<![CDATA[Iker Aranburu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 18 Nov 2019 18:30:02 +0100 hourly 1 <![CDATA[Iker Aranburu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Jose Luis Bilbaok bihar deklaratuko du ‘Habidite auzian’, lekuko gisa]]> https://www.berria.eus/albisteak/173918/jose_luis_bilbaok_bihar_deklaratuko_du_habidite_auzian_lekuko_gisa.htm Mon, 18 Nov 2019 18:02:12 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/173918/jose_luis_bilbaok_bihar_deklaratuko_du_habidite_auzian_lekuko_gisa.htm <![CDATA[Hurrengo borroka: pentsioak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1951/008/001/2019-11-17/hurrengo_borroka_pentsioak.htm Sun, 17 Nov 2019 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1951/008/001/2019-11-17/hurrengo_borroka_pentsioak.htm
 

Arrakastaren neurria agian ez dute egun horretako erantzunak eta manifestazioek esango, ondorengo egunetan gertatzen direnek baizik. «Kezkatuago gaude abenduaren 6arekin eta 7arekin», onartu diote gobernuko iturriek Le Monde egunkariari. Izan ere, SNCF trenbide sarean eta RATP Parisko eskualderako garraioetan greba mugagabea egitera deituta daude langileak, eta, erantzun zabala izanez gero, beste sektore batzuetara hedatzea ez da baztertu behar, Jaka Horien mugimendua hauspotu zuen haserrea ez baita desagertu.

Berez, Parisko gobernuaren beldur nagusia da Jaka Horien mugimenduaren bigarren zati bat bihurtzea; oraingoan, sindikatuen parte hartze aktiboarekin. Jaka horiak ez dira faltako manifestazioetan, greba egunarekin bat egitea erabaki baitzuten, hil honen hasieran Montpellierren egindako batzar batean.

Protesta oraindik onartu gabeko erreforma baten aurkakoa da. Aldaketa sakona egin nahi du Macronek pentsio sisteman, eta, Jaka horiek azalarazitako haserrearen lezioa ikasita edo, aurreko aldaketa batzuetan baino zuhurrago jokatzen ari dira presidentea eta Phillippe gobernuburua. Pentsio sistema aldatzea «uste baino zailagoa» dela onartzera iritsi da Macron, eta horregatik denbora hartzen ari da bere proiektua aurkezteko.

Erreformaren muina, ordea, jakina da, Delevoye batzordeak findutakoa baita. Hitz gutxitan, gaur egun indarrean dauden 42 pentsio sistemak bakar batean fusionatuko dituzte, sektore pribatuko soldatadun gehienek duten sisteman, azken finean. Horrek esan nahi du lanbide batzuek -sektore publikoan batez ere, baina baita lanbide liberalek ere- orain dituzten sistema propioak eta haien baldintza bereziak galduko dituztela. Edo gordinago esanda, erretiroa goiz hartzeko aukerak galduko dituztela, eta pentsioak jaitsiko zaizkiela, hura kalkulatzeko sistema gogorragoak ezarriko dizkietelako.

60.000 milioiko defizita

Baina gobernuak aurkeztu nahi duen pentsio sistema bakar hori ez da gaur egungoa izango, gastu txikiagoako bat baizik, 60.000 milioi euroko defizita txikitzea baitu helburu. Horretarako norabideak ezagunak dira: erretiroa atzeratu egingo da, eta pentsioak, oro har, jaitsi.

Norabide horretan erreformak zehazki zer bide hartuko dituen, ikusteko dago. Delevoyek proposatu du erretiroaren adin ofiziala (62 urtekoa) gibelatzea, baina Macron ez da ausartu data sinboliko hori mugitzera. Sinbolikoki ez, baina praktikoki bai, erretiroaren adina bizpahiru urtez atzeratu nahi baitu. Horretarako, «orekarako adina» kontzeptua sortuko du, hau da, sistemak orekatzeko erretiroak zer urtetan gertatu behar duen. Oraingoz, badirudi lehen epea 64 urtekoa izango dela. Horren ondorioz, 62 urterekin erretiroa hartzeko eskubidea izango du edonork, baina pentsio txikiagoa jasoko du 64 urtetan erretiratu izan balitz baino. Kontrara, 65 urtera arte edo 66ra arte itxaronez gero, pentsio handiagoa jasoko luke (%5eko saria edo zigorra urte bakoitzeko).

Pentsioaren zenbatekoa kalkulatzeko sistema ere aldatu nahi du Macronek. Puntukako sistema bat egin nahi du: Gizarte Segurantzan kotizatutako euro guztiek puntuak emango dituzte, eta puntu horien arabera kalkulatuko dute pentsioa. Langile gehienentzat kalte izango da, oraingo sistemek lan egindako azken urteak hartzen dituztelako kontuan, eta ohikoa baita lan bizitzaren amaieran soldata handiagoak jasotzea hasieran baino.

Aitona-amonen klausula

Gaur egungo pentsiodunak lasaitzeko eta protestak baretzeko, Macronek argitu du erreformak ez diela eragingo orain erretiroan direnei, eta 2025era arte ez dela indarrean jarriko. Baina oraindik ez du guztiz baztertu aitona-amonen klausula deitutakoa; hau da, pentsioen erreforma soilik ezartzea beren lan bizitza orain hasiko dutenei. Protesta itzaltzeko balio dezake, baina irtenbide horren arazoa da erreformaren ustezko helburua -sistemaren finantza egonkortasuna- beste 40 urtez atzeratzen duela.

Kolore anitz haserre horian

Errepresioak itoa

«Ez dute ulertu lortu arte segiko dugula; ez garela geldituko»

«Neoliberalismoak ez du promesa bete, eta erreakzio bortitzak eragin ditu»

Azaroan sartu da indarrean langabezia sari berritua ]]>
<![CDATA[Azaroan sartu da indarrean langabezia sari berritua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2015/009/001/2019-11-17/azaroan_sartu_da_indarrean_langabezia_sari_berritua.htm Sun, 17 Nov 2019 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/2015/009/001/2019-11-17/azaroan_sartu_da_indarrean_langabezia_sari_berritua.htm
Horretarako, bi bide hautatu ditu Frantziako Gobernuak: langabezia saria murriztea kasu batzuetan, eta, batez ere, sari hori jasotzeko eskubidea zailtzea.

Arau berrien ondoren, azken 24 hilabeteetatik sei egin beharko dira lan saria jasotzeko eskubidea irabazteko: erreformaren aurretik, lau hilabeteko lana zen azken 28 hilabeteetan. Hau da, uztail-abuztuetan turismoan lan egiten duten gazteek ez dutela saria jasotzeko eskubiderik irabaziko.

Egoera bereziki zaildu zaie kontratu laburrak eta langabezia saria uztartzen duten langile prekarioei. Orain arte, langabezia saria agortu gabe aldi baterako beste lanpostu bat lortzen zutenek eskubidea zuten beren sariari eskubide gehiago kargatzeko edo eransteko. Hau da, hilabete bat lan egitea lortzen bazuten, hilabetez luzatzen zuten langabezia saria jasotzeko eskubidea. Baina sistema hori zapuztu du erreformak: aurrerantzean, gutxienez sei hilabeteko lana beharko da (910 ordu) beste sei hilabetez luzatzeko. Sei hilabete baino gutxiago lan egin izan dutenei eskubidea agortuko zaie saria bukatzen zaienean. Neurri horren bidez etorriko da erreformaren 3.400 milioi euroren balizko aurrezkiaren zati handi bat.

