<![CDATA[Iker Aranburu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 07 Feb 2023 23:20:22 +0100 hourly 1 <![CDATA[Iker Aranburu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Ekialderako bidaia garestia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1972/012/001/2023-02-05/ekialderako_bidaia_garestia.htm Sun, 05 Feb 2023 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1972/012/001/2023-02-05/ekialderako_bidaia_garestia.htm
Ikusi gehiago: Gaurtik aurrera, EBk debekatua du Errusiatik gasolioa inportatzea

Baina azken asteetan giroa goibeltzen hasi da Mosku aldean. Gasaren eta petrolioaren prezioa duela urtebetekoaren azpitik dago, eta, ondorioz, gutxitzen ari dira Errusiaren diru sarrerak ere. Beste faktore garrantzitsu bat ere badago: abenduan, G7ko herrialdeek, EBk eta Erresuma Batuak bi neurri garrantzitsu hartu zituzten. Batetik, portuak itxi zizkieten Errusiako petroliontziei; bestetik, itsasontzi horiek beste herrialdeetara garraiatzen duten petrolioari gehienezko prezio bat jarri zioten; gehienez 60 dolar ordain ditzakete EBren ontziak eta haren aseguruak eta finantza zerbitzuak baliatu nahi dituzten inportatzaileek.

«Neurri ergel bat», esan zuen Vladimir Putinenek, baina zenbakiek doi-doi kontrakoa esaten dute. EBn saltzerik ez duen petrolio gordinarentzat bezeroak aurkitu ditu Errusiak, baina ez zaio doan atera. Brent upela 80-85 dolarrean salerosi da urtarrilean; Errusiako erreferentziazko upela, Ural izenekoa, 49,5 dolarrean, Errusiako Finantza Ministerioak aitortu duenez. Inbasioa hasi zen astean, pare bat dolarreko aldea baizik ez zegoen. Bete egin da, beraz, planaren helburua: Errusiak bere petrolioa saltzea -eskasia egon ez dadin-, baina Moskuk etekin txikiagoa ateratzea.

Erosleak, Asian

Ural merkearen arrazoi nagusia garraioan datza. Errusiak bere Baltikoko portuetan kargatzen ditu petroliontzi gehien, horietara doazelako bere petroliobide nagusiak. Handik Europa mendebaldeko portuetara distantzia nahiko laburra dago eta, hortaz, garraio gastuak ere txikiak dira. Baina Errusiako petrolioaren erosle berri gehienak Ekialdean daude -abenduan, Indiak 1,2 milioi upel inportatu zituen egunean, iaz halako 33-. Petrolioa hara eramateak kostu handiagoa du; ondorioz, erosleei soilik konpentsatzen die gertuko ekoizleen prezioen oso azpitik badaude.

Horrek esplikatzen du Errusiak prezio hobea lortzea Siberia ekialdeko petroliotik. Azken horren zatirik handiena shadow fleet edo ezkutuko ontziekin esportatzen du, hau da, banderarik gabeko ontzi zaharretan. Seiehunen bat eskuratu ditu, aurretik AEBen zigorrak jasan dituzten herrialdeetatik desbideratutakoak (Venezuela eta Iran).

Egon dira, ordea, EBko banderadunak ere. Abenduaren 5etik urtarrilaren 5era arte, erregai fosilak garraiatzen zuten 689 itsasontzik utzi zituzten Errusiako portuak, eta horietatik 250 ziren EBkoak -161, Greziakoak-.

Mendebaldeko aseguru etxeak ere aritu dira Indiara, Txinara eta Turkiara joandako petroliontziak bermatzen. Lautik bat izan dira, Financial Times-en arabera. Legezko operazioak izan dira, Ural upela 60 dolarretik behera egon denez, EBren zigor klausula ez delako aplikatu behar izan.

Hasi da beherakada

Errusiak 155.000 milioi euroren diru sarrerak izan zituen iaz petrolioaren eta gasaren salmentari esker, kopururik handiena 2011z geroztik. Dagoeneko hasi da jaisten. CREA Energia eta Aire garbiaren Ikerketarako Zentroak kalkulatu du abenduan, bahimenduaren lehen hilabetean, %17 gutxitu zirela azaroarekin alderatuta -egunean 160 milioi euro gutxiago-. Martxoan, egunean 1.000 milioi euro egiten ari zen; abenduan, 640 milioi, baina otsail hasierarako 500 milioi izango direla kalkulatu du CREAk. Moskuk berak kalkulatu du aurten %23 gutxiago bilduko duela hidrokarburoetatik; petrolio ekoizpena %7-8 gutxituko da, baldin eta Urala batez beste 50 dolarrean salerosten bada; 35 dolarrean saltzen bada, %45 gutxituko da diru-sarrera, eta aurrekontua osatzea kostatu egingo zaio. Iaz, diru sarrerak %10 handitu arren, %2,3ko defizita pilatu zuen, gerra gastuengatik.

Nondik aterako du dirua defizita estaltzeko? Nazioarteko merkatuak itxita ditu, baina barne finantzaketarako tresnak baditu. Besteak beste, koltxoi bat badu urte txarretarako: hidrokarburoen etekinek elikatutako funts bat osatu du, eta hortik ari da tiraka. Datu ofizialen arabera, urtarrilaren 1ean 137 milioi euro zituen, gerra hasieran baino 23 milioi gutxiago. Are gehiago arinduko da orain poltsa: ostiralean, Errusiak iragarri zuen 2.000 milioi euroren yuan dibisak salduko dituela, erregai fosilen salmenten jaitsiera estaltzeko.]]>
<![CDATA[Gaurtik aurrera, EBk debekatua du Errusiatik gasolioa inportatzea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1991/013/002/2023-02-05/gaurtik_aurrera_ebk_debekatua_du_errusiatik_gasolioa_inportatzea.htm Sun, 05 Feb 2023 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1991/013/002/2023-02-05/gaurtik_aurrera_ebk_debekatua_du_errusiatik_gasolioa_inportatzea.htm
Ikusi gehiago: Ekialderako bidaia garestia

ZER ONDORIO DITUDEBEKUAK EB-RENTZAT?

Gasolioa eta petrolioaren beste eratorriak beste nonbait erosi beharko ditu, eta ez zaio erraza eta merke aterako. Izan ere, Errusia izan da orain arte bere hornitzaile nagusia. 2022 hasieran, EBk Errusiatik lortzen zuen inportatzen zuen gasolioaren erdia, eta horrekin estaltzen zuen bere eskaera osoaren %10era. Zigorra gainera zetorrela ikusita, azken hilabeteetan inoiz baino gehiago inportatu dute EBko konpainiek. Horrek esan nahi du erreserba batzuk badituztela, eta horrek eragotz dezake hurrengo asteotan prezioa asko handitzea. Baina erreserbak agortutakoan, igoera espero dute adituek. Eurostaten arabera, 2006an jo zuen goia gasolioaren kontsumoak EBn, eta orduz gero jaitsi egin da -%6,3, 2006-2019 artean-. Baina oraindik haren egarri da: gasolioa erretzen dute EBko autoen %41ek, furgoneten %91k eta kamioien %96k. 2020an EBn kontsumitutako eratorrien bi heren gasolioa ziren.

NON EROSIKO DU EB-K?

AEBei gehiago erosten ari da azken urtean, baina hautagai onenak Saudi Arabia, Arabiar Emirerri Batuak eta Kuwait dira. Herrialde horietatik guztietatik gasolioa ekartzea garestiagoa da, oro har, Europatik urrutiago daudelako. EBri kostatuko zaio barne produkzioa handitzea, gainezka dituelako findegiak. Paradoxa bat ere gerta daiteke: Errusiak Indiari eta Txinari saldutako petrolio gordinak Europan amaitzea, gasolio eta fuel olio gisa.

ZER ONDORIO IZAN DITZAKEERRUSIARENTZAT?

EBk ezarri dion petrolio gordinaren bahimenduak jada izan du eragina Errusiaren kontuetan, baina oraingoan arazoa are handiagoa izan daiteke. Izan ere, Asian Errusiaren petrolio gordina gehien inportatzen dutenek, Txinak eta Indiak, findegi handiak eraiki berri dituzte, eta espresuki prestatuta daude gasolioa egiteko. Horrek esan nahi du interes handiagoa izan dezaketela Errusiari petrolio gordina merke erosteko eta gero Mendebaldeari garestiago saltzeko. Txina izan daiteke giltzarria nazioarteko merkatua orekatzeko: egunean 400.000 eta 600.000 upel artean esporta ditzake, gutxi gorabehera EBk eta Erresuma Batuak Errusiatik inportatzeari utziko diotenak. Nekez helduko da diesel hori Europara, baina libre utziko lituzke beste leku batzuetako upelak.

Baina petrolio gordin gehiagoren esportazioak arazo logistiko bat aurki dezake: itsasontzi falta. Gasolioa eta beste produktu finduak garraiatzen dituzten ontziak txikiagoak izan ohi dira petrolio gordina daramatenen aldean. Errusiak itzalpeko ontzidi bat osatu du, baina ikusteko dago nahikoak izango ote diren.

ZER EGIN DEZAKE ERRUSIAK?

