<![CDATA[Iker Aranburu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Thu, 28 Jan 2021 00:50:16 +0100 hourly 1 <![CDATA[Iker Aranburu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Bruselaren poltsari begira]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1922/014/002/2021-01-24/bruselaren_poltsari_begira.htm Sun, 24 Jan 2021 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1922/014/002/2021-01-24/bruselaren_poltsari_begira.htm
Baina bi horiek ziren lotzeko zeuden gai errazenak, mahaiaren bueltan eseri ziren guztiak ados baitzeuden xehetasunek ezin zituztela kolokan jarri. Pentsioen eta lan merkatuaren erreformetan, berriz, ados jartzea ez da hain erraza izango. Berez, Espainiako Gobernua bera barne oreka zailean dabil, bere arima liberalaren eta sozialdemokrataren artean. Nadia Calviño versus Yolanda Diaz, aurpegiak jartzearren.

Kontua pixka bat gehiago nahasteko, badago beste aktore bat: Europako Batzordea. Eta harena ez da cameo bat: hari bidali behar izan dizkio Espainiako Gobernuak bere erreforma proposamenak, horiek gabe ez baita EBren suspertze planaren dirurik egongo. Egia da hasieran saldu zela EBren funtsak baldintzarik gabe iritsiko zirela, baina Bruselak ez du horrelako aukerarik galduko bere agenda bultzatzeko. Pentsioei dagokienez, urteak daramatza Espainiari eskatzen zerbait egin dezala, gaur egungo sistema ez zaiolako «jasangarria» iruditzen. Analisi horren esklusibarik ez du, ordea: zulo gero eta handiagoa egiten ari da Gizarte Segurantza, eta, baby boom-aren belaunaldia erretiratzeak gastua handituko duenez, zerbait egin behar dela argi dago. Zer egin, horixe da koxka, eta erreformaren letra txikia ez du, teorian, Bruselak idatziko. Baina 140.000 milioi euroko poltsa bat eskuan duenak beti du zeresana, eta horregatik eskatu dute ELAk eta Kapitalari Planto-k funts horiei muzin egiteko.

Zehaztasun gutxi, badaezpada ere

Jokoa irekitzeko, Madrilek proposamen zabalak egin ditu; hain zehaztugabeak, ezen kontu hartu baitio Europako Batzordeak. Baina bidalitako agirian ikus daitezke jada ildo batzuk. Bata da erretiroa hartzen duenaren pentsioaren zenbatekoa kalkulatzeko kontuan hartuko diren kotizazio urteak zabalduko direla. Lan bizitzaren azken 24 urteak dira aurten, eta 25 izango dira 2022an, hamabostetik 25era handitzeko prozesua amaitzen denean. Jose Luis Escriva Gizarte Segurantzaren ministroak 35 urtera zabaltzeko aukera aipatu zuen —hala agertzen zen Bruselara bidalitako zirriborro batean—, baina sindikatuek ez ezik Unidas Podemosek ere muga gorri bat dela esan diote, pentsioak asko gutxituko lituzkeelako. Azkenean, Escrivak amore eman du 35 urteekin, baina ez epea zabaltzearekin. Iradoki duenez, epe luzeagoa proposatuko dute, baina langileari eskubidea emanez kotizazio eskaseneko urteak kentzeko. Konponbide horrek pentsio asko txikituko lituzke, baina mesede egin diezaieke lan bizitza gorabeheratsua izan dutenei eta azken urteetan lana galdu dutenei. Erretiro aurreratua zigortzeko neurriak eta pentsioen eguneratzea «KPIari lotutako» tresna bat ere agindu ditu Madrilek.

Lan erreformari dagokionez, Bruselak gustuko du PPren 2013koa, bere ustez milaka lanpostu sortu zituelako kaleratzeak merkatzeak eta enpresei boterea emateak lan baldintzak okertzeko. Oposizioan, PSOEk eta UPk agindu zuten erreforma bertan behera utziko zutela, baina epelago dabiltza gobernuan. Gobernu programan hitzartutakoa bidali dute Bruselara, baina hizkera anbiguo batekin. Funtsean, sektoreko hitzarmenen lehentasuna eman nahi diete enpresakoen gainetik, ultraakbititatea zabaldu, eta enpleguen behin-behinekotasuna txikitzeko neurriak.

Azken hitza elkarrizketa sozialak izango duela esan du gobernuak. Udaberrirako jakingo dugu.]]>
<![CDATA[Baimendutako zor osoa hartuko du Gipuzkoak, gastua %7,4 handitzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1846/014/001/2021-01-22/baimendutako_zor_osoa_hartuko_du_gipuzkoak_gastua_74_handitzeko.htm Fri, 22 Jan 2021 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1846/014/001/2021-01-22/baimendutako_zor_osoa_hartuko_du_gipuzkoak_gastua_74_handitzeko.htm
Zehazki, aldundiak kalkulatu du 118 milioi euroren zor berria hartuko duela. Kopuru hori bera da Espainiako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak aldundientzat negoziatutako defizit publikoaren gehienezko kopurua —BPGaren %0,8—. Horietatik 60 milioi dira zerga bilketaren jaitsiera konpentsatzeko, eta beste 58 milioi gastu berria finantzatzeko.

Aurreko urteetan «kontuak garbitzeko ahalegin handia» egin duelako jo dezake orain Gipuzkoako Aldundiak zorpetzera: 2018an eta 2019an, foru gobernuak 130 milioi euro txikitu zuen bere zorra, Atzeraldi Handiaren hasieran Olanoren lehen gobernuak hartutakoa. Urtea amaitzean, 550 milioi euroren zorra izango du aldundiak, Jokin Perona Ogasun diputatuaren arabera. Zor hori «zikloa aldatzen denean» hasiko dira txikitzen, aurrekontu politika antiziklikoa eta keynesianismoa aldarrikatu baititu Gipuzkoako foru gobernuak.

Proiektu kuttunak

Olanok ziurtatu du COVID-19ak osasunean eta ekonomian eragin dituen kalteei aurre egitea dela bere gobernuaren lehentasuna. Ildo horretan, esan du gizarte politiketara bideratuko duela diru gehien: 419 milioi euro, hain zuzen ere —hemeretzi milioi gehiago, +%4,8—. Atal horren barruan, adinekoak zaintzeko politikek 150 milioi euro izango dituzte; zaharren egoitzek hamar milioi gehiago izango dituzte, eta Kabiak, lau milioi gehiago.

«Etorkizuna eraikitzeko» proiektuek ere badute beren lekua Olanoren aurrekontuan: hamazazpi milioi jasoko ditu Mubil mugikortasun elektrikoa sustatzeko zentroak; 12,4 milioi Adinberrik —martxoan dira hastekoak zahartzaroa ikertzeko gunearen eraikuntza lanak, Pasaian—; 3,4 milioi Elkar-Ekinek; hiru milioi Naturklimak; milioi bat Ziurrek; 600.000 euro Arantzazuko laborategiak; 600.000 euro Koldo Mitxelenak, eta 400.000 euro Euskararen Berrikuntza Zentroak.

