<![CDATA[Iker Aranburu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 19 Jun 2018 15:58:40 +0200 hourly 1 <![CDATA[Iker Aranburu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Isurketen eskandalua Audira igaro da, haren buruaren atxiloketarekin]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1781/014/001/2018-06-19/isurketen_eskandalua_audira_igaro_da_haren_buruaren_atxiloketarekin.htm Tue, 19 Jun 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1781/014/001/2018-06-19/isurketen_eskandalua_audira_igaro_da_haren_buruaren_atxiloketarekin.htm
Duela ia hiru urte piztu zen Dieselgate eskandalua, 2015. urteko irailean. Garai hartan, Stadler jada VWen luxuzko autoen adarreko buruzagia zen. Karguari eutsi ahal izan dio, kontaktu onak dituelako Porsche-Piech familiarekin —akziodun nagusiak dira— eta aferak batez ere VW markari eragin diolako. Edonola ere, Audik ekainaren hasieran onartu zuen bere A6 eta A7 modeloetako 60.000 diesel autok ere bazutela CO2 benetako isurketak ezkutatzen zituen softwarea.

Hogei ikertu

Orain arte eskandaluarengatik atxilotutakoen artean kargurik handiena du Stadlerrek, baina aferako hogei ikertuen artean badira pisu handiagoko bi lagun, hala nola Martin Winterkorn VWeko aurreko presidentea, eta Mathias Mueller oraingoa. Ustezko iruzurra eta publizitate faltsua leporatzen diete. Municheko fiskaltzak asteak zeramatzan Audiko burua ikertzen, eta joan den astean haren etxebizitza miatu zuen. Funtsean, ikertzaileek jakin nahi dute Stadlerrek bizkor eten ote zituen Audi modelo trukatuen salmentak AEBetan eskandalua zabaldu zenean.

Azaldu dutenez, atxiloketak ez du zerikusirik AEBetan egiten ari diren ikerketarekin, Alemanian egiten ari denarekin baizik. AEBetako justiziak Winterkorn eta beste zortzi lagun epaitu nahi ditu, baina litekeena da ez lortzea, Alemaniak Europako Batasuneko beste herrialdeetara mugatzen baititu estradizioak.

Stadlerren atxiloketaren ondorioz %3 jaitsi zen atzo VWen akzioa. Kopuruak inor gutxi kezkatuko du, Wolfsburgeko autogilearen akzioak ia %40 igo direlako iazko irailetik, eta eskandalua piztu zenean baino %10 gorago daude. Are gehiago, BMW eta Mercedes lehiakide alemaniarrenak baino bilakaera hobea izan du.

Berez, motor trukatuen aferak ez dio ekarri iragarritako hondamendirik Volkswageni; neurri bateraino, mesede ere egin dio, eta enpresa duela hiru urte baino indartsuagoa da; konpainia auto elektrikoek pisu handiagoa duten garai berrietara egokitzen hasteko akuilu bat izan da, eta barne egitura berritzeko balio izan dio.

Eskandaluak hilabete batzuetan kalte egin zien salmentei, baina berehala barkatu zioten bekatua erosleek. Iaz ere munduko liderra izan zen VW, sendo ari baita bere bi merkatu nagusietan, Txinan etaEuropako Batasunean. Azken horretan merkatu kuota puntu bat igo du azken urtean VWek, %24,3 arte. Oso atzean du lehiakide nagusia, PSA taldea (%16,3), azken horrek Opel bereganatu duen arren. AEBetan ere igo zituen salmentak.

Gehiago saltzeaz gain, etekin handiagoarekin saldu du Alemaniako taldeak. VW markaren errentagarritasuna %2tik %4,5era igo zuen iaz. Diru sarrera gehigarri horiei esker, dagoeneko aurre egin die orain arte ordaindu behar izan dituen 20.000 milioi euroren isunen eta kalte-ordainen bi heren. Alemaniak ezarritako isuna, hortaz, aise pagatuko du.]]>
<![CDATA[Buruak mozten, espainiar erara]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2343/022/001/2018-06-17/buruak_mozten_espainiar_erara.htm Sun, 17 Jun 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/2343/022/001/2018-06-17/buruak_mozten_espainiar_erara.htm Bakarrizketa baterako ezin pertsonaia egokiagoak suertatu direlako, baina ez dakit zer zerikusi duten horiek ekonomiarekin. Eragozpen hori ez du, ordea, Dimas Gimenok.

2. Eta zein da hori? Aste 'odoltsu' honetan burua galdu duen beste espainiar bat? Burua baino, kargua moztu diote, non eta izena jakak mozteko modu partikular batetik lortu duen saltoki batean: El Corte Inglesen.

3. Eta zergatik bota dute Gimeno jauna? Ofizialki, konpainiak «lidergo berri bat» behar duelako, «hazkunde garai bati aurre egiteko».

4. Ui, ui, ui... Horrek krisi usaina dauka. Hain gaizki al dabil El Corte Ingles?Tira, hainbestean. Distira handirik ez du izan azken urteetan; zor handia du, kostatzen ari zaio merkataritzan gertatzen ari diren joera berriei egokitzea, eta ikusteko dago nola erantzungo dion Amazonen eta enparauen lehia gero eta gogorragoari. Baina irabaziak ematen dituen enpresa bat da. Europako saltoki handien kateen artean gehien saltzen duena da. 90.000 langile ditu gaur egun, horietako ehunka batzuk Euskal Herrian. Bilbon, Gasteizen, Iruñean eta Eibarren ditu denda handiak, eta leku gehiagotan bidaia agentziak. Gainera, harenak dira Hipercor, Supercor eta Opencor dendak.

5. Orduan, zein da Gimeno botatzearen arrazoia? Familia.

6. Etsai txarrak aukeratu ditu orduan. Bai, hala da. Kasu honetan, aurkariak bere lehengusinak dira, Marta eta Cristina Alvarez Guil ahizpak. Haien aita Isidoro Alvarez izan zen El Corte Inglesen presidentea 1989tik 2014an hil zen arte. Alvarezek osaba zena ordezkatu zuen, Ramon Areces enpresaren sortzailea.

7. Zergatik ezinikusia? Alvarez Guil ahizpek ez zuten inoiz ongi hartu Isidoro aitak Gimeno iloba hautatzea. Iaz, kontseilari beteranoen babesa lortu zuten lehengusuari funtzio exekutiboak kentzeko, eta orain administrazio kontseiluaren gehiengoa lortu dute lehendakaritzatik botatzeko. Gimenok kontseilari izaten jarraituko du, ordea.

8. Ahizpak jarri dira lehendakaritzan? Ez, azken hilabeteetan kontseilari ordezkari izandakoa hautatu dute, Jesus Nuño de la Rosa. El Corte Inglesen 84 urteko historian, familiakoa ez den lehen buruzagia.

