<![CDATA[Iker Aranburu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 21 Apr 2019 21:03:51 +0200 hourly 1 <![CDATA[Iker Aranburu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Biztanle aktiboak gutxitzeak eragin du langabezia murriztea urtearen hasieran]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/011/001/2019-04-18/biztanle_aktiboak_gutxitzeak_eragin_du_langabezia_murriztea_urtearen_hasieran.htm Thu, 18 Apr 2019 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1872/011/001/2019-04-18/biztanle_aktiboak_gutxitzeak_eragin_du_langabezia_murriztea_urtearen_hasieran.htm
Biztanle aktiboen kopuruak gorabehera handiak izan ohi ditu Eustaten BJA Biztanleria Jardueraren Arabera izeneko inkestan. Iazko lehen hiruhilekotik bigarrenera 12.700 lagun igo zen, hurrengoan 8.100 jaitsi, ondorengoan 3.900 igo... Iazko azken hiruhilekotik 2019ko lehengora berriro jaitsi da, 3.400 lagun hain zuzen ere. Eta horri zor zaio epe horretan langabe kopurua (-1.100) eta langabezia tasa jaistea (-0,1). Izan ere, BJAk dio urtarrilean, otsailean eta martxoan 2.300 langile gutxiago izan zirela 2018ko azken hiru hilabeteetan baino.

EMAKUMEAK, GALTZAILE

Eustaten datuen arabera, 106.200 lagun daude lanik gabe Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. 2018ko laugarren hiruhilekoarekin alderatuz gero ez da alde handirik (-1.100), baina bai, ordea, 2018ko lehen hiruhilekoarekin alderatuz gero (-11.000). Baina jaitsiera horrek oso eragin desberdina izan du langilearen sexuaren arabera: 2018 amaieran baino 4.800 emakume gehiago daude lanik gabe (57.000), eta 5.800 gizon gutxiago (49.200). Ondorioz, are gehiago urrundu dira langabezia tasak: %9ra jaitsi da gizonen artean (-1,1) eta %11,5era igo da emakumeen artean (+1).

2018 hasierarekin alderatuz gero, antzeko erritmoan gutxitu dira langabeak: 5.500 gizon langabe gutxiago, eta 5.100 emakume langabe gutxiago.

GIPUZKOA, HOBETO

Sexuen artean ez ezik, lurralde historikoen artean ere badaude arrakalak. Alde batean dago Gipuzkoa: han dago tasarik txikiena (%7,9) eta han izan du lan merkatuak bilakaerarik onena azken hiruhilekoan, 1.200 langabe gutxiago zenbatu baititu han Eustatek. Langabezia jaitsi egin da Bizkaian ere (-300), eta igo, berriz, Araban (+500); baina batek zein besteak %11,3ko tasa dute. Hiriburuek beren lurralde historikoen joerari jarraitzen diote: Donostiak %6,4ko langabezia tasa du; Gasteizek, %11, eta Bilbo %14,1era iristen da.

GAZTEEN PATUA

Adinak behera egin ahala, igo egiten da langabe kopurua. 45 urtetik gorakoen artean %8,1 daude lanik gabe, eta %11,6 dira 25-44 urte artekoen artean. 16 eta 24 urte artekoetan, berriz, %19,7ra iristen da langabezia tasa.

BIZTANLEAK FALTA DIRA

Betiere Eustaten arabera, langabeziaren jaitsiera osorik zor zaio biztanleria aktiboaren txikitzeari. Haren datuek diote 1.041.300 milioi daudela lan egiteko moduan, aurreko hiruhilekoan baino 3.400 gutxiago. Neurri batean, biztanleriaren jaitsierari zor zaio erorialdi hori, 2.100 lagun gutxitu baita 16 urtetik gorako biztanleria. Biztanle horietatik 802.500 daude ez-aktiboen artean sailkatuta, hau da, 16 urtetik gorakoen %43,5ek ez dute etxetik kanpo lan egiten, ikasleak dira edo erretiratuak.

LANGILE GUTXIAGO

Edonola ere, lanean ere jende gutxiago dago: 935.100 dira, 2018 amaieran baino 2.300 gutxiago. Haien artean, emakumeak berriro daude galtzaileen artean: 6.400 emakume gutxiago daude okupatuta. Okupatuen tasa %72ra igo da gizonezkoen artean, eta %63,2ra jaitsi da emakumezkoen artean.

Sektoreei dagokienez, Eustaten inkestak dio landunak gehitu egin direla nekazaritzan eta arrantzan (+400) eta eraikuntzan (+1.400) eta gutxitu, berriz, industrian (-2.100) eta zerbitzuetan (-2.000).

SOLDATAPEKOAK, %80

Landunen %80 soldatapekoak dira, eta horien artean gutxitu egin dira aldi baterako kontratua dutenak (-3.800) eta gehitu, berriz, kontratu mugagabea dutenak (+1.200).]]>
<![CDATA[Bigarrenez aurten, Alemaniak hazkunde iragarpena jaitsi du]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1890/012/001/2019-04-18/bigarrenez_aurten_alemaniak_hazkunde_iragarpena_jaitsi_du.htm Thu, 18 Apr 2019 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1890/012/001/2019-04-18/bigarrenez_aurten_alemaniak_hazkunde_iragarpena_jaitsi_du.htm brexit-ak eta autoen gas isurketak kontrolatzeko araudi berriek. Ondorioz, hazkunde iragarpena jaitsi egin du, bigarrenez urtea hasi denetik: urtarrilean %1,8tik %1era gutxitu zuen, eta %0,5ekoa bakarrik espero du orain.

Iragarpenak kezka eragingo du Europako Batasuneko beste kideen artean, Alemania baita kontinentearen motor ekonomikoa, beste lurralde askoren esportazioen jomuga nagusia. Baina bada kezka hori arindu dezakeen aldagai bat: hazkundearen pattaltzea esportazioen jaitsierari zor dio Alemaniak. Barne eskariak sendo jarraituko duela iragarri du Peter Altmaier Ekonomia ministroak, langabeziak maila apalean jarraitzen duelako eta hainbat sektoretan soldata igoera esanguratsuak sinatzen ari direlako sindikatuek eta patronalek.

Gobernuaren politikek ere lagunduko dute barne eskari hori sustatzen. Batetik, familiek jasotzen dituzten laguntza publikoak handitu egingo ditu, eta ama izandakoei pentsioak hobetuko dizkiete. Enpresei zergak jaitsi nahi dizkie Altmaier kristau-demokratak (CDU), baina horretako SPD koaliziokidearen babesa jaso beharko du. Sozialdemokratek patronalaren presioa ere ari dira jasaten. «Ekonomiaren garairik onenak amaitu dira. Gobernuak ezin du denbora gehiago galdu», esan zuen Joachim Lang BDI industria patronaleko zuzendariak, atzo.

Enpresek lagunduta ala ez, 2020an hazkundea bizkortzea eta %1,5era iristea espero du Alemaniako Gobernuak. Esportazio txikiagoek eta kontsumoak eragindako inportazio handiagoek beste eragin bat izango dute: Alemaniaren kontu korronteko defizita BPGaren %6,4ra jaistea.

