<![CDATA[Iker Aranburu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Wed, 12 Dec 2018 02:46:41 +0100 hourly 1 <![CDATA[Iker Aranburu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Defizitaren kontrola bigarren mailan utzi duela onartu du Frantziak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/007/001/2018-12-12/defizitaren_kontrola_bigarren_mailan_utzi_duela_onartu_du_frantziak.htm Wed, 12 Dec 2018 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1877/007/001/2018-12-12/defizitaren_kontrola_bigarren_mailan_utzi_duela_onartu_du_frantziak.htm
Oraingoz, Bruselaren aldetik ulermena nagusitzen ari dela iradokitzen dute Margaritis Schinas bozeramailearen hitzek: orain ez, maiatzean aztertuko du neurriek kontuetan izango duten eragina. Iragarpen hori gauzatuz gero, bost hilabetez EBk ez du Macron zorrotz markatuko, eta tartea izan dezake defizitaren desbideraketa zuzentzeko.

2017an, lehen aldiz azken hamar urteetan, Frantziak bete egin zuen defizit publikoa %3tik behera izateko araua. Aurten ere mugen barruan geratzea espero da (%2,6), eta 2019an ere hala gertatuko litzateke (%2,8) urrian Bruselara igorritako aurrekontu proiektua betez gero. Defizit horren 0,9 puntu neurri zehatz bati dagozkio: CICE zerga kreditua behin betiko bihurtzeari. Beste urte batean errepikatuko ez den gastua den aldetik, kalkulu hori gabe egin zuen atzo Darmaninek, Senatuan: defizita %2tik %2,5era igoko da, BPGaren 0,5 puntu baitira azken neurriek eragingo duten 10.000 milioiko kostua —4.000 milioi gutxiago bilduko dituzte erregaien zerga ez igota, 2.000 milioi gutxiago erretiratu gehienei CSGa ez emendatuta, 1.600 milioi gutxiago aparteko orduei zergak kenduta, eta 2.000 milioitik gora jarduera saria hobetuta—.

Darmaninen arazoa da Europako Batzordeak defizit publiko osoa hartuko duela aintzat, eta %3,4ra igoko dela beste neurririk hartu ezean.

Aukera bat Italiarentzat

Parisen defizitari buruz sestran ibiltzea abagune oso desegokian datorkio Bruselari; hain zuzen ere, arrazoi horregatik beragatik ari da Italiakoarekin borrokan. Antonio Conte Italiako gobernuburua Bruselan espero dute gaur; Jean Claude Juncker batzordeko presidenteari azaldu behar dio zer egingo duten EBren zigorrari izkin egiteko. Frantziaren arazoak bere onerako baliatzeko asmoa azaldu du Italiako Gobernuak. «Arauak guztientzat berberak badira, Frantziaren aurka ere zigor prozedura ireki beharko du [Batzordeak]», esan zuen atzo Luigi Di Maio gobernuko lehendakariordeak.

Frantziaren eta Italiaren artean, ordea, badago alde bat: merkatuak. Italiak azken asteetan jarrera bigunago bat erakustearen arrazoietako bat da arrisku sariak estutu egiten duela, bere zor handia finantzatzea garestitzen diolako (288 puntu, atzo). Frantziarena, berriz, hamar puntu baizik ez da igo, 46raino, azken urteotako gatazka gordinenaren erdian dagoen arren.

Gatazka hori Frantziako Asanbleara eramango dute ezkerreko oposizioko alderdiek. Joan den astean iragarritako zentsura mozioa aurkeztu zuten atzo PSk, Frantzia Intsumisoak eta PCFk. Ez du aurrera egiteko aukera handirik, LRMk gehiengo osoa baitu Frantziako Asanblean.]]>
<![CDATA[Ingeteamen parte hartzea %15,9ra jaitsi du Kutxabankek]]> https://www.berria.eus/albisteak/160334/ingeteamen_parte_hartzea_159ra_jaitsi_du_kutxabankek.htm Mon, 10 Dec 2018 13:23:43 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/160334/ingeteamen_parte_hartzea_159ra_jaitsi_du_kutxabankek.htm <![CDATA[Nissanekin itundutako ordainketak ezkutatzea egotzi diote Ghosni]]> https://www.berria.eus/albisteak/160333/nissanekin_itundutako_ordainketak_ezkutatzea_egotzi_diote_ghosni.htm Mon, 10 Dec 2018 11:57:53 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/160333/nissanekin_itundutako_ordainketak_ezkutatzea_egotzi_diote_ghosni.htm mesfidantzaz ikusten zuten mugimendua, Renaulten menpe geratzeko arriskua ikusten zutelako, marka frantziarra txikiagoa izan arren. ]]> <![CDATA[Telefono gorria, gori-gori]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1917/016/001/2018-12-09/telefono_gorria_gori_gori.htm Sun, 09 Dec 2018 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1917/016/001/2018-12-09/telefono_gorria_gori_gori.htm Gerra Hotz berria deitzen hasi dira, eta agian ez dabiltza oso erraturik.

2. Eta zertara dator telefonoaren kontua? Huawei telefono konpainia dagoela orain harreman horren erdigunean, Txinako agintari ustez gorriekin harreman zuzena duen enpresa bat. Aste honetan jakin denez, Vancouverren (Kanada) atxilotu dute Huaweiko finantza zuzendarietako bat, Meng Wanzhou. Ez da edozein; Reng Zhengfei enpresaren sortzailearen alaba da. Eta Huawei ez da nolanahiko enpresa bat: bere telefono aparailuengatik da ezagunagoa, baina telekomunikazioko ekipamenduen egilerik handiena da -merkatuaren %28 izan zuen iaz-, Ericssonen (%27) eta Nokiaren aurretik (%23). Haien atzetik dator Txinako beste enpresa bat, ZTE, (%13).