Nagusiki, hiru aukera geratzen zaizkio Errusiari: petrolio gordinarekin bezala, gasolioaren eta beste produktu finduen prezioa asko jaistea erosleentzat erakargarri izateko; produktu finduak esportatu beharrean, petrolio gordina esportatzea; eta ekoizpena jaistea. Azken horren beldur dira merkatuak. Ostiralean, Dmitri Peskov Kremlineko bozeramaileak ohartarazi zuen «nazioarteko merkatuak hankaz gora» jarriko dituela EBren debekuak.]]>
<![CDATA[EBZk %3ra igo ditu interesak, eta, martxoan, %3,5era iristeko asmoa du]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1871/011/001/2023-02-03/ebzk_3ra_igo_ditu_interesak_eta_martxoan_35era_iristeko_asmoa_du.htm Fri, 03 Feb 2023 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1871/011/001/2023-02-03/ebzk_3ra_igo_ditu_interesak_eta_martxoan_35era_iristeko_asmoa_du.htm
Atzoko erabakiarekin, interes tasa ofiziala %2,5etik %3ra pasatu da, eta maila horretan izango da hurrengo hilabete erdian. Kopuru hori ordaindu behar diote euroguneko bankuek EBZtik haren dirua hartu nahi badute. Kontrara, sobran daukaten likidezia EBZn utzi nahi badute, %2,5 eman beharko diote, orain arte baino puntu erdi gehiago; gordailu tasa deritzo horri eta adituek gero eta gehiago erreparatzen diote.

Jakina zen atzoko bileran interes tasak puntu erdia handituko zuela, abendukoan modu oso garbian iradoki zuelako, eta martxokoa ere «telegrafiatuta» dagoela onartu du Christine Lagarde EBZko presidenteak. Adierazpen horrek talka egiten du bankuan «bileraz bilera» jokatuko duela dioen aldarrikapenarekin, baina Lagardek beren jokaera zuritu du: «Ez da %100 ziurra martxoan 0,5 puntu igoko ditugunik, baina hori egiteko asmo oso sendoa daukagu, eta gaur egun ez dut ikusten bide hori ez jarraitzeko aukerarik».

«Oso urrun gaude»

EBZ noraino iritsiko den galderei zeharka erantzun die Lagardek: «Beharrezkoa dena egingo dugu %2ko inflazioa lortzeko. Oso urrun gaude oraindik». Ez da hori Mendebaldeko beste bi banku zentral nagusien iritzia; AEBetako Erreserba Federalak %4,75era handitu ditu interes tasak eta %4ra Ingalaterrako Bankuak, baina biek iradoki dute goia jotzear daudela.

EBZn, aldiz, interes tasak oraingoan eta hurrengoan 0,5 puntu igotzeko erabakiak «oso adostasun zabala» izan duela azaldu du Lagardek, baina pentsatzekoa da martxoan, inflazioak behera egiten jarraitzen badu, berriro piztuko dela belatzen eta usoen arteko lehia historikoa: inflazioa kosta ahala kosta ito behar dela diotenak dira belatzak, eta hazkunde ekonomikoa bera itotzeko arriskuari erreparatzen diotenak, berriz, usoak.

Alde horretatik, iragarpen beltzenak ez dira bete, euroguneko ekonomia ez zelako atzeraldian sartu 2022ko azken hiruhilekoan. Eurostatek asteartean kaleratutako datuen arabera, %0,1 hazi zen 2022ko hirugarren hiruhilekotik laugarrenera.

Aldi berean, inflazioak beherako bidea hartu du, energia merkatu egin delako azken hilabeteetan eta, Lagarderen esanetan, «diru politikak funtzionatzen duelako». Urrian %10,6ra iritsi zen eurogunean, euroa diru denetik inoiz ikusiko gabeko kopuru batera. Orduz geroztik, apaltzen ari da: abenduan %9,2ra jaitsi zen, eta urtarrilean uste baino beherago egin du, %8,5eraino.

Kopuru handia da oraindik ere, eta bi kopuru kezkagarri ditu atzean. Herritarrentzat, eta batez ere diru sarrera apalak dituztenentzat, elikagaiak duela urtebete baino %14 garestiago daude (%13,8, abenduan). Bankari zentralentzat, berriz, kezkagarriagoa da azpiko inflazioarena (%5,2); elikagai freskoak eta energia alde batera uzten dituen indize horrek erakusten du zenbateraino dagoen inflazioa ekonomiaren sustraietaraino sartuta. EBZren asmoa da interes tasak azpiko inflazioaren mailara heltzea, hartara jarduera ekonomikoa murrizteko neurrira iristeko—uneotan, maileguen interes erreala negatiboa da, inflazioaren azpitik daudelako—. «Maila murriztaile batera iritsi behar dugu», azpimarratu du Lagardek.

Euroaren eremuko gobernuei mezu bat igorri die EBZk: buka ditzatela lehenbailehen herritarrak eta enpresak energia garestitik babesteko neurriak, halakorik ez egiteak epe erdira inflazioa handituko duelako. ]]>
<![CDATA[ELA garaile hauteskundeetan, azken urtean indarra galdu arren]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1907/012/001/2023-02-03/ela_garaile_hauteskundeetan_azken_urtean_indarra_galdu_arren.htm Fri, 03 Feb 2023 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1907/012/001/2023-02-03/ela_garaile_hauteskundeetan_azken_urtean_indarra_galdu_arren.htm
Bigarren lekuan CCOO dago, 4.888 ordezkarirekin (%19,99). Egonkor dago 2018 amaierarekin alderatuz gero, baina 0,23 puntu galdu zituen iaz.

Puntu portzentual batera dauka LAB, 4.633 ordezkarirekin (%18,94). Sindikatuak 0,29 puntu galdu ditu 2022an, baina hura da 2018arekin alderatuz gero gora egin duen bakarra (+0,60).

Badirudi UGTk lortu egin duela bere gainbehera geratzea: azken urtean ordezkaritza handitu du (+0,13), eta ia ez du galerarik 2018arekin alderatuta (-0.02).

LABek jakinarazi ditu emaitzak, eta nabarmendu du epealdi trinkoaren «lehen txanpa» baizik ez dela amaitu, hainbat hauteskunde atzeratu direlako. Maiatza bitartean bozak izango dituzte enpresa pribatu askotan eta administrazio publikoan. Azken horretan ordezkaritza handia du LABek, eta batzuetan lehen indarra ere bada.

EAEn, LAB bigarren

Oraindik ere hauteskunde esanguratsuak gelditzen diren erakusle, EAEko irakaskuntza publikoan martxoan egingo dituzte hauteskundeak, eta maiatzean, berriz, Nafarroako administrazio publikoan.

Hego Euskal Herriko bi administrazio eremuen artean bada alderik —horien arabera dute sindikatuek lekua ordezkaritza organoetan—.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, ELAk hurrengo bi sindikatuek batuta baino ordezkari gehiago ditu (%40,74), baina haren atzetik ez dago CCOO (%18,57), LAB baizik (%19,59).

CCOOk askotan aldarrikatu du bigarren posizioa berreskuratu nahi duela, baina kontrakoa ari da gertatzen, gutxika LAB aldea handitzen ari baitzaio: 87 ordezkariren aldea zegoen 2018an, eta 183 ziren 2022an. UGT da laugarren, baina nahiko urrun (%10,69).

Nafarroan, ordea, UGT bera da lehen indarra (%24,83), baina gertu ditu CCOO (%23,93) eta ELA (%23,10). Atzerago dago LAB (%17,16), baina tartea jaten ari dela azpimarratu du sindikatu abertzaleak: 2010ean, UGTk hemezortzi punturen aldea ateratzen zion, baina, gaur egun, zortzi baino gutxiago dira.

Hauteskunde sindikalen emaitzak ez ezik, bere afiliazioarenak ere eman ditu LABek. Igoera «ikusgarria» dela dio, azken lau urteetan %14 handitu duelako kideen kopurua. 2018an 41.889 zituen, eta 47.742 ziren abenduaren bukaeran. «LAB sindikatuak lan baldintza prekarioak dituzten sektoreengana gerturatzeko egiten ari den ahaleginaren emaitzetako bat da».

