz, askoz ere hauskorragoak dira. Halere, Erdogani kostatu egin zaio Bin Salmani azalpenak eskatzea. Presidenteak ez zuen hedabideek kaleratutako informazioei buruzko iritzirik eman nahi izan atzo, baina Riadi exijitu zion irudiekin frogatu dezala Khaxoggi bere kabuz atera zela kontsuletxetik. Erreinuko buruzagiek esan dute atzeko atetik atera zela kazetaria, eta horren irudirik ez dagoela egun horretan konsuletxeko kamerak piztuta ez zeudelako. Erdoganek ez du sinesten hori. «Kamera sistema sofistikatuena dute saudiarabiarrek. Euli baten irteera ere atzemateko gai dira», esan zuen.

Washingtonek ez daki ezer

The Washington Post egunkariak herenegun kaleratutakoaren arabera, AEBetako zerbitzu sekretuen agentziak bazekien Saudi Arabiak kazetaria bahitzeko asmoa zuela. Egunkariak dioenez, hori aipatzen zuten funtzionario saudiarabiarren komunikazio batzuk atzeman zituzten. Estatu Departamentuko bozeramaile batek, ordea, ukatu egin du. 2015ean onartutako arau baten arabera, informazio hori badute inplikatutako pertsonari jakinarazi behar zaio. ]]>