<![CDATA[Igor Susaeta | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Fri, 22 Mar 2019 09:30:11 +0100 hourly 1 <![CDATA[Igor Susaeta | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Halere, Torraren aurka jo du]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2019-03-22/halere_torraren_aurka_jo_du.htm Fri, 22 Mar 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2019-03-22/halere_torraren_aurka_jo_du.htm
Erabakiaren berri eduki ondoren mintzatu zen Torra, JxC Junts Per Catalunyaren Bartzelonako Udalerako hautagaitzaren aurkezpenean, eta adierazpen askatasuna «azken muturreraino» defendatzeko eskatu zuen.

Rafael Ribo arartekoak aholkatu moduan, eta bozen garaian «neutraltasun politikoa»mantentze aldera, hauteskunde batzordeak debekatutako sinboloak kendu zituzten, atzo goizean, Generalitatearen egoitzetatik. Torrak herenegun gauean komunikatu batean adierazi zuenez, Riboren txostena errespetatuko zuen. Kataluniako Gobernuko presidenteak erantsi zuen, ordea, aztertzen ari zirela ikur horiek nola ordezkatu.

10:30 inguru zirenean estali zuten Generalitatearen jauregiko balkoi nagusitik zintzilik zegoen pankarta. Llibertat presos politics i exiliats mezua zeukan idatzita (askatasuna preso politikoentzat eta erbesteratuentzat), eta xingola hori bat zuen marraztua bazterretako batean. Baina eraikineko beharginek mezu bera duen pankarta bat zintzilikatu zuten bestearen gainean. Desberdintasun bakarra dago bien artean: bigarrenean zuria da xingola, eta marra gorri batek urratzen du.

Kontseilaritzen eraikinetan ere antzeko alternatibak bilatu zituzten debekatutako sinboloak ordezkatzeko. Ekonomiakoan marra gorriak zeharkatutako xingola zuria jarri zuten fatxada nagusian, eta gauza bera egin zuten Barne Kontseilaritzakoan. Nekazaritzakoan auzipetu guztien aurpegiak eta hainbat xingola hori zeuden atean, eta, horien ordez, hainbat barazkiren, animaliaren, loreren eta frutaren kolore horiko marrazkiak jarri zituzten, ondoan mezu hau zutela: Els jutgen a ells, ens jutgen a tots (Haiek epaitzen dituzte, guztiok epaitzen gaituzte).

Hori ikusita, Ciutadans alderdiak eguerdian iragarri zuen hauteskunde batzordeari berriro eskatu ziola auzia fiskaltzara bideratu zezala, eta mossoei ikurrak kentzeko agindua eman ziezaiela. Horren harira, arratsaldean bidalitako gutunean Ciutadansen lehen eskaera aintzat ez hartzeko adierazi zion Torrak batzordeari.

Ciutadansek Riboren jarrera bera jarri zuen auzitan. «Prozesuaren eta gobernuaren interesen menpe dago», adierazi zuen Carles Carrizosa alderdiaren Kataluniako Parlamentuko bozeramaileak. Ines Arrimadas diputatuarentzat, bestalde, atzo jarritako sinboloek «demokraziari eraso egiten diote», baita «Kataluniaren erdiari baino gehiagori ere».

Ribo Kataluniako Parlamentuan izan zen, atzo, instituzioaren 2018ari buruzko txostena parlamentarien aurrean aurkezten. Ondorengo prentsaurrekoan uko egin zion atzo jarritako sinboloez hitz egiteari. Dena dela, ez zuen baztertu «analisi berri bat» egitea, egoerak hala eskatuko balu. Nabarmendu zuen, bestalde, esteladak eta xingola horiak ez direla inongo alderdiren sinboloak. Carles Riera CUPeko diputatuak, berriz, adierazi zuen ez dagoela ados Ribok ikurrei buruz deliberatutakoarekin.

Hauteskunde batzordeak bi aldiz eskatu zion Torrari aipatutako ikurrak kendu zitzala, Ciudadanos alderdiaren eskaera bati erantzunez. Aurrenekoz, joan den hilaren 11n. 48 orduko epea eman zion orduan. Torra ezezkoan zegoen. Joan den astelehenean beste ebazpen bat kaleratu zuen batzordeak, eta 24 orduko epea eman zion Generalitateko presidenteari. Hark bazuen ordurako arartekoak pentsatzen zuenaren berri, eta asteartean gutun bat bidali zion batzordeari, esanez «ezinezkoa» zitzaiola ikurrak kentzea. Gainera, zehaztapenak eskatu zizkion Ribori. Arartekoaren txosten osatua jaso zuen herenegun, eta ikurrak kentzea erabaki.

Sanchezen «neutraltasuna»

Pedro Sanchezi auziaz galdetu zioten, atzo, Bruselara iritsi zenean Europar Kontseiluaren bileran parte hartzera, eta Espainiako presidenteak eskatu zion Torrari eraikin publikoen «berezko neutraltasuna» errespetatu dezala.]]>
<![CDATA[Michel Temer presidente izandakoa atxilotu dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/164245/michel_temer_presidente_izandakoa_atxilotu_dute.htm Thu, 21 Mar 2019 16:57:34 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/albisteak/164245/michel_temer_presidente_izandakoa_atxilotu_dute.htm 2016an bihurtu zen presidente, Senatuan Dilma Rousseffen aurkako impeachment-a edo kargutik kentzekoa prozesua bukatu zutenean. 2017ko maiatzean ustelkeria, justiziari traba egitea, eta antolakuntza kriminala delituak egotzi zizkion Brasilgo fiskaltzak, baina Kongresuak auzipetua izatetik salbatu zuen urte hartako abuztuan. Brasilgo presidentea izan zen bitartean, Luiz Inazio da Silva Lula-k (2003-2010) eta Rousseff (2011-2016) presidenteek aurrera eramandako politika sozialak bertan behera uzten eta agenda neoliberal bat ezartzen ahalegindu zen. Egozten dizkioten delituak ukatu izan ditu Brasilgo presidente ohiak.]]> <![CDATA[«Tragedia zenbaterainokoa den ez dakigu oraindik»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1855/014/001/2019-03-21/tragedia_zenbaterainokoa_den_ez_dakigu_oraindik.htm Thu, 21 Mar 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1855/014/001/2019-03-21/tragedia_zenbaterainokoa_den_ez_dakigu_oraindik.htm
MAB Presek Kalte Eginikoen Mugimenduko ordezkari gisa bira bat egiten ari zara Europan.

NBEren Giza Eskubideen Batzordean parte hartu genuen lehengo astean Genevan, eta salaketa jarri genuen. Brumadinhokoan jarri genuen fokua, baina Marianako kasua ere izan genuen hizpide [2015eko azaroan presa bat apurtu zen Mariana herritik gertu, eta hemeretzi lagun hil ziren. Vale zen presa haren kudeatzaileetako bat]. Aita santuari bilera bat eskatu diogu, eta Estrasburgon ere egon gara Europako parlamentariekin, Europako enpresa asko Vale meatze enpresaren akziodunak baitira; batik bat, bankuak: Credit Agricole, Santander, BNP...

Eta zer harrera egin zaie zeuen salaketei?

Salaketa jarri dugu NBEn, eta haiek Brasilgo Gobernuari eskatu diote argitu dezala gertatutakoa. Oraingoz ez du erantzun...

Zer erantzun dezake Jair Bolsonaroren gobernuak?

Iruditzen zait ezer gutxi erantzun dezakeela. Bolsonaroren gobernuak prozesu honetan eduki duen jarrera oso txarra izan da.

Marianako presa apurtu zenean Dilma Rousseff PT Langileen Alderdikoa zen presidentea. Nola jokatu zuen?

Auzia ez dago konponduta. Dena den, badago alde bat Brumadinhokoarekin. Gobernuak azkarrago jokatu zuen orduan. Suhiltzaileak-eta agertu ziren. Oraingoan 200 izan dira hildakoak —oraingoz hori da hildako kopurua, eta 108 daude desagertuta—, eta erreskate lanetan bete-betean ari zirenean ere 300 suhiltzaile baino ez zeuden han. Biktimen senideak ari dira esaten askoz ere jende gehiago behar zela lan horretarako.

Instituzioek, beraz, axolagabe jokatu zuten.

Bai. Hil zirenetako batzuk ez ziren hil burdin hondakinen isuriaren indarragatik, baizik eta ez zituztelako artatu. 3.000 bat suhiltzaile beharko ziren gertatutakoari aurre egiteko. Brasilek badu pertsonalik horretarako.

Fiskaltza gertatutakoa ikertzen ari da. Zer dakizue ikerketaz?

Bi ikerketa lerro ditu ikerketa horrek. Batetik, ikertzen ari dira zergatik apurtu zen presa. Eta bestetik, kaltetutako komunitateei kalte-ordainak emateko ekintza judiziala dago.

Marianako presaren kasuan eman al diete kalte-ordainik biktimei?

Bai, baina familiei eman dizkiete kalte-ordainak, ez familiako kide bakoitzari. Brumadinhokoaren kasuan kontrakoa lortu dugu: familia bat bost kidek osatzen badute, bostek jasoko dute kalte-ordaina. Marianakoaren kasuan, ibai baten 700 kilometrori egin diete kalte hondakinek, eta, hortaz, jende askok du kontaktua kutsatutako urarekin. Valek ez ditu kaltetu gisa aitortzen.

Minas Gerais estatuan soilik Brumadinhokoaren gisako 450 presa daude. Zer biltzen dute?

Hondakin toxikoak. Minas Geraiseko Uraren Institutuak txosten bat egin du, eta egiaztatu du Paraopeba ibaiko urek artsenikoa, beruna, nikela, merkurioa eta, besteak beste, kobrea dituztela. Eremu hartan, gutxienez milioi bat pertsonak ezin dute botilakoa ez den urik edan, baina kutsatutako ur horrekin hartzen dituzte dutxak, esaterako.

Zein kalte eragin ditu ur horrek?

Arazoak eragin ditu azalean, hesteetan, arnas aparatuan... Ez dago argi jendearen bizitzari nola eragin diezaiokeen odolean pilatutako metal astunen pilaketak. Paraopeba ibaiak San Francisco ibaiarekin bat egiten du. Guztira 2.000 bat kilometro ibai dira, eta tartean eskualde oso idor bat dago. Hamar bat milioi pertsona kutsatu daitezke. Tragedia zenbaterainokoa den ez dakigu oraindik.

Joan den otsailaren 20an, Valek akordio bat sinatu zuen bertako instituzioekin batera, eta adierazi zuen beteko dituela Brumadinhoko herriaren 30.000 biztanleen urgentziazko beharrak. Akordio on bat da, hori ez zelako Marianakoaren kasuan gertatu. Presio sozialaren bidez lortu da.

Vale enpresak adierazi du presa horiek kenduko dituela.

Bai. Presen teknologia aldatu nahi dute, orain dutena atzeratua geratu baita meatze enpresetan. Presa horiek herrien gainean daude, eta hori amaitzea nahi dugu. Hondakinentzako presa bat egiten badute, beste toki batean egin beharra dago, ez jendearen buruen gainean. Valek konpromiso hori hartu du, eta hasi da presa batzuk ixten.

Valek bazekien Brumadinhoko presa apur zitekeela. Hori dio fiskaltzaren ikerketak...

Bai, bai. Bazekien Marianako eta Brumadinhoko presak apur zitezkeela, eta ez zuten ezer egin. Axolagabe jokatu du. Gertatutakoa ez da tragedia bat, ez da istripu bat: krimen bat da, eta hala izan behar du tratatua. Kalkulu ekonomikoak egin zituzten, eta pentsatu zuten konpontzea baino hobea zela presa apurtzen uztea.

Eta estatuak zein erantzukizun du zuk aipatutako krimenean?

Omisioaren parte da. Brumadinhokoaren kasuan, ingurumen lizentzia Minais Gerais estatuak eman zion. Lizentzia oso malgua da, enpresaren aldekoa. Arauek gogorragoak izan behar dute. Marianakoa gertatu ondoren, arauek gogorragoak izan beharko zuten, baina ez, alderantziz gertatu da.

