<![CDATA[Iker Aranburu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Wed, 19 Feb 2020 21:39:39 +0100 hourly 1 <![CDATA[Iker Aranburu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Greba mugagabea hasi dute La Auxiliar Navalen, Lutxanan]]> https://www.berria.eus/albisteak/177713/greba_mugagabea_hasi_dute_la_auxiliar_navalen_lutxanan.htm Wed, 19 Feb 2020 12:56:47 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/177713/greba_mugagabea_hasi_dute_la_auxiliar_navalen_lutxanan.htm <![CDATA[Erreaktore bat itzaliko dute ostiral gauean Alsazian]]> https://www.berria.eus/albisteak/177707/erreaktore_bat_itzaliko_dute_ostiral_gauean_alsazian.htm Wed, 19 Feb 2020 12:00:44 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/177707/erreaktore_bat_itzaliko_dute_ostiral_gauean_alsazian.htm estrategia energetikoaren lehen etapa da», eta horren helburua da energia nuklearraren eta berriztagarrien arteko oreka bat lortzea hurrengo urteetan. Estrategia horren beste hanka bat CO2 isurketak gutxitzea da, eta, horretarako, agindu du 2022rako itxi egingo dituela ikatza erretzen duten azken lau zentral termikoak. ]]> <![CDATA[Bost asteko greba antolatu dute EHUko eta eskola publikoetako garbitzaile azpikontratatuek]]> https://www.berria.eus/albisteak/177614/bost_asteko_greba_antolatu_dute_ehuko_eta_eskola_publikoetako_garbitzaile_azpikontratatuek.htm Mon, 17 Feb 2020 13:22:26 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/177614/bost_asteko_greba_antolatu_dute_ehuko_eta_eskola_publikoetako_garbitzaile_azpikontratatuek.htm Joan den irailean amaitu zen gatazka, akordio batekin. Kaleko garbitzaileekiko soldata arrakala %70 txikituko du itun horrek.]]> <![CDATA[Zazpi urterako kutxak nork beteko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1922/019/002/2020-02-16/zazpi_urterako_kutxak_nork_beteko.htm Sun, 16 Feb 2020 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1922/019/002/2020-02-16/zazpi_urterako_kutxak_nork_beteko.htm business as usual dela Brusela aldean. Mahaiaren bueltan 28 aulki izan beharrean 27 izateak ez du mamia aldatu. Norbere interesa defendatzeari lehentasuna ematen diote estatu kideek, eta debate amaigabeek soilik ekarri ohi dute akordioa. Oraingo eztabaidagaia berria: EBren aurrekontua. Zazpi urtean behin erabakitzen dute EBko kideek zenbat diru jarri behar duten kutxa komunerako, eta zazpi urtean behin errepikatzen da eztabaida: aberatsek diru gutxiago jarri nahi dute, eta pobreek gehiago jaso nahi dute.

Charles Michel Europako Kontseiluko buruak bilera batera deitu ditu EBko 27 gobernuburuak, aurrekontua eztabaidatzeko. Ez da baztertu behar goi bilerak larunbatera arte irautea, baina horrek ere ez du ziurtatzen Bruselatik akordio batekin joango direnik. Ohiturak dio —eta ohiturak indar handia du EBn—, gutxienez bi goi bilera direla beharrezkoak ados jartzeko.

Londresek beti protagonismo handia izan du eztabaida horretan, ahalik eta diru gutxien jartzea baitzen beti haren lehen helburua —baita lortu ere, Margaret Thatcherrek negoziatutako txeke britainiarrari esker, zegokion baino gutxiago jartzen zuen—. Oraingoan ez da Bruselan egongo, baina hein handi batean bera izango da protagonista. Izan ere, Erresuma Batua zen gehien jartzen zuten herrialdeen artean bigarrena, eta hark jarritako 10.000 milioi euroak falta zaizkio EBri.

Hiru talde azaldu dira orain arteko negoziazioetan. Batetik, aurrekontua txikitu nahi dutenak daude: Herbehereak, Austria, Suedia eta Danimarka. EBren kutxan gehiago jartzen dute handik ateratzen duten baino. Gehienez, EBren barne produktu gordinaren (BPG) %1 jarri nahi dute; hain zuzen ere, orain arte jarritakoa, Erresuma Batuaren ekarpena aintzat hartu gabe.

Beste aldean, jarri baino gehiago jasotzen dutenak daude: Europa hegoaldeko, erdialdeko eta ekialdeko herrialdeak. Haiek eskatu dute %1,11 jartzeko; hau da, Londresek jarriko ez duena beste batzuek jartzea. Haien aldean jar daiteke Europako Parlamentua, guztien artean anbiziotsuena, %1,3 jarri nahi baitu EBren aurrekontuan.

Bien erdian, Frantzia eta Alemania daude. Haiek jartzen dute diru gehien (ekarpenaren %42), baina beste lehentasun batzuk ere badituzte: bere laborarientzat dirua bermatzea Parisek, eta akordioa gehiegi ez atzeratzea Alemaniak.

Nekazariak eta klima aldaketa

Azken asteotan batzuekin eta besteekin negoziatzen aritu da Michel, baina ez du eman aurrerapausoen berri. Espero da Finlandiaren proposamena eramatea bilerara —hura da EBren jarduneko presidentea—. Helsinkik proposatu du EBren BPGaren %1,07 jartzea, eta horrek dakar %12 gutxiago ematea kohesio funtsetarako —herrialde eta eskualde pobreenek jasotzen dituzte—, eta %13 gutxiago NPB Nekazaritza Politika Bateraturako. Azken bi horiek EBren aurrekontu komunaren bi heren hartzen dituzte orain, baina haien pisua jaisten ari da, premiazko beste gai batzuk ere agertzen ari direlako. Europako Batzordeak, esaterako, diru gehiago eskatu du mugazaintzarako, baina, batez ere, bere programa kuttunerako, Europako Itun Berderako. Ursula von der Leyen Batzordeko presidenteak ohartarazi du ez duela onartuko aurrekontuaren %25 baino gutxiago bideratzea klima larrialdiaren aurkako borrokan.

Gaur-gaurkoz argi dagoen gauza bakarrenetarikoa da nekazarientzat diru gutxiago izango dela EBren kutxetan. Zenbat jakitea ez da posible, Frantziak zeresan handia baitu gai horretan, eta aliatuak ez baitzaizkio faltako —Espainia, Irlanda, Polonia...—. Diru gutxiago izateak zaildu egingo du EBren hurrengo erronketako bat: NPB Nekazaritza Politika Bateratuaren erreforma.]]>
<![CDATA[HS2, bizkor joan nahi duen eta motel doan trena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1917/019/001/2020-02-16/hs2_bizkor_joan_nahi_duen_eta_motel_doan_trena.htm Sun, 16 Feb 2020 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1917/019/001/2020-02-16/hs2_bizkor_joan_nahi_duen_eta_motel_doan_trena.htm
2. Ez esan inori, baina ez dut lortu sei baino gehiago asmatzea. Orduan, bada, zer da HS2? High Speed 2ren laburdura; hau da, Erresuma Batuko abiadura handiko trenbide batena. HS1, berriz, Londres eta Mantxa azpiko tunela batzen dituen trenbidea da.