9. Eta borroka bukatu da? Ez. Gimenok jakinarazi du auzitegietara joko duela, eta langileei bidalitako gutunean ziurtatu du «irregulartasunak» azaleratzeagatik bota dutela.]]>
<![CDATA[Zer gertatuko da banku zentralak zorra erosteari uzten dionean?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1860/003/001/2018-06-15/zer_gertatuko_da_banku_zentralak_zorra_erosteari_uzten_dionean.htm Fri, 15 Jun 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1860/003/001/2018-06-15/zer_gertatuko_da_banku_zentralak_zorra_erosteari_uzten_dionean.htm telegrafiatu du Draghik, finantza merkatuetan ahalik eta dardara gutxien eragiteko.

Prozesu luzea izango da, gorabeherak izan daitezke, baina pentsatzekoa da hiru ondorio hauek izango dituela:

INTERES TASAK IGOKO DIRA



Atzoko iragarpenak berak eragin dezake interes tasa errealak igotzen hastea; ez banku zentralak finkatutakoak, horiek ez baitira 2019ko udara arte aldatuko, baizik eta horien espektatiben arabera banku komertzialek euren bezeroei kobratzen dizkietenak. Izan ere, QE quantitative easing programaren amaiera lehen urratsa da EBZk diru politika normalago batera itzultzeko. Eta politika normalago horrek interes tasa normalagoak behar ditu, eta ez azken urteetan indarrean izan den %0ko tasa.

Pentsatzekoa da interes tasen igoera lehenik bankuen arteko tratuetan gertatuko dela, eta horren atzetik etorriko dela finantza produktuen interesen igoera. Prozesu motela izan beharko luke, bankuek aldi luze baterako baitute diru merkea ziurtatuta.

Urtebeterako Euriborra 2016ko otsailean sartu zen zenbaki negatiboetan, eta hor egon da orduz gero. Aldaketak oso txikiak izan dira azken hilabeteetan, baina badirudi diruaren prezioak bere behea jada jo duela; azarotik maiatzera -%0,19an izan da, eta ekaineko batezbestekoa, oraingoz, -%0,181 da. Erritmo horretan, oraindik hilabeteak beharko dira tasa positiboak ikusteko. Berri ona da hori mailegu zaharrak dituztenentzat, diferentzial txikiak dituztelako -%0,5 eta %1 artekoak-, baina ez hainbeste mailegu berriagoak dituztenentzat, Euriborra hain txikia izanik, bankuek igo egin dituztelako mailegu aldakorrei ezartzen dizkieten interes tasa finkoak.

Enpresek, herritarrek eta erakunde publikoek ordaintzen dituzten interesak ez ezik, beren aurrezkien truke jasotzen dituzten interesek ere gorantz egin beharko lukete. Gordailuen errentagarritasuna oso apala izan da azkenaldian, eta hori da Alemaniaren kexu nagusia, haiena asko aurrezten duen gizarte bat baita.

ZORRA GARESTITUKO DA



EBZren programaren helburu nagusia izan da interes tasa errealak oso txikiak izatea, herritarrak, enpresak eta, batez ere, gobernuak merke finantzatu zitzaten beren buruak. Helburua lortu du, inolako zalantzarik gabe, eta euroaren iraunkortasunari buruzko zalantzak uxatzeaz gain, ekarri du gobernuek diru pixka bat aurreztu ahal izatea zorraren fakturan, beste gastu produktiboago edo sozialago batzuetan jartzeko.

Arazoa da dopina bukatzean zorrak hor jarraitzen duela eta hura finantzatzea gero eta garestiagoa izango dela, eta beste gastu batzuetara joan beharko lukeen dirua interesak ordaintzera joango dela.

Arazo handia Greziarentzat izango da, orain nahi duelako merkatuetara itzuli, 2018ko abuztuan erreskate programatik ateratzean. Bere BPGaren %178 zor du Greziak, Eurostaten azken datuen arabera.

Arazoa Italiarentzat, batez ere ikusita gobernu eurofobiko baten gertutasunak nola larritu dituen merkatuak eta nola igoarazi dioten arrisku saria. Azken hilabetean 132tik 290 puntura igo da, eta Finantza ministro berriak eurotik atera nahi ez duela iragarri duen arren, oraindik 235 punturen bueltan dago. Hau da, %2,7ko interesa eskatuko diotela inbertsiogileek zorraren truke. Horrek asko garestituko du euroguneko zorrik handienari aurre egitea -2,26 bilioi euro, edo BPGaren %131,8-

Eta arazoa Espainiarentzat ere, azken lau urteetan %3 inguruko hazkundea izanagatik jarraitzen duelako defizit handiarekin eta zorretik tiraka kontuak orekatzeko: 1,14 bilioi zor zituen 2017aren amaieraren, BPGaren %98,3.

EUROA INDARTUKO DA



AEBetako Erreserba Federala bere interes tasak igotzen hasi zenetik gora egin du dolarraren balioak, inbertsiogileak merkatu arriskutsuagoak utzi eta dolarretan salerosten diren aktibo errentagarri eta seguruak bilatzen hasi direlako. Horrek azaltzen du, besteak beste, Argentinako pesoaren eta Turkiako liraren amiltzea. Euroan ere izan du eragina: azken hilabeteetan bere balioaren %5 galdu du dolarrarekin, eta atzo ere beste zentimo bat kendu zion euroari (1,16 dolar). AEBetan ere interes tasak igotzen ari direnez -%2ra, herenegun-, baliteke euroak dolarrarekiko balioa galtzea oraindik ere aldi batez, baina interes tasa errealak igotzen diren heinean, logikoa litzateke eurotan salerosten diren aktiboak ere erakargarriagoak bihurtzea eta euroa indartzea. Gehiegi ez izatea espero du EBZk, esportazioei ez kalte egiteko 1,20 dolarreko trukea gogoko baitu.]]>
<![CDATA[Abenduan utziko dio EBZk zorra erosteari]]> https://www.berria.eus/albisteak/153320/abenduan_utziko_dio_ebzk_zorra_erosteari.htm Thu, 14 Jun 2018 08:02:32 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/153320/abenduan_utziko_dio_ebzk_zorra_erosteari.htm <![CDATA[Betaurreko, audifono eta ordezko hortz batzuk doan Iparraldean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1757/013/001/2018-06-14/betaurreko_audifono_eta_ordezko_hortz_batzuk_doan_iparraldean.htm Thu, 14 Jun 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1757/013/001/2018-06-14/betaurreko_audifono_eta_ordezko_hortz_batzuk_doan_iparraldean.htm
«Gure herrikideetako askok ez dituzte patologia sinpleak artatzen. Protesietan ordaintzeko geratzen denaren erruz, gure herrikideek ez dute aukera irribarre egiteko, ikusteko, ulertzeko eta normal jateko». Hitz horiekin justifikatu du Emmanuel Macron Frantziako presidenteak protesien kostua estatuaren bizkar jartzea. «Funtsezko konkista sozial bat da, eta neure egiten dudan inbertsio bat», adierazi zuen atzo, Montpellierren, Frantziako Mutualitatearen kongresuan. Frantziako Gobernuaren datuen arabera, 4,7 milioi lagunek uko egiten diote ordezko hortzei, eta beste 2,1 milioik, audifonoei.