Bolsonarorentzat Brumadinhokoa inflexio puntu bat izan daiteke lizentzia horiek gogortzeko orduan?

Ideala litzateke hori, baina berak esan du ez duela hori egingo, kontrakoa baizik. Brasilgo Ingurumen ministroaren esanetan [Ricardo Salles], Brumadinhoko ingurumen lizentzia hori eredugarria da. Meatze enpresen jardunari ematen diete lehentasuna.

Zer lor daiteke egiten ari zaren birarekin?

Espero dugu Michel Bachelet Giza Eskubideen NBEren goi mandataria Brasilera joatea, gertatzen ari dena bere begiekin ikus dezan. Aldi berean, nahiko genuke NBEk berak sentiberatasun handiagoz jokatzea. MABek bat egiten du herrien burujabetzaren aldeko eta multinazionalen kontrako kanpaina globalarekin. Inpunitate prozesu honetan, ez dugu nazioarteko auzitegi batera jotzeko modurik. NBErekin batera ari gara hitzarmen lotesle bat osatzen, zeinaren arabera kaltetutako herriek auzitegi batera jo dezaketen, horren bidez enpresak estu hartzeko. Nazioarteko hitzarmen horrek muga batzuk ezarriko lizkieke multinazionalei. Izan ere, estatuak eta enpresek batera jokatzen dute askotan. ]]>
<![CDATA[Dibortzioaren data ekainaren 30era arte atzeratzea eskatu dio Mayk Bruselari]]> https://www.berria.eus/albisteak/164198/dibortzioaren_data_ekainaren_30era_arte_atzeratzea_eskatu_dio_mayk_bruselari.htm Wed, 20 Mar 2019 07:31:56 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/albisteak/164198/dibortzioaren_data_ekainaren_30era_arte_atzeratzea_eskatu_dio_mayk_bruselari.htm bi aldiz bozkatu dutenez haren kontra, testuan "aldaketa garrantzitsuak" egin ezean hirugarrenez bozkatua izatez baztertu zuen ganberako presidenteak, herenegun. Baina Reuters berri agentziak Europako Batzordearen dokumentu bat du esku artean, eta, horren arabera, Bruselaren brexit-erako asmoak beste batzuk dira. Dibortzioaren data atzeratzeko prest dago, baina "gehienez" maiatzaren 23ra arte. Maiatzaren 26rako daude deituta Europako Parlamenturako hauteskundeak. Horren harira, EBko funtzionario batek adierazi dio Reutersi, Erresuma Batuak hauteskunde horietan parte hartu ala ez apirilaren erdialderako erabaki beharko dutela. Brexit-erako datari dagokionean beste aukera bat ere badago Bruselaren mahai gainean: luzapen hori "nabarmen luzeagoa" izatea. Lisboako Itunaren 50. artikulua luzatzeko, hau da, dibortzioaren data atzeratzeko, EBko 27 estatuek aho batez onartu beharra daukate eskaera. Europar Kontseiluaren goi bilera egingo dute bihar eta etzi Bruselan, eta May hara joatekoa da. ]]> <![CDATA['Idai' zikloiak Afrika hego-ekialdean eragin duen hondamenaz ohartarazi du NBEk]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/013/001/2019-03-20/idai_zikloiak_afrika_hego_ekialdean_eragin_duen_hondamenaz_ohartarazi_du_nbek.htm Wed, 20 Mar 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1872/013/001/2019-03-20/idai_zikloiak_afrika_hego_ekialdean_eragin_duen_hondamenaz_ohartarazi_du_nbek.htm Idai zikloiak sortutako ekaitz tropikalak Afrika hego-ekialdea astindu du azkeneko bost egunetan, eta, NBE Nazio Batuen Erakundeak atzo jakinarazitakoaren arabera, «klima hondamendi bat» eragin du Zimbabwen, Malawin eta Mozambiken. Azken horretako gobernuarentzat, 600.000 herritar ingururi eragin die. NBE, berriz, areago joan da: 1,7 milioi laguni kalte egin die Mozambiken, 920.000ri Malawin, eta 15.000ri Zimbabwen. Mozambikek 28 milioi biztanle dauzka , eta Malawik, hemezortzi. «Aurreikuspenak betetzen badira, hego hemisferioan gertaturiko hondamen klimatiko handienetako bat izan daiteke», ohartarazi zuen atzo Clare Nullis Munduko Meteorologia Erakundeko kideak. Antzera mintzatu zen Lola Castro MEP Munduko Elikadura Programakoa, eta adierazi «inoiz ez bezalako hondamendia» dela Afrika hego-ekialdean gertatutakoa. NBEren agentziak dira bi erakundeak.

Hildakoei dagokienez, iturri ofizialek adierazi dute 98 pertsona hil direla Zimbabwen, 84 Mozambiken, eta 56 Malawin. Baina Filipe Nyusi Mozambikeko presidenteak herenegun nabarmendu zuenez, litekeena da herrialde horretan 1.000tik gora izatea hildakoak. Haren esanetan, «tamaina handiko giza hondamena» da gertaturikoa. Erreskate lanetan dabiltzan laguntza humanitariorako agentziek zenbait hedabideri azpimarratu dietenez, bizirik irautea lortu dutenetako asko oso urrutiko eremuetan geratu dira harrapatuta. Errepideak txikituta daude; eraikinak aurrean eraman ditu zikloiak, eta herrixkak urpean daude.

Joan den ostegunean sartu zen zikloia Mozambiken, Indiako ozeanotik, eta orduko 170 kilometroko abiadurako haizeteek Beira kostaldeko hiria txikitu zuten. Gurutze Gorriaren Nazioarteko Batzordearearen arabera, eraikinen %10ek soilik eusten diote zutik. Save the Children GKE gobernuz kanpoko erakundeak modu oso grafikoan azaldu du zikloiak nola eragin dion 500.000 biztanleko hiriari: «Uharte bat da ozeanoan». Kontuan hartu behar da, gainera, zikloia heldu baino lehenago euri asko egin zuela inguru horretan.

Horregatik, egoera zein den deskribatu du Herve Verhoosel MEPekoak: «Teilatuak jendez lepo daude, baita Beiratik kanpo dauden lur eremu garaiagoak ere. Barne ozeanoak kilometroka eta norabide guztietan ari dira hedatzen». Caroline Haga Gurutze Gorriaren Nazioarteko Batzordeko teknikariak azpimarratu zuen, atzo, NASArekin eta Europako Espazio Agentziarekin jarri direla harremanetan, satelite bidez kaltetutako eremuen «irudi oso bat» lortzeko ahaleginean. Batzorde bereko Matthew Cochranentzat, «mundua» oraindik ez da «hondamenaren larritasunaz» jabetu.

Mozambiken gertatu izan dira uholde larriak, eta zikloiek astindu izan dute. 2000ko otsailean eta martxoan, adibidez, 700 bat pertsona hil ziren euriteen ondorioz. Gainera, lantzeko moduko 1.400 kilometro koadro lurri eragin zieten uholdeek. Oraingoan ere hamaika labore eremu txikitu ditu zikloiak. Hain justu, orain ziren ereindako uzta jasotzekoak. Nullis MEPekoarentzat, Beira inguruan orain ez dute ura non drainatu. «Hau guztia ez da azkar desagertuko».

Laguntza eskaera

Hondamenari aurre egiteko, laguntza eskatu die Munduko Elikadura Programak haren nazioarteko bazkideei: 12,3 milioi inguru Mozambikerako, eta bederatzi bat milioi euro Malawirako. Oraingoz ez dute zehaztu Zimbabwerako diru kopurua.

EB Europako Batasunak, berriz, 3,5 milioi euro eman ditu zikloiak kalte egindakoei laguntzeko. Christos Stylianides Laguntza Humanitario eta Krisi Kudeaketarako Europako Komisarioak atzo zehaztu zuenez, diru hori erabiliko dute lan logistikoetarako eta biktimak artatzeko. ]]>
<![CDATA[Buruzagi subiranisten kontrako karguak kentzeko eskatu dute Madrilen]]> https://www.berria.eus/albisteak/164077/buruzagi_subiranisten_kontrako_karguak_kentzeko_eskatu_dute_madrilen.htm Sat, 16 Mar 2019 08:29:56 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/albisteak/164077/buruzagi_subiranisten_kontrako_karguak_kentzeko_eskatu_dute_madrilen.htm Tweets by Atxurraa Prado pasealekuan, Atocha eta Cibeles arteko kilometroan, 50.000 bat pertsona biltzea espero zuten antolatzaileek. Mobilizazioarekin bat egin dute Generalitateak, Kataluniako alderdi subiranistek (JxC, ERC eta CUP), Euskal Herriko EH Bilduk, eta Galiziako BNG. Gure Esku Dago-ko ordezkariak ere Madrilen egongo dira, Altsasu Gurasoak plataformakoak bezala. Protesta babestu dute, gainera, Espainiako Estatuko 50etik gora elkartek eta sindikatuk. Autodeterminazioa ez da delitu. Demokrazia erabakitzea da manifestazioaren leloa. 2017ko abenduaren 21eko hauteskundeen bezperatan Bruselan egindako mobilizazioaren moduko zerbait egitea dute helburu deitzaileek. Abenduaren 7ko mobilizazio hark 45.000 pertsona batu zituen. ANC Biltzar Nazional Katalanak eta Omnium Culturalek jakinarazi dutenez, 500 bat autobus heldu dira Madrilera. Auzitegi Gorenean prozesu subiranistaren kontrako epaiketa hasi eta lau egun geroago, joan den otsailaren 16an, elkarte zibil subiranistek manifestazioa egin zuten Bartzelonan. L'autodeterminacio no es delicte (Autodeterminazioa ez da delitu) lelopean, 200.000 bat lagun bildu ziren -antolatzaileek emandako kopuruen arabera, 500.000 bat izan ziren-. Bestetik, Jordi Alemany ANCren idazkaritza nazionaleko kidea atxilotu du Espainiako Poliziak, gaur goizean, Madrilen. Ikerketapean dago,U-1aren urteurrenean Gironan egindako ekitaldien harira desordena publikoa, eta Espainiako banderari iraintzea egozten dizkiotelako mossoek. Haren kontrako atxilotze agindua emanda zegoen, pasa den astean ez zelako deklaratzera joan Gironako 4. instrukzio epaitegira.]]> <![CDATA[Traperok adierazi du ez zutela Generalitatearekin bat egiten]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/018/001/2019-03-15/traperok_adierazi_du_ez_zutela_generalitatearekin_bat_egiten.htm Fri, 15 Mar 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1872/018/001/2019-03-15/traperok_adierazi_du_ez_zutela_generalitatearekin_bat_egiten.htm
Epaiketan lekuko gisa deklaratu dutenean, Espainiako Gobernuko kide zirenek zein galdeketaren eguneko polizia operatiboaren buru Diego Perez de los Cobos Guardia Zibilaren koronelak auzitan jarri dute Traperoren lana. Mossoek 2017ko irailean eta urrian izandako «pasibotasuna» salatu dute, eta guardia zibilak zehaztu zuen erlazio «zaila» eduki zuela maiorrarekin. Traperok agenteen lana defendatu zuen, atzo, epaimahaiaren aurrean.

Trapero ere auzipetua dago, Auzitegi Nazionalean epaitua izan zain, aipatutako gertakari horiengatik. Fiskaltzak sedizioa eta antolakuntza kriminala egozten dizkio, eta 11 urteko kartzela zigorra eskatzen du harentzat. Auzipetuta dagoenez, ez deklaratzeko aukera zuen, baina Gorenera joatea deliberatu zuen.

Erreferenduma «ilegala» izan zen Traperorentzat, eta atzo esan zuen mossoen artean zegoen «kezka» helarazi ziotela Generalitateari: «Bi milioi pertsona kalean, eta 12.000 polizia lanean. Horrek gatazka larriak eragingo zituen ordena publikoari eta herritarren segurtasunari dagokionez». Behin baino gehiagotan nabarmendu zuen, ordea, Generalitateak inoiz ez zuela Polizia autonomikoaren egitekoan esku hartu: «Gobernuaren erantzuna beti izan zen egin genezala guri zegokigun lana».

