<![CDATA[Igor Susaeta | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 07 Mar 2021 03:19:08 +0100 hourly 1 <![CDATA[Igor Susaeta | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Zubietan industria hondakinak erraustea defendatu du Asensiok]]> https://www.berria.eus/albisteak/194467/zubietan_industria_hondakinak_erraustea_defendatu_du_asensiok.htm Wed, 03 Mar 2021 20:45:52 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/albisteak/194467/zubietan_industria_hondakinak_erraustea_defendatu_du_asensiok.htm Zubietako plantan (Gipuzkoa) industria hondakinak errausteari, eta gaur,Gipuzkoako Batzar Nagusietan,Gipuzkoako Ingurumen Diputatu Jose Ignacio Asensiok defendatu egin du hori egin ahal izateko ingurumen baimen bateratuan IBBan egindako «aldaketa»,EH Bilduren galdera bati erantzunez. GHK Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioaren eskaera onartuz,Eusko Jaurlaritzak aldaketak egin dituIBBan, baina, Asensioren esanetan, «funtsean» ez da aldaketarik izan. Hiri hondakinak kudeatzeko azpiegitura bat da Zubietakoa, eta Ingurumen diputatu etaGHK-ko presidenteak adierazi du jasotzekoak diren industria hondakinak horiekin «parekagarriak» direla. Ainhoa Intxaurrandieta EH Bilduren batzarkideak nabarmendu du Europako 2018ko Hondakinen Zuzentarauak «argi eta garbi» zehazten duela zeintzuk diren hiri hondakinak eta zeintzuk ez. «Eta orain erreko direnak ez dira hiri hondakinak,eta ez dit balio esateak hiri hondakinen antzekoak edo asimilagarriak direla». Asensiok«Foru arau bat» izan du ahotan, eta azpimarratu du Gipuzkoako Hiri Hondakinen 2019-2030eko planak aurreikusten duela «hondakin korronte horien» kudeaketa planifikatzea; «besteak beste, industria hondakinenak». Eta aldaketa justifikatzeko, argudiatu du GHK-k zerbitzua ematen diela horretan ordezkatuta dauden mankomunitateei. «Azpiegiturak erantzun egin behar die mankomunitatearen eskaerei. Zer egingo dugu? Ez diegu zerbitzurik emango?». Egindako aldaketaren ondorioz, «beste bost LER kode» -zaborrak sailkatzeko Europak ezarritako zerrenda estandar bat erabiltzen da, LER zenbakiena- bilduko ditu IBBak, Asensioren hitzetan. Horrenbestez, ontzi arinak, material organikoa, papera, kartoia eta tamaina handiko hondakinen kudeaketa plantetako errefusak jaso ahal izango dira; «materialki balorizatu ezin diren plastikoak; hiri hondakinen antzeko hondakinak, birziklatu ezin daitezkeenak; bolumen handiko hondakin ez-birziklagarriak»,eta erretze prozesu osoa egin gabe duten hondakinak eta zepak, errauste prozesua «osatzeko». Intxaurrandietarentzat, LER horiek ez dira «asimilagarriak». «Gaindimentsionatuta» diseinatutakoa EH Bilduren ustez, galdetu izan dutenean ea Zubietan hiri hondakinez besteko hondakinik jasotzeko asmorik ba ote zegoen, administrazioak ezetz erantzun izan du. «Esan izan digute soilik hiri hondakinak 'balorizatzeko' zela», azadu du Intxaurrandietak, eta gogoraraziinstalazioaren kontratuan jartzen duela, hain zuzen, hiri hondakinentzako dela. Diseinatu zutenetik dago planta «gaindimentsionatuta», Intxaurrandietaren hitzetan. Eta datu batzuk eman ditu:esan du 200.000 tona erretzeko diseinatu zela, baina Gipuzkoan birziklatze tasa %50ekoa izanik eta helburua %70koa, 90.000 tona errefus egongo dela. «Desajuste bat dago. Beraz, nola elikatuko duzu erraustegia, 90.000 tona errefus daudenean soilik?», galdetu du. «Bi aukera» daude horretarako:bat, «fiktizioa», populazioaren hazkundearekin,eta bigarrena, «erreala», beste hondakin mota batzuk ere errez Zubietan. «Orain industrialak dira,eta aurrerantzean?», galdetu du EH Bildukoak. «Kezka» agertu du ez ote den «beste Zaldibar bat» gertatuko. «Hasten zara hondakin industrialekin, eta...». Intxaurrandietak bi galdera egin dizkio Asensiori: «Beste hondakin batzuk erretzeko baimenak eskatuko dituzue? Beste leku batzuetatik ekarriko dituzue hondakinak eta erre egingo dituzue?». Asensiok ez die galdera horiei erantzun, baina Zaldibar aipatuta ondokoa esan dio Intxaurrandietari:«Zaldibarko istripua gertatu zenean, mankomunitate guztiek azkar deitu zuten, hara eramaten zituztelako zenbait hondakin. Nola konpondu zuten? Zubietako azpiegiturari esker.». ]]> <![CDATA[Lege bat pandemiaren aurka]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2021-03-03/lege_bat_pandemiaren_aurka.htm Wed, 03 Mar 2021 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2021-03-03/lege_bat_pandemiaren_aurka.htm
Garamendiren arabera, Eusko Legebiltzarrean ordezkaritza duten talde parlamentarioen esku utziko dute zerbitzu juridikoek balizko legeaz osatutako txostena. Kazetariek galdetu zioten ea gero zer bide egingo duen legearen tramitazioak, ea hura onartzea urgentziazkoa ote den, eta sailburuak erantzun zuen «azkarrago» joango dela talde parlamentarioek «adostasunerako borondatea» azaltzen badute. Arnaldo Otegi EH Bilduren koordinatzaile nagusiak duela bi aste pasa esan zuenez, Urkulluk proposatutako legea «propaganda eta publizitatea» da. Garamendik ez du eperik jarri nahi izan: «Aurrena aztertu dezatela talde parlamentarioek, eta gero hitz egingo dugu». Javier Hurtado Turismo, Komertzio eta Kontsumo sailburuak (PSE-EE) ere hitz egin zuen atzo gobernu kontseiluaren ondorengo agerraldian, eta, galdetu diotenean ea zer iruditzen zaion txostena, adierazi zuen «positiboa» dela.

Zerbitzu juridikoen txostenean ere aldeko mezua argia da: «Legeak zehaztasuna, argitasuna eta segurtasuna eman ahal dizkie herritarrei eta gobernuari».]]>
<![CDATA[Pandemiaren aurkako legeak «segurtasun juridiko handiagoa» emango luke neurriak hartzean]]> https://www.berria.eus/albisteak/194419/pandemiaren_aurkako_legeak_segurtasun_juridiko_handiagoa_emango_luke_neurriak_hartzean.htm Tue, 02 Mar 2021 16:49:43 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/albisteak/194419/pandemiaren_aurkako_legeak_segurtasun_juridiko_handiagoa_emango_luke_neurriak_hartzean.htm <![CDATA[«Errepresaliek» bultzatutako salaketa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2016/008/001/2021-03-02/errepresaliek_bultzatutako_salaketa.htm Tue, 02 Mar 2021 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/2016/008/001/2021-03-02/errepresaliek_bultzatutako_salaketa.htm
Salaketa jarri dutenak Nekazaritza Departamentuko langileak dira: «Politikariak, teknikariak eta abokaturen bat». Diazek zehaztu du berak hemezortzi urtez lan egin zuela departamentu horretan, baina jada hamar urte daramatzala Ingurumenekoan. «Atentzioa ematen dit. Nire kontra doazen pertsonak, gezurtatuko ditudan alegazioak egin dituztenak, beste departamentu batekoak dira. Nire nagusiek nire lana ikertzea primeran iruditzen zait, baina beste departamentu batekoek egitea... Esaten dute agian delitu penal bat egin dudala».

Nabarmendu duenez, nola Ingurumen Departamentuko hala Nekazaritza Departamentuko basozainek dute isunak jartzeko eskumena. «Ingurumen Sailean nagoenetik, presioak jasaten ari naiz lan jakin batzuk egin ez ditzadan; ez didate, ordea, hori idatziz jakinarazten...».

