<![CDATA[Iker Aranburu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sat, 18 Aug 2018 23:53:55 +0200 hourly 1 <![CDATA[Iker Aranburu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Gutxi iraun dio arnasak lirari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2018-08-18/gutxi_iraun_dio_arnasak_lirari.htm Sat, 18 Aug 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2018-08-18/gutxi_iraun_dio_arnasak_lirari.htm
Hain zuzen ere, Turkiako auzitegi batek atzera bota zuen atzo Brunson aske uzteko eskaera. Asteartean eta asteazkenean berdin egin zuen Izmir hiriko auzitegiak. 2016ko urrian atxilotu zuten apaiza, Erdoganen aurkako estatu kolpearen ondorengo errepresioan. Espioi bat izatea egozten diote, eta PKKrentzat eta Fethullau Gulen predikatzaile islamikoarentzat lan egitea.

Salaketa horiek faltsuak direla diote defentsa abokatuek, eta haiekin bat egin du Donald Trumpen gobernuak ere. «Ez dugu ezer ordainduko gizon errugabe bat askatzearen truke», esan zuen ostegunean AEBetako presidenteak, eta, orain arte aliatuak izan dituen beste herrialde askorekin aurretik egin bezala, «hainbat urtez AEBez baliatu» izana egotzi zion Turkiari.

AEBetako presidenteak badu interesa gatazka horretan irmo jokatzeko: azaroan berrituko dituzte Ordezkarien Ganbera osoa eta Senatuaren heren bat, eta hauteskunde horietan boto emaile ebanjelisten babesa behar dute hautagai errepublikanoek, orain ganbera batean eta bestean duten gehiengoari eutsi nahi badiote. Haietako bat da Brunson, azken hogei urteak Turkian egin baditu ere. AEBetako lau biztanletik bat da eliza ebanjelisten kide, eta haietako %80 inguruk Trumpi eman zioten botoa, pertsona erlijiosoa ez izan arren eta haren bizitza pertsonala eredugarritzat jotzen ez duten arren.

Brunson nagusiki musulmana den herrialde batean preso egoteak elikatu egiten du ebanjelikoen artean oso zabalduta dagoen ideia bat: erlijio kristaua jazarria dela munduko leku askotan. Trumpek sentimendu hori indartu du, Brunson «kristau handia» dela aldarrikatuta.

Elkarri mokoka

Turkiako lira amiltzearen arrazoi nagusia ez da Brunsonen auzia, baizik herrialde haren hazkunde eredu desorekatua eta atzerriko finantzaketarekiko menpekotasuna. Baina aferak desegonkortasuna areagotu du, historikoki aliatuak izan diren bi herrialde elkarri mokoka aritzeak kalte egin zezakeela uste zelako. Uste hori erabat egiaztatu du AEBen eta Turkiaren artean merkataritza gerra bat pizteak. Ostiralean bota zuen lehen bala; Trumpek, nork bestela. Lira egun penagarria izaten ari zela, AEBetako presidenteak zaurian hazka egin zuen, Turkiako altzairuaren eta aluminioaren inportazioen muga zergak bikoiztuta.

Erdoganek berehala erantzun zuen: %120ko tarifa jarri zion AEBetako alkoholari, %120koa ibilgailuei eta %60koa tabakoari, eta beste produktu batzuen inportazioa ere zergapetu zuen. Gainera, Turkiako presidenteak eskatu zien herritarrei boikota egiteko Appleri eta AEBetako beste enpresa elektronikoei.

Gatazka ez da hor geratuko. Ostegunean, Trumpek Steven Mnuchin Altxorreko idazkariari galdegin zion zigor gehiago presta ditzala. Ankararen erantzuna berehalakoa izan da: zigor gehiago badatoz arma horrekin erantzungo duela ohartarazi zuen atzo Ruhsar Peckant Merkataritza ministroak.

NDF, oraingoz ez

Merkataritza gerraren hotsen artean, lira turkiarrak beste %4 galdu zuen atzo euroarekiko eta dolarrarekiko. Euro batek zazpi lira balio du orain; duela urtebete, 4,1 baizik ez.

Lira ahultzeak arriskuan jarri ditu Turkiako enpresak eta bankuak, haietako asko dolarretan zorpetu baitira dibisa hori erraz sartu zen urteetan. Zor horiek asko garestitu zaizkie orain, eta ez dago hain garbi ordaintzeko gai izango ote diren. Lasai egoteko deia zabaldu du Berat Albayrak Turkiako Finantza ministro eta Erdoganen suhiak, zorrak ordainduko direla. Halaber, Albayrakek ziurtatu du ez dela kapital kontrolik ezarriko dolarren ihesa geratzeko, eta ez dutela NDF Nazioarteko Diru Funtsera joko laguntza eske. Horren ordez, Qatarren dirua jaso du Turkiak.]]>
<![CDATA[Zerga bilketa %3,7 handitu da, eta iazko errekorra hausteko bidean doa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/008/001/2018-08-17/zerga_bilketa_37_handitu_da_eta_iazko_errekorra_hausteko_bidean_doa.htm Fri, 17 Aug 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1877/008/001/2018-08-17/zerga_bilketa_37_handitu_da_eta_iazko_errekorra_hausteko_bidean_doa.htm
Urtarrilaren 1etik uztailaren 31 arte 8.383 milioi euro jaso dituzte foru ogasunek zergetan, iaz epe horretan baino 303 milioi gehiago (+%3,7). Oraingoz, Araba ari da lortzen emaitzarik onenak, han %7 gehiago jaso baitute; Gipuzkoan %3,9 gehiago, eta Bizkaian, aldiz, %3 gehiago.

Urteko lehen hilabeteak tentuz hartu ohi dituzte beti ogasunetako arduradunek, uda arte ez baita argi ikusten nola joango diren bi kanpaina nagusietako bi, errentarena eta sozietate zergarena. Baina uztailean jada gauzak garbiago ageri dira, diru kopuru esanguratsuak sartzen baitira ogasunen kutxetan. Horrela, hilabete bakarrean 2.650 milioi eurotik gora handitu da zerga bilketa, hau da, orain arte bildutakoaren %31 hilabete bakarrean sartu da.

Bada beste datu bat esaten duena komeni dela uztailari erreparatzea: urte osoan aldundiek jasotzea espero zutenaren %57 jada badute kutxetan.

Aitorpen kanpainak amaituta, errenta zergak ia mila milioi euro gehitu ditu uztailean aldundiaren kontuetara. %7,8 handitu da zuzeneko zerga nagusiaren bilketa, egoera ekonomiko hobearen ondorioz. Jende gehiago dago lanean eta sektore batzuetan behintzat hasi dira soldata igoerak hitzartzen.

Igoera are ikusgarriagoa eman du sozietate zergak. Ekainera arte 275 milioi jaso zituzten aldundiek enpresen irabazien gaineko zergarekin, eta uztailean 838 milioira iritsi dira —urte osorako espero denaren %72—. Iaztik hona %15,7 handitu da sozietate zergaren bilketaren bidez jasotakoa, eta ezustekoa ere bada, aldundiek eta Jaurlaritzak oso zuhur jokatu eta %1,7ko igoera bakarrik aurreikusi baitzuten. Abuztua hilabete garrantzitsua izango da zerga horrentzat ere, orduan zenbatuko baitituzte enpresa askoren ekarpenak.

Aurten bilketa handitzea oso esanguratsua izango litzateke, iazkoa oso urte berezia izan zelako foru aldundientzat. Espainiarekin kupoari buruzko auzia konponduta, 600 milioi gehigarri sartu ziren 2017an aldundien kutxetan, BEZ zergaren egokitzapenengatik. Aurten ez da aparteko ordainketa hori izango, eta edozein igoera zergadunen patriketatik aterako da.

Erreforma, Espainian

Patrika horietako batzuetan gehiago arakatzea da, hain zuzen ere, PSOE eta Unidos Podemos Madrilen negoziatzen ari direna. Pablo Iglesiasen taldeak bultzatuta, sozialistak prest daude orain zerga presioaren igoera bat negoziatzeko. Horrela lortu nahi dute Unidos Podemoseko diputatuek Espainiaren defizit muga berria onartzea, eta, horren ondoren, 2019rako aurrekontu proiektu bat negoziatzea. Lortuko ez balute, Pedro Sanchezen gobernua behartuta legoke beste urtebetez Mariano Rajoyren azken aurrekontuarekin funtzionatzera. 2018an hori ari da egiten, neurri handi batean, EAJk behartuta, jeltzaleek ez zutelako galdu nahi PPrekin hitzartutakoa.