3. Zergatik atxilotu dute kanadarrek? AEBek eskatuta. Salaketak ez daude guztiz argi, baina badirudi AEBek Irani ezartzen dion bahimendua hautsi izana leporatzen diotela Huaweiri.

4. Txinatarrak ez dira pozik egongo... Batere ez. Kanadako Gobernuari kexu ofiziala egin diote, eta Justin Trudeau lehen ministroak ziurtatu die ez duela atxiloketan esku hartu. Edonola ere, Pekinek ez du oraindik zigor neurririk hartu.

5. Atxiloketak ez dio mesede handirik egingo AEB-Txina harremanari? Kasualitatez, ala ez, Xi Jinpingek eta Donald Trumpek merkataritza gerran 90 eguneko su-etena hitzartu zuten egunean gertatu zen atxiloketa. Bi gertakarien arteko loturarik ez dagoela ziurtatu du AEBetako Merkataritza idazkari Peter Navarrok. Baina zaila da sinistea Mengen kasua ez dela agertuko Pekinen eta Washingtonen arteko elkarrizketetan.

6. Kasu bakan bat al da? Neurri batean baizik ez. Egia da profil horretako pertsona baten atxiloketarik ez dela izan orain arte, baina ez da berria Mendebaldeko gobernuek Txinako enpresei buruz duten mesfidantza. Pekingo gobernuaren tresnatzat dituzte, hark munduan duen eragina handitzeko tresnak. Ezetz dio Huaweik, konpainia pribatua dela, eta ez duela gobernuaren agindurik jasotzen.

7. Sinesgarria da? Europako Batzordeak ez du sinisten. Ostiralean, eztabaidaren suari gasolina bota zion Andrus Aslip EBko lehendakariordeak: «Kezkatu behar gaituzte Huaweik eta Txinako beste enpresek? Bai, hala uste dut». Ansipek azaldu zuenez, Txinako enpresak, Inteligentzia Nazionaleko Legearen aginduz, behartuta daude Estatuaren Segurtasunaren Ministerioarekin lan egitera; esaterako, backdoor edo atzeko atea izeneko sistemen bidez telefono sarearen erabiltzaileen datu enkriptatuak jakinarazita. Beste hitz batzuetan, espioitza. Salaketa hori bizkor ukatu du Huaweik. «Sutsuki gezurtatu nahi du segurtasunarentzat arrisku bat garela. Ezein gobernuk ez digu esan atzeko ateak eratzeko edo sare bat eteteko».

8. Nola buka daiteke auzia? Mengen kasu partikularra, auskalo, baina benetako interesa dago zer gertatuko den Huaweirekin. Txinako Gobernuaren enpresa kuttunetako bat da, Txina berritzaile baten ikurra, Made in China 2025 estrategiaren tresna garrantzitsu bat. Eta aktore nagusi bat sakelako telefonoen 5G belaunaldiaren garapenean. Funtsezko teknologia da, gauzen Internet izenekoari lotuta dagoena, hots, makinak beren artean konektatuko dituen teknologiari. Segurtasun arrazoiak argudiatuta, halako sareak jartzea debekatu diete Huaweiri eta ZTEri AEBek, Australiak eta Zeelanda Berriak.

9. Eta Europak? Oraingoz ez diete atea itxi, baina Mengen atxiloketak atezuan jarri ditu.]]>
<![CDATA[Petrolio ekoizpena 1,2 milioi txikituko dute, erregaiaren prezioa igoarazteko]]> https://www.berria.eus/albisteak/160240/petrolio_ekoizpena_12_milioi_txikituko_dute_erregaiaren_prezioa_igoarazteko.htm Fri, 07 Dec 2018 10:39:43 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/160240/petrolio_ekoizpena_12_milioi_txikituko_dute_erregaiaren_prezioa_igoarazteko.htm <![CDATA[Lanaren errentek bi puntu galdu dituzte EAEko BPGaren banaketan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1890/013/001/2018-12-07/lanaren_errentek_bi_puntu_galdu_dituzte_eaeko_bpgaren_banaketan.htm Fri, 07 Dec 2018 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1890/013/001/2018-12-07/lanaren_errentek_bi_puntu_galdu_dituzte_eaeko_bpgaren_banaketan.htm
2009 eta 2017 konparatu ditu ELAk bere azterketan. Eustatek Araba, Bizkai eta Gipuzkoari buruz argiraturiko datuak baliatu ditu horretarako. Aldea, BPGaren ia bi punturena da. 2009an, krisiak urtebete egin zuen garaian, lanaren errentek hiru lurralde horietako ekonomian zuen pisua %50,29 zen. Beste era batera esanda, aberastasunaren erdia soldatetan banatzen zen. 2017koa da azken datua, eta lan errenten zatia %48,39ra jaitsi da. Kopuru osoetan, 32.757 milioi euro banatu ziren soldatetan 2009an, eta 34.986 milioi iaz.

Kontua da soldatak %6,8 hazi direla, baina tarte horretan ekonomia osoa %13,3 handitu dela, betiere Eustaten arabera. Hau da, ELAren kalkuluen arabera, lanaren errentek beren pisuari eutsi izan baliote, 2.000 milioi gehiago banatu ahal izango ziratekeen langileen artean.

Lan errentek galdutakoa lortu dute kapitalaren errentek. Ustiapeneko soberakin garbia eta kapital finkoaren kontsumoaren baturak BPGaren %40,48 ziren 2009an, eta %42,21era igo dira 2017an. Soldaten oso gainetik igo dira: %18,2, alegia. Horrenbestez, hamar punturen aldea zena bost punturena baizik ez da orain.