Proiektu horretako gehienak Euskadi Next planean azaltzen dira, hots, EBren Hurrengo Belaunaldia planaren dirua jasotzeko Eusko Jaurlaritzak Espainiako Gobernuari igorritako zerrendan. Baikor dago Olano, uste baitu Europaren finantzaketa izango dutela, bi arrazoi direla medio: batetik, EBren helburuekin bat datozelako, eta, bestetik, dagoeneko abian dauden proiektuak direlako. Edonola ere, EBren diruak «bizkortu» egingo lituzkete proiektu horiek, eta Olanok agindu du diru hori gabe ere aurrera egingo dutela. Dirua iritsiko den ziurtasunik ez dutenez, ez dituzte aurrekontuan sartu.

Azpiegiturei dagokienez, Peronak azaldu du hiru proiektuk dutela lehentasuna: Urretxu-Azkoitia errepidea berritzeak, Donostiako 27. Poligonoa egokitzeak eta A-15eko tunelak zaharberritzeak.]]>
<![CDATA[Baimendutako zor osoa hartuko du Gipuzkoak, gastua %7,4 handitzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/192569/baimendutako_zor_osoa_hartuko_du_gipuzkoak_gastua_74_handitzeko.htm Thu, 21 Jan 2021 09:46:19 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/192569/baimendutako_zor_osoa_hartuko_du_gipuzkoak_gastua_74_handitzeko.htm <![CDATA[Pentsioak kalkulatzeko epea 35 urtera luzatuko duela ukatu du Madrilek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1856/014/001/2021-01-21/pentsioak_kalkulatzeko_epea_35_urtera_luzatuko_duela_ukatu_du_madrilek.htm Thu, 21 Jan 2021 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1856/014/001/2021-01-21/pentsioak_kalkulatzeko_epea_35_urtera_luzatuko_duela_ukatu_du_madrilek.htm
Kalapita faltsua dela adierazi zuen atzo Escrivak, ez dagoela borrokarik gobernuaren barruan, inork ez duelako 35 urteko kotizazioa aipatu. «Ez da existitu, eta ez da existituko», ziurtatu du, Onda Cero irratian. «Kontakizun artifizial bat» sortu da neurri horren inguruan, «existitzen ez den errealitate batetik abiatuta». «Zer gertatu da? Erdibideko kalkulu batzuetatik abiatuta, norbaitek hartu egin dituela eta horrekin kontakizun bat egin duela, esan ahal izateko konfrontazio kontakizun bat badagoela».

Adierazpen horiek ez datoz guztiz bat atzo hedabide batzuek filtraturiko agiri batekin. Espainiako Gobernuak Europako Batzordera igorri beharreko erreformen zirriborro bat da, Gizarte Segurantzako Ministerioaren zigilua du, eta espresuki aipatzen du 35 urteko epea. Edonola ere, zirriborro hori bidean geratu da, eta hainbesteko zehaztasunik ez da agertzen Madrilek Europako Batzordera bidalitako azken testuan.

Aldaketak izango dira

Batera edo bestera izan, pentsioa kalkulatzeko epea 35 urtera ez handitzeak ez du esan nahi ez direnik aldaketak izango arlo horretan. Bruselak jaso duen agiriak berak dio aldaketak izan daitezkeela arlo horretan, «ibilbide profesionalen oraingo errealitatera egokitzeko». Bi iradokizun egin ditu: urte gehiago har daitezkeela kontuan —«pentsioa egindako ekarpenari gerturatu behar zaio»—, baina kotizatu gabeko edo kotizazio txikiko urteen konpentsazioa izan daitekeela. Formula bat izango litzateke urte gehiago kontuan hartzea, baina langileak eskubidea izatea urte okerrenak zenbaketa horretatik kentzeko.

Kontuan hartzen diren kotizazio epeak luzatzeak, oro har, jaso beharreko pentsioak jaitsi izan ditu orain arte, ohikoa baita langile baten soldata handitzea bere ibilbide profesionalak aurrera eginez gero, dela ardura handiagoko kargua hartu dutelako, dela antzinatasun saria eskuratzen duelako —Bruselara iritsi ez den zirriborroaren kalkuluen arabera, 25 urtetik 35era handitzeak batez beste %6,3 txikituko lituzke pentsioak—.

Baina Escrivak esan du azken urteetan egoera aldatzen ari dela, badirela azken urteetan diru sarrera txikiagoak dituzten herritarrak, batez ere erretiroa hartu aurretik kaleratu dituztelako. Horri gehitu behar zaio prekaritatea handitu egin dela azken hamarkadetan, eta, horren ondorioz, gero eta langile gehiagok kotizatu gabeko urteak dituztela edo oso ekarpen txikikoak. Egoera horrek batez ere gazteei eta emakumeei kalte egiten diela aipatu du ministroak, eta hori kontuan hartu nahi dutela erreforman. «Bruselara doana gizarte eragileekin lantzen ari garena da: jende askoren lan bizitzak aztertu behar ditugula, ikusteko noiz arte luzatzen diren beren kotizazioak, ikusteko zer gertatzen den hutsuneekin, azken urteekin».

Azken hamarkadetan asko handitu da pentsioaren zenbatekoa kalkulatzeko erreferentzia. 1985era arte, lan egindako azken bi urteetako soldataren araberako pentsioa jasotzen zuten erretiratzen zirenek, baina urte hartan zortzira handitu zuten, eta hamabostera 1997an. 2011n, berriz, hamabostetik 25era igotzeko prozesua hasi zen, datorren urtean bukatzekoa dena. Horrenbestez, aurten erretiroa hartuko dutenen azken 24 urteetako kotizazioak hartuko dira kontuan.

Pentsioak eguneratzeari dagokionez, erreformak behin betiko lurperatuko du PPk arlo horretan zioena, hots, %0,25 soilik igotzea Gizarte Segurantzak defizita zuenean. Pentsioek erosteko ahalmenari eutsiko diotela agindu du Espainiako Gobernuak, baina horrek ez du ezinbestean esan nahi urtero KPIa igoko dietenik.]]>
<![CDATA[Pentsioak kalkulatzeko epea 25 urtetik 35era luzatuko duela ukatu du Madrilek]]> https://www.berria.eus/albisteak/192535/pentsioak_kalkulatzeko_epea_25_urtetik_35era_luzatuko_duela_ukatu_du_madrilek.htm Wed, 20 Jan 2021 18:31:20 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/192535/pentsioak_kalkulatzeko_epea_25_urtetik_35era_luzatuko_duela_ukatu_du_madrilek.htm <![CDATA[Bi lotu, besteak askatu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2021-01-20/bi_lotu_besteak_askatu.htm Wed, 20 Jan 2021 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2021-01-20/bi_lotu_besteak_askatu.htm
Arratsaldearen amaieran iritsi zen akordioa autonomoen elkarteekin. Berritasun batzuk baditu. Aurretik ez bezala, ez da beharrezkoa izango lehen olatuan saria jaso izana orain laguntza eskatzeko. Gainera, saria eskatzeko nahikoa izango da jarduera %50 gutxitzea —%75 gutxitzea eskatzen du orain arauak—, eta Gizarte Segurantzaren kuotaren igoera atzeratu egingo dute, gutxienez maiatzaren 31 arte.

