<![CDATA[Imanol Magro Eizmendi | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Wed, 19 May 2021 05:08:16 +0200 hourly 1 <![CDATA[Imanol Magro Eizmendi | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[ELAk eskua luzatu die EH Bilduri eta Podemosi zerga erreforma eskatzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/014/001/2021-05-19/elak_eskua_luzatu_die_eh_bilduri_eta_podemosi_zerga_erreforma_eskatzeko.htm Wed, 19 May 2021 00:00:00 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1891/014/001/2021-05-19/elak_eskua_luzatu_die_eh_bilduri_eta_podemosi_zerga_erreforma_eskatzeko.htm
PFEZaren eta sozietate zein ondare zergen inguruko «premiazko» aldaketa batzuk iradoki dizkie alderdiei, «aurki etorriko diren murrizketei aurrea hartzeko». ELAk bere ikerketa taldeak bildutako hainbat daturekin hornitu du bere eskaera. Esaterako, Hego Euskal Herrian zerga bidez biltzen diren 100 eurotik zazpi bakarrik iristen dira sozietate zergatik. Enpresen irabaziei ezartzen zaien zerga bat da, eta, sindikatuaren arabera, ez da aldatu azken hamar urteetan. Era berean, azaldu du Bizkaian «sozietate zerga erreala» %8,2 dela —beste probintzietan ez dute ematen horrelako azterketa bat egiteko moduko daturik—. Tasa nominala %24 da, eta Bizkaiko Ogasunak onartzen duen tasa erreala, %20,5, baina ELAk dio enpresek ordaintzen duten batezbestekoa askoz txikiagoa dela, kenkari ugariengatik.

Lakuntzak azaldu du EH Bilduren eta Elkarrekin Podemosen atea jo badu «gertutasun ideologiko» bategatik dela, eta beste alderdiak urrun ikusten dituelako. Sindikatuak azken hilabeteetan estu hartu ditu Euskal Herriko ezkerreko alderdiak, baina eskaera honetan tonua leundu duela dirudi. Haiekin aurki biltzea espero du, uste baitu erreformaren eskaerako lehen pausoa uda aurretik eman beharko litzatekeela.

Lakuntzak, halaber, azaldu du ez direla uharte bat, munduan gero eta gehiago direlako enpresen irabaziei zergak igotzearen aldeko ahotsak. «Nik Europako batez besteko fiskalitatea nahi dut, hemengoa baino hamar puntu handiagoa dena. Hala balitz, 5.976 milioi euro gehiago bilduko genituzke Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta 2.005 Nafarroan». EBren presio fiskala %40,1ekoa da batez beste; EAEn, berriz, %32,1ekoa, eta Nafarroan, %31ekoa.

Eskaera bultzatzeko asmoz, mobilizazio kanpaina bat antolatu du Zerga sistema iraultzeko unea da lelopean. Lau elkarretaratze iragarri ditu Hego Euskal Herriko hiriburuetan: ekainaren 3rako, Bilbon; ekainaren 4rako, Iruñean; ekainaren 15erako, Gasteizen; eta ekainaren 17rako, Donostian.]]>
<![CDATA[ELAk lankidetza eskaini die EH Bildu eta Podemosi zerga erreforma bultzatzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/197879/elak_lankidetza_eskaini_die_eh_bildu_eta_podemosi_zerga_erreforma_bultzatzeko.htm Tue, 18 May 2021 14:24:55 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/albisteak/197879/elak_lankidetza_eskaini_die_eh_bildu_eta_podemosi_zerga_erreforma_bultzatzeko.htm <![CDATA[Foro Sozialaren ustez, «sektore ezberdinen» lana da bizikidetza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1946/011/001/2021-05-16/foro_sozialaren_ustez_sektore_ezberdinen_lana_da_bizikidetza.htm Sun, 16 May 2021 00:00:00 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1946/011/001/2021-05-16/foro_sozialaren_ustez_sektore_ezberdinen_lana_da_bizikidetza.htm Bizikidetza demokratikorako konpromiso soziala ekinbidetik eratorritako ondorio nagusietako batzuk dira. Plataformako hainbat kidek egitasmo horren lehen sei hilabeteetan emaniko pausoen berri eman zuten atzo, eta webgunean herritarrentzako irekitako buzoia uztailaren 15era arte irekita dagoela gogoratu zuten. Era berean, iragarri zuten iritzi guztiak jaso ondoren agiri bat plazaratuko dutela, urrian, «bizikidetza demokratiko bat eraikitzeko oinarriak» biltzea asmo izango duena.