«Joera hori ez da azkenengo krisian bakarrik gertatu den fenomenoa, kapitalismoaren dinamika propioa da; baina, hala ere, egia da krisiarekin nabarmendu egin dela. 1985. urtetik soldatapeko ordainsarien pisua murriztuz joan da urtez urte. Urte horretan, lan errenten pisua barne produktu gordinaren %55,5 izan zen, 2017an baino dezente handiagoa», Novalek gogorarazi zuenez. 1980ko hamarkadaren erdialdean kokatu du ELAk joeraren aldaketa, «fase keynestarra bukatu eta fase neoliberala hasi zenean». Ordura arte, goranzko joera zuten soldatek aberastasunaren banaketan.

Nolvalen arabera, Eustaten datuek erakusten dute errentaren banaketa «injustuagoa» ari dela gertatzen, eta desberdintasunak areagotzen ari dela. «Dinamika kapitalista fase metakorrean egotea» da arrazoietako bat, baina bestea politika publikoak direla ziurtatu zuen Novalek. Hau da, «aurrekontuak, zerga politika, lan erreformak eta negoziazio kolektiboa».]]>
<![CDATA[Google tasa jarriko du Frantziak, baina ez ISFa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2088/015/001/2018-12-07/google_tasa_jarriko_du_frantziak_baina_ez_isfa.htm Fri, 07 Dec 2018 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/2088/015/001/2018-12-07/google_tasa_jarriko_du_frantziak_baina_ez_isfa.htm
Beren negozioa Internet bidez egiten duten enpresek oso zerga txikiak ordaintzen dituzte Europan, legezko trikimailuen bidez irabaziak ogasunei ezkutatu dizkietelako, eta paradisu fiskaletara desbideratu. «Erraldoi digitalek badute dirua, frantses kontsumitzaileei esker mozkin handiak eskuratzen dituzte, eta beste enpresek baino hamalau puntu gu- txiago ordaintzen dituzte [sozietate zergan]», azaldu zuen atzo Le Mairek, France 2 telebista katean.

Tasa digitala Europa osoan ezartzeko ahaleginetan aritu da azken urteetan Frantziako Gobernua, Alemaniaren, Italiaren, Erresuma Batuaren, Espainiaren eta Europako Batzordearen babesarekin. Bruselak proposamen zehatz bat ere egin zuen: royaltien ordainketarekin eta antzeko tresnekin enpresa digitalek irabazi ofizialak gutxitzeko gai direnez, diru sarrerak zergapetzea proposatu zuen. Zehazki, fakturazioaren %3 ordaintzea nahi zuen. Proposamen horrek ez du aurrera egin, Eskandinaviako herrialdeek eta Irlandak blokeatu dutelako.

EB osoan zerga edo tasa bat ezarri ahal izateko batasuneko kide guztien babesa derrigorrezkoa denez, Alemaniak eta Frantziak proposamen urardotua aurkeztu dute aste honetan. Internet bidezko operazio guztiak zergapetu beharrean —datuen salmenta, bitartekaritza...—, tasa bakarrik publizitatearen salmentari aplikatzea proposatu zuten.

Berlinek eta Parisek martxora arteko epea eman zieten EBko beste kideei adostasun bat lortzeko. Alemaniaren eta Frantziaren proposamen berriarekin, Googlek eta Facebookek bai ordaindu beharko lukete zerbait, baina ezer gutxi, aldiz, Amazonek, Applek eta Spotifyk.

EBn akordiorik ez badago, Frantziak bere kabuz Google tasa ezarriko duela agindu du Le Mairek. Espainiako Gobernuak ere horretarako asmoa du.

Defizit muga beteko du

Le Mairek, ordea, ziurtatu zuen ez dutela berrezarriko ISF aberastasunaren gaineko zerga, hori izan arren Jaka Horien eskakizunetako bat. Emmanuel Macronek boterera iristean hartu zuen lehen erabakietako bat izan zen, eta inbertitzaileak erakartzeko neurria izan zela argudiatu zuen; orduz gero, aberatsen presidentea goitizena entzun behar izan du.