Sektore feminizatuak dira, hain zuzen ere, lan baldintza kaskarrenak dituztenetako gehienak. Horrek azaltzen du, LABen esanetan, bere afiliatuen %43,58 izatea emakumeak (%41,9 2018an).]]>
<![CDATA[EBZk %3ra igo ditu interesak, eta martxoan %3,5era iristeko asmoa du]]> https://www.berria.eus/albisteak/223872/ebzk_3ra_igo_ditu_interesak_eta_martxoan_35era_iristeko_asmoa_du.htm Thu, 02 Feb 2023 11:09:57 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/223872/ebzk_3ra_igo_ditu_interesak_eta_martxoan_35era_iristeko_asmoa_du.htm uztailean hasitako tratamendua -interes tasak igotzea- funtzionatzen ari dela uste duenez, pilula gehiago ematea erabaki du: beste puntu erdiz handitu ditu bere interes tasak, eta martxoaren 16ko bileran gauza bera egiteko «asmoa» duela aurreratu du. Hortik aurrera zer egingo duen? Datuek esango dute. Gaurko erabakiarekin, interes tasa ofiziala %2,5etik %3ra pasatu da, eta maila horretan izango da hurrengo hilabete erdian. Kopuru hori ordaindu behar diote euroguneko bankuek EBZtik haren dirua hartu nahi badute. Aitzitik, sobran daukaten likidezia EBZn utzi nahi badute, %2,5 eman beharko diote, orain arte baino puntu erdi gehiago; gordailu tasa deritzo horri, eta adituek gero eta gehiago erreparatzen diote. Gaurko bileran interes tasak puntu erdia handituko zuela gauza jakina zen, abendukoan modu oso garbian iradoki zuelako, eta martxokoa ere «telegrafiatuta» dagoela onartu du Christine Lagarde EBZko presidenteak. Adierazpen horrek talka egiten du bankuan «bileraz bilera» jokatuko duela dioen aldarrikapenarekin, baina Lagardek beren jokaera zuritu du: «Ez da %100 ziurra martxoan 0,5 puntu igoko ditugunik, baina hori egiteko asmo oso sendoa daukagu, eta uneotan ez dut ikusten bide hori ez jarraitzeko aukerarik». «Oso urrun gaude» EBZ noraino iritsiko den galderei zeharka erantzun die Lagardek: «Beharrezkoa dena egingo dugu %2ko inflazioa lortzeko. Oso urrun gaude oraindik». Ez da hori Mendebaldeko beste bi banku zentral nagusien iritzia; AEBetako Erreserba Federalak %4,75era handitu ditu interes tasak, eta Ingalaterrako Bankuak %4ra, baina biek iradoki dute goia jotzetik gertu daudela. EBZn, berriz, interes tasak oraingoan eta hurrengoan 0,5 puntu igotzeko erabakiak «oso adostasun zabala» izan duela azaldu du Lagardek, baina pentsatzekoa da martxoan, inflazioak behera egiten jarraitzen badu, berriro piztuko dela belatzen eta usoen arteko lehia historikoa: inflazioa kosta ahala kosta ito behar dela diotenak dira belatzak, eta hazkunde ekonomikoa bera itotzeko arriskuari erreparatzen diotenak, berriz, usoak. Alde horretatik, iragarpen beltzenak ez dira bete, euroguneko ekonomia ez zelako atzeraldian sartu 2022ko azken hiruhilekoan. Eurostatek asteartean kaleratutako datuen arabera, %0,1 hazi zen 2022ko hirugarren hiruhilekotik laugarrenera. Inflazioa, behera Aldi berean, inflazioak beherako bidea hartu du, energia merkatu egin delako azken hilabeteetan eta, Lagarderen esanetan, «diru politikak funtzionatzen duelako». Urrian %10,6ra iritsi zen eurogunean, euroa diru denetik inoiz ikusiko gabeko kopuru batera. Orduz geroztik, apaltzen ari da: abenduan %9,2ra jaitsi zen, eta urtarrilean uste baino beherago egin du, %8,5eraino. Kopuru handia da oraindik ere, eta bi kopuru kezkagarri ditu atzean. Herritarrentzat, eta batez ere diru sarrera apalak dituztenentzat, elikagaiak duela urtebete baino %14 garestiago daude -%13,8, abenduan-. Bankari zentralentzat, berriz, kezkagarriagoa da azpiko inflazioarena (%5,2); elikagai freskoak eta energia alde batera uzten dituen indize horrek erakusten du zein neurriraino dagoen inflazioa ekonomiaren sustraietaraino sartuta. EBZren asmoa da interes tasak azpiko inflazioaren mailara heltzea, hartara jarduera ekonomikoa murrizteko neurrira iristeko-uneotan, maileguen interes erreala negatiboa da, inflazioaren azpitik daudelako-. «Maila murriztaile batera iritsi behar dugu», azpimarratu du Lagardek. Euroaren eremuko gobernuei mezu bat igorri die EBZk: buka ditzatela lehenbailehen herritarrak eta enpresak energia garestitik babesteko neurriak, halakorik ez egiteak epe erdira inflazioa handituko duelako. Euriborra, %3,5eko bidean EBZk interes tasak handitzeak ondorio zuzena du herritarren eta enpresen artean, maileguak garestitzea baitakar. Indizerik ezagunena, Euriborra, %3,446ra iritsi da gaur. Horren ondorioz, tasa aldakorreko hipoteka mailegua orain berritu behar dutenek gehiago ordaindu beharko diote bankuari. Igoera berrehun eurotik gorakoa da hilero mailegu berria dutenentzat -indarraldiaren lehen urteetan interes handiagoak ordaintzen dira-, baina txikiagoa da hipotekaren zati bat dagoeneko itzuli dutenentzat -batez ere, maileguan hartutako dirua ordaintzen dute-. ]]> <![CDATA[ELA garaile hauteskundeetan, azken urtean indarra galdu arren]]> https://www.berria.eus/albisteak/223866/ela_garaile_hauteskundeetan_azken_urtean_indarra_galdu_arren.htm Thu, 02 Feb 2023 11:08:45 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/223866/ela_garaile_hauteskundeetan_azken_urtean_indarra_galdu_arren.htm Puntu portzentual batera dauka LAB, 4.633 ordezkarirekin (%18,94). Sindikatu abertzaleak 0,29 puntu galdu ditu azken urtean, baina hura da 2018arekin alderatuz gero gora egin duen bakarra (+0,60). Badirudi UGTk lortu egin duela bere gainbehera geratzea: azken urtean ordezkaritza handitu du (+0,13), eta ia ez du galerarik 2018arekin alderatuta (-0.02). LABek jakinarazi ditu emaitzak, eta nabarmendu du epealdi trinkoaren «lehen txanpa» baizik ez dela amaitu, hainbat hauteskunde atzeratu direlako. Maiatza bitartean bozak izango dituzte enpresa pribatu askotan eta administrazio publikoan. Azken horretan ordezkaritza handia du LABek, eta batzuetan lehen indarra ere bada. EAEko irakaskuntza publikoan martxoan egingo dituzte hauteskundeak, eta maiatzean, berriz, Nafarroako administrazio publikoan. EAEn, LAB bigarren Hego Euskal Herriko bi administrazio eremuen artean bada alderik -horien arabera dute sindikatuek lekua ordezkaritza organoetan-. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, ELAk hurrengo bi sindikatuek batuta baino ordezkari gehiago ditu (%40,74), baina haren atzetik ez dago CCOO (%18,57), LAB baizik (%19,59). CCOOk askotan aldarrikatu du bigarren posizioa berreskuratu nahi duela, baina kontrakoa ari da gertatzen, gutxika LAB aldea handitzen ari baitzaio: 87 ordezkariren aldea zegoen 2018an, eta 183 ziren 2022an. UGT da laugarren, baina nahiko urrun (%10,69). Nafarroan, ordea, UGT bera da lehen indarra (%24,83), baina gertu ditu CCOO (%23,93) eta ELA (%23,10). Atzerago dago LAB (%17,16), baina tartea jaten ari dela azpimarratu du sindikatu abertzaleak: 2010an, UGTk hemezortzi punturen aldea ateratzen zion, baina, gaur egun, zortzi baino gutxiago dira. LABen afiliazioa, gora Hauteskunde sindikalen emaitzak ez ezik, bere afiliazioarenak ere eman ditu LABek. Igoera «ikusgarria» dela dio, azken lau urteetan %14 handitu duelako kideen kopurua. 2018an 41.889 zituen, eta 47.742 ziren abenduaren bukaeran. «LAB sindikatuak lan baldintza prekarioak dituzten sektoreengana gerturatzeko egiten ari den ahaleginaren emaitzetako bat da». Sektore feminizatuak dira, hain zuzen ere, lan baldintza kaskarrenak dituztenetako gehienak. Horrek azaltzen du, LABen esanetan, bere afiliatuen %43,58 izatea emakumeak (%41,9 2018an). ]]> <![CDATA[BBVAk inoiz baino diru gehiago irabazi du: 6.420 milioi euro]]> https://www.berria.eus/albisteak/223818/bbvak_inoiz_baino_diru_gehiago_irabazi_du_6420_milioi_euro.htm Wed, 01 Feb 2023 13:25:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/223818/bbvak_inoiz_baino_diru_gehiago_irabazi_du_6420_milioi_euro.htm <![CDATA[2010eko marka hautsi ondoren, otsailaren 7an eta 11n jarraituko du protestak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2030/003/002/2023-02-01/2010eko_marka_hautsi_ondoren_otsailaren_7an_eta_11n_jarraituko_du_protestak.htm Wed, 01 Feb 2023 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/2030/003/002/2023-02-01/2010eko_marka_hautsi_ondoren_otsailaren_7an_eta_11n_jarraituko_du_protestak.htm
250 hiri eta herritan izan ziren protestak eta, oro har, jendetsuagoak izan ziren. Grebarekin bat egindako langileen kopurua, ordea, pixka bat apaldu zen. Parisko manifestazioan istilu gutxi batzuk izan ziren.

Protesta indartsua onartuta ere, erreformaren geroa parlamentuan jokatuko dela ziurtatu du Elisabeth Borne lehen ministroak. Astelehenean iritsi zen Frantziako Asanbleara.

Fronte horretan ere gauzak ez doaz uste bezain ongi Macronentzat eta Bornerentzat. Gobernua sostengatzen duten hiru alderdiek -Renaissance, Horizons eta Modem- ez dute gehiengo osorik, eta horregatik LR Errepublikanoak eskuineko alderdiaren babesa jasotzea izan da lehentasuna gobernuarentzat. Lortu zuen, bere lehen testuan zenbait aldaketa egin ondoren: 62 urtetik 65 urtera ez, 64 urtera atzeratu da erretretaren adina eta gutxieneko pentsioa ehun euro handituko diete SMIC gutxieneko soldatan kotizatu dutenei.

