<![CDATA[Iker Aranburu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sat, 18 Sep 2021 10:26:46 +0200 hourly 1 <![CDATA[Iker Aranburu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Gastu muga %6 handitu du Nafarroako Gobernuak]]> https://www.berria.eus/albisteak/203277/gastu_muga_6_handitu_du_nafarroako_gobernuak.htm Fri, 17 Sep 2021 16:50:22 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/203277/gastu_muga_6_handitu_du_nafarroako_gobernuak.htm <![CDATA[ABEEak Gabonak arte luzatzeko negoziazioa hasi dute Madrilen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/011/001/2021-09-17/abeeak_gabonak_arte_luzatzeko_negoziazioa_hasi_dute_madrilen.htm Fri, 17 Sep 2021 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1891/011/001/2021-09-17/abeeak_gabonak_arte_luzatzeko_negoziazioa_hasi_dute_madrilen.htm
ABEEan behin-behineko araudia gutxienez 2021. urtea amaitu arte luzatuko dela ez da inolako zalantzarik, baina ohiko tirabira espero da: batetik, Espainiako Gobernua, ematen dituen laguntzak pixka bat arindu nahian, langileak enplegura itzultzera bultzatuz; bestetik, gizarte eragileak, bakoitza bere ñabardurekin, baina oraingo baldintza onak ahal bezainbat luzatu nahian.

Hiru dira eztabaida gehien sor dezaketen gaiak. Lehenik, Gizarte Segurantzaren hobariak daude. Gaur egun, enpresek ABEEan geratzen diren langileen kotizazioen %100 arte aurrez ditzakete (%90, 50 langiletik gorakoak badira), baina laguntza hori jaitsi egiten da beren sektoreak babes txikiagoa badu. Nadia Calviño Ekonomia ministroak ohartarazi die gizarte eragileei laguntza horiek jaitsi nahi dituela, eta langileak lanera itzularazten dituzten enpresak saritu nahi dituztela. Sindikatuek eta patronalek, ordea, aldarrikatuko dute larri dabiltzan sektoreetako enpresek dutela babes handiagoaren beharra.

Bigarrenik, ikusteko dago zertan geratuko den zero kontagailuaren afera: hau da, ABEE batean daudenek langabezia saria gastatuko duten ala ez. Ez dutela halakorik egin azken urte eta erdian.

Azken auzia patronalaren betiko eskaera da: bertan behera uztea ABEE bat baliatu duten enpresek langileak kaleratzeko debekua. Sindikatuak eskaera horren aurka daude, eta Espainiako Gobernuak ez du orain arte aintzat hartu.

Gauzak gehiegi ez aldatzeko deia egin du Unai Sordo CCOOko idazkari nagusiak. «Logikoena, sinpleena, aurreko baldintzekin berritzea da», ziurtatu du, aldaketa handiak egin nahi izateak «negoziazioa zaildu dezakeelako». Bada, ordea, «ukituko» lukeen puntu bat: iruzurra eragin dezaketen egoerak antzematea eta zigortzea. «Erregulazioan dauden langileetako batzuek lanean dituzte haien enpresak. Uste dugu langile batzuk lanean ari direla, edo ordu gutxiagoengatik kotizatzen eta lanaldiak luzatzen».

Kopuruak, beherantz

Aldi baterako lan erregulazioan dauden langileen kopuruak goia jo zuen 2020ko udaberrian, Hego Euskal Herrian ia lau soldatapekotik bat egon zelako egoera horretan, 250.000 langile. Orduz gero asko apaldu da haien kopurua, nahiz eta izan diren gorakadak, pandemiak gogorren jo eta jarduera murrizteko neurriak zorroztu zirelako. Baina txertaketak aurrera egin ahala, joera beheranzkoa izan da: ekainean 22.000 ziren; uztailean, 16.600, eta, abuztuaren amaieran, 12.490 langile zeuden ABEE batean. Horietatik 7.720 zeuden batere lanik gabe, eta beste 4.770 ordu edo egun batzuetako erregulazioarekin.

Horiei batu behar zaizkie jarduera eten behar izan duten autonomoak. Abuztuan, 6.770 lagun ari ziren autonomoentzat sortutako langabezia sari berezia eskuratzen.

Sistema osoan, berriz, 272.190 langile daude ABEE batean. Horietatik 65.000 dira ostalaritzako langileak, 39.100 hoteletakoak eta antzekoetakoak, 24.700 denda txikietakoak, 15.200 handizkako merkataritzakoak, 13.500 bidaia agentzietakoak, eta 11.800 aisialdi eta kirol jardueretakoak. Portzentualki, berriz, bidaia agentziak dira kaltetuenak, langileen %35 dituztelako erregulazioan. Atzetik doazkio aire garraioa (%15,5), apustu etxeetakoak (%13) eta hoteletakoak (%11,6).]]>
<![CDATA[Aldi baterako erregulazioa luzatzeko negoziazioa hasi da]]> https://www.berria.eus/albisteak/203225/aldi_baterako_erregulazioa_luzatzeko_negoziazioa_hasi_da.htm Thu, 16 Sep 2021 10:38:02 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/203225/aldi_baterako_erregulazioa_luzatzeko_negoziazioa_hasi_da.htm orain indarrean dauden baldintzak. Ez da inolako zalantzarik aldi baterako erregulazioaren behin-behineko araudia luzatuko dela, baina ohiko tirabira espero da: batetik, Espainiako Gobernuak, ematen dituen laguntzak pixka bat arindu nahian, langileak enplegura itzultzera bultzatuko ditu; bestetik, gizarte eragileek, bakoitza bere ñabardurekin, oraingo baldintza onak ahal bezainbat luzatu nahiko dituzte. Hiru dira eztabaida gehien sor dezaketen gaiak. Lehenik, Gizarte Segurantzaren hobariak daude. Gaur egun, enpresek aldi baterako erregulazioan geratzen diren langileen kotizazioen %100 arte aurrez ditzakete (%90, 50 langiletik gorakoak badira), baina laguntza hori jaitsi egiten da beren sektoreak babes txikiagoa badu. Nadia Calviño Ekonomia ministroak ohartarazi die gizarte eragileei laguntza horiek jaitsi nahi dituela, eta langileak lanera itzularazten dituzten enpresak saritu nahi dituztela. Sindikatuek eta patronalek, ordea, aldarrikatuko dute larri dabiltzan sektoreetako enpresek dute babesa gehiagoren beharra. Bigarrenik, ikusteko dago zertan geratuko den zero kontagailuaren afera: hau da, ABEE batean daudenek langabezia saria gastatuko duten ala ez. Ez dute halakorik egin azken urte eta erdian. Azken auzia patronalaren betiko eskaera da: bertan behera uztea ABEE bat baliatu duten enpresek langileak kaleratzeko debekua. Sindikatuak eskaera horren aurka daude, eta Espainiako Gobernuak ez du orain arte aintzat hartu. Gauzak ez aldatzeko deia egin du Unai Sordo CCOOko idazkari nagusiak. «Logikoena, sinpleena, aurreko baldintzekin berritzea da», ziurtatu du, aldaketa handiak egin nahi izateak «negoziazioa zaildu dezakeelako». Bada, ordea, «ukituko» lukeen puntu bat: iruzurra eragin dezaketen egoerak antzematea eta zigortzea. «Erregulazioan dauden langileetako batzuk lanean dituzte haien enpresak. Uste dugu langile batzuk lanean ari direla, edo ordu gutxiagoengatik kotizatzen eta lanaldiak luzatzen». Ia 12.500 langile Aldi baterako lan erregulazioan dauden langileen kopuruak goia jo zuen 2020ko udaberrian, Hego Euskal Herrian lau ia soldatapekotik bat egon zelako egoera horretan, 250.000 langile. Orduz gero, asko apaldu da haien kopurua, nahiz eta gorakadak izan diren, pandemiak gogorren jo eta jarduera murrizteko neurriak zorroztu zirelako. Baina txertaketak aurrera egin ahala, joera beheranzkoa izan da: ekainean 22.000 ziren, uztailean 16.600 eta abuztuaren amaieran 12.490 langile zeuden ABEE batean. Horietatik 7.720 zeuden batere lanik gabe, eta beste 4.770k ordu edo egun batzuetako erregulazioarekin. Horiei batu behar zaizkie jarduera eten behar izan duten autonomoak. Abuztuan, 6.770 lagun ari ziren autonomoentzat sortutako langabezia sari berezia eskuratzen. Sistema osoan, berriz, 272.190 langile daude ABEE batean. Horietatik 65.000 dira ostalaritzako langileak, 39.100 hoteletakoak eta antzekoetakoak, 24.700 denda txikietakoak , 15.200 handizkako merkataritzakoak, 13.500 bidaia agentzietakoak, eta 11.800 aisialdi eta kirol jardueretakoak. Portzentualki, berriz, bidaia agentziak dira kaltetuenak, langileen %35 dituztelako erregulazioan. Atzetik doaz aireko garraioa (%15,5), apustu etxeetakoak (%13) eta hoteletakoak (%11,6).]]> <![CDATA[Zentral nuklearren giltzak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2021-09-16/zentral_nuklearren_giltzak.htm Thu, 16 Sep 2021 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2021-09-16/zentral_nuklearren_giltzak.htm
Argindar konpainien etekinetatik 2.600 milioi kentzea eta horiekin herritarren eta enpresen hileroko faktura gutxitzeak garraztu egin du harreman ona izan ohi duten bi aktoreen arteko giroa. Argindar konpainien artean lau handienak biltzen dituen patronala, Aelec, aztertzen ari da azken neurriak bilduko dituen lege dekretu «interbentzionista» auzitara eramango ote duen. Onartezina iruditzen zaio, batez ere energia hidraulikoaren eta nuklearraren truke jasotzen duen diruaren zati bat itzuli behar izatea. Aurtengo energia hidraulikoa, nuklearra eta eolikoa eta hurrengoaren zati handi bat jada prezio baten hitzartua dutela ziurtatu du —merkatu librean dauden erabiltzaileei, hamarretik seiri—, eta handizkako merkatuko prezioaren oso azpitik dagoela.