Zerga erreforma horren helburua 6.000 milioi euro gehiago biltzea da, atzo Adriana Lastra Espainiako Kongresuko PSOEko bozeramaileak azaldu zuenez. «Aberastasun handiek eta korporazio handiek» gehiago pagatzea nahi dute, PPrekin «behar baino gutxiago» ordaindu baitzuten. Unidos Podemosek PFEZ zerga igo nahi die errenta handienei, eta ziurtatu nahi du enpresa handiek gutxienez beren irabazien %15 ordaintzea sozietate zergan. Lehenengoari buruz zalantza batzuk baditu PSOEk, baina gutxiago bigarrenarekin.

Errenta eta sozietate zergak batzar nagusien eta Nafarroako Parlamentuaren eskumena dira Hego Euskal Herrian, eta ez dute, zuzenean, eraginik izango hemen. Besterik da, batzuetan gertatzen den bezala, Madrilen egindako aldaketak hurrengo epe batean Hegoaldean ere ezartzea. Zuzenean eragingo lukete, ordea, zeharkako zergetan eginiko aldaketek. Gasolioaren gaineko zerga igotzeak, esaterako.]]>
<![CDATA[Lira ez dago bakarrik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/008/001/2018-08-15/lira_ez_dago_bakarrik.htm Wed, 15 Aug 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1877/008/001/2018-08-15/lira_ez_dago_bakarrik.htm
Dibisa bakoitzaren erorialdiaren atzean arrazoi partikularrak daude. Baina denek dute arrazoi komun bat: mundu aberatseko diru politikaren aldaketa. Kasu honetan, zehatzago esateko, AEBetako interes tasak igo izana. Diru merkearen garaian errentagarritasun handiagoaren bila beste herrialdeetara joandako dirua AEBetara itzultzen ari da, interes tasa handiagoek irabazi tartea handitzen dietelako, eta herrialde pobreagoek ematen duten baino segurtasun handiagoarekin.

Argentina da, ziur asko, Turkiarekin batera kezkarik handiena sortzen duen herrialdea. Berez, Nazioarteko Diru Funtsak abuztuaren 9an argitaratutako txosten batek ziurtatu du bi herrialde horiek direla finantza krisi bat izateko hautagai nagusiak. Mauricio Macri Argentinako presidenteak NDFri laguntza eskatu zion joan den maiatzean, jakin arren erakunde horrek ospe txarretan txarrena duela argentinarren artean, 2001eko krisi latza haren diru politika zurrunari egozten baitiote.

NDFren esku hartzeak ez du eten, ordea, Argentinako pesoaren balio galera, eta astelehenean interes tasak %40tik %45era igo zituen BCRA banku zentralak. Inoizko maila txikienean dago pesoa: dolar bat, 29-30 peso. Azken urtean %42 galdu du AEBetako diruarekiko, lira turkiarrak adina. Funtsean, arazo berak dituzte Argentinak eta Turkiak: biek atzerriko diruaren beharra dute beren burua finantzatzeko, eta bietan inflazioa arazo handia da. Argentinan, %30era da iristekoa urte bukaeran, besteak beste, Macriren gobernu liberalak hainbat produktuk zuten diru laguntza publikoa txikitzea erabaki duelako.

Laguntza horiek kentzearekin bat dator NDF, defizit publikoa murrizten lagunduko diotelako. Ildo horretan, beste erabaki baten berri eman zuen atzo Buenos Airesek. Soja olioaren eta irinaren esportazioei ezarri behar zien zerga jaitsiera sei hilabetez atzeratu du, eta espero du 2.000 milioi euro aurreztea horrekin. Soja da Argentinako esportazio nagusia, eta haren ekoizleek eragin handia dute boterearengan. Soja ekoizleek bost greba egin zituen Cristina Fernandezen gobernuaren aurka, hark sojaren esportazioa zergapetzea erabaki zuelako.

India, hazten baina larri

Argentinaren ekonomiaren ahultasuna ez da gauza berria, baina harrigarriagoa da India krisi ekonomiko batekin lotzea, herrialde hura izanik handienen artean gaur egun gehien hazten ari dena, Txinaren gainetik. Baina, astelehenean, Indiako diruak, errupiak, inoiz dolarrarekiko izandako baliorik txikiena izan zuen: dolar bat, 70 errupia. Turkiaren kasuan bezala, kontu korronteko defizit handia da erorialdi horren arrazoi nagusia, hots, atzerrira doazen produktuak eta kapitalak txikiagoak direla atzerritik sartzen zaizkionak baino. Zulo horren arrazoietako bat petrolioaren garestitzea da, Indiak menpekotasun handia baitu inportatutako petrolioarekiko.

Narendra Modi lehen ministroak ziurtatu du errupia indartsuago bat nahi duela, baina badira oraingo mailarekin gustura daudenak ere: industria. Diru merkeari esker azken urteetan galdutako esportazioak berreskura ditzaketela ohartarazi dute, eta horrela eskulangintzan inbertsioak handituko dituztela diote.]]>
<![CDATA[Applerik ez erosteko eskatu die Erdoganek turkiarrei]]> https://www.berria.eus/albisteak/155580/applerik_ez_erosteko_eskatu_die_erdoganek_turkiarrei.htm Tue, 14 Aug 2018 14:38:36 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/155580/applerik_ez_erosteko_eskatu_die_erdoganek_turkiarrei.htm lira turkiarraren amiltzea, eta ez Turkiako ekonomiaren desoreken ondorio. Washingtonekiko gatazkan beste fronte bat ireki du gaur goizean buruzagi islamistak: boikotarena. Turkiarrei eskatu die AEBetako produktu elektronikorik ez erosteko. "Haiek iPhone badute, beste aldean Samsung dago", esan die AKP bere alderdiko kideei. "Turkian, gainera, Vestel Venus telefonoak ditugu". Iruzkin horiek Vestel Venusen akzioen gorakada eragin dute. Donald Trumpen gobernua Erdoganenari presio egiten ari zaio azken asteotan, Andrew Brunson apaiz ebanjelista aska dezan -terrorismoa egozten dio Ankarak, Erdoganen aurkako 2016ko estatu kolpea sustatu zuelakoan-. Erdoganek askatzeari uko egin dionez, haren gobernuko kide batzuen aurkako zigor ekonomikoak indarrean jarri ditu Trumpek, eta muga-zerga gehigarriak jarri dizkie altzairu eta aluminio turkiarraren inportazioei. Washingtonen presio neurrien aurrean tinko eutsiko diola aldarrikatu du gaur Erdoganek. "Zer ari zara egiten? Zer lortu nahi duzu? Jakin beharko zenuke: nazio honen izaera ez da amore ematen duten horietakoa", esan dio AEBetako Gobernuari. ]]> <![CDATA[Inflazioa %2,3 da oraindik ere, Hegoaldean]]> https://www.berria.eus/albisteak/155578/inflazioa_23_da_oraindik_ere_hegoaldean.htm Tue, 14 Aug 2018 13:36:46 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/155578/inflazioa_23_da_oraindik_ere_hegoaldean.htm <![CDATA[Erdoganen krisi partikularra]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/009/001/2018-08-14/erdoganen_krisi_partikularra.htm Tue, 14 Aug 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1893/009/001/2018-08-14/erdoganen_krisi_partikularra.htm krisi hitza esaldi bakarrean agertzen hasi dira, gero eta ozenago. Kurduen aurkako indarkeria, kazetarien atxiloketa, askatasun demokratikoen bortxaketa eta halako krisi politikoak ohikoak izan dira Recep Tayyip Erdogan boterean denetik -eta aurretik ere bai-, baina ez da hain ohikoa haren izena krisi ekonomiko batekin lotzea. Horrela gertatzen ari da orain, eta lira turkiarraren amiltzea da krisi horren arrasto nagusia: azken urtean balioaren %47 galdu du euroarekiko, eta %49 dolarrarekiko. Gainera, balizko krisiaren errudunetako bat presidentea bera dela diote aditu gero eta gehiagok, arrazoi politikoengatik neurri eraginkorrak atzeratzen ari delako.