Txina, %6,4ra

Hazkundearen motelaldiaren aztarna handirik ez du, berriz, Txinako ekonomiak. Urteko lehen hiruhilekoan %6,4 hazi da iazko lehen hiruhilekoarekin alderatuz gero. Hazkunde hori, hein batean, Pekingo gobernuak ekonomia sustatzeko eta iragarritako hazkunde data ofizialera iristeko hartutako neurrien ondorio da. Batetik, enpresei zergak jaitsi dizkie, lan kostuak jaitsi eta inbertsio handiagoak egin zitzaten. Bestetik, 150.000 milioi eurotik gorako zorra jaulki du urtearen hasieran tokian tokiko gobernuen inbertsioak finantzatzeko; gehiena azpiegituretan jarri dute.]]>
<![CDATA[Langabezia tasa %10,2ra jaitsi da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan]]> https://www.berria.eus/albisteak/165331/langabezia_tasa_102ra_jaitsi_da_araban_bizkaian_eta_gipuzkoan.htm Wed, 17 Apr 2019 10:16:08 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/165331/langabezia_tasa_102ra_jaitsi_da_araban_bizkaian_eta_gipuzkoan.htm 106.200 lagun daude lanik gabe Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, 2018ko azken hiruhilekoan baino 1.100 gutxiago. Sexuaren arabera, ordea, kontrastea oso handia da: 4.800 emakume gehiago daude lanik gabe (57.000), eta 5.800 gizon gutxiago (49.200). Ondorioz, are gehiago urrundu dira langabezia tasak: %9ra jaitsi da gizonen artean (-1,1) eta %11,5era igo da emakumeen artean (+1). Lurralde historikoen artean ere aldea nabarmena da. Gipuzkoak du tasarik txikiena (%7,9) eta han izan du lan merkatuak bilakaerarik onena, 1.200 langabe gutxiago zenbatu baititu han Eustatek. Langabezia jaitsi egin da Bizkaian ere (-300), eta igo, berriz, Araban (+500); batek zein besteak %11,3ko tasa dute. Adinak behera egin ahala, igo egiten da langabe kopurua. 45 urtetik gorakoen artean %8,1 daude lanik gabe, eta %11,6 dira 25-44 urte artekoen artean. 16 eta 24 urte artekoetan, berriz, %19,7ra iristen da langabezia tasa, eta gora egin du gainera (+0,6). Aktibo gutxiago Betiere Eustaten arabera, langabeziaren jaitsiera osorik zor zaio biztanleria aktiboaren txikitzeari. Haren datuek diote 1.041.300 milioi daudela lan egiteko moduan, aurreko hiruhilekoan baino 3.400 gutxiago. Neurri batean, biztanleriaren jaitsierari zor zaio erorialdi hori, 2.100 lagun gutxitu baita 16 urtetik gorako biztanleria. Edonola ere, lanean ere jende gutxiago dago: 935.100 dira, 2018 amaieran baino 2.300 gutxiago. Haien artean, emakumeak berriro daude galtzaileen artean: 6.400 emakume gutxiago daude okupatuta. Sektoreei dagokienez, Eustaten inkestak dio landunak gehitu egin direla lehen sektorean (+400) eta eraikuntzan (+1.400) eta gutxitu, berriz, industrian (-2.100) eta zerbitzuetan (-2.000). Landunen %80 soldatapekoak dira, eta horien artean gutxitu egin dira aldi baterako kontratua dutenak (-3.800) eta gehitu, aldiz, kontratu mugagabea dutenak (+1.200).]]> <![CDATA[Lehen aldiz, VWeko buruzagi bat akusatu dute isurketen auzian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1890/015/001/2019-04-16/lehen_aldiz_vweko_buruzagi_bat_akusatu_dute_isurketen_auzian.htm Tue, 16 Apr 2019 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1890/015/001/2019-04-16/lehen_aldiz_vweko_buruzagi_bat_akusatu_dute_isurketen_auzian.htm
Lehen aldia da Alemaniako Justiziak WVeko buruzagi bat akusatu duela eskandalu horretan. Orain arte ingeniariei jazarri diete, haiek diseinatu zutelako ustezko iruzurra: software bat jarri zuten diesel motorretan, eta, haren bidez, motorrak antzeman zezakeen azterketa bat egiten ari zitzaizkiola; ondorioz, errendimendua jaisten zuen, nitrogeno oxidoaren isurketak gutxitzen zituen eta legezko mugak errespetatu. 2006tik 2015era erabili zuten, eta VWek berak onartu duenez, milioika autotan jarri zuten software tranpatia.

VWeko goi arduradunek guztiz ukatu dute iruzurraren berri zutela, baina, hala ere, Winterkornek kargua utzi zuen 2015eko irailean, eskandalua piztu eta egun gutxira. Akusazioek «erabat txunditua» zutela deklaratu zuen autogileko buruzagi nagusiak.

AEBetako agintariek eman zuten ustezko iruzurraren berri, eta 2018ko maiatzean iruzurraz eta konspirazioaz akusatuta dago Winterkorn herrialde hartan.

Iazko ekainean, Municheko Fiskaltzak Audiko kontseilari ordezkaria atxilotu zuen, Rupert Stadler. Lau hilabetez egon zen atxilotuta, ustez iruzurraren frogak desagerrarazteko arriskua zegoelako, baina gaur-gaurkoz ez diote deliturik leporatzen. Urriaren hasieran utzi behar izan zuen Audiren buruzagitza.

Braunschweigeko Fiskaltzaren arabera, auto enpresako arduradunek gutxienez 2014ko apiriletik zekiten iruzurra egiten ari zirela, baina ez zuten haren berri eman. Kontrara, beste software bat garatu zuten aurreko iruzurra ezkutatzeko.

Lehen epaiketak, aurten

VWek dagoeneko 30.000 milioi euro gastatu ditu iruzurraren ondorioei aurre egiteko, hala nola isunak ordaintzeko eta autoak ordezkatzeko. Horietatik 12.500 milioi dira AEBetako bezeroei kalte-ordainak emateko.

Dirutza horri nahiko aise erantzun ahal izan dio autogileak, lehen unean bere ospea orbainduta geratu arren ez dielako salmentei kalte handirik egin.

Eskandaluaren kostua are gehiago handituko da aurten, Alemanian lehen epaiketak egingo dituztelako VWeko ingeniarien aurka. Haietako 70en bat ari dira ikertzen Braunschweigeko eta Municheko fiskaltzak.]]>
<![CDATA[Hiru urratseko operazioa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1922/021/002/2019-04-14/hiru_urratseko_operazioa.htm Sun, 14 Apr 2019 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1922/021/002/2019-04-14/hiru_urratseko_operazioa.htm
Lehen urratsa egin du Zegonak. Baina bigarrena egin ahal izango du? Zer jarrera hartuko dute Alberto Garcia Erauzkinen zuzendaritza taldea babestu duten akziodunek? Euskaltel kontrolatzea da funts britainiarraren bigarren helburua, derrigorrezko urratsa Zegonaren hirugarren eta benetako helburua lortu ahal izateko: etekina ateratzea Euskaltelen egindako inbertsioari.

Oraingoz, urrun du xede hori. Kontuan hartuta akzio gehienak 9,5 euroko prezioan eskuratu zituela —Euskaltelek Telecable erosi zionean—, gutxienez hamar eurotik gora saldu beharko lituzke akzioak negozioa egiteko; ostiralean, 8,4 euro baizik ez zuten balio. Egia da, ordea, Zegonak bere asmoen berri eman zuenean 6,5ren bueltan zeudela.

Nola lortu Euskaltelen akzioek gora egitea? Irabaziak handituta eta enpresa erakargarriago eginez ageri daitezkeen erosleen begira. Zegonak uste du Euskaltelek handira jo behar duela horretarako; orain arteko estrategia utzi behar duela, lurraldez lurralde zabaltzearena olio orban baten moduan, eta Espainia osora berehala hedatu behar duela. Zenbat eta handiagoa, orduan eta gustagarriagoa.

Hautagaiak ez zaizkio faltako Euskalteli zuzendaritza talde berri batek salgai kartela jarriz gero. Kontzentraziora jotzen ari da telefoniaren mundua, lehia estuak irabazi errazak egiteko aukerak gutxitu dituelako, eta kostuak txikitzea delako orain gakoa. Izen bat ematekotan, Orange dator burura. Frantziako telekomunikazio enpresa horrek ukatu egin du orain Euskaltel osorik erosi nahi duela, baina prentsa ekonomikoak, asteak joan eta asteak etorri, Euskaltel Orangeren orbitan jartzen du.

Beste hautagai bat Virgin Mobile da. Enpresa horretatik datoz Zegonako buruak, eta harekin tratua egin dute bere marka erabiltzeko.

Balio emozionala

Aliatuak baditu Zegonak Euskaltel kontrolatzeko. Artemis (%3,75) eta Capital Research (%5,27) funtsak Zegonaren akziodun ere badira, eta beste akziodun batzuei ere ezer gutxi interesatzen zaie Euskaltelen errotzea. Dirua egiteko tresna bat da haientzat, eta bost axola die non dauden lanpostuak —400dik gora Euskal Herrian—, zergak non ordaintzen dituen, hornitzaileek zer helbide duten, eta are gutxiago Euskaltelek Euskal Herriaren iruditeria kolektiboan zer leku duen. Izan ere, balio estrategikoa izan dezake Euskaltelek, baina, gaur egun, ziur aski, handiagoa da Euskaltelek euskal gizartearentzat duen balio emozionala, elastiko laranjako txirrindulariek, publizitate kanpaina ikusgarriek edo euskarari ematen dion tratu duinak sortutakoa.