3. Zer gertatzen zaio HS2ri? Utzidazu asmatzen: oso motel ari dira hura egiten. Bingo! Ez dakit nola bururatu zaizun ideia hori. Antzeko beste kasurik ezagutzen al duzu, ala?

4. Zerbait entzun dut hor nonbait, baina zehazki non ez dakit. Utz dezagun sarkasmoa alde batera, eta goazen harira. Aste honetan, Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroak iragarri du egin egingo dutela HS2.

5. Auzitan zegoen? Bai. Eta arrazoiak ezagunak egingo zaizkizu: txikizio handiak egingo dituela basoetan eta nekazaritza lurretan, oso garestia dela, eta hobe dela gaur egungo trenbideak hobetzea. Protestek eta zalantzek eragin dute proiektuak aurrera ez egitea. Duela hamar urte bultzatu zuten, artean laboristak Londresko gobernuan zeudela. Baina ordutik hona ez dute kilometro bakar bat ere bukatu.

6. Eta beste batzuk Madrilekin kexu dira. Erresuma Batuko Gobernuak ez du dirurik jartzen, ala? Egiten hasi aurretik 9.600 milioi euro gastatu dituzte, azterketetan eta ingeniaritza lanetan. Eta aurrekontua abiadura handian doa gora: 2009an uste zuten 51.000 milioi euroan egin ahal izango zutela, baina orain 127.000 milioiko aurrekontua du. Eta ez da baztertu behar gehiago handitzea, oraindik ez baitago garbi nondik nora joango den.

7. Ez dakite nora joango den? Hori ere ezaguna egiten zait. Bueno, badakite zer xede duten: Londres Ingalaterra iparraldeko hiriekin lotzea, Manchesterrekin eta Leedsekin bederen. Beste kontu bat da azkenean zenbat adar izango dituen, eta adar horiek noraino iritsiko diren, iparraldeko alkateak presionatzen ari direlako beren hirietara ere irits dadin. Guztiekin geratu nahi du ongi Johnsonek. Batetik, erakutsi nahi du EBtik kanpo Erresuma Batua ez dela gain behera etorriko. Bestetik, keinu bat egin nahi die Ingalaterra iparraldean lehen aldiz tory-en alde bozkatu dutenei.

8. Lortuko al du? Azpiegitura soil bat baino gehiago beharko du Ingalaterrako iparralde pobretuaren eta hegoalde aberatsaren arteko arrakala gero eta handiagoa ixteko.

9. Proiektu handia da. Tren gutxi batzuk beharko dituzte. Badakit nora joan nahi duzun. Azken datuen arabera, 3.100 milioi euro gastatuko dituzte trenetan, eta kontratu hori lortzeko lehian dago CAF. Hasieran kanpoan geratu zen, baina Bombardierrek eta Hitachik HS2rako bat egin izanak lekua egin dio Beasaingo konpainiari. Oaris trena eskaini du, Norvegian soilik saldu ahal izan duen trena. Lehian daude Euskal Herrian lantegia duten beste bi enpresa: Talgok bagoiak egiten ditu Erriberabeitian (Araba), eta Bombardierrek makinak Trapagaranen (Bizkaia).]]>
<![CDATA[Etxebizitzen salerosketa %4,8 txikitu da Hegoaldean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2304/003/001/2020-02-13/etxebizitzen_salerosketa_48_txikitu_da_hegoaldean.htm Thu, 13 Feb 2020 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/2304/003/001/2020-02-13/etxebizitzen_salerosketa_48_txikitu_da_hegoaldean.htm
Hamar urteren ondoren, 2018an iritsi zen merkatua krisia sortu zeneko mailara. Badago, ordea, desberdintasun handi bat 2008ko eta 2019ko etxebizitza merkatuen artean: orduan, saldutako bi etxetik bat (%47,8) berria zen, eta garabiak oraindik bete-betean ari ziren lanean, krisiaren aurretik martxan jarritako proiektuak bukatzen. Inertzia horrek 2012ra arte iraun zuen, baina ordutik aurrera asko txikitu zen etxebizitza berrien emaria. Azken urteetan, bostetik bat baizik ez da berria izan: iaz, zehazki, %19,8 izan dira. Horien salmenta %4,4 jaitsi zen iaz.

Hainbat arrazoik azal dezakete salerosketen jaitsiera. Batetik, krisiak geratutako operazioak egin dira jada —2007tik 2013ra ia bi heren urritu ziren salerosketak, eta orduan galdutakoaren %60 inguru berreskuratu dira dagoeneko—. Arrazoi ekonomikoak ere badaude: prekaritatea eta soldata kaskarrak asko zabaldu dira, batez ere gazteen artean, eta horrek erosle posibleak gutxitu ditu. Faktore demografikoak ere badaude: biztanleriaren zahartzeari gehitu behar zaio bizitokia behar dutenen zati handi bat etorkinak izatea. Azken horietako gehienen alokairura jo ohi dute, aurrezki handirik ez dutelako etxea erosi ahal izateko,eta zailtasun handiagoak dituztelako maileguak eskuratzeko.

INEk beste datu bat ere eman du, erakusten duena erakunde publikoen esku hartzea alokairura bideratzen ari dela: babes ofizialeko 2.553 etxebizitza saldu zituzten, merkatu osoaren %10,2 baizik ez. 2008an, merkatuaren %18 ziren, erakunde publikoek etxebizitza babestuak saltzen baitzituzten .

Lurraldeei erreparatuz, jaitsiera handiak izan dira Nafarroan (-%9,7) eta Bizkaian (-%7,7). Gora egin dute, berriz, Araban eta Gipuzkoan (%1,3 bietan).

Prezioek, gora

Salmenten jaitsiera oraindik ez da askorik antzeman prezioetan. INEk hilabete barru emango ditu 2019 amaierako datuak, baina urteko hirugarren hiruhilekoan ikusten da eskaera jaisteak eragin mugatua izan duela prezioe- tan. Horrela, urtebetean %4,8 garestitu dira etxebizitzak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta %3,1, berriz, Nafarroan.