ZER GERTATZEN DA?



Erdoganenak, oro har, urte onak izan dira Turkiaren ekonomiarentzat, eta hein batean horrek azaltzen du zergatik izan duen arrakasta buruzagi islamistak hauteskundeetan. Haren AKP alderdi islamista 2002. urtean boterera iritsi zenetik, hazkunde ekonomiko sendoa izan du Turkiak; azken zortzi urteetan, batez beste, %6,8 handitu da lurraldeko barne produktu gordina. Herrialde handien artean -Turkiak 80 milioi biztanle ditu-, Txinak eta Indiak baizik ezin dituzte antzeko zenbakiak aurkeztu. Hazkunde horrek, ordea, sustrai ahul batzuk ditu. Horietako bat da atzerriko diruarekiko menpekotasun handia. Europako Batasunean edo AEBetan aurkitzen ez zuen errentagarritasunaren bila, dirua barra-barra sartu da Turkian azken hamarkadan, eta gaur egun ia %6ko kontu korronteko defizita du. Hau da, urtero 60.000 milioi euro behar dituela bere burua finantzatzeko.

Baina atzerriko diruak, sartu den bezala, sartzeari utz diezaioke; edo, okerrago dena, alde egiten has daiteke. Hori ari da orain gertatzen, eta horregatik doa behera lira.

ZERGATIK DOA DIRUATURKIATIK?



Arrazoi bat baino gehiago daude. Horietako bat da AEBak erakargarriagoak direla orain, interes tasak igo direlako han. Baina beste bat da merkatuak urduritzen ari direla Turkiako ekonomiaren oinarriekin eta Erdoganen politika ekonomikoarekin. Izan ere, hazkundeari eustea du lehentasun nagusia, eta, horregatik, uko egin dio interes tasak igotzeari, nahiz eta hori den inflazioa apaltzeko eta kapitalen ihesa geratzeko moduetako bat. «Gaiztakeriaren ama eta aita dira interes tasa handiak», esan du Erdoganek, eta horrela baldintzatu du CBRT banku zentrala. Independentea dela aldarrikatu du CBRTk, baina sinesgarritasun txikia du, batez ere Erdoganek bere buruari eman dionetik bankuko gobernadorea izendatzeko boterea. Finantza Ministerioan Berat Albayrak suhia jarri izanak ez dio laguntzen zalantzak uxatzen.

Atzo, zenbait neurri hartu zituen CBRTk kapital ihesa geratzeko -bankuei dibisa erreserba txikiagoak izatea baimendu zien, eta nahi beste likidezia ziurtatu-, baina ez zuen lortu liraren amiltzea geratzea. Atzo beste %8 galdu zuen euroarekiko eta dolarrarekiko.

ERDOGANEK ATZERRIARIEGOTZI DIO ARAZOA?



Bai. Atzo ziurtatu zuen ez dagoela arrazoi ekonomiko sendorik lira ahultzeko, eta dena «atzerriko konplot» baten ondorioa dela ziurtatu zuen. Argi eta garbi seinalatu zituen AEBak, aliatuak izanagatik «bizkarrean labankada» eman diotelako. Batetik, Ankara haserre dago Washingtonekin, azken horrek zigor ekonomikoak ezarri dizkiolako Turkian Andrew Bunson apaiz protestantea atxilotzeagatik. Apaiza askatzearen truke, Erdoganek eskatu izan du AEBek Fethullah Gulen predikatzaile islamista estraditatzea. Giroa gehiago gaiztotu zen ostiralean, AEBek erabaki zutenean Turkiako altzairu eta aluminio inportazioei muga zergak handitzea. Bi aliatu historikoen arteko beste desadostasuna Siria da, eta, bereziki, hango kurduak: AEBen aliatuak dira Rojavako kurduak, baina Erdoganek eraso egin nahi die, «terroristatzat» dituelako.

ZER ONDORIO DITULIRA AHULAK?



Herritar arruntarentzat, inflazioa da ondorio nagusia, oraingoz. Dirua ahultzeak inportazioak garestitzen ditu, eta hori eguneroko saskian ikusten da. Uztailean, prezioak urtebete lehenago baino %16 handiagoak ziren.

Baina prezio garestiez gain, krisi ekonomiko orokor bat ate joka dago. Izan ere, enpresa asko dolarretan edo eurotan zorpetu ziren iraganean, eta orain ordainketei aurre egin ezinean dabiltza. Eta enpresek ezin badituzte maileguak ordaindu, porrot egingo dute, eta erorialdi horretan langileak -langabezia %7tik %11ra igo da- eta finantza sistema arrastaka eraman. Bankuen arazoak badaude, Euskal Herrira ere irits daitezke ondorioak: BBVA da Turkiako Garanti bankuaren erdiaren jabea, eta herrialde hartan ditu aktiboen %15. Atzo, Bilbon sortutako banku horren akzioa %3,2 jaitsi zen.

ZER EGIN DEZAKE TURKIAK?



Hiru aukera daude. Bata da interes tasak igotzea, horrek kapitalen ihesa geratu baitezake. Beste bat da kapitalaren gaineko kontrolak ezartzea, hau da, ez baimentzea dirua Turkiatik ateratzea. Hirugarren aukera da Nazioarteko Diru Funtsaren laguntza eskatzea.

Oraingoz, baina, beste bide batetik abiatu da Ankarako gobernua, autoritarismoarenetik. Atzo iragarri zuen sare sozialetako 346 kontu ikertuko dituela, liraren amiltzea bultzatzeagatik. «Hedabideen eta sare sozialen bidez herrialdearen segurtasun ekonomikoa mehatxatzea» egotzi diete. «Ekonomiari buruzko ikuspegi ezkorra» dutenen aurka ekingo duela jakinarazi du Poliziaren adar antiterroristak.]]>
<![CDATA[Gaur hasiko dira Navali arnasa eman diezaioketen negoziazioak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2018-08-09/gaur_hasiko_dira_navali_arnasa_eman_diezaioketen_negoziazioak.htm Thu, 09 Aug 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2018-08-09/gaur_hasiko_dira_navali_arnasa_eman_diezaioketen_negoziazioak.htm Vox Alexia itsasontzia Navalen bertan bukatzeko aukera. Hala egiteak hogei hilabeteko lana emango lioke Euskal Herriko ontziolarik handienari; hogei hilabete Navalen geroa ziurtatuko lukeen inbertitzaile bat aurkitzeko. Zaila da, baina ez ezinezkoa.

Ontzia Navalen bukatzeko saioak irtenbide nahasia du, nahasia baita Navalen egoera ere. Van Oordek 2015ean eman zion Vox Alexia egiteko enkargua, eta ontziolak kroskoa bukatua zuen iazko urrian hartzekodunen konkurtsoan sartu zenean; likidezia faltan zegoen, eta zorrak itota. Haren nasetan zeuden beste bi ontziak —Van Oorden Vox Amalia eta DEME-Tidewayren Living Stone— beste ontziola batzuetara eraman zituzten bukatzeko. Baina beste bi ontzi horiek aurreratuagoak zeuden Vox Alexia-rekin alderatuz gero.

Navalen arazoekin eta atzerapenekin haserre, Van Oordek eten egin zuen ontziolarekin draga eraikitzeko zeukan kontratua, eta ordura arte jarritako dirua itzultzeko eskatu zuen: 42 milioi euro. Naval finantzatzen zuten bankuek jarri dute dirua, operazioaren bermatzaileak baitziren; ondorioz, gaur egun haiena da kroskoa.

Lehenengo, Santanderren

Van Oordek adierazi du prest dagoela kroskoa berriro erosteko, hamabost milioi euroren truke. Halaber, jakinarazi du ontzia Navalen bukatzeko borondatea duela. Batzuekin eta besteekin egindako negoziazioek ez dute fruiturik eman orain arte, baina bermeen dirua bere kutxetan dagoela, Herbehereetako ontzi jabea interes handiagoa erakusten ari da auzia Sestaon bukatzeko.