Balio emozional horren pisua antzemango zuen Eusko Jaurlaritzak bere burua mugitzera behartu duenean. Enpresaren bultzatzailea izan zen, akziodun nagusia, eta Euskaltelek gaur egun Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan erabiltzen duen kable sarearen jabea ere bai. Baina akzioak diru freskoaren truke aldatu zituen aspaldi, eta orain patrika astindu beharko du Zegonaren azken helburua eragotzi eta errotzea bermatu nahi badu. Funts bat badu horretarako, 250 milioi euro izan behar zituena, baina nekez hustuko du Zegonaren planak zapuzteko. Eta berdin esan daiteke BBK fundazioaz ere: bere burua eskaini du, baina haren poltsak gehienez 70 milioi ditu, akzioen %5 erosteko adina.

Kutxabank da giltzarria Zegona geratzeko frontea osatu nahi badute. Eta, oraingoz, mutu dago Gregorio Billalabeitia buru duen bankua.]]>
<![CDATA[Aireportu publikoen pribatizazio publikoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1917/021/001/2019-04-14/aireportu_publikoen_pribatizazio_publikoa.htm Sun, 14 Apr 2019 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1917/021/001/2019-04-14/aireportu_publikoen_pribatizazio_publikoa.htm publiko bi aldiz jarri duzu. Ez litzateke lehen aldia izango halako zerbait egiten dudala, baina kasu honetan ez; hori da jarri nahi nuena.

2. Baina nola izan daiteke publikoa pribatizazio bat'? Kasu honetan, ez da oximoron bat; publikoa da, herritarrek erabaki beharko dutelako pribatizazio bati buruz.

3. Nortzuk? Ipar Euskal Herriko biztanleek eta Frantziako Errepublikako beste herritarrek. Erreferendum baten bidez erabakiko dute onartzen ote duten Parisko Roissy eta Orly aireportuak kudeatzen dituen ADP enpresaren pribatizazioa.

4. Hara, Macronek egia esan zuen agindu zuenean Jaka Horien krisiaren harira herritarren iritzia kontuan hartuko zuela? Tira, egia da Frantziako presidenteak esan zuela formulak bilatuko zituela herritarrei zeresan handiagoa emateko erabaki politikoetan, baina aireportuei buruzko erreferendumarena ez da Macronen ideia, hari aurka egin nahi diotenena baizik. Diputatuek behartu nahi dute galdeketa egitera. Haserre, «populismoari jokoa egitea» egotzi die Bruno Le Maire Finantza ministroak. «Ergelen konspirazioa» salatu du Patrick Mignola MoDem talde zentristako parlamentarioen buruak.

5. Diputatuak gobernuari aginduak ematen. Uste nuen horrelakoak Komunen Ganberan bakarrik gertatzen zirela... Ez zabiltza oso oker, baina behingoz Frantziako diputatuak ados jarri dira RIP edo ekinaldi partekatuko prozedura bat abiatzeko. 2008. urtean sortu zuten formula hori, baina oraindik ez dute inoiz erabili. Berez, ez da ziurra erreferenduma egitea, oraindik hainbat langa gainditu behar baititu.

6. Zer baldintza behar dira RIP baten bidez erreferenduma egiteko? Lehena da parlamentarien bostenek eskatu behar dutela, gutxienez 185 diputatuk eta senatarik. Kopuru hori aise gainditu du oraingo honetan: 248 izan dira, ezkerrekoak eta eskuinekoak. Ezkertiarrak, pribatizazio ororen aurka daudelako, eta eskuindarrak, uste dutelako hobe dela ADPk urtero ematen dituen mozkinak sakelaratzea. Behin parlamentarien babesa duenean, Kontseilu Konstituzionalaren galbahea gainditu behar du, eta, hark baiezkoa emanez gero, sinadurak bildu behar dira.

7. Zenbat lagunek sinatu behar dute? Hautesleen %10ek babestu behar dute, 4,5 milioi lagunek baino gehiagok. Baina azken hitza Errepublikako presidenteak du. Erabaki ahal du erreferenduma ez egitea parlamentuak ez badu gai horri buruzko legerik egin azken sei hilabeteetan. Hortaz, legeen egutegiak ere izan dezake zeresana.

8.Zergatik pribatizatu nahi du Frantziako Gobernuak ADP? Gaur egun, ADPren akzioen %50,63 ditu estatuak, legeak behartu egiten duelako akzioen gehiengoa izatera. Baina lege hori aldatzea erabaki zuen ostegunean Asanbleak, aldeko 147 boto eta aurkako 50ekin. Engie argindar konpainiaren salmenta eta FDJ Française des Jeux zori jokoen enpresarena ere baimentzen du legeak. ADPri dagokionez, 9.500 milioi euro lor ditzake, defizit publikoa txikitzeko eta 10.000 milioiren berrikuntzarako funtsa betetzen hasteko.]]>
<![CDATA[Gipuzkoan IATa egiteko bi gune berri irekitzea aztertzen ari da Jaurlaritza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1955/017/001/2019-04-12/gipuzkoan_iata_egiteko_bi_gune_berri_irekitzea_aztertzen_ari_da_jaurlaritza.htm Fri, 12 Apr 2019 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1955/017/001/2019-04-12/gipuzkoan_iata_egiteko_bi_gune_berri_irekitzea_aztertzen_ari_da_jaurlaritza.htm
Zerbitzu arautua da IATena. Enpresa pribatuek ematen dute, baina administrazioaren baimenarekin eta hark ezarritako arauekin. Gipuzkoan hiru azterketa gune daude: Irunen, Urnietan eta Bergaran. Lehen biak TUV Rheinland enpresak kudeatzen ditu, eta Asuak Bergarakoa.

Nafarroan ez bezala, hitzordua eskatu behar izaten da Gipuzkoako IATetan azterketa egiteko. Telefonoz edo Internetez eska daiteke ordua. Bada, badira egun batzuk Urnietan eta Irunen Internet bidez eskatzerik ez dagoela, eta Bergaran ekainaren 11rako ematen zuten ordua atzo arratsaldean. Telefonoz harremanetan jartzea lortuz gero, bizpahiru hilabete barrurako lortzen da hitzordua.

Auto gehiago, eta zaharrak

Egoera «larria eta onartezina» salatu zuen asteazkenean Hego Euskal Herriko Automobil Klubak, RACVNk, azterketa garaiz ez gainditzeagatik 200 euroko isuna jaso ahal dutelako gidariek. Zentroak «berehala» irekitzeko eskatu zion Jaurlaritzari.

RACVNk azaldu duenez, bi dira Gipuzkoan zerbitzuak gainezka egitearen arrazoiak: batetik, iazko udazkenean azterketak zorroztu zituzten Europako Batasunaren araudi berrira egokitzeko, eta orain denbora gehiago hartzen dute azterketa teknikoa egiten; bestetik, auto gehiago daude orain —2017an baino 31.247 gehiago daude Gipuzkoan—, eta, zaharragoak direnez, gehiagok eta gehiagotan igaro behar dutela azterketa.

Motor txikien egoera bereziki kezkagarria iruditu zaio RACVN, arriskutsua baita haientzat urrutira joatea IATa egitera. Batez ere hiriguneetan daudenez, Donostian gune bat jartzeko eskatu du.]]>
<![CDATA[Frantziako Gobernuak 500 milioi bildu nahi ditu Google tasarekin]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1903/016/002/2019-04-11/frantziako_gobernuak_500_milioi_bildu_nahi_ditu_google_tasarekin.htm Thu, 11 Apr 2019 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1903/016/002/2019-04-11/frantziako_gobernuak_500_milioi_bildu_nahi_ditu_google_tasarekin.htm
Zerga Frantziako Senatura igaroko da orain, eta, hark aldaketak eginez gero, azken oniritzia Asanbleak eman beharko dio. Edonola ere, atzerako eragina izango du, eta 2019ko urtarrilaren 1etik aurrera Googlek, Amazonek, Meeticek, Instagramek eta halakoek zenbait zerbitzutan Frantzian fakturatutakoaren %3 ordaindu beharko dute.

Zehazki, hiru negozio zergapetuko dituzte: sarean saldutako publizitatea, bezeroen datuak saltzea helburu publizitarioekin, eta plataformetan bezeroak elkarrekin harremanetan jartzeagatik lortutako etekinak. Enpresa handientzat soilik da zerga, munduan 750 milioi eurotik gora eta Frantzian gutxienez 25 milioi fakturatzen dutenentzat.