Egiaztatu ahal izan du nola artxibatzen ziren berak jarritako isun batzuk, eta zigortutakoek nola esaten zioten aurpegira isun horiek ez zutela biderik egingo. «Niri hau esan izan didate: 'Jarri isuna, jarri. Aldundian lagunak ditugu, eta kendu egingo dizkigute'». Ikusten zuen, adibidez, zigortuta behar zuten ezkutuko ehiztari batzuek ehizatzen jarraitzen zutela. «Joaten zinen haiengana, eskatzen zenizkien paperak, eta behar bezala zituzten». Horiek horrela, duela lau urte inguru bere kabuz ikertzen hasi zen.

Eta Nekazaritza Departamentuan konturatu egin ziren. «Esaten zidaten: 'Ez ikertu horri buruz. Zure lana isuna jartzen duzun unean hasi eta bukatzen da'». Diazek ezetz erantzuten zien. «Mehatxatzen ninduten esanez espedientea irekiko zidatela». Heriotza mehatxu anonimoak ere jaso ditu. Esan zioten bere «herriko etxea» erreko ziotela; zakurra pozoituko ziotela; bi tiro emango zizkiotela ezkutuko ehiztari baten kontrako epaiketatik atera ondoren... «Gorbeiako parkean nire izena eta abizena idatzi zituzten diana baten barruan. Desatsegina da».

Ia erdiak, artxibatuta

Auzitara jo aurretik, Arabako Batzar Nagusietara eraman zuen auzia Diazek. EH Bilduren galdera parlamentario bati erantzunez, 2014 eta 2016a artean basozainek jarritako isunek egindako bidearen berri eman zuen Eduardo Aginako Nekazaritza diputatuak —legegintzaldi honetan ere karguan dago—. 180 isun jarri zituzten, eta horien ia erdiek, 86k hain zuzen, ez zuten biderik egin: edo artxibatu egin zituzten, edo iraungi egin ziren, edo tramitatu ere ez zituzten egin. Gainera, beste hemezortzi isun murriztu zituzten. «Ehizako isunak ezin dira murriztu, eta, hala egiten bada, oso-oso justifikatuta egon behar da», nabarmendu du. Aginakok orduan adierazi zuenez, aldundiak ez ditu isunak «ez kentzen, ez barkatzen», baina argudiatu zuen batzuk «iraungi» egiten direla, «baliabide faltarengatik».

Diazen arabera, badaki zergatik kentzen edo murrizten dituzten isunak: «Adiskidekeria dago; frogatu dezaket». Aginakok datuak plazaratu ondoren, basozaina berriro mehatxatu zuten; berriro esan zioten zigor espediente bat irekiko ziotela. Horrenbestez, fiskaltzara joan zen, eta isunekin gertatutakoa salatu zuen. Fiskaltzak auzia ikertu zuen, eta auzitegiari jakinarazi zion prebarikazio delitu bat egon zitekeela administrazioaren jardunean. Gasteizko 3. instrukzio auzitegiak, baina, auzibidea artxibatu zuen, behin-behinean.

Basozainaren beste salaketa baten ondorioz, ordea, aldundiko mendi zuzendaria «akusatuta» dago, isunak kentze aldera «dokumentuak faltsutzea» leporatuta. «Kasualitatea, baina isun horiek kendu zizkieten aldundiarekin harreman estua duen enpresa bateko landazainei. Diru publikoa jaso eta ehizarako barrutiak kudeatzen dituen enpresa pribatu bat da. Jarri ditudan isun gehienak enpresa horren menpeko ehiza barrutietan jarri ditut. Kontxo, oso larria da gertatzen ari dena...». Diazek jakinarazi du beste salaketa bat jarri zuela joan den abenduan, eta eskatu duela, gainera, lehen auzibidea, artxibatuta dagoena, berriro ireki dezatela. Bidegabekerien Biktimen Defentsarako Elkarteko bi abokatu ari zaizkio laguntzen.

«Tratamendu psikologikoa» izan du, eta minduta dago haren kontra egiteko orduan «kontu pertsonalak» baliatu nahi dituztelako. «Esaten ari dira ezin dudala eduki daukadan lanbidea, ehizaren kontrakoa naizelako. Zergatik esaten dute hori? Hori esaten dute Salburuan basurdeak hiltzearen aurkako manifestaziora edo Araban daukagun otso bakarra hiltzearen aurkako manifestaziora joan naizelako». Ez du «etsitzeko» asmorik. «Autoritatearen agente bat naiz, eta mendian nago ingurumena kontrolatzeko. Kosta ahala kosta, borrokan jarraituko dut».

Arabako Foru Aldundiarekin ere hitz egin du BERRIAk, eta Nekazaritza Departamentuko iturriek adierazi dute «barne prozesu bat» dela abiatutakoa. «Espedienteak enpresa guztietan irekitzen dira. Ez dugu hitz egiten gure funtzionarioei eragiten dieten kontuez».]]>
<![CDATA[Jaurlaritzak 100 milioi euro emango dizkio Eudeli trantsizio energetikorako]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/013/001/2021-03-02/jaurlaritzak_100_milioi_euro_emango_dizkio_eudeli_trantsizio_energetikorako.htm Tue, 02 Mar 2021 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1881/013/001/2021-03-02/jaurlaritzak_100_milioi_euro_emango_dizkio_eudeli_trantsizio_energetikorako.htm
100 milioi horietatik 90 bideratuko dituzte udal eraikinen energia eraginkortasunaren hobekuntzara. Izan ere, iaz Eusko Legebiltzarrak onartutako legea aintzat hartuta, instituzio publikoak behartuta daude 2030 bitartean «energia garbiko» adierazleak hobetzera. Gauzatu energia programan jasotakoaren arabera, beste hamar milioi euroak erabiliko dituzte udalek herrien «osasun energetikoa» aztertzeko ikuskaritzak egin ditzaten.

Tapia sailburuaren esanetan, «eraldaketa sozioekonomikoak» gauzatu ahal izateko,«munta handiko ekintza estrategikoak» beharko dira. Eudelen eta Jaurlaritzaren arteko akordioko laguntzak maiatzean dira aktibatzekoak, eta hilabete horretan, hain zuzen, bilerak egingo dituzte udaletako ordezkariekin.]]>
<![CDATA[Argazkia interpretatuz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/013/001/2021-02-25/argazkia_interpretatuz.htm Thu, 25 Feb 2021 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1872/013/001/2021-02-25/argazkia_interpretatuz.htm Naziometroa: termometro eta iparrorratz mahai inguruaren moderatzaileak galdera argi bat egin zien atzo hiru hizlariei: «Nola lor daiteke erreferendum adostu bat?». Eta Roberto Uriarte UP Unidas Podemoseko diputatuak erantzun zion «formula magikorik» ez dagoela horretarako. Telesforo Monzon Laborategiak eta Parte hartuz Euskal Herriko Unibertsitateko ikerketa taldeak ondutako Naziometroa burujabetzari buruzko barometroaren emaitza nagusietako bat da, bederen, hiru euskal herritarretik bik uste dutela beren etorkizun politikoa erabakitzeko eskubidea izan beharko luketela (%63). Hori da Euskal herriko zazpi lurraldeak aintzat hartuta ateratako «argazkia», Arkaitz Fullaondo ikerketaren batzorde zientifikokoko kidearen hitzetan. Floren Aoiz Sorturen Iratzar fundazioaren zuzendariak sei hilabetez behin egin asmo den inkestaren «garrantzia» nabarmendu zuen, baina uste du argazkia «tentu handiz»interpretatu behar dela. Xabier Barandiaran EAJren EBB Euskadi Buru Batzarreko kidea areago joan zen bere hausnarketan: «Adierazten denaren, pentsatzen denaren, eta egiten denaren arteko distantzia geroz eta handiagoa da atomizatutako gizarte postmoderno batean».



Uriarteren ustez, aurren-aurrenik zehaztu behar da erabakitzeko eskubidea zer den. «Denontzat esanahi bera dauka? Zer berdintasun eta zein ezberdintasun daude erabakitzeko eskubidearen eta autodeterminazioaren artean? Zein da subjektua?». Iruditzen zaio kontzeptuak «argitu» behar direla. Barandiaran ados agertu zen Uriartek planteatutakoarekin, bestela «nahasmena» sor daiteke eta; pentsatzen du, dena den, hori nahasmen hori «interesatua» dela. «Erabakitzeko eskubidea, zentzu politikoan, autodeterminazio eskubidearekin parekatu behar da», azaldu zuen EAJkoak.