Erregulazioei dagokienez, patronal eta sindikatu handien babesa bilatzen zuen Yolanda Diaz ministroak, eta lortu egin du. CEOE patronalaren erantzuna zen zalantzarik handiena. Enpresaburuen elkarteak begi onez hartu ditu aldi baterako erregulazioak, aukera ematen dietelako larri dabiltzan enpresetan lan taldea arintzeko eta kostuaren zatirik handiena estatuaren esku uzteko. Baina oraingo araudiaren puntu bat aldatu nahian dabiltza aspaldi: aldi baterako erregulazio bat eskatzen duen enpresak ezingo duela langilerik kaleratu sei hilabeteko epean. Berez, badu aukera, baina kasu horretan, aurreztutako Gizarte Segurantzaren kontribuzio guztiak itzuli beharko lituzke.

Ikusita Espainiako Gobernuak ez zuela puntu horretan a more emango, CEOEk estrategia aldatu zuen, eta eskatu zuen soilik kalera doan langilearen kontribuzioak itzultzeko aukera jartzeko. Hori ere lortu ez duen arren, CEOEko buruzagitzak aho batezko babesa eman zion atzo goizean ABEEn araudi berrituari, enpresen gastua gutxituko duen proposamen bat egin baitu gobernuak: langileak ABEE mota batetik bestera aldatzeko ez da tramite burokratikorik egin beharko, automatikoki onartuko baititu adminis- trazioak. Aldi baterako erregulazioak luzatzeko oztoporik ez da izango.

CCOOk eta UGTk, berriz, azken xehetasun batzuen faltan zeuden atzo arratsaldean eman zioten oniritzia testuari, azken arazo batzuk konpondu ondoren. Problema nagusia, berez, gobernuak mahai gainean dituen beste gaiekin dute sindikatu horiek. Batetik, oraindik ez dute etsi lanbide arteko gutxieneko soldata igotzeko asmoetan.

Soka luzeagokoak dira lan erreformarena eta pentsioena, eta horietan eztabaida dago Espainiako Gobernuaren barruan, Unidas Podemosen eta PSOEren artean, baina baita azken horren barruan ere. Horregatik eta gaiak gizarte elkarrizketaren mahaira eraman nahi dituelako, Madrilek zehaztasun handirik gabeko testuak bidali ditu Bruselara, Espainiak eta beste estatukideek Next Generation funtsaren dirua jasotzeko baldintzetako bat baita zintzilik dituzten erreforma batzuk abiatzea.

Madril ez omen da izan zirriborro orokorregiak bidali duen bakarra, atzo Valdis Dombrovskis Europako Batzordeko lehendakariordeak testu zehatzagoak eskatu baitzizkien gobernuei.

Monteroren azalpenak

Maria Jesus Montero Ogasun ministroak argitu zuen atzo pentsioei dagokien erreformaren testuan ez dela ageri pentsioaren kalkulua egiteko aintzat hartu beharreko kotizazio epea 25 urtetik 35era luzatzea. Escriva ministroaren proposamen horri ezezko borobila eman dio Unidas Podemosek, haren eskutik pentsioak %6 gutxituko direlakoan. Sindikatuak ere aurka daude, eta horren aurka borrokatuko dute negoziazioak hasten dituztenean.

2012ko eta 2013ko lan erreformarekin zer gertatuko den ez dago garbi. Monterok azaldu du erreforma horien «atal kaltegarrienak» bertan behera utziko dituen promesa bidali duela Bruselara, hala agertzen zelako inbestidura itunean. Akordio horrek zioen«2012ko erreformak ostutako lan eskubideak» berreskuratuko zirela, eta baliogabetuko zuela enpresa itunen nagusitasuna sektoreko hitzarmenen gainean .Aldi baterako kontratuei mugak jartzea eta ultraaktibitatea berreskuratzea dira itunak aipatzen dituen beste bi gai.]]>
<![CDATA[Aldi baterako erregulazioak eta autonomoen langabezia sariak maiatzaren 31ra arte luzatuko dituzte]]> https://www.berria.eus/albisteak/192474/aldi_baterako_erregulazioak_eta_autonomoen_langabezia_sariak_maiatzaren_31ra_arte_luzatuko_dituzte.htm Tue, 19 Jan 2021 10:12:27 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/192474/aldi_baterako_erregulazioak_eta_autonomoen_langabezia_sariak_maiatzaren_31ra_arte_luzatuko_dituzte.htm p> CCOOk eta UGTk, berriz, iluntzean eman zioten oniritzia testuari, azken puntu batzuk argitu ondoren. Problema, berez, gobernuak mahai gainean dituen beste gaiekin dute sindikatu horiek. Batetik, oraindik ez dute etsi lanbide arteko gutxieneko soldata igotzeko asmoetan. Soka luzeagokoak dira lan erreformarena eta pentsioena, eta horietan eztabaida dago Espainiako Gobernuaren barruan, Unidas Podemosen eta PSOEren artean, baina baita azken horren barruan ere. Horregatik eta gaiak gizarte elkarrizketaren mahaira eraman nahi dituelako, Madrilek zehaztasun handirik gabeko testuak bidali ditu Bruselara, Espainiak eta beste estatukideek EB Hurrengo Belaunaldiaren funtsaren dirua jasotzeko baldintzetako bat baita zintzilik dituzten erreforma batzuk abiatzea. Madril ez omen da izan zirriborro orokorregiak bidali duen bakarra, Valdis Dombrovskis Europako Batzordeko lehendakariordeak testu zehatzagoak eskatu baitzizkien gobernuei, atzo. Monteroren azalpenak Maria Jesus Montero Ogasun ministroak argitu du pentsioei dagokien erreformaren testuan ez dela ageri pentsioaren kalkulua egiteko aintzat hartu beharreko kotizazio epea 25 urtetik 35era luzatzea. Escriva ministroaren proposamen horri ezezko borobila eman dio Unidas Podemosek, haren eskutik pentsioak %6 gutxituko direlakoan. Sindikatuak ere aurka daude, eta horren aurka borrokatuko dute negoziazioak hasten dituztenean. Ez dago garbi 2012ko eta 2013ko lan erreformarekin zer gertatuko den. Monterok azaldu du erreforma horien «atalik kaltegarrienak» bertan behera utziko dituen promesa bidali duela Bruselara, hala agertzen zelako inbestidura itunean. Akordio horrek zioen«2012ko erreformak ostutako lan eskubideak» berreskuratuko zirela, eta baliogabetuko zuela enpresa itunen nagusitasuna sektoreko hitzarmenen gainean. Aldi baterako kontratuei mugak jartzea eta aurrerako eragina berreskuratzea dira itunak aipatzen dituen beste bi gai. ]]> <![CDATA[Ekonomia %9,5 txikitu zen 2020an Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1941/002/001/2021-01-19/ekonomia_95_txikitu_zen_2020an_araban_bizkaian_eta_gipuzkoan.htm Tue, 19 Jan 2021 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1941/002/001/2021-01-19/ekonomia_95_txikitu_zen_2020an_araban_bizkaian_eta_gipuzkoan.htm
Eustatek inoiz emandako daturik okerrena da. Aurrekoa, 2009koa, -%4,1 izan zen; hau da, koronabirusaren krisiak txiki utzi duela Atzeraldi Handiaren urterik okerrena. Bada, ordea, alde handi bat krisi horren eta oraingoaren artean: luze jo zuen hark, 2008-2013, baina oraingoan ez da horrelakorik espero. Eusko Jaurlaritzak uste du hasi berri den urtean %8,6 haziko dela bere ekonomia. 2021erako aurrekontuetan iragarritakoa baino hiru hamarren gutxiago da, baina azalpen bat eman du horretarako Jordi Campas Ekonomia eta Plangintza zuzendariak: iazko jaitsiera uste baino txikiagoa izan denez, txikiagoa izango dela haren errebote efektua.