Sari txikiagoa

Dirua aurrezteko beste sistema langabezia saria txikitzea izango da. Oraingoz, sari handia dutenei soilik eragingo die. Izan ere, hilean 4.500 euroko soldata gordina zuten langileei saria jaitsiko diete zazpigarren hilabetetik aurrera. Jaitsiera progresiboa izango da: %0 4.500 eurotik beherakoei, eta %30 6.450 eurotik gorakoei. 57 urtetik gorako langabeei ez diete murrizketarik ezarriko, eta, gehienez, 6.615 euro jasotzen jarraituko dute.

Murrizketaren bigarren zatia 2020ko apirilean jarriko da indarrean, eta aldi baterako kontratua dutenen langabezia saria finkatzeko sistemari dagokio. Gaur egun, azken hamabi hilabeteotan lan egindako egunen batez besteko soldataren arabera kalkulatzen da; aurrerantzean, jasotako batez besteko soldaten arabera. Aldaketa horrek asko jaitsiko du hilean egun batzuk soilik lan egin ahal izan dutenen langabezia saria. Unedicek kalkulatu duenez, 850.000 langileri egingo die kalte: kontratu mugagabea dutenen batez besteko saria %22 txikituko diete, 905 eurotik 708 eurora.

Onuradun gehiago

Erreforman den-dena ez da guraizea, ordea. Sindikatu moderatuenen babesa lortze aldera, Macronek agindu zuen langabezia saria jasotzeko eskubidea zabalduko ziela enplegua beren kabuz uzten dutenei eta langile autonomo edo independenteei. Izango dute, bai, baina baldintzak zorrotzak jarri ditu, eta milaka gutxi batzuei soilik eragingo die.

Horrela, dimisioa ematen duten soldatadunek hiru baldintza hauek bete beharko dituzte: enpresan bost urtetik gorako lana egin izana, enplegu bilatzaile gisa erregistratzea, eta beste proiektu profesional baterako plangintza bat aurkeztu eta onartzen badiete. Pentsatzekoa da urtean 30.000 pertsona izatera ez direla iritsiko hori egiterik dutenak.

Autonomoen saria, berriz, apala izango da -800 euro hilean- eta laburra -sei hilabete, gehienez-. Gainera, beste baldintza bat bete beharko dute: soilik likidazio prozesuan dauden enpresetako langile autonomoek izango dute eskubidea.

Kolore anitz haserre horian

Errepresioak itoa

«Ez dute ulertu lortu arte segiko dugula; ez garela geldituko»

«Neoliberalismoak ez du promesa bete, eta erreakzio bortitzak eragin ditu»

Hurrengo borroka: pentsioak]]>
<![CDATA[Jaurlaritzak berretsi egin du Euskaltelen akzioak erostea aztertzen ari dela]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/018/001/2019-11-15/jaurlaritzak_berretsi_egin_du_euskaltelen_akzioak_erostea_aztertzen_ari_dela.htm Fri, 15 Nov 2019 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1891/018/001/2019-11-15/jaurlaritzak_berretsi_egin_du_euskaltelen_akzioak_erostea_aztertzen_ari_dela.htm
Akziodun berri-berria ere ez litzateke izango Jaurlaritza, Gasteizko gobernua izan baitzen telefono konpainiaren bultzatzaile nagusia, 1990eko hamarkadan. Akziodunen artean izan zen 2012an bere zatia saldu zuen arte, telekomunikazio sarearekin batera. Baina, orduz gero, gauzak asko aldatu dira. Konpainia Kutxabanken kontrolpean utzi zuen Jaurlaritzak, eta Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa zituen bere merkatua. Gaur egungo Euskaltel desberdina da. Askoz enpresa handiagoa da —kable bidezko telefoniako konpainia bat erosi du Galizian, eta beste bat Asturiasen, eta Nafarroan, Errioxan eta Katalunian ere zabaltzen ari da—, eta haren akziodun nagusia Zegona inbertsio funts britainiarra da (%21 ditu). Helburu bakar bat duen talde bat: Euskaltelen egindako inbertsioari etekina ateratzea. Nola egiten da hori? Euskaltelen akzioaren prezioaren igoaraziz eta beste norbaiti salduz.

Helburuen talka

Helburu horrek talka egin dezake Jaurlaritzaren eta euskal ekonomiaren interesekin. Batetik, Zegonak erabaki dezake Euskal Herriarekiko lotura txikitzea, dela egoitza beste leku batera eramanda, dela atzerriko hornitzaileak lehenetsita. Arazoa are handiagoa izango litzakete Zegonak konpainia sektoreko multinazional baten esku utziko balu.

Oraingoz horretarako asmorik ez duela esan du Zegonak, eta, keinu gisa, Xabier Iturbe Kutxabankeko lehendakariordea izendatu berri du presidente. Kutxabank akziodunik handienetan bigarrena da, %19,8rekin.

Zegonak Euskaltel salduko duen egunak, ordea, urrun dirudi. Dirua egin ahal izateko hamar eurotik gora egon beharko lukeelako Euskaltelen akzioa, eta atzo 8,9 euroan salerosi zen. Horrek esan nahi du ia 1.600 milioi euro balio duela Euskaltelek: akzioen %1, beraz, 16 milioi dira.

Euskaltelen errotzeari buruz kezka azaldu dute konpainiako sindikatuek eta alderdi politiko gehienek, batez ere Zegonako buruak esan zuenetik aztertzen ari zirela Euskaltelen ondasun inportanteena saltzea, zuntz optikoaren sarea.

Atzo, Jaurlaritzari akzioak erosteko eskatzen zion EH Bilduren proposamen bat iritsi zen Eusko Legebiltzarrera. Ez zuen aurrera egin, baina bai, ordea, aukera hori «aztertzeko» eskatu zuen EAJren eta PSE-EEren moldaketa batek. «Ahalegin bat eskatu nahi diogu Jaurlaritzari, errotzea are bermatuagoa gera dadin», azaldu zuen Luis Javier Telleria EAJko legebiltzarkideak.

Gobernuaren bikoaren zuzenketa onartu zuen EH Bilduk. «Aurrerapausoa da», Iker Casanovaren hitzetan. «Emaitzak frogatzen du EH Bilduren presioa Gobernua mugiarazten ari dela, zeren eta EAJ eta PSE, bai eta Jaurlaritza bera ere, pasatu baitira Euskaltelen ezer egiteko aukerarik ez zegoela esatetik, akzioak erostearen bidea aztertu beharrekoa dela onartzera». Casanovak akzioen %6 erosteko eskatu dio Jaurlaritzari; Kutxabanken zatia batuz gero, erabaki garrantzitsuak blokeatzeko gutxienez akzioen %25 izango lituzketelako horrela.