Baliteke tasa digitala ez izatea Macronen azken mugimendua. 2019an defizit publikoa %2,8an uzteko konpromisoari eusten diotela nabarmendu zuen atzo Gerald Darmanin Ogasun ministroak. «Nire eginbeharra da aurrekontu publikoak ez okertzea, horrek esan nahi duelako etorkizunean frantziarren zergak emendatu egin beharko direla».]]>
<![CDATA[Lan errentek hiru puntu galdu dituzte Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako BPGan]]> https://www.berria.eus/albisteak/160192/lan_errentek_hiru_puntu_galdu_dituzte_arabako_bizkaiko_eta_gipuzkoako_bpgan.htm Thu, 06 Dec 2018 12:21:19 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/160192/lan_errentek_hiru_puntu_galdu_dituzte_arabako_bizkaiko_eta_gipuzkoako_bpgan.htm
Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, lan errentak 2017an 34.986,7 milioi eurorenak izan ziren. 2016an baino %3,5 gehiago izan zen kopuru hori, baina, ekonomia nominalki hori baino gehiago hazi zenez (inflazioaren eragina aintzat hartu gabe), soldaten pisua BPGaren %47,39ra erori zen, azken urteetako ehunekorik txikiena. Krisia hasi ondoren, 2009an, lan errentei bideratzen zitzaien EAEko errentaren zatia %50,29an zegoen, baina urte hartatik aurrera murriztuz joan zen 2017ko mailara heldu arte. "Joera hori ez da azkenengo krisian bakarrik gertatu den fenomenoa, kapitalismoaren dinamika propioa da; hala ere, egia da krisiarekin nabarmendu egin dela. 1985. urtetik, soldatapeko ordainsarien pisua murriztuz joan da urtez urte. Urte horretan, lan errenten pisua barne produktu gordinaren %55,5 izan zen, 2017an baino dezente handiagoa", azaldu du Mikel Noval ELAko azterketa saileko arduradunak, gaur, Bilbon. Kontrako bidean doaz, berriz, kapitalaren errentak. Soberakin gordina edo kapital errenta (ustiapeneko soberakin garbiaren eta kapital finkoaren kontsumoaren batura), 2017an, aurreko urtekoa baino %4,03 handiagoa izan zen, soldaten igoera baino puntu erdi gainetik. 2009. eta 2017. urteen artean, kapital errentak %18,18 igo ziren (+ 4.794 milioi euro). BPGarekiko ehunekoa, soldatei gertatu ez zitzaien bezala, 1,73 puntu hazi zen, eta %40,48tik %42,21era igaro. "Laburbilduz, soldatei bideratutako errenta zatia, kapital errentena baino hamar puntu handiagoa zen 2009an. Zortzi urte geroago, 2017an, diferentziak hein handi batean murriztu ziren ia %5 izateraino". ELAren arabera, datu horiek erakusten dute errentaren banaketa "injustuagoa" ari dela gertatzen, eta desberdintasunen areagotzea eragiten ari dela. Politika publikoei egotzi die errua; besteak beste, aurrekontuei, zerga politikari, lan erreformei eta negoziazio kolektiboari.]]>
<![CDATA[Google tasa 2019an ezarriko du Frantziako Gobernuak]]> https://www.berria.eus/albisteak/160188/google_tasa_2019an_ezarriko_du_frantziako_gobernuak.htm Thu, 06 Dec 2018 07:35:36 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/160188/google_tasa_2019an_ezarriko_du_frantziako_gobernuak.htm erregaien gaineko zergaren igoeran amore eman du Frantziako Gobernuak. Bada, ordea, bazterrean utzi nahi ez duen zerga bat: enpresa digitalen gainekoa. 2019an Google tasa ere esaten zaion tasa hori nahitaez ezarriko duela agindu du Bruno Le Maire Finantza ministroak, France 2 telebista kate publikoari gaur goizean adierazi dionez. Espainiako Gobernuak ere asmo hori bera du. Beren negozioa Internet bidez egiten duten erraldoi teknologikoek oso zerga txikiak ordaintzen dituzte Europan, legezko trikimailuen bidez irabaziak ogasunei ezkutatu dizkietelako, eta paradisu fiskaletara desbideratzeko gai direlako. "Erraldoi digitalek badute dirua, frantses kontsumitzaileei esker mozkin handiak eskuratzen dituzte, eta beste enpresek baino hamalau puntu gutxiago ordaintzen dituzte [sozietate zergan]", azaldu du Le Mairek. Haiei zerga berezi bat ezarrita bete nahi du Parisek erregaien gaineko zerga ez emendatzeak kutxa publikoetan eragingo duen galera. Tasa digitala Europa osoan ezartzeko ahaleginetan aritu da azken urteetan Frantziako Gobernua. Alemaniaren, Italiaren, Erresuma Batuaren, Espainiaren eta Europako Batzordearen babesa izan du horretarako. Bruselak proposamen zehatz bat ere egin zuen: royaltien ordainketarekin eta antzeko tresnen bitartez enpresa digitalek irabaziak desbideratzeko gai direnez, diru sarrerak zergapetzea proposatu zuen. Zehazki, fakturazioaren %3 ordaintzea nahi zuen. Proposamen horrek, ordea, hesi handi bat topatu du: Irlandak eta Eskandinaviako herrialdeek ez dute halako tasarik nahi. Irlanda da Google, Apple eta AEBetako multinazional handi gehienen Europako adarren egoitza, eta ez du posizio hori arriskuan jarri nahi. Gainera, Irlandako zerga sistema biguna da enpresa digitalek zerga ihesa egiteko darabilten bideetako bat. Martxora arteko epea EB osoan zerga edo tasa bat ezarri ahal izateko batasuneko kide guztien babesa derrigorrezkoa denez, Alemaniak eta Frantziak proposamen urardotua aurkeztu zuten joan den asteartean, Ekofinen bileran. Internet bidezko operazio guztiak zergapetu beharrean -datuen salmenta, bitartekaritza...-, tasa bakarrik publizitatearen salmentari aplikatzea proposatu zuten. Berlinek eta Parisek martxora arteko epea eman zieten EBko beste kideei adostasun bat lortzeko. Alemaniaren eta Frantziaren proposamen berriarekin, Googlek eta Facebookek bai ordaindu beharko lukete zerbait, baina ezer gutxi, aldiz, Amazonek, Applek eta Spotifyk. Halakorik ez badago, Frantziak bere kabuz Google tasa ezarriko duela agindu du Le Mairek. Finantza ministroak, ordea, argi utzi du ez duela ISF aberastasunaren gaineko zerga berriro ezarriko. Emmanuel Macronek boterera iristean hartu zuen lehen erabakietako bat izan zen, eta inbertitzaileak erakartzeko neurria izan zela argudiatu zuen. ISF berriro ezartzea da, hain zuzen ere, Jaka Horien eskakizunetako bat.]]> <![CDATA[Langile bat hil da Errenterian, furgoneta batetik erorita]]> https://www.berria.eus/albisteak/160154/langile_bat_hil_da_errenterian_furgoneta_batetik_erorita.htm Wed, 05 Dec 2018 13:20:45 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/160154/langile_bat_hil_da_errenterian_furgoneta_batetik_erorita.htm <![CDATA[Eguesibarreko fabrika itxiko du Cabelte-Incasak]]> https://www.berria.eus/albisteak/160157/eguesibarreko_fabrika_itxiko_du_cabelte_incasak.htm Wed, 05 Dec 2018 07:58:09 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/160157/eguesibarreko_fabrika_itxiko_du_cabelte_incasak.htm 24 langile kaleratzeko asmoa zuen Cabelte-Incasak. Fabrika ixten badute, 70etik gora lagunek galduko dute enplegua. Kaleratzeen aurkako protestekin jarraitzeko asmoa azaldu du ELAk, eta berretsi du datorren asteartean greba egingo dutela. Nafarroako Gobernuari eskatu dio esku hartu dezala "enpresa historiko baten itxiera eragozteko". Eguesibarreko udalak langileen aldeko ebazpena onartu du, eta Nafarroako Parlamentuak ere ildo horretako deklarazio bat eztabaidatu behar du. Duela bi aste sindikatuak ohartarazi zuen 24 langile kaleratzeko erregulazioko espedientearen atzean produkzioa Portugalera eramateko asmoa egon zitekeela. Cabelte talde portugaldarrak 1999an erosi zuen Incasa, eta duela bozpasei urte egindako moldaketan ikusten du gaur egungo egoeraren abiapuntua ELAk.]]> <![CDATA[EB osorako tasa digitala gehiago urardotu dute Frantziak eta Alemaniak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1933/012/001/2018-12-05/eb_osorako_tasa_digitala_gehiago_urardotu_dute_frantziak_eta_alemaniak.htm Wed, 05 Dec 2018 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1933/012/001/2018-12-05/eb_osorako_tasa_digitala_gehiago_urardotu_dute_frantziak_eta_alemaniak.htm
Gau luze baten ondoren, indar handirik gabe iritsi ziren atzo EBko finantza ministro gehienak Ekofinen bilerara. Enpresa teknologikoei zergak ordainarazteko proposamen berritzaileak egiteko indarrik gabe, esan nahi baita. Izan ere, ahultasun zantzu handirik ez zuten erakutsi Google tasa blokeatu nahi dutenek, Irlandak eta Eskandinaviako herrialdeek batik bat. Bi argudio dituzte: tasa batek ez duela zentzurik mundu osoan ezartzen ez bada, eta irabaziak zergapetu beharrean salmentak zergapetuta galerak dituzten enpresei kalte egingo dietela.