Atzo zen egitekoa Navaleko eta Van Oordeko administrazio kontseiluko bi kideen arteko bilera, baina gaur arte atzeratu zuten. Sestaora joan aurretik, herbeheretarrek Santanderretik igaro nahi zuten, hango Astander ontziolan ari baitira bukatzen Vox Amalia ontzia. Otsailean atera zen Sestaoko nasetatik, eta urrian dute bukatzekoa.

Bi dira ontziolak eta armadoreak lotu beharreko kontuak: zenbat diru ordaindu beharko liokeen Van Oordek Navali ontzia bukatzeko, eta zer epetan egingo luketen.

Era berean, Van Oordek bankuekin negoziatu behar du kroskoa berriro erosteko. Navaleko iturriek esan dute zati hori «errazagoa» dela, finantza erakundeek ez baitute inolako interesik itsasontzi zati horretan.

Iturri horiek beraiek berri agentziei esandakoaren arabera, ez dute uste gaurko bileran akordioa izango denik. Baina espero dute balio izatea jarrerak hurbiltzeko, eta aukera emateko dute hurrengo bilera batean akordio bat ixteko. Hurrengo asteartean, Navaleko ordezkariek eta konkurtsoaren administratzaileak hitzordua dute Rotterdamen Van Oordeko buruarekin.

Akordioa lortuz gero, Navalek espero du irailean has ditzaketela Vox Alexia Sestaon bukatzeko lanak. Horrek erregulazio espedientetik aterako lituzke Navaleko langileak —180 geratzen dira—, eta lana emango lieke enpresa osagarriei eta hornitzaileei. Guztira, 1.500 langile beharko lituzkete ontzia egiteko.

Kroskoa bukatzeak arnasa emango lioke Navali, baina epe motzerako irtenbidea baizik ez litzateke izango. Ontziola erosiko lukeen inbertitzaile bat behar du, eta azken urteko gertakariek zaildu egingo dute zaldun zuri horren agerpena. Langileek plazaratu duten beste aukera bat da Eusko Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak ontziola erreskatatzea. Gasteizko gobernuak argi utzi die, ordea, halakorik ez duela egingo. Jaurlaritzak argudiatu duenez, nahi izango balu ere, Europako Batzordeak muga handiak jartzen ditu kili-kolo dabiltzan enpresak diru publikoz salbatzeko.]]>
<![CDATA[Burtsa maite ez duen enpresaburua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/011/001/2018-08-09/burtsa_maite_ez_duen_enpresaburua.htm Thu, 09 Aug 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1879/011/001/2018-08-09/burtsa_maite_ez_duen_enpresaburua.htm
Kontrakotasun horren ondorioz iragarri du Muskek Tesla burtsatik aterako duela. Burtsan kotizatzeak esan nahi du enpresa batek hiru hilean behin eman behar duela bere emaitzen berri, eta hortaz gutxienez hiru hilean behin egin behar duela enpresa batean dirua inbertitu dutenen azterketa. Ikusitakoa gustuko badute, akzioen eskaera handitu egiten da, eta haien prezioak gora egiten du; zenbakiak okerrak badira, berriz, saltzeko gogoa hedatzen da, eta konpainiak balioa galtzen du.

«Ziklo horrek izugarrizko prezioa sorrarazten dio Teslari erabakiak hartzeko, agian hiruhileko baterako egokiak diren erabaki batzuek ez baitute zertan epe luzerako egokiak izan», azaldu du Muskek, Teslako langileei bidalitako mezu elektronikoan. «Burukomin batzuk aurreztu nahi dituzu?», galdetu zion erabiltzaile batek Twitterren. «Bai», erantzun zuen.

Eta zer ikusten dute inbertitzaileek Teslaren emaitzei begiratzen dietenean? Dirua galtzen duen enpresa bat. Hedabideen kuttuna da Tesla, auto elektrikoaren garaia iristen ari dela erakusten duen konpainia arrakastatsua. Baina, gaur-gaurkoz, Tesla ez da errentagarria. Auto elektrikoak garestiak dira, eta haien prezioa jaisteko modu bat da haien merkatua asko zabaltzea. Baina inbertsio handiak behar dira ekoizpena hedatzeko.

Aberatsa, baina ez nahikoa

Tesla zaurgarria da burtsan. Salerosketa laburrak egiten dituzten inbertsoreen esku daude enpresaren akzioen laurden bat inguru: orain erosi egiten dituzte, orain saldu, dolar eta zentimo gutxiko gorabeherei etekina ateratzeko. «Jende askok konpainiari eraso egiteko interesa du», azaldu du Muskek.

Irtenbidea burtsatik ateratzea da, baina ez da dirudien bezain erraza. Musk milioiduna da —Forbes-en aberatsenen zerrendan 54.a zen atzo—, baina ez du nahikoa dirurik duela hamabost urte sortu zuen auto enpresa erosteko. 62.000 milioi euroko balioa eman dio Teslari, eta, Forbes-en arabera, Muskek 17.200 milioi ditu (eta horren zati handi bat Teslaren beraren akzioak dira, %20 baititu).

Diru hori nekez lor dezake enpresa zorpetuta, gaur egun ez baitu zorra ordaintzeko dirurik sortzen. Hortaz, patrika sakoneko bazkideak behar ditu, etorkizuneko Tesla enpresa errentagarri bat izango dela sinesten duten luzerako bazkideak. Aurkitu dituela dio, baduela plan bat, baina ez du adierazi zeintzuk diren inbertitzaileak, ezta dirua noiz eta nola jarriko duten ere.

Baliteke Saudi Arabiako funts subiranoa izatea haietako bat; Financial Times egunkariak asteartean kaleratu zuenez, Teslaren akzioen ia %5 erosi ditu azken asteetan. Norvegiako eta Qatarko funts subiranoak ere aipatu izan dira interesatuen artean, baita Txinako zenbait enpresa ere. Baina azken aukera horrek zaila dirudi; izan ere, Pekinen gerra komertziala handitzen ari da, eta baliteke Donald Trumpen gobernuak ate hori ixtea.]]>
<![CDATA[Hegoaldean, etxebizitzen salmenta 2008. urtekora hurbiltzen ari da]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/002/001/2018-08-08/hegoaldean_etxebizitzen_salmenta_2008_urtekora_hurbiltzen_ari_da.htm Wed, 08 Aug 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1877/002/001/2018-08-08/hegoaldean_etxebizitzen_salmenta_2008_urtekora_hurbiltzen_ari_da.htm
Lurraldez lurralde alde handiak daude. Araban igoera oso nabarmena izan dute etxe salerosketek (%31,3), eta apalagoak Nafarroan (+9,4) eta Bizkaian ere (+%6); Gipuzkoan, ordea, %1,9 jaitsi dira salerosketak. 2017an, Gipuzkoa izan zen igoera handiena izan zuen lurraldea, eta, hortaz, zailagoa du orain erritmoari jarraitzea.

Etxebizitzen salerosketa bizkortu egin zen XXI. mendearen hasieran, diru merkeak erraztutako zorpetzea izan zenean. Joera horrek 2007an jo zuen goia (35.753 etxebizitza). Baina, 2008an, krisiaren lehen aztarnak agertu ahala, adreiluaren sukarra jaisten hasi zen, eta merkatuak erorialdi izugarri bat izan zuen. 2013an jo zuen behea, 14.667 etxe salerosi baitziren.

Berriak, %20

2014an hasi zen suspertzen etxebizitzen merkatua, ekonomiak oro har izan zuen bilakaera positiboarekin. 2013tik 2016ra bi digituko igoera izan zuen urtero salmentak, oso behetik abiatzen zelako, eta, hazkunde ekonomikoa itzuli ahala, badaezpada ere etxea erosteko erabakia atzeratu zuten asko merkatura itzuli zirelako. 2017an %6,9 handitu ziren salerosketak, eta antzeko hazkunde erritmoari eusten diote aurten. Horrenbestez, etxebizitza merkatuaren erorialdia %60tik %36ra leundu da.