Jaurlaritza Finkatuz funtsa sortu nahian dabil akzioak erosteko. Aurrekontu proiektuak 75 milioi euro aurreikusi ditu funts horretarako. Jaurlaritzak CAFen %1,24 eta Kaikuren %7,3 erosi ditu azken urteetan.]]>
<![CDATA[Jaurlaritzak berretsi du Euskaltelen akzioak erostea aztertzen ari dela]]> https://www.berria.eus/albisteak/173758/jaurlaritzak_berretsi_du_euskaltelen_akzioak_erostea_aztertzen_ari_dela.htm Thu, 14 Nov 2019 21:19:42 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/173758/jaurlaritzak_berretsi_du_euskaltelen_akzioak_erostea_aztertzen_ari_dela.htm joan den otsailean argitaratutako elkarrizketan. Horregatik, kazetarien aurrean egindako agerraldian, Tapiak esan du "harritu" egin duela talde parlamentarioek berritasun gisa hartzea. Erosketa gauzatuko balitz, Jaurlaritza ez litzateke izango akziodun berri-berria, Gasteizko gobernua izan baitzen telefono konpainiaren bultzatzaile nagusia, 1990eko hamarkadan. Akziodunen artean izan zen 2012an bere zatia saldu zuen arte, telekomunikazio sarearekin batera. Baina, orduz gero gauzak asko aldatu dira. Konpainia Kutxabanken kontrolpean utzi zuen Jaurlaritzak, eta Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa ziren haren merkatua. Gaur egungo Euskaltel desberdina da. Askoz enpresa handiagoa da -kable bidezko telefoniako konpainia bat erosi du Galizian eta beste bat Asturiasen, eta Nafarroan, Errioxan eta Katalunian ere zabaltzen ari da-, eta haren akziodun nagusia Zegona inbertsio funts britainiarra da (%21 ditu). Helburu bakar bat duen talde bat: Euskaltelen egindako inbertsioari etekina ateratzea. Nola egiten da hori? Euskaltelen akzioaren prezioa igoaraziz eta beste norbaiti salduz. Helburuen talka Helburu horrek talka egin dezake Jaurlaritzaren eta euskal ekonomiaren interesekin. Batetik, Zegonak erabaki dezake Euskal Herriarekiko lotura txikitzea, dela egoitza beste leku batera eramanda, dela atzerriko hornitzaileak lehenetsita. Arazoa are handiagoa izango litzakete Zegonak konpainia sektoreko multinazional baten esku utziko balu. Zegonak esan du oraingoz ez duela horretarako asmorik, eta keinu gisa, Xabier Iturbe Kutxabankeko lehendakariordea izendatu berri du presidente. Kutxabank akziodun handienetan bigarrena da, %19,8rekin. Zegonak Euskaltel salduko duen egunak, ordea, urrun dirudi. Dirua egin ahal izateko hamar eurotik gora egon beharko lukeelako Euskaltelen akzioa, eta atzo 8,9 euroan salerosi zen. Horrek esan nahi du ia 1.600 milioi euro balio dituela Euskaltelek: akzioen %1, beraz, 16 milioi dira. Legebiltzarraren eskaera Euskaltelen errotzeari buruzko kezka azaldu dute konpainiako sindikatuek eta alderdi politiko gehienek, batez ere Zegonako buruak esan zuenetik aztertzen ari zirela Euskaltelen ondasun inportanteena saltzea, zuntz optikoaren sarea. Gaur, Jaurlaritzari akzioak erosteko eskatzen dion EH Bilduren proposamen bat iritsi da Eusko Legebiltzarrera. Ez du aurrera egin, baina bai, ordea, aukera hori «aztertzeko» eskatu zuen EAJren eta PSE-EEren moldaketa batek. «Ahalegin bat eskatu nahi diogu Jaurlaritzari, errotzea are bermatuagoa geratu dadin», azaldu zuen Luis Javier Telleria EAJko legebiltzarkideak. Akzioen %6 Zuzenketa onartu du EH Bilduk. «Aurrerapausoa da», Iker Casanovaren hitzetan. «Emaitzak frogatzen du EH Bilduren presioa gobernua mugiarazten ari dela, zeren eta EAJk eta PSEk, bai eta Jaurlaritzak berak ere, hasieran Euskaltelen ezer egiteko aukerarik ez zegoela esaten baitzuten, baina orain akzioak erostearen bidea aztertu beharrekoa dela onartu dute». Casanovak akzioen %6 erosteko eskatu dio Jaurlaritzari; Kutxabanken zatia batuz gero, erabaki garrantzitsuak blokeatzeko gutxienez akzioen %25 izango lituzketelako horrela. Jaurlaritza Finkatuz funtsa sortu nahian dabil akzioak erosteko. Aurrekontu proiektuak 75 milioi euro aurreikusi ditu funts horretarako. Jaurlaritzak CAFen %1,24 eta Kaikuren %7,3 erosi ditu azken urteetan.]]> <![CDATA[Inflazioak maila txikian jarraitzen du, %0,5ean]]> https://www.berria.eus/albisteak/173740/inflazioak_maila_txikian_jarraitzen_du_05ean.htm Thu, 14 Nov 2019 10:11:05 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/173740/inflazioak_maila_txikian_jarraitzen_du_05ean.htm <![CDATA[Alemaniak izkin egin dio atzeraldiari]]> https://www.berria.eus/albisteak/173741/alemaniak_izkin_egin_dio_atzeraldiari.htm Thu, 14 Nov 2019 10:05:37 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/173741/alemaniak_izkin_egin_dio_atzeraldiari.htm %0,4ko hazkundea espero du aurten Alemaniarentzat, joan den astean kaleratutako Udazkeneko Aurreikuspenen arabera. Industriaren bizkar dago Alemaniako ekonomiaren motelaldia. Izan ere, brexit-ak eta Donald Trumpek bultzatutako merkataritza gerrek Alemaniako produktuen nazioarteko eskaria txikitu dute. Beste faktore bat autogintzaren estutasunak dira. Gas isurketei buruzko araudi gogorragoek eta industriaren elektrifikazio prozesu geldo baina atzeraezinak egokitzapen beharrean harrapatu du Alemaniako auto industria boteretsua. Edonola ere, okerrena igaro dela iradokitzen dute udako datuek: esportazioak iaz baino %4,6 handiagoak izan dira. Uztailetik irailera arteko tasa positiboaren arrazoi nagusia, ordea, kontsumoan dago. Langabezia txikia dago Alemanian, %3 ingurukoa, eta horrek lagundu egiten dio familien kontsumoari. Erakunde publikoek ere gastua handitu dute udan, eta eraikuntzak ez du sasoi txarra izan. Eurogunean, %0,2 Atzeraldirik ez dago, oraingoz, eurogunean. Eurostatek gaur baieztatutako datuen arabera, uztailetik irailera %0,2 handitu da BPGa hiruhileko arteko tasan, apiriletik ekainera bezainbeste. Urte arteko tasaren hazkundea, berriz, %1,2koa da, Europako Batzordeak urte osorako espero duen baino hamarren bat gehiago. Europako Batasun osoan, berriz, hamarren bat handiagoa da hazkundea, %0,3koa hiruhilekokoa, eta %1,3koa urte artekoa. Hazkunde datu positiboa dute herrialde guztiek. Oso txikia batzuek -Alemania ez ezik, Italia, Liatuania eta Austria ere %0,1 hazi dira-, eta sendoagoa beste batzuek: Polonia %1,3 hazi da, Hungaria %1,1, Bulgaria, Letonia eta Zipre %0,7... Barne produktu gordinarekin batera hazten ari da enplegua ere. 2019ko hirugarren hiruhilekoan lana dutenen kopuruak %0,1 egin du gora eurogunean eta EBn. Urtebete lehenago baino %1 gehiago dira eurogunean, eta %0,9 EB osoan. Lurraldeen araberako datu xehaturik ez du eman Eurostatek. ]]> <![CDATA[Hilabete eskasa markak hausteko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1952/015/001/2019-11-10/hilabete_eskasa_markak_hausteko.htm Sun, 10 Nov 2019 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1952/015/001/2019-11-10/hilabete_eskasa_markak_hausteko.htm
Krisiaren leherketak hamarnaka mila lanpostu desagerrarazi zituen. Afiliatuen kopuruak 2014ko urtarrilean jo zuen behea: ordutik hona, 160.102 afiliazio berreskuratu ditu Gizarte Segurantzak. Hau da, 11 urte baino gehiago behar izan dira hasierako lekura itzultzeko.