Izan ere, Jaurlaritzaren azken aurreikuspenak, irailekoak, esaten zuen %10,1 txikituko zela BPGa, baina , azkenean, sei hamarren kendu dizkio iragarpen hari. Hori hala izan da udako errebotea uste baino handiagoa izan zelako —+%15,5, hiru hilabete arteko tasan—, eta urteko azkenekoa ez delako uste bezain txarra izan.

Beldur handia zegoen 2020ko laugarren hiruhilekoarekin, irailaz geroztik joan-etorriak eta harreman sozialak mugatzeko hartutako neurriek ez ote zuten berriro ekonomia atzeraldian sartuko. Azkenean, ordea, ez da halakorik izan, eta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ekonomia gai izan da hazkunde tasa positiboari eusteko; zehazki, %0,5 handiagoa izan da aurreko hiruhilekoarekin alderatuz gero. Horren ondorioz, azken hiruhilekoan, urte arteko hazkunde tasan ez da ia aldaketarik izan, eta %7,8an geratu da.

Industria, hobetzen

Eustatek martxoaren 5ean emango ditu datu xeheagoak, orain eskuragarri ez duen informazioa jasotzen duenean, eta orduan jakinaraziko du sektorekako bilakaera nolakoa izan den. Edonola ere, Campasek aurreratu zuen industria izan dela azken hiruhilekoan hazkundea positiboa izatearen erantzule nagusia, zerbitzu batzuk, ostalaritzarekin eta turismoarekin lotura dutenek, maila negatiboan jarraitzen dutelako.

«Orain dagoen informazioak pentsarazten digu industriaren ekoizpenak eta esportazioek atzean utzi dituztela udaberriko eta udako jaitsiera handiak, eta urte arteko hazkunde tasetara gerturatzen ari direla», gaineratu zuen Pedro Azpiazu Ekonomia eta Ogasun sailburuak. Horrenbestez, Azpiazuk espero du aurreko krisietan gertatukoa gauza berta gertatuko dela oraingoan ere bai: «Atzerriko eskariek tira egiten diote industriari, eta, hari lotutako zerbitzuak erakartzen dituenez, enpleguak gora egiten du, eta horrek eskarien eta zerbitzuen eskaria handitu duenez, hobekuntzen zirkulu birtuosoa sortzen du».

Industriaren sendotasuna gora behera, urte hasiera zaila izango dela onartu zuen Azpiazuk, hirugarren olatuari aurre egiteko neurriak galga bat direlako jarduera ekonomikoarentzat. Lehen hiruhilekoan urte arteko hazkunde tasa negatiboa espero du, eta positiboa bigarrenean, iazko hilabete okerrenekiko errebotea izango delako. Txertoen banaketen erritmoak eta pandemiaren bilakaerak zeresana izango dute jarduera ekonomikoaren suspertzean, baina Azpiazuk espero du 2022rako berreskuratuko dela koronabirusaren krisiaren aurreko maila.

Langabezia, ostiralean

Enpleguarentzat ere urte txarra izan da. Eustatek dio dedikazio osoko baliokidetzako lanpostu gisa neurtuta, %8,1 murriztu dela, aurreko urtearekin alderatuta. Zenbaki osoetan, 79.300 enplegu dira horiek, baina kontuan hartu behar da sailkapen horretan sartzen direla aldi baterako enplegu erregulazioan daudenak ere, horrela egiten baitu Kontuen Europako Sistemak (SEC). Edonola ere, Campak azaldu du batez beste 45.000 lagun egon direla aldi bat baterako erregulazioan joan den urtean zehar. Horrenbestez, enplegu galera erreala 25.700 lagunekoa dela, irailean Gasteizko gobernuak kalkulatutako 30.000 enpleguetatik behera.

Langabezia tasari buruzko datuak ostiralean kaleratuko ditu Eustatek, baina urte osoko tasa %10,1 izango dela aurreratu du Jaurlaritzak —irailean, %11,2 eman zuen—.

Nastatek, urtarrilaren 29an kaleratuko du Nafarroako datua.]]>
<![CDATA[Txinak ez du atzera egiten]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2009/003/001/2021-01-19/txinak_ez_du_atzera_egiten.htm Tue, 19 Jan 2021 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/2009/003/001/2021-01-19/txinak_ez_du_atzera_egiten.htm
COVID-19a Txinan zabaldu zen lehenik, 2019ko abenduaz geroztik, eta han ezarri ziren lehen konfinamenduak gaitzaren hedapena kontrolatzeko, 2020ko urtarrilean. Baina neurri horiek beste herrialde gehienetan baino eraginkorragoak izan dira, eta, udaberriaren amaieraz geroztik, koronabirusaren kasu gutxi agertu dira. Horren ondorioz, ekonomiak ez du hazteko barne trabarik izan, beste eremu batzuetan ez bezala, eta 2020 hasierako hondoratzea gainditu ahal izan du.