Saltzen diren bost etxetik lau bigarren eskukoak dira -ia bitik bat izan ziren 2007an-. Krisiak garabiak geratu zituen, eta azken lau urteetan, ekonomia %3ko erritmoan hazten aritu den arren, etxebizitza berrien eraikuntza motel doa, salbuespenak salbuespen. Eta eraikitzen ez dena, ezin da saldu. Egia da, ordea, etxebizitza berrien salmenta merkatu osoarena baino gehiago handitu dela aurtengo lehen erdian (+%10,4).

Aurrekoarekin lotutako beste datu bat ere eman du INEk: babestutako 1.433 etxebizitza salerosi dira urtarriletik ekainera, iaz epe horretan baino 66 gehiago (+%4,8). Ozta-ozta iritsi dira %11 izatera.

Prezioak ere, gora

Etxebizitzen eskaria eta salerosketa handitu ahala, handitzen ari da haien prezioa ere. Baina, krisi aurretik prezioak neurrigabe garestitu zirelako edo, orain salneurrien igoera motelagoa da saldutako etxeena baino. Irailaren hasieran emango du INEk urte erdiari dagokion datua; lehen hiruhilekokoa da azkena, eta horretan ikusten da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan %6,1 handitu zirela prezioak 2017ko lehen hiruhilekoarekin alderatuz gero. Lau urte daramate bizitegiek garestitzen, baina oraindik 2007an baino %31 merkeago daude. Motelago doaz gauzak Nafarroan: %2,1 handitu dira prezioak urtebetean, baina 2007an baino %42 merkeago daude oraindik.]]>
<![CDATA[Etxeen salmenta %7,7 handitu da urtearen lehen erdian Hego Euskal Herrian]]> https://www.berria.eus/albisteak/155338/etxeen_salmenta_77_handitu_da_urtearen_lehen_erdian_hego_euskal_herrian.htm Tue, 07 Aug 2018 18:08:25 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/155338/etxeen_salmenta_77_handitu_da_urtearen_lehen_erdian_hego_euskal_herrian.htm <![CDATA[ELAk mesfidantzaz hartu du pentsio osagarriak zabaltzeko proposamena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2018-08-07/elak_mesfidantzaz_hartu_du_pentsio_osagarriak_zabaltzeko_proposamena.htm Tue, 07 Aug 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2018-08-07/elak_mesfidantzaz_hartu_du_pentsio_osagarriak_zabaltzeko_proposamena.htm
Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 1,1 milioi bazkide dituzte BGAE erakundeek. Baina Jaurlaritzaren asmoa da langile guzti-guztiek izatea. Horrela egin nahi dio aurre azken erreformek pentsio publikoetan eragingo duten txikitzeari. Hemerotekak dio 2006an bazuela asmo hori Jaurlaritzak, baina krisiak asmoak zapuztu zituen: BGAEn hedatzea geratu zuen, eta ekarpenak urritu zituen. Jaurlaritzak berak hainbat urtez ez dio ekarpenik egin bere langileen BGAE propioari, Itzarriri —97.200 bazkide—. Aurten hasi da berriro.

Rementeria aurreratu da

Eusko Jaurlaritzaren asmoa zen udazkenean proposamen bat egitea Gizarte Aurreikuspenerako Euskal Kontseiluan. Vocento taldearen arabera, soldataren %6 borondatezko pentsiorako baztertzeko proposatu behar zuen. Baina eztabaida udan bertan piztu du Unai Rementeriak, Bizkaiko langile guztiak pentsio osagarrien bidez babesteko asmoa zuela iragarrita. Haren atzetik, Arabako eta Gipuzkoako aldundiek ere iradoki dute zerga pizgarriak emango dituztela BGAEak hedatzeko.

ELAk «propaganda» egitea aurpegiratu zion Rementeriari, eta hitz hori bera erabili du Jaurlaritzaren eta aldundien iragarpenak kalifikatzeko. Agiri baten bidez, ELAk erakutsi du ez dela fio gobernuen benetako asmoei buruz. «Aurreikuspen soziala zenbait errentak zergak desgrabatzeko beste formula bat bezala ikusten dute. Are eta gehiago, uste dugu hori dela proposamenaren benetako helburua». ELAk gogorarazi du pentsio osagarrien sistema sortu zenean egoera beste bat zela. «Prekaritatearen eta soldata txikien aldeko apustua ez zen orain bezain agerikoa». Gaur egun, berriz, «zoritxarrez, enplegua duten gero eta pertsona gehiagoen helburua ez da BGAE bat kontratatzea, hilabete bukaerara gutxieneko duintasun batekin heltzea baizik». Egoera horren laguntzaile egin ditu Jaurlaritza eta aldundiak, «patronala soldatak murrizteko duen asmoan tinko babesten baitute».

LAB ere kritiko azaldu da. «Ez da BGAE eta pentsio pribatuei buruz hitz egiteko garaia. 1.080 euroko gutxieneko pentsio bat ezartzeko unea da, pentsiodunak pobreziatik atera daitezen».

1.080 euroko pentsioak eskatu ditu Bizkaiko Pentsiodunak elkarteak, asteleheneroko kontzentrazioan, «hori delako alternatiba bakarra pentsio txikien eta handien arteko arrakala txikitzeko». BGAEak «pentsio sistema publikoa deskapitalizatzen du-en» sistema bat iruditu zaio talde horri, eta «bankuentzat soilik da errentagarri». Instituzioak salatu ditu, pentsio osagarriei «zerga pribilegio justifikaezinak» emateagatik, baina sindikatuentzat ere izan ditu kritikak, «ez dutelako eragozpenik izan finantza produktu horiek negoziatzeko eta BGAEak kudeatzeko».]]>
<![CDATA[Kamioilari bat hil da Urdulizen]]> https://www.berria.eus/albisteak/155312/kamioilari_bat_hil_da_urdulizen.htm Mon, 06 Aug 2018 07:41:07 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/155312/kamioilari_bat_hil_da_urdulizen.htm <![CDATA[Espainiako Gobernuak autonomo faltsuak borrokatuko ditu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1846/011/001/2018-08-04/espainiako_gobernuak_autonomo_faltsuak_borrokatuko_ditu.htm Sat, 04 Aug 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1846/011/001/2018-08-04/espainiako_gobernuak_autonomo_faltsuak_borrokatuko_ditu.htm
Sindikatuek salatu izan dute autonomo faltsuak asko ugaritu direla azkenaldian. ELAk data bat ere jarri izan dio ugaltze horri: 2007. urtea, PSOE Espainiako gobernuan zela, ekonomikoki enpresa baten menpekoa den autonomoak izatea legeztatu zutenetik.

Autonomo faltsu esaten zaie enpresa batentzat lan egin arren Gizarte Segurantzan autonomo gisa —eta ez erregimen orokorrean— kotizatzen dutenei. Lan merkatuaren prekaritatearen aurpegietako bat da autonomo faltsuena. Gizarte Segurantza osoa beraiek ordaindu behar dute, soldatapekoek ez bezala —soldata garbiaren %6 jartzen du langileak, eta %31 enpresak—.

Gobernuak atzo onartutako dekretuaren helburua da langileak ez geratzea babesgabe Lan Ikuskaritzak autonomo faltsu gisa lanean ari direla atzematen duenean. Gaur egungo araudiaren arabera, Lan Ikuskaritzak ikerketa prozedura bat irekitzen du irregulartasun bat ikusten duenean, eta Gizarte Segurantzari eskatzen dio autonomo faltsuak erregimen orokorrean sartzeko, ikerketak iraun bitartean. Kontua da gaur egun enpresa askok —baita langileek ere— bertan behera utz dezaketela izen-emate hori, bide elektroniko batetik, eta horrela ez dutela beren langileen truke ordaintzen. Iruzur hori eragotzi nahian, enpresek Lan Ikuskaritzaren eta Gizarte Segurantzaren txostenak gainditu beharko dituzte langileak Gizarte Segurantzatik atera ahal izateko.

Iruzurra oso zabalduta dagoenez, Espainiako Gobernuak kalkulatu du 40.000 autonomo faltsu aurkitu eta haien egoera legeztatu ahal izango duela. «Figura horren erabilera txarrak enplegu duina kentzen die langileei», salatu du Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuak».