Leku berberera? Ez. Gizarte Segurantzako datuen arabera, 2008ko uztailean baino 59 langile gehiago daude orain, baina 44.412 langabe gehiago ere bai Lanbideko eta Nafar Lan Sareko bulegoetan. Langabezia tasa hiru puntu handiagoa da gaur egun.

Lan merkatu hotzagoa

Baina kuantitiboki ez ezik, kualitatiboki ere badira aldeak 2008ko uztaileko eta 2019ko urriko datuen artean: prekaritate handiagoko garaiak dira hauek. Aldea ikusteko, datu bakar batek balio du: 48.000 kontratu gehiago sinatu dira aurten. Orduan kontratu laburrak ez ziren falta, baina egun bateko kontratuak eta aste batekoak salbuespena izateari utzi diote gaur egun.

Gainera, langileen marka historikoa hilabete txarrean iritsi da, langabe kopurua handitu egin baitzen joan den urrian (+3.128). Hilabete bitxia da udazken beteko lehenengoa: udan kalean utzitako hezkuntzako langileak (eskoletakoak, akademietakoak...) lanera itzuli ohi dira, eta lanik gabe geratzen dira udan turismoarekin lotuta dauden zerbitzuetako asko, baita besteen oporrak ordezkatu dituztenak ere. Alde horretatik, gorabehera handiko hilabetea izan ohi da. 2015etik 2018ra jaitsi egin zen langabeen kopurua, baina handitu egin zen aurreko urteetan.

Ikusi beharko da zer gertatuko den datozen hilabeteetan, baina urriko datuak eta aurreko hilabeteetako gehienek iradokitzen dute lan merkatua hozten ari dela. Duela urtebete baino 8.400 langabe erregistratu gutxiago daude orain, baina urte batetik besterako aldeak gero eta txikiagoak dira, eta urrutiago geratzen ari dira 2015-2018 epean aldea 15.000tik gorakoa izan zen hilabete gehienetan. Alde batetik, normala da, krisi hasieran galdutako enpleguaren zati bat jada berreskuratu delako, baina oso berri txarra izango litzateke langabeziak behea jotzea oraindik biztanle aktiboen %9 lanik gabe daudenean.

Hori gertatuko al da? Ezetz diote iragarleek. Bai patronalek, baita Iruñeko eta Gasteizko gobernuek ere, esan dute ekonomia gai izango dela hurrengo urtean lanpostuak sortzeko.

Iragarpenak egiten azkena Europako Batzordea izan da, eta ekarpen interesgarriak egin ditu. Ifrentzua da ekonomiaren pattalaldiari amaiera garbirik ez diola ikusten, eta, atzeraldirik espero ez duen arren, hazkunde apaleko urteak datozela. Aurkia, berriz, hazkunde tasa apalekin ere euroguneko ekonomiak gai izango direla langabe kopurua txikitzeko, orain arte baino motelago bada ere. Auzitan dago enplegua sortzeko %2tik gorako hazkundea behar dela dioen tesia. Alemanian, esaterako, langabezia nahiko egonkor dago %3tik gertuko mailan ekonomia atzeraldi teknikoan egon arren; Italian langabezia %10ean geratzea espero du Bruselak, hazkundea hutsaren parekoa izan arren. Euskal Herritik gertuago, Espainian puntu erdi jaitsiko omen da 2020an zein 2021ean, eta Frantzian puntu erdia bi urtean.

Kaleratze iragarpenak

Baina estatistika eta iragarpen horiek guztiek ezer gutxi esango diete enplegua galtzear daudenei. Eta, alde horretatik, asteak berri txarrak eman ditu. Batetik, Siemens Gamesak iragarri du 109 langile botako dituela Zamudioko, Sarrigurengo eta Madrilgo bulegoetan, eta beste 500 beste herrialde batzuetan. Enpresak irabaziak bikoiztu ditu, sektoreak etorkizun oparoa du, lehiakideak gutxitzen ari dira, baina gero eta alemaniarragoa den konpainia horrek errentagarritasuna handitzea du lehentasun.

Egoera are larriagoa da Igorreko Araluceko 141 langileentzat. Haren jabeak, Igorreko bertako Batz kooperatibak, enpresa ixtea erabaki du, eta ertzainak bidali zituen ostiralean lantokia husteko.]]>
<![CDATA[Atzeraldirik ez du espero Europako Batzordeak, baina bai motelaldi luze bat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/014/001/2019-11-08/atzeraldirik_ez_du_espero_europako_batzordeak_baina_bai_motelaldi_luze_bat.htm Fri, 08 Nov 2019 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1872/014/001/2019-11-08/atzeraldirik_ez_du_espero_europako_batzordeak_baina_bai_motelaldi_luze_bat.htm
Azkenaldian, Moscovicik aurreikuspenak gutxitu ditu iragarpenak egitera jendaurrera atera den bakoitzean. Atzokoa ez zen salbuespena izan. Aurreko iragarpenetatik lau hilabete igaro direla, hamarren bat jaitsi du eurogunearen aurtengorako hazkunde iragarpena, eta bi hamarren 2020rakoa.

Baina kontrastea are handiagoa da duela urtebeteko iragarpenekin alderatuz gero. Orduan onartu zuen komisarioak «aldeko haizeak» baretu egin zirela, eta abiadura txikiagoa hartuko zuela ekonomiak. Denborak arrazoia eman dio, baina neurri batean bakarrik. Izan ere, %1,9ko hazkundea iragarri zuen aurtengorako EBn eta eurogunean, eta iragarpen hori oso baikor geratu zaio: zortzi hamarren gutxiago haziko dira euroguneko hemeretzi kideak, eta lau hamarren gutxiago EBko 28ak —hazkunde sendoari eusten dioten herrialde batzuk daude talde horretan, hala nola Polonia, Txekiar Errepublika eta Errumania—.

Herrialde gehienen aurreikuspenetan egin zuen huts Bruselak, baina Alemanian inon baino nabarmenagoa izan da 2018ko udazkeneko iragarpena baikorregia izan zela: %1,7ko hazkundea iragarri zuen iaz Moscovicik, eta atzo ziurtatu zuen %0,1 baizik ez dela izango. Hau da, Bruselak uste du ozta-ozta ihes egingo diola Alemaniak atzeraldiari. Aurki kaleratuko du Berlinek hirugarren hiruhilekoko datua, eta espero da negatiboa izatea, baina halaber espero da ekonomiak erritmo pixka bat hartzea berriro urtearen bukaeran.

Alemanian ikusten da ongien ekonomiaren hazkundearen galga nagusia: industria sufritzen ari da, ziurgabetasunak inbertsioa geratzen baitu. Eta zerk eragiten du enpresek inbertitzeko beldurra izatea? Ezin jakiteak zehazki zer gertatuko den Erresuma Batuarekin, eta Donald Trumpek eragindako merkataritza gerrek. Bruselaren aurreikuspena, edonola ere, AEBen eta Txinaren arteko harremanean azken egunotan gertatu den hobekuntzaren aurretik egina dago: atzo bertan. Pekingo gobernuak ziurtatu zuen muga zergak «zatika kentzea» adostu duela AEBekin. Iragarpen horrek nazioarteko merkataritza berpiztu dezake, eta mesede handia egin EBri, oro har hartuta, ekonomia esportatzailea delako —Euskal Herrikoa ere hala da—.

