<![CDATA[Imanol Magro Eizmendi | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 09 Aug 2020 17:09:54 +0200 hourly 1 <![CDATA[Imanol Magro Eizmendi | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Bilboko zamaketariek greba alboratu dute negoziazioak abiarazteko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/009/001/2020-08-08/bilboko_zamaketariek_greba_alboratu_dute_negoziazioak_abiarazteko.htm Sat, 08 Aug 2020 00:00:00 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1879/009/001/2020-08-08/bilboko_zamaketariek_greba_alboratu_dute_negoziazioak_abiarazteko.htm
Bilbo Estibako enpresak —Toro y Betolaza, Berge, SLP eta Txinako Cosco— eta langile batzordean ordezkaritza duten sindikatuak —Coordinadora (sei ordezkari), UGT (hiru), ELA (bi), LAB eta Kaia-BES (bana)— mahai beraren inguruan eseriko dira aspaldiko partez, etzi, Bilbon. Sindikatuek herenegun bidali zioten azken eskaintza Bilbo Estibari, eta, hari erantzunez, enpresariek bilera antolatu zuten. Hori bai: horretarako, greba deialdia bertan behera gelditzeko baldintza bete behar zuten.

LABek herenegun jakinarazi zien beste sindikatuei ez zuela grebarik egingo, eta ELAk ez zuen eskaera sinatu bere garaian. Coordinadorak, berriz, atzo goizeko barne bileran erabaki zuen greba ez egitea, baita Kaia-BESek ere. UGT izan zen atzera egiten azkena, eta orduan gelditu zen deialdia ofizialki bertan behera. UGTk, baina, garbi utzi nahi izan zuen ez zegoela gustura beste sindikatuen jokamoldearekin: «Deialdia langileen batzarrean adostu zen, eta hura bertan behera uzteko erabakia ere horrela hartu beharko litzateke», kexatu zen Israel Ruiz sindikatuko ordezkaria.

Enpresaren keinuak sindikatuen itxaropena piztu du, negoziatzeko borondatea ikusten baitute. Coordinadoraren ustez, bi aldeen arteko jarrerak «asko gerturatu» dira, eta egoera horretan negoziazioen aldeko apustua egin behar da. Xabier Durango Kaia-BESeko ordezkariak azaldu zuen gerturatze hori: «Enpresak behin-behineko langile batzuk finko bihurtzeko aukera aipatu digu, eta orain arte hori tabua zen. Baina tira: orain ikusi behar da zenbat eta zer baldintzatan igarotzen diren».

Azken hamabi urteetan Bilbo Estibak ez du kontratu finkorik sinatu, eta denbora tarte horretan, erretiroen eraginez, zamaketari kopurua 408tik 320ra jaitsi da. Behin-behinekoen kopurua, aldiz, 60tik 116ra igo da. Horiek hamabi urte daramatzate behin- behinean, eta 170 lanegun dituzte urtean. Egun bakoitzeko kontratu bat sinatzen dute, eta lau enpresentzat dihardute txandaka. Soldatekin ere tirabira egon da, lan hitzarmena berritu behar dutelako, baina hor ere gerturatu dituzte jarrerak bi aldeek.

Grebaren inguruko erabakian eragina izan duen hirugarren agentea Lehiaren Defentsarako Euskal Auzitegia izan da. Iragan uztailaren 31n, sindikatuekin harremanetan jarri zen «beren protestaldia langileen eskubideen defentsara atxiki» zedin eskatzeko, «lehia mugatuko luketen faktoreei eragin gabe». Sindikatu batzuetako ordezkariek etxean bertan jaso zuten auzitegiaren eskutitza. «Lehiaren auzitegiak izua barreiatu du isun ekonomiko handien mehatxuarekin, eta horrek greba uztera behartu ditu sindikatu batzuk», azaldu zuen Ruizek. Sindikatuek harriduraz hartu zituzten eskutitzak, EAEko auzitegiak bidali zizkielako: Hego Euskal Herriko portuen kudeaketaren eskuduntza Espainiako Gobernuak du.]]>
<![CDATA[Bilboko zamaketariek ez dute grebarik egingo]]> https://www.berria.eus/albisteak/185381/bilboko_zamaketariek_ez_dute_grebarik_egingo.htm Fri, 07 Aug 2020 20:21:23 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/albisteak/185381/bilboko_zamaketariek_ez_dute_grebarik_egingo.htm larunbaterako deituriko greba. Langileen ordezkariek kontraeskaintza bat igorri zieten atzo arratsaldean Bilbo Estiba elkarteko buruei, eta enpresariek bilera batera deitu dituzte astelehenerako. Eskaintza hori aurrerapausoa izan da, eta sindikatu gehienek greba ez egitea erabaki dute. Deialdia, dena den, ez da bertan behera gelditu, UGTk oraindik ez duelako argitu bere jarrera. Sindikatuak goizean bildu dira, eta bertan erabaki dute jarrera aldatzea. Coordinadora sindikatua izan da pausoa eman duen aurrenekoa, bere barne bileran. Coordinadorak sei ordezkari ditu hamahiru kideko langile batzordean. Kaia-BESek ere gauza bera egin du; ordezkari bakarra du. ELAk (bi ordezkari) ez zuen deialdia sinatu bere garaian, eta LABek (ordezkari bat) herenegun esan zuen ez zuela greba egingo. UGT da zer egingo duen erabaki behar duen bakarra. Hark egin zuen deialdia, eta hari dagokio bertan behera uztea. Sindikatuek itxaropenez hartu dute astelehenerako deialdia. Enpresak greba bertan behera uzteko eskatu zien negoziatzeko baldintza moduan, eta «negoziazien aldeko apustua errazteko» eman dute pausoa sindikatuek. Eskaera nagusiak bi dira: langile finko kopurua handitzea, behin-behinean daudenak kontratatuz, eta liberalizazioak ekarriko lukeen soldata jaitsiera leuntzea.]]> <![CDATA[Bilboko zamaketariek eskaintza bat egin diete enpresei greba eragozteko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/010/001/2020-08-07/bilboko_zamaketariek_eskaintza_bat_egin_diete_enpresei_greba_eragozteko.htm Fri, 07 Aug 2020 00:00:00 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1879/010/001/2020-08-07/bilboko_zamaketariek_eskaintza_bat_egin_diete_enpresei_greba_eragozteko.htm
Sindikatuek —Coordinadora, UGT, ELA, LAB eta KAIA— atzo adostu zuten kontraeskaintza, eta orain ikusteko dago enpresak negoziatzeko prest dauden. Izan ere, eta iturri sindikalek diotenez, negoziazioak geldituta daude. BilboEstibako lau zamaketa enpresek —Toro y Betolaza, Berge, S.L.P. eta Cosco txinatarra— ez dute eseri nahi greba deialdia bertan behera utzi arte.

Zamaketariek eskatu dute langile finkoen kopurua handitzea; besteak beste, haien atseden tarteak errespetatzen ez direlako. Salatu dutenez, hamar laneguneko lau jaiegun izateko eskubidea dute, eta azkenaldian hiru baino ez dizkiete baimentzen enpresek. Erretiroak direla medio, kontratu finkoa duten zamaketarien kopurua 408tik 320ra murriztu da 2008az geroztik, eta ez da kontrataziorik egon. EPZ Enplegurako Portuko Zentroa da langileak kudeatzen dituen elkartea, eta lau enpresari eskaintzen diete zerbitzua. Zamaketari jardunak publiko izateari utzi zionean jarri zituzten martxan EPZk, finkoen kontratuak subrogatu ahal izateko.

Bilboko EPZk, halaber, aldi baterako lan enpresa bat du, eta haren araberako kontratazioak ugaritu egin dira. 60 langileko poltsa batekin jaio zen, eta egun 116 dira. Egun bakarreko kontratuak izan ohi dira. Sindikatuen arabera, lan karga handia zegoen egunetarako sortu zen ABLEa, baina behin-behineko langile gehienek hamabi urte daramatzate horrela, eta urtean 170 lan jardunaldi egiten dituzte —finkoek, aldiz, 228—. Sindikatuek argi dute behin-behineko langileetako batzuk finko egitea dela bidea.

BilboEstiba patronaleko enpresen ikuspegia ezberdina da. Ohar bidez azaldu dutenez, sindikatuek ez diete uzten behin-behineko langileei «ezohiko txandetan» lan egiten: gauekoak, jaiegunetakoak eta asteburuetakoak. Muga horiek 1995eko hitzarmen batean dute oinarria, zeinaren arabera behin-behineko zamaketariek egunez eta lanegunetan bakarrik egin baitezakete lan. Enpresen iritziko, muga horiek«legea urratzen» dute, eta «murrizketa onartezinak» eragiten dizkiete portuko jardunari. Are gehiago, hiru aste hauetan greba egiten bada «Bilboko portuaren etorkizuna arriskuan» legokeela uste dute, «ezin delako kalitatezko zerbitzua bermatu», eta horrela ezinezkoa da bezeroak erakartzea.

Liberalizazioaren itzala

Portuko enpresek eskatzen dute zamaketarien sektorea erabat liberalizatzea, eta hor datza gatazkaren muina. Europako legediaren arabera, iragan maiatzaren 14az geroztik ezin da mugarik jarri zamaketariak kontratatzeko, baina arau hori Bilboko portuan ez da aplikatu duela gutxi arte. Enpresak, baina, behin-behineko langileak kontratatzen hasiak dira asteburuetan lan egiteko, eta, dirudienez, hori izan da greba deialdia egitera bultzatu dituen duen azken tanta. Zamaketarien aurreko greba handia 2017an izan zen, eta ordukoan hiru urteko epea ezarri zen liberalizazio dekretua aplikatzeko.

Bilboko portuko lan hitzarmena 2019an bukatu zen, eta abenduaz geroztik dabiltza negoziatzen. Negoziazio horietan, EPZ desegitearekin egin dute mehatxu enpresek. Sindikatuak, baina, ez daude itxita: «Langile gehiago kontratatzea behar da, eta gero doituko dugu doitu beharrekoa», diote. Greba biharko 08:00etan da hastekoa, eta momentuz zaila dirudi hura hasi aurretik akordioren bat egoteak.]]>
<![CDATA[Lubakian ez dute adina galdetzen]]> https://www.berria.eus/albisteak/184483/lubakian_ez_dute_adina_galdetzen.htm Sun, 19 Jul 2020 08:54:22 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/albisteak/184483/lubakian_ez_dute_adina_galdetzen.htm Ez zuten elkar ezagutzen, baina bazuten bestearen lanaren berri. Maskara, gel eta ukondoen garaian ez da erraza agur beroa egitea; halere, berehala piztu da haien arteko solasaldia. 47 urteko aldea dago bien artean, baina, egia bada bakoitza bere zoroak bizi duela, Jesus Uzkudunen eta Mikel Ruiz Oar-Artetaren zoro horiek antzekoak dira. Lan-osasun arautegiei buruzko hizketaldi animoso bat hasi dute, eta gazteak interes handiz aztertu ditu ez hain gazteak ekarri dituen agirietako batzuk. Lanean gorputz atalen bat galduz gero langileari dagokion kalte-ordaina zenbatekoa den zehazten dute taulek. Ruizek Eragin elkarteko elastiko bat darama, eta Uzkuduni atentzioa eman dio horrek.

Jesus, Mikelen elastikoan «Borrokak merezi du» irakur daiteke. Merezi al du benetan?

JESUS UZKUDUN: Bai, noski. Borrokatzen ez denak borrokatzen ez du ezer jasoko.

MIKEL RUIZ: Nik gehituko nioke borrokak kolektiboa behar duela. Aspalditik saldu digute norbanakoaren lanari esker lortzen direla gauzak, baina askotan borrokak kolektiboa behar du.

«No es lo que hay» ere irakur daiteke ['Badago besterik', gaztelaniaz]. Jesus, zenbat aldiz entzun duzu zuk aurkakoa: «Ez dago besterik»?

J. U.: Askotan entzun dut, baina nik beti diot azalpen horrekin ez dela nahikoa. Duela urte batzuk oso ezberdina zen. Gauzak aldatu egin daitezke, baina borondatea behar da, eta borroka egin.

M. R.: Gazte askori txertatu diguten lelo bat da. Krisiaren aurrean burua makurtu behar dela, ezin dela ezer egin. Ez gaude ados. Egoera hau ez da fenomeno atmosferiko bat; krisi ekonomiko baten ondorio da, eta antolatu egin behar dugu.

24 urteko gaztea entzutean zer datorkizu burura, Jesus? Non zinen zu 24 urterekin?

J. U.: Zuzen dabilela. 24 urterekin?... ETA VI.enean. LCRrekin elkartu, eta urte haietan Polizia atzetik nuen. Salvador Puig Antich hil osteko borroka antifrankistan sartuta, Guardia Zibila atzetik nuen, eta ospa egin behar izan nuen, Gasteizera. Lanean ere ari nintzen. Nortasun agiri faltsu bat lortu, eta lantegi batean orduak sartzen nituen.