430 euroko laguntza

Oporretara joan aurretik, Sanchezen gobernuak kutsu sozialeko beste neurri bat hartu du: Enplegua Sustatzeko Planeko 430 euroak jasotzeari utzi ziotenek —aldi baterako lan bat aurkitu zutelako— berriro jasoko dute. Betiere familia beren kargu badute, eta beste diru-sarrerarik ez badute. Sanchezen arabera, emakumeak dira laguntza hori berreskuratu duten hiru langiletik bi.

Lan Ministerioak kalkulatu du luzaroan lanik gabe egon diren 41.000 lagunek berreskuratu ahal izango dutela laguntza. Litekeena da Hego Euskal Herrian gutxi batzuk besterik ez izatea; izan ere, laguntza hori EAEko DSBEarekin eta Nafarroako errenta bermatuarekin bateragarria ez denez, gutxik jasotzen dute: 195ek ekainean (jasotzaileen %0,4).]]>
<![CDATA[Hamar urtean lehen aldiz, uztailean gora egin du langabeziak, Hego Euskal Herrian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/009/001/2018-08-03/hamar_urtean_lehen_aldiz_uztailean_gora_egin_du_langabeziak_hego_euskal_herrian.htm Fri, 03 Aug 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1872/009/001/2018-08-03/hamar_urtean_lehen_aldiz_uztailean_gora_egin_du_langabeziak_hego_euskal_herrian.htm
Jokaera horren arrazoia zerbitzuetan aurkitu behar da, eta hezkuntzan bereziki. Izan ere, ekainarekin batera kontratua bukatzen zaie langile askori sektore horretan, eta ez diete berriro kontraturik egiten irailera edo urrira arte. Hezkuntzaren eragina nabarmendu dute Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak, eta datu batekin frogatu: arlo horretan, ekainean baino 1.690 lagun gehiago daude lanik gabe.

Azken bederatzi urteetan ere gertatuko zen irakasleen efektua, baina beste sektore batzuetan sortutako enpleguak gai ziren galera hori konpentsatzeko. Aurten, ordea, ez.

LANGABEZIA

Hamarretik sei, andreak

Araba izan da langabeziaren gorakadari izkin egin dion lurralde bakarra (-111). Eta azken urtean bilakaerarik onena izan duen lurraldean igo da gehien, Nafarroan (+515). INEren biztanleria aktiboaren inkestaren datuak eta SEPErenak erkatuz gero, Gipuzkoa da %10etik beherako langabezia tasa duen bakarra (%9,2), baina Nafarroa ez dago urrun (%10,3), eta %13ren inguruan dabiltza Bizkaia eta Araba. Tasa txikiagoa ematen dituzte INEk zein Eustatek. Bata zein bestea izan, tasa «onartezina» dela aldarrikatu du ELAk. «Soilik Espainiako Estatuak eta Greziak dute langabezia tasa handiagoa Europako Batasunean».

Zerbitzuetan pilatu da uztaileko langabezia (+1.555), beste alorretan jaitsi egin baita. Datu horri heldu diote gobernuek esateko igoera koiunturala dela. Uda amaitu ondoren, langabeziak beheranzko joera berreskuratuko duela uste dute.

Eta zerbitzuak izanik emakume gehien enplegatzen dituen sektorea, berriro ere emakumeei eragin die gehien. Jada langabeen %58,3 dira —iaz baino puntu bat gehiago—, eta %14,6ko langabezia tasa dute. Gizonenak, berriz, ozta-ozta gainditzen du %9a.

Jaurlaritzak nabarmendu duen beste datu bat da bere eremuan gutxitu egin dela epe luzeko langabezia (-968), eta handitu, berriz, epe laburrekoa (+1.560). Ez da hilabete bateko kontua: azken urtean, %6,8 txikitu da epe laburrekoa, eta %8,1, berriz, epe luzekoa. «Ekonomiaren suspertzea aukerak ematen ari da langabe kronifikatuei», ziurtatu du Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Enplegu sailburuak.

AFILIAZIOA

Hilabete kaskarra

Irakasleen efektua —edo udan eteten diren kontratuena— antzematen da afiliazioaren datuetan ere. Izan ere, uztaila hilabete txarra izan da, ezbairik gabe. Ekainean baino 5.437 langile gutxiago Gizarte Segurantzan kotizatzen. Jaitsiera ikusgarria izan da nekazarien artean (kotizatzaileen %17 galdu ditu sektore horrek), eta aipagarria etxeko langileen artean (-%1).

Hori bai, aurreko urtearekin alderatuta, balantzea oraindik positiboa da (+27.783). Are gehiago, kontu ekonomikoen datuek ere erakusten dutenez, enpleguaren sorkuntzak ez du erritmoa jaitsi: 2016ko uztailetik 2017kora 28.800 afiliazio gehitu ziren.

KONTRATUAK

Behin-behinekoak, gora

Uda ez da ona izaten enpleguaren kalitatearentzat, turismo sasoian irauten duten enplegu asko dakartzalako berarekin. Horrela, ez da harritzekoa uztailean sinatutako kontratuen % 93.2 izatea aldi baterakoak. Analisi txarra egin du LABek: «Estatuan enpleguaren estazionalitatea handia zen lehendik ere, turismoan oinarritutako eredu ekonomikoa dela eta. Euskal Herrian geroz eta gehiago nabaritzen ari da turismo eredu jakin baten aldeko politikek enpleguan sortzen dituzten ondorioak: behin-behinekotasuna eta prekaritatea […] Datuek erakusten dute langileen artean errotazio handia dagoela». Antzera mintzatu da ELA ere, eta gogorarazi du 2018ko lehen sei hilabeteetan egin diren kontratu guztien %91,4 behin-behinekoak izan direla.

Baina bada beste datu bat ere: kontratu mugagabeak gehiago hazten ari dira aldi baterakoak baino. Zehazki, %21 urteko lehen sei hilabeteetan —%5 aldi baterakoek—. Datu positiboago horri heldu diote Iruñeko eta Gasteizko gobernuek. «Horrek erakusten du kuantitaboki ez ezik, kualitatiboki ere hobetzen ari dela lan merkatua», esan du Artolazabalek. Kontratu mugagabeen zati handi bat, edonola ere, lanaldi partzialekoa da.