Barometroak naziogintzaren ikuspegitik adierazten duena azpimarratu zuen Aoizek: «Naziogintzaren ikuspegitik badago taupada historiko bat indartsu dagoena; oinarriak badaude naziogintzaren eraikuntzan». Barandiaranek, ordea, ez du hain argi ikusten, iruditzen baitzaio «abertzaletasunak eta aberrigintzak» behera egin dutela Euskal Herrian: «Erabakitzeko eskubidearen inguruko inkestetan agertzen dira errealitate batzuk, baina gero, praktikan, asko kostatzen da horiek dekodifikatzea».

UPko diputatuarentzat, «zubi lanak» egingo dituzten pertsonak behar dira, «tribuen hitz egiteko moduak» itzultze aldera. Halere, errealitateari begiratu, eta ez du «erraz» ikusten erreferendum adostu bat egitea: «Nola lor daiteke erreferendum adostu bat, parlamentuan ez bagara ados jartzen gutxienekoetan...».

Eskoziako adibidea aipatu zuen Nikolasek, Eusko Legebiltzarreko legelariak: 2014an bat egin zuten Erresuma Batuko Gobernuarekin adostuz, eta Eskoziako Gobernua beste bat planteatzekotan da. «Alde batetik», gustatzen zaio, bai, Aoizi. Baina zehaztapen bat egin zuen, lurraldetasunaren auziari erreparatuz: «Eskozia mapan non hasten den eta non bukatzen den, ez dago zalantzarik. Euskal Herria zer den ez dago kontsentsuatuta».

Pandemiak eragindako abaguneari begiratu, eta «erronkak» mahai gainean jarri zituen Barandiaranek: «Gure naziogintza ez bada digitalizatzen, ez badugu herri estrategia bat komunikazioan, ez dugu zer eginik».

Hamaika Gara egitasmoak eta BERRIAk burujabetzari eta erabakitzeko eskubideari buruz antolatutako hitzaldi zikloko aurrenekoa izan zen atzokoa. Martxoaren 17an izango da hurrengo hitzaldia: Hizkuntza eta politika. Normalizazioa helburu.]]>
<![CDATA[Argazkia interpretatuz]]> https://www.berria.eus/albisteak/194070/argazkia_interpretatuz.htm Wed, 24 Feb 2021 22:00:20 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/albisteak/194070/argazkia_interpretatuz.htm <![CDATA[Subiranistek eskatu dute «guztiz» argitu dadila O-23an gertatutakoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/006/001/2021-02-24/subiranistek_eskatu_dute_guztiz_argitu_dadila_o_23an_gertatutakoa.htm Wed, 24 Feb 2021 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1893/006/001/2021-02-24/subiranistek_eskatu_dute_guztiz_argitu_dadila_o_23an_gertatutakoa.htm
Independentistek eskatu dute «guztiz» argitu dadila zer gertatu zen duela 40 urte, «egia ofizialetik haratago». Iruditzen zaie orduan gertatutakoak sendotu egin zuela «gaizki trantsizio demokratiko deiturikoa», eta Espainiako errege zena —Juan Carlos Borboikoa egungo errege emeritua, iazko abuztutik Espainiatik alde eginda dagoena— eta armada izan zirela kolpe saiakera hura «babestu» zutenak. Hain zuzen, Felipe VI.a Espainiako erregea Kongresuko hemizikloan mintzatu zen, atzo.

Subiranistek uste dute «zutabe antidemokratikoak» jarrita jaiotzen direla «errepresioa, berdintasunik eza, injustizia, ustelkeria edo askatasunen murrizketak». Nabarmendu dute horiek indarrean jarraitzen dutela egun ere. Mertxe Aizpuruak (EH Bildu) euskaraz irakurri zituen manifestuaren pasarte batzuk, eta azpimarratu zuen «faltsukeria» zeriola Kongresuak efemeridea «ospatzeko» aukeratutako moldeari. «Saldu nahi digute Espainiako Estatuaren demokraziaren garaipen baten gisara, baina ez da horrela izan». Koalizio independentistaren eledunarentzat, atzoko eguna egokia izango zen zenbait dokumentu «desklasifikatzeko» eta 1981eko otsailaren 23an zer gertatu zen jakiteko. «Herritarrei zor zaien zerbait da».

EH Bilduren Kongresuko bozeramailearen esanetan, independentistek eta subiranistek aldarrikatzen dituzte «askatasuna, berdintasuna eta demokrazia», hau da, «balioa errepublikazaleak», horien bidez «benetako demokratizazioa» emateko, eta «eskubideak eta askatasunak zein pluraltasun sozial eta nazionala errespetatzeko».

Dokumentua sinatu dutenek uste dute, Aizpuruaren arabera, «normaltasun demokratikorik» ez dela egongo eta Espainiako Estatua ezingo dela «erabateko demokrazia» bat kontsideratu, «Espainiako Estatuak duela 40 urteko estamentu politiko, judizial, polizial eta monarkikoekin jarraitzen badu, autodeterminazio eskubidea aitortzen ez bada, eta jarraitzen badugu preso politikoez, erbesteratuez eta errepresioaz hitz egiten».

Manifestua sinatu duten talde parlamentarioetako bozeramaile guztiek hartu zuten hitza —galegoz, katalanez eta espainolez—, eta, esaterako, Jaume Alonso-Cuevillasek (JxC) esan zuen «inpunitatea» nagusia den estatu batean «harrigarria» ez dela «gardentasuna gabezia» egotea.

EAJren azalpena

Kongresuak antolatutako ekitaldia «artifiziala» izan zen. Hori adierazi zuen Andoni Ortuzar EBB Euzkadi Buru Batzarraren buruak, atzo, Radio Euskadin egin zioten elkarrizketa batean. Gogoratu zuen 40 urte pasatu direla estatu-kolpe saiakeratik eta «%100» ez dela argitu zer gertatu zen. «Abagunea kontuan hartuta, batzuen zein besteen irudia garbitzeko ekitaldi bat dirudi».

Aitor Esteban jeltzaleen Kongresuko bozeramaileak agerraldia egin zuen Madrilen, eta azaldu oraindik ez direla O-23an gertatutakoaren «detaileak» ezagutarazi. «Ez da aldatu nahi Sekretu Ofizialen Legea, eta garai hartako dokumentazioaren gainean dagoen estalkia ez altxatu nahi».