Ministroaren erantzuna

Neurriek konpainia elektrikoen errentagarritasuna arriskuan ez dutela jartzen;hori erantzun die Teresa Ribera Trantsizio Energetikorako ministroak. Riberak «beroaldian egindako lehen erreakzio» gisa definitu du Foro Nuclearraren mehatxua, eta onartu du haien irabaziak ez direla handitu tarifa handitu den hein berean, gasaren prezioa eta CO2 isurketen eskubideak ere asko garestitu baitzaizkie. Defendatu egin du gobernuaren esku hartzea, «udazken zaila» datorrelako, eta zerbait egin behar zelako argindarraren handizkako prezioaren igoera itzelak «hainbesteko itzala ez izateko etxeen eta industrien poltsikoetan».

TVE telebista kateari emandako elkarrizketan, Riberak zentral nuklearretako jabeei oroitarazi die instalazioak ixteko azken erabakia ez dela haiena, Espainiako Gobernuarena baizik. Horretarako nahikoa du Red Electrica argindar sarearen kudeatzailearen txosten negatibo bat, esanez zentral jakin bat ixteak hornikuntzan arazoak sor ditzakeela. «Oso litekeena da Red Electricak pentsatzea nuklearrak funtsezkoak direla hornikuntza bermatzeko». Azken urtean, sistemako elektrizitatearen %22 sortu dute zentral nuklearrek.

Riberaren oharrik ez dute behar enpresa elektrikoek jakiteko ofizialki azken erabakia gobernuena dela. Baina konpainiek ere badituzte beren bideak zentralak itzaltzeko; haien artean, segurtasun arrazoiak argudiatzea eta ustiapen baimenak berritzeko ez eskatzea.

Aurreko gertakari bat ere badago, Euskal Herritik gertu, gainera: Garoñako zentraleko erreaktorea itzali egin zuten 2012ko abenduan Endesak eta Iberdrolak, kritikatzeko asmoz 2013ko urtarrilean zentral nuklearren gaineko zerga bat indarrean jartzekoa zela. CNE merkatuaren arautzaileak hemezortzi milioi euroren isuna jarri zien alde bakarreko erabaki horrengatik, baina Garoña ez zen berriro martxan jarri. Endesaren eta Iberdrolaren desadostasunak izan ziren, eta CSN Segurtasun Nuklearreko Kontseiluak 2031 arte funtzionatzeko baimena emateko prest egon arren, Espainiako orduko gobernuak, PPren esku, zentrala behin betiko ixtea erabaki zuen 2017an. Hura eraisteko lanak atzeratzen ari dira, baina 2022an dira horretan hastekoak.

Bat eraisten, beste bat zain

Beste zentral bat, Zorita herrikoa (Guadalajara, Espainia), jada ari dira eraisten. Urte batzuk barru bide bera hartuko du Vandellosko lehen erreaktoreak: 1989an itzali zuten, sute baten ondorioz, eta 2004az geroztik latentzian dago ; hau da, erradioaktibitatea apaltzeko zain daude, eta 2028an dira hastekoak suntsitzeko lanak.

Gaur egun bost zentral nuklear eta zazpi erreaktore daude martxan Espainiako Erresuman: Katalunian, Vandellos II, eta Asco I eta II ; Valentzian, Cofrentes: Extremaduran, Almaraz I eta II, eta Gaztela-Mantxan, Trillo.