Bruno Le Maire Finantza ministroak uste du aurten 400-500 milioi euro jasoko dituztela Google tasaren bidez. Diru hori erabili nahi dute Jaka Horien mugimenduari erantzuteko hartutako neurrien zati bat ordaintzeko. Besteak beste, pentsiodun gehienei CSG zerga ez igotzea, erregaien gainekoak ez ukitzea, eta jarduera saria ehun euro emendatzea erabaki zuen Parisko gobernuak.

Legegaiak beste puntu bat zuen, sozietate zergari buruzkoa. Frantziako Gobernuaren asmoa zen aurten enpresa handien sozietate zerga %33,3tik %31ra jaistea, baina urtebetez atzeratu du jaitsiera hori, diru gehigarria nahi baitu Jaka Horiak baretzeko hartutako erabakiak finantzatzeko.

Asanbleako bozketan, 81 diputatu azaldu ziren alde, zazpi aurka, eta 43 abstenitu ziren. Berez, inor ez dago argi eta garbi Google tasaren aurka. Ezkerrean, PSk tasa defendatu du, eta Frantzia Intsumisoa kexu da, haren ustez motz geratzen delako. Eskuinean, LRk salatu du emaitza txikiak emango dituela. Atzoko bozketaren ondoren, Le Mairek eskerrak eman zizkien «arrakala politikoa» alde batera utzi eta tasa onartu duten oposizioko diputatuei.

Tasaren kritika ozenenak Atlantikoaren beste aldetik iritsi dira. Iragan ostegunean, Mike Pompeo AEBetako Estatu idazkariak eskatu zion Frantziakoari ez zezala zerga indarrean jarri, iruditzen baitzaio espresuki konpainia estatubatuarrak zigortzeko trikimailu bat dela. Frantzia herrialde subiranoa dela erantzun zion Le Mairek.

OCDEren zain

Frantziako Gobernuak espero du atzo onartutakoa aldi baterako bakarrik izatea, eta epe erdian mundu osorako OCDEk proposatu behar duen tasa batekin ordezkatu ahal izango duela. OCDEk agindu du bere proposamena 2020rako izango duela prest. Horren zain dago EB, martxoan berriro ere huts egin baitzuen Batasun osorako tasa bat ezartzeko hamaikagarren saioan.

OCDEri itxaron gabe, bere tasa propioa egingo zuela agindu zuen Espainiako Gobernuak, eta hala egin zuen urtarrilean, Tobin tasarekin batera, gainera. Baina proiektuak ezerezean geratu dira, hauteskundeak aurreratzeak haien tramitazioa eten duelako.]]>
<![CDATA[BBK fundazioa aztertzen ari da Euskaltelen sartzea]]> https://www.berria.eus/albisteak/165045/bbk_fundazioa_aztertzen_ari_da_euskaltelen_sartzea.htm Wed, 10 Apr 2019 07:07:18 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/165045/bbk_fundazioa_aztertzen_ari_da_euskaltelen_sartzea.htm Zegona Euskaltelen akziodun nagusi bilakatzea "beste pauso bat da pribatizazioaren eta deserrotzearen bidetik". Mikel Noval sindikatuko azterketetako arduradunak ziurtatu du Euskaltelen "pribatizazio prozesua eskuliburukoa" izan dela eta, horren ondorioz, "sektore estrategiko bateko enpresa bultzagile baten gaineko kontrola" galdu dela. Novalek Eusko Jaurlaritzaren "zurikeria" salatu du: "Josu Erkoreka eledunak enpresaren erroak hemen mantentzeko deia egin du, baina Eusko Jaurlaritza da gertaera horien zuzeneko erruduna, berak erabaki baitzuen enpresaren pribatizazioa, eta berak saldu akzio guztiak. Gainera, Kutxabanken desinbertsioa ere babestu du. Onartezina da orain bere erantzukizuna astindu nahi izatea, alferreko dei orokorrak eginez". Euskaltel, hain zuzen, "kolpetik aberasteko" erabili dela uste du ELAko ordezkariak, "betiere herritar guztion diruaren kontura". Horrela, gogoratu du 2012. urtean Internacional Cable ICV funtsak akzioen %48,1 eskuratu zituela, "merke-merke". Handik hiru urtera, 2015ean, Euskaltel burtsan agertu zenean, funts horrek hiru aldiz garestiago saldu zituen akzioak. "ELAk prozesu guztia salatu zuen 2015ean, eta enpresa burtsan atera zen egunean mobilizatu zen. Burtsara ateratzeaz baliatuz, zuzendaritza taldeko 10 kideren artean 40 milioi eurotik gorako bonusa banatu zen, eta bereziki saritua suertatu zena Alberto Garcia Erauzkin lehendakaria izan zen, 9,2 milioi euro jaso baitzuen". Euskaltel enpresa errentagarria dela gogorarazi du ELAk, 2018an 92 milioi euro irabazi baitzituen. "Gehiena dibidenduetan banatu zen akziodunen artean. Hori horrela, lehen ekitaldietan izandako galerak sozializatu ondoren, orain etekinak pribatizatzen ari dira". Garcinuñoren kezkak Iñaki Garcinuño Cebekeko presidenteak onartu du "kezkatuta" dagoela Euskaltelen gertatutakoarekin, "ez baita herri gisa interesatzen zaiguna". Ez du, ordea, inor modu zuzenean kritikatu nahi izan. "Arrakasta istorio bat izan da, baina desinbertsioen istorio bat ere bai, bere garaian [Euskaltelen] egon zirenek erabaki zuten desinbertitzea, ulertu zutelako ez zelako beren estrategian sartzen", azaldu zuen, Radio Euskadin. Gogorarazi duenez, Eusko Jaurlaritzak ez ezik, Euskaltelen akziodun izateari utzi zioten Iberdrolak, Mondragon taldeak eta Endesak ere. Enpresen errotzea "landu beharreko gaia" dela nabarmendu du, eta onartu du errotzea ez dela izan "lehentasun bat" akziodun izan diren batzuentzat. Errotzea "esaldi bat baino gehiago" izan dadin, "plan komun bat" eskatu du. ]]> <![CDATA[Euskaltelen kontrola eskura du Zegonak, akziodun nagusi bihurtu ondoren]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2019-04-10/euskaltelen_kontrola_eskura_du_zegonak_akziodun_nagusi_bihurtu_ondoren.htm Wed, 10 Apr 2019 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2019-04-10/euskaltelen_kontrola_eskura_du_zegonak_akziodun_nagusi_bihurtu_ondoren.htm
Gasteizko gobernuaren beraren ekinaldiz sortu zen Euskaltel, 1995. urtean. BBKren, Kutxaren eta Vital Kutxaren finantza laguntza izan zuen operazio horretarako. Aurrezki kutxak eta haien ondorengoa, Kutxabank, Euskaltelen %60en jabe ere izan ziren. Azken urteetan, baina, Kutxabank akzioak saltzen aritu da, enpresa ez daukalako estrategikotzat eta Europako Banku Zentralaren arau berriek zigortu egiten dutelako bankuek industria enpresen parte hartzeak izatea -kapitala gordetzera behartzen ditu-.

Kutxabanken babesa izan du orain arteko zuzendaritzak, Alberto Garcia Erauzkin presidentea eta Francisco Artetxe kontseilari ordezkaria buru dituztela. Karguak arriskuan dituzte, Zegonak auzitan jarri dituelako haien kudeaketa eta ildo estrategikoa. Bi taldeen arteko harreman handirik ez dago; joan den astean egin zuen Euskaltelek akziodunen batzarra, eta bertara ez zen Zegonako ordezkaririk joan. Administrazio kontseiluko bileretara ere ez da joan aspaldian.

2017an sartu zen funts britainiarra Euskaltelen akziodun taldean. Asturiasko Telecable enpresaren jabea zen Zegona -hura zen bere inbertsio bakarra-, eta Euskalteli saltzea onartu zuen. Trukean, dirua eta Derioko enpresaren akzioen %15 jaso zituen.