Hori ikusita, Frantziak eta Alemaniak proposamen bigunago bat aurkeztu zuten: Interneteko zerbitzuen artean, publizitatea soilik zergapetzea. Tasatik kanpo geratuko lirateke, berriz, datuen salmenta eta bitartekaritza zerbitzuak zergapetzeko aukera. Europako Batzordearen hasierako proposamenean oinarrituta, Austriako lehendakaritzak nahi zuen beren salmenten %3ko tasa bat ordaintzea Internet bidez negozio egiten duten multinazional handiek —munduan 750 milioitik gora eta EBn 50 milioitik gora fakturatzen dutenek—. Urtean 5.000 milioi bilduko lirateke horrela.

Alemaniaren eta Frantziaren proposamen berriarekin, Googlek eta Facebookek bai ordaindu beharko lukete zerbait, baina ezer gutxi, aldiz, Amazonek, Applek eta Spotifyk.

Eskaintza horrek ez du oraindik aurrera egin, baina Berlinek eta Parisek azken ahalegina egin nahi dute. Martxora arteko epea eman diote Europar Kontseiluari tasa onar dezan. 2021ko urtarrilaren 1ean jarriko litzateke indarrean, baldin eta ordurako OCDEren barruan tasa globalago bat ezartzeko akordiorik ez badago.

Zerga kontuetan EBk erabakiak aho batez hartu behar dituenez, oso litekeena da ezerezean geratzea Alemaniaren eta Frantziaren saioa. Horrek ez du esan nahi EBko kideek ezin dutela beren kabuz enpresa digitalik zergapetu. Ekofinen porrota ikusita, zerga hori ezartzeko asmoekin jarraitzen duela azaldu zuen Nadia Calviño Espainiako Ekonomia ministroak. Bitartekaritza eta datuen salmenta ere zergapetu nahi ditu Madrilek.

Hemeretzi orduko bilera

Astearteko bilerara nekatuta iristearen arrazoi nagusia izan zen asteleheneko bilerak astearte goizera arte iraun zuela. Euroguneko ministroek ia hemeretzi ordu behar izan zituzten beren eremuko krisien aurkako tresneria berritzeko. Bidean jarraitzen du banku batasunaren mahaiari falta zaion hankak —gordailuen berme bateratua—, Alemaniak ez baitu nahi. Horregatik, maila txikiagoko kontuei heldu diete. Adostu dute bankuen berregituraketarako funtsak ESM erreskate funtsari larrialdiko maileguak eskatu ahal izango dizkiola. Halaber, ESMren diruak baliatu ahal izango dituzte krisi oso zehatzak pairatzen dituzten estatuek ere.

Eurogunerako aurrekontu berezia ere mahai gainean izan zen. Emmanuel Macronen proposamena —aurrekontu handi bat, batez ere hegoaldekoei laguntzeko— aspaldi lurperatua dago, baina «konbergentzia eta lehiakortasuna» sustatzeko aurrekontu txiki bat sortzeko eztabaidak aurrera jarraitzen du.]]>
<![CDATA[Dirua garbitzeko, Europa iparraldea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1917/017/001/2018-12-02/dirua_garbitzeko_europa_iparraldea.htm Sun, 02 Dec 2018 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1917/017/001/2018-12-02/dirua_garbitzeko_europa_iparraldea.htm
2. Iparraldeko zer leku dituzu buruan? Alemania eta Estonia. Deutsche Bank eta Danske Bank.