2019ko martxoan, zentral horiek ixteko epeak negoziatu zituzten Espainiako Gobernuak eta argindar konpainiek. 2027an da hastekoa, Almarazko zentralarekin, eta 2035. urtean bukatu, Trillorekin.]]>
<![CDATA[Zentral nuklearrak ixteko baimena behar dutela oroitarazi die Ribera ministroak argindar konpainiei]]> https://www.berria.eus/albisteak/203180/zentral_nuklearrak_ixteko_baimena_behar_dutela_oroitarazi_die_ribera_ministroak_argindar_konpainiei.htm Wed, 15 Sep 2021 14:51:05 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/203180/zentral_nuklearrak_ixteko_baimena_behar_dutela_oroitarazi_die_ribera_ministroak_argindar_konpainiei.htm haien irabaziak 2.600 milioi gutxitu eta herritarren faktura hein horretan arintzeko neurriak iragarri ondoren. Berehala erantzun zuten argindar konpainia handiek, Foro Nuclear lobbyaren bitartez, iragarriz zentral atomikoak dagokien baino goizago itxiko dituztela gobernuaren asmoek aurrera egiten badute. Zentral nuklear bat itzaltzea ez da, ordea, hain erraza. TVEri eskainitako elkarrizketan, Teresa Ribera Espainiako Trantsizio Energetikorako ministroak oroitarazi die zentral horien jabeek ez dutela eskumenik halako erabaki bat hartzeko eta gauzatzeko. Izan ere, administrazioaren baimena behar dute horretarako, eta Red Electrica argindar sarearen kudeatzaileak hori gertatzea oztopa dezake, informatuz gero zentral bat ixteak hornikuntzan arazoak sor ditzakeela. Baimen hori gabe ere, argindar konpainiek badute beste aukera bat erreaktoreak itzaltzeko: segurtasun arrazoiak argudiatzea. Gaur egun bost zentral nuklear eta zazpi erreaktore daude martxan Espainiako Erresuman: Katalunian, Vandellos II, eta Asco I eta II ; Valentzian, Cofrentes: Extremaduran, Almaraz I eta II, eta Gaztela-Mantxan, Trillo. Beste hiru erreaktore egon izan dira martxan, baina bat eraisten ari dira (Jose Cabrera, Guadalajaran), beste bat betirako itxita dago (Garoña, Burgos), eta beste bat, ixteko prozesuan (Vandellos I). Zentral nuklear horiek Espainiako sarearen argindar ekoizpenaren %22 produzitu dute azken urtean; kopuru hori askoz handiagoa da Frantzian (%66), eta txikiagoa Alemanian (%11). 2019an, zentral horiek ixteko epeak negoziatu zituzten Espainiako Gobernuak eta argindar konpainiek. 2027an da hastekoa, Almarazko zentralarekin, eta 2035. urtean bukatu, Trillorekin. «Beroaldian egindako erreakzioa» Riberak «beroaldian egindako lehen erreakzio» gisa definitu du Foro Nuclearraren mehatxua, eta onartu du haien irabaziak ez direla handitu tarifa handitu den hein berean, gasaren prezioa eta CO2 isurketen eskubideak ere asko garestitu zaizkielako. Baina ministroak aldarrikatu du gobernuak indarrean jarri nahi dituen neurriek ez dutela auzitan jarriko konpainia horien errentagarritasuna. Defendatu egin du gobernuaren esku hartzea, «udazken zaila» datorrelako, eta zerbait egin behar zelako argindarraren handizkako prezioaren igoera itzelak «hainbesteko intentsitatea ez izateko etxeen eta industrien poltsikoetan». Aldi berean, Riberak aitortu du indarrean jarriko diren neurriak agian ez direla izango gai Pedro Sanchez gobernuburuak egindako promesa betetzeko, hots, argindarraren batez besteko fakturak prezio bera izango duela 2021ean eta 2018an (azken garestitze handia orduan gertatu zen). Francisco Valverde adituak egindako kalkuluen arabera, 2018an 784 eurokoa izan zen familien baten batez besteko faktura, eta 836 eurokoa izango da aurten. Marka berriak egunero Madrilen asmoa are gehiago zailduko da handizkako merkatuan prezioaren gorakada eteten ez bada. Oraingoz, ez du itxurarik. Hainbat egunez 150 euroren bueltan egon ondoren, gaur, batez beste, 172 euroan ordainduko da megawatt-ordua. Are garestiagoa izango da bihar, goizeko enkantean 188 euroren prezioa irten baita.]]> <![CDATA[Zentral nuklearrak ixteko mehatxuarekin erantzun dute argindar konpainiek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1931/002/001/2021-09-15/zentral_nuklearrak_ixteko_mehatxuarekin_erantzun_dute_argindar_konpainiek.htm Wed, 15 Sep 2021 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1931/002/001/2021-09-15/zentral_nuklearrak_ixteko_mehatxuarekin_erantzun_dute_argindar_konpainiek.htm
Neurri horien bidez, behin-behinean argindar konpainiek 2.600 milioi euro gutxiago jasoko dituztela kalkulatu du Teresa Ribera Espainiako Trantsizio Energetikorako ministroak. Argindar konpainiek ez dute denbora asko behar izan gobernuak botatako erronkari erantzuteko. Foro Nuklearrean bildutakoek -Iberdrolak eta Endesak- ohartarazi dute zentral nuklearrak itxi beharko dituztela baldin eta neurriak indarrean jartzen badira, haien esanetan, gaur egungo sariak txikituz gero ez delako errentagarria izango zentral horiek mantentzea. Foro Nuklearrak ziurtatu du jakin izan balute etekina txikitu beharko zietela ez luketela baimenak berritzea eskatuko.

Argindar konpainiek jasoko ez dutena aurreztuko dute herritarrek eta enpresa txikiek, dendariek eta ostalariek. Gobernuak esan duenez, batez beste %22 merkatuko zaie hileroko faktura; BEZaren jaitsiera batuz gero, jaitsiera %30ekoa izango dela dio gobernuak. Horrela bete nahi du Pedro Sanchez gobernuburuaren promesa sonatua: 2021ean, batez beste, 2018an bezainbeste ordaintzea argindarraren truke. Halakorik ez da posible izango baldin eta orain neurriak hartzen ez baditu. Argindarrak inoizko preziorik handiena izan du udaz geroztik handizkako merkatuan. Azken astean askotan gainditu du 150 euroko prezioa megawatt-orduak, eta, gaur, beste koska bat egingo du gora, batez beste 173 euroan ordainduko da eta.

Honakoak dira neurri garrantzitsuenak:

Zergak jaitsi

Ekainean argindarraren gaineko BEZa %21etik %10era jaitsi ondoren, orain beste zerga bat txikituko du: argindarraren gainekoa %5,11tik %0,5era murriztuko du urtea bukatu arte. Gehiago txikitzea debekatzen du Europako Batasunak. Gainera, argindar sorkuntzaren gaineko %7ko zergaren ordainketaz libre izango dira energia konpainiak beste urte erdiz (uztailetik ez dute ordaindu).

Gehiegizko saria eten

Argindarraren kostu handiaren arrazoietako bat da EBko merkatuak marginalistak direla, hau da, beharrak estaltzeko eskaintzen den azken energia iturriaren prezioa ordaintzen zaiela aktore guztiei eta iturri guztiei. Merkatu iberiarrean, horrek esan nahi du gasaren prezioan pagatzen direla iturri merkeagoak. Zerutik eroritako irabaziak deitzen zaien horiek txikitzeko, bi neurri hartu ditu Sanchezen gobernuak. Batetik, lege aldaketa bat tramitatzen ari da zentral nuklearrek eta hidroelektrikoek ez dezaten jaso CO2 isurketa eskubideen ondorioz gasak ordaintzen duen saria. Bestetik, atzo onartu zuenez, gasak berak duen gainkostuaren zati bat ez pagatzeko formula bat bilatuko du: zentral hidroelektrikoek eta nuklearrek megawatt orduko hogei eurotik gora jasotzen duten diru guztia itzuli beharko dute konpaini a elektrikoek. Neurri hori sei hilabetez izango da indarrean, 2022ko udaberrian handizkako merkatuko prezioek behera egitea espero baitu.

Lortutako diruarekin eta CO2 isurketa eskubideen salmentak Espainiako kutxa publikoei ematen dizkien 900 milioi euroekin, tarifa elektrikoak gaur egun estaltzen dituen karguen %96 estali ahal izango dira (berriztagarrien sustapena, uharteetara argindarra eramateko kostuak, XX. mende hasierako defizita estaltzea...). Horrek ekarriko du argindarraren tarifan erdira jaitsiko direla gastu finkoak, eta, zergak ere txikituko direnez, aurrerantzean zatirik handiena argindarraren kostua izango dela (gaur egun ez da %25era iristen, PVPC merkatu arautuan).

Enkante txikiak

Argindar konpainia handiak (Iberdrola, Endesa, Naturgy eta EDP) behartuta izango dira argindar enkanteak egitera konpainia txikien eta industrien artean. Enkante horietan handizkako merkatuan baino prezio txikiagoa izan dezake argindarrak, eta, hortaz, kontsumitzaileei merkeago eskaini ahal izango zaie. Enkanteen egutegi bat izango da, eta lehenengoa aurten izango da. 2020ko eskariaren %6tik gora eskaini beharko dute konpainia elektriko handiek.

Gas tarifa arautuaren igoera arindu

Gasaren hiru tarifa arautuetan ere esku hartuko du Espainiako Gobernuak. Hiru hilean behin kalkulatzen ditu, eta orain eguneratu behar dena %40 garestituko litzateke gasaren nazioarteko prezio osoa kontsumitzaileei pasatuz gero. Igoera hori %4,6ra mugatuko du Madrilek, eta aurrerago konpentsatuko die gas banatzaileei.

Tarifa arautuaren aldaketa

Argindarraren garestitzea ez da, berez, Iberiar penintsulako bereizgarri bat -merkatu bateratua dute Espainiak eta Portugalek-. Horrela, joan den astean Erresuma Batuan 225 euroko kostua izan zuen megawatt-orduak, 162 euro Iberiako merkatuan, 135 euro Italian, 122 Alemanian eta 121 Frantzian. Herrialde horietan ere marka hautsiko du gaur argindarraren prezioak, eta denen aurrean Erresuma Batua kokatuko da berriro, 400 eurotik gorako prezioa izango baitu megawatt orduak. Baina Hego Euskal Herrian eta Espainian PVPC tarifa arautua dutenek nabaritu dute gehien prezioaren igoera, tarifa hori zuzenean lotuta baitago handizkako merkatuetara. Horregatik, Espainiako Gobernuak iragarri du enkante txikietako prezioa ere erabiliko duela tarifa arautua kalkulatzeko.

