<![CDATA[Iker Aranburu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 14 Jul 2020 06:48:28 +0200 hourly 1 <![CDATA[Iker Aranburu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Hil egin da joan den astean Gasteizen istripua izandako langilea]]> https://www.berria.eus/albisteak/183868/hil_egin_da_joan_den_astean_gasteizen_istripua_izandako_langilea.htm Mon, 06 Jul 2020 16:49:25 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/183868/hil_egin_da_joan_den_astean_gasteizen_istripua_izandako_langilea.htm <![CDATA[Basoko langile bat hil da Muxikan]]> https://www.berria.eus/albisteak/183768/basoko_langile_bat_hil_da_muxikan.htm Fri, 03 Jul 2020 09:40:24 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/183768/basoko_langile_bat_hil_da_muxikan.htm
Aste honetan, gutxienez bi lagun hil dira lanean ari zirela. Atzo, bi kamioik elkar jo zuten Irunen (Gipuzkoa), eta ibilgailu txikienaren gidaria hil egin zen: J.E. izenekoa, 59 urtekoa, eta Lesaka herrikoa (Nafarroa).]]>
<![CDATA[Agoizko langileek greba egunekin erantzungo diote Siemens Gamesari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/015/001/2020-07-03/agoizko_langileek_greba_egunekin_erantzungo_diote_siemens_gamesari.htm Fri, 03 Jul 2020 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1891/015/001/2020-07-03/agoizko_langileek_greba_egunekin_erantzungo_diote_siemens_gamesari.htm


Langile batzordeko ordezkariak Agoizko lantegiaren aurrean bildu ziren atzo itxiera iragarpenaren ondoren egin nahi dituzten urratsak iragartzeko. Greba ez ezik, manifestazio bat ere antolatu dute uztailaren 11ko 18:00etarako, Iruñeko autobus geltoki zaharretik abiatuta. Agertzeko deia egin diete herritarrei: «Ziur gaude Agoizko Gamesa ez ixtea lortuko dugula».

Nafarroako ordezkari politikoekin bilera sorta bat egitea ere eskatu dute. Maria Txibite lehendakariarekin elkartu nahi dute, baita Unai Hualde Parlamentuko presidentearekin, Arartekoarekin eta Parlamentuan ordezkaritza duten alderdi politikoekin ere.

Langileen ordezkariek ukatu egin dute enpresak fabrika ixteko erabilitako argudioa, hau da, ez dela errentagarria. «Deslokalizazio hutsa eta gogorra da. Ez da galerak dituen enpresa bat, baizik eta diru asko irabazten duena eta are gehiago irabazi nahi duena gure etorkizuna eta gure familiena axola gabe».

«Ez dugu hitz politik nahi»

2021eko irailera arteko lan karga bermatua zutela ziurtatu dute. «Gure lantokiak hamar urte baino ez ditu, eta oso lantoki lehiakorra da. Produktibitate eta kalitate maila handiak ditu, eta, gainera, pala eredu handiagoak egiteko eta egokitzeko gaitasuna dugu». Hain zuzen ere, enpresaren argudioetako bat da pala txikiagoak egiten dituztela Agoitzen, eta handiagoak esportatzeko arazoak izango lituzke, «200 kilometro baino gehiagora» dagoelako portua. Bilbotik esportatu izan ditu palak Siemens Gamesak.

«Aitzakiak» dira horiek, langileen iritziz. «Ixteko benetako arrazoi bakarra eskualde oso baten etorkizuna sakrifikatzea axola ez zaion multinazionalaren eskrupulu falta eta zekenkeria da, enpresa honek lehenago Nafarroan Altsasuko, Tuterako, Imarkoaingo edo Olatzagutiko lantegia itxi zuenean erakutsi duen jokamolde bat».