Alde ederra, Mikel.

M. R.: Errealitatea asko aldatu izanaren pertzepzioa dut. Baina egun badago abesti bat idazteagatik alde egin behar izan duenik. Oraindik badaude halako kasuak.

Zeren alde edo zeren aurka borrokatzen zinen 24 urterekin?

J. U.: Batez ere diktaduraren aurka, eta langileak antolatzen. Oroitzen naiz urte haietan Gureola-Scott fabrikan ibili nintzela. Sinadurak bildu genituen urtean bi buzo eman ziezazkiguten lortzeko. Legeak bi buzoak eta soldata igoera agintzen zituen, eta genituen ordezkari sindikalak jabearen morroiak ziren. Langile bilera batean hitz egin nuelako, Polizia bidali zidaten atzetik.

Soldata duina, bi jantzi... Bilbo inguruko langile gazte askok hori eskatzen dute gaur egun.

M. R.: Bai, jende askok ez daki enpresak hori guztia eman behar diola. Bilbon buzo gutxi ikusten dira egun, baina bestelako lan erremintak behar dira, eta jendeak ez daki horiek enpresak egin beharreko ekarpen bat direla, eta askotan ez du egiten.

Jesus Uzkudun eta Mikel Ruiz Oar-Arteta GORKA RUBIO / FOKU

Eraginen azalpen horiek eman behar izaten dituzue?

M. R.: Guk horrelako kontsultak sindikatuetara bideratzen ditugu; harreman ona dugu haiekin. Baina gu sindikatuak iristen ez diren toki horietara iristen saiatzen gara. Adibidez, bizikletako janari banatzaileen kontua agerikoa da: haiek jartzen dute bizikleta, haiek konpondu behar dute, haiek ordaindu behar dute motxila... Hori paradoxikoa da, haiek ez direlako langileak ere, baina kasu horiek hor daude, eta saiatzen gara kontzientziatzen horrek enpresaren ekarpena izan behar duela. Dirutza gastatzen dute materialean.

Jesus, zer datorkizu burura halakoak entzutean?

J. U.: Arazo handi bat ikusten dut sindikalismoan: langileak noiz etorriko itxaroten egoten da askotan, eta ez, haien bila joan behar du. Non dago arazoa? Hura aurkitu eta han kudeatu. Gero aztertu, afiliatu, konpondu... Azaleko sindikalismoa dago, eta askotan, erabat ekonomizista. Hortik bide motza egingo du.

M. R.: Guk erraztasuna dugu hor; paraxutistarena egitea deitzen diogu, sindikatuak iristen ez diren tokian erorita. Guk ez dugu zilegitasunik behar hori egiteko, eta bilera moduan antolatzen dugu. Joera eraberritzailea da, autonomo faltsuekin-eta... Sindikatuek, aldiz, ikusten dugunaren arabera, leku estankoetan jarduten dute gehiago, bertako langileek kontratu mugagabeak dituztenean, eta delegatuen bitartez langileak antolatuz. Baina gutxitan joaten direla lekuetara. Ulertzen dugu sistema burokratizatu batekin zailagoa dela, baina errealitatea da gero eta sektore gehiago ari direla gelditzen sindikatuen ohiko espazioetatik kanpo. Eta horiek ere langileak dira, eta oso baldintza kaskarretan daudenak.

J. U.: Askotan, sindikatuak ohitu dira afiliatuei bakarrik kasu egiten. Jendea afiliatu dadin, aurrena eman egin behar zaio. Ez baldin bazaio ematen, zertarako afiliatuko da? Ez badidate ezer konpontzen... Diktadura bizi izan zuen gizarte hari begiratu behar zaio: arazoa aurkitu, konpondu, eta gero jendeak eman dezala antolatzeko pausoa.

Jesus entzunda, egingo diozue tokia Eraginen, ala?

J. U.: Badaukat nahikoa lan hori gabe ere!

M. R.: Nahi badu, ongi etorria da. Baina arrazoi du, ikusten da sindikatuetan, batzuetan, sartzeko urte osoko kuota ordaintzea eskatzen dela. Eta normala da, sindikatuek ere beren autonomia bermatzeko diru sarrera propioak behar dituztelako, baina aldi berean sindikalismo militante baten premia dago, behar jakin horiei aurre egiteko.

Gazteen eta sindikatuen artean lotura falta da?

J. U.: Nik hala uste dut. Eta arazo bat da. Gaztea zara eta kontratua oker duzu, edo autonomo faltsua zara, edo ez duzu kontraturik. Edozein pauso emateko, afiliatu, eta epaitegitik joan behar duzu. Diru gehiago oraindik! Hor sindikalismoak aldatu egin behar du, urtez urte berritu egin behar du: nolako egoera, halako erantzuna. Enpresa handi batera bazoaz, kontratu finkodun langileengana, normala da afiliazioa eskatzea. Sindikalismoak egun hauteskunde sindikalak bilatzen ditu, delegatuak, haiei esker ere diru sarrerak lortzen dituelako, beharrezkoak direnak funtzionatzeko. Baina, aizu, jendeari ere lagundu egin behar zaio. Lagunduz gero, gero afiliatu egiten da.

«Arropa denda batean lan egiten duen neska batek ikusten badu borrokak fruitua ematen duela, betirako sindikalista bat duzu» Jesus Uzkudun

Eta Eraginen? Zaila al da gazteak aktibismora erakartzea?

M. R.: Aurrekora itzuliko naiz. Askotan gazteok lan egiten dugun espazioak espazio atomizatuak dira, oso langile gutxikoak, oso epe motzeko kontratuekin, gehienak partzialak... Jende asko dago astean hiru tokitan lan egiten duena. Langile hori non antolatuko da? Ostalaritzan? Aldi baterako lan enpresan? Normalean, inon ere ez. Zortzi orduko kontratu batekin, antola zaitezke, baina sei hilabeteko kontratua baduzu, eta mugagabe egin zaitzaten ugazabari nolabaiteko prestutasuna erakutsi behar badiozu... Jende hori ez da inoiz afiliatuko, ezta borrokatuko ere, bere lanpostua beti dagoelako jokoan. Sortu dute sistema bat non gazteak beti dauden noraezean eta inolako egonkortasunik gabe lanean, eta egonkortasunik ezak borroka zailago bilakatzen du.

J. U.: Arazo pare bat ikusten ditut nik. Bat, sindikatuak sektoreka antolatuta daudela, eta ez lurraldeka. Eta, egun, langile batek gaur industrian dihardu, eta bihar, ostalaritzan. Orduan, non kokatu? Eta bi: baldintzen salaketa egitea ondo dago, baina jendeak behar duena da gauza txikiei heltzea, kudeatzea eta konpontzea.

Adibide bat, nire sindikatuan, duela gutxikoa: tailer txiki batean amiantoa agertu da, eta ni, kezkatuta. Esaten zidaten «delegatuak egin dezala salaketa, horretarako du babesa», eta nik esaten nien, «zer babes izango du hamar langileko familia tailer batean? Segituan baztertuko dute». Bada, nik jarriko dut salaketa! Polizia onaren eta txarraren rola jokatuko dugu. Tailer txiki batean dagoen langileari ezin zaio eskatu hark salaketa jartzeko. Pikotan jartzen duzu. Sindikatuak babesa eman behar dio. Arriskatzeko, suizidak; eta ahalik eta gutxien.

M. R.: Eraginen jende gaztea erakartzea lortzen dugu. Hilabetero dugu jende berria. Sektoreka egiten dugu lan: apustu etxeen aurka, autonomoen egoera salatzen... Baina egia da aurretik ere gizarte kontzientzia duen jendea dela gehienbat.

Militantzia krisi bat al dago?

J. U.: Orain 50 urte ere aktibismo gutxi zegoen lanean. Burgosko epaiketa-eta gogoratzen ditugu, jendea kalean; baina lantokietan, ospa. Gaur, antzera. Izan ditugu urte batzuk, 1980ko hamarkadan-eta, zeinetan babesa zegoen langile mugimenduan. Eta, orain, berriz atzera. Beste gauza bat ere badago, sozialki eta politikoki erabili dena: jendeak halako leku batean egin nahi du lan, lan soziala dena, baina soldatarekin. Hori ez da militantzia. Militantzia borondatez egiten den hura da.

M. R.: Datuek adierazten dute gazteriak kontzientzia politiko handia duela. Borroka konkretu batzuetan: feminismoa, ekologismoa... Baina egia da langile borrokan grina hori apaltzea lortu dela. Gazte askok ez dute lan eremua borroka eremu bezala ikusten. Hori ez da kasualitatea, baina ez da patuaren kontua, subjektibotasun hori desagertzeko estrategia bat egon da.

Jesus Uzkudun eta Mikel Ruiz Oar-ArtetaGORKA RUBIO / FOKU

Jesus, zer gorputzaldi uzten dizu hori entzuteak?

J. U.: Seguru nago hala dela, baina, lantokian ez bada borrokatzen, gaizki. Kalean errazagoa da.

M. R.: Kalean ez du ondoriorik. Lanean kaleratu zaitzakete; kalean, errazagoa da.

J. U.: Hori da. Lehen, greba askotara deitzen zen tabernako kuadrillatik. Enpresa barruan pausoka-pausoka egin behar da lan, txikitik handira. Horrek pazientzia eskatzen du. Beti aldarrikatu izan dut satorraren lana; azpilanean jardun, eta gero kolpetik agertu. Enpresa txiki-txikian zailagoa da.

Euskal ekonomia aldatzen ari da, industriatik zerbitzu sektorerantz. Sektore horietan zailagoa al da langile borrokak arrakasta edukitzea?

J. U.: Bai, argi dago, baina ostalaritzan, adibidez, hoteletan logelak garbitzen zituzten emakumeen borroka bat egon da. Sektore horiek antola daitezke, eta horretara jarri behar dugu. Beti diot: langile bat sindikatura etortzen baldin bazaizu eta gustura badoa, lotu duzu betiko. Jende horren bila joan behar du, edo lantokira joan eta irteeran itxaron, hartu kafe bat, hitz egin... Arropa denda batean lan egiten duen neska batek ikusten badu borrokak fruitua ematen duela, hari esker lan baldintzek hobera egiten dutela, betirako sindikalista bat duzu.

M. R.: Gu saiatzen gara gazteen artean klase kontzientzia hori sortzen, eta sektore konkretu batzuetara joaten antola daitezen; izan sindikatuekin, gurekin, era autonomoan... Ikus dezatela lanpostua borroka eremu ere izan daitekeela, bizi baldintzak hobetzeko. Sindikatuek hausnarketa bat dute hor, euren eguneroko lan errutinatik irten eta eremu berrietara joateko premia. Izan ere, gaur egun ez bada heltzen eremu prekarioenetara, sindikatuak bere izaera gal dezake; ezin da izan burokrazia konstante bat. Badakigu sindikatuak asko dabiltzala horretan, eta espero dugu fruitua ematea. Hala ere, atzean dagoen arazo handi bat da langile gazteek ez dutela kontratu mugagabe bat ikusi bere bizitza osoan. Eta, berriz diot, behin-behinekotasun horretan ez dira inoiz antolatuko sindikatu batean.

J. U.: Bada, orduan ez dugu ezer egiterik! Zaila izango da.

M. R.: Hori da arazoa. Behin-behinekotasunak hori lortzen du.

J. U.: Mugimendu feministaren edo ekologistaren gorakada albiste oso onak dira, baina, ekoizpena gelditzeko ahalmena ez badu, langileak jai du. Orain dela 50 urte erraza al zen? Ezta inondik ere! Baina gauzak egin egiten ziren, eta, olatua indartu ahala, jende gehiago animatzen zen. Hor azpilana egin behar da.

Horren harira, Jesus, egon al zara noizbait BBK Live jaialdian?

J. U.: Ez, ez da niretzat egina, baina badakit Bilbon egiten den musika jaialdi handi bat dela.

Ba, Eraginek oihartzun handiko kanpaina bat egin zuen iaz, hango zerbitzariek orduko 3,5 euro irabazten zituztela salatzeko.

M. R.: Guri Eragineko kide batek esan zigun bertan lan egina zela, eta baldintzak horiek zirela. Eta kanpaina hasi genuen: bertan lan egiten baduzu, jarri gurekin harremanetan. BBK Liveren antolatzaileak salaketa jarri zigun bere irudia erabili genuelako. Handik astebetera, posta elektronikoa mezuz beteta genuen; langileenak, eta baita enpresa batzuenak ere, lan baldintzak salatuz. Joan ginen hara, langileekin hitz egitera, baina oso zaila da erantzun kolektibo bat lortzea. Hiru eguneko jaialdi bat da. Horrelako esperientziek agian ez dute balio kasu jakin horri erantzuna emateko, baina bai kontzientzia sortzeko. Aurtengoaren zain geunden baldintzak hobetu zituzten ikusteko.