U-1ean «ahalegin historikoa» egin zuten mossoek, Traperoren hitzetan. Atzo adierazi zuenez, fiskaltzak U-1erako proposatutakoa betetzeko, hau da, «hautesleku bakoitzaren aurrean 100 metroko eremu bat osatzeko», 40.000 poliziako dispositibo bat behar zuten. «Ez genituen». Gero, ordea, Mercedes Armas Kataluniako Auzitegi Nagusiko magistratuaren irizpidea gailendu zen. «Esan zigun pazientziarekin, eutsiz, jokatzeko, eta une oro bake soziala bermatzeko». Traperorentzat, mossoek «agindu judiziala» betetzeko asmoa zuten, erreferenduma eragozteko. Guardia Zibilaren eta Espainiako Poliziaren goi kargudunek egindako akusazioez defendatu zen, adieraziz «adostuta» zegoela mossoek «aurretiazko lana» egingo zutela. Azpimarratu zuen, horrenbestez, ia 400 hauteslekutan bozkatzea eragotzi zutela , eta 250 ezin izan zituztela ireki. Oldarraldiei dagokienez, norbaitek «koordinazioa haustea» erabaki zuela esan zuen. «Norbera egin dadila bere ekintzen erantzule...».

Perez de los Cobosi buruz

Adierazi zuen, hori bai, Perez de los Cobosen izendapena ez zitzaiola gustatu. «Esan nuen ez nengoela ados erabakiarekin, uste nuela ez zela izendapen egokiena, baina errespetatuko nuela». Hori plazaratu zuen Traperok orduan, eta atzo azaldu zuen Perez de los Cobos agintari «politiko bat» iruditzen zitzaiola, ez zetorrela «dispositiboen mundutik».

Irailaren 20an Ekonomia Kontseilaritzaren eraikinaren parean gertatutakoari dagokionez, azpimarratu zuen eskatu zitzaienean eraikinetik ateratzeko «irteera seguru bat» eskaini ziotela Montserrat Del Toro idazkari judizialari. Joan den astean deklaratu zuen Del Torok, eta mossoen jarrera salatu zuen.

Hilabete eta gero, matxinadarik gabe ]]>
<![CDATA[Mayren ituna ez da aukera bat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1909/018/001/2019-03-13/mayren_ituna_ez_da_aukera_bat.htm Wed, 13 Mar 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1909/018/001/2019-03-13/mayren_ituna_ez_da_aukera_bat.htm Brexit-erako akordioari azken orduan egindako aldaketen berri eman zuten Theresa Mayk eta Jean Claude Junckerrek, atzo goizaldean, Estrasburgon. Elkarrekin agertu ziren prentsaren aurrean. David Davisek ordu bakan batzuk geroago irrati batean emandako elkarrizketan adierazi zuen «onargarria» iruditzen zitzaiola bi aldeek joan den azaroan adostutako itunean Irlandako mugarako ezarritako backstop izeneko protokoloaz Londresko eta Bruselako liderrek egindako planteamendu osatua. 2016ko eta 2018ko uztail artean Erresuma Batuaren brexit-erako ministroa izan zenak gehitu zuen, ordea, Geoffrey Coxen hitzen zain egongo zela. Erresuma Batuko fiskal nagusiak, azken bizpahiru asteotan Londresen negoziatzailea izan denak, eguerdi aldera hartu zuen hitza Komunen Ganberan, eta nabarmendu zuen aldaketek ez dutela 2020 amaieran, trantsizio epea amaitu eta gero, backstop-ak bere horretan jarraitzeko «arrisku legala» murrizten. Hori entzunda, Mayren alderdikide euroeszeptikoenek eta DUPeko unionistek ondorioztatu zuten Erresuma Batua aduana batasunean jarraitzera kondenatuta egongo dela hurrengo urteetan, eta Irlandan ez dela muga gogorrik egongo. Horrenbestez, Mayk ez zuen nahikoa babesik lortu, eta, joan den urtarrilaren 15ean bezala, Erresuma Batuko Parlamentuak brexit-erako akordioaren aurka bozkatu zuen, nabarmen berriro, atzo gauean.

391 diputatuk bozkatu zuten akordioaren kontra, eta 242k alde: Alderdi Kontserbadoreko 235k, Alderdi Laboristako hiruk, eta lau independentek. Bestalde, kontuan hartzekoa da 75 tory-k aurka bozkatu zutela; urtarrileko bozketan 43 gehiago izan ziren. Duela bi hilabeteko bozketan 230 botorena izan zen bi aukeren arteko aldea, eta atzo 149koa. Etxean beste zaplazteko bat eman diote, beraz, Mayri.

Bozketaren ondoren hitza hartzen aurrenekoa izan zen, eta, ahotsa urratua zuela, harrigarria gerta daitekeen adierazpen bat egin zuen. Esan zuen EB Europako Batasunak gauza bat jakin nahi duela: «Erresuma Batuak Lisboako Itunaren 50. artikukua luzatzea eskatzen duen [brexit-aren data atzeratzea ekarriko luke horrek], edo bigarren erreferenduma nahi duen». Bigarren galdeketa egitearen aurka azaldu izan da orain arte, eta 2016ko ekainean herriak emandako agindua legitimatu izan du.

Orain dela bi aste aurkeztu zuen egutegia mantendu du, halere, eta, hortaz, gaur, 20:00etan, Komunen Ganberan bozkatuko dute ea brexit gogorra nahi duten, hau da, akordiorik gabekoa. May ez da aukera horren aldekoa.

Jeremy Corbyn Alderdi Laboristako liderra ere ez. Haren alderdiak bigarren galdeketa egitea aldarrikatu du, baina, atzo, Corbynek ez zuen aukera hori aipatu. Bozketaren emaitzak eskuan, «hauteskundeetara deitzeko ordua» dela esan zion Mayri.

Lehen ministroarentzat, dibortzioaren data atzeratzeak ez du auzia «konponduko». Horren harira, Europar Kontseiluak adierazpen bat kaleratu zuen bozketaren ondoren, adieraziz «ahal duen guztia» egin duela, eta «irtenbidea» Londresen bilatu behar dela. Nabarmendu nahi izan zuen, gainera, bi aste pasa baino ez direla gelditzen irteera datarako, martxoaren 29rako, eta atzoko emaitzak akordiorik gabeko brexit-aren aukera handitu duela «modu nabarmenean».

Bozkatu baino ordu batzuk lehenago, Mayk ohartarazpen bat egin zien parlamentariei: «Akordio hau ez bada onartua izaten, brexit-a gal daiteke». Ez dirudi gaurko bozketan irteera gogorraren aukera gailenduko denik: brexiter-ek ez dute bat egiten hautu hori babesteko orduan. Beraz, programatutako bozketez haratago, beste aukera batzuk daude mahai gainean: hauteskundeetara deitzea, auziari buruzko bigarren erreferenduma antolatzea... Gaur akordiorik gabeko irteera baztertzen badute, Lisboako Itunaren 50. artikulua luzatzeko eskaera onartzeko aukera edukiko du, bihar, parlamentuak. Hala gertatuz gero, EBko 27 estatu kideek onartu beharko lukete.

Irteera data atzeratuta, dibortzioaren baldintzak adostutakoak baino leunagoak izango direla adierazi izan diete Mayren sokakoek brexiter-ei. Estrasburgon egindako agerraldian Junckerrek azpimarratu zuenez, ez da «hirugarren aukerarik» izango. Lehen ministroak noizbait esan duenez, luzapenak «laburra» izan behar du; eta Bruselako buruarentzat, Europako hauteskundeak egin artekoa gehienez, maiatz amaiera artekoa, alegia.

Baztertutako puntuak

Horrek zer ekarriko duen jakin gabe, auziak bide hori har dezake, aurrez bestelako erabakirik hartzen ez badute. Izan ere, diputatuek ez dituzte onartu backstop-ari dagozkion Bruselak egindako kontzesioak. Hiru dira, nagusiki. Lehenik, «bermatzea» protokoloa ez dagoela diseinatuta «iraunkorra» izateko. Bigarrenik, trantsizio epearen ondorengo balizko harreman komertzialaren negoziazioa azkartzeko Londresek eta Bruselak hartutako konpromisoa. Eta hirugarrenik, Erresuma Batuaren «aldebakarreko adierazpena», zeinaren arabera burujabea den mugarako protokolotik bere kabuz ateratzeko.

Protokoloari egindako aldaketak «juridikoki lotesleak» direla adierazi zuen Mayk Junckerren aurrean. Coxek azpimarratu zuenez, aldiz, backstop-ean kateatuta gelditzeko «arrisku legalean» ez da «aldaketarik» izan jatorrizko testuarekin alderatuta. Hau da, EBren oniritzia eduki gabe Erresuma Batua ezingo litzatekeela protokolotik irten. Dena dela, akordioari zentzu «politikoa» emateko eta haren alde bozkatzeko eskatu zien diputatuei.

Euroeszeptikoen iritziz, urteak pasatu daitezke bi aldeek etorkizuneko itun komertziala adostu arte, eta horrek, gainera, beste herrialde batzuekin akordioak egitea zailduko lioke Erresuma Batuari.]]>
<![CDATA[Londresek eta Bruselak Irlandako mugaren protokoloa lotesle bihurtzeko akordioa lortu dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/163882/londresek_eta_bruselak_irlandako_mugaren_protokoloa_lotesle_bihurtzeko_akordioa_lortu_dute.htm Tue, 12 Mar 2019 10:59:54 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/albisteak/163882/londresek_eta_bruselak_irlandako_mugaren_protokoloa_lotesle_bihurtzeko_akordioa_lortu_dute.htm
Ikusteko dago Londresek eta Bruselak azken unean lortu duten akordioak euroeszeptikoen jarrera aldatzeko gaitasuna izango duen. Duela bi hilabete, 118 diputatu tory-k eta Ipar Irlandako DUP Alderdi Demokrata Unionistako hamar parlamentariek brexit-erako akordioaren kontra bozkatzeko izan zuten arrazoi nagusia backstop-ari lotutako desadostasunak izan ziren. Protokoloaren xedea da muga gogor bat eragoztea Irlandan, 1998ko Ostiral Santuko bake akordioa babestearren. Azaroan hitzartutako akordioak ezartzen du brexit-a egin eta bi urteko trantsizio epea bukatu eta gero sartuko dela indarrean backstop-a, betiere ez badute itunik egiten Erresuma Batuaren eta EBren artean etorkizuneko harreman komertzialari buruz. Bitartean, Erresuma Batuak aduana batasunean jarraituko du, eta hori da euroeszeptiko tory-ek nahi ez dutena.

Mayk Bruselara bidalitako funtzionarioak protokolo hori nolabait arintzeko ahaleginak egiten aritu dira azken asteotan. Planteatu dute, esaterako, Erresuma Batuak bere kabuz atera ahal izatea protokolotik; protokoloari epemuga bat jartzea jarri dute mahai gainean, bestetik; baita nazioarteko bitartekaritza baten bidez konpontzea ere etorkizuneko harremana ezartzeko orduan bi aldeen artean sor litezkeen desadostasunak. EBk ezetz esan die hiru proposamenei. Atzo lortutako akordioak tory-en eta DUPekon jarrera zenbateraino bigundu dezakeen ikusiko da gaur.

Mayk hitzemandakoa betetzen badu, hurrengo egunek brexit-erako bidea argitzeko balio beharko dute; gainera, bi aste pasa baino ez dira gelditzen duela bi urte adostutako epemuga betetzeko.

Gaurko bozketan akordioari ezetz esaten badiote berriro, ikusi beharko da zenbatekoa den aldea botoetan; handia balitz, horrek toki zailean utziko luke May. Ez dirudi, ordea, lehen ministroak dimititzeko asmorik duenik.