Langile batzordeak ziurtatu du Siemens Gamesa «diru publiko asko» jaso duela, eta, horregatik, uste dute erakundeek gogor egin behar dutela presio. «Ez dugu nahi hitz politik eta elkartasun faltsurik gure agintarien eta gure erakundeen aldetik. Egitateak nahi ditugu, eta benetako konpromisoak».]]>
<![CDATA[Grebara joko dute Siemens Gamesako Agoizko langileek]]> https://www.berria.eus/albisteak/183714/grebara_joko_dute_siemens_gamesako_agoizko_langileek.htm Thu, 02 Jul 2020 13:28:43 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/183714/grebara_joko_dute_siemens_gamesako_agoizko_langileek.htm fabrika ixteko asmoa du ,eta han aritzen diren 239 langileak kaleratzekoa. Kontratu guztiak hausteko erregulazio espedientea eskatu du, eta datorren asteazkenean hasiko dira negoziazioak. Langileen ordezkariek iragarri dute greba egingo dutela kontsulta horiek iraun bitartean -hilabete bateko epea dago- . Enpresa batzordean sei ordezkari ditu ELAk, lau LABek, bi UGTk eta bakar bat CCOOk. Enpresa batzordeko ordezkariak Agoizko lantegiaren aurrean bildu dira gaur itxiera iragarpenaren ondoren egin nahi dituzten urratsak iragartzeko. Greba ez ezik, manifestazio bat ere antolatu dute uztailaren 11ko 18:00etarako, Iruñeko autobus geltoki zaharretik abiatuta. Agertzeko deia egin diete herritarrei: «Ziur gaude Gamesa Agoitz ez ixtea lortuko dugula». Nafarroako ordezkari politikoekin bilera sorta bat egitea eskatu dute. Maria Txibite lehendakariarekin elkartu nahi dute, baita Unai Hualde Parlamentuko presidentearekin, Arartekoarekin eta Parlamentuan ordezkaritza duten alderdi politikoekin ere. Langileen ordezkariek ukatu egin dute enpresak fabrika ixteko erabilitako argudioa, hau da, ez dela errentagarria. «Deslokalizazio hutsa eta gogorra da. Ez da galerak dituen enpresa bat, baizik eta diru asko irabazten duena eta are gehiago irabazi nahi duena gure etorkizuna eta gure familiena axola gabe». «Ez dugu hitz politik nahi» 2021eko irailera arteko lan karga bermatua zutela ziurtatu dute. «Gure lantokiak 10 urte baino ez ditu, eta oso lantoki lehiakorra da. Produktibitate eta kalitate maila handiak ditu, eta, gainera, pala eredu handiagoak egiteko eta egokitzeko gaitasuna dugu. Ixteko benetako arrazoi bakarra, hain zuzen, eskualde oso baten etorkizuna sakrifikatzea axola ez zaion multinazionalaren eskrupulu falta eta zekenkeria da, enpresa honek lehenago Nafarroan Altsasuko, Tuterako, Imarkoaineko edo Olatzagutiko lantegia itxi zuenean erakutsi duen jokamolde bat». Enpresa batzordeak nabarmendu du Siemens Gamesa «diru publiko asko» jaso duen enpresa bat dela, eta horregatik uste dute Nafarroako erakundeek gogor presio egin behar dutela. «Ez dugu nahi hitz politik eta elkartasun faltsurik gure agintarien eta gure erakundeen aldetik. Egitateak nahi ditugu, eta benetako konpromisoak nahi ditugu».]]> <![CDATA[Industriaren jarduera zertxobait suspertu da maiatzean]]> https://www.berria.eus/albisteak/183705/industriaren_jarduera_zertxobait_suspertu_da_maiatzean.htm Thu, 02 Jul 2020 11:39:59 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/183705/industriaren_jarduera_zertxobait_suspertu_da_maiatzean.htm <![CDATA[Agoizko Gamesa ixtea eragotzi nahi dute sindikatuek eta gobernuak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1909/014/001/2020-07-02/agoizko_gamesa_ixtea_eragotzi_nahi_dute_sindikatuek_eta_gobernuak.htm Thu, 02 Jul 2020 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1909/014/001/2020-07-02/agoizko_gamesa_ixtea_eragotzi_nahi_dute_sindikatuek_eta_gobernuak.htm
Enpresaren erabakia «haserre» hartu zuen Nafarroako Gobernuak, eta hala jakinarazi zioten enpresari Maria Txibite lehendakariak eta Manu Aierdi Ekonomiaren Garapenerako kontseilariak. Ildo horri eutsi zion atzo Javier Remirez bozeramaileak ere. Azaldu zuen zuzendaritzarekin eta sindikatuekin harremanetan daudela erabakia aztertzeko, «eta, posible bada, atzera egiteko». Remirezek, ordea, onartu zuen ez zaiola erraz izango, gaia «konplexua» dela; horregatik, fabrika ixten bada, «horrek langileengan izango duen kaltea apaltzeko tresnak» lantzen saiatuko dira. Sindikatuek, berriz, helburu bakar bat aldarrikatu dute: itxiera eragoztea.

Astearte iluntzean igorritako agirian, Siemens Gamesak lehiakortasun eta kokapen arazoak eman zituen Agoizko lantegia ixteko eta han aritzen diren 239 langile kalera botatzeko —aurretik iragarria zuen aldi baterako kontratua zuten 70 behargin kaleratuko zituela—. «Kostu handiagatik eta duen kokapen geografikoagatik, portu gertuenetik 200 kilometrora dagoelako» itxiko du Siemens Gamesak, ohar batean azaldu duenez. Agoitzen egindako palak Bilboko portura bidaltzen zituen esportaziorako zirenean.

Halako arazorik ez luke, berriz, enpresak Portugalen erosi berri duen fabrikak, Vagos herrian baitago, Aveiroko portutik kilometro eskas batera, autobide baten ondoan. Senvion lehiakide alemaniarrarena zen lantegia, baina hark saldu egin zuen, arazo ekonomiko handiak zituelako.

Itxiera arrazoitzeko, beste arrazoi bat eman du Siemens Gamesak: Agoitzen SG 3.4-132 haize errotarako palak egiten dituztela, eta horiek «etxeko merkaturako» direla, eta ez esportatzeko. 132 metroko gailuetarako palak dira, eta enpresak dio 170 metroko haize errotak direla etorkizuna.

«Aitzakia hutsak»

Errentagarritasunaren argudioa gezurtatu egin du lantegiko sindikatu nagusiak, ELAk —sei ordezkari ditu Langile Batzordean, lau LABek, bi UGTk eta bat CCOOk—. «Aitzakia hutsak dira. Hamar urte eskas dauzkan lantoki honek sorreran zituen baldintza berdinak ditu egun lehiakorra izateko, eta lehiakorra ez izateko elementu bakarra Siemensen jabetzakoa izatea da».

Izan ere, ELAk uste du Agoizko plantaren «deslokalizazioaren» abiapuntua Siemensek Gamesaren kontrola hartu zuen garaian aurkitu behar dela, 2017ko udaberrian. «ELAk kezka adierazi zuen, Euskal Herriarekin izan zitzakeen lotura guztiak gal zitzakeelako, eta gure lantokien etorkizuna kolokan jartzen zuelako». Orduko hartan bi enpresen bat egitea babestu zuten erakundeak kritikatu ditu, eta jakinarazi die Agoizko fabrikaren itxiera geratzen saiatuko dela. «Agoizko lantokia bideragarria da, eta lan karga du. Inork ezin du pentsatu gure herrian horrelako deslokalizazio bat erantzun irmorik gabe egin daitekeenik».