Kazetariek galdetu zioten Estebani ea EAJk zergatik ez duen bat egin alderdi subiranistek izenpetutako manifestuarekin. «Gu ez gara identifikatzen agirian erabiltzen den hizkerarekin, ezta egiten diren zenbait baieztapenekin ere», erantzun zuen.]]>
<![CDATA[Subiranistek eskatu dute «guztiz» argitu dadila O-23an gertatutakoa]]> https://www.berria.eus/albisteak/194065/subiranistek_eskatu_dute_laquoguztizraquo_argitu_dadila_o_23an_gertatutakoa.htm Tue, 23 Feb 2021 16:12:15 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/albisteak/194065/subiranistek_eskatu_dute_laquoguztizraquo_argitu_dadila_o_23an_gertatutakoa.htm «estatu operazio bat» izan zela, eta helburu zuela «78ko erregimena indartzea». Horregatik, besteak beste, O-23a gogoratzeko asmoz Espainiako Kongresuan gaur egindako ekitaldi instituzionala kritikatu dute. EH Bilduk, ERC Esquerra Republicanak, JxC Junts per Cartalunyak, CUPek, PDeCATek eta BNGk agerraldi bateratua egin dute Kongresuko prentsa aretoan, eta salatu 78ko erregimena «giltzarrapo bat» dela «aurrerapauso demokratikoak» emateko orduan. EAJk ez du parte hartu ekitaldi instituzionalean, eta ez du bat egin subiranisten adierazpenarekin. Subiranistek eskatu dute «guztiz» argitu dadila zer gertatu zen duela 40 urte, «egia ofizialetik haratago». Iruditzen zaie orduan gertatutakoak sendotu egin zuela «gaizki 'trantsizio demokratiko' deiturikoa», eta Espainiako errege zena -Juan Carlos Borboikoa egungo errege emeritua, Espainiatik alde eginda dagoena- eta armada izan zirela kolpe saiakera hura«babestu» zutenak. Hain zuzen, Felipe VI.a Espainiako erregea mintzatu da gaur Kongresuko hemizikloan. Independentistek uste dute «zutabe antidemokratikoak» jarrita jaiotzen direla «errepresioa, berdintasunik eza, injustizia, ustelkeria edo askatasunen murrizketak». Nabarmendu dute horiek indarrean jarraitzen dutela egun ere. Mertxe Aizpuruak (EH Bildu) euskaraz irakurri ditu manifestuaren pasarteetako batzuk, eta azpimarratu du «faltsukeria» dariola Kongresuak efemeridea «ospatzeko» aukeratutako moldeari. «Saldu nahi digute Espainiako Estatuaren demokraziaren garaipen baten gisara, baina ez da horrela izan». Koalizio independentistaren eledunaren esanetan, gaurko eguna egokia izango litzateke zenbait dokumentu «desklasifikatzeko» eta 1981eko otsailaren 23an zer gertatu zen jakiteko. «Herritarrei zor zaien zerbait da». EH Bildukoaren hitzetan, independentistek eta subiranistek «askatasuna, berdintasuna eta demokrazia» aldarrikatzen dituzte, hau da, «balio errepublikazaleak», horien bidez «benetako demokratizazioa» lortzeko, eta «eskubideak eta askatasunak eta pluraltasun sozial eta nazionala errespetatzeko». Baina dokumentua sinatu duten indarrek uste dute, Aizpuruaren arabera, «normaltasun demokratikorik» ez dela egongo, eta Espainiako Estatua ezingo dela «erabateko demokrazia» bat kontsideratu, «Espainiako Estatuak duela 40 urteko estamentu politiko, judizial, polizial eta monarkikoekin jarraitzen badu, autodeterminazio eskubidea aitortzen ez bada, eta jarraitzen badugu preso politikoez, erbesteratuez eta errepresioaz hitz egiten». Manifestua sinatu duten talde parlamentarioetako bozeramaile guztiek hartu dute hitza, eta, esaterako, Jaume Alonso-Cuevillasek (JxC) esan du «inpunitatea» nagusi den estatu batean «harrigarria» ez dela «gardentasun gabezia» egotea. EAJren iritzia EAJk ez du parte hartu Espainiako Kongresuak antolatutako ekitaldi ofizialean, uste baitu ez zuela «edukirik» eta «artifiziala» dela. Hori adierazi du Andoni Ortuzar EBB Euzkadi Buru Batzarreko presidenteak, gaur, Radio Euskadin egin dioten elkarrizketa batean. Gogoratu du 40 urte pasatu direla estatu-kolpe saiakeratik eta «%100» ez dela argitu zer gertatu zen. «Abagunea kontuan hartuta, batzuen zein besteen irudia garbitzeko ekitaldi bat dirudi». Aitor Esteban jeltzaleen Kongresuko bozeramaileak prentsa agerraldia egin du Madrilen, eta azaldu oraindik ez direla ezagutarazi O-23an gertatutakoaren «detaileak». «Ez da aldatu nahi Sekretu Ofizialen Legea, eta garai hartako dokumentazioaren gainean dagoen estalkia ez altxatu nahi». Esan zuen, bide batez, talde parlamentarioekin hitz egin gabe antolatu dutela Kongresuko ekitaldia. Kazetariek galdetu diote Estebani ea EAJk zergatik ez duen bat egin alderdi subiranistek izenpetutako manifestuarekin. «Gu ez gara identifikatzen agirian erabiltzen den hizkerarekin, ezta egiten diren zenbait baieztapenekin ere», erantzun du.]]> <![CDATA['Aita Mari'-k erreskatatutako 102 etorkinak porturatu dituzte, Italian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/007/001/2021-02-23/aita_mari_k_erreskatatutako_102_etorkinak_porturatu_dituzte_italian.htm Tue, 23 Feb 2021 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1879/007/001/2021-02-23/aita_mari_k_erreskatatutako_102_etorkinak_porturatu_dituzte_italian.htm Aita Mari itsasontziak aurreko ostiralean Mediterraneoko uretan erreskatatutako 102 migratzaileak. Horietako bi herenegun ebakuatu zituzten, erredurak zituztelako, eta beste ehunak, atzo arratsaldean. Itsas Salbamendu Humanitarioa GKE gobernuz kanpoko erakundearen arabera, portuan dagoen ferry batera eraman dituzte etorkinak, berrogeialdia egin dezaten. GKE horren iturriek BERRIAri adierazi diotenez, litekeena da ontziaren eskifaiaren hamahiru kideek ere berrogeialdia egin behar izatea, han. Izan ere, SOS Mediterrane GKEaren Ocean Viking ontziaren eskifaia behartu egin dute Augustan «10-14 eguneko» berrogeialdia egitera, erreskate bat gauzatu ondoren.

Behin erreskatea eginda, joan den ostiralean, Italiari eta Maltari porturatzeko baimena eskatu zien euskal GKEaren ontziak. Maltak ukatu egin zion. Italiako agintariek, aldiz, larunbat gauean jakinarazi zioten Aita Mari-ri erreskatatutakoak Augustan porturatu zitzakeela; baina atzo arte ez zion eman horretarako baimenik.

Erreskatatutakoen profilari dagokionez, gehien-gehienak Somaliakoak dira: 94 gizonezko, zazpi emakumezko, eta bederatzi hilabeteko haur bat. Zazpi andre horietatik bi haurdun daude: bi hilabeteko dago bat, eta bost hilabeteko bestea. Erreskatatutakoen artean, erdiak baino gehiago adingabeak direla zehaztu diote berripaper honi Itsas Salbamendu Humanitariokoek: «Hamasei urte baino gutxiago dituzte hemezortzik, eta 16-18 urte 39k». COVID-19aren aurkako neurriek ezarritako protokoloei jarraituz, antigeno testak egin dizkiete migratzaileei, eta hamahiruk eman dute positibo. Lehorreratu aurretik bakartuta egon ziren.

Libiako kostaldetik 140 bat kilometrora topatu zituzten. Ez diete galdetu momentu horretan zenbat ordu zeramatzaten itsasoan, baina euskal GKEan kalkulu bat egin dute: «Aintzat hartzen badugu haien ontziaren batez besteko abiadura zortzi edo bederatzi korapilokoa izan zitekeela, eta kostaldetik distantzia horretara zeudela, bada, esan dezakegu ia egun bat zeramatela itsasoan».

Eta ontzian zihoazenetako batzuek «pertsonekin trafikatzen dutenek» egindako «tortura arrastoak» zituzten. «Batzuek bala zauriak zituzten gorputz enborretan; beste batzuek, gaizki sendatutako hezur hausturak; eta era guztietako erredurak dituzte». Eskifaiako hamahiru kideak ohituta daude erreskateetara, baina kasu honetan nabarmendu dute «oso ahul, oso argal, zargalduta» zeudela etorkinak. «Pertsona bakoitzeko, batez beste, 75 kiloko pisua kalkulatuz, Aita Mari-k 124 pertsona eraman ditzakete. Kasu honetan, askoz ere pisu gutxiago eraman du».

Nora eraman ontzia

Behin erreskatea gauzatuta, Aita Mari-ren eskifaiak «hilabeteko atsedena» hartuko du. Itsas Salbamendu Humanitarioaren ontziaren arduradunek ez dute erabaki, oraindik, non porturatu ontzia beste misio bat antolatu bitartean: edo Burrianan (Castello, Herrialde Katalanak), edo Adran (Almeria, Espainia). Hain zuzen, han egon zen duela 11 egun Libiarantz abiatu aurretik. Hori bai, Italiak agintzen badie berrogeialdia egitea, GKEak proposatuko die agintariei eskifaiak Augustan ez jarraitzea, eta berrogeialdiaren zati bat Burrianara edo Adrara doazen bitartean egitea, «beharko baitira bost bat egun».

Uneotan ez dago beste ontzirik erreskate lanak egiten Mediterraneoan. Sea Watch GKEaren Sea Watch 3 ontzia, halere, bihar da iristekoa «erreskate eremura», Libiako kostaldearen parera. Euskal GKEak badaki migratzaileak daramatzan ontzi batek hiruzpalau egun daramatzala itsasoan eta erregairik gabe gelditu dela. «Baina haren arrastoa galdu da». Eta «ehun bat pertsona daramatzaten beste bi ontzi» daude Libiako erreskate eremuan: «Ez baldin badute lortzen aurrera egitea, Libiako kostazainek itxiko diete bidea».]]>
<![CDATA[Fiskaltzak ez du nahi herri akusaziorik Zaldibarko zabortegiaren auzian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1856/010/001/2021-02-23/fiskaltzak_ez_du_nahi_herri_akusaziorik_zaldibarko_zabortegiaren_auzian.htm Tue, 23 Feb 2021 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1856/010/001/2021-02-23/fiskaltzak_ez_du_nahi_herri_akusaziorik_zaldibarko_zabortegiaren_auzian.htm
Hain zuzen ere, herri akusazio dira GuraSOS elkartea, Euskal Herriko Eskubide Sozialen Gutuna, Zaldibarko, Ermuko (Bizkaia), Eibarko eta Elgetako (Gipuzkoa) udalak; Interbiak Bizkaia SA sozietatea, eta Allianz Seguros. BERRIAri adierazi diotenez, erabakiaren kontra daude.