Akordiorik gabeko dibortzioa hautatzeko moduan egongo dira bihar parlamentariak, baina tory euroeszeptikoenak ere ez daude ados aukera horren inguruan. Bihar bozketa egin eta Komunen Ganberak erabakitzen badu akordiorik gabeko irteera baztertzea, irteera data atzeratzeaz bozkatuko dute etzi. Baietz aterako balitz, Londresek eta EBk zehaztu beharko lukete noiz arte luzatu Lisboako Ituneko 50. artikulua. Mayk esana dauka ez duela prozesua asko luzatu nahi. Hori bai: luzatzea erabakiko balute, ezin da baztertu bigarren erreferendum bat egiteko aukera, ez eta beste akordio bat adostekoa ere.]]>
<![CDATA[Erabakiak hartzeko astea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2019-03-12/erabakiak_hartzeko_astea.htm Tue, 12 Mar 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2019-03-12/erabakiak_hartzeko_astea.htm brexit-arekin zer egin. Hasteko, Londresek eta EB Europako Batasunak joan den azaroan adostutako dibortziorako akordioa bozkatzekoak dira gaur, berriro, Komunen Ganberan. Joan den urtarrilaren 15eko bozketan, aurrenekoan, diputatuek zaplazteko galanta eman zioten Mayk Bruselarekin egindako itunari —230 botoren aldeagatik baztertu zuen parlamentuak—, eta, azken orduan akordioan aldaketarik egin ezean, diputatuek ezezkoa emango diote berriro, Mayk ez badu kontzesiorik lortzen Bruselaren aldetik Irlandako mugaren auzian. Hori saihesteko intentzioarekin, lehen ministroa bera Jean Claude Juncker Europako Batzordeko presidentearekin bildu zen atzo gauean, Estrasburgon. Efe berri agentziak Alderdi Kontserbadorearen Europako Parlamentuko taldeko iturriak aipatuz kaleratutakoaren arabera, Londres eta Brusela aurrerapausoak ematen ari ziren atzo, azken orduan, Irlandako mugarako ezarritako backstop protokoloari eman beharreko interpretazio juridikoari dagokionez. Ian Duncan Smith brexiter nabarmenak azpimarratu zuenez, «akordio bat lortzeko zorian» zeuden bi aldeak. Zurrumurru hori zegoen gauean. Irlandako Errepublikako Gobernuak ere urgentziazko bilera batera deitu zuen; edizio hau ixteko orduan ez zegoen negoziazioei buruzko berri gehiago.

Batik bat backstop-ari buruz jasotzen duena gogoko ez dutelako bozkatu zuten akordioaren kontra, duela ia bi hilabete, 118 diputatu tory-k eta Ipar Irlandako DUP Alderdi Demokrata Unionistako hamar parlamentariek. Protokoloaren xedea da muga gogor bat eragoztea Irlandan, 1998ko Ostiral Santuko bake akordioa babestearren. Azaroan hitzartutako akordioak ezartzen du brexit-a egin eta bi urteko trantsizio epea bukatu eta gero sartuko dela indarrean backstop-a, betiere ez badute itunik egiten Erresuma Batuaren eta EBren artean etorkizuneko harreman komertzialari buruz. Bitartean, Erresuma Batuak aduana batasunean jarraituko du, eta hori da euroeszeptiko tory-ek nahi ez dutena.

Mayk Bruselara bidalitako funtzionarioak protokolo hori nolabait arintzeko ahaleginak egiten aritu dira azken asteotan. Planteatu dute, esaterako, Erresuma Batuak bere kabuz atera ahal izatea protokolotik; protokoloari epemuga bat jartzea jarri dute mahai gainean, bestetik; baita nazioarteko bitartekaritza baten bidez konpontzea ere etorkizuneko harremana ezartzeko orduan bi aldeen artean sor litezkeen desadostasunak. EBk ezetz esan die hiru proposamenei. Margaritis Schinas Europako Batzordearen bozeramaileak Erresuma Batuko Parlamentuaren teilatuan utzi zuen pilota atzo goizean: «Orain Komunen Ganberari dagokio erabaki garrantzitsuak hartzea».

Orain arte eduki duen jarrera aintzat hartuta, harrigarria litzateke DUPekoak eta brexit gogorraren aldeko tory-ak —80 bat parlamentari— konbentzitzeko moduko kontzesioak egitea EBk. Mark Francois tory horietako batek atzo nabarmendu zuenez, «ezustekoren bat» beharko litzateke Mayk Bruselarekin azaroan adostutakoak gaur berriro porrot egin ez dezan; hau da, azkenean kontzesioak lortzea.

Baina kontzesioak ez lortuta ere, Mayk gaurko bozketari eusteko asmoa dauka. Hori jakinarazi zuten atzo Downing Streeteko 10. zenbakiko iturriek. Yvette Coper Alderdi Laboristako diputatuaren hitzetan, bozketa mantenduko zuela «hitzeman» zien. Akordioa aurrenekoz bozkatu behar zutenean, abenduan, bozketa atzeratu zuen azken unean.

Hitzemandakoa betetzen badu, hurrengo egunek brexit-erako bidea argitzeko balio beharko dute; gainera, bi aste pasa baino ez dira gelditzen duela bi urte adostutako epemuga betetzeko.

Gaurko bozketan akordioari ezetz esaten badiote berriro, ikusi beharko da zenbatekoa den aldea botoetan; handia balitz, horrek toki zailean utziko luke May. Ez dirudi, ordea, lehen ministroak dimititzeko asmorik duenik.

Akordiorik gabeko dibortzioa hautatzeko moduan egongo dira bihar parlamentariak, baina tory euroeszeptikoenak ere ez daude ados aukera horren inguruan. Bihar bozketa egin eta Komunen Ganberak erabakitzen badu akordiorik gabeko irteera baztertzea, irteera data atzeratzeaz bozkatuko dute etzi. Baietz aterako balitz, Londresek eta EBk zehaztu beharko lukete noiz arte luzatu Lisboako Ituneko 50. artikulua. Mayk esana dauka ez duela prozesua asko luzatu nahi. Hori bai: luzatzea erabakiko balute, ezin da baztertu bigarren erreferendum bat egiteko aukera, ez eta beste akordio bat adostekoa ere.]]>
<![CDATA["Zuriketa moreak" utzi, "politika feminista ausartak" ezartzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/163776/zuriketa_moreak_utzi_politika_feminista_ausartak_ezartzeko.htm Fri, 08 Mar 2019 10:14:31 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/albisteak/163776/zuriketa_moreak_utzi_politika_feminista_ausartak_ezartzeko.htm

#M8Grebafeminista @berria pic.twitter.com/k5qI1R7ZDB - Igor Susaeta (@Txuster81) 2019(e)ko martxoaren 8(a) Bost ardatz izan ditu grebak: zaintza, ikasle gazteak, kontsumoa, pentsiodunak eta soldatapeko lana. Ardatz bakoitzeko ordezkari banak egin du egunaren balorazioa. "Arbuiatu" egin dituzte "zaintza lanak egituratzen dituen heteroaraua eta familia eredu patriarkala"; "langile estatusetik alboratuak" diren ikasleak kalera atera dira; kontsumo ereduaren kritika egiteaz gain, "elikadura burujabetza sustatzen duten moldeak" nabarmendu dituzte; pentsionisten borroka borroka feminista dela aldarrikatu dute; eta esan dute "lan eremu gehienetako emakumeek" egin dutela bat grebarekin.

Manifestazio jendetsuan, Zuek, matxistak, zarete terroristak, Erasorik ez, erantzunik gabe eta Munilla, deabrua zure bila leloak oihukatu dituzte, besteak beste. Mugimendu feministak nabarmendu du ez dela sindikatuek deitutako manifestazioa eta greba eguna izan, antolatutako emakumez osatutako mugimendu batek egina baizik. Zenbakiei garrantzirik eman ez dieten arren, aurreratu dute astelehenean emango dituztela gaurko mobilizazioen datuak, "ziurrenik, sindikatuek". Eguerdiko mobilizazioak Eguerdian, milaka pertsona bildu ditu kioskoaren bueltan egindako ekitaldiak. Gainezka egin du Gipuzkoako hiriburuko Bulebarrak, eta adin guztietako emakumezkoak bildu ditu greba feministak lurraldean antolatutako ekitaldi nagusiak. Atzerapausorik, bat bera ere ez, eta, besteak beste, Gora greba feminista leloak oihukatu dituzte han bildutako andrazkoek. Diskurtsoen garaian, pentsiodunek salatu dute soldata arrakalak pentsioen arrakalak "betikotzen" dituela. Etxeetan lan egiten duten emakumezko etorkinek kritikatu dute ez direla "aurpegirik gabeko milaka beso". Erakundeei egotzi diete diskurtsoez "nazkatuta" daudela, eta, horren "erantzule" diren neurrian, haien "lan baldintzak" aldatzeko eskatu diete. Epaitegietako eta komisaldegietako garbitzaileek ere -gehienak andrazkoak dira- haien lan baldintzak salatu dituzte. Ez daramatzate alferrik 171 egun greban. Bizitza erdigunean jarri eta berdintasuna oinarri izango duen itun soziala aldarrikatu dute goizean Donostian egindako ekitaldian. Emakumezkoetako asko bertara iritsi dira Donostiako hainbat auzotatik abiatutako zutabeetan. Bai hiriburuan eta baita probintziako beste hainbat lekutan ere mobilizazio jendetsuak egin dituzte emakumezkoek. Arratsaldeko mobilizazioei ekin aurretik, tupper-bazkari autogestionatua egin dute hainbat herritan. 19:00etan manifestazioa egingo dute Donostian, Antiguako tuneletik abiatuta. Eguerdian, ekintza zuzen bat egin dute Artzain Onaren aurrean. Bulebarreko kioskoaren bueltan egindako ekitaldia minutu bateko isilunearekin amaitu dute. Indarkeria matxistak hildako emakumezkoak oroitu dituzte modu horretan. Bulebarreko kioskoa jendez inguratuta egon da. Jaizkibel konpainiako zapiak altxatzen. Garbitzaile grebalariak elkarretaratzera iristen. Donostian bezala, beste hainbat tokitan egin dituzte manifestazioak. Gipuzkoako herrietako ekitaldiak Azpeitian, kalejiran iritsi dira emakumeak plazara. Globo more bana eskuan, kioskoa inguratu dute, mosaiko erraldoia osatuz. Azoka Plazan egin dute bazkaria, eta mahai ingurua eta tailerrak izan dituzte ondoren. Arrasaten, jendez bete da herriko plaza. Kantuz egin dituzte haien aldarrikapenak eguerdian, eta mikrofono irekia izan dute ondoren. 3.500 lagun elkartu dira Tolosan eguerdian egin duten manifestazioan, herrian egin den "inoizko mobilizaziorik jendetsuenetako batean". Eskualdeko emakumeak auto karabanan abiatu dira ondoren. Pentsionistak, zaintzaileak... Elkarretaratzea Hernanin. Goizean goizetik kalean Mugimendu feministak gaurko deitutako greba goizean goizetik hasi da nabaritzen. Donostiako Egia auzoan, esaterako, 08:00etarako esnatu dituzte auzokoak, zanpantzarren doinuekin. Eta Tolosan batukada feminista egin dute, oraindik argitu gabe zegoenean. Gainera, dagoeneko egin dute performance bat. Donostian, gurpildun martxa egin dute Martuteneko espetxetik. Grosen, gizonezkoen izena duten kaleei izenak aldatu dituzte. Donostiako Justizia Jauregian pintaketak egin dituzte. Beasainen autodefentsa feministarako ikastaroa egin dute. Bizikleta martxa egin dute Zarautzen. Ordizian, txalo artean hartu dituzte erresidentziara zerbitzu minimoak egitera joan diren emakumezkoak. ]]>
<![CDATA['Brexit'-a atzeratzeaz ohartarazi die Londresek diputatu euroeszeptikoei]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/020/001/2019-03-08/brexit_a_atzeratzeaz_ohartarazi_die_londresek_diputatu_euroeszeptikoei.htm Fri, 08 Mar 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/020/001/2019-03-08/brexit_a_atzeratzeaz_ohartarazi_die_londresek_diputatu_euroeszeptikoei.htm backstop protokoloak jasotzen duenarengatik ez du onartu Komunen Ganberak brexit-erako akordioa. Erresuma Batuko Gobernuak eta EB Europako Batasunak duela hiru hilabete pasa hitzartutako ituneko klausula horrek muga gogorra saihestea du asmo. Kontrakoa nahi dute, ordea, Alderdi Kontserbadoreko diputatu euroeszeptikoek, baita, noski, DUPeko hamar parlamentariek ere. Beraz, protokoloa aldatzeko ahaleginean dabiltza Londresko funtzionarioak. Geoffrey Cox Erresuma Batuko fiskal nagusia Michel Barnier EBren brexit-erako negoziatzailearekin bildu zen asteartean. Coxek atzo Komunen Ganberan adierazi zuenez, proposamen «argiak» egin zizkion. Bruselan ez daude ados: elkarrizketak «negatiboak» izan zirela iruditzen zaio EBri. Hala dio klubeko kideei bidalitako ohar batek, Erresuma Batuko zenbait hedabidek atzo kaleratu zutenez. Asteartean dira akordioa berriro bozkatzekoak Komunen Ganberan, eta Theresa May lehen ministroak alderdikide disidenteen botoak behar ditu. Philip Hammond Ekonomia ministroak horiei ohartarazi dienez, hilaren 29rako ezarritako irteera atzeratzeak «ziurgabetasuna» eragingo du.