Ekonomiaren motelaldiak noiz arte iraungo duen iragartzera ez zen ausartu Moscovici, baina erakutsi zuen baduela kezka hazkunde oso apaleko aldia luzea izateko: «Hazkundea lautada batera iritsi da, baina espero dezagun ez dela sabaia izango».

Langabeziak, behera

Barne produktu gordinaren hazkundearen motelaldiak eragina izango du lan merkatuan ere: Batzordeak dio langabeziak jaisten segituko duela, baina azken urteetan baino astiroago. Eurogunean, %7,6ra jaitsiko da aurten, eta %7,3ra 2021ean.

Atal horretan ere ez da ibili guztiz fin Brusela, zorionez. Duela urtebete, iragarri zuen langabezia %7,9ra jaitsiko zela 2019an, baina, hazkundea txikiagoa izanagatik, are gehiago jaitsi da langabezia. Horrek esan nahi du hazkunde txikiagoa nahikoa dela orain enpleguak sortzeko.

Lan merkatuarekin arazo gehien duten estatu kide guztietan jaitsiko da langabezia —Grezia, Espainia, Frantzia—, Italian izan ezik: gutxigatik ihes egingo die atzeraldiari eta %10eko langabezia tasari.

Moscovicik esan du kontu publikoak «kontrolpean» egongo direla oraindik ere. Defizit publikoa pixka bat handituko da euroaren eremuan —%0,8tik %1era—, Alemanian eta Herbehereetan superabit handiak txikitu egingo baitira, gastu programen ondorioz. Baina programa horiek oso txikiak direnez, Moscovicik bat egin zuen Europako Banku Zentralaren eskaera nagusiarekin: garai egokia dute gastu publikoa handitzeko, hartara jarduera ekonomikoa suspertzeko.]]>
<![CDATA[Bruselak ez du atzeraldirik espero, baina bai motelaldi luze bat]]> https://www.berria.eus/albisteak/173419/bruselak_ez_du_atzeraldirik_espero_baina_bai_motelaldi_luze_bat.htm Thu, 07 Nov 2019 18:19:02 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/173419/bruselak_ez_du_atzeraldirik_espero_baina_bai_motelaldi_luze_bat.htm Udazkeneko Aurreikuspenean zabaldutako zenbakiek baieztatzen dute ekonomian udazken giroa dagoela: eurogunean %1,1 da haztekoa ekonomia aurten, eta %1,2, berriz, 2020an eta 2021ean; EB osoan, %1,4 hiru urte horietan. «Atzeraldiaren mugarekin lotzen den hazkunde erritmo bat». Azkenaldian, Moscovicik aurreikuspenak gutxitu ditu iragarpenak egitera jendaurrera atera den bakoitzean. Atzokoa ez zen salbuespena izan. Aurreko iragarpenetatik lau hilabete igaro direnean, hamarren bat jaitsi du eurogunearen aurtengorako hazkunde iragarpena, eta bi hamarren 2020rakoa. Baina kontrastea are handiagoa da duela urtebeteko iragarpenekin alderatuz gero. Orduan onartu zuen komisarioak «aldeko haizeak» baretu egin zirela, eta abiadura txikiagoa hartuko zuela ekonomiak. Denborak arrazoia eman dio, baina neurri batean bakarrik. Izan ere, %1,9ko hazkundea iragarri zuen aurtengorako EBn zein eurogunean, eta iragarpen hori oso baikor geratu zaio: zortzi hamarren gutxiago haziko dira euroguneko hemeretzi kideak, eta lau hamarren gutxiago EBko 28ak -hazkunde sendoari eusten dioten herrialde batzuk daude talde horretan, hala nola, Polonia, Txekiar Errepublika eta Errumania-. Alemaniaren adibidea Herrialde gehienen aurreikuspenetan egin zuen huts Bruselak, baina Alemanian inon baino nabarmenagoa izan da 2018ko udazkeneko iragarpena baikorregi izan zela: %1,7ko hazkundea iragarri zuen iaz Moscovicik, eta atzo %0,1 baizik ez dela izango ziurtatu zuen. Hau da, Bruselak uste du ozta-ozta ihes egingo diola Alemaniak atzeraldiari. Aurki kaleratuko du Berlinek hirugarren hiruhilekoko datua, eta espero da negatiboa izatea, baina halaber espero da ekonomiak erritmo pixka bat berreskuratzea urtearen bukaeran. Alemanian ikusten da ongien ekonomiaren hazkundearen galga nagusia: industria sufritzen ari da, ziurgabetasunak inbertsioa geratzen baitu. Eta zerk eragiten du enpresek inbertitzeko beldurra izatea? Ezin jakitea zehazki zer gertatuko den Erresuma Batuarekin, eta Donald Trumpek eragindako merkataritza gerrek. Edonola ere, Bruselaren aurreikuspena egina dago AEBen eta Txinaren arteko harremanean azken egunotan gertatu den hobekuntzaren aurretik. Gaur bertan. Pekingo gobernuak ziurtatu du muga zergak «zatika kentzea» adostu duela AEBekin. Irgarpen horrek nazioarteko merkataritza berpiztu dezake, eta mesede handia egin EBri, oro har hartuta, ekonomia esportatzailea delako -Euskal Herrikoa ere hala da-. Ekonomiaren motelaldia noiz arte iraungo duen iragartzera ez zen ausartu Moscovici, baina erakutsi zuen hazkunde oso apaleko aldia luzea izateko kezka baduela: «Hazkundea lautada batera iritsi da, baina espero dezagun ez dela sabaia izango». Langabeziak, behera Barne produktu gordinaren hazkundearen motelaldiak eragina izango du lan merkatuan ere: Batzordeak dio langabeziak jaisten segituko duela, baina azken urteetan baino astiroago. Eurogunean, %7,6ra jaitsiko da aurten, eta %7,3ra 2021ean. Atal horretan ere ez da guztiz fin Brusela, zorionez. Duela urtebete, iragarri zuen langabezia %7,9ra jaitsiko zela 2019an, baina hazkundea txikiagoa izanagatik, are gehiago jaitsi da langabezia. Horrek esan nahi du hazkunde txikiagoa nahikoa dela orain enpleguak sortzeko.
Lan merkatuarekin arazo gehien duten estatukide guztietan jaitsiko da langabezia -Grezia, Espainia, Frantzia-, Italian izan ezik: gutxigatik ihes egingo dio atzeraldiari, eta %10eko langabezia tasari. Moscovicik esan du kontu publikoak «kontrolpean» egongo direla oraindik ere. Defizit publikoa pixka bat handituko da euroaren eremuan -%0,8tik %1era-, Alemanian eta Herbehereetan superabit handiak txikitu egingo baitira, gastu programen ondorioz. Baina programa horiek oso txikiak direnez, Moscovicik bat egin zuen Europako Banku Zentralaren eskaera nagusiarekin: garai egokia dute gastu publikoa handitzeko, hartara jarduera ekonomikoa suspertzeko.]]>
<![CDATA[Langile gazteei gutxi ordaintzen dietela ukatu du Zubiaurrek]]> https://www.berria.eus/albisteak/173413/langile_gazteei_gutxi_ordaintzen_dietela_ukatu_du_zubiaurrek.htm Thu, 07 Nov 2019 12:11:47 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/173413/langile_gazteei_gutxi_ordaintzen_dietela_ukatu_du_zubiaurrek.htm Orkestra Lehiakortasunerako Institutuaren txosten batek kritika egin zielako enpresa batzuei, kualifikazio handiko langileei ez zizkietelakoan behar besteko soldatak eskaintzen, eta horregatik egiten zutelako alde. "Baldintza onak eskainiz gero, zergatik joan nahiko dute beste nonbaitera? Beldur hori galdu beharra daukate enpresek», azaldu zuen Mikel Navarro Orkestrako ikerlariak. Adierazpen horiek harriduraz hartu zituen Confebaskek, eta gaur segida izan du gaiak, patronalak antolatutako Talentuaren erronka Euskadin ekitaldiaren hasieran. Parte hartzaileei harrera egiteko hitzaldian, Eduardo Zubiaurre Confebaskeko presidenteak ziurtatu du lanpostu batzuk betetzeko arazoak "gero eta nabariagoak" direla. "2016an arazo bat zen Euskadiko enpresen erdientzat (%45), eta bi urte geroago, 2018an, jada %70ek zuten arazo hori erantsita. Ez dute denek, ez dute sektore guztietan, ezta indar berarekin ere... baina, eurek jakinarazi digutenez, hiru euskal enpresatik bik zailtasun handiak dituzte nahi dituzten langileak kontratatzeko", esan du. Bi arrazoi ikusten ditu horretarako: demografia, eta langileek duten formakuntza eta esperientzia ez datozela beti bat enpresek behar dutenarekin. Enpresek eskaintzen dituzten soldatak, ordea, ez dira hainbesteko arazo, Zubiaurreren arabera. "Hautagaiek eskatzen duten soldata edo lanpostu bat onartzeko exijitzen dutena ez daude kontratatzeko zailtasunak azaltzen dituzten lehen hiru arrazoiren artean". Lanbidek EHUko, Deustuko eta Mondragon unibertsitateetan graduatutako gazteen artean egindako inkesta bat aipatu du patronaleko buruak langile gazteen soldatak hain txikiak ez direla azaltzeko. "Enpresa batera sartu berri den langile baten soldata garbia, 1.500 euro da hilean, eta hamalau ordainketarekin. Eta ikasketa teknikoetan eta ingeniaritzan, ia 1.700 eurora igotzen da soldata: berriro esango dut, soldata garbiak dira, eta ibilbide profesionala hasi berri dutenentzat".]]> <![CDATA[Errioxako eta Nafarroako ardoak babestuko ditu Txinak bere merkatuan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/011/001/2019-11-07/errioxako_eta_nafarroako_ardoak_babestuko_ditu_txinak_bere_merkatuan.htm Thu, 07 Nov 2019 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1893/011/001/2019-11-07/errioxako_eta_nafarroako_ardoak_babestuko_ditu_txinak_bere_merkatuan.htm
Edari alkoholdunak dira babesa jasoko duten produktuetako asko: Eskoziako eta Irlandako whiskia, koñaka, Bavariako garagardoa, Poloniako eta Suediako vodka, eta hamaika ardo. Gaztak dira beste produktu babestu nagusia: parmesanoa, Mantxako gazta, Stilton gazta zuria, feta, Roquefort...