Uraren legearen aldaketa

Udako polemikarik handienetako bat ekarri zuen Iberdrolak bi urtegi egun gutxian hustu izana, hain zuzen, energia hidroelektriko asko sortzeko eta gasaren prezioan kobratu ahal izateko. Halakorik berriro ez gertatzeko, Espainiako Gobernuak Uraren Legea erreformatuko du. Haren bidez, urte hidrologikoen hasieran, ur konfederazioek zehaztuko dute beren arroetako urtegi handietan (50 hektometro kubikotik gora dutenetan) gutxienez eta gehienez zenbat ur hustu daitekeen argindarra sortzeko.]]>
<![CDATA[Argindar konpainiek zentral nuklearrak ixteko mehatxuarekin erantzun diete Espainiako Gobernuaren neurriei]]> https://www.berria.eus/albisteak/203140/argindar_konpainiek_zentral_nuklearrak_ixteko_mehatxuarekin_erantzun_diete_espainiako_gobernuaren_neurriei.htm Tue, 14 Sep 2021 19:26:11 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/203140/argindar_konpainiek_zentral_nuklearrak_ixteko_mehatxuarekin_erantzun_diete_espainiako_gobernuaren_neurriei.htm <![CDATA[Aireportuek iazko abuztuan galdutako bidaiarien erdiak berreskuratu dituzte]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/012/001/2021-09-14/aireportuek_iazko_abuztuan_galdutako_bidaiarien_erdiak_berreskuratu_dituzte.htm Tue, 14 Sep 2021 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1872/012/001/2021-09-14/aireportuek_iazko_abuztuan_galdutako_bidaiarien_erdiak_berreskuratu_dituzte.htm
Aireportu guztietan egin du gora trafikoak, baina bereziki Noainen (+%224) eta Hondarribian (+%152). Edonola ere, datu osoetan Loiuko aireportuak du pisu handiena, Bizkaiko aireportura iristen baitira —edo handik irteten dira— lau lurraldeetako ia hamar bidaiaritik bederatzi. Loiun trafikoa %86 handitu da.

Baina begirada pandemia aurreko datuetara eramanez gero, argi dago oraindik asko falta dela aireportuek koronabirusaren aurreko irudia berreskuratzeko. Izan ere, 2019ko abuztuan ia 625.000 lagun igaro ziren aireportuetatik. Aurten 162.000 gutxiago izan dira (-%26).

Joera berriak

Hau da, 2019ko bidaiarien laurdena falta dela oraindik. Ikusteko dago horiek berreskuratuko ote dituzten, badaudelako pandemiak hauspotutako zenbait joera, luzaroan iraun dezaketenak: hala nola oporrak etxetik gertuago igarotzeko asmoa, negozio bidaien gutxitzea eta ingurumenarekiko kezka —hegazkinek isurtzen dute gizakien jardunaren ondoren isurtzen den CO2aren %2,5, baina garraioak eragindakoaren %12etik gora; gainera, autoekin ez bezala, hegazkinekin ez dago oraingoz erregai fosilen alternatiba sendorik—.

Ondorioz, baliteke urteak behar izatea 2019ko mailara itzultzeko, edo halakorik ez gertatzea etorkizun hurbilean. Urte horretan hautsi zituzten markak Euskal Herriko bost aireportuek, 7,7 milioi bidaiariekin. Kopurua zortzi milioietatik gertuago izango zatekeen, baldin eta Miarritzeko aireportua hainbat astez itxita egon ez bazen berritze lanak egin ahal izateko.

Lapurdiko kostaldeko aireportuak ez du hilabeteko trafikoaren daturik eman pandemia hasi zenetik, baina trafiko aldetik, Euskal Herriko aireporturik handienetan bigarrena da, Loiutik urrun baina Hondarribiak, Noainek, eta Forondak batera dituzten erabiltzaileen gainetik. Iaz, esaterako, 383.366 bidaiari igaro ziren Miarritzetik, aurreko urtean baino %64 gutxiago. 2020ko martxoaren erdialdean itxi zuten, eta ez zuten ekainera arte berriro ireki.

Erorikoa apaltzen ari da

Abuztuko trafiko gorakadaren eskutik, 2021eko datuak jada 2020koen gainetik daude. Zehazki, Hego Euskal Herriko lau aireportuek milioi eta erdi bidaiari izan dituzte urtarrilaren hasieratik abuztuaren bukaerara, iazko lehen zortzi hilabeteetan baino 57.102 gehiago (+%3,9).

Kontuan hartu behar da 2020ko lehen bi hilabete eta erdietan —trafiko aldetik ahulenak, bidenabar— ez zela garraiorako murrizketarik izan; 2021. urtean, kontrara, Euskal Herria eta Europako herrialde gehienak koronabirusaren hirugarren olatuaren aurka borrokan ari zirenez, joan-etorrietarako muga asko izan ziren, eta horrek aisialdirako eta lanerako bidaiak asko murriztu zituen. Muga horietako asko kendu ziren udaberriaren amaieran, eta orduz gero handitu da mugimendua Euskal Herriko eta kanpoko aireportuetan.

Edonola ere, 2019ko datuetatik oso urrun geratuko da 2021. urtea, eta nekez iritsiko da orduan izandako bidaiarien erdira. Lehen zortzi hilabeteetan, erorikoa %66koa izan da. Uztailean, berriz, ia %73koa zen.]]>
<![CDATA[Hegoaldeko aireportuek iazko bidaiarien kopurua bikoiztu dute aurtengo abuztuan]]> https://www.berria.eus/albisteak/203090/hegoaldeko_aireportuek_iazko_bidaiarien_kopurua_bikoiztu_dute_aurtengo_abuztuan.htm Mon, 13 Sep 2021 14:35:49 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/203090/hegoaldeko_aireportuek_iazko_bidaiarien_kopurua_bikoiztu_dute_aurtengo_abuztuan.htm <![CDATA[Arabak ardoaren gaia politizatzea egotzi dio Errioxari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/013/001/2021-09-11/arabak_ardoaren_gaia_politizatzea_egotzi_dio_errioxari.htm Sat, 11 Sep 2021 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1881/013/001/2021-09-11/arabak_ardoaren_gaia_politizatzea_egotzi_dio_errioxari.htm
Auziaren politizazioa ez da gauza berria, baina, oro har, norabide batetik etorri da: Errioxatik. Lurralde horretan hasiera-hasieratik ziurtatu dute Arabako Mahastiak proiektu politiko bat zela, abertzaleen saiakera bat Errioxari eta haren ardoari kalte egiteko. Errioxako eragile politiko, ekonomiko eta sozial gehienek eutsi diote ildo horri, indar handiagoarekin edo txikiagorekin. Eztabaida horretatik kanpo geratu nahi izan dute Araban, eta upeltegi batzuen proiektua dela nabarmendu dute. Berez, Eusko Jaurlaritzak eta Arabako Aldundiak ez dute bat egin: ulerkorrago azaldu da Arantxa Tapiaren saila, eta uzkurrago Arabako Aldundia. Gonzalezek berak gogorarazi zuen atzo sor-marka sortzearena ez dela bere gobernuaren proiektua, «zilegia» iruditu arren, eta nahiago lukeela Errioxaren aterkipean marka propio bat sortzea, «Bordelen arrakastaz funtzionatzen duen moduan». Eskaera horri jaramonik ez egitea aurpegiratu zion jatorri izeneko gehiengoari, eta jarrera horrekin arrazoi ematen diela sor-markatik atera nahi duten upeltegiei.

Eztabaida maila politikoan kokatu ez den arren, egia da Arabako alderdiak lerrokatu egin direla: proiektuaren aurka PSE-EE eta PP, alde EH Bildu eta Elkarrekin Ahal Dugu, eta zatituago, berriz, EAJ.