Zaldibar Argituk eta Eskubide Sozialen Gutunak joan den astean jakinarazi zutenez, dirua bilduko dute prozedura judizialaren gastuei aurre egiteko. Herritarrengana joko dute laguntza ekonomiko eske, aurrean duten «lan eskergarako» baliabideak lortu nahian. Herri akusazioa osatzen duten elkarte horiek talde juridikoa eratu dute jadanik, eta lanean hasi da «erantzukizunak» argitu eta «egia eta justizia» erdiesteko asmotan.

Bestalde, Sofia Sanchez Ortega instrukzioaren epaileari laguntzaile bat jarri diote. Iturri juridikoek orain aste batzuk kazeta honi esan ziotenez, epaileak aspalditik egina zuen baliabide gehiago edukitzeko eskaera.

Gaur egun, bi auzibide daude zabalik Durangoko lehen instrukzioko epaitegian: lehenengoa da ingurumenaren kontrako ustezko delitu batengatik; bigarrenak, berriz, langileen aurkako delitua egin ote den ikertuko du.]]>
<![CDATA['Aita Mari' ontziak erreskatatutakoak porturatu dituzte Italian]]> https://www.berria.eus/albisteak/194018/aita_mari_ontziak_erreskatatutakoak_porturatu_dituzte_italian.htm Mon, 22 Feb 2021 16:41:16 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/albisteak/194018/aita_mari_ontziak_erreskatatutakoak_porturatu_dituzte_italian.htm <![CDATA[Fiskaltzak ez du ez herri akusaziorik, ez akusazio partikularrik nahi ingurumenaren aurkako delituaren auzian]]> https://www.berria.eus/albisteak/194011/fiskaltzak_ez_du_ez_herri_akusaziorik_ez_akusazio_partikularrik_nahi_ingurumenaren_aurkako_delituaren_auzian.htm Mon, 22 Feb 2021 15:17:42 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/albisteak/194011/fiskaltzak_ez_du_ez_herri_akusaziorik_ez_akusazio_partikularrik_nahi_ingurumenaren_aurkako_delituaren_auzian.htm <![CDATA[Iruñeko Udalak Pirritx, Porrotx eta Marimototsi jarritako betoa, ezeztatua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2007/006/002/2021-02-20/irueko_udalak_pirritx_porrotx_eta_marimototsi_jarritako_betoa_ezeztatua.htm Sat, 20 Feb 2021 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/2007/006/002/2021-02-20/irueko_udalak_pirritx_porrotx_eta_marimototsi_jarritako_betoa_ezeztatua.htm Bizi dantza ikuskizuna, argudiatuz kontratua ez zela «legezkoa». Bi aste lehenago eman zuen erabakiaren berri. Navarra Suma buru duen udal gobernuaren «zentsura» salatu zuten pailazoek, eta erabakiari helegitea jarri zioten. Bada, pailazoen errekurtsoa partzialki aintzat hartuz, Nafarroako Administrazio Auzitegiak ebatzi du bertan behera uztea udalak ikuskizuna baliogabetzeko hartutako erabakia. EH Bildurentzat, auzitegiaren iritziz «ilegala» izan zen udalaren jokabidea, eta, hortaz, Maria Garcia-Barberena Kultura eta Berdintasun zinegotziak dimisioa eman dezala eskatu du.

Hain zuzen, koalizio independentistak plazaratu zuen, atzo, auzitegiak joan den otsailaren 4an sinatutako autoa. Ez du kontuan hartu pailazoek kontratua betetzeko egindako eskakizuna, baina, ebazpenaren arabera, haiek kalte ordaina jasotzeko eskubidea dute, eta kontratuan zehaztuta zegoen prezioaren %6 izan behar du. Udalak bi hilabeteko epea du helegitea jartzeko.

2019ko azaroaren 15ean eman zuen erabakiaren berri udalak, eta debekatu izanaren erantzukizuna EH Bilduri egotzi zion Garcia-Barberenak. Orduan adierazi zuenez, kontratua «era irregularrean» sinatu zuen aurreko Kultura zinegotzi Maider Belokik. Auzia Nafarroako Kontseiluaren esku utziko zuela gaineratu zuen Navarra Sumakoak.

Nafarroako Kontseiluak arrazoia eman zien pailazoei eta aurreko gobernu taldeari: kontratua legezkoa dela esan zuen, eta debekua «bidegabea» zela berretsi. Azaroaren 27a zen. Nolanahi ere, ebazpenari entzungor egin, eta kontratua eten zuen Enrique Maia Iruñeko alkateak. Erabakiak hautsak harrotu zituen, eta kontra agertu ziren, talde politikoez gain, euskalgintzako eragileak ere.

Hain zuzen, polemika piztu eta egun gutxira, azaroaren 20an, Maiak hau adierazi zuen kazetarien galderei erantzunez: «Iruñeko alkatea naizen bitartean, ez ditugu kontratatuko Pirritx, Porrotx eta Marimotots pailazoak». Erantsi zuen pailazoak «ezker abertzalearekin lotuta» daudela. Horri heldu zion atzo EH Bilduk, auzitegiaren erabakiari buruzko balorazioan: «Zinegotziak dimisioa eman beharko luke, frogatuta gelditu baita legezko kontratazio bat bertan behera utzi zuela arrazoi ideologikoengatik». Auzitegiaren ebazpenak argudiatu du ezin izan dela frogatu, Maiak esan bezala, «ezaugarri politiko edo ideologiko» jakin batzuk dituzten taldeak edo kolektiboak ordezkatuz edo haien zerbitzuan egitekoa zela ikuskizuna.