Industria esportatzailearen indarrak pisu handia izan du suspertze horretan. Pekingo gobernuaren laguntzarekin, urteko azken hiruhilekoan %7,1 handitu da: aurreko hiruhilekoan baino 1,3 puntu gehiago. Ikusteko dago erritmo horri eutsi ahal izango dion, ekoizpen horren zati bat esportazioetara doalako, eta horiei kalte egingo dielako bere bazkide komertzial garrantzitsuenek oraindik COVID-19arekin borrokan egon behar izateak. Berez, esportazioak asko ugaritu dira urtearen amaieran -+%18 abenduan-, eta, abenduan, inoizko merkataritza superabitik handiena izan zuen Txinak.

Kasu berrien arriskua

Pandemiari lotutako bi sailen esportazioak handitu dira gehien: medikuntzarako produktuak, eta etxetik lan egin ahal izateko behar diren gaienak. Esaterako, Txinak 225.000 milioi maskara esportatu zituen martxotik abendura, 40 maskara munduko biztanle bakoitzeko.

2021ean hazkundeak bultzada handia izango duela uste dute -%7,9 iragarri du Nazioarteko Diru Funtsak-, baina harri batzuk ager daitezke bide horretan. Horien artean da go COVID-19a bera. Kasu berriak azaldu dira azken asteetan Txina iparraldeko eskualde batzuetan, eta joan den astean pertsona bat hil zen gaitzaren ondorioz, lehenengoa apirilaz geroztik. Pekingo gobernua ez dabil txikikeriatan COVID-19aren hedapena kontrolatzeko: hiri osoak ixten ditu, eta milioika biztanle etxean konfinatzen. Adibide soil batekin ikusten da nola jokatzen duen Pekinek: azken egunotan 23 milioi herritar konfinatu ditu, 718 kasu aktibo kontrolatzeko.

Urte berri txinatarraren atarian iritsi dira neurri horiek. Munduan pertsonen mugimendurik handiena eragiten duen data da hori, 3.000 milioi mugimendu gertatzen baitira, senideak bisitatzeko gehienak, baina baita atzerriko oporraldietarako ere.

Murrizketa horiek eragina izan dezakete barne kontsumoan, eta hain zuzen ere, hori da azken urteko suspertzearen alde ahula. Urte osoan %3,9 txikitu zen familien kontsumoa, jatetxeetan gertatutako %17ko uzkurtzearen ondorioz. Egia da urteko azken hiruhilekoan tasa positiboa izan dela -+%4,6-, baina krisi aurretik ohikoa zen soldaten igoera asko moteldu da, eta desberdintasun sozialak handitu dira.

Gobernuaren jarrera ere ikusteko dago. Ekonomia sustatzeko neurriak hartu ditu, baina zor handia pilatu du horretarako, eta orain haren zama ahultzen hasi behar duela iragarri du. Hala ere, urratsez urrats joango dela agindu du.

Munduko lehena, 2028an

Txina hazteak eta beste potentzia handienak atzeraldian egoteak badu beste ondorio bat: Txinaren pisu ekonomiko erlatiboa handitu egiten duela. NDFk kalkulatu duenez, pandemiak bi urte aurreratu du Txinako ekonomia munduko handiena izateko prozesua; 2028. urterako gainditu beharko luke AEBetakoa.

Horrek ez du esan nahi, inondik ere, Txina munduko herrialderik aberatsena izango denik, per capita BPGan eta errentan oraindik urrun dituelako Mendebaldeko herrialde gehienak eta Golkoko monarkia aberatsak.]]>
<![CDATA[Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako BPGa %9,5 txikitu zen iaz]]> https://www.berria.eus/albisteak/192410/arabako_bizkaiko_eta_gipuzkoako_bpga_95_txikitu_zen_iaz.htm Mon, 18 Jan 2021 11:41:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/192410/arabako_bizkaiko_eta_gipuzkoako_bpga_95_txikitu_zen_iaz.htm <![CDATA[Txakolingileek kezka handia dute 2021. urtearekin]]> https://www.berria.eus/albisteak/192264/txakolingileek_kezka_handia_dute_2021_urtearekin.htm Thu, 14 Jan 2021 09:27:02 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/192264/txakolingileek_kezka_handia_dute_2021_urtearekin.htm <![CDATA[Euskal Herriko aireportuek lau bidaiaritik hiru galdu zituzten iaz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1846/013/001/2021-01-14/euskal_herriko_aireportuek_lau_bidaiaritik_hiru_galdu_zituzten_iaz.htm Thu, 14 Jan 2021 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1846/013/001/2021-01-14/euskal_herriko_aireportuek_lau_bidaiaritik_hiru_galdu_zituzten_iaz.htm
2019an, 7,7 milioi bidaiarik erabili zituzten Euskal Herriko bost aireportuak. Aurten, oraingoz, Hego Euskal Herriko aireportuen datuak baizik ez daude. Miarritzeko aireportuak datuak eguneratzeari utzi zion konfinamendua hasi eta instalazioa itxi zutenean, eta ez du 2020ko bidaiarien berri eman. Hori bai, joan den urrian iragarri zuen 400.000 bidaiari espero zituela, aurreko urteetan baino %60 gutxiago. Aurreikuspen hori betetzea zaila izango zaio, Ipar Euskal Herrian mugikortasuna oso mugatua izan delako udazkenean eta Eguberriko oporraldian.

Konfinamendurik ez da izan Hego Euskal Herrian apirilaren amaieraz geroztik, baina bai izan dira lurralde batetik bestera mugitzeko debekuak, eta oraindik indarrean daude. Horien ondorioz, bidaiari kopurua %71,3 txikitu da lau aireportuetan: zenbaki osoetan, 4,7 milioi lagun gutxiagok erabili dituzte. Kalte ekonomiko handia eragin du gutxitze horrek aireportuko zerbitzuetan, hala nola kafetegietan, dendetan eta taxisten artean.

Hegaldiak, %51 gutxiago

Hegaldien kopurua ere nabarmen jaitsi da, baina ez hainbeste: %51. Hau da, hegazkin gehiago ibili direla erdi hutsik 2019arekin alderatuz gero.

Loiukoa da, alde handiz gainera, Euskal Herri osoan erabiltzaile gehien duen aireportua, baina besteetan ohikoagoa den irudi bat ikusi da aurten han ere: bidaiaririk gabeko terminala. 2019an 5,9 milioi erabiltzaile izan zituen, eta 1,7 milioi izan ditu aurten (-%71,4). Are okerragoa izan da abendua, %81,7ko jaitsiera izan baitu normalean joan-etorri handikoa den hilabete batean.

Antzeko portzentajeetan gutxitu dira bidaiariak beste aireportuetan ere: -%65,5 Noainen (84.000 erabiltzaile), -%73,8 Hondarribian (83.800), eta -%73,9 Forondan (45.300).