3. Has gaitezen Alemaniarekin. Bai, hobe, aste honetan handik etorri baita notizia. Ostegunean, 170 poliziak Deutsche Banken Frankfurteko egoitza arakatu zuten [goiko irudian]. Panamako paperetan agertzen zen informazioan oinarrituta, Frankfurteko fiskaltza ikertzen ari da ea Deutscheren adar batek, Birjina Uharteetakoak, «ekintza kriminalen bidez» lortutako dirua zuritu ote zuen. 900 bezeroren kontuak ari dira aztertzen, eta 311 milioi euro garbitu zutela uste dute.

4. Zer esan du Deutschek? Horrelako kasuetan ohikoa dena: «Azken urteetan erakutsi dugu agintariekin elkarlanean aritzen garela, eta aurrerantzean ere hala egingo dugu». Egia dena da, ordea, ezkutatzeko asko zuelako egin duela hori. Aurtengo irailean, BaFin Alemaniako finantza munduaren arautzaileak errieta egin zion, ez zuelako nahikoa egiten diru zuriketa eta talde armatuen finantzaketa eragozteko. 2015ean, BaFinek 40 milioi euroko isuna jarri zion Deutsche Banki, diru garbiketa antzemateko sistemak hutsune asko zituelako; 2017an, berriz, 550 milioi euroren isuna ordaindu zuen AEBetan eta Erresuma Batuan irekita zeuden auziak ixteko. Errusiako herritarren 10.000 milioi zuritzeagatik ikertu zuten.

5. 10.000 milioi? Diru asko da hori. Baina txiki geratu da Danske Banken Estoniako adarrari leporatzen dioten diru zuriketaren eskandaluarekin alderatuz gero: 200.000 milioi euro. Euskal Herri osoak bi urtean eragiten duen barne produktu gordin osoa.

6. Orain esango didazu diru hori Errusiako mafiarena... Errusiakoa bada, baina FSB zerbitzu sekretuetako kideen eta Vladimir Putinen senideen diru zikina dela uste dute ikertzaileek. Horri mafia deitu nahi badiozu, ez dizut kontrakorik esango.

7. Nik ez dakit estonieraz, baina Danskek ez dirudi hangoa. Zuzen zabiltza. Danimarkako bankuetan handiena da, eta adarrak ditu Eskandinaviako beste lurraldeetan, Baltikoko hiruretan eta Irlandan. Estoniakoa zergen iheserako eta delituen bidez lortutako dirua zuritzeko baliatzen zela ohartarazi zuen Errusiako banku zentralak 2007an.

8. Eta zer egin zuen Danskek? Ezer gutxi, negozio mamitsua baitzen: 2011n, Estoniako adarrak taldearen irabazien %11 eman zituen, aktiboen %0,5 soilik izan arren. Baina egoera aldatzen hasi zen 2014an, Howard Wilkinson Danskeko burukide ohia informazio zehatza ematen hasi zenean. Besteak beste, diru horren zati bat gero Deutsche Banken AEBetako adarretatik pasatu zela esan zuen. 2016an, atzerritarren dirua kudeatzen zuen adarra itxi zuen Danskek, eta aurtengo urrian Thomas Borgen bankuko burua bota zuten, eskandalua geratzeko nahikoa ez egiteagatik.

9. Hor geratu da kontua? Ez. Danimarkan eta Estonian auzia ikertzen ari dira, baina baita AEBetan ere, hango banku batzuek ere zeresana izan baitezakete diruaren zuriketan.]]>
<![CDATA[Ipar Amerikako merkataritza itun berria sinatu dute, USMCA]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/017/001/2018-12-01/ipar_amerikako_merkataritza_itun_berria_sinatu_dute_usmca.htm Sat, 01 Dec 2018 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1893/017/001/2018-12-01/ipar_amerikako_merkataritza_itun_berria_sinatu_dute_usmca.htm
USMCA, berriz, «benetako lorpen bat da, akordio moderno bat», atzo Trumpek sinadura ekitaldian azaldu zuenez. «Gogor eta luze jo du. Kolpe batzuk jaso ditugu, baina iritsi gara, eta ona da gure herrialde guztientzat». AEBetako presidentearen laudoriozko hitzen arrasto gutxi egon zen beste bi presidenteen ahoetan, funtsean, haien lorpen nagusia baita ez direla sartuko merkataritza gerra batean AEBekin, irabazterik ez duten gerra batean. Horregatik, «Kanadako ekonomia osoarentzat egonkortasuna mantentzen duen akordioa» dela nabarmendu zuen Justin Trudeau Kanadako lehen ministroak.

Atzoko sinadura zeremonia hutsa izan zen, ituna ez baita indarrean jarriko hiru herrialdeetako parlamentuek onartu arte. Tramite izango dela ziurtatu du Trumpek, baina ikusi beharko da zer egingo duen AEBetako Ordezkarien Ganberak, demokraten kontrolpera igaro baita.

Baina Ipar Amerikako gerra batez ere dialektikoaren amaiera ofiziala ez da asteburuko merkataritza gertakari garrantzitsuena. Argentinan sinatu zuten ituna, G20aren bileran, eta Argentinan dira biltzekoak bihar gauean Xi Jinping eta Trump, Txinaren eta AEBen arteko merkataritza gerra askoz errealagoarekin zer egin erabakitzeko. Urtarrilaren 1ean AEBek muga zergak %10etik %25era igotzea eragotziko lukeen su-eten bat posible ikusten zuten atzo adituek, baina ziurtasunik ez zuten, Trumpen izaera aldakorra ikusita. Gainera, edozein akordio epe laburrerako izan daiteke, biak lehian baitira potentzia ekonomikorik handiena izateko.]]>
<![CDATA[Lanaldia laburtuko diete Tubos Reunidos taldeko milatik gora langileri]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/014/001/2018-11-30/lanaldia_laburtuko_diete_tubos_reunidos_taldeko_milatik_gora_langileri.htm Fri, 30 Nov 2018 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1891/014/001/2018-11-30/lanaldia_laburtuko_diete_tubos_reunidos_taldeko_milatik_gora_langileri.htm
Iturri sindikalek Efe agentziari azaldutakoaren arabera, komertzialak, mediku eta erizainak, eta giza baliabideetako langileak bakarrik geratuko dira Productos Tubularesen lanaldia laburtzeko espedientetik kanpora.