Hammond BBC irratian mintzatu zen, atzo, eta iradoki zuen 50. artikulua luzatzeak, dibortzioaren data atzeratzeak, brexit leunago bat ekarriko duela; eta euroeszeptikoak, hain zuzen ere, dibortzio gogorraren aldekoak dira.

Batik bat DUP alderdi unionistako diputatuak konbentzitu behar ditu Mayk. Izan ere, haiek akordioaren alde bozkatuko balute, litekeena da tory euroeszeptikoek ere gauza bera egitea. Joan den urtarrilaren 15ean Komunen Ganberan ituna bozkatu zutenean, 118 tory-k bozkatu zuten kontra.

Bi bertsio

Dena dela, agertoki hori ezinezkotzat jo daiteke, Bruselak backstop delakoan kontzesioak egiten ez dituen bitartean. Eta ez dirudi horretarako prest dagoenik. Diplomazialari batek atzo Reuters berri agentziari adierazi zioenez, duela hilabete batzuk «baztertutako» proposamenez eztabaidatu dute azken astean. «EBko legedia ezagutzen ez duen abokatu penalista bat bidali dute», nabarmendu zuen, Coxen egitekoa auzitan jarriz. Kontrako bertsioa plazaratu zuen, aldiz, Erresuma Batuak. Jeremy Hunt Atzerri ministroarentzat, eztabaidak «oso sakonak» izaten ari dira. Cox «harrituta» zegoen atzo. «Proposamenak oso argiak dira, eta negoziatzen jarraituko dugu». EBko funtzionarioek adierazi diote beste proposamen bat landu dezala, eta gaur itzuli dadila Bruselara.

Mayk badu itxaropenik, baina badaki denbora gutxi duela. Protokoloa Bruselaren marra gorrietako bat da. Horren arabera, brexit-a gauzatu eta bi urtera sartuko litzateke indarrean, betiere etorkizuneko harreman komertzialari buruzko akordiorik lortuko ez balute bi aldeek.

Baina astearterako backstop-ean aldaketarik ez baldin badago, litekeena da Komunen Ganberak, berriro, akordioaren kontra egitea. Hala gertatzen bada, hurrengo egunean beste bozketa bat egingo dute, eta erabaki beharko dute ea akordiorik gabeko brexit-a nahi duten. Diputatuek ezetz esango balute, irteera data atzeratzeari buruzko bozketa egingo lukete hurrengo ostegunean. Mayk egutegi hori zehaztu zuen lehengo astean. Halere, EBko beste 27 estatuen onespena beharko luke Erresuma Batuak, data atzeratu ahal izateko.

Bestetik, Europako Parlamentuak atzo jakinarazi zuenez, brexit-a gertatuta ere bulego bat mantenduko du Eskozian.]]>
<![CDATA[Kontseilaritzatik irteteko eskainitako aukerei muzin egin zien idazkari judizialak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/017/001/2019-03-07/kontseilaritzatik_irteteko_eskainitako_aukerei_muzin_egin_zien_idazkari_judizialak.htm Thu, 07 Mar 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1893/017/001/2019-03-07/kontseilaritzatik_irteteko_eskainitako_aukerei_muzin_egin_zien_idazkari_judizialak.htm
13. instrukzio epaitegiak eraikinean agindutako miaketen ondorioz egindako elkarretaratzea «biolentoa» izan zen fiskaltzarentzat, eta, batez ere, horregatik egozten diete matxinada Jordi Sanchez ANC Biltzar Nazional Katalaneko presidente zenari, eta Jordi Cuixart Omnium Culturaleko presidenteari.

Del Torok ez zuen zuzenean indarkeriaz hitz egin —streaming bidezko emankizunean ez zuten eman haren irudirik—, baina fiskaltzaren tesia babesten ahalegindu zen. Kontatu zuen, esaterako, «gazte bat» guardia zibil batengana hurbildu zela, aurpegian bandera bat jarri ziola, «oihu egin» ziola, baita «listua» bota ere. «Hori iruditu zitzaidan».

Mossos d'Esquadrak kritikatu zituen, bide batez, eta adierazi Kataluniako Polizia autonomikoari ez zitzaiola «beharrezko» iruditu eraikinaren atearen parean segurtasun eremu bat eratzea.

Guardia Zibilaren teniente bat Sanchezekin eta Cuixartekin mintzatu zen, eta adierazi zion funtzionarioari hiru aukera zeudela eraikinetik ateratzeko. Aurrenekoa, agenteen zaintzapean ateratzea, eta haiekin joatea jendetzaren amaieraraino. Bigarrena, boluntarioz osatutako korridore batetik ateratzea. Eta hirugarrena, agenteek osatutako korridore batetik irtetea. Hirurak baztertu zituen, iruditzen zitzaiolako ez ziotela «segurtasuna» bermatzen.

Hainbat lekukok orain arte adierazi dutenez, eta, Guardia Zibilak diligentzietan jaso zuenez, teilatutik «jauzi eginez» atera behar izan zuen idazkari judizialak. Hori guztia zehaztu zuen atzo. Horraino heldu aurretik, Juan Antonio Ramirez Sunyerri, miaketa agindu zuen epaileari, deitu zion. «22:30 izango ziren. Magistratuari deitu nion, eta gogoratzen dut esan niola: 'hemendik atera behar nauzu'». Del Tororen lekukotza aintzat hartuz, ordubete geroago bi mosso azaldu ziren, eta haiekin igo zen eraikinaren «bigarren solairura». Han, «metro bateko murru batetik jaitsiz», antzokiaren eraikinera iritsi zen mossoekin. La Vanguardia egunkariak funtzionarioak ustez egindako ibilbidea osatu du, eta baztertu egin du teilatura igo behar izan zuenik. 35 metroko bidea egin behar izan zuen.

Oldarraldirik ez zela egon

Instrukzio fasean ere deklaratu zuen Del Torok, 2017ko urrian, eta orduan ez zituen hainbeste zehaztapen eman. Defentsen abokatuek horri buruz galdetu zioten. Erantzun zuen «estresa, antsietatea eta beldurra» pairatu zituela, beste «hiruzpalau egunez» jarraitu zuela lanean, harik eta osasuna «hautsi» zitzaion arte.

Bestalde, Diego Perez de los Cobos guardia zibilak atzo bukatu zuen deklaratzen, eta U-1eko erreferendumean oldarraldirik ez zela egon nabarmendu zuen.]]>
<![CDATA[Biolentzia azaltzeko saiakera]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1909/013/001/2019-03-06/biolentzia_azaltzeko_saiakera.htm Wed, 06 Mar 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1909/013/001/2019-03-06/biolentzia_azaltzeko_saiakera.htm
Fiskalak biolentziaren erabileraz egindako kontakizuna goitik behera babestu zuen Millok. Haren esanetan, «giro gatazkatsu bat» nagusitu zen Katalunian 2017ko irailean. «Jazarpen kasu asko» egon zirela nabarmendu zuen — «100-150 ekintza biolento zenbatu nituen hainbat udalerritan»—. Defentsen abokatuek horiei buruzko informazio gehiago eduki nahi izan zutenean, adierazi zuen ahoz eman ziotela gertaera horien berri, ez idatziz. Xavier Melero legelariak galdetu zion ea U-1ean soilik bost atxilotu egotea bat zetorren atzo emandako lekukotzan deskribatutako giroarekin. «Hori mossoei galdetu beharko zenieke», erantzun zion Millok.

Eta Zoidok eta Nietok bezala, jopuntuan jarri zuen Kataluniako Polizia autonomikoa. «Profesionaltasunaren ildoa gailendu beharrean, ildo politikoa gailendu zen mossoetan». Madrilek Katalunian zuen ordezkaria zenarentzat, ez zuten bete Kataluniako Auzitegi Nagusiak erreferenduma eragozteko emandako agindua.

U-1eko gertakariei helduz, Milloren esanetan herritarrez osatutako «giza harresiekin» topo egin zuten poliziek. Haiek «legearekin bat eginez, proportzionaltasunez eta profesionaltasunez» jokatu zutela adierazi zuen, atzo. 2017ko urriaren 6an egindako adierazpenetan Generalitatearen jarrera kritikatu zuen, baina galdeketa eguneko indarkeria zela-eta barkamena eskatu zuen.

Biolentzia justifikatzeko baliatu zuen, atzo, agenteetako batek kontatu ziona. «Agente batek azaldu zidanez, Fairy xaboia isuri zuten hauteslekuen sarreretan, erori eta buruan ostikoak jotzeko».

Milloren hitzen harira mintzatu zen, atzo, Elsa Artadi Generalitateko bozeramailea, eta Madrilen ordezkari ohiari «erridikulua» egitea leporatu zion. «Biolentzia bakarra hori da [poliziena]. Hori epaitzen egon beharko zuten».

Lekukotza oso luzeak

Luze jo zuen Milloren deklarazioak —lau ordu pasatxo, goizean—, eta Perez de los Cobosekin gaur jarraituko dute. Hiru bat orduz aritu zen deklaratzen Guardia Zibileko koronela, 20:30 arte, harik eta Manuel Marchena epaimahaiburuak saioa etetea erabaki zuen arte. Berez, ordu erdiko tartea aurreikusita zeukan lekuko bakoitzarentzat...