Enpresaren justifikazioak «gezurra» iruditzen zaizkio LABi. «Joan den astean jakinarazi zion Langile Batzordeari urte osokorako lan karga ziurtatua zutela. Hilabete hauetan guztietan normal aritu dira lanean. Hala ere, multinazionala gezurretan ari zitzaien bitartean, lantegia ixteko erabakia hartua zuen». Sindikatuak «luzaroan diseinatutako plan bat» ikusten du Agoitz ixtearen atzean: «Berriki Portugalen erosi duen lantegira eta jada Tangerren duenera eramango du ekoizpena [...] Poltsikoak bete ahal izateko kostuak merkatuko ditu, familia askoren enpleguaren kontura».

LABek ere gogorarazi du Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak «txalotu» egin zutela Siemensen esku hartzea. Orain, orduko jarrera horren ardura hartu behar dutela uste du: «Multinazionalaren erabakiaren aurka inplikatu behar dute, eta enplegu galera basatiari irtenbideak eskaini behar dizkiote».

«Agoizko lantegiaren itxiera ulertezin eta izugarria» eragozten saiatuko dela agindu du, berriz, UGTk. Oroitarazi duenez, 2016ko azaroan CNMVk baimena eman zion Siemensi akzioak erosteko eskaintza publiko bat ez egiteko, baina trukean eskatu zion industria plan bat egiteko. «Plan horrek al zekarren Miranda Ebroko lantegia ixtea (2018), bulegoetako langileen erregulazioa (2018), onshore ataleko bulegoetako langileen doikuntza (2019), eta, azkenik, Agoizko lantegiaren itxiera? Ez, noski». UGTren arabera, «lurreko energia eolikoaren atalean Siemens Gamesak dituen arazoak argi eta garbi ez daude Espainian».

Haserrea ezkutatzeko ahaleginik ez du egin, berriz, Agoitz herriko alkateak, Angel Martin Unzuek (EH Bildu). Enpresako ordezkari batek deitu zion berria emateko, eta berehala hots egin zion Txibite lehendakariari, hitzordu bat eskatzeko. Izan ere, Unzuek ziurtatu du lantegia ixtea «sekulako kolpea» dela Agoitzentzat eta haren eskualde osoarentzat [Pirinioaurrea]. «Paradoxikoa da, baina eskualde honetan dago Itoizko urtegia eta hemen hasten da Nafarroako ubidea, eta biek ematen diote aberastasuna Nafarroa osoari. Baina eskualdea husten ari da; langabezia gehien jasaten dutenetakoa da, eta orain gehiago handituko da». Kaleratze zuzenei batuko zaie merkataritzak eta ostalaritzak galduko dutena.

Zuzendaritzak bilera batera deitu zituen sindikatuak atzo goizean, enplegua erregulatzeko espedientearen berri emateko. Datorren asteazkenean hasiko dute negoziazioa.

«Konpromisoa»

Agoitz itxi arren Siemens Gamesak «Nafarroarekiko konpromisoari» eusten diola ziurtatu du Alfonso Faubel onshore adarreko kontseilari ordezkariak. Sarrigurenen (Eguesibar) biltzen ditu lurreko haize erroten ataleko ingeniaritza eta I+G ataleko lanak, eta logistika eta zerbitzu zentro bat du Aratzurin eta Iruñeko Agustinos industrialdean. Egoitza nagusia Zamudion du (Bizkaia), eta motorrak egiten ditu, Gearbox filialaren bidez, Mungian (Bizkaia) eta Asteasun (Gipuzkoa).]]>
<![CDATA[23 langile kalera doaz Inyectados Gabi eta Gaiter Zaldibarko enpresetan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/016/001/2020-07-02/23_langile_kalera_doaz_inyectados_gabi_eta_gaiter_zaldibarko_enpresetan.htm Thu, 02 Jul 2020 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1891/016/001/2020-07-02/23_langile_kalera_doaz_inyectados_gabi_eta_gaiter_zaldibarko_enpresetan.htm
Sindikatuak jakinarazi duenez, MEK Mallabian (Bizkaia) egoitza duen taldeak bi enpresak erosteko interesa azaldu du, eta eskaintza bat egin dio konkurtsoaren administratzaileari. Hori bai, gaur egungo 52 langileetatik 29 baino ez ditu nahi. Gainera, betiere ELAren arabera, gaur egungo enpresa ituna bertan behera utzi nahi du, eta Bizkaiko hitzarmena ezarri nahi die hartuko lituzkeen langileei. Haien lan baldintzak okertuko lituzke horrek.

ELAk eskatu dio administratzaileari «fede onez» joka dezala eta atzera bota dezala kaleratu nahi dituen langileen zerrenda. Eskaeraren helburua gaur egungo lanpostu guztiak eta haien lan baldintzak mantentzea da, eta, horretarako, langile batzordearen eta MEKen arteko elkarrizketa prozesu bat hasi nahiko luke. Bideragarritasun plan bat diseinatzea posible ikusten du.

Enpresetako langileei, berriz, eskatu die beren burua antolatzeko, eta borrokatzeko lantalde osoari eta haien lan baldintzei eusteko. MEKen egoitzaren aurrean biltzera deitu ditu gaurko 11:30erako, Goitondo industrialdean (Bizkaia). Hau ez da Inyectados Gabi eta Galterko langileek egingo duten lehen protestaldia. 2018an, hamabost eguneko greba egin eta lan aurrehitzarmen berria adostea lortu zuten. Bi enpresek zuzendaritza bera zuten.

11 kaleratze Arcelorren

Ez dira egun gozoak Euskal Herriko industriarentzat; izan ere, Arcelor Mittalek Agurainen (Araba) duen lantegia itxiko du hilaren amaieran. Sapem du izena enpresak, eta hamalau langileetatik 11 kaleratuko ditu. Beste hirurek taldeak Basaurin (Bizkaia) duen enpresan jarraituko dute lanean.