Aste batzuk lehenago agindu bezala, Bizi dantza egin zuten Pirritx, Porrotx eta Marimototsek Iruñean, udalaren laguntzarik gabe, Anaitasuna kiroldegian, 2019ko abenduaren 21ean. 2.500 bat lagun bildu zituen.]]>
<![CDATA[Iruñeko Udalak Pirritx, Porrotx eta Marimototsi jarritako betoa baliogabetu dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/193887/iruntildeeko_udalak_pirritx_porrotx_eta_marimototsi_jarritako_betoa_baliogabetu_dute.htm Fri, 19 Feb 2021 14:26:36 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/albisteak/193887/iruntildeeko_udalak_pirritx_porrotx_eta_marimototsi_jarritako_betoa_baliogabetu_dute.htm Iruñeko Udalak bertan behera utzi zuen Pirritx, Porrotx eta Marimotots 2019ko azaroaren 29an Baluarte auditoriumean egitekoa ziren Bizi dantza ikuskizuna, argudiatuz kontratua ez zela «legezkoa». Bi aste lehenago eman zuen erabakiaren berri. Navarra Suma buru duen udal gobernuaren «zentsura» salatu zuten pailazoek, eta erabakiari helegitea jarri zioten. Bada, pailazoen errekurtsoa partzialki aintzat hartuz, Nafarroako Administrazio Auzitegiak ebatzi du bertan behera uztea ikuskizuna baliogabetzeko udalak hartutako erabakia. EH Bildurentzat, auzitegiaren iritziz «ilegala» izan zen udalaren jokabidea, eta, hortaz, Maria Garcia-Barberena Kultura eta Berdintasun zinegotziaren dimisioa eskatu du. Koalizio independentistak plazaratu du auzitegiak joan den otsailaren 4an sinatutako autoa. Maria Jesus Balana Asurmendi magistratuak idatzi du, eta ez du kontuan hartu pailazoek kontratua betetzeko egindako eskakizuna. Ebazpenaren arabera, Pirritxek, Porrotxek eta Marimototsek kalte ordaina jasotzeko eskubidea dute, eta kontratuan zehaztuta zegoen prezioaren %6 izan behar du. Udalak, nahiz izanez gero, bi hilabeteko epea du helegitea jartzeko. 2019ko azaroaren 15ean eman zuen erabakiaren berri udalak, eta debekatu izanaren erantzukizuna EH Bilduri egotzi zion Kultura zinegotziak. Orduan adierazi zuenez, kontratua «era irregularrean» sinatu zuen aurreko Kultura zinegotzi Maider Belokik: «Halako kontratuak egiteko, txosten juridiko bat, txosten tekniko bat eta adjudikazioa onartzeko ebazpen bat behar da, baina kasu honetan ez dago halakorik. Maider Belokik ekainaren 12an sinatutako kontratu bat daukagu, prozedura bete gabe eginikoa. Horrek agian balio lezake pailazoak bere etxean kontratatzeko, baina udal administrazioan ez du legezko baliorik». Garcia Barberenak esan zuen auzia Nafarroako Kontseiluaren esku utziko zuela. «Nafarroako Kontseiluak erabakiko du ikuskizuna bertan behera utzi izana egokia den ala ez, baina, ordura arte, udalak ez du ezer eginen». Nafarroako Kontseiluak arrazoia eman zien pailazoei eta aurreko gobernu taldeari: kontratua legezkoa dela esan zuen, eta debekua «bidegabea» zela berretsi. Azaroaren 27a zen. Nolanahi ere, ebazpenari entzungor egin, eta kontratua eten zuen Enrique Maia Iruñeko alkateak. Erabakiak hautsak harrotu zituen, eta kontra agertu ziren, talde politikoez gain, euskalgintzako eragileak. Belokik BERRIAri adierazi zion Garcia-Barberenak esanikoak «aitzakia hutsa» zirela, Navarra Suma koalizio espainiazalearen «euskarafobia» disimulatzeko: «Ez da kasu bakan bat. Euskararen ordenantza atzera bota eta hizkuntz politikan azken urteetan eginiko urratsak ezeztatu nahi ditu Navarra Sumak». Maiaren adierazpenak Hain zuzen, polemika piztu eta egun gutxira, azaroaren 20an, Maiak hau adierazi zuen kazetarien galderei erantzunez: «Iruñeko alkatea naizen bitartean, ez ditugu kontratatuko Pirritx, Porrotx eta Marimotots pailazoak». Erantsi zuen pailazoak «ezker abertzalearekin lotuta» daudela. Horri heldu dio gaur EH Bilduk, auzitegiaren erabakiari buruzko balorazioan: «Zinegotziak dimititu egin beharko luke, frogatuta gelditu baita legezko kontratazio bat bertan behera utzi zuela arrazoi ideologikoengatik». Nafarroako Administrazio Auzitegiaren ebazpenak argudiatu du ezin izan dela frogatu, Maiak esan bezala, «ezaugarri politiko edo ideologiko» jakin batzuk dituzten taldeak edo kolektiboak ordezkatuz edo haien zerbitzuan egitekoa zela Bizi dantzan ikuskizuna. Aste batzuk lehenago agindu bezala, ikuskizun hori bera egin zuten Pirritx, Porrotx eta Marimototsek Iruñean, udalaren laguntzarik gabe, Anaitasuna kiroldegian, 2019ko abenduaren 21ean. 2.500 bat lagun bildu zituen.]]> <![CDATA[«Funts berriak erabili behar dira trantsizio ekologikoa azkartzeko»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1855/008/001/2021-02-18/funts_berriak_erabili_behar_dira_trantsizio_ekologikoa_azkartzeko.htm Thu, 18 Feb 2021 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1855/008/001/2021-02-18/funts_berriak_erabili_behar_dira_trantsizio_ekologikoa_azkartzeko.htm Gasaren egia kanpaina hasi zuen atzo. «Gasa arazoaren parte da, ez irtenbidearena», nabarmendu du kanpainaren arduradunak, Sagrario Monederok (Cuenca, Espainia, 1981).

EB Europako Batasuneko estatuen artean, gasarekin loturiko bi aldagaitan «liderra» da Espainia; baina txarrerako. «Batetik, gasifikatzeko instalazioetan; eta, bestetik, fracking bidez ateratako gasa inportatzen», azaldu du Monederok. «Gas likido» hori AEBetatik garraiatzen dute ontzietan, gero Espainian gasifikatzeko. «Espainian erabiltzen den gasa Aljeriarik iristen da batez ere, gasbideen bidez».

Zein da Gasaren egia kanpainaren helburu nagusia?

Trantsizio ekologikoaren testuinguruan, gasa saltzen digute erregai garbi bat izango balitz bezala. Beraz, kanpainaren helburu nagusia da oposizio sozial bat sortzea ideia horri buruz, jendea horren inguruan sentsibilizatzea.

Erretzen denean, beste erregai fosil batzuek baino C02 gutxiago isurtzen du gasak atmosferara. Nolanahi ere, erregai garbi bat ez dela esaten duzue. Zergatik ez da garbia?

Ikatzaren karbono dioxido [CO2] isuriak, adibidez, handiagoak dira erretzen denean, bai. Baina gasaren prozesu guztia aintzat hartzen badugu ateratzen denetik azkenean kontsumitzen den arte, gertatzen dira metano ihes batzuk, zeinak berotzeko gaitasun bat duten, hogei urteko epean, karbono dioxido isuriena baino 86 aldiz handiagoa.

Esaten dugu ez dela garbia, gas naturala, finean, metanoa delako; eta metanoa erregai fosil bat da. Baina izena bera, gas natural, nahikoa engainagarria da, eta jendearengan eragiten du garbia delako irudipen bat. Hori dago jendearen iruditerian, eta energia enpresa handiak natural hitzaz aprobetxatzen dira. Egin kontu: Europa mailako elkarte eta sare askok inoiz ez dute natural adjektiboa erabiltzen gasaz ari direnean, nahasmena eragin dezakeelako.

Ikatza aipatu duzu. Jendeak argi dauka, oro har, ez dela erregai garbia. Ez da gauza bera gertatzen, ordea, gasarekin?

Guri iruditzen zaigu jende gehienak ez duela pentsatzen gas naturala erregai fosil bat denik. Zergatik? Gasaren lobbyek eta energia enpresa handiek diru asko xahutu dutelako gasa garbia delako iruditeria sortzeko. Marketin eta publizitate horrek iruditeria publikoa blaitu du. Ez dago daturik, baina, inkesta bat egingo balitz, jendearen bi herenek esango lukete gas naturala garbia dela.

Zein rol jokatuko du gasaren erabilerak Espainian planteatutako trantsizio ekologikoan? Aurrerantzean ere lehentasunezko energia bat izango da?

Gasa, gaur egun, etxeetan erabiltzen da; baina, horrez gainera, rol oso inportantea jokatzen ari da ziklo konbinatuko zentraletan, elektrizitatea sortzeko orduan. Mugimendu ekologistok uste dugu erabilera hori ondo dagoela. Argi dugu, era berean, %100energia berriztagarriak izango dituen egoera baterantz jo behar dugula ahalik eta azkarrena, baina trantsizioa ezin dela egun batetik bestera egin.

Arazoa beste bat da. Energia enpresa handiek nahi dute funts eta inbertsio publiko berrietako dirua erabiltzea gasarekin loturiko azpiegitura berrietarako. Azpiegitura horiek 20-30 urtez izango lirateke erabilgarriak. Hori ari gara salatzen. Gauza bat da gasak, gaur egun, rol bat jokatzea trantsizio energetikoan; eta beste bat, baliabideak erabiltzea munstroa elikatzen jarraitzeko. Aintzat hartuta, gainera, Espainiako Estatuaren eta [EB] Europako Batasunaren helburuak, diru hori erabili behar da, oso-osorik, energia berriztagarrietarako. Funts eta inbertsio berriak erabili behar dira trantsizio hori azkartzeko, ez gasaren erabileran inbertitzen jarraitzeko.

EBK berreraikuntzarako dituen funtsetan zein toki du gasak?

Europan zenbait politika gainbegiratzeko prozesuetan ari dira, eta horiek zehaztuko dute Europako funtsak nora joango diren; ez orain bakarrik, baita datozen urteetan ere. Eta gasaren lobbya rol oso garrantzitsua jokatzen ari da. Energia kontuekin lotura duten proiektu komunitarioei dagokienez, mugimendu ekologistakoek esaten dugu ezin dela euro bat bera ere erabili erregai fosilekin loturiko proiektuak finantzatzeko. [Europako] Batzordeak esaten dizu baietz, ados dagoela, baina, gero, irizpideak idazten hasten direnean, agertzen dira nomenklatura jakin batzuk: «Emisio urriko gasak» edo «karbonoz gabetutako gasak», esaterako. Hau da, hasten dira gauzak nahasten, eta, modu horretan, sartzen dituzte kontzeptu batzuk proiektu horietan gasa erabiltzea ahalbidetuko dutenak.

Orduan, oraingoz ez dago argi Espainiak, energia sorkuntzari dagokionean, funts horiek zertara bideratuko dituen.