Edonola ere, salneurriak oraindik oso urrun daude krisi aurreko kopuruetatik. INEk dio batez beste %26 merkeago daudela Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta %38 merkeago Nafarroan. Alde handiak daude herri batetik bestera eta hirietako auzo batetik bestera; batzuetan jada gainditu dituzte duela hamar urteko prezioak, eta besteetan horrelakorik ez da espero beste hainbat urtez.]]>
<![CDATA[Etxebizitza salmenta jaitsi egin da Hegoaldean, lehen aldiz 2013az geroztik]]> https://www.berria.eus/albisteak/177402/etxebizitza_salmenta_jaitsi_egin_da_hegoaldean_lehen_aldiz_2013az_geroztik.htm Wed, 12 Feb 2020 19:28:59 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/177402/etxebizitza_salmenta_jaitsi_egin_da_hegoaldean_lehen_aldiz_2013az_geroztik.htm Erakunde publikoen esku hartzea alokairura bideratzen ari dela erakusten duen beste datu bat ere eman du INEk: babes ofizialeko 2.553 etxebizitza saldu zituzten, merkatu osoaren %10,2 baizik ez. 2008an, merkatuaren %18 ziren. Lurraldeei erreparatuz, jaitsiera handiak izan dira Nafarroan (-%9,7) eta Bizkaian (-%7,7). Gora egin dute, berriz, Araban eta Gipuzkoan (%1,3 bietan). Prezioek, gora Salmenten jaitsiera oraindik ez da gehiegi antzeman prezioetan. INEk hilabete barru emango ditu 2019 amaierako datuak, baina urteko hirugarren hiruhilekoan ikusten da eskaera jaisteak eragin mugatua izan duela prezioetan. Horrela, urtebetean %4,8 garestitu dira etxebizitzak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta %3,1 berriz, Nafarroan. Edonola ere, salneurriak oraindik oso urrun daude krisi aurreko kopuruetatik. INEk dio batez beste %26 merkeago daudela Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta %38 merkeago Nafarroan. Alde handiak daude herri batetik bestera eta hirietako auzo batetik bestera.]]> <![CDATA[Euskaltelek Virgin marka erabiliko du Espainian zabaltzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/177400/euskaltelek_virgin_marka_erabiliko_du_espainian_zabaltzeko.htm Wed, 12 Feb 2020 11:59:49 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/177400/euskaltelek_virgin_marka_erabiliko_du_espainian_zabaltzeko.htm eta ez da Madrilera lekualdatuko, Garciak ziurtatu duenez. Euskaltelek Orangeren zuntz optikoko sarea eta telefonia mugikorrarena erabiliko ditu bere hedapenean, abenduan horretarako akordioa egin baitzuen France Telecom taldearen enpresa horrekin. Espainia osora zabaltzeko estrategiaren atzetik Euskaltel taldeko zuzendaritza berria dago. Ekainean, Zegona Erresuma Batuko funtsak konpainiaren kontrola eskuratu zuen, eta hark jarri zuen gidaritzan Garcia.]]> <![CDATA[Espainiak ez du legealdi honetan ezabatuko defizita]]> https://www.berria.eus/albisteak/177363/espainiak_ez_du_legealdi_honetan_ezabatuko_defizita.htm Tue, 11 Feb 2020 18:43:35 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/177363/espainiak_ez_du_legealdi_honetan_ezabatuko_defizita.htm superabita izan baitzuten 2017an eta 2018an, eta bide horretan zihoazen 2019an ere. Baina bere kontuak egitean bada defizitaren mugak baino gehiago baldintza ditzakeen faktore bat: gastu araua. Gaurko bileran, Madrilek finkatu du aurten gehienik %2,9 handitu ahal izango dutela gastua bere menpeko erakundeek. Ekonomia moteltzea ere espero du Madrilek. Hazkunde iragarpena bi harreman jaitsi du aurtengorako -%1,6ra arte-, eta horrek berekin ekarriko du langabezia tasa polikiago jaistea -%12,3koa aurten lortu nahi zuen, baina orain dio 2023ra arte itxaron beharko duela-.]]> <![CDATA[CAFek 100 milioi euroren kontratuak lortu ditu Eskandinavian]]> https://www.berria.eus/albisteak/177136/cafek_100_milioi_euroren_kontratuak_lortu_ditu_eskandinavian.htm Thu, 06 Feb 2020 13:09:28 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/177136/cafek_100_milioi_euroren_kontratuak_lortu_ditu_eskandinavian.htm 2019. urtean erosi zuen Suediako konpainia hori CAFek, ohartuta trenak egitea ez ezik horien mantentze lanak egitea negozio handia dela. CAFek hainbat kontratu lortu ditu azken urteetan Eskandinavian, eta horiek hornitzeko enpresa interesgarria da Euromaint. Berez, Euromaintek Norvegian lortutako lehen kontratua da 2019. urtearen amaieran lortu baina orain jakinarazitakoa. Haren bidez, CAFen filialak Bergensbanan izeneko trenbidean ibiltzen diren trenak konponduko eta mantenduko ditu datozen bederatzi urteetan, VY konpainiarentzat. Tren horrek Oslo hiriburua eta Bergen hiria lotzen ditu, eta Europa iparraldean garaiera handienean zirkulatzen duena da. Lan gehienak Bergenen bertan egingo ditu CAFek, linea horretarako mantentze lanetarako tailer berria ari baitira eraikitzen. Eskandinavian ere, Finlandian, CAFek kontratua zabaldu du Helsinkiko metroa kudeatzen duen HKL Helsingin Kaupungin Liikennelaitos enpresarekin. Horren bidez, gaur egun zirkulazioan dauden hogei metro unitateei beste bost gehituko dizkie Beasaingo konpainiak. M300 seriekoak izango dira, eta bakoitzak lau bagoi izango ditu. Trenez gain, horietarako ordezko piezen hornikuntza jasotzen da esleipenean. Unitateak 2022. urterako emango ditu CAFek. Autobusak Katalunian Autobus elektrikoen negozioan ere sartuta dago CAF, lehenik Vectiaren bidez, eta ondoren Polonian erositako Solarisen bitartez. Azken horren hamalau autobus artikulatu erosi dizkio Bartzelonako garraio publikoen kudeatzaileak, TMBk. H16 ibilbidea egingo dute autobus horiek (Passeig Zona Franca - Foro / Besoü€s Campusa). Solarisen New Urbino modelokoak dira. 18 metroko luzera izango dute, eta bateriak kargatzeko pantografoekin ekipatuta egongo dira. Kargatzea bizkor egin ahal izango dute ibilbidean, eta modu mantsoagoan autobusak deposituan gordeta dauden bitartean. Unitateak Kataluniako hiriburuan 2021. urtearen hasieran zerbitzuan jarriko dituztela aurreikusi dute.]]> <![CDATA[Industriaren ekoizpena %1,3 hazi da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan]]> https://www.berria.eus/albisteak/177084/industriaren_ekoizpena_13_hazi_da_araban_bizkaian_eta_gipuzkoan.htm Wed, 05 Feb 2020 12:33:29 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/177084/industriaren_ekoizpena_13_hazi_da_araban_bizkaian_eta_gipuzkoan.htm <![CDATA[Azken lau urteotako urtarrilik txarrenak 13.500 enplegu desagerrarazi ditu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/011/001/2020-02-05/azken_lau_urteotako_urtarrilik_txarrenak_13500_enplegu_desagerrarazi_ditu.htm Wed, 05 Feb 2020 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1872/011/001/2020-02-05/azken_lau_urteotako_urtarrilik_txarrenak_13500_enplegu_desagerrarazi_ditu.htm
Egia da, halaber, Eguberrien aurretik bilakaera hobea izan zuela enpleguak emakumeen artean (-1.355 langabe, azarotik abendura), gizonen artean baino (+2.522), haiek bete dituztelako urte amaieran ostalaritzan eta merkataritzan sortzen diren aldi baterako lanpostu horietako gehienak.