Langile kontzientzia ezkerrarekin lotuta egon da historikoki, eta zuek ezkertiarrak zarete. Zer da ezkerra egun Euskal Herrian?

J. U.: Sindikalismora eramanda, nik ez nuke egingo konbentzituentzako bakarrik den sindikalismoa. Multzoa behar duzu, jendea. Sindikatuan ezkertiarrok egin behar dugu bultza gehien, baina kode guztiak ezin dira izan ezkertiarrak; denak ezin dira ados egon presoen egoerarekin edota erraustegiaren aurka. Sindikatuak plurala behar du, eta agian sindikatu gehiegi daude ezer aldatzeko.

«2008an, inoizko belaunaldirik trebatuena ginen, eta 2020an bere gurasoak baino okerrago biziko den aurrenekoa izatera igaro gara» Mikel Ruiz Oar-Arteta

Ezkertiar gazteak zer dio? EH Bilduko zerrendetan egon zinen atzo zortziko hauteskundeetan.

M. R.: Niretzat ez da erraza ezkerraren definizio propio bat egitea. Esango nuke arazo indibidualei konponbide kolektibo eta integral bat proposatzen dien ideologia politiko bat dela. Irtenbide kolektibo hori justizia sozialaren eremuan eta, lanaren kasuan, aberastasunaren eta produkzio bitartekoen banaketaren bitartez langilearen eskuetara jartzen dena. Eta, egun, beste galdera batzuei ere erantzuna eman behar die; hor dago berdintasuna, ama lurraren zaintza... Nik uste dut Euskal Herrian lortzen dela hori.

Ezkerrak historikoki langile eta gazteen babesa jaso izan du. Orain espektro horietako pertsona askok eskuinari ematen diote boza.

J. U.: EAJri ematen diotenek.

M. R.: Gazteen kasuan boto joera ez da bakarrik arrazoi objektiboetatik etortzen. Sentimenduek eragin handia dute, familiaren boz tradizioak... Familiak pisu handia du botoaren norabidean, tamalez. Botoa errealitate objektibo batetik etorriko balitz, agian gauzak ezberdinak lirateke, eta ez orain bakarrik, baita duela urte batzuk ere.

J. U.: Askotan politika kudeaketa aldetik baloratzen da bakarrik, eta ezin zara horretara mugatu. Iruditzen zait ezkerretik ere ez dutela ilusiorik sortzen.

Ilusioa funtsezkoa al da ezkerrarentzat?

J. U.: Noski, ez badago ilusiorik... Nik entzun izan dut militantziaren sufrimendua kontzeptua. Sufrimendua? Alde egin, hemen masokistarik ez dugu behar. Behar dugu jendea ilusioa duena gauzak aldatzeko, eta egiten duenarekin gozatzen duena.

M. R.: Ni ados nago berarekin; gazteek ilusio falta hori nabaritzen dute. Ilusioa badago borroka konkretu batzuetarako, baina beste batzuek ez dute ilusio hori pizten. Horregatik iruditzen zait guri dagokigula langilearen eta langile borrokaren inguruko iruditeria berri bat sortzea. Jendeak ikusi dezan beraiek ere langile klasea direla, eta horren inguruan ilusio bat sortzeko. Iruditeria normalean, buzo urdindun langilea da, eta gaur egungo langilea kaleko arroparekin doa.

J. U.: Niretzat, alde horretatik, ikaragarri galdu da autodidakta izatea. Lanean jarraitu ahala trebatu eta ikastea. Formakuntza, ikasteko gosea. Ez badago goserik, norbaiten atzetik ardiak bezala joateko arriskua dago. Adibide bat, parlamentari bati esan nion, nik botoa ematen diodanari, Bildukoa...

Jesus Uzkudun eta Mikel Ruiz Oar-Arteta GORKA RUBIO / FOKU

EH Bilduri ematen al diozu boza?

J. U.: Aspalditik. Nahiz eta askotan sudurra tapatuta bozkatu dudan. Aukera hoberik ez dagoelako. Baina esan nahi nuen, mugimendu sozial bat dagoenean, parlamentari han agertzea, argazkian, ondo dago. Baina nik nahi nuke parlamentari bat etortzea hona, Andoainera [elkarrizketa Andoainen egina da], non baserritarrak piperrak biltzen esklaboak dituen. Baratzera joan, prentsaurrekoa han eman. Arauak apurtzea da. Normak ez baditugu apurtzen... Eredu hori jarri dudan bezala, beste asko. Piper biltzaileak edo Bilboko musika jaialdia, bozgorailuarekin joan, eta argi esan: «Taberna honetan, arimarik ere ez!». Botoa ematen diotenen artean batzuk haserretuko egingo lirateke. Horrelako pixka bat falta da, noizean behin astindu bat.

Militantziarekin ez dela sufritu behar esan duzu lehen, eta zu horren adibide. 71 urte eta hor jarraitzen duzu, lan osasunaren alorrean, eta bereziki ASVIAMEn, amiantoak kalteturiko langileekin. Zergatik?

J. U.: Militantzia baino nahiago dut aktibismoa esatea. Militantziak militar kutsua dauka. Zergatik? Batetik, agian nire etorkizuna delako, ni ere arriskuan nago. Eta, bestetik, hori guk ez badugu egiten, zeinek egingo du? Ez al du merezi? Ni sutan jartzen naiz, Hernanira joan, eta kartela irakurri: 31 hildako lanean istripuz. Minbiziarekin hildakoak hamar aldiz gehiago dira, eta haiek? Europako Batzordeak dio amiantoak urtean 88.000 hildako eragiten dituela. Zenbat tokatzen zaizkigu guri? Niri ezkerreko hainbat jendek esan dit: «Hik fabrika pila bat itxiko dituk. Ehun, berrehun, hirurehun mila euro kalte-ordainetan... Fabrika pila bat itxiko dituk». Nik esaten diet: «Orain arte lagun asko sartu ditut lur azpian, eta hori egin dutenek ordain dezatela».

Jesusi indarra dario. Mikel, ikusten al duzu zeure burua 71 urterekin aktibismoan?

M. R.: Espero dut nire grinak 71 urte bete arte eustea, osasuntsu, eta justizia sozialaren alde borroka egiten. Jesusek bezala. Egun, pentsiodun asko ikusten ditugu, nola egiten duten borroka, eta euren lobetako askori ikasgai handia ematen ari zaizkie. Adina ez da borrokarako muga.

Pentsiodunen mugimenduan parte hartzen al duzu, Jesus?

J. U.: Parte hartzen dut. Baina pentsiodun askori nik igotzen dizkiet ordainsariak. Eta alargunak? Alargun batek kalte-ordaina jasotzen duenean, sekulako gozamena da. Hor ekonomizismoa dago; enpresek lan osasuna zainduko dute dirua kentzen badiegu. Nik egurra eman eta ordaindu behar badute, agian pentsatuko dute: «Merkeagoa da prebentzioa». Horretara behartu behar ditugu. Osalanek aspaldi ikertu zuen zenbat galtzen duen Osakidetzak lan gaixotasunak tratatu eta kontigentzia profesionalera ez pasatzeagatik. Minbizi kasu bakoitzak 40.000 euroko kostua du Osakidetzarentzat: probak, ospitalizazioa... Hori denon artean ordaintzen dugu, eta erruduna enpresa da.

Koronabirus izurritearen eskutik, beste krisi ekonomiko bat dator. Lan baldintzetan eragina izango duela uste al duzue?

J. U.: Pandemia etorri aurretik krisian geunden, hasieran. Atzeraldian geunden, ez ahaztu. Pandemiarekin hori estali ahal izan dute. Ondorenak etorriko dira. Ez dakit zenbateraino ikasi duen jendeak oraingo krisian osasunaren balioa zein den. Zer garrantzia duen osasun publiko indartsua izateak, eta inbertsio errentagarria dela. Era berean, espero dut pandemia honek ez ditzala estali beste pandemia batzuk, hor daudenak.

M. R.: 2008ko krisian, inoizko belaunaldirik trebatuena omen ginen, eta, 2020ko honetan, bihurtu gara bere gurasoak baino okerrago biziko den lehen belaunaldia, gerra bat medio ez dela. Guk esaten duguna da ez dugula itzuli nahi lehengo normaltasunera. Ikusi da osasun langileen garrantzia eta ezkutuan dauden beste langile batzuena: supermerkatuko langileena... Eta, beste alde batetik, sistema honek ez duela inongo etorkizunik. Hasieran esan dugu: badago besterik. Eta orain berriz esan behar dugu.]]> <![CDATA[LUBAKIAN EZ DUTE ADINA GALDETZEN]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1916/002/001/2020-07-19/lubakian_ez_dute_adina_galdetzen.htm Sun, 19 Jul 2020 00:00:00 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1916/002/001/2020-07-19/lubakian_ez_dute_adina_galdetzen.htm
Jesus, Mikelen elastikoan: «Borrokak merezi du» irakur daiteke. Merezi al du benetan?

JESUS UZKUDUN: Bai, noski. Ez duenak borrokatzen ez du ezer jasoko.

MIKEL RUIZ: Nik gehituko nioke borrokak kolektiboa behar duela. Aspalditik saldu digute norbanakoaren lanari esker lortzen direla gauzak, baina askotan borrokak kolektiboa behar du.

«No es lo que hay» ere irakur daiteke ['Badago besterik', gaztelaniaz]. Jesus, zenbat aldiz entzun duzu zuk aurkakoa: «Ez dago besterik»?

J. U.: Askotan entzun dut, baina nik beti diot azalpen horrekin ez dela nahikoa. Duela urte batzuk oso ezberdina zen. Gauzak aldatu egin daitezke, baina borondatea behar da, eta borroka egin.

M. R.: Gazte askori txertatu diguten lema bat da. Krisiaren aurrean burua makurtu behar dela, ezin dela ezer egin. Ez gaude ados. Egoera hau ez da fenomeno atmosferiko bat; krisi ekonomiko baten ondorio da, eta antolatu egin behar dugu.

24 urteko gaztea entzutean zer datorkizu burura, Jesus? Non zinen zu 24 urterekin?

J. U.: Zuzen dabilela. 24 urterekin?... ETA VI.enean. LCRrekin elkartu, eta urte haietan polizia atzetik nuen. Salvador Puig Antich hil osteko borroka antifrankistan sartuta, Guardia Zibila atzetik nuen, eta ospa egin behar izan nuen, Gasteizera. Lanean ere ari nintzen. Nortasun agiri faltsu bat lortu, eta lantegi batean orduak sartzen nituen.

Alde ederra, Mikel.

M. R.: Errealitatea asko aldatu izanaren pertzepzioa dut. Baina egun badago abesti bat idazteagatik alde egin behar izan duenik. Oraindik badaude halako kasuak.

Zeren alde edo zeren aurka borrokatzen zinen 24 urterekin?

J. U.:Batez ere diktaduraren aurka, eta langileak antolatzen. Oroitzen naiz urte haietan ibili nintzela Gureola-Scott fabrikan. Sinadurak bildu genituen urtean bi buzo eman ziezazkiguten lortzeko. Legeak bi buzoak eta soldata igoera agintzen zituen, eta genituen ordezkari sindikalak jabearen morroiak ziren. Langile bilera batean hitz egin nuelako, polizia bidali zidaten atzetik.

Soldata duina, bi jantzi... Bilbo inguruko langile gazte askok hori eskatzen dute gaur egun.

M. R.: Bai, jende askok ez daki enpresak hori guztia eman behar diola. Bilbon buzo gutxi ikusten dira egun, baina bestelako lan erremintak behar dira, eta jendeak ez daki horiek enpresak egin beharreko ekarpen bat direla, eta askotan ez du egiten.

Eraginen azalpen horiek eman behar izaten dituzue?

M. R.: Guk horrelako kontsultak sindikatuetara bideratzen ditugu; harreman ona dugu haiekin. Baina gu sindikatuak iristen ez diren toki horietara iristen saiatzen gara. Adibidez, bizikletako janari banatzaileen kontua agerikoa da: haiek jartzen dute bizikleta, haiek konpondu behar dute, haiek ordaindu behar dute motxila... Hori paradoxikoa da, haiek ez direlako langileak ere, baina kasu horiek hor daude, eta saiatzen gara kontzientziatzen horrek enpresaren ekarpena izan behar duela. Dirutza gastatzen dute materialean.

Jesus, zer datorkizu burura halakoak entzutean?

J. U.: Arazo handi bat ikusten dut sindikalismoan: langileak noiz etorriko itxaroten egoten da askotan, eta ez, haien bila joan behar du. Non dago arazoa? Hura aurkitu eta han kudeatu. Gero aztertu, afiliatu, konpondu... Azaleko sindikalismoa dago, eta askotan, erabat ekonomizista. Hortik bide motza egingo du.