Urtebetez akzioen kopuru hori ez aldatzeko konpromisoa hartu zuen orduan Zegonak. Abuztuan amaitu zen epe hori, eta urrian jakinarazi zuen Euskaltelen kontrola hartu nahi zuela. Iragarpena ez zen ezusteko handia izan, jakina baitzen Zegona ez zegoela gustura Euskaltelen akzioak burtsan zuen beheranzko bidearekin -balioaren %26 galdu zuen 2016an, eta beste %17 2017an-, eta kostuen jaitsiera eskatu ziola Garcia Erauzkinen taldeari.

Akzioak erosteko eskaintza partzial bat iragarri zuen Zegonak, Euskaltelen %29,9 erosteko, baina, operazioa garesti aterako zitzaiola ikusita -iragarpenak Euskaltelen akzioa garestitu zuen-, merkatuan tituluak banan-banan erosteko estrategia hobetsi zuen. Hainbat asteko isiltasunaren ondoren, atzo jakinarazi zion CNMV merkatuen arautzaileari jada akzioen %20,94 eskuratu dituela. Pentsatzekoa da %29,9 kontrolatzeko helburuari eutsiko diola; horren zati bat, %2,4 hain zuzen ere, Talomon bazkidearen esku dago.

Zegonaren azken erosketek aldaketarik eragin ez badute, March bankuaren inbertsio adarrak, Corporacion Financiera Albak, akzioen %11 ditu, eta Abanca banku galiziarrak, beste %4,48. Halaber daude akziodunen artean Capital Group (%5), Artemis Investment (%3,75) eta NN Group ere (%3).

Hedapena, auzoetatik

Garcia Erauzkinen eta Artetxeren gidaritzapean, Euskaltel bere hasierako eremutik zabaldu da, hau da, Arabatik, Bizkaitik eta Gipuzkoatik. 2015. urtean, Galiziako R Cable telefono konpainia erosi zuen, eta Asturiasko Telecable 2016an. Iberiar penintsulako iparraldeko kable bidezko operadore nagusia izateko helburuarekin, iaz Nafarroan hasi zen zerbitzuak eskaintzen, eta duela aste gutxi, beste lurralde batzuetan, hala nola Leonen, Kantabrian eta Errioxan. Kataluniara ere hedatu nahi du, RACCtel markarekin.

Zegonak helburu handinahiagoak azaldu ditu: Espainia osora zabaldu nahi du, eta Virgin marka erabili nahi du horretarako. Virgin Phone 1999. urtean eratu zen, Erresuma Batuan, eta gaur egun telefono zerbitzuak eskaintzen ditu dozena bat herrialdetan (Frantzia, AEBak, Australia, Txile...). Virginek berak eta Barclays bankuak 34 milioi euro mailegatu dizkiote Zegonari Euskaltelen akzioak erosteko, eta 116 milioi euro gehiago jaso ditu kapital handitze baten bidez.

EH Bilduren eskaera

Zegonaren asmoekin oso kezkatuta azaldu zen atzo EH Bildu. «Oso albiste txarra da euskal ekonomiarentzat», Iker Casanova legebiltzarkidearen hitzetan. Jaurlaritzari eta Kutxabanki «utzikeriaz eta arduragabekeriaz» jokatzea egotzi zien. «Euskaltel enpresa estrategikoa da herri honentzat estrategikoa den sektore batean», eta horregatik eskatu dio Jaurlaritzari akzioak berriro erosteko eta Kutxabanki parte hartzea handitzeko.

Otsailean, BERRIAri emandako elkarrizketan, Euskaltelen akzioak erosteko aukera aipatu zuen Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapenerako sailburuak: «Herri honek Euskaltel sortu zuen, eta, aurrera begira ere, behar dugu horrelako enpresa bat hemen egotea». Horretarako goiz dela zehaztu zuen atzo Erkorekak: «Zuhurrena eta bidezkoena da itxarotea jakin arte operazioa nora iritsiko den». Gobernuak espero du egoera berriak ez egitea kalterik enpresaren erroei.]]>
<![CDATA[Jaurlaritzaren bonu jasangarriek eskaera handia izan dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/164994/jaurlaritzaren_bonu_jasangarriek_eskaera_handia_izan_dute.htm Tue, 09 Apr 2019 20:00:41 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/164994/jaurlaritzaren_bonu_jasangarriek_eskaera_handia_izan_dute.htm bonu jasangarriak aurkeztu zituenean. Ez du ezer itxaron nahi izan, eta gaurko jada kolokatu ditu. "Gure finantza produktua merkaturatu duten erakundeek azaldu digutenez, inbertitzaile jasangarrien artean interes gehien sortu duen Estatuko jaulkipen publikoa gara", adierazi du Azpiazuk. Izan ere, inbertitzaileen %60 tipologia horretakoa izan da. Bonuen %70 nazioarteko inbertitzaileen esku utzi ditu, eta gainerako %30 Euskadiko eta estatuko inbertitzaileen artean. Azken ezarpena hau izan da: Hego Euskal Herria eta Espainia (175,2 milioi); Frantzia (138,5 milioi); Alemania (107,7 milioi); Norvegia (60 milioi); Italia (32 milioi); Suitza (27,4 milioi); Herbehereak (24,8 milioi); Erresuma Batua (11,7 milioi); Hego Korea (10 milioi); eta beste 12,7 milioi Estatu Batuak, Grezia, Andorra, Liechtenstein, Monako eta Portugal artean banatu dira. Inbertitzaileen tipologiari dagokionez, gehienak inbertsio funtsak dira (%47), eta horien ostean bankuak (%33), erakunde ofizialak, Norvegiako Funts Subiranoa, besteak beste (%12), Aseguruen sektoreko erakundeak (%7) eta, neurri txikiagoan, Pentsio Funtsak, Banku Zentralak eta Enpresa Pribatuak (%1) daude.]]> <![CDATA[Zegona Euskalteleko akziodun nagusia da dagoeneko]]> https://www.berria.eus/albisteak/164980/zegona_euskalteleko_akziodun_nagusia_da_dagoeneko.htm Tue, 09 Apr 2019 07:18:14 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/164980/zegona_euskalteleko_akziodun_nagusia_da_dagoeneko.htm akzioak saltzen aritu da azken urteetan, eta enpresaren %19,88 baizik ez du orain. Kontrako bidea egin du Britainiako Zegona funtsak. Derioko konpainiak Asturiasko Telecable erosi zuenean sartu zen Zegona Euskaltelen kapitalean (Telecableren akziodun nagusia zen), eta joan den udazkenean iragarri zuen Euskaltelen kontrola hartu nahi zuela. Hasieran, saiatu zen akzioak erosteko eskaintza partzial bat egiten, telekomunikazio enpresaren %29,9 erosteko, baina operazioa garesti aterako zitzaiola ikusita -Euskaltelen akzioa gora egiten hasi zen-, merkatuan akzioak banan-banan erosteko estrategia hobetsi zuen. Hainbat astetako isilaldiaren ondoren, gaur jakinarazi dio CNMV merkatuen gainbegiratzaileari jada akzioen %20,94 eskuratu dituela. Ikusteko dago %29,9 eskuratzeko helburuari eusten dion ala dagoeneko duen zatiarekin Euskaltel kontrolatzeko adina baduen. Aldaketak zuzendaritzan Zegonako arduradunek desadostasunak adierazi dituzte Euskaltelen oraingo buruzagitzarekin eta hark daraman estrategiarekin. Azken asteetan ez dira administrazio kontseiluko bileretara agertu, eta ez zuten parte hartu Euskaltelek joan den astean egin zuen akziodunen batzarrean. Ez da baztertu behar Zegonak ordezkatu nahi izatea Alberto Garcia Erauzkin enpresako presidentea eta Francisco Artetxe kontseilari ordezkaria. Garcia Erauzkinen eta Artetxeren gidaritzapean, Euskaltelek bere hegoak zabaldu ditu. Lehenik, Galiziako R Cable telefono konpainia erosi zuen, eta ondoren, Asturiasko Telecable. Iberiar penintsulako kable bidezko operadore nagusia izateko helburuarekin, iaz Nafarroan hasi zen zerbitzuak eskaintzen, eta aurten inguruko beste lurralde batzuetan, hala nola Leonen, Kantabrian eta Errioxan. Kataluniara ere hedatu nahi du, RACCtel markarekin. Zegonak helburu handinahiagoak azaldu ditu. Espainia osora zabaldu nahi du, Virgin markarekin. Talde horren laguntza izan du Zegonak bere kapitala handitu eta Euskaltelen akzioak erosteko dirua biltzeko. Zegonaren asmoek kezka sortu dute Eusko Jaurlaritzan eta hemengo alderdien artean, beldur baitira erabakigunea ez ote den Euskal Herritik urrunduko. Berria-ri emandako elkarrizketan, Euskaltelen akzioak erosteko aukera aipatu zuen Arantxa Tapia Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapenerako sailburuak, enpresa Euskal Herrian errotzeko. Gobernu bileraren ondoren, erabakiguneak Euskal Herrian jarraituko duen "itxaropena" azaldu du Josu Erkoreka Jaurlaritzako bozeramaileak. EH Bildu ere kezkatuta azaldu da. «Oso albiste txarra da euskal ekonomiarentzat», Iker Casanova legebiltzarkidearen hitzetan. Jaurlaritzari eta Kutxabanki «utzikeriaz eta arduragabekeriaz» jokatzea egotzi zien Casanovak. «Euskaltel enpresa estrategikoa da herri honentzat estrategikoa den sektore batean», eta horregatik eskatu die Jaurlaritzari akzioak berriro erosteko eta Kutxabanki parte hartzea handitzeko. Iaz, emaitza onak izan zituen Euskaltelek. Negozioa %10,7 handitu zuen, 674 milioi euroren salmentak izateraino; 62,8 milioi euroren mozkinak lortu zituen, %26,6 gehiago.
]]>
<![CDATA[Jaurlaritzak 600 milioi euro nahi ditu bonuen bidez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/019/002/2019-04-09/jaurlaritzak_600_milioi_euro_nahi_ditu_bonuen_bidez.htm Tue, 09 Apr 2019 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1886/019/002/2019-04-09/jaurlaritzak_600_milioi_euro_nahi_ditu_bonuen_bidez.htm
Jaulkipena «lehenbailehen» egin nahi dutela azaldu zuten atzo Pedro Azpiazu Jaurlaritzako Ekonomia sailburuak eta Alberto Alberdi sailburuordeak. Finantza merkatuan baldintza «egokiak» ikusten dituzte orain zorra saltzeko, interes tasa txikiak ordaindu beharko lituzkeela uste baitute. Hauteskundeen aurretik egitea hobetsi du, ez dadin gertatu boz horien emaitzek inbertsoreak asaldatu eta interes tasa handiagoak eskatzea.