Bidaiarien garraiatzeari baino askoz hobeto eutsi dio merkantzien garraioak. Kopuru esanguratsu bat mugitzen duen bakarra Foronda da, eta, alde horretatik, ez zuen urte txarra izan, praktikoki pare geratzea lortu baitzuen, 64.3 milioi tona.

2021a ere ez da erraza izango aireportuentzat eta haien inguruko zerbitzuentzat. Mugikortasuna mugatzeko neurriak indarrean izango dira hurrengo hilabeteetan, eta nekez arinduko dira hurrengo oporraldirako, Aste Santurako.]]>
<![CDATA[Euskal Herriko aireportuek lau bidaiaritik hiru galdu zituzten iaz]]> https://www.berria.eus/albisteak/192215/euskal_herriko_aireportuek_lau_bidaiaritik_hiru_galdu_zituzten_iaz.htm Wed, 13 Jan 2021 18:19:26 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/192215/euskal_herriko_aireportuek_lau_bidaiaritik_hiru_galdu_zituzten_iaz.htm Bidaiarien garraiatzeari baino askoz hobeto eutsi dio merkantzien garraioak. Kopuru esanguratsu bat mugitzen duen bakarra Foronda da, eta alde horretatik ez zuen urte txarra izan, praktikoki pare geratzea lortu baitzuen, 64.3 milioi tona. 2021a ere ez da erraza izango aireportuentzat eta haien inguruko zerbitzuentzat. Mugikortasuna mugatzeko neurriak indarrean izango dira hurrengo hilabeteetan, eta nekez altxatuko dira hurrengo oporraldirako, Aste Santurako.]]> <![CDATA[Quebeceko Couche-Tard taldea Carrefour erosi nahian dabil]]> https://www.berria.eus/albisteak/192211/quebeceko_couche_tard_taldea_carrefour_erosi_nahian_dabil.htm Wed, 13 Jan 2021 14:41:01 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/192211/quebeceko_couche_tard_taldea_carrefour_erosi_nahian_dabil.htm <![CDATA[Amiantoa arnasteagatik gaixotutako langile bat hil da]]> https://www.berria.eus/albisteak/192199/amiantoa_arnasteagatik_gaixotutako_langile_bat_hil_da.htm Wed, 13 Jan 2021 11:38:03 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/192199/amiantoa_arnasteagatik_gaixotutako_langile_bat_hil_da.htm lehen lan istripu hilgarriaren biharamunean zabaldu da amiantoak urteko lehen biktima eragin duela. ELAk eman du horren berri, baina ez du hildakoaren izena jakinarazi. Soilik hamazazpi urtez egin zuela lan Brunnschweiler enpresan, Mungian (Bizkaia). Hain zuzen ere, lurrun instalazioak mantentzeaz eta muntatzeaz arduratu zen, eta haren zeregin nagusietako bat zen amiantoz estalitako hodiak desegitea soplete bidezko ebaketaren bidez, «jakin gabe ebaketa lan horietan amianto zuntzak arnasteak osasunerako zer arrisku zekartzan». Gizarte Segurantzak 2019ko urrian aitortu zion langileari bere gaixotasuna amiantoaren hautsa arnastearen ondorio zuela, eta ezintasun absolutua eman zion. «Heriotza horrek, berriz ere, bere gordintasun osoan kokatzen gaitu, amiantoarekin kontaktuan egotearen ondoriozko lanbide gaixotasunen dramaren aurrean. Gaitza gero eta handiagoa da, eta dimentsio ia pandemikoa du; hori guztia, kontrol publiko eskasaren ondorioz eta joan den XX. mendean enpresek segurtasun neurririk hartu ez izanaren ondorioz», azaldu du ELAk.

 Haren familiak, ordea, ezingo dizkio enpresari kontuak eskatu, jada desagertuta dagoelako. «Ondorengoentzako babesgabetasun juridikoa» eragozte aldera, ELAk premiazkotzat jo du Amiantoaren Biktimentzako Konpentsazio Funtsa sortzea, langileei eta haien familiei estaldura emateko, baita gaixotasuna eta ondorengo heriotza enpresa desagertu ondoren sortzen diren kasuetan ere. Funts hori sortzeko eskatu dio hiru aldiz Eusko Legebiltzarrak Espainiako Kongresuari, hark duelako eskumena, baina gaia blokeatuta dago. ]]> <![CDATA[Langile bat hil da dorre batetik erorita, 2021eko lehen istripu hilgarrian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/010/001/2021-01-13/langile_bat_hil_da_dorre_batetik_erorita_2021eko_lehen_istripu_hilgarrian.htm Wed, 13 Jan 2021 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1891/010/001/2021-01-13/langile_bat_hil_da_dorre_batetik_erorita_2021eko_lehen_istripu_hilgarrian.htm
Istripua goizeko hamarrak aldera gertatu zen, Bilbon, Basurtutik Kaxtresanara doan bidean, Beyena lantegia zegoen inguruan. Osalanek eta Ertzaintzak azaldu dutenez, langile talde bat goi tentsioko argindar dorre batera ez igotzeko txapa batzuk jartzen ari zen. Argitu ez dituzten arrazoiak direla eta, langileetako bat dorretik erori zen, baina ez dorrearen oinarrira, baizik eta azpian zegoen lubeta batera. Erorikoa hiru metro eta erdikoa izan zen, eta lurra jotzean jaso zuen kolpeak hil zuen langilea.

Langilea argiketaria zen, eta lau urte zeramatzan Sistem Melesur Energia konpainiarentzat lanean. Malagakoa da enpresa hori (Andaluzia, Espainia), eta Iberdrolak azpikontratatuta ari zen lanean, dorreetan mantentze lanak egiteko.

Sindikatuek deitoratu egin dute ezbeharra, eta hura salatuko dute gaur, Iberdrola dorrean eta Melesur enpresaren Bizkaiko egoitzan, Trapagaranen. Gainera, lankideek greba egingo dute.

LABek eta UGTk eskatu dute istripua ikertzeko eta haren ardurak zehazteko. Bi sindikatuek nabarmendu dute azpikontratatutako enpresa bateko langile bati gertatu zaiola, eta horietan egoten dela lan prekaritaterik handiena.

Iaz, sindikatuen arabera, Euskal Herrian 68 langile hil ziren beharrean ari zirela, eta beste langile batek, Joaquin Beltranek, desagertuta jarraitzen du Zaldibarko zabortegiko hondakinetan. Horiei gehitu behar zaizkie, LABen zerrendaren arabera, Euskal Herritik kanpo lanean ari zirela hildako beste hiru.