Perez de los Cobosek behin baino gehiagotan azpimarratu nahi izan zuen hasieratik eduki zuela harreman «zaila» Josep Lluis Trapero mossoen maiorrarekin. Kataluniako Auzitegi Nagusiak galdeketa eragozteko emandako agindua izan zuen gogoan.Horren arabera, erreferenduma eragotzi behar zen, baina «herritarren elkarbizitza normalari eragin gabe». Perez de los Cobosen esanetan, Carles Puigdemont Generalitateko presidente kargugabetuak hori aipatu zuen U-1eko dispositiboa diseinatzeko hiru egun lehenago egindako batzarrean. «Puigdemonti esan nion ez zezala substantiboa adjektiboarekin nahastu. Tematuta zegoen magistratuak [Mercedes Armas] elkarbizitzaz esandakoekin». Guardia Zibilarentzat, poliziek «gogortasun handiari» egin behar izan zioten aurre, hauteslekuetara heltzeko. «Jende multzoak zeuden, indar fisikoa erabiliz agenteei sarrera eragotzi nahi zietenak». Hori bai, esan zuen polizien jokabidea «guztiz fina» eta «neurritsua» izan zela. Consuelo Madrigal fiskalak galdetu zion ea zergatik eten zituzten oldarraldiak arratsaldean. «Goizean baino polizia oldarraldi gutxiago izan ziren arratsaldean, baina hori planeatuta zegoen. [...]. Inork ez zigun agindurik eman». Haren ustez, «etsaikeria» giroak «ziztu bizian» egin zuen gora irailean. ]]>
<![CDATA[Erantzukizunaren jarioa aldatuz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1914/019/001/2019-03-02/erantzukizunaren_jarioa_aldatuz.htm Sat, 02 Mar 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1914/019/001/2019-03-02/erantzukizunaren_jarioa_aldatuz.htm
Mariano Rajoyk, Soraya Saenz de Santamariak eta Juan Ignacio Zoidok alde guztien galderei erantzunez edo erdi-erantzunez adierazi dutenez, haiek ez zuten zerikusirik izan U-1eko polizia operatiboarekin. Ez zekiten ezer haren diseinuari buruz. Antza, ez zegokien haiei hori jakitea; hala esan dute. Harritu plantak eginez, «guk?» galdetzea bakarrik falta izan zaie. Urte eta erdi geroago ez omen dakite poliziei nork agindu zien bozkatu nahi zuten herritarrei oldartzeko. Ez eta nork erabaki zuen, arratsaldearen erdian edo, agenteak erretiratzen joan zitezela ere, borraz kolpeak emateari, jendea arrastaka eramateari utz ziezaiotela. Irudiak gogoan iltzatuta zituzten ordurako Bruselako agintariek.

Pista bat, gutxienez, eman zuen Zoidok, Espainiako segurtasun indarren arduradun politiko nagusia zenak: aginduak «operatiboek» eman zituztela. Horrenbestez, gehienetan «ez dakit» erantzun zuen erantzukizunaren printzipioaren norabidea aldatuz, edo, amnesiak jota, «ez dut gogoratzen» bestela. Haren menpeko agintarien eta polizien esku utzi du oldarraldiek eragindako 1.000 zauritu pasatxoren erantzukizuna zuritzen ahalegintzeko ardura. Etzi eta asteartean dira horietako batzuk deklaratzekoak.

Espainiak nola funtzionatzen duen ez dakien edonorentzat harrigarria gerta daiteke jokabide hori. Funtzionatzeko modu horren berri dutenak, ordea, ez dira askorik eskandalizatu, eta, beharbada, hori da larriena.

Lekuko guztiekin egin bezala, Manuel Marchena epaimahaiburuak galdetu zion Zoidori ea egia esango zuen. «Zin egiten dut», erantzuna. Galdeketak iraun zuen 150 minutuetan zer adierazi zuen aintzat hartuta, bitako bat: edo erantzukizunari dagokion hierarkia ez zegoen batere argi PPren gobernuan, edo Zoidok ez zuen egia esan. Eta lekukoak egia esatera behartuta daude...

Espainiako Zigor Kodearen VI. kapitulua testigantza faltsuei buruzkoa da, eta 458.1 artikuluak dio auzi judizialean egia esaten ez duenari sei hilabete eta bi urte arteko kartzela zigorra, eta hiru eta sei hilabete arteko isuna ezarriko zaiola. Egia «hitz-erdika» arituz «aldatzen» dutenak zigortzen ditu, berriz, 460. artikuluak. Badago, berez, lekukoei delitu hori edo justizia oztopatzearena egozteko aukera.

Zoidoren esanetan, ez zekien ezer polizia operatiboari buruz, baina polizien «profesionaltasuna» defendatu zuen. Hori gogoratzen du. Bazekien, gainera, poliziek hautetsontziak lapurtu ez zitzaten, bozkatzera joandakoak trebatuak izan zirela «erresistentzia aktiboa eta antolatua» egiteko eta «giza ezkutuak» sortzeko.

Akusatuen zenbait abokaturen esanetan, Espainiak sekulako gaitasuna du kritikak jasotzeko. Hori argi geratu da, bai, Barne ministro batek adierazi duenean arrastorik ere ez zuela Espainiaren batasuna arriskuan jar zezakeela kontsideratzen zuten galdeketarako dispositibo polizialaz. Kataluniako subiranistei leporatzen zaiena da inozoegiak izan zirela Espainiako Estatuaren erreakzio errepresiboa ez aurreikusita. Kasu honetan Espainiako presidentea eta Barne ministroa zirenak ari dira herritarrak eta epaimahaia bera inozotzat hartzeko ahaleginean. Rajoy, agian, aho bete hortz geratu zen herenegun, ikusita Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak memoria ona duela, zehatz-mehatz deklaratu zuela, argituz noiz bildu zen aurrez aurre harekin, noiz hitz egin zuen telefonoz... Rajoyk ez zuen gogoratzen.

Ahalegina Jose Antonio Nieto Segurtasun idazkaria zenak, Zoidoren bigarrenak, eta Diego Perez de los Cobos operatibo hura koordinatu zuenak egin beharko dute etzi eta asteartean, hurrenez hurren. Bi gauza justifikatu beharko dituzte: Zoidok eta Rajoyk nolatan ez omen zuten operatiboaren berri; eta zergatik erabaki zuten herritarrei oldartzea, Kataluniako Auzitegi Nagusiaren agindua zenean erreferenduma eragoztea, baina «herritarren elkarbizitza normalari eragin gabe». Gertakari horiek direla eta, Perez de los Cobos Guardia Zibilaren koronelak lekuko gisa deklaratu zuen Pablo Llarena instrukzio epailean aurrean, eta adierazi «legea betetzea» zegoela elkarbizitzaren «gainetik». Perez de los Cobos: torturagatik auzipetua, eta Fuerza Nueva eskuin muturreko alderdiko ordezkari izandako baten semea.

Akusatuak ere galdeketaren antolakuntzari buruzko erantzukizuna lausotzen saiatu dira. Haiek, ordea, defendatzera behartuta daude...]]>
<![CDATA[Zoidok adierazi du ez zuela zerikusirik izan U-1eko polizia operatiboarekin]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2106/018/002/2019-03-01/zoidok_adierazi_du_ez_zuela_zerikusirik_izan_u_1eko_polizia_operatiboarekin.htm Fri, 01 Mar 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/2106/018/002/2019-03-01/zoidok_adierazi_du_ez_zuela_zerikusirik_izan_u_1eko_polizia_operatiboarekin.htm
Zoidok, gainera, auzitan jarri zuen egun hartan mossoek izandako jarrera. «Mossoek agindu judizialak bete izan balituzte, ez zen ezeren beharrik egongo». Mossos d'Esquadraren dispositiboa «guztiz murritza» izan zela nabarmendu zuen. 2016 eta iaz artean ministro izan zenak atzo esan zuenez, erreferendum egunean ez zuen «istiluen kontrako» mossoen «unitaterik» ikusi. Eta Josep Lluis Trapero orduan Kataluniako Polizia autonomikoaren maiorra zena jarri zuen jopuntuan: «Antza, Trapero ez zen oso lankidetza zela. Ez zitzaion gustatzen [Diego, Guardia Zibilaren koronela] Perez de los Cobosek koordinatua egotea, eta mesfidantza planteatzen zuen». Auzitegi Nazionalean epaituko dute Trapero, sedizioa eta antolakuntza kriminala egotzita. Zoidok gaineratu zuen mossoei «laguntzeko» bidali zituztela Espainiako 6.000 polizia Kataluniara. Xavier Melero defentsen abokatuetako batek galdetu zion ea kopuru hori nahikoa ote zen 2.200 hautesleku ixteko. «Nik ez nuen egin beharrekoari buruzko agindurik eman», errepikatu zuen.

Bestalde, poliziek U-1ean izandako jarrera defendatu zuen. «Batzuetan, ordena konstituzionala berrezartzeko, ez dago indarra modu arrazoizkoan erabiltzea beste erremediorik». Eta salatu zuen herritarrak «antolatuta» zeudela «giza ezkutuak» sortzeko, eta polizien kontrako «jarrera biolentoak» izan zirela.

Colau eta Rufian

Ada Colau Bartzelonako alkateak ere lekuko gisa deklaratu zuen, eta Poliziaren «oldarraldi basatiak» salatu zituen. Epaiketaren izaera politikoa kritikatzeko baliatu zuen abagunea. «U-1arengatik bagaude hemen, milioika pertsonak egon beharko genuke». Gabriel Rufian Espainiako Kongresuan ERCren diputatua denak deklaratu zuen Colauren aurretik, eta azpimarratu zuen U-1ean ez zekiela «basatiei» aurre egiten ari zirenik.

Epaiketak astelehenean jarraituko du, beste lekuko batzuen deklarazioekin.]]>
<![CDATA[Erantzukizuna besteena baita]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1928/002/001/2019-02-28/erantzukizuna_besteena_baita.htm Thu, 28 Feb 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1928/002/001/2019-02-28/erantzukizuna_besteena_baita.htm
Lekukoen txanda iritsi zen atzo prozesu subiranistaren kontrako epaiketan, eta Rajoyk, denen artean nabarmenenak, azpimarratu zuen Artur Mas eta Carles Puigdemont Generalitateko presidente izan zirenei «argi» utzi ziela ezin zela konstituzioa urratzen zuen ezer negoziatu; ez behintzat, bera presidente zen bitartean. «Jakitun ziren nik ez nuela Espainiaren batasuna akabatzeko erreferendum bat baimenduko». Rajoyren esanetan, «aspertu» arte «ohartarazi» zien bide horrek ez zuela «inora» eramaten. Atzo esan zuenez, Generalitateko agintariei jakinarazi zien «arriskatzen» ari zirela.

Horren guztiaren ondorioz, Rajoyk Generalitatea bera bihurtu du 2017ko urriaren 1eko galdeketan Espainiako Poliziak erabilitako indarkeriaren erantzule. «Erabakiak hartu izan ez baziren, ez ginateke hemen egongo, eta ez ziren U-1eko gertaerak gertatuko», bota zuen. Ez zuen zerikusirik eduki egun hartarako polizia operatiboan, eta 2001etik 2002ra Espainiako Barne ministro izan zeneko garaiaz gogoratu zen: «Inoiz ez nuen erabaki bat bera ere hartu polizia operatibo bati buruz».

Haren hitzetan, Generalitateak ez zuelako erantzukizunez jokatu ezarri zuen Madrilek 155. artikulua, autonomia bertan behera uzten duena. «Poliziak jazarriak diren egoerak ez dira normalak». Irailean eta urrian Katalunian izan zuten egoera «salbuespenezkoa» zelako aplikatu zuen, «behartuta», PSOEren eta Ciudadanosen oniritziarekin. «Muga-mugako egoeretarako aurreikusitako artikulua da».

Herri akusazioak, Voxek, galdetu zion ea zergatik ez zuen erabaki 116. artikulua ezartzea, salbuespen eta setio egoerak arautzen dituena. «155.a operatiboagoa eta justuagoa zela uste genuen. Setio eta salbuespen egoerek norbanakoen eskubideei eragiten diete. Gobernu bat kargugabetzea zen kontua», justifikatu zuen Espainiako presidente ohiak. «Setio eta salbuespen egoerak aztertu ziren... baina ez genion denbora askorik eskaini horri», gehitu zuen geroago, defentsako abokatuekin hitz egiten hasi zenean.

Voxekoei erantzuten hasi zen —ia bi ordu iraun zuen, guztira, galdeketak—, eta herri akusazioak jakin nahi izan zuen ea Generalitateko kideekin mintzatu zen. Rajoyk erantzun zien baietz, politikan «ohikoa» dela alderdien artean elkarrizketak izatea. Baina nabarmendu nahi izan zuen Masi «lehen bileratik» eman ziola bere asmoen berri. Puigdemonti ere «aurrez aurre, idatziz edo jendaurreko adierazpenen bidez» adierazi zion Espainiako Kongresura joateko, eta «bere posizioa» han defendatzeko.