Jaurlaritzak iazko ekainean jaulki zituen lehen aldiz bonu jasangarri deitutakoak. Ez zitzaizkion erosleak falta izan: eskaintza halako hiru izan zen eskaria, 1.583 milioi eurorena. Ehun inbertitzailek erosi zuten Jaurlaritzaren zorra, horietatik %65 Hego Euskal Herritik eta Espainiatik kanpokoak. Hamar urtean itzuli beharko du diru hori, %1,45eko interesarekin urtero.

Fidantza ikuspuntu hutsetik, ez dago alderik bonu arrunt eta bonu jasangarri baten artean: jaulki duen erakundeak edo enpresak dirua eskatzen du merkatuetan, eta diru hori interesekin itzuli behar du. Bonu jasangarrien berezitasuna da inbertitzaileei aldez aurretik jakinarazten zaiela bildutako dirua zertarako erabiliko den, eta gastu soziala edo ingurumenaren inguruko gastua finantzatzeko erabili behar dela. Zorpetzea atera duen enpresak edo administrazioak xede horiek betetzeko konpromisoa hartzen du. 2007. urtean egin zuten jasangarri gisa sailkatutako lehen bonuaren jaulkipena. Europako Inbertsio Bankuak egin zuen. Gero eta gehiago erabiltzen da, gero eta inbertitzaile gehiagok jartzen baitute finantzatzen duten gastua soziala izateko baldintza.

Aurten, Herbehereetako inbertitzaileak erakarri nahi ditu Gasteizko gobernuak. BBVA, Santander, Caixa, Sabadell, Credit Agricole eta Norbolsaren bitartez bideratuko du jaulkipena.

Bonu jasangarriak ez ezik, bonu arruntak ere jaulkitzen ari da Jaurlaritza. Pedro Azpiazu Ogasun sailburuak jakinarazi duenez, joan den astean 150 milioi euro jaso zituen merkatuetan. 30 urte barru itzuli beharko du zorra, eta %2,35eko interesa ordaindu beharko du. Erosleen %87 alemaniarrak izan ziren, aseguru etxeak eta pentsio funtsak nagusiki.

Iragan urtea 9.134 milioi euroren zorrarekin bukatu zuen Jaurlaritzak, Azpiazuren datuen arabera. Barne produktu gordinaren %13,6 da hori. Aurten %13,8ko muga bete beharko luke, Egonkortasun Planaren arabera, eta 2020an, %13,2koa. «Argi eta zorrotz ari gara betetzen helburua», aldarrikatu zuen Azpiazuk.]]>
<![CDATA[Jaurlaritzak bigarrenez jaulkiko ditu bonu jasangarriak]]> https://www.berria.eus/albisteak/164925/jaurlaritzak_bigarrenez_jaulkiko_ditu_bonu_jasangarriak.htm Mon, 08 Apr 2019 13:29:31 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/164925/jaurlaritzak_bigarrenez_jaulkiko_ditu_bonu_jasangarriak.htm eskaintza halako lau izan baitzen eskaria; 500 milioi bildu zituen orduan. Ehun inbertitzailek erosi zituzten bonuak, horietatik %65 Hego Euskal Herritik eta Espainiatik kanpokoak. Hamar urteko epean itzuli beharko du zor hori, %1,45eko interesarekin urtero. Bonu jasangarrien berezitasuna da bildutako dirua zertarako erabiliko den aldez aurretik jakinarazten zaiela inbertitzaileei, eta zorpetzea atera duen enpresak edo administrazioak xede horiek betetzeko konpromisoa hartzen duela. Bonu tradizionalaren parekoa da, finantza ikuspuntu hutsetik, baina erabilera jakin bat izango duela agindutako bermearekin. Beste jaulkipen bat, joan den astean Bonu jasangarriak ez ezik, bonu arruntak ere jaulkitzen ari da Jaurlaritza. Pedro Azpiazu Ekonomia sailburuak jakinarazi duenez, joan den astean 150 milioi euro jaso zituen merkatuetan. 30 urte barru itzuli beharko du zorra, eta %2,35eko interesa ordaindu beharko du. Erosleen %87 alemaniarrak izan ziren, aseguru etxeak eta pentsio funtsak nagusiki. Iragan urtea 9.134 milioi euroren zorrarekin bukatu zuen Jaurlaritzak, Azpiazuren datuen arabera. Barne produktu gordinaren %13,6 da hori. Aurten %13,8ko muga bete beharko luke, Egonkortasun Planaren arabera, eta %13,2koa 2020an. "Argi eta zorrotz ari gara betetzen helburua", aldarrikatu du Azpiazuk. ]]> <![CDATA[Emakumeen pentsioak gizonenak baino %40 txikiagoak direla salatu du Onekak]]> https://www.berria.eus/albisteak/164931/emakumeen_pentsioak_gizonenak_baino_40_txikiagoak_direla_salatu_du_onekak.htm Mon, 08 Apr 2019 11:14:27 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/164931/emakumeen_pentsioak_gizonenak_baino_40_txikiagoak_direla_salatu_du_onekak.htm <![CDATA[Kartela, hotela eta pastela]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1917/017/001/2019-04-07/kartela_hotela_eta_pastela.htm Sun, 07 Apr 2019 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1917/017/001/2019-04-07/kartela_hotela_eta_pastela.htm ustela ere jarri dut hasieran, baina kendu egin dut, adjektibo bat delako. Eta ez da hain zaila: «Trenbideetako kartel ustelak Adifen pastela banatu zuen Madrilgo hotel batean».

2. Trebea zara tituluekin. Eta trebeak ziren karteleko hamabost kideak Adif Espainiako trenbideetako kudeatzailearen kontratuak banatzen. CMNC merkatuen gainbegiratzaileen arabera, 2002tik 2016ra 275 kontratutan egin zen iruzur. 118 milioi euroren isuna ezarri die, eta prozedura zabaldu du enpresa horrek aldi batez lehiaketa publikoetan parte hartzea debekatzeko.