M. R.: Guk erraztasuna dugu hor; paraxutistarena egitea deitzen diogu, sindikatuak iristen ez diren tokian erorita. Guk ez dugu zilegitasunik behar hori egiteko, eta bilera moduan antolatzen dugu. Joera eraberritzailea da, autonomo faltsuekin-eta... Sindikatuek, aldiz, ikusten dugunaren arabera, leku estankoetan jarduten dute gehiago, bertako langileek kontratu mugagabeak dituztenean, eta delegatuen bitartez langileak antolatuz. Baina gutxitan joaten direla lekuetara. Ulertzen dugu sistema burokratizatu batekin zailagoa dela, baina errealitatea da gero eta sektore gehiago ari direla gelditzen sindikatuen ohiko espazioetatik kanpo. Eta horiek ere langileak dira, eta oso baldintza kaskarretan daudenak.

J. U.: Askotan, sindikatuak ohitu dira afiliatuei bakarrik kasu egiten. Jendea afiliatu dadin, aurrena eman egin behar zaio. Ez baldin bazaio ematen, zertarako afiliatuko da? Ez badidate ezer konpontzen... Diktadura bizi izan zuen gizarte hari begiratu behar zaio: arazoa aurkitu, konpondu, eta gero jendeak eman dezala antolatzeko pausoa.

Jesus entzunda, egingo diozue tokia Eraginen, ala?

J. U.: Badaukat nahikoa lan hori gabe ere!

M. R.: Nahi badu, ongi etorria da. Baina arrazoi du, ikusten da sindikatuetan, batzuetan, sartzeko urte osoko kuota ordaintzea eskatzen dela. Eta normala da, sindikatuek ere beren autonomia bermatzeko diru sarrera propioak behar dituztelako, baina aldi berean sindikalismo militante baten premia dago, behar zehatz horiei aurre egiteko.

Gazteen eta sindikatuen artean deslotura dago?

J. U.: Nik hala uste dut. Eta arazo bat da. Gaztea zara eta kontratua oker duzu, edo autonomo faltsua zara, edo ez duzu kontraturik. Edozein pauso emateko, afiliatu, eta epaitegitik joan behar duzu. Diru gehiago oraindik! Hor sindikalismoak aldatu egin behar du, urtez urte berritu egin behar du: nolako egoera, halako erantzuna. Enpresa handi batera bazoaz, kontratu finkodun langileengana, normala da afiliazioa eskatzea. Sindikalismoak egun hauteskunde sindikalak bilatzen ditu, delegatuak, haiei esker ere diru sarrerak lortzen dituelako, beharrezkoak direnak funtzionatzeko. Baina, aizu, jendeari ere lagundu egin behar zaio. Lagunduz gero, gero afiliatu egiten da.

Eta Eraginen? Zaila al da gazteak aktibismora erakartzea?

M. R.: Aurrekora itzuliko naiz. Askotan gazteok lan egiten dugun espazioak espazio atomizatuak dira, oso langile gutxikoak, oso epe motzeko kontratuekin, gehienak partzialak... Jende asko dago astean zehar hiru toki ezberdinetan lan egiten duena. Langile hori non antolatuko da? Ostalaritzan? Aldi baterako lan enpresan? Normalean, inon ere ez. Zortzi orduko kontratu batekin, antola zaitezke, baina sei hilabeteko kontratua baduzu, eta mugagabe egin zaitzaten ugazabari nolabaiteko prestutasuna erakutsi behar badiozu... Jende hori ez da inoiz afiliatuko, ezta borrokatuko ere, bere lanpostua beti dagoelako jokoan. Sortu dute sistema bat non gazteak beti dauden noraezean eta inolako egonkortasunik gabe lanean, eta egonkortasunik ezak borroka zailago bilakatzen du.

J. U.: Arazo pare bat ikusten ditut nik. Bat, sindikatuak sektoreka antolatuta daudela, eta ez lurraldeka. Eta, egun, langile batek gaur industrian dihardu, eta bihar, ostalaritzan. Orduan, non kokatu? Eta bi: baldintzen salaketa egitea ondo dago, baina jendeak behar duena da gauza txikiei heltzea, kudeatzea eta konpontzea.

Adibide bat, nire sindikatuan, duela gutxikoa: tailer txiki batean amiantoa agertu da, eta ni, kezkatuta. Esaten zidaten «delegatuak egin dezala salaketa, horretarako du babesa», eta nik esaten nien, «zer babes izango du hamar langileko familia tailer batean? Segituan baztertuko dute». Bada, nik jarriko dut salaketa! Polizia onaren eta txarraren rola jokatuko dugu. Tailer txiki batean dagoen langileari ezin zaio eskatu hark salaketa jartzeko. Pikotan jartzen duzu. Sindikatuak babesa eman behar dio. Arriskatzeko, suizidak; eta ahalik eta gutxien.

M. R.: Eraginen jende gaztea erakartzea lortzen dugu. Hilabetero dugu jende berria. Sektoreka egiten dugu lan: apustu etxeen aurka, autonomoen egoera salatzen... Baina egia da aurretik ere gizarte kontzientzia duen jendea dela gehienbat.

Militantzia krisi bat al dago?

J. U.: Orain 50 urte ere aktibismo gutxi zegoen lanean. Burgosko epaiketa-eta gogoratzen ditugu, jendea kalean; baina lantokietan, ospa. Gaur, antzera. Izan ditugu urte batzuk, 1980ko hamarkadan-eta, zeinetan babesa zegoen langile mugimenduan. Eta, orain, berriz atzera. Beste gauza bat ere badago, sozialki eta politikoki erabili dena: jendeak halako leku batean egin nahi du lan, lan soziala dena, baina soldatarekin. Hori ez da militantzia. Militantzia borondatez egiten den hura da.

M. R.: Datuek adierazten dute gazteriak kontzientzia politiko handia duela. Borroka konkretu batzuetan: feminismoa, ekologismoa... Baina egia da langile borrokan grina hori apaltzea lortu dela. Gazte askok ez dute lan eremua borroka eremu bezala ikusten. Hori ez da kasualitatea, baina ez da patuaren kontua, subjektibotasun hori desagertzeko estrategia bat egon da.

Jesus, zer gorputzaldi uzten dizu hori entzuteak?

J. U.: Seguru nago hala dela, baina, lantokian ez bada borrokatzen, gaizki. Kalean errazagoa da. ?

M. R.: Kalean ez du ondoriorik. Lanean kaleratu zaitzakete; kalean, errazagoa da.

J. U.: Hori da. Lehen greba askotara deitzen zen tabernako kuadrillatik. Enpresa barruan pausoka-pausoka egin behar da lan, txikitik handira. Horrek pazientzia eskatzen du. Beti aldarrikatu izan dut satorraren lana; azpilanean jardun, eta gero kolpetik agertu. Enpresa txiki-txikian zailagoa da.

Euskal ekonomia aldatzen ari da, industriatik zerbitzu sektorerantz. Sektore horietan zailagoa al da langile borrokak arrakasta edukitzea?

J. U.: Bai, argi dago, baina ostalaritzan, adibidez, hoteletan logelak garbitzen zituzten emakumeen borroka bat egon da. Sektore horiek antola daitezke, eta horretara jarri behar dugu. Beti diot: langile bat sindikatura etortzen baldin bazaizu eta gustura badoa, lotu duzu betirako. Jende horren bila joan behar du, edo lantokira joan eta irteeran itxaron, hartu kafe bat, hitz egin... Arropa denda batean lan egiten duen neska batek ikusten badu borrokak fruitua ematen duela, hari esker lan baldintzek hobera egiten dutela, betirako sindikalista bat duzu.

M. R.: Gu saiatzen gara gazteen artean klase kontzientzia hori sortzen, eta sektore konkretu batzuetara joaten antola daitezen; izan sindikatuekin, gurekin, era autonomoan... Ikus dezatela lanpostua borroka eremu ere izan daitekeela, bizi baldintzak hobetzeko. Sindikatuek hausnarketa bat dute hor, euren eguneroko lan errutinatik irten eta eremu berrietara joateko premia. Izan ere, gaur egun ez bada heltzen eremu prekarioenetara, sindikatuak bere izaera gal dezake; ezin da izan burokrazia konstante bat. Badakigu sindikatuak asko dabiltzala horretan, eta espero dugu fruitua ematea. Hala ere, atzean dagoen arazo handi bat da langile gazteek ez dutela kontratu mugagabe bat ikusi bere bizitza osoan. Eta, berriz diot, behin-behinekotasun horretan ez dira inoiz antolatuko sindikatu batean.

J. U.: Bada, orduan ez dugu ezer egiterik! Zaila izango da.?

M. R.: Hori da arazoa. Behin-behinekotasunak hori lortzen du.

J. U.: Mugimendu feministaren edo ekologistaren gorakada albiste oso onak dira, baina, ekoizpena gelditzeko ahalmena ez badu, langileak jai du. Orain dela 50 urte erraza al zen? Ezta inondik ere! Baina gauzak egin egiten ziren, eta, olatua indartu ahala, jende gehiago animatzen zen. Hor azpilana egin behar da.

Horren harira, Jesus, egon al zara noizbait BBK Live jaialdian?

J. U.: Ez, ez da niretzat egina, baina badakit Bilbon egiten den musika jaialdi handi bat dela.

Ba, Eraginek oihartzun handiko kanpaina bat egin zuen iaz, hango zerbitzariek orduko 3,5 euro irabazten zituztela salatzeko.

M. R.: Guri Eragineko kide batek esan zigun bertan lan egina zela, eta baldintzak horiek zirela. Eta kanpaina hasi genuen: bertan lan egingo baduzu, jarri gurekin harremanetan. BBK Liveko antolatzaileak salaketa jarri zigun bere irudia erabili genuelako. Handik astebetera, posta elektronikoa mezuz beteta genuen; langileenak, eta baita enpresa batzuenak ere, lan baldintzak salatuz. Joan ginen hara, langileekin hitz egitera, baina oso zaila da erantzun kolektibo bat lortzea. Hiru eguneko jaialdi bat da. Horrelako esperientziek agian ez dute balio kasu zehatz horri erantzuna emateko, baina bai kontzientzia sortzeko. Aurtengoaren zain geunden baldintzak hobetu zituzten ikusteko.

Langile kontzientzia ezkerrarekin lotuta egon da historikoki, eta zuek ezkertiarrak zarete. Zer da ezkerra egun Euskal Herrian?

J. U.: Sindikalismora eramanda, nik ez nuke egingo konbentzituentzako bakarrik den sindikalismoa. Multzoa behar duzu, jendea. Sindikatuan ezkertiarrok egin behar dugu bultza gehien, baina kode guztiak ezin dira izan ezkertiarrak; denak ezin dira ados egon presoen egoerarekin edota erraustegiaren aurka. Sindikatuak plurala behar du, eta agian sindikatu gehiegi daude ezer aldatzeko.

Ezkertiar gazteak zer dio? EH Bilduko zerrendetan egon zinen atzo zortziko hauteskundeetan.

M. R.: Niretzat ez da erraza ezkerraren definizio propio bat egitea. Esango nuke arazo indibidualei konponbide kolektibo eta integral bat proposatzen dien ideologia politiko bat dela. Irtenbide kolektibo hori justizia sozialaren eremuan eta, lanaren kasuan, aberastasunaren eta produkzio bitartekoen banaketaren bitartez langilearen eskuetara jartzen dena. Eta, egun, beste galdera batzuei ere erantzuna eman behar die; hor dago berdintasuna, ama lurraren zaintza.... Nik uste dut Euskal Herrian lortzen dela hori.

Ezkerrak historikoki langile eta gazteen babesa jaso izan du. Orain espektro horietako pertsona askok eskuinari ematen diote boza.

J. U.: EAJri ematen diotenek.

M. R.: Gazteen kasuan boto joera ez da bakarrik arrazoi objektiboetatik etortzen. Sentimenduek eragin handia dute, familiaren boz tradizioak... Familiak pisu handia du botoaren norabidean, tamalez. Botoa errealitate objektibo batetik etorriko balitz agian gauzak ezberdinak lirateke, eta ez orain bakarrik, baita duela urte batzuk ere.

J. U.: Askotan politika kudeaketa aldetik baloratzen da bakarrik, eta ezin zara horretara mugatu. Iruditzen zait ezkerretik ere ez dutela ilusiorik sortzen.

Ilusioa funtsezkoa al da ezkerrarentzat?

J. U.: Noski, ez badago ilusiorik... Nik entzun izan dut militantziaren sufrimendua kontzeptua. Sufrimendua? Alde egin, hemen masokistarik ez dugu behar. Behar dugu jendea ilusioa duena gauzak aldatzeko, eta egiten duenarekin gozatzen duena. ?

M. R.: Ni ados nago berarekin; gazteek ilusio falta hori nabaritzen dute. Ilusioa dago borroka konkretu batzuetarako, baina beste batzuek ez dute ilusio hori pizten. Horregatik iruditzen zait guri dagokigula langilearen eta langile borrokaren inguruko iruditeria berri bat sortzea. Jendeak ikusi dezan beraiek ere langile klasea direla, eta horren inguruan ilusio bat sortzeko. Iruditeria normalean, buzo urdindun langilea da, eta gaur egungo langilea kaleko arroparekin doa.