40 upeltegiren eskaera

Arabako Mahastiak eratzeko urratsa ABRA Arabako Errioxako Upeltegien Elkarteko berrogei bat kidek egin dute; ehundik gora kide ditu elkarte horrek, eta gutxi batzuek alde egin dute, proiektua salatzeko. Eskatzaileen argudioa da azken urteetan asko handitu dutela ekoizpena upeltegi handiek, eta euren produktua bereizteko eta negozioa egiteko aukerarik ez dutela. Gainera, Grupo Riojan batutako upeltegi handien tresna izatea egotzi diote Kontseilu Arautzaileari.

ABRAko ordezkariek auzibidearen aurkako botoa eman zuten atzo Kontseilu Arautzailearen bozketan, eta abstenitu egin ziren UAGA Arabako nekazarien sindikatua eta Araex elkartea. Azken horretan neurri erdiko upeltegi esportatzaile batzuk biltzen dira, Arabako Errioxakoak gehienak. Emaitza, ordea, garbia izan da: auzibidearen aldeko 134 boto, hamalau abstentzio eta aurkako boto bakarra. Kontseiluaren bilerara azalduta, haren jarduna «arrakalarik gabe babesten» duela adierazi zuen Andreuk, «errioxar guztien defentsan».]]>
<![CDATA[Arabak ardoaren gaia politizatzea egotzi dio Errioxari]]> https://www.berria.eus/albisteak/203003/arabak_ardoaren_gaia_politizatzea_egotzi_dio_errioxari.htm Fri, 10 Sep 2021 19:22:20 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/203003/arabak_ardoaren_gaia_politizatzea_egotzi_dio_errioxari.htm Arabako Mahastiak onartzeko espedientea. Erabaki horri babesa emateko, kontseiluaren bileran parte hartu zuen Concha Andreu (PSOE) Errioxako autonomia erkidegoko presidenteak. Agerraldi horrek sumindu egin du Ramiro Gonzalez Arabako ahaldun nagusia, auzia «politizatzea» iruditzen baitzaio, eta hitz gogorrak izan ditu Andreurentzat: «Eskaera egin dutenak Arabako enpresak dira. Ez dagokion auzietan esku hartze onartezin bat da». Kontseilu Arautzailea ere kritikatu du Gonzalezek: «Gaur egun ez da jatorri izenaren lurralde osoaren kontseilu arautzailea, baizik eta erkidego autonomo batena, eta hori oso larria iruditzen zait». Auziaren politizazioa ez da gauza berria, baina, oro har, norabide batetik etorri da: Errioxatik. Lurralde horretan hasiera-hasieratik ziurtatu dute Arabako Mahastiak proiektu politiko bat zela, abertzaleen saiakera bat Errioxari eta haren ardoari kalte egiteko. Errioxako eragile politiko, ekonomiko eta sozial gehienek eutsi diote ildo horri, indar handiagoarekin edo txikiagorekin. Eztabaida horretatik kanpo geratu nahi izan dute Araban, eta upeltegi batzuen proiektua dela nabarmendu nahi izan dute. Berez, Eusko Jaurlaritzak eta Arabako Aldundiak ez dute bat egin: ulerkorrago azaldu da Arantxa Tapiaren saila, eta uzkurrago Arabako Aldundia. Gonzalezek berak gogorarazi zuen atzo sor-marka berria sortzearena ez dela bere gobernuaren proiektua, «zilegia» iruditu arren, eta nahiago lukeela Errioxa aterkipean marka propio bat sortzea, «Bordelen arrakastaz funtzionatzen duen moduan». Eskaera horri jaramonik ez egitea aurpegiratu zion jatorri izeneko gehiengoari, eta jarrera horrekin arrazoi ematen diela sor-markatik atera nahi duten upeltegiei. Eztabaida maila politikoan kokatu ez den arren, egia da Arabako alderdien aldetik egon dela lerrokatze bat: proiektuaren aurka PSE-EE eta PP, alde EH Bildu eta Elkarrekin Ahal Dugu, eta zatituago, berriz, EAJ. 40 upeltegiren eskaera Arabako Mahastiak eratzeko urratsa ABRA Arabako Errioxako Upeltegien Elkarteko 40ren bat kidek egin dute; ehundik gora kide ditu elkarte horrek, eta gutxi batzuek alde egin dute, proiektua salatzeko. Eskatzaileen argudioa da azken urteetan asko handitu dutela ekoizpena upeltegi handiek, eta euren produktua bereizteko eta negozioa egiteko aukerarik ez dutela. Gainera, Grupo Riojan batutako upeltegi handien tresna izatea egotzi diote Kontseilu Arautzaileari. ABRAko ordezkariek auzibidearen aurkako botoa eman zuten atzo Kontseilu Arautzailearen bozketan, eta abstenitu egin ziren UAGA Arabako nekazarien sindikatua eta Araex elkartea. Azken horretan neurri erdiko upeltegi esportatzaile batzuk biltzen dira, Arabako Errioxakoak gehienak. Emaitza, ordea, garbia izan da: auzibidearen aldeko 134 boto, hamalau abstentzio eta aurkako boto bakarra. Kontseiluaren bilerara azalduta, haren jarduna «arrakalarik gabe babesten» duela adierazi zuen Andreuk, «errioxar guztien defentsan».]]> <![CDATA[Zor erosketa moteldu egingo du Europako Banku Zentralak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2021-09-10/zor_erosketa_moteldu_egingo_du_europako_banku_zentralak.htm Fri, 10 Sep 2021 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2021-09-10/zor_erosketa_moteldu_egingo_du_europako_banku_zentralak.htm usoen eta belatzen arteko eztabaida amaigabea beste fase batean sartu da. Pandemia lehertu zenetik, usoen tesia nagusitu da, hau da, eurogunean jarduera ekonomikoari eusteko gehiago egin behar da, eta ez gutxiago. Atzo, ordea, belatzek aspaldiko partez ikusi zuten beren ildoen aldeko keinu bat: urteko azken hiruhilekoan, EBZk aurreko bietan baino zor gutxiago erosiko du. Erabakia aho batez hartu zutela nabarmendu zuen Christine Lagarde EBZko presidenteak. «Kontu honetan ezin duzue belatzez eta usoez hitz egin», ohartarazi zien kazetariei.

Azken hilabeteetan, gutxi gorabehera 90.000 milioi euroren erosketak egin ditu hilero EBZk. Horrekin lortu du merkatuak baretzea, interesak oso maila apalean geratzea eta euroguneko estatu kideek —eta neurri batean enpresek eta herritarrek— oso merke finantzatu ahal izatea pandemiari lotutako gastuak. Kopururik ez dute eman, baina 60.000-70.000 milioi euroren aktiboez jabetuko da orain banku zentrala. Nahikoa da hori estatu kideek jaulkiko duten zor berri guztia irensteko.

Gainera, EBZk ohartarazi du ez duela zertan guztiz gastatu PEPP pandemiari lotutako zor-erosketa programaren 1,85 bilioi euroak; bilioi erdi falta zaio. Plan hori martxoan da amaitzekoa, eta, hurrengo hilabeteetan pandemiak edo egoera ekonomikoak okerrera egiten ez badute, ez dute luzatuko.

Azken urteetan, Mario Draghirekin lehenik eta Lagarderekin ondoren, usoek garaipenak kateatu dituzte, eta horregatik irten da EBZ inflazioaren kontrol hutsak markatutako bidezidor ortodoxo estutik. Usoen eskutik, banku zentralak zerora jaitsi ditu interes tasak, eta zor publikoa eta pribatua erosi du euroguneko ekonomia Atzeraldi Handitik eta koronabirusaren krisitik ateratzeko. Baina aldeko haizea sumatzen hasi dira belatzen habietan, hau da, Alemaniako Bundesbanken, eta Herbehereetako eta Austriako banku zentraletan. Izan ere, haien mamu nagusia, inflazioa, itzultzen ari da, eta ezohiko neurriak indargabetzen hasteko ordua gerturatzen ari da. Ez da, ordea, berehala etorriko, baizik eta urratsez urrats. «Iristen ari gara, baina oraindik ez gaude hor», esan zuen Lagardek, eta krisi aurretik baino bi milioi langabe gehiago daudela oroitarazi zuen. Eta Margaret Thatcherren esaldi bat moldatuta erakutsi nahi izan zuen EBZk beste banku zentralak baino zuhurrago jokatuko duela laguntzak kentzean: «The lady isn't tapering» [Anderea ez da pizgarriak kentzen ari].