Productos Tubularesek hodiak egiten ditu, eta bete-betean jasan ditu petrolio industriaren inbertsioaren erorketa eta Donald Trumpek Europako Batasuneko altzairu inportazioari jarritako muga zergen kaltea.

Zuzendaritzaren asmoa da urtarrilean hastea lanaldiaren murriztearekin, eta 2020ko otsailera arte irautea erregulazioak. Haren baldintzaren negoziazioa gaur da hastekoa, eta beste lau bilera egitea aurreikusi dute zuzendaritzak eta sindikatuek.

Lanaldia murriztu aurretik, enpresa kaleratzeen bitartez saiatu zen bere kostuak txikitzen. Langileek protesta biziak egin zituzten, eta zuzendaritzak 157 langile kaleratzeko dosierra bertan behera uztea erabaki zuen.

Tubos Reunidosen egoera

Dosierra aurreratuago doa Tubos Reunidos. Industrialen, Amurrion (Araba). Negoziatzeko epea akordiorik gabe bukatu dela eta, protesta egin zuten atzo langileek, taldeak Bilbon duen bulego baten aurrean. Enpresaren egoera kaskarra zuzendaritzaren kudeakuntzari egotzi diote, eta industria plan bat eskatu dute taldeari bideragarritasuna bermatzeko. Enpresa batzordeko presidente Oier Bidaurrazagak (LAB) ziurtatu du lanaldia laburtzeko espediente bat ez dela irtenbidea: «Ezin da egoeraren zama guztia langileen bizkarren gainean jarri, ez baitira gertatutakoaren errudun». Gogorarazi duenez, 2016an izan ezik, emaitza operazio positiboa izan du azken urteetan Tubos Reunidosek, eta zorrak eragiten ditu galerak. 2007-2016ko epean akziodunei banatutako 77,4 milioi euroren irabaziei egotzi die zor horren zati baten ardura.]]>
<![CDATA[Productos Tubularesen lanaldia murrizteko dosierra negoziatzen hasiko dira bihar]]> https://www.berria.eus/albisteak/159917/productos_tubularesen_lanaldia_murrizteko_dosierra_negoziatzen_hasiko_dira_bihar.htm Thu, 29 Nov 2018 13:09:50 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/159917/productos_tubularesen_lanaldia_murrizteko_dosierra_negoziatzen_hasiko_dira_bihar.htm Tubos Reunidosek Guillermo Ulazia presidentea kendu zuen, eta haren ordez Jorge Gabiola jarri zuen. Kudeaketa arazoak baino, sindikatuekin harreman tirabiratsuak izan zituela argudiatu zuen Amurrioko enpresak.
]]>
<![CDATA[Industriaren geldialdiak hazkunde erritmoa moteldu du, EAEn]]> https://www.berria.eus/albisteak/159910/industriaren_geldialdiak_hazkunde_erritmoa_moteldu_du_eaen.htm Thu, 29 Nov 2018 11:25:44 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/159910/industriaren_geldialdiak_hazkunde_erritmoa_moteldu_du_eaen.htm Urrian aurreratutako datuak berretsi ditu, beraz, eta baieztatu hazkunde erritmoa moteltzen ari dela. 2018ko bigarren hiruhilekoan %2,9koa baitzen hazkundea. Industriaren ekarpen txikiagoak azaltzen du hazkundearen apaltzea. Hazkunde oso sendoko urteen ondoren (%4,2 2016an, eta %3,2 2017an), erorketa handia izan du udako hilabeteetan, %3,1etik %1,9ra, hain zuzen ere. Are gehiago, hiruhileko arteko tasan ez da igoerarik izan. Hori gertatzen den bigarren hiruhilekoa da. Moteldu egin da zerbitzuen hazkunde erritmoa ere, baina askoz erritmo motelagoan: %3,1 lehen hiruhilekoan, %2,8 bigarrenean eta %2,7 hirugarrenean. Zerbitzuen barruan, administrazio publikoaren arloa da ahulena (%2,1), indartsuago baitaude merkataritza eta ostalaritza (%2,5) eta gainerako zerbitzuak (%3,2). Azken arlo horretan biltzen ditu Eustatek jarduera profesionalak, zientifikoak eta teknikoak, baita finantzarioak eta asegurukoak ere. Bilakaera hobea erakusten du azken hamarkadako sektore ahulenak, eraikuntzakoak, hazkunde erritmoa bizitzen ari delako: %2,7 urte hasieran, %4,1 bigarren hiruhilekoan eta %4,8 hirugarrenean. Lehen sektoreak, ohiko gorabeherekin jarraitzen du. Iaz baino %4,6 ekarpen txikiagoa egin dio BPGari. Lurraldeei erreparatuz gero, urte arteko hazkunde tasa handiena Arabak eta Gipuzkoak dute (%2,8), eta txikiena, berriz, Bizkaiak (%2,4). Lurraldeka Hazkundea moteldu arren, enpleguaren bilakaera sendoak jarraitzen du. Eustatek dedikazio osoko baliokidetzan neurtzen ditu, eta ziurtatu du duela urtebete baino %2 lanpostu gehiago daudela orain, eta aurreko hiruhilekoan baino %0,4 gehiago. Kasu horretan, industriaren ekarpena ez da txarra (%1,8), aurreko hiruhilekotakoari eusten diolako. Haren gainetik daude zerbitzuak (%1,9) eta eraikuntza (%1,9). Enpleguak gora egin du hiru lurraldeetan: Araban %2,2 hazi da, Gipuzkoan %2,1 eta Bizkaian %1,8.]]> <![CDATA[Erregaiaren zerga petrolioaren preziora moldatuko du Frantziak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1890/013/001/2018-11-28/erregaiaren_zerga_petrolioaren_preziora_moldatuko_du_frantziak.htm Wed, 28 Nov 2018 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1890/013/001/2018-11-28/erregaiaren_zerga_petrolioaren_preziora_moldatuko_du_frantziak.htm
Trantsizio energetiko horrek kostu bat du. Gaur egun, urtero 5.000 milioi inbertitzen dituzte energia berriztagarriak bultzatzeko, eta kopuru hori 7.000-8.000 milioi eurora igoko dute. Argi utzi zuen inbertsio hori finantzatzeko erregaien gaineko zerga urtarrilaren 1ean igotzeko asmoari eusten diola, baina keinu bat egin zien Jaka Horiei. «Ez dut nahi trantsizio ekologikoak lurraldeen arteko desberdintasunak handitzea, eta are gehiago zailtzea nekazaritza eremuetan edo hiriguneen aldirietan bizi direnen egoera».