EBk babestuko dituen Txinako produktuen artean daude tea, arroza eta likoreak.

Atzo iragarritako akordioa ez da berehalakoan indarrean jarriko, aurretik berrespen prozesu bat egin behar duelako. Europaren aldetik, parlamentuaren eta Europar Kontseiluaren onespena jaso beharko du erabakia berretsi aurretik. Prozesu hori guztia 2020 amaitu aurretik bukatzea espero dute.

Behin akordioa indarrean jarrita, agindutakoa bi aldeek betetzen dutela egiaztatuz gero, lau urte barru zerrenda zabaltzeko aukera utzi dute Txinak eta EBk. Alde bakoitzak bestearen 175 produktu gehiago babestuko lituzke bigarren prozesu horretan.

Merkatu garrantzitsua

Guztira, EBk bere jatorriari eta ekoizpenaren berezitasunari lotutako 3.300 elikagai eta edari babesten ditu.

Europako Batasunaren produktu babestuek 74.800 milioi euroren salmentak egin zituzten iaz, eta janari eta edari esportazioen %15,4 dira. Txina kanpoko merkatu garrantzitsuenetan bigarrena da produktu horientzat, EBren mugetatik kanpo kontsumitzen diren hamarretik ia bat hara doalako. 2018ko irailetik 2019ko abuztura nekazaritza produktuen 12.800 milioi euro esportatu ditu EBk.]]>
<![CDATA[Txinak Errioxako eta Nafarroako ardoak babestuko ditu bere merkatuan]]> https://www.berria.eus/albisteak/173383/txinak_errioxako_eta_nafarroako_ardoak_babestuko_ditu_bere_merkatuan.htm Wed, 06 Nov 2019 19:50:57 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/173383/txinak_errioxako_eta_nafarroako_ardoak_babestuko_ditu_bere_merkatuan.htm EBk babestuko dituen Txinako produktuen artean daude tea, arroza eta likoreak. Produktu gehiago, aurrerago Gaur iragarritako akordioa ez da berehalakoan indarrean jarriko, aurretik berrespen prozesu bat egin behar duelako. Europaren aldetik, parlamentuaren eta Europako Kontseiluaren onespena jaso beharko du. Prozesu hori 2020. urtea amaitu aurretik bukatzea espero dute. Akordioa indarrean jarrita, agindutakoa bi aldeek betetzen dutela egiaztatuz gero, lau urte barru zerrenda zabaltzeko aukera utzi dute Txinak eta EBk. Alde bakoitzak bestearen 175 produktu gehiago babestuko lituzke bigarren prozesu horretan. Guztira, EBk bere jatorriari eta ekoizpenaren berezitasunari lotutako 3.300 elikagai eta edari babesten ditu.
EBren produktu babestuek 74.800 milioi euroren salmentak egin zituzten iaz, eta janari eta edari esportazioen %15,4 dira. Txina kanpoko merkatu garrantzitsuenetan bigarrena da produktu horientzat, EBren mugetatik kanpo kontsumitzen diren hamarretik ia bat hara doalako. Nekazaritza produktuei dagokienez, EBk 12.800 milioi euro esportatu ditu 2018ko irailetik 2019ko abuztura.]]>
<![CDATA[Greba eguna dute bihar Donostiako Ikorren, 21 kaleratze salatzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1890/012/001/2019-11-05/greba_eguna_dute_bihar_donostiako_ikorren_21_kaleratze_salatzeko.htm Tue, 05 Nov 2019 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1890/012/001/2019-11-05/greba_eguna_dute_bihar_donostiako_ikorren_21_kaleratze_salatzeko.htm
Ikor 1981. urtean sortu zuten, eta Donostiako Zuatzu enpresa parkean du egoitza. Zirkuitu elektronikoen diseinurako eta fabrikaziorako zerbitzuak egiten ditu. 800 langile inguru ditu, eta Donostian ez ezik, Txinan eta Mexikon ere lantegiak ditu. Joan den maiatzean, Alemaniako Ebm-past multinazionalaren esku geratu zen. Ebm-past duela hiru urte sartu zen Ikorren, akzioen %50 erosita.

Ikorreko langile batzordeak agiri baten bitartez jakinarazi duenez, urriaren 24an enpresak erabaki zuen zortzi langile kanporatzea Donostiako egoitza nagusian. Urriaren 30ean, berriz, ITC zentro teknologikoko behargin bat eta Sistemas Electronicos adarreko hamabi bota zituen. Langile horiek gehienek enpresan urte asko egin dituztela ziurtatu du langile batzordeak, eta. salatu du zuzendaritzak ez dituela alternatibak proposatu, hala nola erretiro aurreratuak, diruz lagundutako kontratu eteteak eta langileak beste leku batzuetan kokatzea.