3. Nola egiten zuten iruzurra? Adifek trenbide sareko elektrifikazio edo mantentze kontratu bat eskaintzen zuen bakoitzean, haien artean ados jartzen ziren eskaini beharreko prezioetan. Batzuetan posta elektroniko bidez adosten zuten prezioa, baina beste batzuetan Madrilgo erdialdeko hotel batean biltzen ziren. CNMCk bere esku ditu mezu elektroniko horietako batzuk.

4. Nola lortzen zuten kontratuak irabaztea? El Economista egunkariak kaleratutakoaren arabera, kontratuak %5 inguruko deskontuarekin lortzea zen helburua. Horrela, Adifek gehienez ordaintzeko prest zegoena baino pixka bat gutxiago eskaintzen zuten batzuek -%1 merkeago, esaterako-, eta eskaintza sinesgaitzak egiten zituzten besteek -%30 inguruko deskontuak-. Horrela, lehia itxura egiten zuten karteleko kideek. Kasu gehienetan, Adifek eskaintza zekenena eta irrealistena baztertzen zituen, eta karteleko kideek adostutakoari eman. Lehiakiderik ez zegoenean, ahalik deskonturik txikiena eskaintzen zuten, %1 ingurukoa.

5. Eta galtzaileak zer? Berez, ez zegoen galtzailerik, karteleko kideek beren artean banatzen baitzuten lortutako kontratua. Txandaka egiten zuten. Excel taulen bitartez azaltzen zituzten lizitazioetan bakoitzak zer egin behar zuen, eta nori egokitzen zitzaion hurrengo lehiaketa irabaztea. 2002tik 2016ra, lortu zuten guztiek gutxi gorabehera kopuru berak jasotzea Adifetik.

6. Bada euskal enpresarik kartelekoen artean? Elecnor 1958. urtean Bilbon sortutako ingeniaritza enpresa bat da, eta Neguriko familia handiak daude haren akziodunen artean, baina Madrilen du aspaldi egoitza nagusia. Gainontzekoak ACSren filialak dira (Cobra, Electren, Semi eta CYMI), OHLren bat (Eym), Abengoaren bat (Inabensa), Isolux, Siemens, Indra, Neopul, Cytracc eta Alstom. Azken horrek ez du isunik ordaindu beharko, kartelaren berri eman zuelako.]]>
<![CDATA[Autokontsumoan sobran dagoen argindarrak faktura txikituko du]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2019-04-06/autokontsumoan_sobran_dagoen_argindarrak_faktura_txikituko_du.htm Sat, 06 Apr 2019 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2019-04-06/autokontsumoan_sobran_dagoen_argindarrak_faktura_txikituko_du.htm eguzkiaren gaineko zerga bertan behera utzi zuen urrian PSOEren gobernuak, eta orain aurkeztu du familia batek, bizilagun batzuek edo enpresa batek beren argindarra ekoiztea eta sobran dutena sare nagusira kostu gehigarririk gabe jaulkitzea ahalbidetuko duen dekretua.

Legealdia luzapenean egon arte itxaron du Espainiako Gobernuak dekretua onartzeko, horrek dakarren arriskuarekin. Hilabeteko epean igaro beharko du Espainiako Kongresuko diputazio iraunkorretik, eta hor bi aukera daude: eskuineko alderdi baten botoa jasotzea edo, iragan asteazkenean bezala, Pedro Sanchezen inbestidura onartu zuten ezkerreko taldeek eta abertzaleek babesa ematea.

Teresa Ribera Trantsizio Ekologikorako ministroak ziurtatu du dekretuaren helburua dela «herritarrak sistema energetikoaren erdigunean» jartzea. Ondorio «oso positiboak» izango dituela uste du. Herritarrei begira, prezioak jaitsiko dituela uste du, eta tokian tokiko enplegua ere bultzatuko duela, distantzia laburreko energia sareak bultzatuko dituelako. Hauek dira dekretuaren punturik garrantzitsuenak:

NORK EGIN AHAL IZANGO DU AUTOKONTSUMOA?

Bere etxean edo enpresan energia sortzeko iturri berriztagarri bat jartzen duen edonork. Bi motatako autokontsumoa izango da. Batetik, soberakinik gabekoa. Hau da, norberak erabiliko du bere energia iturri berriztagarria -gehienetan, eguzki panel fotovoltaikoak- sortzen duen argindarra; baliatzen ez duena galdu egingo du, betiere bateriak argindarra biltzeko bateriarik ez badu.

Bigarrenik, soberakina argindar sare orokorrera isuriko duen autokontsumoa izango da. Bide hori aukeratzen dutenek kontratua izan beharko dute argindar konpainia batekin, sarea erabiltzeko kuota ordaindu beharko dute, baina soberakina erabiliko dute beren faktura txikitzeko. Hau da, argindarra sobran duten unean gastatzen ez dutena -eguzkiak bete-betean jo eta ekoizpen asko dagoelako, edo une horretan ez dutelako kontsumitu- deskontatuko diete argindarra ekoitzi ez duten uneetan egiten duten gastutik (gauean, egun euritsuetan...). Hau da, autokontsumoa sare nagusiaren argindar kontsumoa gutxitzeko sistema bat da.

ZER MUGA DAUDE?

Kontsumitutako argindarra baino gehiago ekoizten duena ez da kontsumitzailetzat hartuko, ekoizletzat baizik. Eta horrek ekoizleen erregistroan sartu beharko du, etekinak aterako dituelako. Hamabost kilovatio arteko instalazio bat dutenek ez dute zertan sare nagusira lotu, baina bai, ordea, hamabost eta 100 kilovatio arteko potentzia dutenek -eta konexioa pagatu beharko dute-. Ehun kilovatiotik gorako instalazioak ekoizletzat hartuko dira, eta tramite gehiago bete beharko dituzte; hortik beherakoek nahikoa izango dute udalari planta jarri dutela jakinaraztearekin.

BIZILAGUNEN ARTEAN PARTEKA DAITEKE?

Bai, hori da dekretuaren berritasunetako bat. Ekonomikoki errentagarria izan ohi da atari bateko bizilagun guztiek plaka bat edo batzuk konpartitzea, hasierako inbertsioa lagun gehiagoren artean banatzen delako, eta sortutako argindar gehiena edo guztia autokontsumorako erabili ahal izaten delako.

Autokontsumo partekatuan konpentsazio estatikoa deitutakoa onartu du Espainiako Gobernuak: plakaren jabe bakoitzak izango du ekoizpen kuota bat eta horren araberako konpentsazioa jasoko du. Hau da, haien artean beste akordiorik ez badago, sortutako argindarra bizilagunen artean banatuko dute, bakoitzak zenbat kontsumitu duen kontuan hartu gabe. Lehen urrats bat dela dio Trantsizio Energetikorako Ministerioak, aurrerago norberaren gastua neurtzeko sistemak ezar daitezkeela.

Autokontsumo partekatuak ez du zertan izan atari bateko bizilagunen artekoa. Ondoko eraikinekoa ere baliatu ahal izango da; gehienez, 500 metrora egon beharko du instalazioak.]]>
<![CDATA[EBk VW, BMW eta Daimler akusatu ditu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1835/015/001/2019-04-06/ebk_vw_bmw_eta_daimler_akusatu_ditu.htm Sat, 06 Apr 2019 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1835/015/001/2019-04-06/ebk_vw_bmw_eta_daimler_akusatu_ditu.htm
«Enpresek badute elkarlanerako aukera beren produktuen kalitatea hobetzeko. Baina Europako Batasuneko lehiarako arauek ez diete kontrakoa baimentzen: elkarlanean aritzea beren produktuak ez hobetzeko, kalitatean ez lehiatzeko», azaldu zuen atzo Margrethe Vestager Europako Batzordeko Lehia komisarioak. Haren arabera, bezeroak dira kaltetuenak, «ukatu egin dietelako teknologiarik onena duten autoak erosteko aukera.

Adblue sistemari buruzko susmoak ditu Europako Batzordeak. Sistema horrek gasolioa erretzeak atmosferara isurtzen dituen nitrogeno dioxido (NOx) partikulak tratatzen ditu. Vestagerrek hiru autogile alemaniarrei egotzi die 2006-2014 epean ados zirela hiru kontutan: partikula horiek garbitzen dituen urea osagai kimikoaren dosian, urea biltegiaren neurrian, eta kargatzeko tarteetan. Batzordeak uste duenez, koordinazio horrek mugatu egin zuen isurketak gutxitzea.