LANGABEAK
Ekainean baino 10.000 langabe gehiago

Laugarren hilabetez jarraian handitu da langabeen kopurua, eta jada ekainean baino 10.000 gehiago daude lanik gabe, ELAk nabarmendu duenez. Gobernuek, berriz, analisi positiboagoa egin nahi izan dute. Urtarrileko hazkundea «urtetik urtera errepikatzen den fenomeno bat da», Borja Belandia Lanbideko zuzendariaren arabera. «Urteko lehen hilabetean ohikoa den langabeziaren handitzea txikiena izan da 2006az geroztik», ziurtatu du Carmen Maeztu Nafarroako Eskubide Sozialetako kontseilariak.

Langabe kopurua lurralde guztietan handitu da, baina bereziki Bizkaian (+2.202). Gipuzkoan 764 langabe gehiago daude, 724 gehiago Araban, eta 674 gehiago Nafarroan. Edonola ere, azken lurralde horrek du daturik kezkagarriena: iazko urtarrilean baino langabe gehiago dituen bakarra da (+293). Oro har, Hego Euskal Herrian, 2019an baino 2.808 langabe erregistratu gutxiago daude.

SEPEk atzo emandako datuak INEren biztanleria aktiboaren inkestarekin erkatuz gero, langabezia tasa %11,28 da Hegoaldean. Kopuru horretatik gora daude Araba (%12,61) eta Bizkaia (%12,51), eta behera, berriz, Nafarroa (%10,71) eta Gipuzkoa (%9,24). Uste zabaldu batek dioenaren aurka, langabezia erregistratua handiagoa da inkestek zabaldutakoa baino: ia 30.000 langabe gehiago, Hegoaldean.

Baina bada langabezia neurtzeko sistema guztiek argi uzten duten puntu bat: langabeziak emakume aurpegia du. Urtarrilean, langabeen %56,7 ziren emakumeak, biztanleria aktiboaren %48,2 izan arren. Emakumeen langabezia tasa %13,3 da, eta gizonena, berriz, %9,4.

Edonola ere, azken urtean emakumeen egoerak hobera egin du pixka bat. 2019ko urtarrilean baino 2.547 emakume gutxiago zeuden lanik gabe aurtengo urtarrilean, eta 261 gizon gutxiago soilik.

Lanik gabe daudenei buruz bi datu interesgarri eman ditu Belandiak. Batetik, Lanbiden erregistratuta dauden langabeen %47,8 epe luzekoak dira. Azken urtea, ordea, hobea izan da haientzat (-%7,89) gainontzeko langabeentzat baino (-%2,88).

Bestetik, Belandiak baieztatu du ikasketek eta prestakuntzak badutela garrantzia enplegua aurkitzeko orduan: langabeen %60,4k asko jota oinarrizko hezkuntza dute.

AFILIAZIOAK
Duela urtebete baino 23.000 gehiago

Zalantzarik gabe, txarra izan da hilabetea, lan merkatuaren egoera erakusten duen beste datuaren arabera ere: 13.544 lagun gutxiago daude afiliatuta Gizarte Segurantzan. Jaitsierarik handiena da 2016az geroztik -orduan 13.703 afiliatu desagertu ziren-. Nekazarien erregimenean baino ez dira kotizatzaileak gehitu (+199). Guztira, 1.256.900 izan ziren batez beste Gizarte Segurantzan kotizatzen joan den urtarrilean. Kopururik txikiena da irailaz geroztik, baina 2019ko urtarrilean baino 23.243 gehiago dira. Afiliatuen kopurua inoizko kopururik handienera iritsi zen iazko azaroan (1.271.135).

KONTRATUAK
400.000 prekario

Lan merkatuaren prekarizazioak bere horretan jarraitzen duela erakutsi dute urtarrileko datuek. Kontratu asko sinatzen dituzte enpresek eta langileek (113.397), baina gehien-gehienak oso laburrak dira. Iaz sinatutako kontratu guztien %7,77 izan ziren mugagabeak, eta urtarrilean %8,72ra iritsi da kopuru hori. LABek nabarmendu duenez, Hego Euskal Herrian «400.000 pertsona baino gehiago daude lan prekariotatik langabeziara eta langabeziatik prekaritatera bueltan daramaten ate birakarietan harrapatuta».

LANGABEZIA SARIA
Erdiek baino gutxiagok dute laguntzaren bat

Epe luzeko langabe kopuru handiaren beste ondorio bat da langabeen erdiak baino gutxiago estaltzen dituela babes sistemak. Langabezia sari arrunta %28,2k jaso zuten abenduan -hori da azken datua-, subsidioa beste %16,2k, eta %1,9 bestelako laguntzak.]]>
<![CDATA[4.100 langabe gehiago eta 13.500 afiliatu gutxiago izan dira urtarrilean]]> https://www.berria.eus/albisteak/177027/4100_langabe_gehiago_eta_13500_afiliatu_gutxiago_izan_dira_urtarrilean.htm Tue, 04 Feb 2020 14:36:20 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/177027/4100_langabe_gehiago_eta_13500_afiliatu_gutxiago_izan_dira_urtarrilean.htm inkestek zabaldutakoa baino. Txarra izan da hilabetea lan merkatuaren egoera erakusten duen beste datuaren arabera ere: 13.544 lagun gutxiago daude afiliatuta Gizarte Segurantzan. Jaitsierarik handiena da 2016az geroztik -orduan 13.703 afiliatu desagertu ziren-. Nekazarien erregimenean besterik ez dira kotizatzaileak ugaritu (+199). ]]> <![CDATA['Brexit'-a zehazteko ordua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2020-02-04/brexit_a_zehazteko_ordua.htm Tue, 04 Feb 2020 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2020-02-04/brexit_a_zehazteko_ordua.htm Brexit-aren ondorengo brexit-a negoziatzeko ordua iritsi da. 47 urtez Europako Batasuneko kide izan ondoren, ostiralaz geroztik talde horretatik kanpo dago Erresuma Batua. Baina irteera birtuala da oraindik, 2020ko abenduaren 31ra arte indarrean baitago trantsizio epea, eta gauza gehienek orain arte bezala jarraituko dute. Hortaz, benetako brexit-a 2021eko urtarrilaren 1ean gertatuko da, baldin eta ordurako bi aldeak gai diren finkatzeko zer-nolako harremana izan nahi duten. Etorkizun hori atzo hasi ziren marrazten Londres eta Brusela, negoziaziorako helburuak zehaztu baitzituzten. Funtsean, antzeko zerbait nahi dute: merkataritza harreman sakona ahalbidetuko duen itun bat. Baina itun horren letra txikiari buruzko desadostasunak handiak dira.