Arcelorrek iaz jakinarazi zuen asmoa zuela kaleko argientzako bakuloak eta altzairuzko zutabeak egiten dituen enpresa hori ixteko. ELA sindikatuak salatu du langileak aldi baterako erregulazioan daudelarik egingo direla kaleratzeak, eta «negoziatzeari uko egin izana» egotzi zion zuzendaritzari. 2014an, antzeko egoeran izan zen enpresa; orduan 54 langile zituen, baina langile batzordeak jarduna bost urterako luzatzea lortu zuen.

Arcelorrena, baina, ez da Arabako kasu bakarra, eta atzo Ramiro Gonzalez diputatu nagusiak argi gorria piztu zuen batzar orokorretan. Koronabirusaren ondorioz lurraldeko ekonomia «kinka larrian» dagoela esan zuen: «Urduritzeko moduko albisteak dira, eta oraindik okerrena etortzeko dago. Langile asko daude erregulazioan, eta horiekin zer gertatzen den ikusi behar da».

Gonzalezek izen-abizenak jarri zizkien bere beldurrei. Arcelorren itxieraz gain, Mercedesen ikusten dituen zantzu txarrak eta Tubacex Aiaraldeko enpresetan prestatzen ari den berregituraketa aipatu zituen. Azken erabaki horren harira, langile batzordeak salatu du «urteetako kudeaketa txarraren» ondorio dela, eta «langileen konpromisoa» auzitan jarri izana egotzi dio zuzendaritzari. ]]>
<![CDATA[23 langile kalera doaz Inyectados Gabi eta Gaiter enpresetan]]> https://www.berria.eus/albisteak/183650/23_langile_kalera_doaz_inyectados_gabi_eta_gaiter_enpresetan.htm Wed, 01 Jul 2020 12:57:21 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/183650/23_langile_kalera_doaz_inyectados_gabi_eta_gaiter_enpresetan.htm <![CDATA[Nafarroako Gobernua haserre, Gamesak Agoizko fabrika itxiko duelako]]> https://www.berria.eus/albisteak/183644/nafarroako_gobernua_haserre_gamesak_agoizko_fabrika_itxiko_duelako.htm Wed, 01 Jul 2020 11:18:23 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/183644/nafarroako_gobernua_haserre_gamesak_agoizko_fabrika_itxiko_duelako.htm atzo iluntzean jakinarazi zuelako Agoizko planta itxiko duela. «Aukera guztiak aztertzeko konpromisoa» adierazi dio enpresari. Zuzendaritzarekin eta langileen ordezkariekin hitz egingo duela agindu du, eta Espainiako Gobernuarekin ere harremanetan jarri da. Gamesa zenak duela 11 urte ireki zuen Agoizko planta, eta gaur egun 239 langile zituen. Denak kaleratzeko erregulazio espediente bat aurkeztuko du. Langileetako batzuk sakandarrak dira, Gamesak 2010an Altsasuko pala fabrika itxitakoan hara lanera joandakoak. 2013an, berriz, Tuterako lantegia itxi zuen. Enpresak argudiatu duenez, Nafarroako lantegian egiten zituzten palak zaharkituak geratu dira -handiagoak erabiltzen dira orain- eta jada lantegia ez da errentagarria, besteak beste, «200 kilometrora baino gehiagora» duelako porturik gertuena. Susmo txarrak baziren Agoizko lantegiaren inguruan, batez ere Siemens Gamesak Alemaniako Servion konpainia erosi zuenetik. Hark lantegi erraldoi bat du Vagos herrian, Portugalen, Aveiroko portutik oso gertu. Zuzendaritzak bilera batera deitu ditu gaur sindikatuak, 10:30erako. ELAk sei ordezkari ditu, LABek lau, UGTk bi eta CCOOk bat. Lehen erreakzioetan, sindikatu guztiek salatu dute enpresaren erabakia. Haserrea adierazi du Agoizko alkateak ere, Angel Martin Unzuek (EH Bildu). «Sekulako kolpea da Agoizko eta haren eskualdeko enpleguarentzat eta ekonomiarentzat».]]> <![CDATA[Okerrena iritsi gabe zegoela, Nafarroako ekonomia %4,4 txikitu zen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/016/001/2020-07-01/okerrena_iritsi_gabe_zegoela_nafarroako_ekonomia_44_txikitu_zen.htm Wed, 01 Jul 2020 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1872/016/001/2020-07-01/okerrena_iritsi_gabe_zegoela_nafarroako_ekonomia_44_txikitu_zen.htm normaltasun berrian ekonomia oso erritmo motelean ari da suspertzen, industriari asko jaitsi zaizkielako eskariak, eta kontsumoa iazkoa baino nabarmen apalagoa delako.

Atzeraldiaren muinaren datuak iritsi bitartean, COVID-19aren hedapena geratzeko hartutako lehen neurrien ondorioa argia da: martxoaren 15ean konfinamendua ezartzeak jarduera ekonomikoa seko geratu zuen, eta ekonomiaren zazpi urteko hazkunde ziklo bat itxi zuen. Nastat Nafarroako Estatistika Erakundeak urte arteko tasei buruzko informazioa hobesten du, eta hor ikusten da BPGa %3 txikitu zela, apirilean aurreratutakoa baino bi hamarren gehiago. Bilakaera okerragoa izan dute Arabak (-%3,3), Bizkaiak (-%3,2) eta Gipuzkoak (-%3,1), eta hobexeagoa Europako Batasunak (-%2,6).

Nafarroako sektore ekonomiko guztietan egin du atzera BPGak, urte arteko tasan: nekazaritza, -%0,7; industria, - %1,7; eraikuntza, -%6,0; zerbitzuak, -%2,5.

Eskariaren arabera neurtuta, administrazio publikoak egindako gastua baizik ez da hazi (+%4,9), Osasunbideak pandemiaren zabaltzeari aurre egiteko egindako gastu ezohikoaren ondorioz, neurri batean. Familien kontsumoa %3,2 txikitu da, eta %8,9, berriz, enpresen inbertsioak. Enpleguari dagokionez, Nastatek dio urtebete lehenago baino %0,3 lanpostu gutxiago zeudela Nafarroan. Batez ere, eraikuntzan galdu dira enpleguak (%2,8).