J. U.: Niretzat, zentzu horretan, ikaragarri galdu da autodidakta izatea. Lanean jarraitu hala trebatu eta ikastea. Formakuntza, ikasteko gosea. Ez badago goserik, norbaiten atzetik ardiak bezala joateko arriskua dago. Adibide bat, parlamentari bati esan nion, nik bozkatzen diodanari, Bildukoa...

EH Bilduri ematen al diozu boza?

J. U.: Aspalditik. Nahiz eta askotan sudurra tapatuta bozkatu dudan. Aukera hoberik ez dagoelako. Baina esan nahi nuen, mugimendu sozial bat dagoenean, parlamentari han agertzea, argazkian, ondo dago. Baina nik nahi nuke, parlamentari bat etortzea hona, Andoainera [elkarrizketa Andoainen egina da], non baserritarrak piperrak biltzen esklaboak dituen. Baratzera joan, prentsaurrekoa han eman. Arauak apurtzea da. Normak ez baditugu apurtzen... Eredu hori jarri dudan bezala, beste asko. Piper biltzaileak edo Bilboko musika jaialdia, bozgorailuarekin joan, eta argi esan: «Taberna honetan, ni kristo!». Bozkatzen diotenen artean batzuk haserretuko egingo lirateke. Horrelako pixka bat falta da, noizean behin astindu bat.

Militantziarekin ez dela sufritu behar esan duzu lehen, eta zu horren adibide. 71 urte eta hor jarraitzen duzu, lan osasun alorrean, eta bereziki ASVIAMEn, amiantoak kalteturiko langileekin. Zergatik?

J. U.:Militantzia bainoago, aktibismoa esatea nahiago dut. Militantziak dauka militar kutsua. Zergatik? Batetik, agian nire etorkizuna delako, ni ere arriskuan nago. Eta, bestetik, hori guk ez badugu egiten, zeinek egingo du? Ez al du merezi? Ni sutan jartzen naiz, Hernanira joan, eta kartela irakurri: 31 hildako lanean istripuz. Minbiziarekin hildakoak hamar aldiz gehiago dira, eta haiek? Europako Batzordeak dio amiantoak urtean 88.000 hildako eragiten dituela. Zenbat tokatzen zaizkigu guri? Niri ezkerreko hainbat jendek esan dit: «Hik fabrika pila bat itxiko dituk. Ehun, berrehun, hirurehun mila euro kalte-ordainetan... Fabrika pila bat itxiko dituk». Nik esaten diet: «Orain arte lagun asko sartu ditut lur azpian, eta hori egin dutenek ordain dezatela».

Jesusi indarra dario. Mikel, ikusten al duzu zeure burua 71 urterekin aktibismoan?

M. R.:Espero dut nire grinak 71 urte bete arte eustea, osasuntsu, eta justizia sozialaren alde borroka egiten. Jesusek bezala. Egun, pentsiodun asko ikusten ditugu, nola egiten duten borroka, eta euren lobetako askori ikasgaik handia ematen ari zaizkie. Adina ez da borrokarako muga.

Pentsiodunen mugimenduan parte hartzen al duzu, Jesus?

J. U.: Parte hartzen dut. Baina pentsiodun askori nik igotzen dizkiet ordainsariak. Eta alargunak? Alargun batek kalte-ordaina jasotzen duenean sekulako gozamena da. Hor ekonomizismoa dago; enpresek lan osasuna zainduko dute dirua kentzen badiegu. Nik egurra eman eta ordaindu behar badute, agian pentsatuko dute: «Merkeagoa da prebentzioa». Horretara behartu behar ditugu. Osalanek aspaldi ikertu zuen zenbat galtzen duen Osakidetzak lan gaixotasunak tratatu eta kontigentzia profesionalera ez pasatzeagatik. Minbizi kasu bakoitzak 40,000 euroko kostua du Osakidetzarentzat: probak, ospitalizazioa... Hori denon artean ordaintzen dugu, eta erruduna enpresa da.

Koronabirus izurritearen eskutik, beste krisi ekonomiko bat dator. Lan baldintzetan eragina izango duela uste al duzue?

J. U.: Pandemia etorri aurretik krisian geunden, hasieran. Atzeraldian geunden, ez ahaztu. Pandemiarekin hori estali ahal izan dute. Ondorenak etorriko dira. Ez dakit zenbateraino ikasi duen jendeak oraingo krisian osasunaren balioa zein den. Zer garrantzia duen osasun publiko indartsua izateak, eta inbertsio errentagarria dela. Era berean, espero dut pandemia honek ez ditzala estali beste pandemia batzuk, hor daudenak. ?

M. R.: 2008ko krisian inoizko belaunaldirik trebatuena omen ginen, eta 2020ko honetan igaro gara izatera bere gurasoak baino okerrago biziko den lehen belaunaldia, gerra bat medio ez dela. Guk esaten duguna da ez dugula itzuli nahi lehengo normaltasunera. Ikusi da osasun langileen garrantzia eta ezkutuan dauden beste langile batzuena: supermerkatuko langileena... Eta, beste alde batetik, sistema honek ez duela inongo etorkizunik. Hasieran esan dugu: badago besterik. Eta orain berriz esan behar dugu.]]>
<![CDATA[EH Bildu igo egin da Zaldibarko zabortegiaren inguruko herrietan]]> https://www.berria.eus/albisteak/184215/eh_bildu_igo_egin_da_zaldibarko_zabortegiaren_inguruko_herrietan.htm Mon, 13 Jul 2020 09:57:29 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/albisteak/184215/eh_bildu_igo_egin_da_zaldibarko_zabortegiaren_inguruko_herrietan.htm Eibar: • 2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak:
EAJ: 3.762 (%33,51).
EH Bildu: 3.357 (%29,90).
PSE-EE: 2.432 (%21,66).
Elkarrekin Podemos: 802 (%7,14).
PP: 479 (%4,26).
Parte hartzea: %54,31.
Abstentzioa: %45,69. • 2016ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak:
EAJ: 4.223 (%32,78); EH Bildu: 2.848 (%22,11); PSE-EE: 2.784 (%21,61); Elkarrekin Podemos: 1.686 (%13,9); PP: 940 (7,29). Parte hartzea: 12,980 (%60,65). Abstentzioa: %39,35. • 2012ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak:
EAJ: 4.250 (%29,83); PSE-EE: 3.954 (27,74); EH Bildu: 3.839 (%23,93); PP: 1.150 (8,07); Ezker Batua: 236 (%1,66). Parte hartzea: 14.517 (%65,95). Abstentzioa: %34,05. • 2019ko udal hauteskundeak:
PSE-EE: 5.604 (%39,21); EAJ: 3.702 (%25,90); EH Bildu: 2.848 (%22,11); Elkarrekin Podemos: 941 (%6,58); PP: 507 (%3,46). Parte hartzea: 14.635 (%67,58). Abstentzioa: %32,42. Ermua: • 2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak:
PSE-EE: 1.672 (%26,64).
EAJ: 1.562 (%24,89).
EH Bildu: 1.333 (%21,24).
Elkarrekin Podemos: 749 (%11,93).
PP: 632 (%10,07).
Parte hartzea: %50,61.
Abstentzioa: %49,39. • 2016ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak:
EAJ: 2.204 (%27,17); PSE-EE: 1.741 (%23,37); Elkarrekin Podemos: 1.298 (%17,42); PP: 1.009: (%13,45); EH Bildu: 952 (%12,78). Parte hartzea: 7.524 (%58,64). Abstentzioa: %41,36. • 2012ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak:
PSE-EE: 2.913 (%5,58); EAJ: 1.598 (%19,69); PP: 1.264 (%15,57); EH Bildu 1.188 (%14,64); Ezker Batua: 408 (%5,03). Parte hartzea: 8.281 (%63,16). Abstentzioa: %36,84. • 2019ko Udal hauteskundeak:
PSE-EE: 3.347 (%39,96); EAJ: 1.792 (%21,39); EH Bildu: 1.494 (%17,84); Elkarrekin Podemos: 845 (%10,09); PP: 712 (%8,50). Parte hartzea: 8.432 (%66,61). Abstentzioa: %33,39. Zaldibar: • 2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak:
EH Bildu: 465 (%37,74).
EAJ: 436 (%35,38).
PSE-EE: 175 (%14,20).
Elkarrekin Podemos: 97 (%7,87).
PP: 110 (%3,16).
Parte hartzea: %54,62.
Abstentzioa: %45,38. • 2016ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak:
EAJ: 463 (%31,88); PSE-EE: 203 (%13,98); Elkarrekin Podemos: 197 (%16,56); EH Bildu: 133 (%29,82); PP: 110 (%7,57). Parte hartzea: 1.466 (%62,62). Abstentzioa: %37,38. • 2012ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak:
EH Bildu: 500 (%34,69); EAJ: 425 (%29,72); PSE-EE: 284 (%19,86); PP: 124 (%8,67); Ezker Batua 18 (%1,26). Parte hartzea: 1.459 (%61,59). Abstentzioa: %38,41. • 2019ko Udal hauteskundeak:
EH Bildu: 647 (%42,68); EAJ 518: (%34,15); PSE-EE: 251 (%16,55); PP: 23 (%3,49). Parte hartzea: 1.560 (%66,81). Abstentzioa: %33,19. Elgeta: •2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak:
EH Bildu: 309 (%53,55).
EAJ: 200 (%34,66).
PSE-EE: 8 (%1,38).
Elkarrekin Podemos: 33 (%5,51).
PP: 8 (%1,38).
Parte hartzea: %67,6.
Abstentzioa: %31,39. •2016ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak:
EH Bildu: 286 (%46,42); EAJ: 227 (%38,85); Elkarrekin Podemos: 58 (%9,41);PSE-EE: 21 (%3,40); PP 11 (%1,75). Parte hartzea: 619 (%71,56). Abstentzioa: %28,44. •2012ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak:
EH Bildu: 333 (%50,78); EAJ: 254 (%38,72); Ezker Batua 18 (%2,74); PSE-EE: 17 (%2,59); PP 14 (%2,13). Parte hartzea: 668 (%76,43). Abstentzioa: %23,57. •2019ko Udal hauteskundeak:
EH Bildu: 412 (%64,48); EAJ: 205 (%32,08); PSE-EE: 13 (%2,03). Parte hartzea: 648 (%75,35). Abstentzioa: %24,65.]]>
<![CDATA[Bi urte, aurrekora itzultzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2020-07-10/bi_urte_aurrekora_itzultzeko.htm Fri, 10 Jul 2020 00:00:00 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2020-07-10/bi_urte_aurrekora_itzultzeko.htm
EAEko BPG barne produktu gordina %8,9 jaitsiko da aurten, eta %8,6 Nafarroakoa. 2021ean, berriz, gorakada handia egongo da, baina ez aurrekora itzultzeko modukoa: %7koa EAEn eta %6,8koa Nafarroan. Hor datza bi urte beharko diren kalkulua. Enpleguari dagokionez, EAEn %7,3 jaistea espero da, eta, ondorioz, langabezia tasa %14,2ra igotzea. Nafarroari dagokionez, %7,1 jaitsiko da, eta langabezia tasa %13,2koa izango da. Urteko datuei erreparatuta igoera handiak dira. 2019aren amaieran EAEko langabezia tasa %9,2 zen, eta Nafarroakoa %8,2. BPGarekin bezala, 2021. urteko balizko enplegu sorrera ez da galdurikoen adinakoa izango: %12,7ko tasa EAEn eta %11,8koa Nafarroan.

Eta inflazioa? Negatiboa izango dela uste dute: EAEn -%0,3 eta Nafarroan -%0,2. Espainiarako datu hori bera aurreikusi dute, eta hura da soldaten eguneratzea kalkulatzeko erabiltzen den batezbestekoa. Europako Banku Zentralaren inflazio helburua —prezioen igoera ideala— %2koa izaten da. Bada 2021ean ez da maila horretara itzuliko. Ikerlarien ustez Hego Euskal Herrian %1,1 igoko da, eta Espainian, %1.

Ikerlariek, dena den, «ziurgabetasunaren» zama nabarmendu dute. Txostena egiteko hainbat aditurengana jotzen dute, eta oraingoan iritzien arteko aldea handia izan da. «Normalean ehunekoen hamarrenen arteko aldea egoten da; aurten, aldiz, lau edo bost puntukoa». Zergatik? Zaila delako jarduera batzuek izango duten bilakaera aurreikustea: «Adibidez, urruntze soziala oztopo handia izaten ari da zerbitzu sektorea berpizteko. Ostalaritzan hori begi bistakoa da».