Gasolinazko motorrei dagokionez, Vestagerren taldeak ziurtatu du VW, BMW eta Daimler elkar hartuta ibili zirela OPF izeneko partikulen iragazkia ahal bezainbat atzeratzeko.

Batzordeak azaldu duenez, lehiaren aurkako balizko lege hausteei buruzkoa da bere ikerketa, eta ez, oraingoz, ingurumenaren aurkakoa. Gainera, zehaztu du ikerketak ez duela zerikusirik diesel motorren gas kutsa- garrien isurketak ezkutatzeko tramankuluekin, dieselgate izenekoarekin.

Azken hori nabarmendu du VWek, eta ziurtatu du Bruselaren ikerketan laguntzeko prest dagoela.

Elkarlanean ari da Daimler ere. Berez, Mercedesen jabeak eman zion kartel baten berri Europako Batzordeari. Horregatik, espero du isunik ez jasotzea.

Oso bestelako jarrera hartu du BMWk. Agiri baten bidez, irmoki ukatu du legea hautsi duela, eta VWekin eta Daimlerrekin egindako bilerak enpresen arteko elkarlana besterik ez zela ziurtatu du: «Ohiko praktika da lehiakideekin lan egitea teknologia batzuk garatzeko. Karteletan ez bezala, industria guztiak bazekien hizketan ari ginela, ez zen akordio sekreturik egin, eta ez ginen saiatu bezeroei eta hornitzaileei kalte egiten» ]]>
<![CDATA[Alemaniako industria geratzen ari da; Euskal Herrikoak eutsi egiten dio]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2019-04-05/alemaniako_industria_geratzen_ari_da_euskal_herrikoak_eutsi_egiten_dio.htm Fri, 05 Apr 2019 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2019-04-05/alemaniako_industria_geratzen_ari_da_euskal_herrikoak_eutsi_egiten_dio.htm
Ziklo ekonomikoa, oro har, Euskal Herrian Alemanian baino geroago doan heinean, ez da baztertu behar euskal industriak ere beheranzko bidea hartzea hemendik hilabete batzuetara. Patronal guztien azterketek, ordea, industriaren uzkurtzea baztertu dute, aurreko urteetako eskariak ez ezik, eskaera berriak ere badaudelako.

Berez, industriaren jarduera bizkortzen ari dela dio Eustatek: otsailean %2 handitu zen, lehen bi hilabeteetan baino 0,3 puntu gehiago. Gainera, industria hutsak eman ditu daturik onenak: %2 hazi da kontsumo ondasunen ekoizpena, eta %4,9 ekipo ondasunena. Energia ari da uzkurtzen (-%1,8).

Datu horiek eskuan, lasai egoteko eskatu zuen Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapenerako sailburuak: «Ekonomia moteltzen ari da, baina industriak hazten jarraitzen du». Gaineratu zuenez, bere eremuan dauden hamazazpi klusterretatik hamarrek hazkundea espero dute aurten, eta bakar batek salmentak txikitzea.

Iparraldean, «giroa ona da»

Urduritzeko arrazoirik ez du ikusten Baionako Merkataritza Ganberak. «Giroa ona da»azaldu zuen Andre Garreta ganberako presidenteak, joan den asteartean, azken txostena aurkeztean. Galdekatutako 418 enpresaburuen artean baikortasuna da nagusi, eta haietako %78k diote etorkizuna konfiantzaz ikusten dutela.

Industriari dagokionez, enpresen %32k diote urteko lehen hiruhilekoan beren salmentak handituko direla, eta %12k, berriz, jaitsiko direla. Eskarietan ere positiboa da ikusmoldea: %29k handiagoak espero dituzte, eta %11k txikiagoak. Enpresen %84k uste dute lantaldeari eutsiko diotela, baina gehiago dira kontratatu nahi dutenak (%10) kaleratzeko asmoa dutenak baino (%2).

Langabezia tasa %7,9ra jaitsi zen Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan iazko hirugarren hiruhilekoan, Merkataritza Ganberaren arabera. Langile kopuruak, berriz, %1,3 egin zuen gora, 87.342 langile izateraino. Sariak ere emendatzen ari dira: batez beste, 2.203 euro gordin sakelaratu zituzten, 2017an baino %2,2 gehiago.

Alemanian, hazkunde txikia

Baikortasunerako tarte gutxi uzten dute, aldiz, Alemaniako datuek, euroguneko motorra gelditzen ari dela erakusten baitute. Nazioarteko eskaerek ekarri dute industriaren eskaerak %4,2 jaistea urtarriletik otsailera. Datua bereziki txarra da, Reutersek galdekatutako analistek igoera txiki bat espero baitzuten. Otsaileko datua iazkoarekin alderatuz gero, are okerragoa da: %8,4 txikiagoak izan dira aurtengoak. «Eskaeren datu penagarriek erabat zapuztu dituzte industriak errebotatzeko itxaropena», azaldu dio Carsten Brzeski ING analistak Reuters agentziari.

Industriaren eskari txikiagoek eragin kaltegarria izango dute Alemaniako ekonomia osoan. Iaz %1,5 hazi zen, kopururik txikiena azken bost urteetan, baina urteko azken hiruhilekoetan ozta-ozta egin zion izkin atzeraldiari. 2019an ere ez da zenbaki gorririk izango, baina hazkunde pattala izango duela uste dute Alemaniako bost azterketa institutu nagusiek. Atzo kaleratutako txostenak dio %0,8 haziko dela, udazkenean iragarri zuten %1,9tik oso urrun. Edonola ere, langabezia tasak jaisten jarraituko du (%4,8tik %4,6ra) eta biztanleria aktiboa 45,5 milioira handituko da.]]>
<![CDATA[Aurten ere superabitaren zati bat inbertitzen saiatuko da Nafarroa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/013/001/2019-04-04/aurten_ere_superabitaren_zati_bat_inbertitzen_saiatuko_da_nafarroa.htm Thu, 04 Apr 2019 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1872/013/001/2019-04-04/aurten_ere_superabitaren_zati_bat_inbertitzen_saiatuko_da_nafarroa.htm
Mikel Aranburu Nafarroako Ogasun kontseilariak atzo erakutsi zuen gutxi fio dela Espainiako Gobernuarekin eta haren menpeko erakundeekin. Mesfidantza gastu araua kalkulatzeko sistemari dagokio. Espainiako Egonkortasun Legearen atal bat da gastu araua, eta bere menpeko administrazioek gainditzerik ez duten gastu publikoa finkatzen du. Nafarroako Gobernuak esperientzia txarra izan zuen iaz horrekin: bere kalkuluen arabera, bete zuen araua, eta horregatik erabaki zuen 2017ko 230 milioiren superabitaren zati bat —113 milioi euro—, inbertsioetara bideratzea. Baina Madrilgo gobernuak 35,5 milioi soilik inbertitzeko baimena eman zion Iruñekoari, gastu araua argudiatuta. «Kopuru ziztrina», Maria Solana gobernuko bozeramailearen hitzetan.

«Gure iritziz, gastu araua bete dugu», esan zuen atzo Ogasun kontseilariak. Arazoa da gastu araua kalkulatzeko sistema «nahiko kriptikoa» eta «konplexua» dela. «Ez dira soilik foru administrazioak egiten dituen gastu inputazioak, Estatuko Esku Hartzeak zuzenean egiten dituen batzuk ere badaude. Aurkitu izan dugu Espainiako Bankuaren defizit batzuk guri ere zenbatzen dizkigutela, guk ezeren errua ez izan arren».

Iaz, Espainiako Gobernuari presio egiteko, lege bidez tramitatu zituen inbertsioak, baina ezer gutxirako balio izan zuen. Iradoki zuen aurten maiatzeko hauteskundeen aurretik egiteko astia izango dutela.

Espainiako Kongresuak atzo berretsitako dekretu batek emango du baimena superabitaren zati bat «inbertsio jasangarrietarako» bideratzeko. Dekretu hori «lotsagarria da, Nafarroako gizarteari adarra jotzea», Marisa de Simon Ezkerrako parlamentarioak salatu zuenez. «Hauteskundeetarako lau aste falta direla onartu du dekretua, hamar hilabetez Nafarroarentzat inbertsioak eragozten aritu ondoren […] Oraindik harritzen gaitu zer mutur handia duen PSOEk». «Inprobisazioak» egin beharrean, Egonkortasun Legea bertan behera uzteko eskatu zuen De Simonek, «austerizidio neoliberalaren tresna» delako.]]>