ZER NAHI DU EB-K?

Itxura batean kontraesana diruditen helburuak lortu nahi ditu Europako Batasunak: harreman estuak nahi ditu Erresuma Batuarekin, merkatu ona eta gertukoa delako bere auto, makina eta elikagaientzat; baina ez du nahi harremanak orain arte bezain errazak izatea, bere barruko indar euroeszeptikoek ez dezaten EBtik ateratzeko tentazioa izan. «Batasunik estuena lehen genuena zen. Harremanik onena EBko kide izatea da», azaldu zuen atzo Michel Barnier EBko negoziatzaileak, Bruselan. Era berean, ez du nahi Londresek berreskuratutako subiranotasuna erabiltzea hari dumping-a egiteko. Horregatik, bere arauen eta estandarren bidez lotu nahi du Londres.

ZER PROPOSATU DU EB-K?

Tarifarik eta kuotarik gabeko merkataritza libreko akordio bat. Alde bateko produktuek ez lukete muga zergarik ordainduko beste aldean saltzean, eta elkarri nahi beste erosi ahal izango lukete. Produktuei ez ezik, zerbitzu batzuei ere eragingo lieke itun horrek, hala nola telekomunikazioei, ingurumen zerbitzuei, merkataritza digitalari, jabetza intelektualari eta kontratazio publikoei.

ZER NAHI DU JOHNSONEK?

Funtsean, antzeko gauza bat: EBk eta Kanadak gaur egun duten merkataritza harremana. 2016ko urrian sinatutako akordio batek, CETAk, muga zergak kendu zizkien produktuen %98i, eta beste aldeko enpresei sarbidea eman zien kontratu publikoetan lehiatzeko.

ZEIN DA BI PROPOSAMENEN ARTEKO ALDEA?

Tarifez eta kuotez gain, badaude bi lurraldeen arteko merkataritza trabatzen duten beste osagai batzuk: arauak. Hau da, produktu batek eremu jakin batean saltzeko bete behar dituen baldintzak. Haien artean daude ingurumenari buruzkoak, langileen eskubideei buruzkoak, estatu laguntzei dagozkienak... Arau horiek guztiak betetzeak kostu bat du enpresentzat, eta EB beldur da Londresek ez dituen arau horiek guztiak bigunduko merkeago ekoitzi ahal izateko. Horregatik, EBk nahi du ezinbestean merkataritza akordio batek bermatzea bere arau eta estandarrak beteko dituela Erresuma Batuak. Bruselak «level playing field» esamoldea darabil arlo horretan, hots, bi aldeek jokaleku antzekoa izan behar dutela. Kontu horretan, Ursula von der Leyen Europako Batzordeko lehendakariak Johnsoni egindako oharra errepikatu zuen atzo Barnierrek: EBren arauak zenbat eta gehiago onartu, orduan eta sarbide handiagoa izango du Erresuma Batuak Europako Batasuneko merkatu bakarrean. Barnierrek gogorarazi zuenez, trantsiziorako itunean, Johnsonek berak onartu zuen bi aldeek antzeko arauak izango zituztela dibortzioaren ostean.

ZER DIO LONDRESEK EB-REN ARAUAK BETETZEARI BURUZ?

«Merkataritza akordio batek ez du nahitaez ekarri behar [Erresuma Batuak] bete behar izateak EBren arauak lehiari, diru laguntzei eta ingurumenari dagokienez». Hitz horiek baliatu zituen atzo Boris Johnsonek, eta ziurtatu zuen EBk aukera hori onartzen zuela lehen. «Askotan esan digute hautatu behar genuela Norvegiaren eredua -EBren merkaturako sarrera osoa, haren arauak onartuz- ala Kanadarena -merkataritza itun anbiziotsua, merkatuak zabaltzen dituena, baina EBren arau guztiak bete behar izan gabe-. Bada, aukeratu dugu: Kanadakoaren moduko merkataritza akordioa nahi dugu».

ETA ARRANTZA?

Barnierrek beste baldintza bat jarri zion atzo Erresuma Batuari: akordio batean sartu beharko du arrantzaren gaia ere. Arlo horretan, gauzak orain arteko moduan nahi ditu: batasuneko arrantzaleek Ingalaterrako eta Eskoziako kala oparoetan arrantzatzen jarraitu ahal izatea, eta, trukean, britainiarrek bere arrainak eta itsaskiak libre saldu ahal izatea EBko merkatuetan -hara doa orain haien ekoizpenaren zatirik handiena-. Eskaera zaila da hori Johnsonentzat, brexitzaleen aldarrikapen nagusietako bat izan delako uren gaineko kontrola berreskuratzea. Horregatik, arrantzaleak brexit-aren aldekoak izan dira, oro har, Ingalaterran ez ezik baita Eskozian ere. Atzo, Erresuma Batuko lehen ministroak erakutsi zuen beste irtenbide bat nahi duela: urtero negoziatuko litzatekeen kuota sistema bat bere uretan, EBren merkatuetarako sarbidearen truke.

ZER GERTATUKO DA AKORDIORIK EZ BADAGO?