Baina Lagardek ezin du ezkutatu inflazioa agertokira itzuli dela eta aurreko urteetan ez bezala jaramon egin behar zaiola. Abuztuan, esaterako, %3ra iritsi da eurogunean, tasarik handiena 2012az geroztik, eta EBZren beraren %2ko helburuaren oso gainetik. Hainbat faktorek azaltzen dute igoera hori: gasaren eta argindarraren garestitzea, konfinamenduen amaierak hornidura kateetan sortu duen estresa, lehengai batzuen eskasia, itxialdietan pilatutako aurrezkia gastatzeko irrikak eragindako kontsumo handia... Belatzek diote faktore horiek luzatu egingo direla, dagoeneko soldata igoera handiak eragiten ari direla, eta horrek gehiago elikatuko duela inflazioa. Usoek, berriz, esaten dute faktore horietako batzuk hurrengo hilabeteetan amaituko direla eta ez dela, hortaz, inflazioa seko geratzeko neurririk hartu behar —interes tasen igoera handi bat—, horrek ekonomien suspertzea trabatuko lukeelako.

Dialektika horretan, oraingoz, usoen tesiak nagusitzen ari dira. Atzoko bileraren osteko agirian, ez zen bide horretatik urrundu, eta epe erdian inflazioa %2an geratuko dela iragarri zuen, «nahiz eta trantsizio garai batean balitekeen helburutik nahiko gora dagoen inflazio bat egotea».

Aldaketak, abenduan

EBZk abendurako utzi du beste erabaki bat: zer egingo du zorra erosteko programa arruntarekin PEPP bukatzen denean? Aurreko krisitik datorren programa horrekin —APP izenekoa— hilero 20.000 milioi euroren zorra erosten duela. Bertan behera uzteko eta ohiko tresnetara itzultzeko presio egiten ari dira belatzak, baina usoek uste dute kentzeak arrisku asko dakartzala, neurri batean merkatuak diru horren jonkiak bihurtu direlako. Horregatik, merkatuak lasaitzeko eta gobernuen finantzaketa beharrak asetzeko, analista gehienek uste dute PEPP agortzen denean 40.000 milioira handituko duela.

Programa horri buruz ere bada argitu beharreko beste gauza bat: malgutasuna. Alemanian ez zezaten esan haren bidez EBZk estatuak finantzatzen dituenik —debekatua dauka—, banku zentralak muga bat jarri zion bere buruari: estatu kide baten zorraren herena baino gehiago ezin du erosi. Arazoa da kopuru horretara iristen ari dela Alemanian bertan, Herbehereetan eta beste herrialde batzuetan.]]>
<![CDATA[Nafarroak %0,9ko defizita hitzartu du Espainiako Gobernuarekin 2022rako]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2108/014/001/2021-09-10/nafarroak_09ko_defizita_hitzartu_du_espainiako_gobernuarekin_2022rako.htm Fri, 10 Sep 2021 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/2108/014/001/2021-09-10/nafarroak_09ko_defizita_hitzartu_du_espainiako_gobernuarekin_2022rako.htm
Hitzartutakoa, berez, ez da derrigorrez bete beharreko kopuru bat, «erreferentziazko» zenbaki bat baizik. Hau da, ez betetzeak ez du zigorrik eragingo. Izan ere, koronabirusaren krisiaren kalteei aurre egiteko, Europako Batzordeak aurrekontu diziplinarako neurriak eten ditu gutxienez 2022ra arte, eta Espainiako Gobernuak ere gauza bera egitea erabaki du haren menpeko administrazioekin.

Nafarroako Gobernuak nabarmendu duenez, bere defizita erregimen komuneko erkidegoena baino hiru hamarren handiagoa izango da. Nabarmen txikiagoa da, ordea, Eusko Jaurlaritzak lotutakoarekin alderatuz gero, azken horrek %2,2ko defizita hitzartu baitzuen.

Zorrari dagokionez, 2022aren amaieran BPGaren %16,7ko zorra eduki ahal izango du Nafarroako Gobernuak. Iazko kopurua baino gutxiago da hori —%19,1ekin itxi zuela diote Espainiako Bankuaren datuek—, baina kontuan hartu behar da ehuneko hori barne produktu gordinak %8,5eko uzkurtze bat izan zuenean lortu zela. Hots, aurtengo eta datorren urteko hazkunde ekonomikoak automatikoki asko jaitsi beharko lukeela zorraren ehunekoa.