Donostiako Miramar jauregian egin zuen agerraldia Foro Sozialak, Elkarrekin Bakean Bizitzeko Eskubidearen Nazioarteko Egunaren karietara. Hasi aurretik, omenaldia egin zioten Mixel Berhokoirigoin hil berriari, eta, ondoren, Eneko Calle foroko kideak hartu zuen hitza. Urrian hasitako prozesuaren nondik norakoen berri eman zuen; besteak beste, foroa osatzen duten elkarteekin izandako bilerak eta hamabi pertsona erreferentziali eskaturiko iritziak.

Lehen bi ondorioez gain, «giza eskubideak babestuko dituen» eta «gatazkak konpontzeko indarkeriaren erabilera baztertuko duen» etorkizun baten aldeko «apustu garbi baten» garrantzia nabarmendu zuen Callek. Izan ere, foroaren ustez, zenbait aldagai ezinbestekoak dira bizikidetza demokratikoa lortzeko: «Ongizate komuna bilatzeko borondatea, pazientzia, ahalegina, politika publiko iraunkorrak, aniztasun kulturalaren onarpena eta gizarte aktibo bat».

Sei hilabeteko hausnarketaren ondoren, foroak prest ikusten du euskal gizartea «elkarrizketa zintzo baterako» eta sentsibilitate ezberdinen araberako kontakizun ezberdinek tokia izango dutela onartzeko. Betiere, «indarkeriaren bazterketa» eta halako oinarrizko irizpide batzuk badituzte. Gai berean, azaldu zuen indarkeriarik eza ez dela «bake justu eta iraunkor baten berme», eta lanean jarraituko duela preso eta iheslarien egoera «modu integralean» konpontzeko, biktimen aitortza eta erreparazioa lortzeko, eta «memoria kritiko inklusibo» bat sortzeko.]]>
<![CDATA[Aholkularitzen paradisua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1948/014/001/2021-05-16/aholkularitzen_paradisua.htm Sun, 16 May 2021 00:00:00 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1948/014/001/2021-05-16/aholkularitzen_paradisua.htm
Anduezak, ondoren, mezu hau bidali zion Luisi: «Luis, gure aurrekontua 59.000 euroan adostu genuen; horregatik, gonbidapena 60.000n atera behar duzu, beherapena egiteko». Portuko arduradunak, egoera horretan, uste du Deloitteko kideari azalpena zor diola: «Ana, esan behar nizun. Publizitaterik gabe negoziatzeko, 49.999 eurorainokoa da. Hurrengo hilabetean beste antzeko bat egingo dugu, 10.000 eurogatik. Eskerrik asko, Luis». Horren ostean, Ana bera jarri zen harremanetan portuko zuzendaritza komertzialarekin: «Monica agurgarria. Atzo komentatu genuen beheko mezu elektronikoarekin zerikusia duen lehiaketa publiko bat antolatzeko beharra. Luisek esan digu enpresa hauek gonbidatuko dituzuela: 97 S&F Asesores de negocio SM: Leandro Ardanza, edo B+I Strategy: Sabin Azua, edo Deloitte: Ana Andueza. Proiektuaren helburua: lehiaketaren helburua gurutzaontziek Bilboko Portuan duten inpaktu ekonomikoaren azterketa eguneratzea da. Gehienezko aurrekontua: aurrekontu mailan 11.000 eurokoa izatea beharko genuke. Edozein zalantza izanez gero, dei gaitzazu. Agur t'erdi. Ana».

Urte hartan, horrela negoziatu ziren Bilboko Portuko agintaritzaren bi kontratu. Mezu truke hura CNMC Merkatuen eta Lehiarako Espainiako Batzordeak aste honetan azaleraturiko tramako ehunka frogetako bat da. Gehiena posta elektroniko bidezko solasaldiak dira. Berez, bi trama dira, bat Espainiakoa eta bestea «Espainia iparraldekoa». Azken horren arabera, irregulartasunak egon ziren Araba, Bizkai eta Gipuzkoan 2008tik 2018ra adjudikaturiko 101 kontratu publikoren lehiaketetan. Kontratuen %85 Jaurlaritzaren sail batzuetakoak, Bizkaiko Aldundiarenak eta Bilboko Udalarenak dira. Hainbat enpresa eta erakunde publiko eta sasipubliko ere ageri dira: Innobasque, portuak...

CNMCk egiaztatu duenez, hainbat aholkularitza ados jarri izan dira lehiaketa publikorik gabe ematen diren kontratuen banaketa manipulatzeko. Are gehiago, frogatutzat jotzen du kartel bat osatu zutela. Isun ekonomikoak ere ezarri dizkie Euskal Herrian bulegoa duten hamar aholkularitzari; besteak beste, 3.990.000 euro Deloitteri, 640.000 Bilboko Idom ingeniaritzari, eta 670.000 euro PriceWaterHouseCoopersi. Azken horrek lagundu dio Eusko Jaurlaritzari Europako Next Generation funtserako proiektuen lehen entresaka egiten, eta Bizkaia dorrearen kudeaketa partekatuko du.