Iragarpenak, airean

Nafarroako Gobernuak artean ez ditu berritu bere iragarpen ekonomikoak, eta indarrean daudenek beste garai batekoak dirudite. Urtarrilean %2,2ko hazkundea iragarri zuen, baina martxoan Elma Saiz Ekonomia kontseilariak aitortu zuen «ziur aski zaila» izango zela hazkunde horretara iristea, eta «%2tik beherakoa» iragarri zuen. Apirilaren amaieran, %6,4 eta %9 arteko uzkurtze bat aipatu zuen, baina gehiago zehaztu gabe. Hori bai, Saizek aitortu zuen ez duela espero orain galdutakoa 2022. urtearen amaierara arte leheneratzea.

Antzeko panorama espero du Eusko Jaurlaritzako Ogasun sailburuak, Pedro Azpiazuk. Ekainaren hasieran iragarri zuen Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan BPGa %8,7 uzkurtuko zela aurten, eta %6,7 handituko zela 2021. urtean.

Enpleguari dagokionez, berriz, beste datu lazgarri bat eman zuen Azpiazuk: urte honetan lanaldi osoko 68.000 enplegu galduko dira (-%7). Espero dute 48.000 enplegu sortuko direla hurrengo urtean (+%5). Horiek horrela, langabezia tasa %13,7ra iritsiko da, eta asko urrunduko da Jaurlaritzak legealdirako zuen %10eko helburutik.]]>
<![CDATA[Gipuzkoan, zordun handi gutxiago, baina zor gehiago]]> https://www.berria.eus/albisteak/183598/gipuzkoan_zordun_handi_gutxiago_baina_zor_gehiago.htm Tue, 30 Jun 2020 12:58:18 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/183598/gipuzkoan_zordun_handi_gutxiago_baina_zor_gehiago.htm <![CDATA[Nafarroako BPGa %4,4 txikitu da urteko lehen hiruhilekoan]]> https://www.berria.eus/albisteak/183594/nafarroako_bpga_44_txikitu_da_urteko_lehen_hiruhilekoan.htm Tue, 30 Jun 2020 08:14:56 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/183594/nafarroako_bpga_44_txikitu_da_urteko_lehen_hiruhilekoan.htm Hego Euskal Herriko beste hiru lurraldeetan (-%4,7). Nastat Nafarroako Estatistika Erakundeak zabaldutako datuen arabera, urte arteko tasan BPGa %3 txikitu da, apirilean aurreratutakoa baino bi hamarren gehiago. Europako Batasunean %2,6 uzkurtu da ekonomia. Sektore guztietan egin du atzera BPGak, urte arteko tasan: nekazaritza, -%0,7; industria, - %1,7; eraikuntza. -%6,0; zerbitzuak, -%2,5. Eskariaren arabera neurtuta, administrazio publikoak egindako gastua baizik ez da hazi (+%4,9), Osasunbideak pandemiaren zabaltzeari aurre egiteko egindako gastu ezohikoaren eskutik, neurri batean. Familien kontsumoa %3,2 txikitu da, eta %8,9, berriz, enpresen inbertsioak. Enpleguari dagokionez, Nastatek dio urtebete lehenago baino %0,3 lanpostu gutxiago zeudela Nafarroan. Batez ere, eraikuntzan galdu dira enpleguak (%2,8). Orain zabaldutako datuak txarrak dira, baina are okerragoak espero dira urteko bigarren hiruhilekoan, orduan izan baitira konfinamenduaren faserik luzeena eta gogorrena -apirileko lehen bi asteetan jarduera ekonomikoa ia erabat geratu zen-. Gainera, behin itxialdia amaituta, ekonomia oso erritmo motelean ari da suspertzen, industriari asko jaitsi zaizkielako eskariak, eta kontsumoa iazkoa baino nabarmen apalagoa delako.]]> <![CDATA[1.500 euroraino emango ditu Eusko Jaurlaritzak leihoak berritzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/017/001/2020-06-30/1500_euroraino_emango_ditu_eusko_jaurlaritzak_leihoak_berritzeko.htm Tue, 30 Jun 2020 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1891/017/001/2020-06-30/1500_euroraino_emango_ditu_eusko_jaurlaritzak_leihoak_berritzeko.htm
Iñigo Ansola EEEko zuzendariak atzo azaldu zuenez, 2,5 milioi jarriko dituzte leihoak berritzeko eta beste hainbat etxetresnak ordezkatzeko. Uztailaren 1eko goizeko zortzietatik aurrera erositako produktuek jasoko dute laguntza, azaroaren 30era arte edo dirua bukatu arte. Ansolaren arabera, laguntza publikoen bitartez energia kontsumoa aurreztu nahi dute, eta, aldi berean, bultzada ekonomikoa eman leihoen eta etxetresnen sektoreei.

Leihoak berritzeko planari dagokionez, isolamendu termiko handiko leihoek jasoko dute laguntza. Leihoak erostearen eta jartzearen kostuaren %25 hartuko du bere gain EEEk, baina gehienez 1.500 euro etxe bakoitzeko. Ansolak kalkulatu duenez, 2.000 leihoren aldaketa finantzatu ahal izango dute diru horrekin.

2.000 etxetresna

Etxetresnen kasuan, 2.000 ordezkapen finantzatuko dituztela aurreratu du Ansolak. Tresna berrien %25 jarriko du Jaularitzak, baina gehienez 130 euroko laguntza publikoa jasoko du tresna bakoitzak. A+++ mailako hozkailuek, izozkailuek, ontzi garbigailuek eta lehorgailuek 130 euro izango dituzte gehien jota, eta ehun eurokoa A++ eta A+ mailakoek.