Akordioa «azken orduetan» lotu dute Elma Saiz Nafarroako Ekonomia eta Ogasun kontseilariak eta Ines Maria Bardon Espainiako Ogasun idazkariak. Hitzartutakoa berretsi beharko du orain Hitzarmen Ekonomikoaren koordinazio batzordeak.]]>
<![CDATA[Zor erosketaren erritmoa motelduko du Europako Banku Zentralak]]> https://www.berria.eus/albisteak/202939/zor_erosketaren_erritmoa_motelduko_du_europako_banku_zentralak.htm Thu, 09 Sep 2021 10:07:35 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/202939/zor_erosketaren_erritmoa_motelduko_du_europako_banku_zentralak.htm Azken urteetan, Mario Draghirekin lehenik eta Christine Lagarderekin ondoren, usoek garaipenak kateatu dituzte, eta horregatik irten da EBZ inflazioaren kontrol hutsak markatutako bidezidor ortodoxo estutik. Usoen eskutik, banku zentralak zerora jaitsi ditu interes tasak, eta zor publikoa eta pribatua erosi du euroguneko ekonomia Atzeraldi Handitik eta koronabirusaren krisitik ateratzeko. Baina aldeko haizea sumatzen hasi dira belatzen habietan, hau da, Alemaniako Bundesbanken, eta Herbehereetako eta Austriako banku zentraletan. Izan ere, haien mamu nagusia, inflazioa, itzultzen ari da, eta suspertze ekonomikoaren eskutik, ezohiko neurriak indargabetzen hasteko ordua iristen ari da. Inflazioa, %3an Inflazioa %3ra iritsi da abuztuan eurogunean, tasarik handiena 2012az geroztik, eta EBZren beraren %2ko helburuaren oso gainetik. Hainbat faktorek azaltzen dute igoera hori: gasaren eta argindarraren garestitzea, konfinamenduen amaierak hornidura kateetan sortu duen estresa, lehengai batzuren eskasia, itxialdietan pilatutako aurrezkia gastatzeko irrikak eragindako kontsumo handia...
Belatzek diote faktore horiek luzatu egingo direla, dagoeneko soldata igoera handiak eragiten ari direla, eta horrek gehiago elikatuko duela inflazioa. Horregatik, lehenbailehen jokatu nahi dute, interes tasak igotzen hasi, gero bat-batean sekulako biratzea ez egin behar izateko. Usoek, Lagarde buru dutela, berriz, zabaldu dute faktore horietako batzuk hurrengo hilabeteetan agortuko direla eta ez dagoela, hortaz, inflazioa seko geratzeko neurririk hartu behar -interes tasen igoera handi bat, esaterako-, horrek ekonomien suspertzea trabatuko lukeelako. Dialektika horretan, oraingoz usoen tesiak nagustitzen ari dira. Atzoko bileraren osteko agirian, ez zen bide horretatik urrundu, eta epe erdian inflazioa %2an geratuko dela iragarri zuen, «nahiz eta trantsizio garai batean baliteke helburutik nahiko gora dagoen inflazio bat egon daitekeen». APP programaren geroa Inflazioari buruzko kezkak markatuko du EBZk hartu beharreko beste erabakia: zer egingo du zorra erosteko programarekin datorren urtean PEPP agortzen denean? Aurreko krisitik datorren programa hori, APP izenekoa, bolumen txikian erabiltzen ari da orain EBZ, hilero 20.000 milioi euroren zorra erosten duela. Bertan behera uzteko eta ohiko tresnetara itzultzeko presio egiten ari dira belatzak, baina usoek uste dute kentzeak arrisku asko dakartzala, neurri batean merkatuak diru horren jonkiak bihurtu direlako. Analista batzuek uste dute PEPP agortzen denean 40.000 milioira handituko duela, baina atzoko bilaeran, EBZk ez zuen aldaketarik egin edo iradoki. Jarraitu egingo du zorra erosten «beharrezkoa den tartean», eta ez du bukatzeko asmorik interes tasak igotzeko keinua egin arte. Halakorik ez du espero epe nahiko luze batean. Programa horri buruz ere bada argitu beharreko beste puntu bat: malgutasuna. Alemanian ez zezaten esan haren bidez EBZk estatuak finantzatzen dituenik -debekatua dauka-, banku zentralak muga bat jarri zion bere buruari: estatukide baten zorraren heren baino gehiago ezin du erosi. Arazoa da kopuru horretara iristen ari da Alemaniaren beraren, Herbehereen eta beste herrialde batzuen kasuan.
Eztabaida interesgarria da orain, euroguneko gobernu guztiek zorraren makinari eman diotelako, osasun krisiak eta haren ondorio ekonomikoak eragindako kalteak ordaintzeko. Bake garaian inoiz ikusi gabeko zorra dute estatuek, eta horregatik une okerrena da orain inbertsoreak urduri jarri eta haien diruaren truke interes handiagoak eskatzen hasteko; batez ere kontuan hartuta EBZk zor gutxiago erosiko duela. Banku zentralaren esku hartzea da, hain zuzen ere, zorraren interesen maila oso apala edo negatiboa izatearen arrazoi nagusia.]]>
<![CDATA[Nafarroak %0,9ko defizita hitzartu du Espainiako Gobernuarekin]]> https://www.berria.eus/albisteak/202937/nafarroak_09ko_defizita_hitzartu_du_espainiako_gobernuarekin.htm Thu, 09 Sep 2021 10:03:26 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/202937/nafarroak_09ko_defizita_hitzartu_du_espainiako_gobernuarekin.htm ekainean %2,2ko defizita hitzartu baitzuen Espainiako Gobernuarekin. Zorrari dagokionez, 2022aren amaieran BPGaren %16,7ko zorra eduki ahal izango du Nafarroako Gobernuak. Iazko kopurua baino gutxiago da hori -%19,1ekin itxi zuela diote Espainiako Bankuaren datuek-, baina kontuan hartu behar da portzentaje hori barne produktu gordinak %8,5eko uzkurtze bat izan zuenean lortu zela. Hots, aurtengo eta datorren urteko hazkunde ekonomikoak automatikoki asko jaitsi beharko lukeela zorraren portzentajea. Akordioa «azken orduetan» lotu dute Elma Saiz Nafarroako Ekonomia eta Ogasun kontseilariak eta Ines Maria Bardon Espainiako Ogasun idazkariak. Hitzartutakoa berretsi beharko du orain Hitzarmen Ekonomikoaren koordinazio batzordeak.]]> <![CDATA[Kamioilari bat hil da istripuz, Igantziko harrobian]]> https://www.berria.eus/albisteak/202901/kamioilari_bat_hil_da_istripuz_igantziko_harrobian.htm Wed, 08 Sep 2021 17:05:54 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/202901/kamioilari_bat_hil_da_istripuz_igantziko_harrobian.htm ]]> <![CDATA[Landabendik gertuago]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/014/001/2021-09-08/landabendik_gertuago.htm Wed, 08 Sep 2021 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1893/014/001/2021-09-08/landabendik_gertuago.htm Expansion egunkariak kaleratu zuen Alemaniako taldeak dagoeneko erabaki duela bere auto elektriko txikia, ID.Life izenekoa, Landabengo fabrikan egingo duela, Iruñean. Beste aukera bat da Katalunian egitea, Martorellen, baina hara Skoda eta Cupra marken modelo elektrikoak joan daitezkeela ziurtatu du Madrilgo egunkari ekonomikoak. Haren lehiakide nagusiak, Cinco Días-ek, ordea, kaleratu du VW elektrikoa Martorellen egiteko erabakia «nahiko bideratuta» dagoela, nahiz eta ez duen Nafarroako fabrika erabat baztertu nahi. Hori bai, «Espainian egingo da», kaleratu du.

Azken erabakia urrirako edo azarorako espero dute Landabenen, hilabete horietan hartzen baititu halako erabakiak Alemaniako enpresak. Gerta liteke aurretik ere zabaltzea, aste honetan bilerak baititu multinazionalak bere fabriketako ordezkari sindikalekin. Wolfsburgen izango da Alfredo Morales, VW Nafarroako langile batzordeko presidentea, eta gaiaz zuzenean galdetuko duela baieztatu du. «Erantzun zehatza espero dut», azaldu du.

Edonola ere, hautua Euskal Herriaren eta Kataluniaren artekoa dela baieztatu dio enpresako bozeramaile batek Efe agentziari: «Oso litekeena da Cupra, Skoda eta Volskwagen marken elektriko txikiak Espainian egitea, baina artean ez dago erabakita».

Astelehenean, ID.Life modeloaren prototipoaren aurkezpenean, Municheko auto azokan (Bavaria,Alemania), Landabenen eta Martorellen izenak lehenetsi zituen VW markako kontseilari ordezkariak, Ralf Brandstatterrek, eta gaineratu zuen bateriak egiteko fabrika bat «Espainian» jarriko zutela; ez zuen gehiago zehaztu. «Herrialde horretan egiten ditugu taldeko auto txikiak, eta sinergia asko ditugu. Gainera, bi fabrika handi ditugu [auto elektrikoak] ekoizteko: Landabengoa eta Martorellgoa».

Eraikuntza, edonola ere, ez litzateke berehalakoan hasiko. Multinazionalaren asmoa da ID.Life modeloa 2025ean merkaturatzea, 20.000 eta 25.000 euro arteko prezioan. Auto txikia izango da, 4,09 metrokoa —gaur egungo Polo modeloaren antzekoa—, eta Small MEB plataforma erabiliko luke. Iragarri dutenez, 234 zaldiko motorra izango du, eta 400 kilometro inguruko autonomia.

Taigo, irailaren bukaeran

Azken urteetan Polo eta T-Cross modeloak egin dituzte Landabenen, baina beste modelo batekin ere hastekoak dira iraileko azken astean. Taigo izena izango du auto berri horrek, eta aurten haietako 11.000 egitekoak dira, hau da, Landaben aurten egingo direnen %4. T-Cross autoak izango dira %64, eta Polo, berriz, gainontzeko %32a.