Ikusten ez denetan, metala

Berez, Frantziako Gobernuak oinarrizko produktu baten eskaintza negoziatu du protesien egileekin, eta horiek dira herritarrei kosturik gabe eskainiko dizkietenak. Hau da, betaurreko modernoak eta punta-puntako audifonoak nahi dituztenek beren sakeletatik ordaindu beharko dituztela, orain arteko moduan.

Betaurrekoei dagokienez, Gizarte Segurantzak gehienez 95 euro balio dutenak hartuko ditu bere gain, eta 190 eurokoak, berriz, betaurreko progresiboetan. Gobernuak optikoekin negoziatu duenez, 30 eurotik beherako monturak eskainiko dituzte, eta lente sinpleak. Montura garestiagoak nahi dituztenentzat, mutualitateek ehun euro arteko kostua hartuko dute bere gain (150 euro arte orain).

Aho osasunaren arloan, Gizarte Segurantzak 542 euro arteko ordezko hortzak hartuko ditu bere gain. Prezio horretan, ikusgai dauden hortzak zeramikazkoak izango dira, eta metalezkoak, berriz, gutxi ikusten direnak. Kalkulatu dutenez, Gizarte Segurantzak bost urtean 717 milioi gehiago jarri beharko ditu, eta osasun aseguru osagarriek 505 milioi.

Trukean, dentisten sindikatuek lortu dute beren zerbitzu arrunt batzuen prezioa igotzea, hala nola hortzen garbiketa eta txantxarra kentzea.

Entzuteko arazoak dituztenek ere diru asko aurreztu ahal izango dute. Gaur egun, audifono batek batez beste 1.500 euro balio ditu, eta 850 euro geratu ohi dira herritarraren esku. Parisko gobernuak sektorearekin lortutako akordioak prezioak jaitsiko ditu: 1.300 euroko aparailuak eskaini ditu 2019an, 1.100 eurokoak 2020an eta 950 eurokoak 2021ean. Gizarte Segurantzak ere progresiboki hartuko du kostua bere gain: gaur egun, 200 euro baizik ez dira, baina 400era iritsiko da 2021ean. Aseguru osagarriek beren gain hartuko dute gainerakoa.

Hitz polemikoak

Gastu mediku batzuk estatuaren bizkar jartzea neurri sozial bat da Macronen eskutik, eta horrekin egin nahi dio aurre ezkerretik egin dioten kritika nagusiari, hots, lehentasuna eman diela ekonomia liberalizatzeko eta enpresei eta aberatsei laguntzeko neurriei. Baina herritar gehienek ontzat hartuko duten neurriaren iragarpenak berak ere ekarri du polemikarik; izan ere, Montpellierko hitzaldia prestatzen ari zela, gastu sozialari buruz gordinki mintzatzen grabatu dute presidentea: «Diru parrasta bat jartzen dugu gizarte laguntzetan, baina jendea pobrea denean ez da aurrera ateratzen. Pobre geratzen dira pobre jaiotakoak, pobrezian erortzen direnak. Pobreziari aurre hartu behar zaio, eta herritarrei ardura eman pobreziatik atera daitezen. Osasunean, berdin-berdin».]]>
<![CDATA[Macronek FDJ, Engie eta Parisko aireportuak salduko ditu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1818/013/002/2018-06-14/macronek_fdj_engie_eta_parisko_aireportuak_salduko_ditu.htm Thu, 14 Jun 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1818/013/002/2018-06-14/macronek_fdj_engie_eta_parisko_aireportuak_salduko_ditu.htm
Frantziako Gobernuak oraindik ez du jakinarazi enpresa horien zer zati salduko duen, eta baliteke denbora behar izatea kopuruak jakiteko, ezin baitu hiru enpresa horien akzio gehiago saldu legea aldatu gabe. Araua aldatzeari ekingo dio lehenik, astelehenean aurkeztuko duen lege proiektu baten bidez.

Jakina da, ordea, Parisek zer egin nahi duen pribatizazioen bidez lortuko duen diruarekin: zati bat zorra kitatzeko erabiliko du, eta beste bat enpresetan I+G sustatzeko funts publiko bat sustatzeko.

Frantziako Estatuak ADPtik eta Engietik lortuko du diru gehien. Bi taldeak jada partzialki pribatizatuta daude -Engieren heren bat gordetzen du, eta ADPren %50,6-, eta burtsan kotizatzen dute. Akzio publikoek 16.700 milioi euro balio dute. FDJn, berriz, estatuak bere esku dituen akzioek 3.100 milioi balio dute (FDJren %72).

SNCF, publiko

Asteartean Les Echos egunkariari eskainitako elkarrizketan, Bruno Le Maire Finantza ministroak argi utzi zuen arrazoi ideologikoak ere badirela enpresak pribatizatzeko: «Uste dugu estatuak hobeto defendatzen duela interes publikoa arauen bitartez enpresen kapitaletan izaten baino». Horrek ez du esan nahi, ordea, Macronen gobernuak uko egiten diela parte hartze publiko guztiei. «Subiranotasun nazionalari dagozkion jardueretan egon behar du estatuak, hala nola nuklearrean eta defentsan, baina baita SNCFren moduko zerbitzu publiko nagusietan ere».]]>
<![CDATA[Etxeen salmenta %10 hazi da urteko lehen lau hilabeteetan]]> https://www.berria.eus/albisteak/153210/etxeen_salmenta_10_hazi_da_urteko_lehen_lau_hilabeteetan.htm Tue, 12 Jun 2018 13:52:10 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/153210/etxeen_salmenta_10_hazi_da_urteko_lehen_lau_hilabeteetan.htm %6,1 garestiago saldu zirela etxebizitzak Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, eta %2,1 garestiago Nafarroan. Kopuruan bezala prezioetan ere, etxebizitzen prezioek 2007an jo zuten goia, eta 2014an behea. Nafarroan %47 merkatu ondoren, eta Araba, Bizkai eta Gipuzkoan %40. Harrezkero, garestitzen ari dira prezioak: Nafarroan, %0,6 igo ziren 2015ean, %1,7 2016an, eta %2,2 iaz; Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, berriz, %1, %2,6 eta %5,2. ]]> <![CDATA[Sanchezen astronautak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1740/020/001/2018-06-10/sanchezen_astronautak.htm Sun, 10 Jun 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1740/020/001/2018-06-10/sanchezen_astronautak.htm desinfektatzaileak, giza eskubideak ahazten dituztenak, kirola gorrotatzen duten Kirol ministroak, kupoaren etsaiak eta beste astronauta batzuk sartuko dira ostiralero Moncloan. Eta haiek guztiek behar baino gehiago gastatzeko tentaziorik izan ez dezaten, Nadia Calviño Ekonomia ministroa eta Maria Jesus Montero Ogasunekoa. Erabaki ekonomiko bakar bat hartu aurretik ere nahiko garbi dago zer ez duten egingo: egoera irauli. «Bai, ahal da!», abestu zuten Podemoseko diputatuek Mariano Rajoy historiaren zakarrontzira botatzen lagundu zutela ikusita; traizioaz hitz egiten dute orain.