Zalantzak eskuinean

Baina urtarrilaren 19ko protesta handiak eta inkesta gordinek erreformaren aldeko gehiengo hori zartatu dute. Errepublikanoen hamabosten bat diputatuk esan dute aurka bozkatuko dutela, eta macronisten artean ere zalantzak sortu dira. Kontuan hartuta ezkerreko Nupesek eta eskuin muturreko RN Batasun Nazionalak blokean emango dutela ezezkoa, desertzio gutxi batzuk soilik onar ditzake gobernuak: 289 boto behar ditu; 250 dituzte macronistek, eta 62 LRk.

Errepublikanoen buruzagitzak dio aldeko botoa emateko prest dagoela, baina gobernuari txeke zuririk eman gabe. «Macron presidentearen ardura izango da gibelera egiten badu kalearen aitzinean. Guk arduraz jokatzea hautatu dugu», esan du Le Monde egunkarian Olivier Marleix LRko talde parlamentariko buruak.

LRk aldaketa gehiago nahi ditu. Aukeren artean dago lan bizitza luzea dutenek 43 urtez eta ez 44 urtez kotizatu behar izatea pentsio osoa jasotzeko, eta gutxienez bi haur izan dituzten amek 66 urterekin jaso ahal izatea pentsio osoa (eta ez 67 urterekin). Aldaketa horien alde agertu dira gehiengoaren diputatu batzuk, baina oraingoz Finantza Ministerioak ezetz dio, 2.000 milioi euroren gastu gehigarri bat dakarrelako.

Beste eskaera bat da erreforma berraztertzeko aukera. Hau da, 2027an aztertzea erreformak zein ondorio izan duen, eta orduan erabakitzea aurrera ala atzera egin behar den. Puntu horrek ere gobernuaren ezezkoarekin egin du topo. «Berraztertzeko klausula presidentetzarako hauteskundeak dira», esan du Olivier Dussopt Lan ministroak.]]>
<![CDATA[2010eko marka hautsi ondoren, otsailaren 7an eta 11n jarraituko du erreformaren aurkako protestak]]> https://www.berria.eus/albisteak/223792/2010eko_marka_hautsi_ondoren_otsailaren_7an_eta_11n_jarraituko_du_erreformaren_aurkako_protestak.htm Tue, 31 Jan 2023 09:18:21 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/223792/2010eko_marka_hautsi_ondoren_otsailaren_7an_eta_11n_jarraituko_du_erreformaren_aurkako_protestak.htm Emmanuel Macron Frantziako presidentearen eta kalearen arteko lehia gogorrean bigarren arrakasta bat izan du kaleak. Bai sindikatuek baita gobernuak berak ere ziurtatu dute gaur jende gehiago irten dela protestara, urtarrilaren 19ko lehen egunean baino. Kopuruetan, noski, ez da adostasunik. 2,8 milioi aipatu ditu CGT sindikatuak -2,1 milioi esan zuen aurrekoan-, eta 1,272 milioi gobernuak -1,12 milioi aurrekoan-. Azken kopuru hori ontzat emanez gero, 1995az geroztik erreforma ekonomiko baten aurka bildutako jende kopururik handiena izango litzateke, 2010eko kopurua ozta-ozta gaindituta (1,25 milioi). Orain arteko emaitzekin pozik, CFDT, CGT eta beste sei sindikatu nagusiek otsailaren 7rako eta 11rako deitu dituzte erretretaren erreformaren aurkako hurrengo protestak. 250 hiri eta herritan izan dira protestak, eta, oro har, jendetsuagoak izan ziren. Grebarekin bat egindako langileen kopurua, ordea, pixka bat apaldu da. Parisko manifestazioan istilu gutxi batzuk izan dira. Protesta indartsua onartuta ere, erreformaren geroa parlamentuan jokatuko dela ziurtatu du Elisabeth Borne lehen ministroak. Astelehenean iritsi zen Frantziako Asanbleara. Fronte horretan ere, gauzak ez doaz uste bezain ongi Macronentzat eta Bornerentzat. Gobernua sostengatzen duten hiru alderdiek -Renaissance, Horizons eta Modem- ez dute gehiengo osorik, eta, horregatik, LR Errepublikanoak eskuineko alderdiaren babesa jasotzea izan da lehentasuna gobernuarentzat. Lortu zuen, bere lehen testuan zenbait aldaketa egin ondoren: 62 urtetik 65 urtera ez, 64 urtera atzeratu da erretretaren adina eta gutxieneko pentsioa ehun euro handituko diete Smic gutxieneko soldatan kotizatu dutenei. Zalantzak eskuinean Baina urtarrilaren 19ko protesta handiak eta inkesta gordinek erreformaren aldeko gehiengo hori zartatu dute. Errepublikanoen hamabosten bat diputatuk esan dute aurka bozkatuko dutela, eta macronisten artean ere zalantzak sortu dira. Kontuan hartuta ezkerreko Nupesek eta eskuin muturreko RN Batasun Nazionalak blokean emango dutela ezezkoa, desertzio gutxi batzuk soilik onar ditzake gobernuak: 289 boto behar ditu; 250 dituzte macronistek, eta 62 LRk. Errepublikanoen buruzagitzak dio aldeko botoa emateko prest dagoela, baina gobernuari txeke zuririk eman gabe. «Macron presidentearen ardura izango da gibelera egiten badu kalearen aitzinean. Guk arduraz jokatzea hautatu dugu», esan du Le Monde egunkarian Olivier Marleix LRko talde parlamentariko buruak. LRk aldaketa gehiago nahi ditu. Aukeren artean dago lan bizitza luzea dutenek 43 urtez eta ez 44 urtez kotizatu behar izatea pentsio osoa jasotzeko, eta gutxienez bi haur izan dituzten amek 66 urterekin jaso ahal izatea pentsio osoa -eta ez 67 urterekin-. Aldaketa horien alde agertu dira gehiengoko diputatu batzuk, baina oraingoz Finantza Ministerioak ezetz dio, 2.000 milioi euroren gastu gehigarri bat dakarrelako. Beste eskaera bat da erreforma berraztertzeko aukera. Hau da, 2027an aztertzea erreformak zein ondorio izan duen eta orduan erabakitzea aurrera ala atzera egin behar den. Puntu horrek ere gobernuarekin ezezkoarekin egin du topo. «Berraztertzeko klausula hauteskunde presidentzialak dira», esan du Olivier Dussopt Lan ministroak. 49.3 artikulua, beste aukera Zaila da aurreratzea nola bukatuko den zentroko eta eskuineko diputatuen arteko lehia. Baina gobernuak karta bat gordetzen du: 49.3 artikulua. Frantziako Konstituzioaren artikulu horrek ahalmena ematen dio legegai bat bozketarik gabe onartzeko, eta gero zentsura mozio bati erantzuteko. Legealdi honetan jada hamar aldiz erabili du Bornek tresna hori, eta halakorik ez zuen egin nahi neurri horretako erreforma batean.]]> <![CDATA[Danbor hotsak isiltzen ari dira]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1952/011/001/2023-01-29/danbor_hotsak_isiltzen_ari_dira.htm Sun, 29 Jan 2023 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1952/011/001/2023-01-29/danbor_hotsak_isiltzen_ari_dira.htm
Atzeraldi handi baten mamua Euskal Herritik nahiko urrun dagoela esan dute Eustatek eta Nastatek eman berri dituzten datuek. Bat egin dute esatean 2022an barne produktu gordina %4,3 hazi zela, eta udazkeneko hilabeteak, ezustean, udakoak baino hobeak izan zirela. 2023 hasiera okerragoa izango al da? Litekeena da, baina inflazioak ez badu beheranzko joera eteten, ez dirudi jarduera ekonomikoa hondoratuko denik.

Edonola ere, ekonomia txikia eta irekia da Euskal Herrikoa, eta, horregatik, kanpoko faktoreen menpe dago. Faktore horien hotsa ez zen oso atsegina, baina doinua aldatzen ari da. AEBek jakinarazi dute 2022ko azken hiruhilekoan %0,7 hazi zela hango ekonomia, uste zutenaren gainetik. Asteartera arte itxaron behar da eurogunekoa jakiteko, baina kalamitate handirik ez da espero; Espainiak ere espektatibak hautsi ditu, eta Alemania ere horretarako bidean da.

Berlingo Gobernuak %0,4ko uzkurtzea iragarri zuen udazkenean 2023rako, baina aste honetan esan du %0,2ko hazkundea espero duela. «Panorama okerrena ez da gertatu, eta ekonomia eta merkatuak dinamika positiboan daude. Krisi ekonomiko larri bat eragoztea lortu dugu. Hori da 2022ko mezua: krisia kontrolagarri egin dugu», esan du Robert Habeck Ekonomia ministroak, eta gogorarazi zuen iragarle ezkorrenak %12ko eroriko bat aurreikustera iritsi zirela Errusiako gasak iristeari uzten bazion. Bada, Errusiako gasa ez ezik, hango petrolioa ere erosteari utzi dio azken asteetan Alemaniak, eta ekonomia ez da geratu, eta herritarrak ez dira hotzez hil.