Laguntzak ontzat jo ditu ACEPV Araba, Bizkai eta Gipuzkoako etxetresna saltzaileen federazioko presidenteak, Jon Saenzek. Azaldu duenez, gain behera doan sektore bat da, 2010az geroztik denden %52 desagertu egin baitira. 400 saltoki geratzen dira orain. 2018a eta 2019a urte txukunak izan dira, salmentak %5 handitzea lortu eta krisi aurreko mailara itzuli direlako. Itxialdia amaituta, eskariak asko handitu dira.]]>
<![CDATA[Jaurlaritzak 1.500 eurorainoko laguntzak emango ditu leihoak berritzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/183551/jaurlaritzak_1500_eurorainoko_laguntzak_emango_ditu_leihoak_berritzeko.htm Mon, 29 Jun 2020 17:45:43 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/183551/jaurlaritzak_1500_eurorainoko_laguntzak_emango_ditu_leihoak_berritzeko.htm <![CDATA[Wirecard, dirua bidean galtzen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1917/018/001/2020-06-28/wirecard_dirua_bidean_galtzen.htm Sun, 28 Jun 2020 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1917/018/001/2020-06-28/wirecard_dirua_bidean_galtzen.htm
2. Zer gertatu zaio? Dirua bideratzen duen konpainia batek arrastoa galdu diola diruari? Okerragoa izan daiteke. Badirudi inoiz existitu ez den diru baten berri ematen zuela bere kontuetan. Hau da, bere kontuak puztu zituela, arrakastatsua zela erakutsi eta burtsan bere balioa handitzeko. Aldi batez funtzionatu zion: 2018an sartu zen Dax indizean, eta 24.000 milioi ere balio izan zuen. Orain, balioaren %99 galdu du.

3. Zenbat diru galdu du? Wirecarden kontuak gainbegiratzen ari direnek diote 1.900 milioi falta direla. «Ziur aski, inoiz ez dira existitu», aitortu du konpainiak, azkenean.

4. Gauza larria dirudi. Hala da, bai, eta, horregatik, Alemaniako Poliziak Markus Braun Wirecardeko burua atxilotu du, eta bost milioiko bermea jarri dio. Steve Jobs europar baten gisa azaldu da azken urteetan Braun austriarra, hark bezala lepo luzeko jertseak janzten dituelako eta, ustez, teknologiaren azti bat zelako. Hitzontzi bat, orain ageri denez.

5. Nondik dator auzia? Afera ez da guztiz berria. Salatariei esker, Financial Times-ek 2019 hasieran argitaratu zuen Wirecarden kontuetan irregulartasunak zeudela, eta diru zuriketaren aztarnak bazirela. Baina orain lehertu da erabat, EY auditoreak uko egin dionean 2019ko emaitzak onartzeari, zalantzan jartzen zuelako kontuetan agertzen ziren 1.900 milioi benetan ba ote ziren. Filipinetan zeudela zioen Wirecardek, baina inork ez du oraindik haren arrastorik aurkitu.

6. EY ez zen aurretik ohartu? Ezetz dio. EYk salatu du «iruzur landu eta konplexu» bat izan dela, «munduko hainbat lekutan egindakoa, erakundeak engainatzeko». Bera ere engainatu zutela dirudi, azken hamar urteetako balantzeak sinatu zituelako eta ez zuelako ezer okerrik aurkitu. Ikerketapean dago hura ere, auditoreen oinarrizko lan batzuk ez zituelako egin.

7. Horrelako finantza konpainiak ez al dituzte erakunde publikoek gainbegiratzen? Bai, baina egia da finantza molde berrien sorrerarekin batzuetan ez dagoela garbi nork kontrolatzen duen zer. Wirecarden kasuan, nahiko argi dago Alemaniako finantza merkatuen gainbegiratzaileak, BaFin izenekoak, ez zuela bere lana ongi egin. «Erabateko desastrea da», onartu du haren buruak, baina ez du artean azaldu zergatik ez zituen ikertu FTren salaketak. Are gehiago, kazetariak ikertzen aritu da, eta, «anglosaxoniar espekulatzaileei» aurre egiteko, Wirecarden akzioen motzerako salerosketa debekatu zuen aldi batez.

8. Zergatik ote? Alemaniako elite ekonomikoak ere bere burua babesteko joera du: dieselgate, Deutsche Bank....

9. Zer gertatuko da orain? Polizia Jan Marsalek Wirecardeko zuzendaritzako kidearen bila dabil, ustez esku hartze zuzena izan zuelako iruzurrean. Wirecardentzat beranduegi da: porrot eskaera egin du, ordaintzerik ez duen 3.400 milioi euroren zorrak dituelako. BanFin haren bankua kontrolatzen ari da. Milaka akziodun txikik dena galdu dute.]]>
<![CDATA[Hiru hilabetez luzatuko dituzte aldi baterako erregulazio bereziak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1941/018/001/2020-06-26/hiru_hilabetez_luzatuko_dituzte_aldi_baterako_erregulazio_bereziak.htm Fri, 26 Jun 2020 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1941/018/001/2020-06-26/hiru_hilabetez_luzatuko_dituzte_aldi_baterako_erregulazio_bereziak.htm
ZER HITZARTU DUTE?

Ekainaren 30ean ziren bertan behera geratzekoak pandemiaren harira Espainiako Gobernuak sortutako aldi baterako erregulazio bereziak, «ezinbesteko arrazoiengatik» erabakitakoak. Erregulazio arruntak baino baldintza hobeak dituzte, estatuak bere gain hartzen baitu langilearen Gizarte Segurantzaren kotizazioaren ordainketa -%75, 50 langiletik gorako enpresetan, eta guztia, enpresa txikietan-, eta erregulazioan dauden langile guztiei ordaintzen baitie langabezia saria -gainontzeko baldintzak bete ala ez-. Orain, erregulazio bereziek irailaren 30era arte iraungo dute.