Londresek urrirako nahi du akordio bat, erakunde guztiek berretsi eta abenduaren 31rako indarrean jarri ahal izateko. Johnsonek baztertu egin du inolako traturik gabe iristea epemuga horretara: «EBren eta Kanadaren arteko harremana ez badaukagu, Australiak duenaren antzekoa izango dugu». Gaur egun, Munduko Merkataritza Erakundearen arauen araberako merkataritza harremana dago EBren eta Australiaren artean, baina merkataritza librerako akordio bat negoziatzen ari dira. Barnierrek, berriz, ohartarazi die EBko enpresei gauzak aldatu egingo direla: «Merkatu bakarra izan beharrean, bi merkatu desberdin izango ditugu. Aduanak izango dira, produktuak kontrolatu beharko dira. Enpresek orain moldatu behar dute errealitate berri honetara».]]>
<![CDATA[Muga zergarik gabeko itun bat eskaini dio EBk Erresuma Batuari]]> https://www.berria.eus/albisteak/176973/muga_zergarik_gabeko_itun_bat_eskaini_dio_ebk_erresuma_batuari.htm Mon, 03 Feb 2020 13:31:54 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/176973/muga_zergarik_gabeko_itun_bat_eskaini_dio_ebk_erresuma_batuari.htm ofizialki Europako Batasunetik atera den arren, bi aldeek oraindik finkatzeke dute zer harreman izango duten etorkizunean. Europako Batzordeak espero du harreman ekonomiko estua izaten jarraituko dutela, baina Londresi ohartarazi dio gauzak ez direla orain arte bezalakoak izango. «Batasunik estuena lehen genuena zen. Harremanik onena EBko kide izatea da», ziurtatu du Michel Barnier EBko negoziatzaileak gaur, Bruselan. Europako Batzordea prest dago bilerak aurki hasteko. Londresek gogoko duen proposamen bat egingo du: merkataritza libreko akordio bat EBren eta Erresuma Batuaren artean. Hau da, alde bateko produktuei muga zergak ez jartzea beste aldeak, eta kuotarik ez izatea. Produktuei ez ezik, zerbitzu batzuei ere eragingo lioke itun horrek, hala nola telekomunikazioei, ingurumen zerbitzuei, merkataritza digitalari, jabetza intelektualari eta kontratazio publikoei. Antzeko jokalekua Baina itun horren truke EBk jarritako baldintzak ziur aski ez dira Johnsonen hain gustuko izango. Lehenengo baldintza da aurrerantzean EBk eta Erresuma Batuak «lehia irekia eta bidezkoa» izan behar dutela. Hau da, Erresuma Batuak ezingo dituela ingurumenari, langileen eskubideei, higieneari eta ekoizpenerako beste gutxieneko arauak bigundu askoz merkeago produzitu ahal izateko. Bruselak «level playing field» esamoldea darabil arlo horretan, hots, bi aldeek jokaleku antzekoa izan behar dutela. «Luzera begira, baldintzen berdintasuna bermatu behar dugu. Horrek esan nahi du maila sozialean, ingurumenekoan, zerga kontuetan edo estatuko laguntzen arloan ditugun estandarrak» errespetatu beharko dituela Erresuma Batuak. Kontu horretan, Ursula von der Leyen Europako Batzordeko lehendakariak egindako oharra errepikatu du Barnierrek: EBren arauak zenbat eta gehiago onartu, orduan eta sarbide handiagoa izango du Erresuma Batuak Europako Batasuneko merkatu bakarrean. Baliteke baldintza horrek arazoak sortzea, Johnsonek dagoeneko iragarri baitu ez dagoela prest EBren estandarrak onartzeko, eta arau propioak bilatuko dituela. Erresuma Batuko lehen ministroak ere azaldu ditu negoziazioari begira dituzten lehentasunak: EBk Kanadarekin sinatutako CETA merkataritza itunaren antzeko bat nahi du. Baina argi erantzun dio Bruselari: halako akordio batek «ez du derrigorrezkoa egiten» EBren arau guztiak bete behar izatea. Arrantza Bruselaren bigarren baldintzak ere negoziazio arantzatsua iragartzen du: EBk nahi du aldaketarik ez izatea arrantza kontuetan. Hau da, batasuneko arrantzaleek Ingalaterrako eta Eskoziako kala oparoetan arrantzatzen jarraitu ahal izatea, eta, trukean, britainiarrek bere arrainak eta itsaskiak EBko merkatuetan libre saldu ahal izatea -hara doa orain beren ekoizpenaren zatirik handiena-. Baldintza horren arazoa da brexitzaleen aldarrikapen nagusietako bat izan dela uren gaineko kontrola berreskuratzea. Horregatik, Ingalaterran ez ezik Eskozian ere bai, arrantzaleak brexit-aren aldekoak izan dira oro har. Arrantzari buruz hitz egin du Johnsonek ere. Kuotei buruzko negoziazioak nahi ditu urtero Bruselarekin.]]> <![CDATA[Langabezia tasa %8,86ra jaitsi da Euskal Herrian, enplegu gutxi sortu arren]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2020-01-29/langabezia_tasa_886ra_jaitsi_da_euskal_herrian_enplegu_gutxi_sortu_arren.htm Wed, 29 Jan 2020 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2020-01-29/langabezia_tasa_886ra_jaitsi_da_euskal_herrian_enplegu_gutxi_sortu_arren.htm
Langabezia tasak 2013an jo zuen goia, %16,3ra iritsi baitzen urteko batezbestekoan, eta jaitsi egin da orduz geroztik. 2019an, batez beste, %8,77 izan dira lanik gabe, 2018an baino puntu bat gutxiago.

Lurraldez lurralde, alde handiak daude. Gaindegiak kalkulatu duenez, Zuberoak (%4,09) eta Nafarroa Behereak (%4,19) izan zuten langabe gutxien 2019an. Haien ondotik doaz Gipuzkoa (%7,22), Lapurdi (%7,80), Nafarroa (%8,24) eta Araba (%8,28). Bizkaiak eman ditu berriz ere daturik txarrenak (%10,61), nahiz eta lurralde horretan jaitsiera handia izan den, puntu bat baino gehiago.

Aurrekoaren zuzenketa

2019ko azken hiruhilekoa ez da bereziki ona izan lan merkatuarentzat, batez ere Ipar Euskal Herrian (+1.100). Hegoaldeko datuetan gorabehera oso handiak daude, baina 2019ko hirugarren hiruhilekoan jasotako datu bitxiek azaltzen dute gertakari hura. Izan ere, INEk sekulako gorakada izan zuen Araban (%25ekoa), eta jaitsiera handia Gipuzkoan; 2019ko azken hiruhileko inkestak, berriz, orduko datuak zuzendu ditu, eta bilakaera normalagoa erakusten dute orain.

Sei urtean langabezia 7,5 puntu jaitsi arren, Euskal Herriko langabezia tasa Europako Batasuneko batezbestekotik oso gainetik dago (%6,3). Are gehiago: lurralde independente bat izango balitz, EBko kideen artean langabezia tasarik handienetan laugarrena izango luke. Haren gainetik soilik daude Grezia (%16,3), Espainia (%13,8) eta Italia (%10,1). Frantzia ere ez luke urrun izango, %8,7ko langabezia tasa baitu. Langabe gutxien, berriz, Txekiar Errepublikan (%2,2), Alemanian (%3,1) eta Polonian (%3,3) daude.

Okupazioa gora

Langabezia jaitsitakoa baino gutxiago igo da langile kopurua. INEren arabera, 2019. urtearen azken hiruhilekoan 1.221.000 okupatu zeuden Hego Euskal Herrian, urtebete lehenago baino 5.600 gehiago.