Habeckek onartu du 2023 hasieran izan daitezkeela hazkunde negatiboko hiruhileko batzuk, baina garrantzia kendu dio. Funtsean, BPGa negatiboa ala positiboa izateak neurri bateraino inporta du; aberastasuna neurtzeko modu bat da, eta auzitan dago neurgailu gisa, besteak beste, aberastasun horren banaketari buruz ezer esaten ez duelako.

Ikuspuntu sozial batetik, garrantzitsuagoa da enpleguak zer egiten duen, horrek erakusten baitu gizarteko sektoreko apalen zailtasunak handitzen ala txikitzen ari diren. Eta horretan ere, kasu partikularrak gorabehera, ez da hondamendirik gertatu azken hilabeteetan. Alemanian asko jota langabezia hamarren bat handituko dela uste du gobernuak; Hego Euskal Herrian, berriz, enplegu sorrera asko moteldu dela argi dago, baina datu kontrajarriak iristen ari dira.

Oro har, lanpostua galtzea baino, soldatarekin bizi ahal izatea da kezka handiagoa, eta horretan arazo ukaezina da: soldatak inflazioaren azpitik hazten ari dira, berriro ere. Badira salbuespenak, borrokaren ondorioz erosteko ahalmenari eusten dioten itunak; horiek gehiago izateko kalterik ez du egingo ekonomia atzeraldian ez sartzeak.

Giro uste baino argiago horretan bilduko da aste honetan Europako Banku Zentrala. Ezusteko ikaragarririk ez bada, puntu erdi bat igoko ditu orain interes tasak, eta beste puntu erdi bat martxoaren amaieran. Atzeraldiaren danborrak isildu dira, inflazioarenak ez, eta ikusita jarduera ekonomikoak eusten diola, norabidea aldatzeko arrazoirik ez du EBZk.]]>
<![CDATA[Nafarroa ere %4,3 hazi zen 2022an, eta urtea uste baino hobeto amaitu du]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/010/001/2023-01-28/nafarroa_ere_43_hazi_zen_2022an_eta_urtea_uste_baino_hobeto_amaitu_du.htm Sat, 28 Jan 2023 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1872/010/001/2023-01-28/nafarroa_ere_43_hazi_zen_2022an_eta_urtea_uste_baino_hobeto_amaitu_du.htm
2022 hasierako datuekin alderatuta, ordea, motelaldia izan da. Urteko lehen hiruhilekoan, %6,5 handitu zen BPGa, eta %3 baino ez urteko azken hiruhilekoan. Bada, ordea, kontuan hartu behar den faktore bat: urte hasierako konparazioa 2021eko lehen hiruhilekoarekin egiten dela, eta, ordu hartan, jarduera ekonomikoa oso mugatuta zegoen COVID-19aren pandemiarengatik.

Edonola ere, nabarmena da erregai garestiek eta, oro har, inflazio handiak kalte egin diotela ekonomiaren jarduerari. Halaber, urteko azken hiruhilekoan inflazioak behera egin izanak —erregaien eskutik— lagundu egin du urte amaiera uste baino hobea izaten. Enpleguan, berriz, motelaldia izan da urteko bigarren erdian. Enpleguari buruzko daturik ez du eman Nastatek —martxoaren 24an egingo du, datu osatuak argitaratzen dituenean—, baina beste iturri batzuek datu nahiko kontrajarriak eman dituzte. Datu nahiko kaskarrak eman zituen atzo INEk, esan baitzuen 2022an 1.100 langabe gehiago izan direla Nafarroan, eta hobeagoak SEPEk, 2021eko abenduan baino 416 langabe gutxiago baitaude erregistratuta enplegu bulegoetan.

«Uste baino hobea»

Elma Saiz Ekonomia kontseilariak ontzat jo ditu datuak. «Urte amaiera uste baino hobea» izan dela onartu du, eta bi azalpen eman ditu. Batetik, «autoen ekoizpena berriro hazi da, aurreko urtean sektoreak izan zituen hornidura arazo larriak arindu direnean, eta horrekin industriaren ekoizpenaren datuak hobetu dira». Bestetik, «2020az geroztik mugarik gabeko Eguberriak izan dira, eta dinamismo handia erakutsi du kontsumo pribatuak».

2022 amaierako datuek «atzeraldi teknikoa izateko aukerak urruntzen» dituela esan du Saizek, baina ohartarazi du 2023 hasiera motelago izango diren zantzuak daudela. «Higiezinen merkatua hozten ari da, autobideetan trafiko gutxiago dago, eta enpleguaren sorrera moteldu da».

Gauzak horrela, Nafarroako Gobernuak eutsi egiten dio 2023rako egin duen %1,4ko hazkunde aurreikuspenari. Gertu geratu da Laboral Kutxaren iragarpena (%1,2).

Iragarpen hori hankaz gora jar dezaketen faktore geopolitikoak daude —Ukrainako gerra, «tentsioa Brasilen, Perun eta Taiwanen»—, baina bi aipatu ditu epe laburrera: «Txina irekitzeak petrolioaren prezioa igo dezake, eta hornidura arazoak ager daitezke udan Europak berriro bere burua hornitu behar duenean Errusiaren gasarik gabe».

Inflazioak behera egingo duela uste du Saizek, baina baztertu gabe hilabete batzuetan pixka bat gora egitea «arriskuak gauzatzen badira». Arlo horretan, diru politikak zeresan handia izan dezakeela aitortu du: «Politika oldarkorregi bat, batez ere Europako Banku Zentralaren aldetik, epe laburrean zama izan daiteke hazkunde ekonomikoarentzat».

Espainian, %5,5

Pattalaldia uste baino leunagoa izan da Espainian ere. INEren arabera, %0,2 handitu zen BPGa urteko azken hiruhilekoan, aurrekoan baino hamarren bat gehiago. Horrenbestez, urte osoan %5,5 handitu da ekonomia, 2021. urtean bezainbeste.

Espainia izan zen koronabirusaren krisia gehien jasan zuten herrialdeetako bat, turismoak han duen pisuaren eraginez, eta hura da 2019. urtearen aurreko maila berreskuratu ez duten bakarrenetakoa, artean %0,9 txikiagoa baita.

Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuak datu horiek baliatu ditu paparra ateratzeko eta kritikatzaileak kritikatzeko: «Apokalipsiaren profetak gorabehera, hazkunde ekonomiko indartsua daukagu, Europako inflaziorik txikiena eta errekorra enpleguan».]]>
<![CDATA[Nafarroako ekonomia %4,3 hazi zen 2022. urtean]]> https://www.berria.eus/albisteak/223638/nafarroako_ekonomia_43_hazi_zen_2022_urtean.htm Fri, 27 Jan 2023 20:11:57 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/223638/nafarroako_ekonomia_43_hazi_zen_2022_urtean.htm Han ere uste baino hobeto amaitu zuen urtea jarduera ekonomikoak, %0,4 gora eginda. 2022. urtearen hasierako datuekin alderatuta, ordea, motelaldia izan da. Urteko lehen hiruhilekoan, %6,5 handitu zen BPGa, eta %3 baizik ez urteko azken hiruhilekoan. Bada, ordea, kontuan hartu behar den faktore bat: urte hasierako konparazioa 2021eko lehen hiruhilekoarekin egiten dela, eta orduan jarduera ekonomikoa oso mugatuta zegoen COVID-19aren pandemiarengatik. Edonola ere, nabarmena da erregai garestiek eta, oro har, inflazio handiak kalte egin diotela ekonomiaren jarduerari. Halaber, urteko azken hiruhilekoan inflazioak behera egin izanak -erregaien eskutik- lagundu egin du urte amaiera uste baino hobea izaten. Enpleguan, motelaldia Enpleguan, berriz, motelaldia izan da urteko bigarren erdian. Enpleguari buruzko daturik ez du eman Nastatek -martxoaren 24an egingo du, datu osatuak argitaratzen dituenean-, baina beste iturri batzuek datu nahiko kontrajarriak eman dituzte. Datu nahiko kaskarrak eman zituen atzo INEk, esan baitzuen 2022an 1.100 langabe gehiago izan direla Nafarroan, eta hobeagoak SEPEk, 2021eko abenduan baino 416 langabe gutxiago baitaude erregistratuta enplegu bulegoetan. Atzeraldirik ez Elma Saiz Ekonomia kontseilariak ontzat jo ditu datuak. «Urte amaiera uste baino hobea» izan dela onartu du, eta bi azalpen eman ditu. Batetik, «autoen ekoizpena berriro handitu da, aurreko urtean sektoreak izan zituen hornidura arazo larriak arindu direnean, eta, horrekin, industriaren ekoizpenaren datuak hobetu dira». Bestetik, «2020az geroztik mugarik gabeko Eguberriak izan dira, eta kontsumo pribatuak dinamismo handia erakutsi du». 2022 amaierako datuek «atzeraldi teknikoa izateko aukerak urruntzen» dituela esan du Saizek, baina ohartarazi badaudela 2023 hasiera motelagoa izango den zantzuak. «Higiezinen merkatua hozten ari da, autobideetan trafiko gutxiago dago, eta enpleguaren sorrera moteldu da». Horiek horrela, Nafarroako Gobernuak eutsi egiten dio 2023rako egin duen %1,4ko hazkunde aurreikuspenari. Gertu geratu da Laboral Kutxaren iragarpena (%1,2). Iragarpen hori hankaz gora jar dezaketen faktore geopolitikoak daude -Ukrainako gerra, eta «tentsioa Brasilen, Perun eta Taiwanen»-, baina bi aipatu ditu epe laburrera: «Baliteke Txina irekitzeak petrolioaren prezioa igotzea, eta posible da hornidura arazoak agertzea udan Europak berriro bere burua hornitu behar duenean Errusiaren gasik gabe». Espainian, %5,5 Pattalaldia uste baino leunagoa izan da Espainian ere. INEren arabera, %0,2 handitu zen BPGa urteko azken hiruhilekoan, aurrekoan baino hamarren bat gehiago. Horrenbestez, urte osoan %5,5 handitu da ekonomia, 2021. urtean bezainbeste. Espainia izan zen koronabirusaren krisia gehien jasan zuten herrialdeetako bat, turismoak han duen pisuaren eraginez, eta hura da 2019. urtearen aurreko maila berreskuratu ez duten bakarrenetakoa, baina Nadia Calviño Ekonomia ministroak aurreratu du oso gertu dagoela. Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuak datu horiek baliatu ditu paparra ateratzeko eta kritikatzaileak kritikatzeko: «Apokalipsiaren profetak gorabehera, hazkunde ekonomiko indartsua daukagu, Europako inflaziorik txikiena eta errekorra enpleguan». ]]> <![CDATA[Erretreten erreformaren aurkakoek Baionako portua blokeatu dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/013/001/2023-01-27/erretreten_erreformaren_aurkakoek_baionako_portua_blokeatu_dute.htm Fri, 27 Jan 2023 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1879/013/001/2023-01-27/erretreten_erreformaren_aurkakoek_baionako_portua_blokeatu_dute.htm
Bokale-Tarnoseko CGTk deitu zuen protestara, eta harekin bat egin zuten LAB, Solidaires eta FSU sindikatuek. Zamaketariek eta portuetako bulegoetako langile batzuek deiari erantzun zioten. Guztira, ehunen bat lagun batu ziren portuaren sarrera batean, Tarnosen (Landak, Frantzia), eta instalazioa blokeatu zuten. Poliziak han izan ziren, baina ez zuten esku hartu.