Oraingoz, ez dago informazio askorik, ez. Proiektuak aurkeztu dituzte enpresek, eta hor denetik dago. Ikusiko dugu zer onartzen den eta zer ez. Halere, Europak ezarriko dituen irizpideetan dago gakoa. Eta esan beharko luke: «Ez da onartuko erregai fosilak erabiltzen dituen ezer. Kito».

Klima Aldaketa eta Trantsizio Energetikorako Legea udaberrian onartu nahi du Espainiako Gobernuak. Lege proiektu horretan zein leku du gasaren erabilerak?

Bada, ez dago oso argi legean, ez dute xehetasunik eman. Oraindik zirriborro bat da. Baina Espainiako Estatuan bada beste prozesu bat: Energia eta Klima Plan Nazionala. Europako Batasunak estatu kide bakoitzari eskatzen dion zerbait da, eta markatzen ditu, argiago, helburuak eta estrategiak. Horren arabera, datozen hamar urteetan gasa ez dute ukituko; hau da, kontsumo eta erabilera bera mantenduko da; beraz, ez da murrizketa bat aurreikusten. Halere, hori barneratuta daukagu. Ikusiko dugu zer gertatzen den hurrengo planetan.

Subilla Gasteizko Armentia II putzutik gasa atera nahi du Eusko Jaurlaritzak. Zer iruditzen zaizu?

Bada, nahiko kezkagarria da oraindik ere gas putzuen alde apustu egiten duten administrazioak egotea. Deigarria da Jaurlaritzak bide horri jarraitzea... Tira, klima aldaketari buruzko legean EAJ alderdiak aurkeztu ditu alegaziorik kezkagarrienetako batzuk; esaterako, hidrokarburoak bilatzeko esplorazioak ez debekatzea.

Energia Erregulatzaileen Lankidetzarako Europako Agentziaren arabera, Espainiako Estatuan %53 igo zen gas naturalaren prezioa 2009tik 2019ra. Nola azal daiteke igoera hori?

Europako Batasuneko herrialdeen artean, Espainiak du gasaren preziorik garestienetakoa. Azalpen nagusia da gasarekin loturiko azpiegiturak neurriz gaindiko dimentsioa duela Espainian, eta, gainera, gutxiegi erabiltzen dela. Horrek pisu handia du fakturaren kostu finkoetan, eta etxe guztiok ordaindu behar dugu. Gainera, etxebizitzek eta kontsumitzaile txikiek kostu horien askoz ere portzentaje handiagoa ordaintzen dute kontsumitzaile handien aldean.]]>
<![CDATA[«Ez dakizunean zerbait biziki urgentea ote den, amaierarako uzten da»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/008/001/2021-02-17/ez_dakizunean_zerbait_biziki_urgentea_ote_den_amaierarako_uzten_da.htm Wed, 17 Feb 2021 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1857/008/001/2021-02-17/ez_dakizunean_zerbait_biziki_urgentea_ote_den_amaierarako_uzten_da.htm Landscape and Urban Planning aldizkari entzutetsuan argitaratu zuten iazko azaroan. Hiriak klima aldaketarako behar bezala prestatzen ari ote diren aztertzen ari dira Clic proiektuan.

Olazabalek, baina, baikorra izan nahi du, «asko» gustatu zitzaizkiolako Klima Egokitzeko Goi Bileran duela aste batzuk mundu mailako alkateek, politikariek eta erakundeek egindako planteamenduak. «Pauso berri bat irudikatu da, eta hurrengo urteetan baliabide gehiago egongo dira eta konpromisoak ukigarriagoak izango dira».

Zeuen ikerketaren arabera, hiriek klima aldaketaren inpaktuei aurre egiteko dituzten planek ez dute emaitza eraginkorrik ekarriko epe ertain-luzera. Zergatik ez dira eraginkorrak?

Oro har, konpromiso falta bat dagoelako. Plan horietan ez daude definituta, esaterako, ez aurrekontuak, ez ardurak, ez legediak, ezta klima aldaketarako egokitzapenaren berri ematen duten adierazleak ere. Gehienbat aholkuak ematen dira.Bestalde, badago beste alderdi kezkagarri bat: garapen tekniko eta zientifikoaren gabezia.

Ondorioztatu daiteke, beraz, administrazioek plan horiek ez dituztela oso serio hartu.

Horrela esan genezake, bai. Ematen du oraindik ez dela lehentasun bat; esaterako, oraingoz ez duela aurrekonturik behar. Beharbada, udaletan ez dago gaitasun teknikorik erabakiak hartzeko eta ekintza zehatzagoak definitzeko. Hori ere oztopo bat da.

Udal askok ez dituzte halako planak?

Proiektuko aurreneko ikerketan, 2019an, ahalegindu ginen bilatzen itsasertzean dauden munduko 136 hirik dituzten egokitzapen politikak. Horiek aukeratu genituen milioi bat biztanletik gora dituztelako, eta ondorioztatu genuelako, horrenbestez, azpiegitura eta kapital ekonomiko pilaketak dituztela. Bada, horien %40 pasatxok bakarrik dituzte egokitzapen politikak; hau da, bigarren ikerketan, iaz, zehatzago aztertu genituen 59 hiri horiek.

Ikusi genuen, oro har, ekintza falta bat dagoela, eta egiten diren ekintza bakan horiek aurrera eramaten dituztela herrialde garatuetako hirietan: Europan, Ipar Amerikan, Australian...

Ekonomikoki indartsua izatea ezinbestekoa da plan horiek martxan jartzeko?

Noski. Kasu batzuetan ez dago politikarik, ez maila nazionalean, ezta eskualde mailan ere. Beraz, ez dago hiri handi horiei laguntzeko modurik. Beste lehentasun batzuk egon daitezke: osasuna, pobrezia, gatazka zibilak...

Londres eta Durban (Hegoafrika) aitzindariak izan ziren politikak aurrera eramateko orduan, 2006an. Planak nahiko berriak izateak azal dezake hain mantso garatzea?

Egia da klima aldaketaz hizketan hasi zenean, hiriek egin zituzten lehen planek helburu zutela atmosferara igorritako CO2 emisioak gutxitzea. Egokitzapena gero etorri zen, eta, horrekin, etorkizunean etorriko dena planifikatzeko erronka. Inork ez dizu esango «bihar uholde handiak izango dira», ez baitago daturik. Badakizu arazoak areagotuko direla, baina ez dakizu zein urgentziarekin jokatu behar duzun.

Erabakiak hartzeko orduan dagoen joera prokastinatzaile hori guk ere badugu; ez dakizunean zerbait biziki urgentea ote den, bukaerarako uzten duzu. Gutxi gorabehera, horrelako zerbait gertatzen ari da. 10-15 urteko eskarmentua dago jada, baina hori ez da asko politikarako.

Gainera, ez da soilik planak martxan jartzea, baizik eta horiek aldiro egokitu behar izatea.

Hori da. Orain ari gara ikusten duela hamar bat urte definitu ziren estrategiak, lausoagoak edo anbiguoagoak zirenak, nola orain, politiken bigarren olatuaren bidez, zehatzagoak ari diren bilakatzen. Alde horretatik, nolabaiteko garapen bat ikusten ari da.

Euskal Herriko hiriek ba al dute planik?

Hiriburu guztiek ez dauzkate planak argitaratuta, baina egokitzapen proiektuak eta estrategiak lantzen ari dira. Hiriburu horiek zortea edukitzen ari dira, bertan pilatzen direlako baliabideak, ikerketak erakarriz. Europak [Europako Batasunak], esaterako, inbertsioak egiten ditu hiri horiek presta daitezen; jakina, zentzua du, jendea eta azpiegiturak biltzen dituztelako. Ordea, ekintza falta dago herri txikiagoetan. Eusko Jaurlaritza baliabide batzuk garatzen ari da laguntzeko, baina oraindik formakuntza asko falta da.

Eta Euskal Herrian zeintzuk izango dira klima aldaketaren inpaktuak?

Askotan ulertzen da gu bizi garela eremu batean non ez dagoen, esaterako, ur gabeziarik; eta bai, zortea dugu klima epelago bat dugulako. Baina ari gara jasaten eta jasango ditugu inpaktuak; esaterako, itsas mailaren igoera. Euskal kostaldean ebidentzia asko daude. Kostaldeko fenomeno muturrekoak iraganean ere nozitu genituen, ohituta gaude, baina maizago gertatuko dira, eta handiagoak izango dira. Bero eta hotz boladak ere ez dira ahaztu behar, ez gaude-eta horietarako prestatuta. Elurrarekin eta izotzarekin, adibidez, errepideak ixten dituztenean, horrek eragiten ditu inpaktu ekonomikoak eta sozialak.