Iruzurra ulertzeko, kontratu publikoen adjudikazio sistema azaldu behar da. Kontratuek bete beharreko tramiteak desberdinak dira prezioaren arabera. 15.000 euroraino azalpenik gabe esleitu daitezke, eta hortik goragokoek lehiaketa mota ezberdinak dituzte. Eta horien artean dago iruzur honen gakoa: negoziaturiko prozedura delakoa. Lehiaketa publikodun kontratuek sei hilabete inguru behar izaten dute esleituak izateko; negoziaturiko prozedurak, berriz, laburtu egiten du tarte hori. Lehiaketa ez da publizitatzen, eta kostu muga bat du, normalean 50.000 euro ingurukoa. Legezkoa izateko, hiru eskaintza behar dira. Orain azaleratutako iruzurrean, enpresetako batek beste bi gonbidatzen zituen konpartsa hutsak izateko. Ia ezinezkoa zen kanpoko inor sartzea eta eskaintza lehiakorrago bat egitea. Gero, «babesa» trukean eskatzen zuten konpartsek.

Iruzurra ala ustelkeria?

Iruzurra... eta ustelkeria, CNMCren ustez hainbatetan erakunde publikoek bai baitzekiten zer gertatzen ari zen. Hala frogatzen dute Bilboko Portuko mezuek. Tramaren muinean, erakunde publikoek aholkularitza enpresei emaniko boterea, haiei azpikontrataturiko lan ugariak, eta bi aldeak lotzen dituzten zilbor heste pertsonalak daude. Kasu batzuk argitara atera dira, baina ezin jakin zenbat izango ziren guztira.

Orain, Espainiako Kontratazio Publikoen Batzordeari dagokio iruzurtien kontratazio publikorako debekua ezartzea. Espainiako Ogasun Ministerioaren menpe dagoen organo bat da. Euskal erakundeak, baina, ezin dira horren zain egon. Aholkularitzek urraketa larriak egin dituzte, eta herritarren bizkar barre egin dute. Erakundeek, gardentasunaren izenean, erabaki irmoak hartu behar dituzte, eta aholkularitza horiekiko harreman oro hautsi. EBren funtsak Euskal Herriaren etorkizunean hain garrantzitsuak izatekoak badira, haien galbahea ezin da utzi halako jardunak dituzten enpresen esku. Eta, bide batez, kontrol zorrotzagoa ezarri beharko lukete kontratazio publikoan.]]>
<![CDATA[30 milioi euro, eta goraka]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2047/003/001/2021-05-15/30_milioi_euro_eta_goraka.htm Sat, 15 May 2021 00:00:00 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/2047/003/001/2021-05-15/30_milioi_euro_eta_goraka.htm
Gastu horien artean handiena, alde handiz gainera, zabortegi gaineko lanena da. Iazko udaberrian presazko prozeduraz esleitu zitzaizkion Eitzaga enpresa elkarketari. Moyua eraikuntza enpresak hartu zuen bere gain lanen pisurik handiena. Kontratu horretan sartzen dira, besteak beste, desagerturikoen bilaketaren lan mekanikoa, mendi magala egonkortzea eta zaborrak hartzeko biltegi berria eraikitzea. Kontratu hori ziklikoki berrituz joan da, lanak luzatu ahala. Jaurlaritzak publiko eginiko agirien arabera, urtarrilaren 31n berritu zen azkenekoz, Javier Agirre Orkajo ingurumen administrazioko zuzendariaren sinadurarekin. Azken eguneratze horretan, Jaurlaritzak 3,5 milioi euro gehiago bideratu zituen lan horietara, eta, ondorioz, enkarguaren kostua 25.878.404 eurokoa da, BEZa barne. Enkargu hori, baina, maiatzaren 31n amaituko da, eta, Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapenerako sailburuak atzo azaldu zuenez, oraindik «bizpahiru» hilabete beharko dira lan horiek bukatzeko. Beraz, berriz ere eguneratu beharko dute datu hori.

Autobideko harresia

Zabortegiko magaletik kanpo, lanen beste zati handi bat A-8 autobidearekin zerikusia dutenak izan dira. Horiek Bizkaiko Aldundiak hartu ditu bere gain, Interbiak autobidea kudeatzen duen enpresa publikoaren bitartez. Autobidetik harresi handi bat ikus daiteke Ermua parean, baina lanak hura eraikitzea baino gehiago izan dira. Jaurlaritzaren agirietan harresiarekin zerikusia duten bi kontratu ageri dira, 373.000 eta 174.000 eurokoak, hurrenez hurren. Imanol Pradales Bizkaiko Aldundiko azpiegitura diputatuak, baina, iazko ekainean esan zuen aldundiak ordura arte bere gain harturiko lanen kostua 3.359.525 eurokoa zela. Ordurako lanak bukatuta zeuden, eta, ia urtebete pasatu den arren, litekeena da kopurua asko handitu ez izana.