Sindikatuetako ordezkariek azaldu zutenez, erretreta 62 urtetik 64 urtera gibelatzea da erreformaren aurka manifestatzeko arrazoi nagusia, eta ziurtatu zuten 64 urtekoa dela, hain zuzen ere, bizitza osasuntsuaren batez besteko adina.

Portuetako langileak ez ezik, beste batzuk ere deitu ditu greba egitera CGT sindikatuak, Frantzian: findegietan, zentral nuklearretan eta, oro har, energia sektorean. Euskal Herrian, berriz, Sohütako (Zuberoa) Intermarche saltokiaren aitzinean izango dira gaur LABeko kideak, erreformaren aurkako agiriak banatzen; bihar, berriz, Mauleko plazan bilduko dira.

Protesta horien helburua da Frantziako Gobernuak bertan behera uztea erretretaren adin ofiziala 62 urtetik 64ra gibelatzeko erreforma. Gobernuak iragan astelehenean onartu zuen proiektua, eta astelehenean iritsiko da Frantziako Asanbleara, han eztabaida has dadin.

Eztabaida sutsua espero da, ez baitago erreformaren aldeko iritzi nagusirik. Erabat kontra azaldu dira NUPES ezkerreko koalizioa. eta RN Batasun Nazionala eskuin muturreko alderdia. Baina arrakalak agertu dira ustez erreformaren alde dauden taldeen artean ere. Macron babesten duten zentro-eskuineko taldeetako diputatu batzuek esan dute ez dutela aldeko botorik emango; aurkako iritziak are gehiago hedatu dira LR Errepublikanoak eskuineko alderdiaren barruan ere, zuzendaritzak aldeko mezua zabaldu arren. Gaur-gaurkoz, ez da batere ziurra erreformak beharrezkoak dituen botoak eskuratuko dituela.

47-1 eta 49-3 artikuluak

Protestak protesta, Macron presidenteak aldarrikatu du ez duela amore emango. Parlamentuaren oniritzia lortuko ez balu, erreforma onartzeko beste bi tresna ditu: Frantziako Konstituzioaren 47-1 eta 49-3 artikuluak. Modu horiek «demokraziaren lapurreta» direla salatu du ezkerrak.

Erreforma parlamentura iritsi eta hurrengo egunerako, astearterako, erreformaren aurkako bigarren mobilizazio eguna antolatu dute Frantziako zortzi sindikatu nagusiek. Baionan, Santa Ursula plazan bilduko dira, 10:00etan. LABek ez du intersindikalean parte hartzen, baina hark ere deitu du protestara.

Lehenengoa duela astebete izan zen, eta oso erantzun zabala izan zuen, bai Frantzian baita Ipar Euskal Herrian ere. Baionan 9.000 eta 10.000 lagun artean batu ziren erretreten erreforma «injustu eta bortitza» gelditzeko asmoz. Azken urteetan ikusi diren mobilizaziorik jendetsuenetako bat izan zen.]]>
<![CDATA[Baionako portuaren sarrera bat blokeatu dute, erretreten erreforma salatzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/223594/baionako_portuaren_sarrera_bat_blokeatu_dute_erretreten_erreforma_salatzeko.htm Thu, 26 Jan 2023 14:45:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/223594/baionako_portuaren_sarrera_bat_blokeatu_dute_erretreten_erreforma_salatzeko.htm Florence Lasserre eta Vincent Bru diputatuen bulegoetatik Baionako portura iragan da erretreten erreformaren aurkako protesta. Gaur goizean ehun bat lagun bildu dira portuko sarrera batean, Tarnosen (Landak, Frantzia), eta instalazioa blokeatu dute. Eguerdian ziren bidea irekitzekoak. CGT, LAB, Solidaires eta FSU sindikatuek deitu dute protestara, eta hari erantzun diote zamaketariek eta portuetako bulegoetako langileek. Portuetako langileak ez ezik, beste batzuk ere greba egitera deitu ditu CGT sindikatuak: findegietan, zentral nuklearretan eta, oro har, energia sektorean. Protesta horien helburua da Frantziako Gobernuak bertan behera uztea erretiroaren adin ofiziala 62 urtetik 64ra iragateko erreforma. Emmanuel Macron Frantziako presidenteak hitzeman du ez duela egingo halakorik. Gobernuak iragan astelehenean onartu zuen proiektua, eta astelehenean iritsiko da Frantziako Asanbleara, han eztabaida has dadin. Hurrengo egunerako, astearterako, erreformaren aurkako bigarren mobilizazio eguna antolatu dute Frantziako zortzi sindikatu nagusiek. Lehenengoa duela astebete izan zen, eta oso erantzun zabala izan zuen, bai Frantzian baita Ipar Euskal Herrian ere. Baionan 9.000 eta 10.000 lagun artean batu ziren erretreten erreforma «injustu eta bortitza» gelditzeko asmoz. Azken urteetan ikusi diren mobilizaziorik jendetsuenetako bat izan zen. ]]> <![CDATA[Bizkaiak bihar piztuko ditu arkuak N-240an eta BI-625ean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/003/001/2023-01-24/bizkaiak_bihar_piztuko_ditu_arkuak_n_240an_eta_bi_625ean.htm Tue, 24 Jan 2023 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1872/003/001/2023-01-24/bizkaiak_bihar_piztuko_ditu_arkuak_n_240an_eta_bi_625ean.htm
Ikusi gehiago: Garraiolarien protesta artean, Gipuzkoa bidesariak ordainarazten hasi da berriro

Bizkaiko Foru Aldundiaren asmoa zen urtarrilaren 1erako jartzea bidesaria honako bi errepide hauetan BI-625an (Basauri eta Arakaldo artean) eta N-240an (Ubide-Galdakao). Lehenengoak ia hamabost kilometro ditu, eta egunean 1.700 kamioik erabiltzen dute; 1.600 kamioik zeharkatzen dute N-240a.

Azken unean, ordea, Bizkaiko Aldundiak erabaki zuen bidesariak kobratuko dituzten makinak ez piztea, eta aste gehiago ematea garraiolariei ordainketa sistemak ezartzeko eta eskainiko dituen deskontuetako izena emateko -636k jada egin dute-.

Gipuzkoan indarrean dagoen free-flow sistema baliatuko dute Bizkaian ere. Ibilgailuak kameraz betetako arkuen azpitik igaroko dira, geratu gabe, eta horiek aterako dituzten argazkiekin jakingo du aldundiak kamioi bakoitzak errepidearen zer zati erabili duen. Ordainketa Via-T eta antzeko ordainketa sistema elektronikoen bitartez egin beharko dute ibilgailuen jabeek; halakorik ez badute, ordainketa agindua ibilgailuaren jabearen helbidera iritsiko da. Ordaintzen ez dutenei isuna jarriko diete.

BI-625 osorik zeharkatzen dutenek 4,50 euro ordaindu beharko dituzte, eta 17,34 euro, berriz, N-240tik doazenek. Deskontuak izango dira, ordea, errepidea askotan baliatzen dutenentzat -%13 gutxiago ordainduko dute hilean gutxienez hogei aldiz erabiliz gero- eta gutxiago kutsatzen duten ibilgailuentzat -%25eko deskontua-.