Izan ere, gauza bat da begi bistako inpaktua, eta beste bat lehen kolpean ikusten ez dena.

Bai. Batetik, inpaktu zuzenekoak daude, eta horrek kalte ekonomikoak dakartza; are, agian, kalte humanoak. Bero boladetan, esaterako, hilkortasuna eta gaixotasun jakin batzuk larriagotzen direlako. Azkenean, halakoek eragiten dituzte inpaktuak bata bestearen atzetik: osasun azpiegiturak batzuetan gainezka egitea; salgaien garraio egokirik ez egotea eta, horren ondorioz, hornidura arazoak edukitzea eremu batzuetan... Hau da, ez da soilik inpaktu fisiko zuzenekoa: askoz ere arazo gehiago eragiten dituzte beste inpaktu horiek.

Plan horiek egiteko oinarrizko eredurik ba al dago?

Badaude herrialdeek, hiriek edo nazioarteko erakundeek garatutako gidak; hau da, eredu asko daude. Zer gertatzen da? Murrizketa planekin ez bezala, egokitzapen planetan beharrezkoa da herriaren beraren diagnostiko bat. Horrek adieraziko luke zeintzuk diren herri horretan klima aldaketak eragingo lituzkeen inpaktu zehatzak, eta zeintzuk diren zaurgarritasun ekonomikoak, sozialak. Kasu batzuetan nekazaritza sektorea izango da, beste batzuetan turismoarena... Esaten da murrizketak globalagoak direla, eta egokitzapenak, tokikoagoak. Beraz, gidak erabilgarriak izan arren, herri bakoitzak bere diagnostikoa du. Planak lausoak dira oraingoz. Esaterako, badakigu azpiegitura berdea areagotzea ona dela oro har, baina igual ez da estrategia egokiena zenbait herrirentzat, beste zaurgarritasun batzuk eragin ditzakeelako. Egokitzapen planetan, aintzat hartu behar dira berezitasunak.]]>
<![CDATA[Espainiako espetxeetan komunikazioak eten izana salatu dute giza eskubideen aldeko hainbat elkartek]]> https://www.berria.eus/albisteak/193745/espainiako_espetxeetan_komunikazioak_eten_izana_salatu_dute_giza_eskubideen_aldeko_hainbat_elkartek.htm Tue, 16 Feb 2021 07:47:45 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/albisteak/193745/espainiako_espetxeetan_komunikazioak_eten_izana_salatu_dute_giza_eskubideen_aldeko_hainbat_elkartek.htm <![CDATA[Galindori emandako dominak kentzeko eskatu dio EH Bilduk Madrili]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1923/012/001/2021-02-16/galindori_emandako_dominak_kentzeko_eskatu_dio_eh_bilduk_madrili.htm Tue, 16 Feb 2021 00:00:00 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/paperekoa/1923/012/001/2021-02-16/galindori_emandako_dominak_kentzeko_eskatu_dio_eh_bilduk_madrili.htm Billy el Niño polizia ohia hil zenean, iazko ekainean, Espainiako Kongresuak erabaki zuela hari emandako dominak kentzea —gobernuak proposatutako testuaren aurka bozkatu zuen Voxek, eta PP abstenitu egin zen—. «Billy el Niñok torturatzeagatik ohore dominarik merezi ez bazuen, Rodriguez Galindok ere ez». Hain zuzen, Espainiako Kongresuan atzo erregistratutako eskaeran galdetu dio Iñarrituk Espainiako Gobernuari ea gerra zikinaren urteetan dominak pilatu zituen Guardia Zibilaren jeneral ohiari horiek kenduko ote dizkioten.

Intxaurrondoko (Donostia) kuarteleko burua izandakoaren «zerbitzu orria» eta domina horiek justifikatzen dituzten espedienteak eta txostenak «desklasifikatzeko» eskaera egin du, gainera, Iñarrituk. Bide batez, joan den larunbatean COVID-19ak jota hildako «estatuko terrorismoaren kideari» eman zizkioten ohore domina guztiak zerrendatu ditu aurkeztutako dokumentuan.

EH Bilduren diputatuak nabarmendu du azkeneko urteotan Euskal Herrian izandako tortura kasurik «latzenen» erantzule zuzena izan zela Rodriguez Galindo. Gogoratu du, esaterako, Joxi Zabala eta Joxean Lasa «bahitu eta hiltzeagatik» 75 urteko kartzela zigorra ezarri ziotela, baina lau urte pasa besterik ez zituela igaro espetxean.

«Terrorismoa» goratuz

Lehengo larunbatean, Rodriguez Galindo hil zela jakinarazi eta gutxira, «hainbat herritarrek, hainbat polizia elkartek eta eskuin muturreko hedabideek» mezu eta artikulu ugari argitaratu zituzten, EH Bilduren arabera, «estatu terrorismoagatik zigortutako jeneralaren ibilbidea goraipatuz».

Hori kontuan hartuta, Iñarrituk galdetu dio Espainiako Gobernuari ea zenbat pertsona atxilotu dituzten mezu horien harira, «terrorismoa goratzeagatik»; zenbat salaketa jarri diren arrazoi horregatik, eta zenbat ikerketa hasi dituzten, «aintzat hartuz delituak izan daitezkeela Zigor Kodearen 578. artikuluaren arabera». Iñarrituk eskatu du idatziz erantzun diezaiotela.]]>
<![CDATA[Rodriguez Galindo «torturatzaileari» emandako dominak kentzeko eskatu du EH Bilduk]]> https://www.berria.eus/albisteak/193702/rodriguez_galindo_torturatzaileari_emandako_dominak_kentzeko_eskatu_du_eh_bilduk.htm Mon, 15 Feb 2021 09:16:32 +0100 Igor Susaeta https://www.berria.eus/albisteak/193702/rodriguez_galindo_torturatzaileari_emandako_dominak_kentzeko_eskatu_du_eh_bilduk.htm Rodriguez Galindo «torturatzaile» zendu berriari emandako dominak kentzeko eskatu dio EH Bilduren diputatuak Espainiako Gobernuari. Gogoratu du Antonio Gonzalez Pacheco Billy el Niño polizia ohia hil zenean, iazko ekainean, gobernuak dominak guztiak kendu zizkiola. «Billy el Niño-k torturatzeagatik ohore dominarik merezi ez bazuen, Rodriguez Galindok ere ez». Eta, hain zuzen, Espainiako Kongresuan erregistratutako eskaeran galdetu dio Iñarrituk Espainiako Gobernuari ea gerra zikinaren urteetan dominak pilatu zituen Guardia Zibilaren jeneral ohiari horiek kenduko ote dizkioten. Intxaurrondoko (Donostia) kuarteleko burua izandakoaren «zerbitzu orria» eta domina horiek justifikatzen dituzten espedienteak eta txostenak «desklasifikatzeko» eskaera egin du, gainera, Iñarrituk. Bide batez, joan den larunbatean COVID-19ak jota hildako «estatuko terrorismoaren kideari» eman zizkioten ohore domina guztiak zerrendatu ditu aurkeztutako dokumentuan. EH Bilduren diputatuak nabarmendu du azkeneko urteotan Euskal Herrian izandako tortura kasu «latzenen» erantzule zuzena izan zela Rodriguez Galindo. Gogoratu du, esaterako, Joxi Zabala eta Joxean Lasa «bahitu eta hiltzeagatik» 75 urteko kartzela zigorra ezarri ziotela, baina lau urte pasa besterik ez zituela igaro espetxean. «Terrorismoa goratzeagatik» Horiek hala, joan den larunbatean, Rodriguez Galindo hil eta gutxira, «hainbat herritarrek, hainbat polizia elkartek, eta eskuin muturreko hedabideek» argitaratu zituzten mezu eta artikulu ugari, EH Bilduren arabera, «estatu terrorismoagatik zigortutako jeneralaren ibilbidea goraipatuz». Hori kontuan hartuta, Iñarrituk galdetu dio Espainiako Gobernuari ea zenbat pertsona atxilotu dituzten, mezu horiekin harira, «terrorismoa goratzeagatik»; zenbat salaketa jarri diren arrazoi horregatik, eta zenbat ikerketa hasi dituzten, «aintzat hartuz delituak izan daitezkeela Zigor Kodearen 578. artikuluaren arabera». Iñarrituk eskatu du idatziz erantzun diezaiotela.]]>