ZER ALDATUKO DA?

Oraindik itxita dauden negozioetan -hotel askotan, esaterako-, ezinbesteko erregulazioan segitu ahal izango dute, eta langile guztiak egon ahalko dira erregulazioan. Hori bai, aurrerantzean langileen kotizazioen zati bat beren gain hartu beharko dute enpresek: %30 uztailean, %40 abuztuan, eta %65 irailean, 50 langiletik beherako enpresetan; eta %50, %60 eta %75 handietan. Gainera, ezinbesteko erregulazioa eskatu ahal izango dute COVID-19aren agerraldiengatik itxi behar dutenek ere. Kasu horretan, kotizazioen %20 ordaindu beharko dituzte txikiek, eta %40 handiek. Ministroen asmoa zen erregulazio bereziak ezabatzea, baina amore eman dute azkenean.

BESTE ENPRESEK?

Erregulazioa eskatu zuten enpresa gehienetan, lantaldearen zati bat baizik ez dago orain egoera horretan. Haiek ere kotizazioak aurreztuko dituzte: txikiek %40 soilik ordainduko dute lanera itzuli diren langileen truke, eta %65 lanik gabe jarraitzen dutenen truke. 50 langiletik gorakoetan, berriz, %60 eta %75 ordainduko dute. Berrikuntza da baldintza horiek jasoko dituztela ez soilik ezinbesteko arrazoiengatik aldi baterako erregulazioa onartua dutenek, baita arrazoi objektiboengatik eskatzen dituztenek ere -ekoizpena jaitsi behar dutelako edo galerak dituztelako-.

BALDINTZARIK BETE BEHAR AL DUTE?

Bai. Ahalik eta enpresa gehien jarduera normalera itzularazi nahi ditu Madrilek, eta, horregatik, baldintza sorta bat jarri die erregulazio berezia edo arrunta nahi dutenei. Ezingo dituzte langile gehiago kontratatu, ez zuzenean, ezta aldi baterako enpresen bitartez, eta ezingo dizkiete aparteko orduak eginarazi beren beharginei. Muga handiak izango dituzte lan edo zerbitzu batzuk azpikontratatzeko -beren langileak ez badaude horretarako prestaturik-, eta sindikatuei jakinarazi beharko diete hala egin behar badute. Gainera, aldi baterako erregulazioan dauden enpresek debekatua izango dute beren akziodunei dibidenduak banatzea; horretarako aukera izango dute soilik kotizazioetan aurreztutakoa ordaintzen badute.]]>
<![CDATA[Aldi baterako erregulazioak hiru hilabetez luzatzeko akordioa lortu dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/183369/aldi_baterako_erregulazioak_hiru_hilabetez_luzatzeko_akordioa_lortu_dute.htm Thu, 25 Jun 2020 07:46:25 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/183369/aldi_baterako_erregulazioak_hiru_hilabetez_luzatzeko_akordioa_lortu_dute.htm beste enpresek? Erregulazioa eskatu zuten enpresa gehienetan, lantaldearen zati bat baizik ez dago orain egoera horretan. Haiek ere kotizazioak aurreztuko dituzte: txikiek %40 soilik ordainduko dute lanera itzuli diren langileen truke, eta %65 lanik gabe jarraitzen dutenen truke. 50 langiletik gorakoetan, berriz, %60 eta %75 ordainduko dute. Neurri horren helburua da enpresek ahalik eta langile gehien ateratzea erregulaziotik. Berritasuna da baldintza horiek jasoko dituztela ez soilik ezinbesteko arrazoirengatik aldi baterako erregulazioa onartuta dutenek, baita arrazoi objektiboengatik -ekoizpena jaitsi behar dutelako edo galerak dituztelako- eskatzen dituztenek ere. Baldintzarik bete behar al dute?
Bai. Ahalik eta enpresa gehien jarduera normalera itzularazi nahi ditu Madrilek, eta, horregatik, baldintza sorta bat jarri die erregulazio berezia edo arrunta nahi dutenei. Ezingo dituzte langile gehiago kontratatu, ez zuzenean, ez aldi baterako enpresen bitartez, eta ezingo dizkiete aparteko orduak eginarazi beren beharginei. Muga handiak izango dituzte lan edo zerbitzu batzuk azpikontratatzeko -bere langileak ez badaude horretarako prestaturik-, eta ordezkari sindikalei jakinarazi beharko diete hala egin behar badute. Gainera, erregulazioan dauden enpresek debekatua izango dute beren akziodunei dibidenduak banatzea; soilik banatu ahal izango dituzte Gizarte Segurantzaren kotizazioetan aurreztutakoa ordaintzen badute.]]>
<![CDATA[Azken negoziazioak erregulazioak beste hiru hilabetez luzatzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/005/001/2020-06-25/azken_negoziazioak_erregulazioak_beste_hiru_hilabetez_luzatzeko.htm Thu, 25 Jun 2020 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1879/005/001/2020-06-25/azken_negoziazioak_erregulazioak_beste_hiru_hilabetez_luzatzeko.htm
Egun batzuk badira akordioa «gertu» dagoela esaten ari direla gobernuko eta sindikatuetako ordezkariak. Isilago dabiltza enpresaburuak, eta aukera baliatzen ari dira enpresentzat onuragarriak diren neurriak lortzeko. Hitz bitan, erregulazioen kostua txikitzen ari dira enpresentzat eta handitu, berriz, estatuarentzat. 3.000 milioi euro bideratu ditu Madrilek ABEEtan dauden langileen langabezia sariak eta Gizarte Segurantzaren kotizazioak ordaintzera.