LANGABEZIA SARIA

Estaldura pixka bat gora

Urte osoan lan egin ondoren udan beren kontratuak amaitzen dituztenen eskutik, pixka bat igo da langabezia sarien estaldura: maiatzean %37,7 ziren, eta ekainean %39,2 izan ziren. Baina datu horri buelta emanez gero, ikusten da egoera larria dela langabeentzat, hamarretik seitik gora ez dutelako beren egoerari lotutako laguntzarik jasotzen. «Estatuko sistemaren mugak agerian utzi dituzte azken datuek», onartu du Nafarroako Gobernuak.]]>
<![CDATA[Irabaziak handitu ditu Laboral Kutxak]]> https://www.berria.eus/albisteak/155155/irabaziak_handitu_ditu_laboral_kutxak.htm Wed, 01 Aug 2018 13:21:13 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/155155/irabaziak_handitu_ditu_laboral_kutxak.htm <![CDATA[Ehunka taxilarik karabana egin dute Loiutik Bilbora]]> https://www.berria.eus/albisteak/155151/ehunka_taxilarik_karabana_egin_dute_loiutik_bilbora.htm Wed, 01 Aug 2018 07:07:40 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/155151/ehunka_taxilarik_karabana_egin_dute_loiutik_bilbora.htm Hirugarren greba eguna dute gaur Bizkaiko eta Arabako taxilariek. Nafarroan ez zuten greba egun osoan egin astelehenean, baina gaur ere lana uztea erabaki dute. Gipuzkoan, berriz, bi egun iraun du grebak, gauerditik aurrera lanean ari baitira taxilariak. Laugarren greba egunik izango ote den jakiteko, gauera arte itxaron beharko da. Izan ere, 18:30ean hasiko dute bilera Espainiako Gobernuak eta autonomia erkidegoetako ordezkariek. Madrilek erkidegoen esku utzi nahi du VTC auto gidaridunen sektorea arautzeko eskuduntza. Azken urteetan, haiek kudeatu dute gaia -Jaurlaritza arau bat prestatzen ari da sektorea arautzeko-, baina eskuduntzarik ez zutenez, ez dute eragozterik izan liberalizazio osoaren garaian (2009-2015) milaka VTC baimen onartu izana. Greba bertan behera utzi aurretik, taxilarien elkarteek jakin nahi dute erkidegoek jarrera bateratua izango ote duten beren eskaera nagusia betetzeko. Hau da, esku hartuko ote duten auto gidaridunen baimenak kendu eta Espainiako Gobernuak dekretu baten bidez ezarriko duen ratioa errespetaratzeko -VTC bakar bat, 30 taxiko-. Hori egiteko bidea da erkidegoek -edo udalek- bigarren baimen bat eskatzea beren eremuan lan egin nahi duten VTCei. VTCren gaineko eskuduntza jasotzea ontzat jo du Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapenerako sailburuak, baina ohartarazi du horrek berak "ez duela berez arazoa konponduko". Uste duenez, "ongi landu" beharko da eskuduntza, "arazoak non dauden ikusi, eta erkidegoen artean irizpide komun batzuk ezarri, erkidego batek egiten duenak ez diezaion beste bati eragin". Sailburuak baieztatu du udazkenean dekretu bat aurkeztuko duela Jaurlaritzak. 17,1, taxi/VTC ratioa Hegoaldean Azken datuen arabera, Hego Euskal Herrian 149 VTC daude, eta taxiak, berriz, 2.556 dira. Hau da, VTC bakoitzeko 17,1 taxi daude. Hemen, ordea, ez dago Madrilen, Bartzelonan edo beste Europako hiri askotan taxilarien eta VTCen artean dagoen gatazkarik, Uber, Cabify edo VTC baimenak kudeatzen dituen enpresa handirik ez dagoelako zerbitzurik ematen-Uber Lapurdiko kostaldean ari da lanean, udan-. Edonola ere, Hego Euskal Herriko taxilariak beldur dira egoera hemen ere gerta daitekeen. ]]> <![CDATA[Taxilariak, zatiturik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1846/013/001/2018-08-01/taxilariak_zatiturik.htm Wed, 01 Aug 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1846/013/001/2018-08-01/taxilariak_zatiturik.htm
Taxilarien grebaren iraupenean garrantzi handia izan dezake Espainiako Gobernuak eta autonomia erkidegoek Madrilen gaur arratsaldean egingo duten bilera. Irailean zen egitekoa, baina aurreratu egin du Madrilek, erkidegoek zeresan handia izango dutelako gatazkaren konponbidean, VTC autoak arautzeko eskuduntza haien esku utzi nahi duelako. Taxilarien elkarteek jakin nahi dute erkidegoek jarrera bateratua izango ote duten beren eskaera nagusia betetzeko. Hau da, esku hartuko ote duten auto gidaridunen baimenak kendu eta Espainiako Gobernuak dekretu baten bidez ezarriko duen ratioa errespetarazteko —VTC bakar bat, 30 taxiko—.

Grebaren bigarren egunak erantzun handia izan zuen atzo Hego Euskal Herrian. Normal-normal bete zituzten gutxieneko zerbitzuak, batez ere mugitzeko zailtasunak dituzten pertsonentzakoak. Gutxieneko zerbitzu horiek zabaltzeko asmoa dute taxilari bizkaitarrek, taxien beharra duten herritarrei kalterik ez eragiteko.

Autoen karabana, gaur

Bezperan ez bezala, atzo ez zuten autoen karabanarik egin, eta Loiuko aireportuan bilduta izan ziren taxilari asko eta asko. Gaur, ordea, beren haserrea adierazteko ibilaldi bat egingo dute: Loiuko aireportutik aterako dira 10:00etan, eta, Areetatik igaro ondoren, Ibaizabalen ondotik Bilbo erdialdera joango dira, poliki, zirkulazioa trabatzeko moduan.

Saltsa handiagoa dago beste leku batzuetan. Bartzelonan, taxilariek ostiralaz geroztik okupatzen dituzte erdialdeko bi kale nagusi, Passeig de Gracia eta Gran Via de les Corts Catalanes. Greba bertan behera uzteko aukera aipatu zuten atzo, baina Generalitatearekin hitz egin ondoren, erabaki zuten gutxieneko zerbitzu batzuk ezartzea, erietxeei eta «behar handia dutenei» zerbitzua emateko.

Madrilen, berriz, Castellana pasealekuko hamar errailetatik zortzi okupatzen jarraitzen dute taxilariek, joan den asteburuaz geroztik.

VTCekoekin bilera

Bezperan taxilarien elkarteekin bildu ondoren, Pedro Saura Espainiako Garraio Estatu idazkaria VTC sektoreko patronalarekin elkartu zen atzo, Unautorekin. Elkarte horretako presidente Pedro Martinek eskatu zion ez men egiteko taxilarien «txantaiari», eta VTC autoen aurkako erasoak amaitzeko neurriak hartzeko. Haren datuen arabera, ehun auto txikitu dituzte.

Ikusita Auzitegi Gorenak 30/1 ratioa ontzat hartu duela, Unautoren eskaera nagusia da kopuru hori aurrera begira betetzea, eta ez eragitea 2009-2015eko epean emandako baimenei. Jose Luis Rodriguez Zapateroren Omnibus zerbitzuen liberalizaziorako legeak muga oro kendu zituen VTC sektorean, eta orduan emandako eta epaitegiek orain berretsitako baimenek ekarri dute, hein handi batean, orain 30/1 ratio hori ez betetzea.]]>
<![CDATA[Espainiako Gobernuak VTC baimenak legez mugatuko dituela agindu die taxilariei]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/009/001/2018-07-31/espainiako_gobernuak_vtc_baimenak_legez_mugatuko_dituela_agindu_die_taxilariei.htm Tue, 31 Jul 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1877/009/001/2018-07-31/espainiako_gobernuak_vtc_baimenak_legez_mugatuko_dituela_agindu_die_taxilariei.htm
Ostiralean hasi zen protesta, Bartzelonan, han berpiztu baita gatazka, Kataluniako Justizia Auzitegiak AMB Bartzelonako Metropoliaren arau bat indargabetu zuenean. Arau horren bitartez, maiatzean lotutako ratioa finkatu nahi zuen Ada Colau hiriko alkateak. Horretarako eskumenik ez zuela ihardetsi zioten epaileek, CNMC Lehiaren Batzordearen salaketa bati erantzunez.

Bartzelonako taxilariek ostiralean bertan hasi zuten protesta, eta, asteburuan, beste lurralde eta hiri batzuetakoek bat egin zuten. Igandean batu zitzaizkien Bizkaikoak eta Gipuzkoak, 42 orduko grebarekin: atzo goizeko seietatik gaurko gauerdira arte. Arabakoak atzo goizean gehitu ziren, eta Nafarroako Aitan elkarteak ordu batzuetako lanuztera deitu zituen bere bazkideak. Guztiek protestak egin zituzten atzoi goizean. Jendetsuena Bilbon gertatu zen, 300 ibilgailu joan baitziren, poliki, Loiuko aireportutik hiriaren erdialderaino.

Hego Euskal Herriko taxilariek «elkartasunez» egin zuten bat Bartzelonakoen protestarekin, beldur direlako han orain gertatzen dena urte gutxi barru hemen ere gertatuko dela. Gaur egun, ordea, egoerak desberdinak dira. Finkatutako ratiotik oso urrun ez dago Hego Euskal Herria: 120 TVC baimen daude, eta 3.000 taxi inguru. Bartzelonan eta Espainiako hiri batzuetan, berriz, TVC bakoitzeko bost edo sei taxi daude. Hau da, askoz lehia gogorragoa dute han.

Arrazoietako bat da sektoreko enpresa nagusiak, Uber eta Cabify, artean ez direla iritsi Hego Euskal Herriko hiriburuetara. Berez, Uber Lapurdiko kostaldetik sartu da Euskal Herrira, baina printzipioz udan baizik ez du zerbitzurik emango.