Diruaren kutxa eta giltza Monterok izango baditu ere, Calviñoren aukeraketarekin argi utzi du Sanchezek ez duela ortodoxiatik ateratzeko asmorik. Calviño azken urteetan Europako Batzordeko aurrekonturako zuzendaria izan da, eta ustekabe gutxi iritsi ohi da handik.

Europari begira egindako keinua da Sanchezek Calviño hautatu izana. Haren bidez esan nahi die Junckerri, Merkeli eta Macroni ez dezatela pentsatu Mediterraneo osoa berdina denik; Espainia ez dela Italia, eta kasualitate hutsa dela aste berean Erroman eta Madrilen nagusi berriak izatea. Italiarrak dira euroa hautsi dezaketenak eta bazter nahasleak; espainiarrak, berriz, zintzoak, eta ez dira gauza arraroetan hasiko, gobernua independentisten eta Podemosen eskutik lortu arren. Bruselan, noski, pozarren hartu dute izendapena. Partida hasi aurretik ere, Madril irabazten doa.

Eta horrek zer esan nahi du? Espainiako Gobernuaren lehentasuna izango dela kontu publikoak orekatzea. Aurreko gobernuak agindu zion Bruselari defizit publikoa urtetik urtera jaitsiko zuela, eta 2021. urterako kenduko zuela; nekez bilatuko du gobernu berriak beste ezer.

Berri txarrak pentsiodunentzat

Beste era batera esanda, gastua handitzeko politikek jai daukate. Euskal Herriko kaleetan astero 1.080 euroko gutxieneko pentsioaren alde manifestatzen diren pentsiodunek presta ditzatela abanikoak udan, aterkiak udazkenean, berokiak neguan eta xirak udaberrian, lana badutelako hurrengo hilabeteetarako. Aurten eta datorren urtean erosteko ahalmena ez galtzearekin moldatu beharko dute, eta, 2020tik aurrera, ikusiko dugu. Sanchezen helburua ez dago hain urrun; zentsura mozioarekin lortu du PSOE lozorrotik ateratzea eta zentroan kokatzea. Hurrengo hauteskundeetarako kanpaina egitea da, funtsean, oraingo gobernuaren helburua.

Madrildik jasoko ez dutena Gasteizen eta Iruñean eskatzen badute, antzeko erantzuna jaso dezakete. Nahiko balute ere —eta ez dirudi nahi dutenik—, nekez osa ditzakete pentsioak 1.080 euro arte Madrilek gastu arauarekin lepoa estutzen diela. Sar daitezke milioiak eta milioiak foru ogasunen kutxetan, baina orain indarrean dagoen gastu arauaren ondorioz, aurten iaz baino %2,4 gehiago soilik gastatu ahal izan dute Gasteizek eta Iruñeak.

Kontu publikoetan zorroztasuna izango denez, alde ekonomikotik berriak Magdalena Valerio Lan ministroak eman ditzake. Pentsio sisteman aldaketak egin nahi dituela esan du, baina sakoneko erreforma behar du gai horrek, eta 84 diputatuk kopuru txikiegia dirudi hain lan handia aurrera eramateko. Horregatik, aukera gehiago ditu lan merkatuaren erreforma batek. Zer neurritakoa? Nahikoa ezkerretik Podemosi boto batzuk kentzeko, baina ez sakonegia, Kongresuan EAJren eta PDeCATen botoak izateko.

Mahai gainean egongo den beste erreforma bat erkidegoen finantzaketarena izango da, baina ezinezkoa dirudi ezer ateratzea, hauteskunde autonomikoen atarian eta Kataluniaren zauria irekita dagoela. Andaluziako Ogasun kontseilaria zela, Montero ministroak Euskal Herriko erkidegoek gehiago pagatzeko eskatu izan du. Kezkatzeko gutxi dute, ordea, Pedro Azpiazuk eta Mikel Aranburuk, kupoarekin eta ekarpenarekin irekita zeuden auziak ixtea lortu zutelako PPrekin.]]>
<![CDATA[ZTE eta Trump, ituna eta isuna]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2343/020/002/2018-06-10/zte_eta_trump_ituna_eta_isuna.htm Sun, 10 Jun 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/2343/020/002/2018-06-10/zte_eta_trump_ituna_eta_isuna.htm
2. Eta zer ikusirik du Txinako enpresa batek Trumpekin? Asko. Aste honetan onartu du AEBei 850 milioi euroko isun bat ordaintzea, herrialde hartako enpresekin negozioak egiten jarraitu ahal izateko. Funtsezkoa da arazoa ZTErentzat, Qualcomm eta beste hornitzaile estatubatuarren beharra baitu. Gainera, beste 350 milioi erreserbatuko ditu, aurrerago egin ditzakeen balizko arau hausteak estaltzeko. Zuzendaritza osoa aldatu beharko du.

3. Zergatik zuen arazoa AEBekin? Trumpen beste kapritxo bat? Ez, haren agintaldia hasi aurreko arazo bat da, eta, ezohikoa bada ere, Trumpek gehiago egin du gatazka konpontzeko, hura sakontzeko baino.

4. Zein da, orduan, afera? Kontua da ZTEk hautsi egin zuela AEBek Iranekin eta Ipar Korearekin tratuak egiteko debekua. AEBetako enpresen osagaiak zituzten ekipamenduak saldu zizkien. Gainera, iaz AEBekin tratua egin zuen bahimendua hautsi zuten burukideak zigortzeko, baina Txinako enpresak ez zuen agindutakoa bete. Mila milioi euroko isuna adostu zuten orduan.

5. Isun baten eta bestearen artean, diru asko da. Arriskuan jartzen al du ZTE? Ez. Arrisku handiagoa zuen AEBetan osagaiak ez erosi ahal izatea. Dirua badu ZTEk. Iaz 675 milioi euro irabazi zituen Txinako enpresak, eta 4.000 milioiko diru erreserba du. Dirua baino arazo handiagoa du buruzagitza guztia aldatu beharko duela eta balizko bezeroen artean konfiantza galdu duela. AEBetan telefono gehien saltzen duten konpainien artean laugarrena zen azkenaldian zen ZTE, baina lortu duen publizitate txarrak ez dio lagunduko posizio horri eusten.

6. Oraindik ez didazu azaldu Trumpek zer ikusia duen kontu honetan guztian. Tratua berak bultzatu zuela, eta horri esker kendu diola Merkataritza Idazkaritzak ZTEri zazpi urtez AEBetako osagaiak erosteko debekua.