Bi gastu horiekin bakarrik ia 30 milioi euro dira, eta horiei zabortegi inguruan eginiko beste lan batzuen gastua gehitu behar zaie: esaterako, Saitec ingeniaritza bulegoarekin sinaturiko 863.000 euroko kontratua hark egin zuen biltegi berriaren diseinu teknikoa, eta ingurumen eskaerekin zerikusia duten hainbat ekintzagatik Iragaz Waitinekin sinaturiko 575.000 euroko beste bat. Kontratazio publikoko atarietan Jaurlaritzaren agirietan ageri ez diren beste kontratu txikiago batzuk daude: uren kontrola, langileen amianto garbiketa... Jarduna erabat bukatu arte ezingo da jakin zenbat izango den guztira. Gero etorriko dira abokatuak, kalte ordainak, desjabetzeak, ertzain eta suhiltzaileen despliegea... Epaiketan jakingo da zenbatekoa izango den hondamendiaren kostua, baina oraindik zertxobait handituko da kopurua. ]]>
<![CDATA[Elkarrizketarako borondatea duela nabarmendu du Cebekeko presidente berriak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/015/001/2021-05-13/elkarrizketarako_borondatea_duela_nabarmendu_du_cebekeko_presidente_berriak.htm Thu, 13 May 2021 00:00:00 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1877/015/001/2021-05-13/elkarrizketarako_borondatea_duela_nabarmendu_du_cebekeko_presidente_berriak.htm
Bizkaiko enpresarien konfederazioak Euskalduna Bilboko jauregian egin zuen karguaren eskualdatze ekitaldia. Bertan, Perez Toledok aitortza publikoa egin zien bere aurrekoei: «Jarraitu beharreko norabide egokia markatu dute». Elkarteko zuzendaritzan talde ona dutela azaldu zuen, eta aurki egingo dituzten bileretan ezarriko dituztela irizpideak. Hitzaldi kontinuista egin zuen, eta ez da espero iraultzarik egingo duenik luze gabe.

Aurkezpenean nabarmendu zuen «elkarrizketarako borondatea» duela, erakunde eta eragile guztiekin: «Nire aurrekoak izan dituen modu on berdinekin. Gauzak hitz eginda konpontzen direla uste dut, eta horrela izango da». Deigarria da hori esatea, Iñaki Garcinuño eta sindikatuen arteko harremana ez delako bereziki ona izan, eta Perez Toledok hartuko du orain lekukoa. Nahi izanez gero, badu zeri buruz hitz egina: Bizkaiko sektore mailako 49 lan hitzarmenetatik lau bakarrik daude berrituta, eta beste 45 horietatik hogeik ez dute aurrerako eraginaren babesik.

Azaldu zuen Bizkaiko enpresak garai oso zailak pasatzen ari direla, COVID-19aren «ziurgabetasunak» baldintzaturikoak. Gainera, esan zuen Euskadiko enpresa eta langileak «eredu» izaten ari direla, eta hala jarraitu behar duela. Perez Toledoren hitzetan, garai hauetan Cebeken lana enpresei «irauten» laguntzea da, «pizkundea ahalik eta goizen hasteko». BPGak %0,2ko igoera apala izan du lehen hiruhilekoan, eta Cebeken, itxaropen handia jarria dute txertaketak zerbitzu sektorean izango duen eraginean.

Perez Toledo da Euskal Herrian patronal bateko buru izendatu duten lehen emakumea. «Mugarri» bat dela nabarmendu zuen: «Ez luke albiste izan beharko. Erabaki postuetara iritsi gaitezen borroka egin duten emakume askori zor diet. Elkarte eta enpresa askorentzat eredu izatea espero dut, baina ni honaino iritsi ahal izateko, berdintasunean sinesten duten Cebek bezalako elkarteak behar dira». Egun, Cebekek 139 bazkide konpromisario ditu, eta 39 dira emakumeak; zuzendaritza batzordean, berriz, 32 kideetatik zazpi dira andrazkoak.