Beste arazoetako bat hornidura kate handiak dituzten industrietan detektatu dute, herrialdez herrialde dauden aldeek jardueran eragina dutelako. Autogintzaren kasua da. Esaterako, eta garraio materialei dagokienez, aurtengo lehen lau hilekoan %23 jaitsi da ekoizpena iazko tarte berdinarekin alderatuta. Alde horretatik, Madariagaren ustez, «larriena» ekonomiak jaso duen «astindu bikoitza» da, «eskaeran zein eskaintzan eragin baitu». Eskaerarena laguntzekin leundu daiteke, baina eskaintzarenak konponbide zailagoa du: «Industria suntsitze prozesu batean dago. Enpresak desagertzen dira, baina ez dira erritmo berean sortzen. Europak 750.000 milioi euroko funtsa abian jarri du inbertsioetarako, eta lagungarria izango da. Bere txarrean krisiak izan dezakeen gauza onetako bat da Europa gehiagorekin atera gaitezkeela».

Zergak noiz igo?

Estatuek ahalegin handiak egin dituzte koronabirusak ekonomian izan duen eraginari aurre egiteko, eta horrek zorpetzea ekarriko duela iragarri dute. Espainiaren kasuan, zor publikoa BPGaren %120ra irits daiteke, eta Madariagak garbi azaldu du zeintzuk diren datu hori murrizteko moduak: «Zergak igotzea edo gutxiago jaistea». Baina hau al da zergak igotzeko garaia? Ikerlarien ustez, ez: «Igoz gero, atzeraldia sakondu dezakezu. Epe ertainera, berriz, zerga tasaren igoera aztertu beharko litzateke, ekonomia pixka bat berpizten hasten denean». Zein zerga? «Dirua biltzeko ahalmen handia dutenak: errenta, BEZa eta sozietate zerga».]]>
<![CDATA[Laboral Kutxa: «Euskal ekonomiak bi urte beharko ditu aurrekora itzultzeko»]]> https://www.berria.eus/albisteak/184054/laboral_kutxa_euskal_ekonomiak_bi_urte_beharko_ditu_aurrekora_itzultzeko.htm Thu, 09 Jul 2020 13:45:34 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/albisteak/184054/laboral_kutxa_euskal_ekonomiak_bi_urte_beharko_ditu_aurrekora_itzultzeko.htm <![CDATA[Agoizko Gamesa ez ixteko eskatu dute sindikatuek lehen bileran]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/016/001/2020-07-09/agoizko_gamesa_ez_ixteko_eskatu_dute_sindikatuek_lehen_bileran.htm Thu, 09 Jul 2020 00:00:00 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1891/016/001/2020-07-09/agoizko_gamesa_ez_ixteko_eskatu_dute_sindikatuek_lehen_bileran.htm
Gamesako 239 langileek grebari ekin zioten atzo, enpresarekin egin beharreko negoziaketak hastearekin bat. Urduritasun handiko hilabetea datorkie, hori baita negoziazio epea. Horrelako prozesuen lehen bilerak formalismoak eta egutegiak zehazteko izaten dira. Dena den, enpresaren aldetik ez zen berritasunik egon, eta ixteko asmoari eusten dio. Haren argudioak itxieraren berri eman zueneko berak dira: planta ez dela errentagarria, itsas portu gertuenetik urrun dagoela eta Agoitzen ekiten diren palek —132 metrokoak— ez dutela etorkizunik.

Langile batzordean, hala ere, ez daude ados. Sindikatu guztiak bat eginda negoziatzen ari dira —ELAk sei ordezkari ditu; LABek lau, UGTk bi eta CCOOk bakarra—, eta denek dute garbi ez dagoela ixteko arrazoi objektiborik. «Deslokalizazio kasu garbi bat da hau. Portugalera badoaz, han eskulana merkeagoa delako da», salatu zuen Baltasar Garcia UGT sindikatuko ordezkariak. Puy Remirez ELA sindikatuko industriako arduradunak antzeko argudioak plazaratu zituen. «Hemen egiten diren palek badute merkatua, zerbaitegatik jarraituko dute horiek ekoizten Tangerren [Maroko]».

Sindikatuek enpresa politikari egozten diote erabakia; «are gehiago, kontuan izanda duela lau egun langileei esan zietela 2021era arteko lan karga zegoela», azaldu zuen Garciak. Haren ustez, langileek «erakunde publikoek nahi dutena» lortuko dute: «Galdera hurrengoa da, zer egingo du Nafarroakoa Gobernuak hau eragozteko, minduta eta harritua dagoela esateaz gain? Gamesak nahi duena argi dago, lau euro ordaindu eta denak etxera joatea».

Erakunde publikoen inplikazioa eskatu zuten, baina Remirezek gogoratu zuen Gamesak diru laguntzak jaso zituela Agoitzen egoteagatik, eta horregatik argi dutela itxiera espedientea «atzera botatzea» dela euren eskaintza bakarra: «Ez dago ixteko legezko arrazoirik». Hilaren 16an izango dute negoziazio egutegiko bigarren bilera, eta, bezperan, Maria Txibite Nafarroako presidentearekin bilduko dira. Aurretik, zenbait alderdi politikotako ordezkariekin ere egongo dira, baita Nafarroako arartekoarekin ere.

Enpresak arrazoi teknikoak eman ditu itxiera arrazoitzeko, baina sindikatuek ere badituzte beraienak. «Fabrika duela gutxi ireki zuten, 11 urte baino ez, eta energia berriztagarrien moduko sektore estrategiko bat bultzatzeko asmoz», argudiatu zuen ELAko ordezkariak. Sindikatuek ez dute ulertzen mota horretako azpiegitura moderno batek nola galdu duen bere eraginkortasuna hain epe motzean. «Inbertsio bat eginez gero, fabrika hau egokitu daiteke pala handiagoak egiteko. Tokia badago».

Langile batzordea enpresari laguntzeko prest dago, baina gogoratu zuen 2019an bikoiztu egin zituela langile kopurua eta ekoitzitako pala kopurua. Ia 400 langile ere izan zituen, eta iragan astean kontratua bukatu zitzaien behin-behinean zeuden hirurogei langileei. Langile batzordeko kideen kopurua zazpitik hamahirura igaro zen.

Manifestaziora etzi

Gamesako langileek ez dute gora begira gelditzeko asmorik, eta mobilizazioak antolatu dituzte Iruñean. Atzo, autoen karabana bat egin zuten erdiko kaleetatik, eta manifestazioa antolatu dute etziko. 18:00etan hasi, eta autobus geltoki zaharretik irtengo da. «Hiritar guztiek agertu beharko lukete, ez baita fabrika bakar bat, baizik eta atzean duen esanahia. Siemens sartu zenetik, Gamesa apurka joaten ari da Nafarroatik, eta gizarteak horren berri izan behar du», nabarmendu zuen Garciak. Izan ere, presio soziala erabakigarria izan daitekeela uste du: «Negoziazioa oso gogorra izango da, eta litekeena da legezko epe guztiak agortzea».]]>
<![CDATA[Agoizko Gamesa ez ixteko eskatu dute sindikatuek lehen bileran]]> https://www.berria.eus/albisteak/184007/agoizko_gamesa_ez_ixteko_eskatu_dute_sindikatuek_lehen_bileran.htm Wed, 08 Jul 2020 20:25:39 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/albisteak/184007/agoizko_gamesa_ez_ixteko_eskatu_dute_sindikatuek_lehen_bileran.htm sindikatuek atzera egiteko eskatu diete multinazional eolikoko buruei. «Ez dugu beste planteamendurik», nabarmendu dute. Haien ustez, fabrika «lehiakorra» izan daiteke, eta itxieraren arrazoi bakarra ekoizpena lekualdatzea da, soldatak baxuagoak diren herrialdeetara. Gamesako 239 langileek grebari ekin diote, enpresarekin egin beharreko negoziaketak hastearekin bat. Urduritasun handiko hilabetea datorkie, hori baita negoziazio epea. Horrelako prozesuen lehen bilerak formalismoak eta egutegiak zehazteko izaten dira. Dena den, enpresaren aldetik ez da berritasunik egon, eta ixteko asmoari eusten dio. Haren argudioak itxieraren berri eman zueneko berak dira: planta ez dela errentagarria, itsas portu gertuenetik urrun dagoela eta Agoitzen ekiten diren palek -132 metrokoak- ez dutela etorkizunik. Langile batzordean, hala ere, ez daude ados -hemen batzordeko presidente Alfonso Poyori BERRIAk eginiko elkarrizketa- . Sindikatu guztiak bat eginda negoziatzen ari dira -ELAk sei ordezkari ditu; LABek lau, UGTk bi eta CCOOk bakarra-, eta denek dute garbi ez dagoela ixteko arrazoi objektiborik. «Deslokalizazio kasu garbi bat da hau. Portugalera badoaz, han eskulana merkeagoa delako da», salatu du Baltasar Garcia UGT sindikatuko ordezkariak. Puy Remirez ELA sindikatuko industriako arduradunak antzeko argudioak plazaratu ditu. «Hemen egiten diren palek badute merkatua, zerbaitegatik jarraituko dute horien ekoizpenarekin Tangerren [Maroko]». -gaiari buruzko analisia, hemen- Sindikatuek enpresa politikari egozten diote erabakia, «are gehiago duela lau egun langileei esan zietenean 2021era arteko lan karga zegoela», azaldu du Garciak. Haren ustez, langileek «erakunde publikoek nahi dutena» lortuko dute: «Galdera hurrengoa da, zer egingo du Nafarroakoa Gobernuak hau eragozteko, minduta eta harritua dagoela esateaz gain? Gamesak nahi duena argi dago, lau euro ordaindu eta denak etxera joatea». Erakunde publikoen inplikazioa eskatu dute, baina Remirezek gogoratu du Gamesak diru laguntzak jaso zituela Agoitzen egoteagatik, eta horregatik argi dutela euren eskaintza bakarra itxiera espedientea «atzera botatzea» dela: «Ez dago ixteko legezko arrazoirik». Hilaren 16an izango dute negoziazio egutegiko bigarren bilera, eta bezperan Maria Txibite Nafarroako presidentearekin bilduko dira. Aurretik ere alderdi politiko ezberdinetako ordezkariekin egongo dira, baita Nafarroako arartekoarekin ere. Enpresak arrazoi teknikoak eman ditu itxiera arrazoitzeko, baina sindikatuek ere badituzte beraienak. «Fabrika duela gutxi ireki zuten, 11 urte baino ez, eta energia berriztagarrien moduko sektore estrategiko bat bultzatzeko asmoz», argudiatu du ELAko ordezkariak. Sindikatuek ez dute ulertzen mota horretako azpiegitura moderno batek nola galdu duen bere eraginkortasuna hain epe motzean. «Inbertsio bat eginez gero, fabrika hau egokitu daiteke pala handiagoak egiteko. Tokia badago». Langile batzordea enpresari laguntzeko prest dago, baina gogoratu du 2019an bikoiztu egin zituela langile kopurua eta ekoitzitako pala kopurua. Ia 400 langile izatera iritsi zen, eta iragan astean kontratua bukatu zitzaien behin behinean zeuden hirurogei langileei. Langile batzordeko kideen kopurua zazpitik hamahirura igaro zen. Manifestazioa larunbatean Gamesako langileek ez dute gora begira gelditzeko asmorik, eta mobilizazioak antolatu dituzte Iruñean. Astezken honetan, auto karabana egin dute erdiguneko kaleetatik, eta larunbaterako manifestazio antolatu dute. 18:00etan hasi, eta autobus geltoki zaharretik irtengo da. «Hiritar guztiek agertu beharko lukete, ez baita fabrika bakar bat, baizik-eta atzean duen esanahia. Siemens sartu zenetik, Gamesa apurka joaten ari da Nafarroatik, eta gizarteak horren berri izan behar du», nabarmendu du Garciak. Izan ere, presio soziala erabakigarria izan daitekeela uste du: «Negoziazioa oso gogorra izango da, eta litekeena da legezko epe guztiak agortzea».]]> <![CDATA[Duintasunaren errutina]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/016/001/2020-07-07/duintasunaren_errutina.htm Tue, 07 Jul 2020 00:00:00 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1938/016/001/2020-07-07/duintasunaren_errutina.htm
Goizero joaten dira. BERRIA bisitan joan zaien egunean bero sargoria egiten du, eta etxola da babes bakarra. 09:30etik 15:30era artekoa da txanda, lan egun bat. «Ni ez nago oporretan, ni greban nago», aldarrikatu du Jorge Doladok. «Telegreba egin genezakeen, baina horrek ez du balio. Hemen egon behar dugu, lankideei eta arduradunei gogoratzeko borrokan jarraitzen dugula. Sindikatuetako jendeak-eta laguntzen gaitu [LABen eta, batez ere, ELAren erresistentzia kutxen babesa dute] eta haiei ere zor diegu». Eta, era berean, goiari eusten laguntzen dio. «Etxean geldituz gero ezingo genioke eutsi. A zer-nolako buru jana. Etortzeak lagundu egiten zaitu, lankideekin batu, hitz egin...».