7. Zergatik egin zuen hori Trumpek? Xi Jinping Txinako presidenteak eskatu ziolako, merkataritza kontuetan dituzten desadostasunak blokeatzeko. Egurra eman diote horregatik alderdi errepublikanotik bertatik, Pekinekiko negoziazioetan bere alde zuen karta bat merke oparitu duelako.]]>
<![CDATA[CELen arazoek ez dute eragotzi papergintzak salmentak handitzea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1967/017/001/2018-06-08/celen_arazoek_ez_dute_eragotzi_papergintzak_salmentak_handitzea.htm Fri, 08 Jun 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1967/017/001/2018-06-08/celen_arazoek_ez_dute_eragotzi_papergintzak_salmentak_handitzea.htm
Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako paperaren klusterrak, Clusterpapelek, atzo egin zuen bere urteroko batzarra. 21. aldia izan da, 1998ko martxoan osatu baitzen paperaren industria biltzen duen elkartea. Sektorea izugarri aldatu da orduz gero, atzerriko enpresen lehia gogorrak klusterraren sortzaile askoren desagerpena ekarri duelako. Echezarreta, Amaroz, Leizaran eta beste askoren bidea egiteko zorian izan da aurten CEL, Enkarterriko eta Araialdeko lau lantegi biltzen zituen taldea. Lan gatazka gogor baten ondoren, Lucart multinazional italiarrak erosi zuen urtarrilaren 31n. CELeko 250etik gorako lantaldetik 145 inguru geratzen dira orain.

Langile gehiago

CEL jada ez da agertzen Clusterpapelen kideen zerrendan, baina geratzen diren ekoizleek lortu dute salmentak handitzea: 2016an 1.041 milioi euroren fakturazioaren berri eman zuen klusterrak, eta 1.115 milioira igo zuen iaz (+%7,1). Horietatik 762 milioi euro dagozkio sektorearen bizkarrari, paper eta paper orearen ekoizleei (+%4,8). Hornitzaileek (basogintza enpresak, makinen egileak, ingeniaritzek...) 247 milioiren salmentak izan zituzten (+%25), eta 106 milioira iritsi ziren papera eraldatzen dutenek (-%9,4).

Klusterrak 2.229 enplegu aldarrikatu zituen iaz, eta 2.157 aurten, baina kideen kopuruan izandako aldaketen ondorio dela dio, oraingo bazkideek %7 handitu baitute beren lantaldea. Lan finkoa eskaintzen dute gehienek: langileen %92k kontratu mugagabea dute. Zeharka paperaren sektoreak beste 6.500 enplegu sostengatzen ditu. EAEko BPGaren %1 dakar, eta industriaren BPGaren %8 inguru.

Arazoak kostuekin

2011. urteaz geroztik, urtero, salmenten erdiak baino gehiago Hego Euskal Herritik eta Espainiatik kanpo egiten dituzte klusterreko kideek. Iaz 602 milioi izan ziren (%54). Batez ere Europan saltzen dute (%59), baina gero eta merkatu gehiago aurkitu dute Ekialde Erdian eta Afrikan (%14), Asian (%14) eta Amerikan (%13). Baina urruneko merkatuetan saltzeko arazo bat dute paper ekoizleek: euroa indartsu dagoela dolarrarekin alderatuz gero.

Beste muga bat lehengaien prezioa da. «Handia da lehengaien merkatuarengatik dugun kezka. Prezioak handitu nahian dira, kostuen garestitzea konpentsatzeko». 2017an bezala, papera egiteko lehengai nagusiak —zuntz luzeko eta motzeko orea—garestitzen ari dira aurten ere. «Egoera horrek eragin du Europan papera eta orea egiteko hainbat lantegi ixtea».]]>
<![CDATA[AEBen aurkako zigorrak uztailean jarri nahi ditu indarrean Bruselak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1736/014/001/2018-06-07/aeben_aurkako_zigorrak_uztailean_jarri_nahi_ditu_indarrean_bruselak.htm Thu, 07 Jun 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1736/014/001/2018-06-07/aeben_aurkako_zigorrak_uztailean_jarri_nahi_ditu_indarrean_bruselak.htm
Hasiera batean 2.800 milioi euroren inportazioak zergapetuko ditu EBk. Produktu ikoniko asko daude zerrenda horretan —bourbon whiskia, jeansak, Harley Davidson motorrak, kakahuete krema...—, baina baita produktu arruntagoak ere, hala nola tabakoa, luxuzko itsasontziak eta laranja zukua. Zerrenda horrek badu ezaugarri bat: horietako gehienak Trumpen alde bozkatu zuten lurraldeetan ekoizten dira. Hau da, AEBetako presidentearen hautesleei bereziki emango die min muga zergen ondorioz gutxiago esportatzen badituzte.

Atzo abian jarritako muga zergei beste batzuk segi diezaiokete aurrerago, EBk Munduko Merkataritza Erakundean AEBen aurka jarritako salaketak aurrera egiten badu. Guztira 6.400 milioi euroren inportazioak ditu jomugan Bruselak, kalkulatu duelako Europaren esportazio horiek egingo dietela kalte AEBek altzairuari eta aluminioari ezarritako tarifei.

Azken muga zerga horiek «legez kanpokoak» direla berretsi zuen atzo Maros Sefcovic lehendakariordeetako batek. Europaren erantzuna, berriz, «bat dator» MMEren arauekin, «geure industriak eta interes legitimoak defendatzeko» hartutako neurriak direlako.

Denak ados zigorrekin

Batzordeko beste presidenteordeak, Jyrki Katainenek, ziurtatu zuen EBko kide guztiak bat datozela atzo proposatutako isunekin. Hasiera batean Alemania nahiko uzkur zegoen, batasuneko esportatzaile nagusia izanik hark duelako gehien galtzeko AEBekin merkataritza gerra hasten denean. Baina azken asteotan Trumpi gogor erantzuteko tesiarekin bat egin du Berlinek ere.

Are gehiago, Washingtonen merkataritza politika protekzionistari aurre egiteko prest daudenen koalizio bat beharrezkoa dela esan zuen atzo Angela Merkel Alemaniako kantzilerrak. Espresuki Kanada eta Mexiko aipatu zituen, biak ala biak ari direlako NAFTA Ipar Amerikako Merkataritza Librerako Akordioa AEBekin berriro negoziatzen, Trumpek horretara behartuta. Negoziazioak aspaldi bukatu nahi zituen Etxe Zuriko maizterrak, baina Kanadak eta Mexikok ez dute uste bezain erraz amore eman.

Horregatik beragatik, bere iparraldeko eta hegoaldeko auzoen altzairu eta aluminio inportazioei ere muga zergak ezartzen dizkie AEBek ekainaren 1az geroztik. Kanada da kaltetuena, hura baita AEBetan altzairu gehien saltzen duena. MMEra jo du, oraingoz.