Gobernatzeko moldea aldatu nahi duela erakusteko, abian jarriko du «trantsizio ekologikoa eta soziala aztertzeko eztabaida handi bat», eta hiru hilabeteren buruan izan beharko luke emaitza. Horretan parte hartzera gonbidatu ditu hautetsiak, elkarteak, baita Jaka Horien ordezkariak ere. «Azken egunetatik ikasi dut ezin zaiola bideari uko egin bidezkoa denean, baina gauzak egiteko moldeak aldatu behar direla, herritarrek ulertzen baitute gauzak inposatzen zaizkiela».

Nuklearren itxiera

Industria nuklearrak argindarraren sorreran duen pisua %75etik %50era jaitsiko duela agindu du Macronek. 2035era arte hamalau erreaktore itxi nahi ditu: 2020rako, Fessenheimgo biak (Alsazia), eta beste sei edo zortzi 2028rako. Azken horietan egon daiteke Le Blayaiskoa, Baionatik 200 kilometrora. Ixteko erritmoa energia berriztagarrien bilakaerak finkatuko du. 2030erako hirukoiztu egin nahi dute parke eolikoen ekarpena, eta bost aldiz handitu nahi dute energia fotovoltaikoarena. Ikatza erretzen duten lau zentralek, berriz, beranduenik 2022. urtean itxiko dute.]]>
<![CDATA[Frantziak hamalau erreaktore nuklear itxiko ditu 2035erako]]> https://www.berria.eus/albisteak/159821/frantziak_hamalau_erreaktore_nuklear_itxiko_ditu_2035erako.htm Tue, 27 Nov 2018 07:03:53 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/159821/frantziak_hamalau_erreaktore_nuklear_itxiko_ditu_2035erako.htm <![CDATA[Lan erreformaren aldaketak estatalizazioari eustea salatu du ELAk]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/017/001/2018-11-27/lan_erreformaren_aldaketak_estatalizazioari_eustea_salatu_du_elak.htm Tue, 27 Nov 2018 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1891/017/001/2018-11-27/lan_erreformaren_aldaketak_estatalizazioari_eustea_salatu_du_elak.htm
Azken asteetan bilera sorta bat egin du ELAk Pedro Sanchezen izendapena ahalbidetu zuten alderdiekin. Guztiei azaldu die zein den bere kezka nagusia, Adolfo Muñoz idazkari nagusiak atzo azaldu zuenez: «Estatuko hitzarmenen atzetik soldaten erorketa handi bat dator, baina baita gehiengo sindikalak ez onartzea eta haiei gaitasunik ez ematea ere negoziazio kolektiboa egiteko». Muñozek oroitarazi duenez, «2018. urteko lehen sei hilabeteetan sinatutako hamasei estatu hitzarmenetatik hamabietan negoziazio edukiak debekatu dituzte». Hau da, badirela lurraldeetako hitzarmenek jorratu ezin dituzten gaiak. «Antidemokratikoa» iruditzen zaio neurria ELAri. «Bizkaiko ostalaritzan gertatutakoa ez da anekdota hutsa. Hemen, langileen %80en ordezkaritza dugun sindikatuoi debekatu egiten digute negoziatzeko aukera, eta ondorioa da langilei soldatak %50 murriztuko dizkietela. Hori da estatalizazioa, demokraziaren kontrako neurri bat, langileei lan baldintzak prekarizatzeko».

CCOOren eta UGTren euskal adarrek ukatzen badute ere, sindikatu horiek lan harremanen estatalizazioa bultzatzen ari direla ziurtatu du Muñozek. Horrek lan baldintzak hobetzeko langileen borrokak «asko zailduko lituzke», negoziazio baten bidez lortzerik ez dauden baldintzei buruzko borrokak izango liratekeelako. «Ondorioz, Euskal Herrian soldaten debaluazioa pairatzeko arrisku bizian egongo ginateke. Horri aurre egiteko modu bakarra izango litzateke Euskal Herrian lan gatazkak ugaritzea».

«Lan baldintzen debaluazioaren estrategia» ez laguntzeko eskatu die ELAk Espainiako Kongresuan ordezkaritza duten alderdiei. Proposamen zehatz bat helaraziko die: langileek esparru desberdinetan aukeratutako sindikatuek goragoko esparruetan sinatutako akordioak hobetzeko aukera izatea. Hau da, probintziako hitzarmenek hobetu ahal izatea Espainiako itun baten baldintzak, eta «gutxiengoan dauden sindikatuek» beren betorako eskubidea galtzea. ELAk gogorarazi du 1994. urtean hitzartu zutela antzeko neurri bat EAJrekin.]]>