«Madril ez da eredu»

Perez Toledok ez zuen fiskalitatea aipatu, bai ordea Iñaki Garcinuñok asteartean, bere azken prentsaurrekoan. Madrilek duen zerga politika goratu zuen, eta horrek hautsak harrotu ditu. Horren harira, Itxaso Atutxa Bizkai Buru Batzarreko buruak erantzun argia eman zion atzo Bizkaia Irratian: «Madril ez da eredu guretzat, eta ez dugu horrantz joko. OCDEk berak salatu du Madril paradisu fiskal bat dela, eta ez da gure helburua. Hemen enpresariek beste seriotasun bat dute».]]>
<![CDATA[Elkarrizketarako borondatea duela nabarmendu du Cebekeko presidente berriak]]> https://www.berria.eus/albisteak/197601/elkarrizketarako_borondatea_duela_nabarmendu_du_cebekeko_presidente_berriak.htm Wed, 12 May 2021 18:57:21 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/albisteak/197601/elkarrizketarako_borondatea_duela_nabarmendu_du_cebekeko_presidente_berriak.htm «Madril ez da eredu» Perez Toledok ez zuen fiskalitatea aipatu, bai ordea Iñaki Garcinuñok asteartean, bere azken prentsaurrekoan. Madrilek duen zerga politika goratu zuen, eta horrek hautsak harrotu ditu. Horren harira, Itxaso Atutxa EAJko Bizkai Buru Batzarreko buruak erantzun argia eman dio Bizkaia Irratian: «Madril ez da eredu guretzat, eta ez dugu horrantz joko. OCDEk berak salatu du Madril paradisu fiskala dela, eta ez da gure helburua. Hemen enpresariek beste seriotasun bat dute».]]> <![CDATA[Cebekek zerga jaitsiera nahi du, «konplexuak uxatuta» enpresak erakartzeko ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2021-05-12/cebekek_zerga_jaitsiera_nahi_du_laquokonplexuak_uxatutaraquo_enpresak_erakartzeko.htm Wed, 12 May 2021 00:00:00 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2021-05-12/cebekek_zerga_jaitsiera_nahi_du_laquokonplexuak_uxatutaraquo_enpresak_erakartzeko.htm Analisia: Noiz da une egokia enpresarentzat? (Xabier Martin) Garcinuñoren iritziz, pandemiaren laugarren olatuak eta txertaketa erritmoaren moteltzeak eragin zuzena dute eboluzioan. Hala ere, sinetsita dago ekonomia berpizten denean, prozesu egonkorra izango dela. Cebekek, halaber, aurtengo bere lehen inkesta plazaratu du, eta enpresa gehienen egoera abendukoaren antzekoa da: erdiek eskaera maila «txikia edo oso txikia» dute, eta hiru laurdenek ez dute kaleratzerik aurreikusten. Aldi baterako erregulazioekin pozik dago Garcinuño, baina, haren ustez, berriro aztertu behar da «COVIDarengatik kaleratzeak egiteko debekua». Pandemia luzatzen ari da, eta lantaldeari buruzko erabakiak hartzeko garaian enpresek duten «ziurgabetasuna» ez da lagungarria: «Lan erregulazio bat eragozteko biderik onena aldi baterako erregulazioa da, eta aldi baterako erregulazioa saihestekoa, aurrez hitzarturiko malgutasuna». Enpleguaz hitz egitean, kritika oso zorrotzak egin dizkie sindikatuei: «Langileen eta enpresen aurka doaz. Elkarrizketa Sozialerako Mahaia gutxiesten dute. Alderdi politikoek bezala jokatzen dute, eta ez ditu inork bozkatu». Zehazten hasita, sindikatu abertzaleei egotzi die jarrera hori, eta, bereziki, ELAri: «Hauteskunde sindikaletan babes sendoa duen heinean, ardura handiagoz jokatu beharko luke». Egoera konplexu honetan enpresak «dopaturik» daudela onartu du. Laguntza publikoez aritu da, eta urrunago joan beharko lukeela eman du ulertzera: «Madrilen zergak jaistearen alde egiten duen alderdi batek irabazi ditu hauteskundeak, horrek fiskalitatearen inguruan hausnarketa bat eragin beharko luke. Konplexuak uxatu behar ditugu Kontzertu Ekonomikoa lehiakortasuna hobetzeko lanabes gisa erabiltzeko. Besteak beste, zerga tasa jaitsiz». Cebeken eskaera ezaguna da, eta berriro errepikatu du: zenbat eta tasa txikiagoak izan, orduan eta enpresa gehiago erakartzeko aukera dago, haien eskutik, enplegua sortzekoa. Epe motzeko eskaerak ere egin ditu.«Lehentasuna orain enpresak berpiztea da. Ezin dugu prozesu hori oztopatu: ez da presio fiskala igotzeko unea». Garcinuñok gaur utziko du Cebekeko presidentetza zortzi urteko ibilbidearen ondoren, eta bere jardunaren balantze positiboa egin du. Carolina Perez Toledok ordezkatuko du. Euskal Herrian, lurralde mailako patronal bat zuzenduko duen lehen emakumea da. ]]> <![CDATA[Cebekek «konplexuak uxatzera»Ã‚ deitu du fiskalitatea lehiakortasun tresna moduan erabiltzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/197537/cebekek_konplexuak_uxatzeradeitu_du_fiskalitatea_lehiakortasun_tresna_moduan_erabiltzeko.htm Tue, 11 May 2021 13:18:48 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/albisteak/197537/cebekek_konplexuak_uxatzeradeitu_du_fiskalitatea_lehiakortasun_tresna_moduan_erabiltzeko.htm <![CDATA[«Hausnarketa egin behar luke PSOEk: langile asko umezurtz sentitzen dira»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1878/020/001/2021-05-09/hausnarketa_egin_behar_luke_psoek_langile_asko_umezurtz_sentitzen_dira.htm Sun, 09 May 2021 00:00:00 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1878/020/001/2021-05-09/hausnarketa_egin_behar_luke_psoek_langile_asko_umezurtz_sentitzen_dira.htm
Zer sentitzen duzu argazki hori ikustean?