ELA ez da gustura azaldu datu horrekin: «Ehunekoetan, %0,46ko hazkundea izan da, 2013tik izandako txikiena. Krisiaren aurreko mailara iristeko, 85.800 okupatu gehiago beharko lirateke. Gainera,enpleguaren igoera txikia lanaldi partzialeko kontratuen gorakadaren ondorio da (+10.000); izan ere, lanaldi osoan lan egiten duten pertsonen kopurua murriztu egin da 2019an (-4.400)».

Ildo horretatik etorri da LABen kritika ere. Gogorarazi duenez, langileen %24,6k aldi baterako kontratua dute: «Europako Batasunean estatu bakarra dago behin-behinekotasun handiagoa duena: Espainiako Estatua (%26,1)». Sindikatu horrek uste duenez, «orokortua eta justifikatu gabea» da «kontratazio prekarioa», sektore pribatuan zein publikoan.

Edonola ere, INEren okupatuen datua ez dator bat langile kopurua neurtzen duten beste estatistika batzuekin. Horrela, joan den astean, Eustatek azaldu zuen Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 8.400 enplegu sortu zirela aurreko urtean; INEk 2.700 gehiago baizik ez ditu zenbatu hiru lurralde horietan.

Gizarte Segurantzak, bestalde, ziurtatu du 25.700 afiliatu gehiago lortu dituztela 2018ko abendutik 2019kora.]]>
<![CDATA[Langabezia tasa %8,86ra jaitsi da Euskal Herrian, enplegu gutxi sortu arren]]> https://www.berria.eus/albisteak/176776/langabezia_tasa_886ra_jaitsi_da_euskal_herrian_enplegu_gutxi_sortu_arren.htm Tue, 28 Jan 2020 19:38:07 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/176776/langabezia_tasa_886ra_jaitsi_da_euskal_herrian_enplegu_gutxi_sortu_arren.htm jasotako datu bitxiek azaltzen dute gertakari hura. Izan ere, INEk sekulako gorakada izan zuen Araban (%25ekoa), eta jaitsiera handia Gipuzkoan; 2019ko azken hiruhileko inkestak, berriz, orduko datuak zuzendu ditu, eta bilakaera normalagoa erakusten dute orain. Sei urtean langabezia 7,5 puntu jaitsi arren, Euskal Herriko langabezia tasa Europako Batasuneko batezbestekoaren oso gainetik dago (%6,3). Are gehiago, lurralde independente bat izango balitz, EBko kideen artean langabezia tasarik handienetan laugarrena izango luke. Haren gainetik,soilik hauek daude: Grezia (%16,3), Espainia (%13,8) eta Italia (%10,1). Frantzia ere ez luke urrun izango, %8,7ko langabezia tasa baitu. Langabe gutxien, berriz, Txekiar Errepublikan (%2,2), Alemanian (%3,1) eta Polonian (%3,3) daude. Okupazioa, gora Langabezia jaitsi den baino gutxiago igo da langile kopurua. INEren arabera, 2019. urtearen azken hiruhilekoan 1.221.000 okupatu zeuden Hego Euskal Herrian, urtebete lehenago baino 5.600 gehiago. ELA ez da gustura azaldu datu horrekin: «Ehunekoetan, %0,46ko hazkundea izan da, 2013tik izandako txikiena. Krisiaren aurreko mailara iristeko, 85.800 okupatu gehiago beharko lirateke. Gainera, enpleguaren igoera txikia lanaldi partzialeko kontratuen gorakadaren ondorio da (+10.000); izan ere, lanaldi osoan lan egiten dutenen kopurua murriztu egin da 2019an (-4.400)». Bide horretatik etorri da LABen kritika ere. Gogorarazi duenez, aldi baterako kontratua dute langileen %24,6k. «Europako Batasunean estatu bakarra dago aldi-baterakotasun handiagoa duena: Espainiako Estatua (%26,1)». Sindikatu horrek uste duenez, «orokortua eta justifikatu gabea» da «kontratazio prekarioa», sektore pribatuan zein publikoan. Edonola ere, INEren okupatuen datua ez dator bat langile kopurua neurtzen duten beste estatistika batzuekin. Horrela, joan den astean, Eustatek azaldu zuen Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 8.400 enplegu sortu zirela aurreko urtean; INEk 2.700 gehiago baizik ez ditu zenbatu hiru lurralde horietan.
Gizarte Segurantzak, berriz, ziurtatu du afiliatu kopurua 25.700 lagun handitu dela 2018ko abendutik 2019kora. ]]>
<![CDATA[Langile bat hil da Artatzan, garabi batetik erorita]]> https://www.berria.eus/albisteak/176719/langile_bat_hil_da_artatzan_garabi_batetik_erorita.htm Mon, 27 Jan 2020 13:36:39 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/176719/langile_bat_hil_da_artatzan_garabi_batetik_erorita.htm Urte hasiera beltza izan da lan osasunarentzat. Sindikatuen datuen arabera, hilaren 1az geroztik gutxienez bederatzi lagun hil dira lanean ari zirela. ]]> <![CDATA[Baina adiskideak izan gaitezke]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1922/011/002/2020-01-26/baina_adiskideak_izan_gaitezke.htm Sun, 26 Jan 2020 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1922/011/002/2020-01-26/baina_adiskideak_izan_gaitezke.htm brexit-a. Urtarrilaren 31n, Erresuma Batua ofizialki aterako da Europako Batasunetik. 46 urteko ezkontzaren ondoren, dibortzioa iritsiko da.

Irakurle askok esperientzia propioagatik jakingo dutenez, dibortzio gehienek gutxi dute errazetik. Are gehiago, oso mingarriak izan daitezke, maitale izandakoak etsai bihurtzeraino. Horrelakoa izango al da Londresen eta Bruselaren artekoa? Dibortziatuak ongi konponduko dira, ala elkarri hitzik egiten ez dieten horietakoak izango dira?

Erresuma Batuak Ipar Korea izateko bokaziorik ez duenez, ezinezkoa da harremanak guztiz haustea. «Baina adiskideak izan gaitezke» esamoldea tipikoa bezain hutsala izan daiteke, azken asteetan Londresko gobernuko kideek esandakoek entzunda. Izan ere, badirudi Boris Johnsonek jada hautatu duela zer-nolako harremana nahi duten etorkizunean EBrekin. Eta ez da izango tartean behin garagardo bat hartzeko geratzen diren dibortziatuen artekoa, baizik eta igogailuan kortesiazko hitzak trukatzen dituztenena.

Hori uler daiteke Sajid Javid Erresuma Batuko Ekonomia ministroak Financial Times egunkariari emandako elkarrizketa irakurrita. «Ez ditugu gure egingo EBren arauak; ez gara merkatu bakarrean izango, ezta aduana batasunean ere».