Bigarren epe batean, udaberrian ziur aski, ordainpekoak izango dira beste hiru bide: Txorierriko korridorea (Erletxe-Barakaldo), Kanpazarko bidea (Gipuzkoako mugatik Abadiñoraino) eta A-8aren zati bat (Abantotik Kantabriako mugaraino).

Imanol Pradales Bizkaiko Azpiegitura diputatuak gezurtatu egin du neurriaren helburua diru bilketa hutsa denik. Ibilgailu astunak herriguneetatik eta errepide estuetatik atera eta ordainpeko autobideetara bidali nahi dituzte, eta dirua bildu errepide sarean mantentze lanak egiteko. Aldundia bereziki kezkatuta dago Hegoaldeko Saihesbidearen erabilera txikiarekin.

Okupatu gehiago

Nafarroako Gobernuak ere progresiboki ezarri nahi ditu bidesariak gaur egun kamioien trafiko handia duten bideetan. A-1 (N-1) autobiako bere zatiarekin hasi nahi du, Gipuzkoako mugatik Arabakora, Etzegaratetik Ziordiara, 2023. urtea amaitu aurretik, Bernardo Ziriza Lurraldeko Kohesioko kontseilariak urrian Parlamentuan azaldu zuenez. Ordutik hona berritasunik ez dela izan esan diote sail horretako iturriek BERRIAri.

Iazko ekainean onartu zituen Nafarroako Parlamentuak bidesariak, PSNren, Geroa Bairen, EH Bilduren, Ahal Dugu-ren eta Ezkerraren botoekin. Europako Batzordeari bidesariak jartzeko baimena eskatu dio gobernuak, baina oraingoz ez du erantzunik jaso. Hori lortutakoan, Nafarbide sozietate publikoa osatuko dute bidesariak kudeatzeko. Parlamentuko iturrien arabera, kanpoko aholkularitza etxe bat ari da haren estatutuak lantzen uneotan, baina oraindik ez zaie zirriborrorik aurkeztu taldeei.

Bildutako bidesariarekin Nafarroako errepide sarean egin beharreko konponketak egingo dituela ziurtatu du gobernuak, azken urteetan arlo horretan motz geratzen ari dela uste baitu. Haren kalkuluen arabera, urtero gutxienez 70 milioi euro behar dira 3.821 kilometroko errepide sarearen mantentze lanak finantzatzeko. Alta, azken hamar urteetan batez beste urtean 28 milioi euro inbertitu dira zeregin horretan; erdia baino gutxiago, alegia. Bidesariekin urtean 45 milioi jasotzea da asmoa.

2024an beste bi bide ordainpeko bihurtzekoak dira. Urtearen lehen erdian, A-68 autobidea, Castejon eta Cortes artean; amaieran, berriz, A-15a (Irurtzun-Leitza) eta A-10a (Irurtzun-Altsasu).

Gehiago itxaron beharko da N-121-A errepidea ordainpekoa izateko: 2026 amaieran edo 2027 hasieran izango da, errepide hori zabaldu eta 2+1 moduko bide bat bihurtzen denean.

Edonola ere, Zirizak ohartarazi du data horiek behin-behinekoak direla eta alda daitezkeela.]]>
<![CDATA[2022. urtean langabezia %8,4raino jaitsi zen Araba, Bizkai eta Gipuzkoan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/010/001/2023-01-21/2022_urtean_langabezia_84raino_jaitsi_zen_araba_bizkai_eta_gipuzkoan.htm Sat, 21 Jan 2023 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1891/010/001/2023-01-21/2022_urtean_langabezia_84raino_jaitsi_zen_araba_bizkai_eta_gipuzkoan.htm
2022. urteko bilakaera ona den arren, ezin da gauza bera esan iazko azken hiruhilekoari buruz. Ekonomiaren hazkundea asko moteldu da urteko bigarren erdian, eta hala egin du lan merkatuak ere. Eustatek 6.100 langabe gehiago zenbatu ditu (+%7,4). Horietatik 5.200 bizkaitarrak ziren, eta 4.300, berriz, emakumeak.

Ohikoa den moduan, langabezia tasa nabarmen handiagoa da emakumeen artean (%9,1), gizonezkoen artean baino (%7,8).

Urteek aurrera egin ahala, jaitsi egiten da lanik gabe daudenen kopurua. Horrela, %19,2 dira 16 eta 24 urteen artean, %9,2 25-44 tartean, eta %6,7 45 urte eta gehiagokoen artean.

Gipuzkoak zuen langabezia tasarik txikiena urtearen amaieran, %6,9koa. Arabak %9raino jaitsi du, eta Bizkaiak, berriz, %9,2raino. Hiriburuei dagokienez, Bilbon %16,1 daude lanik gabe; Gasteizen, %11,9; eta Donostian, %5,8. Hiriburuetatik kanpo, %8,1 daude lanik gabe.

EAEn 902.600 familia unitate edo etxe daudela kalkulatu du Eustatek; horietatik herenetan ez dago pertsona aktiborik, eta %3,3tan den-denak daude langabezian (29.600). Langabezia hiru aldiz txikiagoa da Espainiako herritartasuna dutenen artean (%6,9) halakorik ez dutenen artean baino (%21,6).

Langabeen %37,8 ez daude erregistratuta Lanbiden.

Landun gehiago

Eustaten datuek diotenez, 2022ko azken hiruhilekoan 962.600 okupatu zeuden hiru lurraldeetan. 2022ko azken hiruhilekoan baino 4.600 gutxiago dira, baina urtebete lehenago baino 17.100 gehiago. Ez da bete, beraz, Confebasken iragarpena, duela urtebete iragarri baitzuen milioi bat landun izango zirela Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.

Okupazioak gora egiten du ikasketa maila handitu ahala. Lehen mailako ikasketak soilik dituztenen eta horiek amaitu ez zituztenen %59,6 daude okupatuta; okupazioa %62,2ra igotzen da bigarren mailako ikasketak dituztenen artean, eta %85,3ra, berriz, goi mailako ikasketak dituztenen artean.

Soldatapeko langileen artean, kontratu mugagabeak dituztenen kopuruak gora egin du nabarmen: 2021 amaieran baino 61.400 gehiago dira.

Pedro Azpiazu Jaurlaritzako Ekonomia sailburuak ontzat jo ditu datuak, «ziurgabetasun handiko testuinguru batekoak» direlako. 2022ko hirugarren hiruhilekotik laugarrenera, langabezia puntu erdi handitu izana «ekonomiaren dezelerazio txikiarekin» lotu du, baina gehitu sasoiaren ondorioa ere badela: «Aurreko urtean ikusitakoaren errepikapena da: lehen, bigarren eta hirugarren hiruhilekoetan, enpleguan hobekuntzak izan dira, eta langabezia jaitsi egin da; laugarren hiruhilekoan, berriz, okupazioa jaitsi egin da, eta langabezia igo».]]>
<![CDATA[Langabezia puntu eta erdi jaitsi da EAEn, %8,4raino]]> https://www.berria.eus/albisteak/223362/langabezia_puntu_eta_erdi_jaitsi_da_eaen_84raino.htm Fri, 20 Jan 2023 12:02:44 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/223362/langabezia_puntu_eta_erdi_jaitsi_da_eaen_84raino.htm <![CDATA[Frantziako sindikatuek urtarrilaren 31n emango diote segida protestari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1963/003/002/2023-01-20/frantziako_sindikatuek_urtarrilaren_31n_emango_diote_segida_protestari.htm Fri, 20 Jan 2023 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1963/003/002/2023-01-20/frantziako_sindikatuek_urtarrilaren_31n_emango_diote_segida_protestari.htm
Sindikatuen aspaldi ikusi gabeko batasunak isla izan zuen atzoko protesta egunean. Manifestazio jendetsuak izan ziren Frantziako hiri gehienetan; bi milioitik gora lagun manifestatu zirela esan zuten sindikatuek, eta kopurua 1,12 milioira murriztu zuen Poliziak. Bata zein bestea izan, jende asko izan zela onartu zuen Olivier Dussopt Lan ministroak: «Bagenekien mobilizazioa garrantzitsua izango zela, erretreta gai berezia delako».

Manifestari gehien Parisen bildu zen, 400.000 lagun, CGTren arabera. Han izan ziren Frantziako sindikatu nagusietako buruak, pozik mobilizazioak izandako erantzun zabalarekin. «Inkestetan irakurtzen dugunaren isla izan da mobilizazioa; hau da, herri honetako herritar gehienak erreformaren aurka daude», aldarrikatu zuen Phillippe Martinez CGTko idazkari nagusiak.

«Erakunde guztiak hemen gaude. Horrek erakusten du jendea sumindua dela», esan zuen Gaelle Martinez Solidaires sindikatuko idazkariak. «Erretiro ona nahi dugu, ez dugu erretretara hautsita iritsi nahi, nekatuta», Laurent Escure UNSAko buruak.

Manifestazioa, oro har, baketsua izan zen, baina izan ziren istilu txiki batzuk ere. Poliziak 38 lagun atxilotu zituen, arma zuriak eramateagatik eta txikizioak egiteagatik.