Harro egon behar dugula. Sindikatua erabilgarria dela langileen eskubideak defendatzeko. Kasu honek argi uzten du lan erreforma indargabetu behar dela, enpresa ondo zebilelako, eta aldi baterako neurriekin konpon zitekeelako behin-behineko estualdia.

Maiatzaren Lehenean Espainiako Gobernuari kontu eske irten zineten. Beharrezkoa al zen?

Bai. Madrilgo hauteskundeek argi utzi dute Espainiako Gobernuak komunikazioarekin eta konpromisoak bere ez egitearekin duen arazoa. Hiru eskaera dira: lan eta pentsioen erreformak indargabetzea, eta oinarrizko soldata igotzea. Gobernuak bete egin behar ditu: batetik, hauteskunde konpromisoa delako; bestetik, gobernu akordioan sartu zuelako; eta, azkenik, hori egiteko gehiengoa duelako. Legea aldatzea ezin da egon sindikatu eta enpresarien arteko akordio baten menpe. Ezin du utzi beto eskubidea patronalaren eskuetan. Eta ez badago akordiorik, hitzemandakoa bete behar du; hala ez balitz, ziria sartu digutela sentituko genuke, eta ikusi beharko genuke jarrera horri zer mobilizaziorekin erantzun.

Greba orokorra aipatu zenuen martxoan; baita LABek ere Maiatzaren Lehenean. Gerra danborrak al dira?

Guk ez dugu baztertzen. Denbora asko pasatu da, eta ulertzen dugu pausoak eman behar direla.

Udazkena bero omen dator.

Mundu guztiak hala dio, eta guk ere bai. Madrilgo hauteskundeek harremana dute horrekin; zuk ez baduzu hitza betetzen... Hausnarketa egin behar luke PSOEk: langile asko umezurtz sentitzen dira, gauza bat esan, sinatu, eta ez duelako betetzen.

Aldi baterako erregulazioak noiz arte luzatuko dituzte orain?

Printzipioz, irailera arte. Baldintza berberetan. Euskadin, 30.000 langile daude egoera horretan. Murrizketekin harreman zuzena dute. Txertaketa bizkortu behar da murrizketak kendu eta zerbitzuen sektorea berpizteko.

Espainiako Gobernuari kontu eske zabiltza, baina Euskal Herrian hobeto al gaude?

Pandemiarekin, okerrago; datuak hor daude. Langileen ikuspegitik, hobeto, baina beti egon gara hobeto. Industrian zantzu onak daude: Arcelor, Gestamp... Baina tira, arazoak dituzten enpresa asko daude. Haien etorkizuna ezin da utzi epaitegien esku: batzuetan ondo ateratzen da, eta beste batzuetan gaizki. Enpresei deia egin behar zaie ahalik eta lanpostu gehien mantentzen saia daitezen, eta, ahal bada, horretan lagundu. Jaurlaritzak eta beste erakundeek zeresan handia dute.

Jaurlaritza aipatu duzu; nolako harremana duzu Idoia Mendia Lan sailburu berriarekin?

Elkarrizketa Sozialaren Mahaian lanean ari gara, eta akordioren bat lortu dugu. Esaterako, aldi baterako erregulazioan egon eta urtean 20.000 euro baino gutxiago duten langileentzat 150 euroko saria adostu genuen. Nahiko genuke Jaurlaritzak neurri hori gehiago ezagutaraztea.

Mahai horrek ba al du zentzurik LAB eta ELA gabe?

Pilota haien teilatuan dago. Ez dut ulertzen zergatik ez dauden. Langileek ematen dizuten boz horri muzin egiten diozu arazoak plazaratu eta konpondu daitezkeen toki batean. Parte hartzeak ez du esan nahi Jaurlaritzak dioen guztiarekin ados zaudenik. Bozek mahaietan behar dute, eta zure proposamenak egin: Osalanen, Lanbiden... Niretzat pena da LABek eta ELAk elkarrizketa mahaiari uko egin izana. Prentsaurrekoak ondo daude, baina ez dira eraginkorrak. Baina tira, iruditzen zait sindikaturen bat eroso dagoela egoera honetan.