Hori bai, kopuru horiek aldatu ahal dira, txip edo semieroaleen eskasiaren ondorioz. Izan ere, zirkuitu elektronikoetan beharrezkoak diren material horiek behar baino motelago iristen ari dira mundu osoko auto fabriketara, eta traba handiak eragiten ari dira ekoizpenean. Landaben bera sei egunez itxita egon da material horien falta zegoelako, eta 8.000 auto gutxiago egitea eragin du. Enpresak aldi baterako erregulazio bat ere egin du txipen arazoengatik, eta, krisia luzatzen bada, baliteke beste bat egitea.]]>
<![CDATA[Auto elektrikoa, Landabendik gertuago]]> https://www.berria.eus/albisteak/202847/auto_elektrikoa_landabendik_gertuago.htm Tue, 07 Sep 2021 09:23:15 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/202847/auto_elektrikoa_landabendik_gertuago.htm Astelehenean, ID.Life modeloaren prototipoaren aurkezpenean, Municheko auto azokan (Bavaria,Alemania). Landabenen eta Martorellen izenak lehenetsi zituen VW markako kontseilari ordezkariak, Ralf Brandstatterrek, eta gaineratu zuen bateriak egiteko fabrika bat «Espainian» jarriko zutela, gehiago zehaztu gabe. «Herrialde horretan egiten ditugu taldeko auto txikiak, eta sinergia asko ditugu. Gainera, bi fabrika handi ditugu [auto elektrikoak] ekoizteko, Landaben eta Martorell». Eraikuntza, edonola ere, ez litzateke berehalakoan hasiko. Multinazionalaren asmoa da ID.Life modeloa 2025an merkaturatzea, 20.000 eta 25.000 euro arteko prezioan. Auto txikia izango da, 4,09 metrokoa -gaur egungo Polo modeloaren antzekoa-, eta Small MEB plataforma erabiliko luke. Iragarri dutenez, 234 zaldiko motorra izango du, eta 400 kilometro inguruko autonomia. Taigo, irailaren bukaeran Azken urteetan Polo eta T-Cross modeloak egin dituzte Landabenen, baina beste modelo batekin ere hastekoak dira iraileko azken astean. Taigo izena izango du auto berri horrek, eta aurten haietako 11.000 egitekoak dira, hau da, Landaben aurten egingo direnen %4. T-Cross autoak izango dira %64, eta Poloak, berriz, gainontzeko %32. Hori bai, kopuru horiek aldatu ahal dira, txip edo semieroaleen eskasiaren ondorioz. Izan ere, zirkuitu elektronikoetan beharrezkoak diren material horiek behar baino motelago iristen ari dira mundu osoko auto fabriketara, eta traba handiak eragiten ari dira ekoizpenean. Landaben bera sei egunez itxita egon da material horien falta zegoelako, eta 8.000 auto gutxiago egitea eragin du. Enpresak aldi baterako enplegu erregulazio bat ere egin du txipen arazoengatik, eta krisia luzatzen bada, beste bat egin dez]]> <![CDATA[Petronorren erregulazioa, «justifikaziorik gabekoa»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/014/002/2021-09-07/petronorren_erregulazioa_justifikaziorik_gabekoa.htm Tue, 07 Sep 2021 00:00:00 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/paperekoa/1904/014/002/2021-09-07/petronorren_erregulazioa_justifikaziorik_gabekoa.htm
Maiatzean abiatu zen Petronorren aldi baterako erregulazioa. Beste malgutasun neurri batzuk agortuta, 965 langileetatik 364 erregulazioan jarri zituen findegiak, erregaien kontsumo jaitsierak haientzako nahiko lan bermatzerik ez zuela argudiatuta. Urrian zen amaitzekoa. Sindikatuek kontra egin zioten enpresari, besteak beste langile askoren faltak enpresan segurtasun arazoak sortuko zituela adierazi baitzuten, eta auzitegietara jo zuten.

CCOOk langileen borroka «ausarta, kementsua eta bateratua» goraipatu du, eta zorionak eman dizkie langileei. Enpresari, berriz, eskatu dio epaia berehala betetzeko.

Alba filialaren sorrera

Hain zuzen ere, Petronorrek jakinarazi zuen atzo enpresa bat sortu duela deskarbonizazioarekin eta trantsizio energetikoarekin lotutako jarduera guztiak biltzeko. Alba Emission Free Energy SA izena izango du enpresak, Petronorren filiala izango da %100ean, eta Bizkaian izango du egoitza.

Hidrokarburo enpresa gehienak bezala, Petronor ere bere burua prestatzen ari da erregai fosilek energiaren alorrean orain baino askoz leku gutxiago izango dutenerako. Eguzki energiaren arloan hasi da, hidrogenoaren inguruan hainbat proiektu ditu abian, eta erregai sintetikoak garatzen ari da. Arlo horiek guztiak Alba adarrean bildu ditu Muskizko findegiak.]]>
<![CDATA[Petronorren erregulazioa «justifikaziorik gabekoa» dela esan du epaile batek]]> https://www.berria.eus/albisteak/202805/petronorren_erregulazioa_justifikaziorik_gabekoa_dela_esan_du_epaile_batek.htm Mon, 06 Sep 2021 20:23:41 +0200 Iker Aranburu https://www.berria.eus/albisteak/202805/petronorren_erregulazioa_justifikaziorik_gabekoa_dela_esan_du_epaile_batek.htm Sindikatuek kontra egin zioten enpresari, besteak beste, langile askoren faltak enpresan segurtasun arazoak sortuko zituela ziurtatu baitzuten, eta auzitegietara jo zuten. CCOOk langileen borroka «ausarta, kementsua eta bateratua» goraipatu du eta zorionak eman dizkie langileei. Enpresari, berriz, eskatu dio epaia berehala betetzeko. Petronerrek helegitea jarriko dio, ordea, ebazpenari, ABEEaren arrazoiak hobeto azaltzeko. Konpainiak esan du epaitegiak baztertu egin duela lan batzordeak eskatutakoa: erregulazioa baliogabetzea. Baina espediente hori ontzat emateko argumentazio gahiago behar duela esan du epaileak, Petronerren arabera, eta helegitean arrazoi horiek hobeto azalduko dituela iragarri du. Alba filialaren sorrera Petronorrek enpresa bat sortu du deskarbonizazioarekin eta trantsizio energetikoarekin lotutako jarduera guztiak biltzeko. Alba Emission Free Energy S.A. izena izango du enpresak, Petronorren filiala izango da %100ean, eta Bizkaian izango du egoitza. Hidrokarburo enpresa gehienak bezala, Petronor ere bere burua prestatzen ari da erregai fosilek orain baino askoz leku gutxiago izango duten unerako. Eguzki energiaren arloan hasi da, hidrogenoaren inguruan hainbat proiektu ditu abian, eta erregai sintetikoak garatzen ari da. Arlo horiek guztiak Alba adarrean bildu ditu Muskizko findegiak. «Energia jasangarriaren sorkuntzaren eta energia garbi berria ekoiztearen aldeko apustua modu argi eta irmoan bultzatzea da Albaren helburua, Repsolek eta Petronorrek ezarritako ibilbide orriaren arabera. Bide horretan, berrikuntza eta teknologia giltzarrizkoak izango dira trantsizio energetikorako». Alba filialak lau arlo jorratuko ditu, oraingoz. Horietako bat da erregai sintetikoena. Erregai sintetikoak egungo erregaiak (gasolinak, gasolioak eta kerosenoak) ezdeusaren pareko karbono aztarnarekin ordezkatzeko gai diren erregai likidoak dira, eta bateragarriak dira egungo ibilgailuen motorrekin. Erregai sintetikoen proiektuak 58 milioi euro inguruko inbertsioa ekarriko du lehenengo fasean, eta egundoko aurrerapausoa izango da nekez elektrifika daitezkeen sektoreak deskarbonizatzeko: distantzia luzeko garraioa, itsasokoa eta airekoa). Bioerregaiei dagokienez, Bilboko portuan instalatuko den bioerregaien lehen proiektuan, 29,2 milioi euroko inbertsioa egingo du Petronorrek lehen fasean, eta gasa sortuko da hiri hondakinetatik abiatuta. Hidrogenoaren saskian arrautza asko jarri ditu Petronorrek. Horrela, hidrogeno berriztagarria elektrolisi bidez hiru fasetan ekoizteko instalazio bat martxan jarriko du, 112 megawatteko potentziarekin. Horrez gain, hidrogenoa hondakinetatik eta biomasatik abiatuta ekoizteko ere lan egingo du. BH2C Hidrogenoaren Euskal korridorea ere bultzatzen ari da enpresa, eta haren helburua da hidrogeno berriztagarriaren erabilerak sortzea, industria deskarbonizatzeko, mugikortasunaren arloko erabileretarako, eta erregai sintetikoak eta bioerregaiak ekoizteko. ]]>