Uztailaren 22an urtebete egingo dute greban. «Inondik ere ez nuen uste hain luze joko zuenik», onartu du Miren Edurne Expositok. Gogorrena «ziurgabetasuna» dela esan du, baina etxekoen babesa izateak lagundu egiten dio. «Lehen hilabeteak gogorrak izan ziren, baina giro ona dugu hemen». Halere, ez du ezkutatu lanean ari diren kideekiko harremana aldatu egin dela. «Lantalde osoaren alde ari gara, baina sartu berri direnen alde, batez ere. Helburuak lortzen baditugu, haiek izango dute hobekuntzarik handiena».

Expositoren esaldia ulertzeko, lan gatazkaren muina azaldu behar da, eskaeretako bat langileen arteko «koska» ezabatzea baita. Novaltia 2013an sortu zen, Aragofarrek eta Vascofarrek bat egin zutenean. Botika denda asko batzen dituen kooperatiba bat da. Fusio hartan ,Vascofarreko langileek lan baldintzak okertzea onartu zuten, kaleratzeak eragoztearen truke. «Ni neu lehen baino 5.000 euro gutxiago irabaztera igaro nintzen, eta aurretik zeudenentzat aldea handiagoa da», azaldu du Carranzak. Hala ere, sektoreko Espainiako lan hitzarmeneko soldata %35 hobetzea lortu zuten. Hobekuntza hori, baina, Vascofarretik zetozen langileentzat zen bakarrik —Carranza, Dolado eta Exposito multzo horretan daude—.

Hasieran, ez zegoen berririk, baina, urteen poderioz, ugaldu egin dira, eta lantegiaren barruan bi maila sortu direla salatu dute grebalariek, eta asko murriztu da enpresak soldatetan gastatzen zuen kopurua. «Langile berrien soldata gordina 16.000 euro dira urtean», azaldu dute. Garbi, 900 euro pasatxo, hilean. Soldata, baina, ez da lan bera egiten duten langileen arteko alde bakarra; berriek oro har, baldintza okerragoak dituzte.

Aurreko hitzarmena iazko otsailean bukatzen zen, eta hura berritzeko bilerak 2018ko otsailean hasi zituzten. «Alferrik galdutako urtebete izan zen», laburbildu du Carranzak. «Eskaera guztiak atzera bota zizkiguten». Negoziazioak tenkatuz joan ziren, eta, 2019ko otsailean, enpresak ez zuen errespetatu aurrerako eragina, eta Espainiako hitzarmena ezarri zien langileei. Adostu gabe hartu zuen erabakia.

Auzibidearen hasiera

Enpresak ez zuen jarrera aldatu, eta langileen zati batek grebara jo zuen, iazko uztailaren 22an. Lan ikuskaritzari jakinarazi zioten egoera, eta gatazka auzitegian dago; baita enpresa langileak aldi baterako enpresetan kontratatzen ari dela ere grebalarien oporrak ordezkatzeko. «Jardunari eusten badiote, horri esker da», azaldu dute grebalariek: «Marra gorri batzuk ditugu: lan hitzarmen duina, zerbitzu gehiagorik ez kanporatzea eta langile guztien baldintzak berdintzea». Denborak jarrerak urrundu egin ditu, eta 2020. urtean ez dira behin ere elkartu enpresako ordezkariekin.

Koronabirusaren krisiak euren protestaldia eten zuen, Novaltiarena funtsezko jardun izendatu zuten eta grebalarien erdiak lanera itzultzera behartu zituzten. «Ikusteko legoke beharrezkoa zen; farmazia banatzaile asko daude. Hori bai, gizarteak behar izan gintuenean hor egon ginen, eta beti arratsaldeko txanda egokitu zitzaigun, beste langileekin gurutzatu gabe», azaldu du Doladok.

Alarma egoera pasatuta, etxolara itzuli ziren, eta kaleetara. Astero elkarretaratzea egiten dute Bilbon, eta beste ibarretara joaten hasiak dira, botiketako jabeei euren egoera azaltzeko. Hala ere, Doladok ez du uste konponbidea hortik etorriko denik. «Nire lana gustatzen zait, baina jasotako tratua ez da ona izan. Urtebete daramagu, eta litekeena da ez sartzea epaileak zein baldintzatan ebatzi arte». Bitartean ez dute karpa desmuntatuko.]]>
<![CDATA[Ez dira txikikeriak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2000/012/001/2020-07-04/ez_dira_txikikeriak.htm Sat, 04 Jul 2020 00:00:00 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/2000/012/001/2020-07-04/ez_dira_txikikeriak.htm
Iñaki Arriola Eusko Jaurlaritzako Ingurumen sailburuak otsailaren 18an eman zuen iazko ikerketa haren emaitzen berri. Bi egun iraun zuen ikerketa «oso zehatz» bat izan zen. Etzi izango dira bost hilabete zabortegia amildu zela, eta BERRIAk duela aste asko eskatu zion Ingurumen Sailari xehetasun guztiak biltzen dituen txosten osoa, baina ez dituzte ikerketa haren xehetasunak argitaratu oraindik. Arriolak Legebiltzarreko diputazio iraunkorrean esan zuen 23 «desbideratze» zirela, baina hemezortzi izendatu zituen, batzuk errepikatu egiten zirelako. Gerora, helegite prozesuen eta konpontzeko epeen ondoren, Ingurumen Sailak lau arau haustegatik zigor espedientea ireki zion Verter Recyclingi. Urraketa guztiak arintzat jo zituzten, bat izan ezik: hura moderatutzat hartu zuten —larririk ez, beraz—, eta, sailburuaren arabera, haietako bat ere ez zegoen lotuta «zabortegiaren egonkortasunarekin», eta baten bat izan balitz, horrelako ikerketa batek «azaleratuko» zuen.

Sailburuak arau hausteen zerrenda osoa errezitatu zuen lehendakariaren, beste sailburuen eta alderdietako ordezkarien aurrean. Merezi du haien transkripzioa egitea, batzuk lupapean jartzea, eta, txosten osoa eduki ez arren, Verterrek 2018an harturiko zaborrekin alderatzea —Ingurumen Sailak oraindik ez ditu ezagutarazi 2019ko datuak—.

Esaterako, ikerketak azaleratu zuen LER 191212 kodedun zaborren —zabor motak LER kodeen arabera sailkatzen dira— oinarrizko karakterizaziorik ez zegoela, ezta LER 170504 kodekoen arrisku karakterizaziorik ere. Baina zer da bakoitza? Arribas: «Aurrenekoa TMB planten soberakina da. Denetarik izaten du, hiri hondakinen hondarra da: ontziak, ehunak, karga organiko handiko zaborrak... Eta ikuskaritzan onartzen dutenez, ez zekiten zein konposizio zuen».

Eta 170504 LER-a? «Substantzia arriskutsurik gabeko lurrak dira. Obretakoak. Baina hainbatek karakterizaziorik ez dutenez, batzuek substantzia arriskutsuak dituzte, ia ziur. Ez baitakite zer-nolako lurrak diren, zer ezaugarri dituzten. Lanetan hondakin arriskutsuak banatu beharko lituzkete: metal astunak dituztenak, beruna duten pinturadunak... Baina ez da egiten». Hori da moderatutzat jo zuten arau haustea.

Are gehiago, EAEko zabortegien arautegiak argi dioenez, hondakin bat hartzeko, «nahitaez» zehaztu behar dira zer arrisku mota dakartzan. Substantzia arriskutsurik gabeko 195.000 tona lur sartu ziren Verterren 2018an. BERRIAk jakin duenez, arau hauste hori ez zen gertatu hondakin horien guztietan, baina ezin da jakin zenbatetan. Deigarria da, halaber, substantzia arriskutsudun lur tona bakar bat ere ez zela sartu (LER 170503).

Kopuruak esanguratsuak dira. Ingurumen Sailaren datuen arabera, 2018an Verterren sarturiko zaborren %51,3 LER horien artean banatzen baita: %16,1 LER 191212 kodearekin eta %35,6 lurrekin. Kopuru horiek jakinda, galdera zuzena Arribasi: zabortegiaren egonkortasunarekin harremana izan al zezaketen? Fisikaria zuhurra da: «Lurrena ikusita, eta hainbaten karakterizaziorik ez zutela... Lokatzak edo lohiak izan zitezkeen, lur hezeak. Kontuan hartu behar da ikerketa egin eta hilabete batzuetara zabortegia amildu egin zela. Ausarta izan behar da baieztatzeko arau hauste horiek ez zutela izan inolako harremanik egonkortasunarekin».

Gasen bilketa

Beste arau hauste nabarmen bat da zabortegian sortutako gasen bilketa edota tratamendurik ez egotea. 2017an, Verterrek urte osoan kilo bat metano sortu zuela deklaratu zien instituzioei; eta 2018an, 400 gramo baino ez. Kopuru ñimiñoak dira horrelako instalazio handi baterako. «Karga organiko oso handiko zabor pila bat sartzen zuten: papertegietako soberakinak [271.000 tona lau urtean], TMBen hondakinek ere zati organiko handia dute... Horiek berotegi efektuko gasak isurtzen dituzte; horregatik bildu eta tratatu behar dira».

Amildu osteko egunetan, eta metano gasengatik sorturiko sute ugarien harira, hedabideetan asko hitz egin zen zabortegiko gas irteeren eraginkortasunaren inguruan. «2013ko ingurumen baimenean, gasak biltzeko eta tratatzeko sistema edukitzera behartu zuten zabortegia. Ez balu, utzikeria handia litzateke erakundeen aldetik, baina ikuskariak hutsune hori ikusi zuen. Berez, organikorik jasotzen ez duten zabortegiak bakarrik daude salbuetsita». Bere izendapen ofizialaren arabera, Verterrek karga organiko txikidun zaborrak har zitzakeen bakarrik.

Ikerketaren arabera, uren kontrolen aldizkakotasuna ere ez zen betetzen, eta isurketan «garrantzi gutxiko» parametroren baten gehiegizko kopurua aurkitu zuten. Informazio gehiago gabe zaila da parametro hori baloratzea, baina Arribasek aldizkakotasuna garrantzitsua dela nabarmendu du. «Hondakin uren kontrola zehaztasun handiz egin behar da. Kontrol horien helburua lixibiatuen balizko isuriak goiz aurkitzea da, okerrera egin aurretik. Gainera, Verterren ez zegoen biltegi zigilatuen sistemarik; dena bat zen, eta estali gabea, gainera». Horrekin lotuta, ikuskatzaileak arrakalak ikusi zituen zabortegia inguratzen zuen plastikozko geruzan.

Hondakin arriskutsuak

Hondakin arriskutsu batzuk eta haien ontziak kanpoan pilatzeak ere atentzioa eman dio Arribasi. Horietako batzuentzat, gainera, ez zuten baimenik —2001123 eta 2001135 LER-ak: klorofluorokarbonatuak eta beste osagai batzuk zituzten gailu elektronikoak—. Arau hauste arintzat jo izanak asko ez zirela izango pentsarazten du, baina ez zen lehen aldia. «2011n isun bat jarri zieten hondakin arriskutsuak pilatzeagatik [33.000 eurokoa]. Zer egiten zuten hor? Zenbat denbora zeramaten? Ez dakigu. Gainera, kanpoan zituzten, eta legeak argi esaten du hondakin arriskutsuak biltegi itxietan gorde behar direla beti, eta zoru iragazgaitzarekin».

Beste arau hauste batzuk ezagunak ziren, ondoan pilaturiko lurrak —Jaurlaritzaren arabera, 182.000 metro kubo izan daitezke, eta zabortegia zigilatzeko gordetzen zituzten—, eta ahal baino obra hondakin gehiago pilatzen zituela barne lanetarako: asko jota%10 izan zitezkeen, eta %16 ziren. Horrek %67ra arte handituko luke irregulartasunek zipriztinduriko 2018ko hondakinen batezbestekoa. Jakina zen ere balorizatu zitezkeen zaborrak botatzen zituztela. ]]>
<![CDATA[Puntu berri bat merkatuan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/016/001/2020-07-04/puntu_berri_bat_merkatuan.htm Sat, 04 Jul 2020 00:00:00 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1877/016/001/2020-07-04/puntu_berri_bat_merkatuan.htm
«Ulertzeko erraza den eskaintza lehiakorra, eta bezeroarekiko harrera onena duen enpresa izan nahi dugu». Guuken aurkezpen ekitaldia atzo izan zen, eta horrela deskribatu zuten Jon Ander de las Fuentes zuzendariak, Euskaltelen finantza kontseilaria izandakoak, eta Juanan Goñi kontseilari ordezkariak. Goñi Dominion euskal teknologia enpresako arlo digitaleko burua da, eta etxe hori da, hain zuzen, Guuken bi bazkideetako bat, akzioen %30 dituena. Bestea Masmovil da (%70). Masmovilek Donostian du egoitza, eta Espainian lan egiten duten operadore handienetan laugarrena da. Guuken kapitala 1,7 milioi eurokoa da, eta, hasieran, 100 langile inguru izango ditu, «ia guztiak berriak», Goñik zehaztu zuenez. Alegia, ez dutela Masmovil edo Dominioneko langilerik bideratuko.