Mexikok, berriz, asteartean jakinarazi zuen %15 eta %25 arteko muga zergak jarriko dizkiela AEBetako bourbonari, sagarrei, gaztari eta txerrikiari. AEBetatik erosten dituen produktu nagusiak —soja eta artoa— salbuetsi ditu, bere abeltzaintzari kalte ez egiteko.]]>
<![CDATA[Kalte-ordainen Espainiako legedia ez dela baztertzailea dio orain Luxenburgoko Auzitegiak]]> https://www.berria.eus/albisteak/152920/kalte_ordainen_espainiako_legedia_ez_dela_baztertzailea_dio_orain_luxenburgoko_auzitegiak.htm Tue, 05 Jun 2018 08:20:29 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/152920/kalte_ordainen_espainiako_legedia_ez_dela_baztertzailea_dio_orain_luxenburgoko_auzitegiak.htm Duela ia bi urte esan zuen "baztertzailea" zela kaleratze objektiboetan hogei eguneko kalte-ordaina jasotzea kontratu mugagabea zutenek, eta hamabikoa, berriz, aldi baterako kontratua zutenek. Luxenburgon egoitza duen auzitegiak ez zuen esan zenbatekoa izan behar zuen kalte-ordaina, soilik berdina izan behar zuela bi kasuetan. Orain, ordea, ziurtatu du ez duela modu justifikatu gabean inor baztertzen. ]]> <![CDATA[Maiatzak 11.000 kotizatzaile gehiago ekarri ditu Hego Euskal Herrira]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1781/014/001/2018-06-05/maiatzak_11000_kotizatzaile_gehiago_ekarri_ditu_hego_euskal_herrira.htm Tue, 05 Jun 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1781/014/001/2018-06-05/maiatzak_11000_kotizatzaile_gehiago_ekarri_ditu_hego_euskal_herrira.htm
Irakurketa baikorragoa baimentzen du, berriz, kotitzaileen kopuruarenak, aurreko urteetan baino gehiago hazi delako: batez beste, apirilean baino 11.056 langile gehiagok kotizatu dute Gizarte Segurantzan.

Datu horri heldu dio Miguel Laparra Nafarroako Gizarte Eskubideetako lehendakariordeak atzoko datuen irakurketa positibo bat egiteko: «Nafarroan 2008an zeuden enplegu mailetara itzuli gara. […] Biztanleria aktiboa modu nabarmen batean ari da hazten».

LANGABEZIA

Emakume aurpegia du

Ohikoa bilakatzen ari denez, ekonomiaren suspertzeak mesede handiagoa egin die gizonei emakumeei baino. Maiatzean langabezia erregistratuaren zerrenda utzi duten hiru lagunetik bi gizonezkoak dira (-2.097), eta herenak soilik emakumezkoak (-1.189). Langabeen %57,5 dira emakumeak, eta %14,1eko langabezia tasa dute; gizonen artean, berriz, %9,5era ere ez da iristen tasa. Aurreko hilabeteetan sindikatuek azpimarratutako bilakaera gogorarazi dute orain gobernuek ere. «Beharrezkoa da emakume gehiago sartzea lan munduan, enplegu eskaintzen zati handiago bat baliatzen ari direlako gizonezkoak», ziurtatu du Beatriz Artolazabal Jaurlaritzako Enplegu sailburuak.

Lurraldeei erreparatuz gero, hilabete hobea izan da Nafarroan (-1.183) eta Bizkaian (-1.419), baina azken horrek du langabezia tasarik handiena: %13,2 Bizkaiak, %12,8 Arabak, %10,8 Nafarroak eta %9,6, aldiz, Gipuzkoan.

Zerbitzuetan urritu dira gehien langabeak (-2.165), baina udaberriko lanek ohi ez duen pisua eman dio nekazaritzari ere, batez ere Nafarroan (-200) eta Araban (-146). Baina sasoiaren arabera gorabehera handia izan ohi duten bi sektore horiek alde batera utzita, nabaria da eraikuntzan (-407) eta industrian (-346) jaitsiera oso jarrai bat duela langabeziak.

AFILIAZIOA

2008ko mailara iristear

Jada 1.233.855 lagunek kotizatzen diote Gizarte Segurantzari Hego Euskal Herrian, iaz baino 27.434 gehiagok. Erritmo honetan jarraituz gero, aurki iritsiko da 2008ko egoerara. Urte horretan, batez beste, 1.250.000 kotizatzaile izan ziren.

Soldatadun arruntak dira langile berri gehienak, ia-ia ez dagoelako aldaketarik gainontzekotan: autonomoak 220.000ren bueltan dira azkenaldian, 37.000 inguru etxeko langileak, 4.000 arrantzaleak eta 8.000-9.000 nekazariak, urtaroaren arabera.

KONTRATAZIOA

Sasoikako enpleguak

Sasoikako enplegu asko sortu ohi da udaberrian, eta hori antzeman du Lanbidek: bere eremuan ostalaritzako 3.943 kontratu egin dira eta lehen sektoreko 2.285. Behin-behineko kontratuak dira gehienak (%91,3) eta horrekin kezka handia azaldu dute sindikatuek. «Egungo suspertze eredua baztertzailea eta prekarizatzailea da, eta urteko sasoi honetan asko okertzen dira bere ondorioak», ziurtatu du LABek, eta behin-behinekotasunak produktibitatea «galgatzen» duela gehitu. Confebaskek, berriz, nabarmendu du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan azken urtean kontratu mugagabeak %38,3 hazi direla, eta %0,8 aldi baterakoak.

LANGABEZIA SARIA

Gero eta gutxiagoentzat

Urratsez urrats, handitzen ari dira langabezia saririk jasotzen ez duten langabeen kopurua. Iazko apirilean %61,6 ziren ezertarako eskubidea ez zutenak, eta aurtengoan, berriz, jada %62,2 dira. Sari arrunta jasotzen duten langabeen %22,4k, eta subsidioa %13,1ek.]]>
<![CDATA[Serge Dassault, armak, botoak eta egunkariak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2343/020/002/2018-06-03/serge_dassault_armak_botoak_eta_egunkariak.htm Sun, 03 Jun 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/2343/020/002/2018-06-03/serge_dassault_armak_botoak_eta_egunkariak.htm
1. Dassault? Ezaguna egiten zait izen hori. Agian Angeluko kale nagusietako bat delako. Eta ez da kasualitatea Lapurdiko herri horretan egotea, hiribide horretan baitago Dassault lantegia, Ipar Euskal Herriko industria handienetako bat. 900 langilerekin. Falcon hegazkin zibilen eta Rafale abioi militarren zatiak egiten dituzte Angelun.

2. Eta sortzailea hil da orain? Ez. Enpresa Serge Dassaulten aita Marcelek sortu zuen. Berez Bloch abizena zuen familiak, baina II. Mundu Gerraren ondoren aldatu zuen. Marcel aita, judua, Buchenwald kontzentrazio esparrura eraman zuen Gestapok, baina onik irtetea lortu zuen.