Fidel Cadena fiskala hasi zenean galderak egiten, Puigdemontek 2017ko urriaren 10ean Kataluniako Parlamentuan egindako eta segituan etendako independentzia aldarrikapena izan zuten hizpide. Rajoyk gogoratu zuen urriaren 11n gutun bat bidali ziola Generalitateko presidente kargugabetuari. Haren esanetan, jakin nahi zuen ea independentzia aldarrikatu zuen bezperako osoko bilkuran. PPko lider ohiaren hitzetan, bi gutun bidali zizkion, bitan erantzun zion presidente kargugabetuak, baina jakin nahi zuena argitu gabe. Horrek bultzatu zuen 155. artikuluaren ezarpena bizkortzera; baita urriaren 27ko aldebakarreko independentzia aldarrikapenak ere. Akusatu gehienek haien deklarazioetan adierazi dutenez, aldarrikapen hark ez zuen balio juridikorik. Rajoyrentzat ez zen «sinbolikoa» izan.

Urkullu eta Ortuzar

Estatuaren abokatuak jakin nahi izan zuen ea Madrilek zergatik ez zuen 2017ko urrian bezala jokatu 2014ko azaroan, Generalitateak galdeketa batera deitu zuenean. «Batak ez zuen bestearekin zerikusirik. [2014ko] Hura ez zen loteslea, nahiz eta ez zen eredugarria izan». Gaineratu zuen orduan ez zela erreferendum legerik onartu, eta ez zela aldebakarreko aldarrikapenik egon. Halere, zazpi urtez Moncloako maizterra izan zenak behin baino gehiagotan esan zuen urriaren 1ean ez zela erreferendumik egon.

Hasieran urduri hasi zen, zenbaitetan zalantza egin zuen, eta kontraesanetan erortzeko zorian egon zen, gainera. Esate baterako, goizeko deklarazioetan esandako zerbait aipatzekotan egon zen —arratsaldean aritu zen Rajoy—, eta horretaz konturatu zen Jordi Pina, defentsen abokatuetako bat. Izan ere, batetik, lekukoak egia esatera behartuta daude; eta, bestetik, ezin dira elkarrekin komunikatu. Erreakzionatu zuen Rajoyk: «Egunkariak irakurtzen ditut; egunkari digitalak».

Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak Madrilen eta Generalitatearen artean «bitartekari» lanak egin zituen galdetu zion Pinak berak. «Ez zen inolako bitartekaririk egon». Katramilatu egin zen Rajoy. «Jende askorekin» hitz egiten zuela erantzun zion. Ea Urkullurekin aurrez aurre bildu zen jakin nahi zuen abokatuak. Presidente ohiak ez zuen argitu. «Batzuekin pertsonalki bildu nintzen, beste batzuekin telefonoz hitz egin nuen... Zaila da gogoratzea», azaldu zuen. «Ortuzarrek ere deitu zidan», gehitu zuen burlaizez. Ondo oroitzen zuen, ordea, Masekin sei aldiz bildu zela, eta Puigdemontekin birritan.

Aurrekonturik gabe

Cristobal Montoro Espainiako Ogasun ministroa izandakoak deklaratu zuen Rajoyren ondoren, eta nabarmendu Generalitateak ez zuela erreferendum bat antolatzeko modurik, haren kontuak Madrilek kontrolatzen baitzituen. «Ez zuen aurrekonturik». Montorok iazko apirilean elkarrizketa batean adierazi zuenez, Generalitateak ez zuen diru publikorik erabili horretarako. Garrantzia kendu nahi izan zion adierazpen horri, eta beste modu batean justifikatu nahi izan zuen akusatuei egozten zaien diru publikoaren erabilera bidegabearen delitua. «Norbaitek toki publiko bat ireki du legez kanpoko ekintza bat egiteko. Nola ez da bada funtsen erabilera bidegabea egongo?».

Soraya Saenz de Santamaria Espainiako presidenteorde zenak goizean deklaratu zuen, eta Rajoyren antzera mintzatu zen. Hark ere Generalitateari egotzi zion U-1eko indarkeriaren erantzukizuna: «U-1eko irudiak ez ziren atseginak, baina ez ziren gertatuko giza harresiak egitera deitu izan ez balute».

Politikarien lekukotzekin jarraituko dute gaur Auzitegi Gorenean, eta aurrenekoa deklaratzeko Urkullu izango da (10:00). Haren ondoren deklaratuko dute Gabriel Rufianek (ERC) eta, besteak beste, Ada Colau Bartzelonako alkateak, eta Juan Ignacio Zoido 2017ko irailean Espainiako Barne ministro zenak.]]>
<![CDATA[Erasora eginez defendatu dute beren burua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2019-02-27/erasora_eginez_defendatu_dute_beren_burua.htm Wed, 27 Feb 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2019-02-27/erasora_eginez_defendatu_dute_beren_burua.htm
Arratsaldeko saioan deklaratu zuen Forcadellek, 16:20etik 19:50era. Manuel Marchena epaimahaiburuak askotan esan du gertakariak ari direla epaitzen, baina Consuelo Madrigal fiskalak ganberako presidente kargugabetuari egin zion lehen galderak zerikusia zuen Forcadell ANC Biltzar Nazional Katalaneko presidente izan zen garaiarekin -2012tik 2015era-. Eta, horrekin lotuta, zera nabarmendu zuen Olga Arderiu bere abokatuaren galderei erantzuten ari zela: «Ez dut ulertzen zergatik epaitzen nauten hemen, tramiteak Mahaiko nire kideek onartutako berak badira». Horiek Kataluniako Auzitegi Nagusian epaituko dituzte, desobedientziagatik. «Tira, ulertzen dut», gaineratu zuen. Arderiuk BERRIAri adierazi zionez, fiskalek ANCko presidentetza hori ordainarazi nahi diote.

Urriaren 1eko gertakariei dagokienez, Espainiako polizien «ankerkeria» salatu zuen. «Biolentzia bakarra Espainiako Poliziak eta Guardia Zibilak gauzatutakoa izan zen». Fiskalarekin tentsio une dezente izan zituen, eta hark galdetu zion ea ba ote zekien zazpi agente zauritu zituztela egun hartan: «Dakidana da hamazazpi agente ikerketapean daudela», erantzun zion Cuixartek. Haren ustez, U-1ean gertatutakoa «duintasun kolektiboko ariketa bat» izan zen. Desobedientziaren bidea ibiltzera deitu zuen -«erreferendumak egiten segituko dugu, harik eta Poliziaren biolentziarik gabeko bat egin eta emaitza ezarri arte»-, eta plazaratu zuen auzia elkarrizketa bidez soilik konpondu ahal izango dela. «Estatuko botere gehienek ez dute hori ulertzen oraindik». Eta fiskalak aipatu zionean Twitterreko txio batean «asalto batez» mintzo zela, Cuixartek hori baliatu zuen estatuari leporatzeko sasoi hartan webguneak «sistematikoki» ixten zituela. «Turkian bezala», errematatu zuen.

Politikari presoa ez baizik «preso politikoa» dela nabarmendu zuen, eta gaineratu iazko urtarrilean Pablo Llarena auziaren instrukzio epailearen aurrean deklaratu zuenean bere helburu bakarra zela kartzelatik ateratzea. «Orain ez da nire lehentasuna. Preso politiko bat naiz, eta nire lehentasuna da Kataluniako gatazka politikoa konpontzea».

4.000 bazkide gehiago

Omnium Culturalek jakinarazi zuenez, Cuixartek deklaratu zuen orduetan 4.000 bazkide gehiago erregistratu zituen elkarteak. Bestalde, Forcadellen abokatuek demanda bat aurkeztu zuten atzo Europako Giza Eskubideen Auzitegian, iritzita neurriz kanpokoa izan dela beren bezeroari ezarritako behin-behineko espetxealdia. Datozen bi egunetan, politikariek deklaratuko dute. Gaur, Mariano Rajoyren txanda izango da (16:00). ]]>
<![CDATA[Lekukoen deklarazioetan «debate ideologikoa» eragotziko du Gorenak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2019-02-26/lekukoen_deklarazioetan_debate_ideologikoa_eragotziko_du_gorenak.htm Tue, 26 Feb 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2019-02-26/lekukoen_deklarazioetan_debate_ideologikoa_eragotziko_du_gorenak.htm
Epaiketako hamabi akusatuen artean haiek izango dira deklaratzen azkenekoak. Azken orduko ezustekorik gertatu ezean, epaiketa bihar sartuko da lekukoen fasean. Lehendabiziko lekukoak, aste honetan Gorenetik igaroko direnak, agintari politikoak izango dira. Mariano Rajoy 2017ko irailean eta urrian Espainiako Gobernuko presidentea zena, esate baterako, biharko deituta dago. Lekukoak behartuta daude egia esatera —lekukotza faltsuaren delitua egotzi diezaiekete, bestela—, eta alde guztien galderei erantzun behar diete. Josep Rullen, Jordi Turullen eta Sanchezen abokatu Jordi Pinak eskatu zuen Rajoy lekuko izatea, eta galdetuko diona izango da, adibidez, zer egin zuen haren gobernuak Katalunian ustez gertatzen ari zen matxinadaren aurrean. Galdetuko dio ea zergatik ez zuen ezarri halako egoeretarako pentsatutako alarma edo salbuespen egoerarik. Halere, Goreneko iturriak aipatuz zenbait hedabidek kaleratutakoaren arabera, epaimahaiak «debate ideologiko bat» eragotzi nahi du lekukoen deklarazioetan. Horregatik, galderen eta erantzunen kontrolean «oso zorrotz» jokatuko du. Kontuan hartu behar da herri akusazioaren, hots, Voxen galderei erantzun beharko dietela, gainera. Dena den, aintzat hartu behar da fiskalak beraiek izan zirela auzia eremu politikora eraman zutenak duela bi aste, epaiketaren aurretiazko kontuetan.

Eta fiskalek ez dute asmatu, bestalde, matxinadaren kontakizuna osatzerakoan. Forcadelli ere delitu hori leporatzen diote, eta galdetuko diote 2017ko irailaren 6an eta 7an erreferenduma egiteko legeen tramitazioaz, baita urriaren 27an parlamentuak egindako independentzia aldarrikapenaz ere. Azken horri, hain zuzen, balio juridikoa kendu diote Gorenean deklaratu duten akusatu guztiek. Cuixartek, berriz, autodeterminazio eskubidearen defentsa egingo du.

Rajoyk, bestalde, bi gobernuen artean negoziaziorik egon ote zen argitu beharko du. Santi Vilak izan ezik, gainontzeko akusatuek esan dute ezetz, ez zela halakorik egon. Rajoyk beti adierazi izan du «erreferenduma edo erreferenduma» proposatzen zuela Carles Puigdemont Generalitateko presidente kargugabetuak.

Diru publikoa bidegabe erabiltzearen ustezko delitua ere plazaratuko dute hurrengo egunetan. Akusatuek azpimarratu dute euro bat bera ere ez zutela jarri galdeketarako, eta Cristobal Montoro Ogasun ministro zenak gauza bera nabarmendu zuen iazko apirilean. Bihar deklaratuko du. Datorren astetik aurrera, gainontzeko lekukoen txanda izango da; horietako asko poliziak dira. Francesc Homs Pinaren laguntzaileak esan duenez, Gorenak jakinarazi die apirilaren 12rako bukatu nahi duela epaiketa.]]>
<![CDATA[«Helburu jakin batera iristeko bideak eraikitzen jakin behar dugu»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1917/020/001/2019-02-24/helburu_jakin_batera_iristeko_bideak_eraikitzen_jakin_behar_dugu.htm Sun, 24 Feb 2019 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1917/020/001/2019-02-24/helburu_jakin_batera_iristeko_bideak_eraikitzen_jakin_behar_dugu.htm convergent-en izen berriarekin, PDeCAT Alderdi Demokrata Europar Katalanarekin. Ez daki convergent-en «espazioaren» hautagaia izango ote den apirilaren 28ko Espainiako Gorteetarako hauteskundeetan. «Ea nola konpontzen dugun Espainiako politikan jarraitu beharreko estrategiari buruzko alderdi barruko debatea».

Oriol Junquerasek eta Joaquim Fornek deklaratu zutenean egon zinen Auzitegi Gorenean. Epaiketa nola ari zara bizitzen?