Langile batzordeak ziurtatu du Ikor taldeak «bizi duen egoera» ez dela langileen errua. Arduradunak zeintzuk diren argitzeko eskatu du, eta elkarrizketa prozesu bat hasteko, «langileei ahalik eta kalte txikien» eragingo liokeen irtenbide bat bilatzeko, inor kaleratu gabe.

Protesta gisa, egun osoko greba egingo dute bihar. Goizean, Zuatzuko lantegiaren aurrean batuko dira, eta gero Errotaburuko biribilgunera joango dira, eta handik Gipuzkoa plazara. Ostegunerako eta ostiralerako bi orduko lanuztera ere deitu dute.

Arrilucean, 141 kaleratze

Ikor baino egoera are larriagoan dago Arrilucea enpresa, Igorren (Bizkaia). Izan ere, lantegia itxi eta 141 langileak kalean utzi nahi ditu haren jabeak, Batz kooperatibak.

Arriluceako langileak Batzen egoitzaren aurrean elkartu ziren atzo, eta berdin egin nahi dute bihar eta etzi. Gaur, berriz, bilera dute Eusko Jaurlaritzarekin. Eskatuko diote bitartekari lana egin dezala Batzekin, fabrikari itxiera ez den irtenbide bat bilatzeko. Salatu dutenez, Batzek ez du zuzenean haiekin hitz egin.]]>
<![CDATA[Ikorreko langileek greba egingo dute bihar, 21 kaleratze salatzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/173290/ikorreko_langileek_greba_egingo_dute_bihar_21_kaleratze_salatzeko.htm Mon, 04 Nov 2019 21:25:13 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/173290/ikorreko_langileek_greba_egingo_dute_bihar_21_kaleratze_salatzeko.htm <![CDATA[Ahots berria, mezua ez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2019-11-02/ahots_berria_mezua_ez.htm Sat, 02 Nov 2019 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2019-11-02/ahots_berria_mezua_ez.htm
Adierazpena Europako Banku Zentraleko presidentetza hartu aurretik egin du Lagardek (Paris, 1956), atzo sartu baitzen ofizialki EBZren Frankfurteko egoitzako bulego berrian. Lehen aldiz, emakume bat da euroguneko diru politikaren gidari nagusia. Lehen aldiz, bankari zentral gisa lan egin ez duen bat izango da euroguneko bankari zentrala.

Lagarderen kasuan, agian egokiagoa izango litzateke gidari baino ahots deitzea. Frantziarra ez da datuetan arakatzen arituko den teknikari bat —matematika gorrotatzen duela esatera iritsi da—, baizik eta politikari bat. Batez ere hautatu dute EBZren barruan adostasunak lortzeko, eta banku zentralaren politika ahalik eta modurik onenean esplikatzeko. Eta, noski, EBko estatuen arteko kuoten eta botere borroken ondorioz ere bai, oraindik ere ezinezkoa baita EBZko burua Maltakoa, Lituaniakoa edo Esloveniakoa izatea.

Pilotu automatikoan

«Pilotu automatikoan dagoen diru politika bat hartu du oinordetzan Lagardek». Horrela definitu dio egoera Efe agentziari Marco Valli Unicredit bankuko azterketa ekonomikoen arduradunak. Deskribapen egokia da, Draghik etxeko lanak eginda utzi baitu banku zentrala. Iraileko bileran, berriro dirua inprimatzeko makinaren botoia sakatu zuen —berez, atzo ekin zion berriro zorra erosteari—, bankuei nahi beste mailegu merke agindu zizkien, eta gordailuen tasa negatiboa %0,5era igo zuen, maileguak ukatzeko arrazoirik izan ez dezaten. Are gehiago, politika horri «inflazioa %2ra modu egonkorrean itzuli arte» eutsiko diotela agindu zuen Draghik. Hau da, gauzak ongi joanez gero, 2021era edo 2022ra arte bidea zein den markatu diola Draghik Lagarderi, eta neurri horiek zer ondorio duten ikustea baizik ez zaiola geratzen EBZko buruzagi berriari.

Batetik, ildoa garbi izatea ona da Lagarderentzat, bere mezuak batez ere merkatuentzat direlako, eta haiei ez zaizkielako ustekabeak gehiago gustatzen.

Baina, aldi berean, opari pozoitsua utzi dio Draghik Lagarderi, gaur-gaurkoz oso zaila delako irudikatzea EBZk zer gehiago egin dezakeen ekonomiari bultzada emateko. Horretara dator Lagardek bere komunikazio lana gobernu batzuei errieta eginez hasi izana. Tresna gehiago bazituela esan arren, inplizituki Draghik onartu zuen ezer gutxi gehiago egin zezakeela EBZk, eta gobernuen txanda zela aurrekontuen eta zerga politikaren bitartez jarduera ekonomikoari bultzada emateko. Italiarrari kasu gutxi egin zion Berlinek, eta frantziarrak nekez jasoko du erantzun hobea, Angela Merkelekin harreman ona landu duen arren.

Barne batasun zartatua

Edonola ere, Lagarderen lehen eginbeharra izango da EBZren gobernu kontseilua batzea. Draghiren agintaldian beti izan dira desadostasunak: iparraldekoek presio egin dute diru politika zuhurrago baten alde, aurreztaileak ez zigortzeko; hegoaldekoek, berriz, ahalik eta interes tasarik txikienak nahi zituzten, bestela ezin zituztelako beren zorrak pagatu. Horien alde egin du nabarmen Draghik, eta gehiengo baten babesa izan du. Bere agurrean, egindakoaz harro azaldu zen, eta garaipenen artean aipatu zuen euroaren krisi existentziala itxi zela eta azken urteetan 11 milioi lanpostu sortu direla.

Baina azken hilabeteetan EBZren barne kohesioa erabat zartatu da. Azken neurrien aurka ez zuten soilik ohiko susmagarriek egin —Bundesbankeko Jens Wiedmannek—, eta EBZko ekonomistek beraiek esan zuten ez zela beharrezkoa. Banku zentralaren orkestrak doinua batera jotzea izango da, beraz, Lagarderen xedea. NDFn erakutsi zuen talde lanerako gaitasuna eta diplomazia ez dira alferrikakoak izango.]]>
<![CDATA[Fiatek Frantzian aurkitu du aspaldi bilatzen zuen bazkidea: Peugeot]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1840/012/001/2019-11-01/fiatek_frantzian_aurkitu_du_aspaldi_bilatzen_zuen_bazkidea_peugeot.htm Fri, 01 Nov 2019 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1840/012/001/2019-11-01/fiatek_frantzian_aurkitu_du_aspaldi_bilatzen_zuen_bazkidea_peugeot.htm
Asteazken arratsaldean eman zuten loturaren berri, eta atzo egin zuten ofizial. Zeremoniak itxaron beharko du, ordea, ezkontzaren xehetasunak negoziatu behar dituztelako «hurrengo asteetan». Printzipioz, berdinen arteko ezkontza da, konpainia berriaren erdibana izango dutelako PSAk eta FCAk. Baina berdin-berdinak ez direla ulertu dute inbertsiogileek: FCAren akzioak %8,2 gora egin zuen, eta %12,8 behera PSArenak. Beste hitz batzuetan, merkatuak uste duela PSA indartsuak FCA ahulagoa erosi duela. Hala da burtsan: PSAk gehiago balio duenez, 5.500 milioi euroren ordainketa bat jasoko dute FCAko akziodunek, eta frantziarrek saldu egingo dute Faurecia osagaien enpresan duten zatia (%46).