Antsietatea, istripu

CCOOk, bere aldetik, jakinarazi du Gizarte Segurantzaren Bizkaiko zuzendaritzak lan istriputzat jo dituela Muskizko supermerkatu bateko langile batek antsietateagatik hartutako gaixo baimenak. Langileak harreman gatazkatsua zuen bere kontratatzailearekin, Urar Muskizekin.]]>
<![CDATA[Aernnovako langileek itxialdia hasi dute Gasteizko eliza batean]]> https://www.berria.eus/albisteak/192163/aernnovako_langileek_itxialdia_hasi_dute_gasteizko_eliza_batean.htm Tue, 12 Jan 2021 09:39:47 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/192163/aernnovako_langileek_itxialdia_hasi_dute_gasteizko_eliza_batean.htm auzitara eraman ditu kaleratzeak. Langileek bederatzi greba egun antolatu dituzte beren egoera salatzeko eta ezagutarazteko. Iragan ostegunean egin zuten lehena, gaur bigarrena eta etzi hirugarrena. «Krisi koiunturala» Aernnovako langile batzordeak behin baino gehiagotan azaldu du enpresaren osasun ekonomikoa oso ona dela, eta kaleratzeak ez direla justifikatuak. Besteak beste, 139 milioi euro banatu zituen dibidendutan 2017an, eta, aurten, 490 milioi euroko mailegu bat eskatu du, eta horietatik 100 irabaziak banatzera bideratu ditu. Batzordeak, halaber, nabarmendu du enpresak diru publiko ugari jaso duela azken urteetan. Langile batzordeak une oro nabarmendu du koiunturala dela koronabirusak hegazkingintzan eragin duen krisia, eta behin-behineko neurriak onartuta kaleratzeak eragotz daitezkeela. Enpresak, baina, negoziazioetan esan du espero duela 2021ean ohiko duenaren erdia fakturatzea. Sindikatuen ustez, iragarpen horiek ezkorregiak dira. 2015ean antzeko egoera bat izan zen Aernnovan. Orduan 130 langileko erregulazioa egiten saiatu zen, baina, azkenean, atzera bota zuen. Lanpostu galtze hori, dena den, tantaka egin da, orduan 570 langile baitziren Berantevillan. Tarte horretan lan karga ugari bidali du Mexikon eta Brasilen dituen plantetara.]]> <![CDATA[ITP Aero Castingseko langileek bitartekaritza eskatu diete Jaurlaritzari eta Bizkaiko Aldundiari]]> https://www.berria.eus/albisteak/192098/itp_aero_castingseko_langileek_bitartekaritza_eskatu_diete_jaurlaritzari_eta_bizkaiko_aldundiari.htm Mon, 11 Jan 2021 12:34:36 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/192098/itp_aero_castingseko_langileek_bitartekaritza_eskatu_diete_jaurlaritzari_eta_bizkaiko_aldundiari.htm Hilaren 7an greba mugagabea hasi zuten, enpresaren jabeak, ITP talde aeronautikoak, 90 kaleratze abian jarri dituelako Barakaldoko eta Sestaoko lantegietan (Bizkaia). Hasiera batean, 136 bota nahi zituen, baina kopurua gutxitu zuen gero. Kaleratutako langileen zerrenda dagoeneko banatu du zuzendaritzak. Barakaldoko fabrikaren aurrean gaur goizean egindako agerraldian, ITP Aero Castingseko langileen ordezkariek erakunde publikoen esku hartzea eskatu dute. Gogorarazi dute sektore aeronautikoak laguntza publikoak jaso dituela sektore estrategikoa delako, eta horregatik uste dute gatazkan bitartekari lana egin beharko luketela Eusko Jaurlaritzak eta Bizkaiko Foru Aldundiak. «Hitzetatik ekintzetara igarotzeko garaia da, eta apustu egiteko langabezia eta pobrezia bukatzearen alde». Langileek uste dute kaleratzeek ez daukatela justifikaziorik, aeronautikaren krisia aldi baterakoa soilik delako eta ez egiturazkoa, zuzendaritzak dioen moduan. «Zuzendaritzak exekutatu nahi duen benetako atentatu bat» dira kaleratzeak, haien esanetan, eta helburu bat dute: «ITPk poltsikoak betetzen jarraitzea. Zapalketa honen atzetik dagoena da Rolls Roycek ITP taldea saldu nahi duela aurtengo udaberrian». Kaleratzeen ordez, «malgutasun neurriak» eskaini dituzte eskariaren jaitsierari aurre egiteko «Posible da [enplegua] erregulatzea langile bakar bat kaleratua izan gabe eta Barakaldoko eta Sestaoko plantentzat berme ekonomikoak emanda».]]> <![CDATA['Brexit'-aren lehen ondorioak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1922/018/001/2021-01-10/brexit_aren_lehen_ondorioak.htm Sun, 10 Jan 2021 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1922/018/001/2021-01-10/brexit_aren_lehen_ondorioak.htm brexit-aren lehen egunetan; edo, hobeto esanda, argazkirik ez egotea, ez ikustea kamioi ilara amaigabeak Doverko portuaren sarreran, edo apal hutsak supermerkatuetan. Baina horrek ez du esan nahi Erresuma Batua EBko merkatu bakarretik ateratzeak ez duela ondoriorik izan. Egia da ez dela izan hondamendi ekonomiko handi baten irudirik, baina brexit-a hasi da aldaketa sotilak eragiten, hedabideetan irudi edo titular ikusgarririk eragiten ez dituzten horietakoak.

Aldaketa antzematen lehenengoetarikoak elikagai industriakoak izan dira. Ez da harritzekoa, haiek zailagoa baitute biltegiak produktuz biltzea, industriaren beste zati handi batek egin duen moduan, itunik ezak ekar zitzakeen kostu gehigarriak ekiditeko. Aldaketak hankaz gora jarri ditu bere hornikuntza kateak, badirudielako haietako batzuk orain ohartu direla arazo batez: jatorriari lotutako arauak. Eguberri bezperan lortutako merkataritza itunak ez dio muga zergarik ezartzen eremu batean sortu eta bestera doan produktu bati, baina bai hirugarren leku batetik iritsita muga zeharkatzen duenari. Hau da, produktu bat Txinatik Erresuma Batura iritsi bada, eta hortik Belgikara joaten bada, bai ordaindu behar du muga zerga. Gaur egun produktu gehienak jatorri desberdineko osagaiekin egiteak are gehiago nahasten du prozesua.

«Muga zerga eza ez da hainbestekoa hizki txikia irakurtzen duzunean», aitortu du Steve Rowe Marks and Spencer saltoki kateko buruak. Irlandako, Frantziako eta Txekiar Errepublikako dendetan hainbat astez zenbait produktu saltzerik izango ez duela aitortu du, bere hornidura katea egokitu arte.