Zer harreman duzue beste sindikatuekin? Idazkari nagusien telefono zenbakia ba al duzu sakelakoan?

Bai, noski. Noizean behin hitz egiten dugu. Harreman estuagoa dugu CCOOrekin, besteak beste ekintza batasuna dugulako maila konfederalean. ELArekin eta LABekin harreman formala dugu, baina argi dago gertuago gaudela enpresetan gizarte arloan baino. Presoen auziaz haratago, ez gara ia ezertan ados jartzeko kapazak. Eta pena da, langileek batasun sindikala eskatzen digutelako, esaterako, lan istripuetan eta halako gai garrantzitsuetan.

Gero, ELAk ez sinatu arren, Bizkaiko metaleko hitzarmenaren auzian batera mobilizatu zineten. Egun bateko lorea al zen?

Ahal den heinean, horrek behar du helburua. Patronala eroso dago sindikatuak batzen ez direnean; txalotu egiten gaitu.

Nola dago EAEko UGT? Iazko hauteskundeetan ordezkarien %10,19 lortu zenituzten, eta 2010ean %12,91 zenituzten.

Afiliazioan ez gabiltza gaizki. 30.000 inguru ditugu, eta duela hamar urte 36.000 bat ziren. Baina ia sindikatu guztiak jaitsi dira. Aurten, aldiz, gora egiten ari gara: %10,19tik %10,29ra igo gara. Espero dut UGTren jaitsiera behingoagatik bukatu izana. Pandemian lan ona egin dugu, eta fruitua ematea espero dut.

Arduratzen zaitu enpresa handietako eta funtzionarioen arloko sindikatu gisa ikusia izateak?

Ez nago ados. Baina gure erronka lantoki txikietara iristea da; hor errazago lortzen dira ordezkariak. Eta iristen ari gara. Aurten 0,4 puntu igo gara Bizkaian. Gipuzkoan arazoa dugu [ordezkarien %5,4 ditu UGTk], egia da, baina, besteak beste, terrorismoaren urte gogorretatik dator. Jende askok ez zuen gurekin aurkeztu nahi; ETAren borrokaren zehar kalte bat izan ginen. Gure filiazioaren parte batek harremana zuen PSErekin: zinegotzia, militanteak... Ez zen erraza. Gipuzkoan 7.000 afiliatu ditugu, eta ez datoz bat ordezkari kopuruarekin.

Arnaldo Otegi zuen azken kongresuan egon zen; gaur zu EH Bildurenera zoaz; urtarrilean Sareren manifestazioari atxikimendua eman zenioten... Zerbait aldatzen ari al da?

Beharrezko pausoa da. ETA desagertuta errealitate berri bat dagoela onartu behar da. Horrek ez du esan nahi guk erakunde moduan sufritu duguna ahaztuko dugunik. Sindikatuko kide izateagatik bizitza galdu zuten kideak ditugu, eta ez ditugu ahaztuko. Baina egoera berri batean gaude; horregatik defendatzen dugu presoak hurbiltzea eta preso gaixoak askatzea. Biktimak ezin dira ahaztu, baina horrek ezin du baldintzatu gizartearen etorkizuna. Gure nahia Euskadiko politikan ezker-eskuin diskurtso bat irekitzea da, eta marra ez dadila egon abertzaleen eta ez-abertzaleen artean.

Araban batzarkide zinenean eraman al zenuen bizkartzainik?

Ez, orduan ez. Geroago bai, Laudioko Udalean zinegotzi izan nintzenean eraman nuen bizkartzaina, urtebetez edo. 2002an eman nuen dimisioa]]>
<![CDATA[Behin-behinekoa ala egiturazkoa?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1948/021/001/2021-05-09/behin_behinekoa_ala_egiturazkoa.htm Sun, 09 May 2021 00:00:00 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1948/021/001/2021-05-09/behin_behinekoa_ala_egiturazkoa.htm
Aernnova eta ITP Castingen egoera ekonomikoa ez zen berdina, baina deigarria da kasu bakoitzean epaileek zer argazki egiten dioten sektoreari. Aernnovakoan diote erregulazioaren arrazoia, «frogatua gelditu denez», egiturazkoa dela, eta «zeharka bakarrik izan da indartua» pandemiarengatik. Kasu horretan, zehazten dute enpresa 2014tik ari zela ekoizpena gutxitzen. ITPri dagokionez, berriz, kaleratzeak erabaki neurrigabea direla diote, eta enpresak aurkezturiko arrazoiak «ez direla ekonomiko-produktibo estrukturalak. Eta, izatekotan, martxoaren 20tik aurrera liratekeela».