Erkidegoen eskumena

Espainiako Gobernuak ziurtatu du ostiral honetako bileran bide orri bat aurkeztuko duela gatazka bertan behera uzteko. Lehenik eta behin, taxilarien «egoera zailarekin» bat egingo du, baina esango du denbora behar duela sektorea legearen berme osoarekin arautzeko, ez duela «adabaki» bat jarri nahi PPren gobernuak utzitako «oinordekotza pozoitsua» konpontzeko.

Argitu beharko duena da zer gertatuko den gaur VTC gisa funtzionatzen duten milaka ibilgailurekin. Izan ere, enpresa horiek biltzen dituen Unauto patronalak dio 30 taxiko ratioa aurrera begira aplikatu beharreko ratio bat dela, baimen berrietarako. Taxilarien elkarteek, ordea, uste dute gaur egun dauden ibilgailuei ere aplikatu behar zaiela, eta, gaur egun baimena duten batzuei kendu egin behar dietela. Hori egin nahi zuten Bartzelonan, udal baimen bat derrigorrezkotzat joz.

Madrilen asmoa da erkidegoei ematea VTCren gaineko eskuduntza osoa, eta hor izan dezakete lekua udal baimenek.

Europako Justizia Auzitegiak ontzat hartu du Uber eta antzekoak arautu ahal izatea. Abenduan kaleratutako epai batean, ebatzi zuen Uber ez dela aplikazio soil bat, garraio enpresa bat baizik.]]>
<![CDATA[Edesaren hartzekodunen itunari helegitea jarri dio Fagor taldeak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/010/001/2018-07-31/edesaren_hartzekodunen_itunari_helegitea_jarri_dio_fagor_taldeak.htm Tue, 31 Jul 2018 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1872/010/001/2018-07-31/edesaren_hartzekodunen_itunari_helegitea_jarri_dio_fagor_taldeak.htm ZERGATIK JARRI DU HELEGITEA FAGORREK?

CNAk bankuekin lortutako itunak ez die batere mesederik egiten beste hartzekodunei. Haien artean daude Mondragon korporazioa -lau milioi euro zor dizkio Edesa Industrialek, Ekimen Berriren proiektuarengatik-, eta beste milioi bat Fagor kooperatiba taldeari (Fagor S. Coop), Fagor marka erabiltzeagatik ordaindu beharreko royalty-ak pagatu ez zizkiolako.

Fagorrek uste du Edesak zor dionaren %10 baino gehiago berreskura dezakeela, baldin eta enpresa hura likidaziora joaten bada eta haren jabe CNA Kataluniako taldeak haren aktiboak saltzen baditu. Horien artean daude, esaterako, Arrasateko Garagartza auzoko lantegia (Gipuzkoa) eta Basaurikoa (Bizkaia). Barruan dauden makinek ere badute balioa. Horrela, azken asteetan CNAk milioi bat eurotik gora patrikaratu ditu Basauriko ekoizpen lerroko makinak Frantziako Atlantic taldeari salduta. Garagartzako hiru prentsa ere kolokatu ditu.

NORI ZOR DIO DIRUA EDESA INDUSTRIALEK?



Hartzekodun nagusiak Edesa Industriali etxetresnen produkzioari berriz ekiteko dirua utzi zioten bankuak dira. 2014ko uztailean jaso zituen CNAk Fagor Etxetresnak zenaren aktiboak, hura likidatu zutenean. Eduardo Malagon epaileak Kataluniako enpresaren alde egin zuen, besteak beste, lanpostu gehiagori eutsiko ziola agindu zuelako -750 agindu zituen, baina 450 langilera soilik iritsi zen-. Eusko Jaurlaritzak eta beste erakundeek babestu egin zuten operazioa, baina ustela gertatu zen. Salmentak ez ziren espero bezalakoak izan, eta, hiru urte geroago, konkurtsora jo zuen Edesa Industrialek, zorrei aurre egiterik ez zuelako. Bankuei ez ezik, materiala hornitzen zioten enpresei ere zor handia utzi zien Edesak -18,56 milioi-. Ogasunei ia milioi bateko zuloa eragin die, Gipuzkoari nagusiki, eta langileek 1,2 milioi euro dituzte jaso gabe.

ZER HITZARTU ZUTEN CNA-K ETA BANKUEK?



Ekainaren erdialdera, CNAk akordio bat lortu zuen Caixabank, Sabadell, Santander, Popular, Bankia eta Ibercaja bankuekin. Horren bidez, haiei zor zizkien 54,4 milioi euroren zorraren %10 baizik ez zizkien itzuli beharko. CNAk Edesa marka norbaiti erabiltzen utzita lortutako diruaren ordaindu nahi du zor hori.

ZERGATIK ONARTU DUTE BANKUEK KITA HANDI HORI?



Askoz gehiago zutelako galtzeko. Hau da, CNAk Edesaren zorrak pagatu behar izatea konpainia ama bera arriskuan jar zezakeen, eta, haren hartzekodun ere badira banku horiek. Berez, Edesaren zorraren kita ez ezik, bankuekin duen zorra ere berregituratu du CNAk.

EPAILEAK ZER DIO?



Edesaren konkurtsoa daraman epaileak, Malagonek, ontzat hartu zuen CNAren eta bankuen arteko akordioa, horrelako kasuetan derrigorrezkoa den baldintza betetzen zuelako: zorraren %65 dutenek onartzea, Kasu honetan, zor arruntaren %70 dute bankuek. Guztira, 104 milioi euroren zorra du Edesa Industrialek.

ZER ARGUDIATU DU FAGORREK?



Diote bankuei ezin zaiela eman hartzekodun arrunten izaera, CNArekin duten zorra berregituratuta diru gehiago jasoko dutelako bueltan.

NORK DU AZKEN HITZA?



Malagon epaileak berak. Helegitea atzera botako balu, zorraren %10 soilik ordainduta egingo du alde CNAk Euskal Herritik. Onartuko balu, berriz, likidaziorantz joko luke Edesak.

ZER GERTATU DA EDESAREKIN?



Fabrikak itxita daude, eta badira hilabeteak ez duela ezer ekoitzi. 2017aren hasieran jada nabariak ziren likidezia arazoak -ez zien hornitzaileei ordaintzen-, eta galerarik handienak eragiten zizkioten ekoizpen lerroak ixten hasi zen. Urte horretako uztailean, konkurtsoaren aurrekora jo zuen, eta, abuztuan, 200 langile botatzeko eta Garagartza ixteko bideragarritasun plana aurkeztu zuen. Langileek ez zuten onartu, eta irailean urrunago jo zuen, geratzen zitzaizkion 327 langileak kaleratzeko erregulazio bat aurkeztuta. Urrian hasi zituen kaleratzeak, 145 lehenik. Urtarrilean bota zituen geratzen zitzaizkion ia guztiak -komertzial gutxi batzuk geratu dira-.

ETA FAGORREKIN?



Gaur egun, marka bat da Fagor. CNAk hura erabiltzeko eskubidea zuen, royalty txikien truke, baina horiek ere ez ditu ordaindu, eta marka bere hasierako jabeak soilik erabil dezake, Fagor S. Coop taldeak -Ederlan, Automation, Assembly eta beste kooperatiba batzuk biltzen ditu-. Behin Edesa-CNA auzia itxita, ez da baztertu behar etxestresnen beste egile batek Fagor marka erabiltzeko baimena erostea kooperatibari, batez ere Euskal Herriko eta Espainiako merkatuetan sartu nahi duten ekoizle bat. Aipatu diren artean Poloniako Amica dago. «Baina ez hura bakarrik», esan diote BERRIAri Fagor kooperatibako iturriek. Aukera txikiagoa dago norbaitek Fagor zenaren fabriketan etxetresnak berriro egiten hasteko. CNAren esperimentuaren porrotak gera zitezkeen hautagaiak uxatu ditu.]]>
<![CDATA[Hegoaldeko taxilariek bat egin dute greba deialdiarekin]]> https://www.berria.eus/albisteak/155087/hegoaldeko_taxilariek_bat_egin_dute_greba_deialdiarekin.htm Mon, 30 Jul 2018 09:40:19 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/155087/hegoaldeko_taxilariek_bat_egin_dute_greba_deialdiarekin.htm Uber ez dela aplikazio soil bat, garraio enpresa bat baizik. ]]>