Irlanda da, hain zuzen ere, brexit-aren lehen ondorioak gertuen ikusten ari den EBko herrialdea, Marks and Spencerrekin batera Erresuma Batuko kate handi gehien-gehienak han ere zabalduta daudelako. Gainera, uharte osoan sortu dira arazoak, Ipar Irlandak EBko merkatu bakarrean jarraitzen baitu, hegoaldearekin ahalik eta merkataritza harremanik solteena gordetzeko. Hots, Eskoziatik, Ingalaterratik eta Galestik doazen merkantziek lehen behar ez zituzten osasun eta aduana agiriak behar dituzte EBn eta Ipar Irlandan sartzeko ere. Ondorioa? Tesco, Asda eta Sainsbury supermerkatu kateek onartu dute produktu batzuk faltako direla hurrengo asteetan, eta Irlanda osoan Internet bidez saltzeari utzi diote Lewis eta Debenhams arropa kateek. Burokrazia saiheste aldera, Galestik eta Ingalaterratik barrena Mantxako itsasarteko ferryetara eta tunelera zihoazen ehunka kamioi zuzenean ari dira Irlanda-Frantzia itsasontzien zerbitzu luzeagoa aukeratzen, eta trafikoa asko gutxitu da Irlandaren eta Galesen artean.

Kontrol gehiago bihartik aurrera

Dirudienez, laburra izango da kamioien ilararik ezak Johnsoni emandako garaipen mediatikoa. Urte hasieran dute trafiko gutxien Mantxako itsasartean -6.000 kamioi egunean-, baina aurten inoiz baino gutxiago -2.000-. Hilaren amaieran, biltegiak husten direnean, trafikoa berriro ugaritzea espero da, eta horrekin batera ugarituko dira aduana igarotzeko beharrezkoak diren paperak ez dituztenak. Gainera, garraiolarien artean zabaldu den mezua da bihartik aurrera frantziarrak serio jarriko direla, eta orain baino zorrotzago kontrolatuko dituztela. Londresek urte erdiz atzeratu ditu, ilarak eragozteko eta ez dituelako kontrolak egiteko azpiegitura eraiki.

Ekoizle britainiar batzuek astebete eskas behar izan dute iragartzeko Mantxa zeharkatzeari utziko diotela, burokraziaren kostuak ez dielako merezi. EBn bezero asko dituztenek bi hornidura kate osatzen ari dira: bata EBn; bestea, Erresuma Batuan.

Finantza merkatuetan ere hasi da jokoa. Urteberriaren ondoren burtsak zabaldu ziren lehen egunean, Londreskoak EBko konpainien akzioen salerosketen erdiak galdu zituen. 6.000 milioi euro, egun bakar batean, baina hori huskeria da deribatuetan, swap-etan eta Londresko City jaun eta jabe den beste finantza produktuetan gal dezakeenarekin alderatuta.

47 urtez lotuta egon dena askatzen hasi da.]]>
<![CDATA[Aldi baterako erregulazioak luzatzeko negoziazioak hasiko dituzte bihar]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2021-01-07/aldi_baterako_erregulazioak_luzatzeko_negoziazioak_hasiko_dituzte_bihar.htm Thu, 07 Jan 2021 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2021-01-07/aldi_baterako_erregulazioak_luzatzeko_negoziazioak_hasiko_dituzte_bihar.htm
Luze jo zuen aurreko negoziazioak, irailean, eta epea gainditu ondoren itxi zen. Oraingoan gauza bera ez gertatzeko helburua jarri dio bere buruari Yolanda Diaz Espainiako Lan ministroak, esan baitu negoziazioa hilaren 15erako itxi nahi duela. Horretarako badu formula bat: gauzak dauden bezala uztea, edo aldaketa txiki batzuk besterik ez egitea.

Inork ez du zalantzan jartzen aldi baterako enplegu erregulazioak oso tresna garrantzitsua izan direla koronabirusaren krisiaren kalte soziala arintzeko. Erruz erabili dira, eta, horri esker, langabezia, asko handitu izan arren, aurreko krisi gogorretan baino gutxiago hazi da.

Horrela, herenegun zabaldutako datuen arabera, 2020. urteak 22.500 langabe gehiago ekarri ditu Hego Euskal Herrian, eta 24.200 enplegu gutxiago (Gizarte Segurantzaren afiliazioak). Baina urtearen amaieran beste ia 50.000 lagun zeuden ABEE batean, hau da, aldi baterako lanik gabe edo lanaldi murriztuarekin, baina kontratua hautsi gabe. Martxoan, 235.000 ere izan ziren, baina kopuruak behera egin zuen nabarmen urrira arte —26.000 geratzen ziren—. 2020ko azken bi hilabeteetan berriro gora egin du, batik bat tabernak eta jatetxeak itxita egon direlako hainbat astez, eta ondoren muga handiekin ireki dituztelako.

«Ñabardurak»

Azken asteetan COVID-19 kasuek berriro gora egiteak pentsarazten du sektore ekonomiko askok muga handiekin funtzionatuko dutela hurrengo asteetan eta hilabeteetan. Ondorioz, enplegu erregulazioen baldintza bereziak luzatzearen alde mintzatuko dira alde guztiak biharko bileran. «Eredu arrakastatsua da», azaldu du Israel Arroyo Gizarte Segurantzako Estatu idazkariak, «baina aldaketa batzuk beharko ditu, ñabardurak». Arroyok berak gogorarazi du duela aste batzuk zenbait aldaketa dekretu bidez egin zituela Espainiako Gobernuak berak, ezinbesteko arrazoiengatik erregulazioa eskatzeko baimena eman zielako beste sektore batzuei, hala nola ostalaritzari, edarien banatzaileei, dendei eta apustu aretoei.

Aldaketa sakonagoak egin nahiko lituzke, berriz, CEOE patronalak —haren kide dira Confebask eta CEN—. ABEEn araudi berriaren puntu batekin dago tematuta enpresaburuen elkartea: erregulazioa eskatu duen enpresa batek ezin du inor kaleratu egoera horretatik atera ondorengo sei hilabeteetan.

Gai horretan aurrez aurre izango ditu sindikatuak, baina baita Diaz ministroa ere, enpresek jasotzen duten laguntza publikoaren ordaintzat baitu klausula hori. Salbuespen bat ere sortu dute: hartzekodunen konkurtso baten arriskuan dauden enpresek badute langileak botatzeko baimena.

Patronalaren beste eskari nagusia da erregulazioan jarritako langileen Gizarte Segurantzaren kotizazio guztiak estatuak bere gain hartzea. Hala izan zen pandemiaren hasieran, konfinamenduak iraun zuenean, baina gero gobernuak kotizazioen gero eta zati handiagoa utzi nahi izan du enplegatzailearen esku, hartara enpresak bultzatzeko langileak berriro hartzera eta jarduera normaltzera.

Epeei dagokienez, sindikatuek gutxienez lau hilabetez luzatu nahi dituzte, eta patronalak «pandemia bukatu arte» egiteko eskatu du. «Behar den guztia» luzatzeko promesa egin du gobernuak.]]>