Epaiketa honetan lagunak dauzkat. Joaquim Forn eta biok elkarrekin hasi ginen zuzenbidea ikasten, 1982an. Josep Rull 17-18 urterekin ezagutu nuen, Terrassan, eta gero elkarrekin ibili ginen Convergenciaren gazte taldean. Alderdian dudan lagunik onenetako bat da Josep [Rull]. Beraz, tristura eta sumindura sentipen batekin bizi duzu. Eta, aldi berean, ikusita epaiketa nola doan, akusatuek esandakoak entzunda, oso argi dago Katalunian ez zela egon ez sediziorik, ezta matxinadarik ere. Horrek agerian uzten du behin-behineko kartzelaldien injustizia, eta fiskaltzaren eta Estatuko abokatuaren akusazioen absurdoa.

Inoiz adierazi izan duzu agintari batzuk preso edukitzeak politika egitea «eragotzi» dezakeela, «arrisku hori» dagoela. PSOEren aurrekontuak ez onartzea erabakitzerakoan, zenbateko pisua eduki du egoera prozesal horrek?

Iazko urtearen amaieran idatzitako artikulu batean, Jordi Sanchezek argi utzi zuen hutsegite bat zela aurrekontuak eta presoak lotzea. Horrenbestez, aurrekontuei buruzko eztabaidan, ez ditugu bi kontuak lotu nahi izan. Baina egia da prozesu judiziala anormalitate politiko bat dela, eta horrek oso zail egiten du debate politikoa normal gertatzea. Eta, epaiak kartzela zigorrak badira, are zailtasun gehiago edukiko du elkarrizketa politikoak hurrengo legegintzaldian. Horrek guztiak erakusten du [Mariano] Rajoyk hutsegite izugarria egin zuela gizarte katalanak planteatzen zion erronka demokratikoari zigor kodearen bidez erantzunez. Eta, bestalde, aintzat hartu behar da, gainera, estatuak eskakizun katalanari aurre egiteko ordaindu duen prezioa dela sistema demokratikoaren higadura, eskubideen eta askatasunen urradura...

Baina ez dirudi estatuari askorik inporta zaionik...

Antza, Espainiaren batasunagatik, prezio hori ordaintzeko prest dago estatua.

Espainiako Gobernuak leporatzen dizue Kataluniako herritarrak galtzen atera direla aurrekontuak ez onartuta. Zerbait galdu dute?

Niri gustatuko litzaidake aurrekontuaren tramitazioa hastea, eta gustatuko litzaidake aurrekontu horien politika sozialaz, ekonomikoaz eztabaidatzen hastea. Izan ere, onartu izan diren beste aurrekontu batzuk baino hobeak izanda objektiboki, ez ziren Kataluniak behar zituen aurrekontu onak. Oso eszeptikoak ginen, esaterako, aurreikusita zegoen inbertsio publikoari buruzko gauzatze mailari zegokionez, aintzat hartuta azken urteetan izandako inbertsio publikoaren gauzatzea. Baina puntu horretara heldu baino lehen, exijitzen zen gobernuaren konfiantza politikoa edukitzea, sakoneko kontuari, hots, Kataluniaren eta estatuaren arteko gatazka politikoari dagokionez.

Hau da, onartuak ez izateko arrazoia ez zen izan aurrekontuak ez zirela hain onak...

Negoziazio politiko horren porrota hartu behar da kontuan. Baina [Pedro] Sanchezek egiazki onartu nahi zituen aurrekontu horiek? Egun batzuetan, iruditu zitzaigun Sanchezek egiazki nahi zituela aurrekontuak onartu, eta benetan zegoela arrisku politikoak hartzeko prest. Baina, azkenean, amore eman zien eskuinari eta bere alderdiko guardia zaharrari.

Quim Torrak, Carles Puigdemontek, zuk zeuk, akusatuek... elkarrizketa eskatzen duzue. Baina alde bakoitzaren marra gorriak ondo markatuta daude. Marra gorri horiek apur bat aldatu behar dira elkarrizketari berriro heltzeko?

Onartu beharra daukagu hitz eginez bakarrik konpondu daitekeela gatazka, eta akordioak lortzeko borondatea edukiz. Eta horrek esan nahi du mundu guztiak arriskatu beharra daukala, eta mundu guztiak eduki behar duela bereei kontatzeko kemena.

PSOEren kasuan zer litzateke arriskatzea?

PSOEren kasuan, arriskatzea litzateke onartzea irtenbidea demokratikoa izan daitekeela soilik. Baieztapen hau ez da gurea, baizik eta Espainiako erregearena, printzea zela egina: «Kataluniarrek nahi duten hori izango da Katalunia».

Independentisten %47,5 nahikoa da nahi hori legitimatzeko?

Erreferendum bat negoziatzen egongo bagina, eztabaidaren zati batek zerikusia edukiko luke, ziurrenik, behar diren parte hartze quorumekin; eta behar diren quorumekin, ulertzeko emaitzak bi aldeak behartzen dituela. Zer betebehar ezartzen dizkion emaitzak alde bakoitzari, zer ondorio dituen, eta ea aukerarik dagoen beste erreferendum bat planteatzeko denbora bat pasa eta gero... Nazioartean badira marko batzuk ahalbidetuko zutenak erreferendum horri buruzko arautegi demokratiko bat eraikitzea.

Gutxienez hitz egiten jarraitu ahal izateko, Kataluniako Gobernua konformatuko litzateke, hasieran, esparru ez oso zehatz batekin?

Helburu jakin batera iristeko bideak eraikitzen jakin behar duzu. Alde horretatik, ez naiz batere izenak jarri zalea. Zer interesatzen zaigu katalanoi? Hiru gauza gutxienez. Batetik, garenarengatik aitortuak izatea. Bigarrenik, behar dugun boterea edukitzea interesatzen zaigu, gizarte horri erantzuteko. Eta, hirugarrenik, erantzun horiek erantzun diezaiotela gure lehentasun kolektiboei. Ez dago behar horiek definitzen dituzten substantiboekin obsesionatzeko beharrik. Heldu diezaiogun funtsezkoari.

Kontzeptualizazio kontu hutsa da, orduan?

Ez, ez. Gatazka politikoaren erdigunea epaiketaren epaietatik harago doa, 2012an hasitakotik harago. Gertatzen ari dena ez da koiunturala. Duela 500 urtetik dago bi errealitate nazionalen arteko tentsioa. Horri erantzun egin behar zaio. Katalanen %48k adierazi dute jada ez zaiela interesatzen Kataluniak Espainiarekiko eduki duen mendekotasun harremana. Euskal Herrian gertatzen zenarekin lotuta, sasoi hartan esaten zen biolentziarik gabe edozertaz hitz egin zitekeela.

Orain diote edozertaz hitz egin daitekeela, baina konstituzioaren barruan bada.

Eta konstituzioaren barruan hitz egiteko prest nago, baina, beste gauza batzuen artean, Espainiako lege esparrua aldatzea posible egiteko. Auzia konpontzeko borondate politikoarekin...

Madrilek ez du borondate hori.

Ez, ez du. Beraz, tematu behar dugu eduki dezan. Ez dago beste alternatibarik. Gatazka politikoak bide politikoetatik konpontzen dira, edo biolentziaren bidetik; ez dago hirugarren biderik.

Apirilaren 28ko hauteskundeen ondoren eskuinak eta eskuin muturrak osatutako ardatza Moncloara iritsiko balitz, ezingo litzateke bide politikorik ibili.

Boterera iritsiko balira, garai ilun bat hasiko litzateke; ez katalanentzat, baizik eta estatuko herritar guztientzat.

Eta, orduan, non geratuko litzateke prozesu subiranista?

Katalanen eusteko eta aurre egiteko gaitasunean geratuko litzateke prozesu subiranista. Eta, gizarte katalanak eutsi egin bazion 40 urteko diktadurari, eutsiko dio lau urteko eskuinaren hirukoteari. Bilbokoa ematen dut hau esanda, baina Katalunia boteretsuegia da haren kontra gobernatzeko.

Independentistek, oro har, Europak epaile lanak egingo zituela uste zuten hasieran. Zer rol jokatzen du auzian?

Nik badut konfiantza Europarengan. Munduan Europa ordezkatzen duten balioek aurrera egitea nahi badugu, europarrok kondenatuta gaude integrazio politikoaren prozesuan pausoak ematera. Baina ez naiz inozoa. Alderdi barruan ere esan nuen Europako gobernuek ez ote zuten auzi honetan esku ez hartzearen politikaren alde egingo, nazioarteko komunitatean egin ohi den bezala. Ez da eduki behar begirada inozo bat munduaren funtzionamenduari buruz. Bi elementu erabakigarriak izango dira, ziurrenik, gure erabakiek Europan eragin bat izan dezaten. Batetik: zer gehiengok sostengatzen du independentzia eskaera? Eta, ziurrenik, %48 hori ez da nahikoa. Eta, bigarrenik, prozesuaren garbitasun demokratikoarekin obsesionatu behar dugu. Izan ere, azken urteotan diplomazialari batzuek komentatu izan didatenez, jendeak ulertzen du konponbidea erreferendum bat izatea, baina ez dute ulertzen %48 batekin horrek ondorio bat eduki dezan nahi izatea.

Torrak ez du baztertzen auziaren epaiaren ondoren Kataluniako Parlamenturako hauteskundeetara deitzea. Akusatuei ezarritako balizko kartzela zigor batek independentisten gorakada bat eragin dezakeelakoan daude hainbat sektore. Parlamentuaren, demagun, %60 subiranista balitz urtebete barru, Espainiak askoz ere presio handiagoa sentituko luke?

Parlamentuan zenbat eta gehiengo handiagoa eduki, orduan eta errazago jarriko diozu Europari irtenbidearen bilaketan parte hartzea, eta orduan eta zailago estatuko instituzioei horrek aurrera egin dezan eragoztea. Gure proposamenak babesten dituzten gehiengoek ahalik eta zabalenak izan behar dute. Horrek izan behar du gure obsesioa.

Zeuen alderdian, espazioan, bada saltsarik izenarekin. Zein izen erabiliko duzue Espainiako, udaletako eta Europako hauteskundeetan?

Sakoneko debatea da zer egin nahi dugun. Batzuek subiranismo lasai bare bat defendatzen dugu, bokazio eraginkorrekoa, exijentea planteamenduetan.

Presaka ibili zaretelako sentipena nagusitu da zuen artean?

Kritikoa izan naiz, eta 2012an edo 2013an idatzi nuen presaka ibiltzea modu bat dela Twitterren propaganda egiteko, baina modu ezin txarrago bat politika egiteko. Orain edo inoiz ez kontzeptuak etsia hartzera zaramatza politikan. Presaka aritzea izan da subiranismo katalanaren zati baten planteamenduetako bat, eta kontra etorri zaigu.

Convergent-en espazio berriak zer mezu zabalduko du hauteskunde kanpainan?

Autogobernuaren instituzioak sendotzeko beharra dagoela; kartzelaldiak eta erbestealdiak bukatzeko lan egin behar dugula; Kataluniaren etorkizuna katalanek erabakiko dutela dioen akordio politiko bat behar dugula; eta eskuinaren hirukoa eragozteko eta stablishment-ak nahi duen PSOE-Ciudadanos ituna eragozteko indarra behar dugula Espainiako Kongresuan.

Zer egingo duzue zuen botoak ezinbestekoak badira Sanchez berriro presidente izan dadin? Iazko ekainean Rajoy zentsura mozio baten bidez kendu zenutenean bezala, berriro hari eman?

Nire bizitza parlamentario luzean harrotasun handienetakoa sentitu dudan egunetako bat izan zen zentsura moziokoa. Helburua bete genuen Rajoy kenduz. Sanchezek ulertu beharko du elkarrizketa politikoa berriro ireki behar dela, hori gabe Sanchezek ezingo baitu Espainian gobernatu. Ez badu Ciudadanosekin itun bat egiten nahi, Sanchezek elkar ulertu beharko du zentsura mozioa posible egin genuenokin; ez dago beste alternatibarik.]]>