Sektorean eskarmentua duen jendea dira buruan, eta badakite lehiakortasun handiko merkatu batean sartuko direla; hala ere, uste dute badagoela non hazi. «Euskal merkatuan saturazioa badago, bezeroak eskatzen ez duen zerbitzua eskaintzen duten enpresengatik dago», azaldu zuen De las Fuentesek. Ez diote merkatu bolumen helburu jakinik jarri bere buruari lehen urterako, eta argi utzi zuten ez direla prezio apaleko enpresa bat.

Masmovilek hainbat akordio ditu telekomunikazio enpresen sarea erabiltzeko, eta azpiegitura hori erabiliko du Guukek bere zerbitzua hedatzeko. «Lurraldeko ia etxe guztietan zuntz optikoa eskaini ahal izan arte itxaron dugu», argitu zuen Goñik. Era berean, nabarmendu zuten Euskal Herritik irtetean ere bezeroak abiadura eta konexio mota bera mantenduko dituela.

Puntu berde bat izango da Guuken ikurra, eta enpresaren euskaltasuna aldarrikatu zuten aurkezpenean, «gure enpresek izan dituzten fidagarritasun balio klasikoak mantenduta». Konpainia aldaketak ohiko bihurtu dira telefonia kontsumitzaileen artean, eta, fideltasuna lortzek,o arreta zuzenak berebiziko garrantzia du. Alde horretatik ahalegin berezia egingo dute. «Hemendik eta hemengo jendearekin artatuko ditugu. Telefonia enpresek gehien hobetu behar dituzten zerbitzuetako bat da», esan zuen De las Fuentesek. Era berean, «ziurtatu» zuen euskaraz jaso ahalko dela telefono bidezko arreta.

Hego Euskal Herrian bakarrik lan eginda, normala da Euskaltelekin alderatzea; De las Fuentesek, baina, argi utzi zuen ez doazela «inoren aurka», eta, haren ustez, merkatuan gero eta enpresa gehiago egon, orduan eta hobe gizartearentzat: «Gu gehitzeko gaude, eta gure lurraldeetan aberastasuna sortzeko. Futbola jarriko dut adibide: egun nork esango luke txarra dela Lehen Mailan bost talde izatea? Lehia ona da». Goñik antzeko mezua bidali zuen: «Masmovil eskarmentu handiko konpainia bat da dagoeneko; guk ez dugu begiratu behar besteek zer egiten duten».

Prezioak betiko

Eskaintzari dagokionez, zuntz optikoa eta telefonia mugikorra kontratatu nahi izanez gero —abuztuan gehituko diote telebista—, bezeroak bi aukera ditu: 42 euro (7 GB mugikorrean) edo 52 euro (40 GB). Mugagabeko deiak dira. Fibra bakarrik kontratatuz gero, zerbitzuak 39 euro balio du. Azkenik, telefonoa bakarrik nahi izanez gero, 15 euroko (7 GB) eta 29 euroko (20 GB) eskaintzak daude. Biek muga gabeko deiak dituzte. «Prezioak horiek dira, ez ditugu aldatuko. Betiko dira», azaldu zuen De las Fuentesek. Dendetan, guuk.eus atarian eta 1490 telefonoan kontratatu daiteke. Zerbitzua abian da, eta ez du iraupen baldintzarik.]]>
<![CDATA[Guuk, puntu berri bat telekomunikazioen euskal merkatuan]]> https://www.berria.eus/albisteak/183758/guuk_puntu_berri_bat_telekomunikazioen_euskal_merkatuan.htm Fri, 03 Jul 2020 13:50:11 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/albisteak/183758/guuk_puntu_berri_bat_telekomunikazioen_euskal_merkatuan.htm <![CDATA[Alarma egoerako diru sari bereziaren lehen ordaina jaso dute etxeko langileek ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2108/014/001/2020-07-03/alarma_egoerako_diru_sari_bereziaren_lehen_ordaina_jaso_dute_etxeko_langileek.htm Fri, 03 Jul 2020 00:00:00 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/2108/014/001/2020-07-03/alarma_egoerako_diru_sari_bereziaren_lehen_ordaina_jaso_dute_etxeko_langileek.htm <![CDATA[Etxeko langileek gaur kobratuko dute diru laguntza]]> https://www.berria.eus/albisteak/183716/etxeko_langileek_gaur_kobratuko_dute_diru_laguntza.htm Thu, 02 Jul 2020 14:07:20 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/albisteak/183716/etxeko_langileek_gaur_kobratuko_dute_diru_laguntza.htm <![CDATA[Enpresek euren gain hartu beharko dute etxetik lan egitearen kostu osoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/016/001/2020-06-27/enpresek_euren_gain_hartu_beharko_dute_etxetik_lan_egitearen_kostu_osoa.htm Sat, 27 Jun 2020 00:00:00 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1893/016/001/2020-06-27/enpresek_euren_gain_hartu_beharko_dute_etxetik_lan_egitearen_kostu_osoa.htm
Lan Ministerioak atzo ezagutarazi zuen testua, eta Maria Jesus Montero gobernuko bozeramaileak zehaztu zuen oraindik «zirriborroa» dela. Koronabirusaren krisiaren aurretik zuten eztabaidagai, baina azken hilabeteetan telelanak izan duen gorakadak prozesua bizkortu du. Oraindik eragile sozialekin eztabaidatu behar dute, eta uztailaren 7ra arte ekarpenak egin ditzakete. Gero etorriko dira gorteetako tramiteak.

Aurreproiektuaren arabera, enpresak bere gain hartu behar ditu langilearen ordenagailuaren, argindarraren eta Internet konexioaren gastuak. Hala ere, ez du zehazten nola edo zeren arabera kalkulatu eta ordaindu behar diren. Lan hitzarmenetan agertu daitezela eskatzen du, edo enpresaren eta langileen artean adostu daitezela.

Ordutegia arautzeko neurriak ere ageri dira, «malguak» izan behar dutela argituz. Langileak ordutegia bere beharretara egokitu ahal izango du, baina hura ordu jakin batzuetan bere postuan egotera behartzeko eskubidea aitortzen dio enpresari. Horretarako, tarte horren hasiera eta amaiera orduak zehaztu behar ditu. Hor sartzen dira kontrol neurrien mugak, enpresak langileak bere ordutegia «zintzo» betetzen duela ziurtatzeko erremintak erabili ditzakeelako.

Kontrolaren eskutik doa «deskonexio digitalerako» eskubidea. Alegia, langileak ez du zertan une oro laneko baliabideei kasu egiten egon: «Atseden orduak errespetatu beharko dira, baita lan jardunaldiaren legezko iraupena ere». Besteak beste, enpresak ezingo du langilea behartu programa edo baliabide jakin bat instalatzera —laneko posta elektronikoa, adibidez— bere gailu elektroniko pertsonaletan.

Telelanak «borondatezkoa» izan beharko du, eta langilea nahi duenean itzul daiteke lantokira. Era berean, etxetik lan egitean ez da inolako eskubiderik galduko. Neurri horien aplikazioa kontratuetan edo lan hitzarmenetan agertu beharko da.

Deslokalizazioaren mamua

CEOE Espainiako enpresarien elkarteak telelana kontrolatzeko arauak «bizkorregi» ezarri nahi izatea leporatu zion atzo gobernuari, eta «zuhurtzia» eskatu. Antonio Garamendi patronaleko presidentearen hitzetan, baldintzak gogortzeak deslokalizazioa eragin dezake: «Norbait kontratatu behar baldin badut, eta ezinezko baldintzak ezartzen badizkidate, eta ezin badut nire lantaldea kudeatu, bihar bertan Portugalen kontratatu dezaket norbait... Mundua globala da, eta digitalizazioa ere bai. Kontu handiz planteatu behar da».]]>
<![CDATA[Enpresek euren gain hartu beharko dute telelanaren kostu osoa]]> https://www.berria.eus/albisteak/183412/enpresek_euren_gain_hartu_beharko_dute_telelanaren_kostu_osoa.htm Fri, 26 Jun 2020 14:23:48 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/albisteak/183412/enpresek_euren_gain_hartu_beharko_dute_telelanaren_kostu_osoa.htm <![CDATA[Basurtuko fokuak beste bederatzi gaixo eragin ditu ospitaletik kanpo]]> https://www.berria.eus/albisteak/183130/basurtuko_fokuak_beste_bederatzi_gaixo_eragin_ditu_ospitaletik_kanpo.htm Sat, 20 Jun 2020 08:11:08 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/albisteak/183130/basurtuko_fokuak_beste_bederatzi_gaixo_eragin_ditu_ospitaletik_kanpo.htm <![CDATA[Krisiaren faktura, «kapitalari»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/008/001/2020-06-20/krisiaren_faktura_kapitalari.htm Sat, 20 Jun 2020 00:00:00 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1872/008/001/2020-06-20/krisiaren_faktura_kapitalari.htm


Eskubide Sozialen Gutuna osatzen duten kolektiboek zazpi proposamen zehatz dituen gutun bat bidali diete Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetara aurkeztu diren alderdiei, eta haiei oihartzuna emateko antolatu zituen atzoko mobilizazioak, Publikoa, funtsezkoa zaindu, aberastasuna banatuz lelopean. Eskaeretan aurrenekoa zerga erreforma egitea da -puri-purian dago debate hori-, eta gutunean parte hartzen duten kolektiboek argi utzi zuten euren iritziz beharrezkoa dela presio fiskala handitzea «irabaziak dituzten enpresei».

Mobilizazioaren amaieran, gutuneko kide diren kolektiboetako ordezkariek hartu zuten hitza, eta sindikatuek aberastasunaren banaketan jarri zuten arreta. Garbiñe Aranburu LABeko idazkari nagusiaren arabera, koronabirusaren krisiak agerian utzi du «Jaurlaritzaren eta Confebasken artean dagoen sinbiosia», bi erakundeek politika berdinak «bultzatzen» dituztelako. Era berean, fiskalitatearen eztabaidari ekiteko garaia dela adierazi zuen: «Diru gehiago bildu behar da, eta modu egokiago batean. Urkullu jaunak ahalegina eskatu die langile publikoei, baina inoiz ez die halakorik eskatu enpresariei».

Mitxel Lakuntza ELAko idazkariak ere Bilbon hartu zuen hitza, eta salatu zuen Jaurlaritzak «amnesia kolektiboko» ekintza bat egin nahi duela bere bide orria eratzeko, eta herritarrek «pandemia zeinek jasan duten eta pandemian lanean zein ibili den» ahaztea nahi duela. Hura ere aberastasunaren banaketaz mintzatu zen: «Arduratuta gaude ikusten ditugun seinaleekin. Azpiazu sailburuak esan du 3.000 milioiko zuloa egongo dela eta ez duela erreforma fiskalik egingo. Irakurketa oso argi dago: edo aldaketa fiskala egiten da, edo murrizketak etorriko dira. Herri honetan dagoen eztabaida nagusia da, eta guk ez dugu nahi krisia langileek ordaintzerik».

Erreforma fiskalaren inguruko eztabaidaz gain, zaintza zerbitzuak publiko bihurtzearen aldeko aldarriak ere pisu handia izan zuen, COVID-19aren pandemiak agerian utzi duelako, besteak beste, «zahar etxeen egoera larria». Greban dauden Gipuzkoako zahar etxetako langileek presentzia handia izan zuten Donostiako mobilizazioan. Lerro luze bat osatu zuten, eta, besteak beste, «Krisi honek emakume aurpegia du» oihukatu zuten.

Haiekin oroitu zen Jaione Ugalde Hiru garraiolarien sindikatuko ordezkaria, Donostiako mobilizazioaren amaieran. Esan zuen «prekaritatea are gordinagoa» izango dela aurki, eta salatu zuen krisi honetan gutxi batzuen irabaziak «askoren osasunaren» bizkar puztu direla. Langileentzat garai zailak datozela iragarri zuen, halaber: «Etenik gabeko salbuespen eta alarma egoera dator langileentzat eta krisi honek gogorren jo dituenentzat».

Amets Ladislao Etxalde arrantzale eta nekazari elkarteko kideak ere pandemia izan zuen hizpide, eta euskal herritarrei eskerrak eman zizkien gertuko ekoizleengana jo dutelako, eta, bereziki, herriko merkatuetako itxieraren auzian izan zuten jarrerarengatik. Aldiz, kritiko mintzatu zen Jaurlaritzari buruz. «Haien kolorea berdea da, baina ez larreena, dolarrena baizik. Pandemian merkataritza gune handien alde egin du. Baina jendea konturatu da jatekoa ez datorrela handik bakarrik».

ELA eta LAB sindikatuez gain, beste kolektibo hauek ere hartu zuten hitza: Bilbon, pentsiodunen mugimenduak; Donostian, EH Bilduk; Gasteizen, Bilgune Feministak eta ESK-k; eta Iruñean, Ernaik eta Steilasek.]]>