Planteamendu horrek hotzikarak eragin ditu Erresuma Batuko industrian. Enpresaburu askok ez ezik, sindikatuek ere ohartarazi dute hondamendia izan litekeela Erresuma Batuari geratzen zaizkion industria indartsu apurrentzat —autogintza, aeronautika, elikagai industria...—. Izan ere, merkatu bakarra eta aduana batasuna baztertuta, derrigorrezkoa izango da muga fisikoa jartzea EBren eta Erresuma Batuaren artean —ikusteko dago zer gertatuko den Irlanda iparraldearekin—. Baina muga horiek pisutsuagoak izango dira ekoizpen arauetan desberdintasun handiak badira, aduanetako langileek egiaztatu beharko dutelako produktu guztiek exijitutako baldintzak betetzen dituztela. Akabo, beraz, ekoizpen kate amankomunak.

Gainera, kontua ez da bakarrik izango Erresuma Batuko produktu batek zer arau bete beharko dituen EBn saltzeko, baizik eta hura sortzeko kostuak ere kontuan hartu beharko direla. Horien artean daude ingurumen arauak, langileen baldintzei buruzkoak, zergak eta laguntza publikoak. Gauza bat oso garbi baitauka Michel Barnier EBko negoziatzaileak: Londres EBren arauak betetzetik gero eta urrutiago badago, gero eta sarbide txikiagoa izango du merkatu bakarrera. Zergatik? Abantailak eman diezazkiokeelako enpresa britainiarrei, esaterako, higiene eta segurtasun baldintza arinagoak bete behar izateak edo langileen babeserako neurri txikiagoak jartzeak. Hortaz, Johnsonen gobernuan norbaitek merkatu libre eta arautu gabeen paradisu bat jarri nahi badu —Singapore on Thames—, Bruselak ez dizkio gauzak erraz jarriko.

Hamaika hilabete tratu baterako

Bada beste faktore bat harremana arina izan daitekeela pentsarazteko: denbora. Johnsonek ez du aukerarik galdu esateko otsailaren 1ean irekiko den trantsiziozko epea abenduaren 31n bukatuko dela bai ala bai. Azken urteetan estatukide guztien izenean merkataritza itunak negoziatu izanak ematen dion esperientziak Bruselari sinetsarazi diote 11 hilabetean merkataritza itun sinple bat baizik ezin dela sinatu.

Badira, gainera, erabaki behar diren beste gai arantzatsu batzuk: segurtasun kontuak, abiazioa, diru zuriketa, finantza zerbitzuak, eta, guztien gainetik, arrantza. Azken horren garrantzi ekonomikoa kostaldeko eremu batzuetara mugatzen da —tartean Euskal Herrira—, baina gaia oso emozionala da bi aldeetan; brexit-aren zale sutsuenentzat, uren gaineko kontrola beren esku izatea berreskuratutako independentziaren ikur bat da, nahiz eta han arrantzatutako gehienak EBren merkatura doazen; EBrentzat, berriz, funtsezkoa da bere arrantzaleek britainiarren uretan arrantzatzea, inguruko emankorrenak direlako. Arrantzaren gaia negoziazioen hasieran konpondu nahi du Bruselak.]]>
<![CDATA[Erreforma parlamentura bidali du gobernuak, kaleko protesten artean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/002/001/2020-01-25/erreforma_parlamentura_bidali_du_gobernuak_kaleko_protesten_artean.htm Sat, 25 Jan 2020 00:00:00 +0100 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1877/002/001/2020-01-25/erreforma_parlamentura_bidali_du_gobernuak_kaleko_protesten_artean.htm
Badira zazpi aste pentsioen erreformaren aurkako mugimendua abian jarri zela. Garraio publikoetako langileen mugagabeko greba amaitua da, eta ez dute arrakasta handirik lortu greba beste sektore batzuetara hedatzeko deiek. Baina horrek ez die protestarako grina itzali erreformaren aurkakoei, eta kaleko protestek jarraitu egiten dute.

Atzo zazpigarren mobilizazio egun handia izan zuten, eta hamarnaka mila lagun kalera atera ziren Frantziako hirietan. Euskal Herrian ere izan manifestazio bat, Baionan. Hiru mila lagun inguru bildu ziren erreforma bertan behera geratzeko eskatzeko. Azkeneko manifestazioetan bezala, hezkuntzako langileen parte hartzea handia izan zen, sindikatuek nabarmendu dutenez, sektore horretako langileek asko dutelako galtzeko sistema berriarekin. Parisko gobernuak agindu du hurrengo urteetan irakasleen soldata handitu behar duela, erreformak kalte egin ez diezaien. Promesa horrek, baina, ez ditu protestak eten, eta atzoko manifestazioan Lapurdiko hainbat ikastetxetako ordezkariak izan ziren, hala nola, Angeluko Cantau lizeokoak, Hendaiako Irandatz kolegiokoak, eta Miarritzeko Malraux lizeokoak.

Herritarren %61, aurka

Protesta bultzatu duten sindikatuek, CGT eta FO buru dituztela -LAB ere bai, Ipar Euskal Herrian-, ez dute lortu greba masiborik, eta abenduko manifestazioetan baino parte hartzaile gutxiago dituzte urtarrilekoek. Baina badute esperantza bat: inkesten arabera, herritarren zati handi bat haserretu du Macronen erreformak. Asteazkenean BFM telebista kateak eskatutako inkesta batean, galdezkatuen %61ek esan zuten gobernuak erreforma bertan behera utzi beharko lukeela. Aurreko asteburuko beste inkesta batean %51en atxikimendua zuen protestak, urte hasieran baino zazpi puntu gehiago.

Gobernuak erreformaren puntu nagusietako batean amore emateko prest egoteak ez die babesik kendu aurkakoei. CFDT mugimendutik atera ahal izateko, Edouard Phillippe lehen ministroak onartu zuen orekarako adina erreformatik ateratzea -pentsioa osorik jasotzeko 64 urtera arte itxaron behar izatea-, eta sindikatu horren eskaera bat bete zuen: pentsio sistemaren finantzaketa eztabaidatzeko konferentzia bat antolatzea. Datorren ostegunean bilduko da lehen aldiz lan talde hori, sindikatuak eta patronalak han direla. Edonola ere, Phillippek jakinarazi du konferentzia horretan sistemaren finantzak orekatzeko beste formula bat aurkitu ezean, orekarako adina berreskuratuko duela.

Finantzaketari buruzko konferentzia horretan eztabaidatuko duten txosten bat mahai gainean jarri zuen atzo Parisko gobernuak. Horren arabera, orekarako adina 65 urtean jarrita ere, sistemak BPGaren %0,2 eta %0,3 arteko defizita izango du 2050. urtera arte. Gaur egungo sistemarekin, berriz, defizita %0,4 eta %0,5 artekoa izango da 2050 arte, eta %0,3koa hortik aurrera.]]>