Ezkerreko alderdietako ordezkariek ere parte hartu zuten mobilizazioetan. Ez, ordea, eskuin muturreko RN Batasun Nazionaleko buruak, haiek ere erreformaren aurka izan arren.

Macron, irmo

Egun bakarreko protestak ez du Emmanuel Macron Frantziako presidentea gibelaraziko. Bartzelonan zela, amore emateko asmorik ez zuen azaldu Frantziako Errepublikako presidenteak. «Gobernuak erreformarekin jarraituko du, errespetuz, elkarrizketarako asmoarekin, baina irmotasunez eta ardura erakutsiz».

Protesten «legitimotasuna» onartuta ere, erreformaren izaera «demokratikoa» aldarrikatu du presidenteak, erretretaren adina gibelatzeko asmoa zuela iragarri baitzuen presidentetza hauteskundeetako kanpainan. «Gauzak esan egin behar dira hautaketa demokratikoak egiten direnean. Eta presidentetza hauteskundeetan eta legebiltzarrerakoetan gauzak oso argi esan ziren». Gobernuak bere erreforma aurkeztu aurretik sindikatuekin eta patronalekin negoziatu duela gaineratu du, eta orain diputatuen eta senatarien txanda da «proiektua aberasteko».]]>
<![CDATA[Urtarrilaren 31n izango da erretretaren erreformaren aurkako bigarren mobilizazio eguna]]> https://www.berria.eus/albisteak/223335/urtarrilaren_31n_izango_da_erretretaren_erreformaren_aurkako_bigarren_mobilizazio_eguna.htm Thu, 19 Jan 2023 20:01:47 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/223335/urtarrilaren_31n_izango_da_erretretaren_erreformaren_aurkako_bigarren_mobilizazio_eguna.htm <![CDATA[Bi pentsio sistema aldaketa betean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1955/010/001/2023-01-19/bi_pentsio_sistema_aldaketa_betean.htm Thu, 19 Jan 2023 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1955/010/001/2023-01-19/bi_pentsio_sistema_aldaketa_betean.htm
Gai minbera izan ohi da pentsioena, batez ere azken hamarkadetan egin diren guzti-guztien helburu nagusia izan delako pentsioetan egiten den gastua mugatzea eta erretiro sistemen defizita gutxitzea edo ezabatzea. Ildo murriztaile horretakoak dira oraingo erreforma proiektuak ere. Horrek ezinbestean ekarri ditu erreforma horien aurkako protestak, muga administratiboaren alde batean zein bestean.

Sistema baten eta bestearen artean badira aldeak. Honako hauek dira oinarrizkoenak:

NOLAKO SISTEMAK DIRA?

Frantziako eta Espainiako erretiro sistemek ezaugarri komun bat dute: biak dira banaketa sistemak. Horrela deitzen zaie unean uneko langileek unean uneko erretiratuen pentsioak ordaintzen dituztenean. Langileek eta haien enplegatzaileek hilero soldaten zati bat ordaintzen diote Gizarte Segurantzari, eta diru horrekin ordaintzen dituzte pentsioak. Belaunaldien arteko elkartasun sistema ere deitzen zaio. Banaketakoaz gain, kapitalizazio sistema ere badago -langileak bere lan bizitzan baztertutakoa gehi haren finantza errendimendua jasoko du-, eta nozionala deitutakoa ere bai -banaketa sistemaren eta kapitalizazioaren ezaugarriak tartekatzen dituena-.

Hego Euskal Herrian, pentsio publiko bakar bat dago -alargunarena eta erretirokoa uztartu daitezkeen arren-, baina bi dira Ipar Euskal Herrian: oinarrizko pentsioa eta osagarria. Azken horiek derrigorrezkoak dira soldatapekoentzat (Agirc-Arrco sistema) eta langile publikoentzat (RAFP). Lan bizitzan egindako kotizazioek puntuak ematen dituzte, eta, erretreta hartzean, puntu horiek diru bilakatzen dira.

ZEIN DA ERRETIRO ADINA?

François Mitterrandek 60 urtean jarri zuen erretretaren adina bere agintaldiaren hasieran, eta hala izan zen 2010eko erreformak 60tik 62ra gibelatu zuen arte.

Hego Euskal Herrian, berriz, 65 urtean zegoen, baina 2011n, euroguneko zorraren krisia eten nahian, eta Europako Batasunaren eta finantza merkatuen presiopean, Jose Luis Rodriguez Zapateroren gobernu sozialistak adina 67 urtera atzeratzeko erreforma onartu zuen, CiUren laguntzarekin. Progresiboki ari dira erretiroaren adina atzeratzen, 2013tik 2027ra, urtero bi hilabete. Aurten, 66 urte eta lau hilabete dira. 2027tik aurrera izango dira 67 urte.

ADIN OFIZIALAREN AURRETIK HAR AL DAITEKE ERRETIROA?

Bai. Frantziako sistema orokorrak aukera ematen die hori egiteko lanean gazte hasitakoei, lan gogorrak egindakoei eta elbarriei. Esaterako, 1959tik aurrera jaiotakoek gaur egun erretiroa har dezakete 43 urtez kotizatu badute, betiere 21 urte bete aurretik urtebetetik gora lan egin bazuten. Erregimen berezietan daudenek -SNCF, EDF, marinelak, militarrak... - errazago dute, eta, horregatik, haien artean 59 urtetik beherakoa da erretretaren batez besteko adina. Oro har, Frantzian, 62 urte eta lau hilabetekoa da erretretaren batez besteko adina.

Espainiako sistemak aukera ematen die 65 urterekin erretiroa hartzeko horretarako nahikoa kotizatu dutenei. 2013an, gutxienez 35 urte eta hilabete behar ziren; 2023an, gutxienez 37 urte eta sei hilabete kotizatu beharko dira; 2027tik aurrera, berriz, 38 urte eta sei hilabete beharko dira.

ZENBAT URTE KOTIZATU BEHAR DA PENTSIORAKO?

Arlo horretan, gogorragoa da Frantziako sistema Espainiakoa baino, baina urtetik urtera gogortzen ari dira bi sistemak, erreforma progresiboen ondorioz. Hego Euskal Herrian, aurten pentsioa osorik jasotzeko, 36 urte eta erdi kotizatu behar dira, betiere erretiroa adin ofizialean hartuz gero (66 urte eta lau hilabete, 2023an). 2027an, 2011ko erreformaren trantsizio epea bukatzen denean, 37 urte izango dira.

Ipar Euskal Herrian, berriz, gaur egun 42 urte dira, baina 2014ko Touraine legeak 43 urtera atzeratu nahi zuen 2035erako; oraingo erreforma indarrean jartzen bada, 2027tik aitzinera izango dira 43 urte.

NOLA KALKULATZEN DA PENTSIOA?

Iparraldean, urteko batez besteko soldata atera behar da lehenik. Sektore pribatuan, gehien kotizatutako 25 urteetako batez besteko soldata gordina da; publikoan, berriz, lan egindako azken seihilekoak dira. Pentsioa soldata gordin horren %50 da, betiere beharrezkoak diren urteak kotizatu badira, eta apaldu egiten da gutxiago kotizatu bada; %37,5 da gutxienekoa. 1955etik aurrera jaiotakoek 43 urte kotizatu behar dituzte pentsio osoa jaso nahi badute, edo 67 urte bete arte itxaron erretreta hartzeko. Batez besteko soldataren %50 betetzeko baldintzak bete arren erretreta atzeratzen dutenek gainsari bat jasotzen dute (%1,25 hiruhileko bakoitzeko).

Espainiako sistemak lan egindako azken 25 urteetako kotizazioak hartzen ditu aintzat. 1985ean, bitik zortzira igaro zen; 1997an, hamabostera; eta 2011n, 25era. Orain, Jose Luis Escriva Gizarte Segurantzako ministroak 30 urtera igo nahi du kalkulua, baina bi urte okerrenak kenduta -24 hilabete okerrenak, zehatzago esateko-. Gaur egun, lan egindako azken 25 urteetako kotizazio oinarriak batu egiten dira -soldata gordina, aparteko ordainketak eta Gizarte Segurantzari langileak eta enpresak kotizatutakoa-, eta kopuru hori zati 350 egin behar da pentsioa zenbatekoa den jakiteko. Azken bi urteetako kotizazio oinarriak bere horretan hartzen dira, baina aurrekoak KPIaren arabera moldatzen dira. Kalkuluaren %100 jasotzeko, gutxienez 37,5 urte kotizatu beharko dira; gutxiago kotizatuz gero, gutxiago jasoko da.

NOLA EGUNERATZEN DIRA PENTSIOAK?

2021eko udan Espainiako Gobernuak, CCOO eta UGT sindikatuek eta CEOE patronalak hitzartutako erreformaren ondorioz, pentsioak aurreko urteko batez besteko inflazioaren arabera eguneratzen dira. Aurten, esaterako, %8,5 handitu ziren, hori izan baitzen 2021eko abendutik 2022ko azarora arteko batez besteko KPIa Espainian.

Iparraldean, berriz, «inflazioaren arabera» eguneratzen dira pentsioak, baina irizpide hori nahiko modu librean interpretatu ohi dute Parisko gobernuek. Horrela, 2022ko uztailean %4 handitu ziren, eta 2023ko urtarrilean, %0,8.]]>