Burua, PSAko Tavares

Irudipen hori indartu egiten du talde berriko buruzagi izateko PSAko kontseilari ordezkaria hautatu izana, Carlos Tavares. Presidentea, berriz, FCAko John Elkann izango da, Agnelli familiakoa, Fiaten sortzailea eta akziodun nagusikoa. Egoitza Herbehereetan izango du talde berriak —han dago FCA, zerga kontuengatik—, baina enpresa Frantziatik, Italiatik eta AEBetatik gidatu nahi dute.

Zailtasun franko pasatutakoak dira PSA eta FCA. Frantziarrak porrot egiteko zorian izan ziren, 2014an, baina Frantziako Gobernuaren eta Dongfeng txinatarraren esku hartzeak salbatu zituen, eta urte onak izan ditu orduz gero. Fiatek ere estutasun asko pasatu ditu, eta, gaur egun, adar estatubatuarrari esker da errentagarria —2009an erosi zuen Chrysler taldea—.

Baina autogintza iraultza teknologiko baten atarian dago, elektrifikazioarena. Eta iraultza horretarako prestatuagoa dago PSA, jada ari baita bere teknologia propioarekin autoak merkaturatzen. Atzeratuta doa Fiat —2020erako agindu du lehen modelo elektrikoa—, eta badu beste harlauza bat du gainean: EBk milioi askotako isuna ezarri ahal dio, ez delako gai izango CO2 isurien muga zorrotz berriak betetzeko.

Fabrika itxierarik ez

Bat eginda, dirutza aurreztu dezakete motor elektrikoen garapenean —3.700 milioi, gehienak lehen urteetan—. Horrek, noski, kaleratzeak eragin ditzake, eta horren beldur dira, Italian batez ere, Fiatek han dituen fabrika batzuetan erdizka ari direlako lanean. Frantziako eta Italiako gobernuek ohartarazi dute «arretaz» begiratuko dutela talde berria. Fabrika itxierarik ez dela izango agindu dute autogileek.

Bat egitea gauzatuko balitz, munduko autogileetan laugarrena osatuko lukete —8,7 milioi auto, iaz—, eta Europan lidergoa jokatuko lukete VW taldearekin. Alemaniarrek merkatuaren %24,3 izan dute urteko lehen bederatzi hilabeteetan, %22,6, berriz, PSAren (%16,4) eta FCAren (%6,2) batuketak. Baina gauzak are parekatuago leudeke furgonetak ere zenbatuz gero, arlo horretan indartsu baitira biak.]]>
<![CDATA[Ekonomista euskaldunen lehen biltzarra egingo dute, azaroaren 14ean]]> https://www.berria.eus/albisteak/173162/ekonomista_euskaldunen_lehen_biltzarra_egingo_dute_azaroaren_14ean.htm Thu, 31 Oct 2019 13:25:35 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/173162/ekonomista_euskaldunen_lehen_biltzarra_egingo_dute_azaroaren_14ean.htm Hamar hizlari izango dituzte entzungai, gehienak hogei minutukoak. Horrela, genero arrakala izango du hizketa gai Jule Goikoetxea EHUko irakasleak, lehiakortasuna eta ongizatea Orkestrako Maria Jose Arangurenek eta Amaia Zumeagak, robotizazioa Joseba Permachek (EHU), eta ekonomia zirkularra Aitor San Franciscok (Bilibin kooperatiba) eta Iñigo Ruiz de Apodakak (CAF). Denbora gehiago izango du, berriz, Juan Jose Ibarretxe Eusko Jaurlaritzako lehendakari ohiak. K izenburua jarri dio bere hitzaldiari, ekonomia munduan kulturak -eta haren barruan hizkuntzak- duen pisua nabarmendu nahi duelako. Bazkariaren ostean, Baleren Bakaikoa Euskal pentsio sistema baterantz tailerra gidatuko du, eta Joseba Barandiaran Ekonomisten Euskal Elkargoko kideak Wikipedian ekonomiari buruzko artikuluak elikatzeko ikastaro praktiko bat emango du. Bi urtean behin egin nahi dute biltzarra UEUk eta Ekonomisten Euskal Elkargoak. Hurrengoa, 2021ean, Bilbon.]]> <![CDATA[Xabier Iturbe presidente hautatzeak ez ditu lasaitu Euskalteleko langileak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/011/001/2019-10-31/xabier_iturbe_presidente_hautatzeak_ez_ditu_lasaitu_euskalteleko_langileak.htm Thu, 31 Oct 2019 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1893/011/001/2019-10-31/xabier_iturbe_presidente_hautatzeak_ez_ditu_lasaitu_euskalteleko_langileak.htm
Urak harrotuta dabiltza Euskaltelen Zegona inbertsio funts britainiarra akziodun nagusi bilakatu zenetik eta enpresaren gidaritza hartu zuenetik. Funts horren helburu aitortua da Euskaltelen negozioa egitea, hau da, akzioak saltzea erosi zituen prezioan baino garestiago. Oraindik urrun dago helburu horretatik: akzioen lehen zatia, ia %15, 9,5 euroan ordaindu zituen, eta atzo 8,26 euroan itxi zuten kotizazioa. Egia da urte hasieran berriro akzioak erosteari ekin zionean prezio merkeagoa ordaindu zuela —zortzi euro inguru—, baina oraindik asko falta zaio inbertsioa berreskuratu eta irabazi bat egin ahal izateko. Horretarako bidea da enpresaren gastuak txikitzea —arduradun eta erdiko karguak botaz estreinatu zuen kargua Jose Miguel Garcia kontseilari ordezkariak—, eta hedapen baten bidez irabaziak handitzea eta balizko erosleen begietara erakargarriagoa bilakatzea. Hedapen hori finantzatzeko zuntz optikoaren sarea saltzeko aukera dagoela aipatu du Eamonn O'Hare Zegonako buruak, baina oraingoz horretarako asmorik ez duela ziurtatu du Garciak.

Iragarpen horrek ez zituen langileen ordezkariak asebete, eta Iturberen izendapenak ere ez du ezinegona baretu. «Enpresak norabidea aldatu behar du», uste du Del Blancok. Epe motzean irabaziak handitzen saiatu beharrean, «negozio planak epe erdirako eta luzerako ikusmoldea izan behar du».

EH Bilduren eskaera

Agintarien eta alderdi politikoen artean, iritzi desberdinak sortu ditu Iturbe izendatzeak. Markel Olanok esan du «berri paregabea» dela Euskaltel Euskal Herrian errotuta jarraitzeko. Iturberen «lidergorako gaitasuna» nabarmendu du Gipuzkoako ahaldun nagusiak, Radio Euskadin.

EH Bilduren iritziz, berriz, «operazio kosmetikoa» izan da, «enpresak iritzi publikoaren aurrean galdu duen irudia konpentsatzeko». Iker Casanova legebiltzarkidearen arabera, norabidea aldatu behar du Euskaltelek, eta horretarako beharrezkoa da Jaurlaritzak telefonia enpresaren akzio kopuru «nahikoa eta esanguratsua» erostea Finkatuz funtsaren bidez, «haren komunikazio sarea [...] eta balio erantsi teknologiko guztiak enpresan bertan geratzeko».]]>
<![CDATA[Iturbe presidente hautatzeak ez ditu lasaitu Euskalteleko langileak]]> https://www.berria.eus/albisteak/173128/iturbe_presidente_hautatzeak_ez_ditu_lasaitu_euskalteleko_langileak.htm Wed, 30 Oct 2019 19:29:50 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/173128/iturbe_presidente_hautatzeak_ez_ditu_lasaitu_euskalteleko_langileak.htm