3. Aitaren itzalean egindako enpresaburu bat. Neurri batean, baina soslai propioa zuen. Hasteko, aitak ez zizkion gauzak erraztu, eta enpresaren adar elektronikora erbesteratu zuen semea. Enpresa Olivier bilobaren esku utzi nahi izan zuen, baina ez zuen lortu, eta 1986an, Marcel hiltzean, Sergek ordezkatu zuen, jada 61 urte zituela.

4. Eta erretiroa hartu zuen... Ez, jauna, hil arte lan egin du enpresan, baina denbora izan du politikan, prentsan eta ustelkeria kontuetan nahasteko.

5. Banan-banan. Ustelkerian? Bai. 1998an bi urteko espetxe zigorra ezarri zioten, Belgikan, Agusta-Dassault kasuan. Iazko otsailean, berriz, atzerriko kontuetan ogasunari milioika euro ezkutatzeagatik zigortu zuten, eta datorren astean aztertu behar zuten helegitea. Horri gehitu behar zaio ibilbide politikoan sarri leporatu dioten eroskeria

6. Eroskeria? Bai. Aita eskuineko senataria izan zen, eta semeak ere kargu hori hartu zuen 2004an. Udal politikan 1988an saiatu zen lehenik, Corbeil-Essonnes hiritik «komunistak botatzeko». 1995an lortu zuen helburua, oposizioaren arabera, botoak erosteko sare baten bidez. Ikerketapean zegoen.

7. Kazetari ere esan duzu. Le Figaro egunkari kontserbadorea erosi zuen Dassaultek, bere iritzia plazaratzeko bozgorailu izan zedin. Erredakzioak urtean behin iruzkin bat egitera mugatu zuen nagusiaren jarduna, baina onartu behar izan zuen tartean behin haren iritzia entzutea.]]>
<![CDATA[Urteko lehen hiruhilekoan enpleguaren sorkuntza bizkortu da Nafarroan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1833/014/001/2018-06-01/urteko_lehen_hiruhilekoan_enpleguaren_sorkuntza_bizkortu_da_nafarroan.htm Fri, 01 Jun 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1833/014/001/2018-06-01/urteko_lehen_hiruhilekoan_enpleguaren_sorkuntza_bizkortu_da_nafarroan.htm
2018ko lehen hiruhilekoan zerbitzuak izan dira Nafarroako ekonomiaren motorra. %4,4 hazi dira, aurreko hiruhilekoan baino hamarren bat gehiago. Zerbitzuen artean, merkatuko zerbitzuak dira indartsuenak (%4,4). Are gehiago bizkortu da eraikuntza, %1,8tik %2,2ra. Etxebizitza gehiago eraikitzen hasteak biziberritu du sektore hori, herri lanetan ez baita hazkunderik.

Motelago doa industria, hazkunde erritmoa %1,6tik %1,8ra igo arren. Baina tasa txikiago horren azpian udaz geroztik Nafarroako industriaren datuak kaskartzen dituen faktore bat dago: VWen modelo berria. Landabengo fabrikak erritmoa bizitu ahala ari da bizkortzen lurralde osoko industriaren datua, haren oso menpekoa baita. Bestela, ongi doa industria, Gizarte Segurantzaren afiliazio datuek erakusten dutenez.

Eskariari dagokionez, kontsumo pribatuak tasa handietan jarraitzen du, baina moteltzen ari da nabarmen (%3,6tik %3,3ra jaitsi da bi hiruhilekotan), eta suspertu, berriz, inbertsioa: %0,4tik %1,5era (bi hiruhilekotan ere bai). Atal horretan, eraikuntzan egiten den inbertsioa da indartsuena (%1,8), ekipamendu ondasunetakoa baino handiagoa (%1,3).]]>
<![CDATA[Gauerdian jarriko dira indarrean Trumpen muga zergak]]> https://www.berria.eus/albisteak/152748/gauerdian_jarriko_dira_indarrean_trumpen_muga_zergak.htm Thu, 31 May 2018 07:21:38 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/152748/gauerdian_jarriko_dira_indarrean_trumpen_muga_zergak.htm kezkaz hartu dituzte muga zergak. ]]> <![CDATA[Bonu jasangarria atzeratu du Jaurlaritzak, arrisku sariaren igoerarengatik]]> https://www.berria.eus/albisteak/152633/bonu_jasangarria_atzeratu_du_jaurlaritzak_arrisku_sariaren_igoerarengatik.htm Tue, 29 May 2018 13:08:11 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/152633/bonu_jasangarria_atzeratu_du_jaurlaritzak_arrisku_sariaren_igoerarengatik.htm Bonu jasangarriak zorpetze mota berri bat dira. Bonu tradizionalekin gertatzen den bezala, inbertitzaileei eskaintzen zaizkie, interes baten truke finantzaketa eskuratzeko. Bonu horien berezitasuna da diru hori zertarako erabiliko den jakinaraziko dela aldez aurretik, eta zorpetzea atera duen enpresak edo administrazioak xede horiek betetzeko konpromisoa hartzen du. Bonu tradizionalaren parekoa da, finantza ikuspuntu huts batetik, baina erabilera jakin bat izango duela agindutako bermearekin.]]> <![CDATA[ELAk eta UGTk akordioa lortu dute Adegirekin Gipuzkoako eraikuntzan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1833/013/001/2018-05-29/elak_eta_ugtk_akordioa_lortu_dute_adegirekin_gipuzkoako_eraikuntzan.htm Tue, 29 May 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1833/013/001/2018-05-29/elak_eta_ugtk_akordioa_lortu_dute_adegirekin_gipuzkoako_eraikuntzan.htm
Akordioak grebarako hotsak itzaliko ditu Gipuzkoan martxan dauden obra handietan. Izan ere, ELAk eta LABek iragarria zuten prest zeudela gelditzeko Anoetako estadioa berritzeko lanak, Zubietako errausteko planta eraikitzekoak eta Topoaren zabaltzekoak. Deskargako autobidea eta AHTa ere sindikatuen jopuntuan zeuden, horietan guztietan lan hitzarmen zaharra urratzen zela gogor salatu baitute sindikatuek.

ELA da, alde handiz gainera, sindikatu nagusia Gipuzkoako eraikuntzan, %60ko ordezkaritza baitu. Gaur emango ditu azalpenak Ascongi-Adegi patronalarekin sinatutakoari buruz.

2009az geroztik berritu ez diren soldata taulak eguneratzea zen hitzarmen berria lortzeko eragozpen handietako bat. KPIaren gaineko igoerekin egin dutela iragarri du Adegik, eta nabarmendu du langile maila batzuen eta besteen soldaten artean zeuden aldeak txikitu egingo direla. LABek, ordea, ziurtatu du langileek ez dutela galdutako erosteko ahalmenaren erdia ere berreskuratuko.