Ildo horretatik doa Lan Ministerioak aurkeztutako azken proposamena. Ezinbesteko arrazoiek eragindako erregulazioak bertan behera utzi nahi zituen, eta arrazoi ekonomikoengatiko erregulazioak baizik ez zituen utzi nahi —baldintza gogorragoak dituzte, esaterako, enpresek bere gain hartu behar dituztela langileen gizarte kotizazioak—. Azkenean, ordea, ontzat hartu du sindikatuen eta enpresaburuen argudioa ezinbesteko ABEEei eusteko: jarduera ekonomikoek ia muga ofizialik ez duten arren, eskaria ez da berreskuratu eta osasun neurri zorrotzagoek trabak jartzen dizkiete hainbat negoziori.

Gaur egun ezinbesteko arrazoiengatik erregulazioa onartuta duten enpresek egoera horretan jarraitu ahal izango dute beste hiru hilabetez. Uztailaren 1etik aurrera eskatzen dutenek, berriz, arrazoi objektiboengatik egiten dutela arrazoitu behar dute, ekoizpena txikitu behar dutelako. Berritasuna da azken ABEE objektiboek ere izango dituztela orain arte bereziek zuten ezaugarri bat: estatuak bere gain hartzea langileen kotizazioak.

Hori bai, erregulazio batzuk eta besteak onartu dituzten enpresek kotizazioaren zati bat beren gain hartu beharko dituzte. Azken hiru hilabeteetan, erregulazioan zeuden 50 langiletik beherako enpresek ez dute kotizaziorik ordaindu behar izan, eta %25 baizik ez enpresa handiek. Jakinarazitako azken proposamenak, berriz, diote 50 langiletik gorako enpresek kotizazioaren %70 pagatu beharko dutela lanera itzuli diren langileen kasuan, eta %55, berriz, itzuli ez direnena. Txikiek, berriz, %60 eta %35 ordaindu beharko lukete, hurrenez hurren.

Baldintzak

Horren truke, enplegu erregulazioak dituzten enpresek debekatuta izango dute langileak kaleratzea, langile gehiago kontratatzea zuzenean eta aldi baterako enpresen bitartez, eta ezin izango diete beren langileei eskatu aparteko orduak egitea. Gainera, ezingo dituzte lan batzuk azpikontratatu.]]>
<![CDATA[Krisi gogorragoa eta luzeagoa espero du NDFk]]> https://www.berria.eus/albisteak/183314/krisi_gogorragoa_eta_luzeagoa_espero_du_ndfk.htm Wed, 24 Jun 2020 09:45:33 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/183314/krisi_gogorragoa_eta_luzeagoa_espero_du_ndfk.htm <![CDATA[Auto elektrikoak ikertzeko gune bat egingo du Gestampek, Zornotzan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2020-06-24/auto_elektrikoak_ikertzeko_gune_bat_egingo_du_gestampek_zornotzan.htm Wed, 24 Jun 2020 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2020-06-24/auto_elektrikoak_ikertzeko_gune_bat_egingo_du_gestampek_zornotzan.htm
Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapeneko sailburuak eman du inbertsioaren berri, hain zuzen ere, bere diruek ekarpen handia egingo diotelako proiektuari. Zehazki, Gestampek iragarri duen hamazazpi milioi euroren inbertsiotik ia erdia Jaurlaritzak jarriko du, zortzi milioi. Hurrengo egunotan sinatuko dute elkarlanerako ituna Tapiak eta Francisco Riberas Gestampeko buruak.

«Ulertzen dugu bultzatzen duen enpresaren interesa gainditzen duen ekinaldi bat dela, eta handitu egingo duela Euskadiko autogintzako enpresen lehiakortasuna», justifikatu du Tapiak. Hau da, Gestampek ez ezik, sektoreko beste enpresek eta zentro teknologikoek ere erabili ahal izango dutela ikerketa zentroan ikasitakoa beren ekoizpen prozesuetan.

«Auto elektrikoaren atalean, aurrea hartu behar da, eta lehenbailehen egon behar da prest», ziurtatu du Tapiak, eta gogorarazi du beste lurralde batzuetan ere ari direla horretan. «Aukerak baliatu behar dira. Zentro hau aukera izan daiteke trantsizioa hasteko, eta alde batera uzterik ez dugun lan bat da».

Errekuntza motorreko autoetatik elektrikoetara dagoen trantsizioa ikertuko dituzte zentroan, baina baita auto elektriko horiek beharko dituzten osagarri bereziak ere. Autoen egiturazko zatiak arintzen arreta berezia jarriko dute, pisu txikiagoa badute, bateriek gehiago iraungo dutelako edo neurriz txikiagoak izango direlako. Izan ere, horixe baita Gestampen espezialitatea: autoen karrozerien altzairuzko zatiak.

43.000 langileko enpresa

Sektore horretan munduko talderik garrantzitsuenetako bat da Abadiñokoa: 112 ekoizpen planta ditu munduan barreiatuta, hamahiru ikerketa zentro eta 43.000 enplegatu. Euskal Herrian zortzi lantegi ditu (bost Bizkaian, bi Nafarroan eta bat Gipuzkoan), bi egoitza eta zentro teknologiko bat, Boroako AICn bertan.

Baina ikerketa zentro bat baino gehiago izan nahi du Gestampenak. 4.0. lantegi batekin esperimentuak egin nahi dituzte han. Hau da, Internet-aren aukerak baliatuz, ekoizpen automatizatuagoa duen lantegi bat. «Ekoizpen malgukoa» izango dela nabarmendu du Tapiak, hots, lantzen diren ekoizpen prozesu berriak berehala aplikatu ahal izango direla ekoizpenean.

Boroan egokitzapen batzuk egin behar dituztenez, behin-behineko egoitza izango du ikerketa zentroak. Zenbat lanpostu sortuko diren ez du azaldu Tapiak: «Abiadurak hartzen duen abiaduraren eta garapenaren mende dago».]]>