Baina sindikatuek bazuten beste funtsezko eskaera bat: lan hitzarmena sektoreko langile guztiei ezartzea. Salatu izan dutenez, hitzarmena ez betetzea «joera orokorra» zen sektorean, eta ohikoa zen langileei soldata txikiagoak ordaintzea. —lau edo bost euro orduko—, eta «abusuzko» lanaldiak eginaraztea —hamalau ordukoak barne—. Gipuzkoatik kanpoko langileei batez ere ezarri dizkiete lan baldintza kaskarrenak.

Arazo hori konpontzeko «eredu berritzaile» bat lortu dutela aldarrikatu du Ascongi-Adegik. Batzorde bat sortuko dute, eta hura arduratuko da eraikuntza lan pribatu zein publikoetan lan ituna betetzen dela arduratzeaz.

Sindikatuek enpresen jarrerari leporatu izan diote lan itunaren baldintzak ez betetzea, baina erakunde publikoek ere ardura badutela ziurtatu dute, beren obretan prezio txikiegiak eskaintzeagatik. Azken salaketa horri heldu dio patronalak ere: «Derrigorrezkoa eta premiazkoa da lizitazio publikoen prezioak eguneratzea; kostu azpitik daude, askotan». Sindikatuen aspaldiko eskaera bat bere egin du Ascongi-Adegik ere, hots, herri lan publikoen adjudikazioa sektoreko lan hitzarmena betetzeari lotuta egotea. Kontratu pribatuetan ere bete beharrekoa izan behar duela aldarrikatu du.

LABen kexuak

Lan itunaren negoziazioan eskutik joan dira ELA eta LAB, baina bien arteko batasuna azken unean hautsi da. «Akordioa kapitalizatzeko ELAren protagonismo irrikari», egotzi dio ardura LABek, eta ziurtatu du baldintza hobeak lor zitzaketela. LABek uste du hitzarmenak ez duela inolako kostu ekonomikorik aurreikusten ituna betetzen ez duten enpresentzat. «Sortuko duten batzordeak ezin izango ditu obrak bisitatu», kexu da LAB.]]>
<![CDATA[Gipuzkoako eraikuntzan akordioa lortu dute ELAk eta UGTk Adegirekin]]> https://www.berria.eus/albisteak/152600/gipuzkoako_eraikuntzan_akordioa_lortu_dute_elak_eta_ugtk_adegirekin.htm Mon, 28 May 2018 07:23:49 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/152600/gipuzkoako_eraikuntzan_akordioa_lortu_dute_elak_eta_ugtk_adegirekin.htm LABen kexuak Lan itunaren negoziazioan eskutik joan dira ELA eta LAB, baina bien arteko batasuna azken unean hautsi da. «Akordioa kapitalizatzeko ELAren protagonismo irrikari», egotzi dio ardura LABek, eta ziurtatu du baldintza hobeak lor zitzaketela. LABek uste du hitzarmenak ez duela inolako kostu ekonomikorik aurreikusten ituna betetzen ez duten enpresentzat. «Sortuko duten batzordeak ezin izango ditu obrak bisitatu», kexu da LAB.]]> <![CDATA[Bizkor igaroko al dira 891 egun?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1740/020/001/2018-05-27/bizkor_igaroko_al_dira_891_egun.htm Sun, 27 May 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1740/020/001/2018-05-27/bizkor_igaroko_al_dira_891_egun.htm
Behin aberatsentzako eta enpresentzako zerga opari oparoa lortu ondoren, merkataritza politikan jarri du arreta Trumpek. Onartu behar da gai horretan norabide bat baduela AEBetako 45. presidenteak: AEBek gehiago esportatzea eta gutxiago inportatzea nahi du, hartara lortuko duelakoan AEBetan industriak galdutako milioika lanpostuetako batzuk berreskuratzea. Besterik da norabide orokor horretan sigi-saga egiteko joera. Aste honetan ikusi da argi eta garbi: aurreko asteburuan, Trumpek harro erakutsi zuen Txinarekin merkataritza gerra bat ez hasteko akordioa. Astearen amaieran, ordea, Txinak adarra jo dion sentsazioa gailendu da Etxe Zurian, eta Trump «egitura berriko akordio» bat eskatzen hasi da, oraingo bidean «zaila delako ezer lortzea». Funtsean, Pekinek hitzemandakoa beteko duen bermerik ez du Washingtonek; besteak beste, promesa batzuek ez diruditelako egingarriak. Esaterako, Txinak agindu du «masiboki» handituko duela AEBetako nekazaritza produktuen erosketa, baina errealitatea da ezingo duela askoz gehiago erosi. Har dezagun soja: AEBek ekoizten dituzten 40.000 milioi dolarretatik 12.000 milioi doaz Txinara. Hots, erosketa horiek handituta ere, bere horretan jarraituko duela 320.000 milioi euroko merkataritza defizitak. Wilbur Ross AEBetako Merkataritza idazkaria buru-belarri arituko da aste honetan Txinarekin akordioa ixten. Trumpek uzten badio...

Muga zergak, erortzear

Baina norbait Trumpekin kokoteraino badago, Europako Batasuna da hori. Are gehiago aste honetan, jakin duenean Washington aztertzen ari dela auto inportatuei %25eko muga zerga ezartzea. Aliatua —eta aitabitxia— zuenak mespretxuz tratatzen du orain. EBrentzat ere gakoa da bihar hasiko den astea. Ezustekorik ez bada, ostiralean indarrean jarriko dira Trumpen administrazioak Europako altzairu eta aluminio inportazioei ezarriko dizkien muga zergak. Bi luzapen izan dituzte aduana zerga horiek, eta Bruselak ez du espero hirugarrenik. «Pistola lokian zuela» arau komertzial berriak negoziatzeari uko egin dio EBk, eta merkataritza gerra atlantiko baten atarian gaude. Muga zergak altzairuarekin eta aluminioarekin hasiko dira, eta Harley Davidson, bourbon whiskiarekin eta AEBetako beste produktu ikoniko batzuekin jarraituko dute, horiek zergapetuta Trumpen hautesle fidelak zigortu nahi baititu EBk. Estimatzekoa da merkataritza kontuetan batasuna AEBei aurre egiteko prest agertzea, jakinda duintasun horrek galtzaileak ekarriko dituena. AEBetan asko saltzen duten enpresek, Euskal Herrikoak barne, badute kezkatzeko arrazoia. Baita Iranekin tratuetan hasi nahi zutenek ere, Trumpen joko geopolitikoaren erdian harrapatuta.

Trumpena lau urteko amesgaizto bat baizik izango ez delakoan, EBk ez du bere mundu ikuskera aldatu nahi. Merkataritza liberalizatzea ona dela dioen politikari eusten dio, eta, Kanadarekin, Japoniarekin eta Mexikorekin itunak egin ondoren, asteon jakinarazi du Australiarekin eta Zeelanda Berriarekin ere akordioak negoziatuko dituela. Eta 891 egun barru, Trumpen aroa bukatzen bada, sortzen ari den mundu berrian, AEBei aurrea hartu izanaren itxaropenari eutsi dio.]]>