ITP Castingeko ebazpenean, epaileek gehitu dute egiturazko edo behin-behineko krisia den zehaztea ez dela «garrantzitsua»; pandemiaren legediaren arabera, egoera guztiak «behin-behinekoak» izango baitira, «pandemiatik kanpo dagoen tesitura batean ematen direnak izan ezik». Beraz, arrazoiak egiturazkoak edo pandemiak eragindakoak diren argi uztea kontakizunaren gudatik haratago doan zerbait da, horren arabera aplika baitaiteke Espainiako Gobernuak pandemiak eragindako arrazoiengatik eginiko kaleratzeak debekatzeko onarturiko araudia.

Epaileak, beharturiko igarle

ITP Aeroren eta Aernnovaren kasuan, abokatuek epaiketan azaldu zuten komeriak pandemiaren aurretik zetozela. Orokortzea inoiz ez da ona, baina horrek talka egiten du Hegan aeronautika euskal klusterrak 2019an sektorearen inguruan eginiko analisiarekin. Haren arabera, pandemiaren arrastorik ere ez zegoenean, aeronautikaren euskal enpresen fakturazioa %4 igo behar zen 2020an, eta munduan aire trafikoa urteko %4,5 igo behar zen «hurrengo bi hamarkadetan». Abokatuak etorkizunera begira ere jarri ziren, eta sektoreak 2026ra arte aurrekora itzuliko ez dela dioten JP Morganen eta Deloitteren txosten ustez independenteak aipatu zituzten. Alde horretatik, sindikatuek ere beste iragarpen batzuk hautatu zituzten, IATArena kasurako, eta, haren arabera, aire konpainiek irabaziak izango dituzte berriz 2022. urte amaieran. Horri cherry picking [gereziak biltzea, ingelesez] deitzen zaio ekonomian; alegia, norberaren tesia sendotzen duten frogak bakarrik aukeratzea.

Lan erreformak ere ez die laguntzen epaileei, haren arabera aski baita erregulazioa martxan jartzeko hiru hiruhilekotan aurreko urtean baino irabazi gutxiago izatea, edo hurrengoetan izango direla aurreikustea. Haiek, gainera, ezagutzen dute gerezien teknika; beraz, toga erantzi eta igarle, epidemiologo eta analista ekonomiko janztera behartzen ditu legeak. Alde horretatik, interesgarria da ITP Castingi buruzko bere boz partikularrean Maite Alejandro epaileak idatzitako hausnarketa: «Enplegua babesteko legedia iraupen mugatuko behin-behineko egoera bati aurre egiteko jaio zen, baina dagoeneko ezin da horrela izendatu, aplikatzen hasi zenetik urtebete igaro delako, eta ziurgabetasun egoera handia dago planeta osoan». Alegia, behin-behineko krisi gisa jaiotakoa noiz bilakatzen da egiturazko?

Sindikatuek argi dute, eta kaleratzeak neurri ez hain traumatikoengatik aldatu daitezkeela aldarrikatu dute. Neurri garantistak nahi dituzte, enplegua nola edo hala babestuko dutenak, eta aldi baterako erregulazioak neurri aproposa izan daitezkeela uste dute. Kanpotik ikusita ere, horrelako bideak errazteak logikoa dirudi, hainbat kasutan, epe motzean behintzat, aldi baterako erregulazioak merkeagoak baitira. Esaterako, hala azaldu zuen ELA sindikatuko abokatuak ITP Castingeko epaiketan.

Korapilo zaila da, hari mutur asko dituena, baina askatzea erraztuko luke urtebete pasatuta pandemia behin-behineko edo egiturazko krisia den zehazteak.

EAEko Auzitegi Nagusian, eta aeronautika enpresei dagokienez, 2-1 ari da irabazten behin-behinekoa dela, baina ezin dira langileak eta enpresariak aldagai horren menpe izan. Irizpide garbi batekin testuingurua argitzeak ziurgabetasuna aldenduko luke, eta enpresariek zein langileen ordezkariek argiago ikusiko lukete egoera mahaiaren inguruan esertzean.

Orain erabaki behar dena zera da: nori dagokio irizpide hori legez ezartzea, epaileei edo erakundeei? ]]>
<![CDATA[ITP Aero Castingeko langileek ez dute txalekoa erantziko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2021-05-07/itp_aero_castingeko_langileek_ez_dute_txalekoa_erantziko.htm Fri, 07 May 2021 00:00:00 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2021-05-07/itp_aero_castingeko_langileek_ez_dute_txalekoa_erantziko.htm
Enpresak jakinarazi du ebazpenari helegitea jarriko diola Espainiako Auzitegi Gorenean, eta berriz onartu behar izan dituen langileak ez direla plantetan sartuko. Gizarte Segurantzan inskribatu ditu, eta soldata ordainduko die, baina ez dute lanik egingo. Egoera ikusita, langile batzordeak bilera eskaera bana egingo die zuzendaritzari eta Jaurlaritzari. Aurrenekoei, «epaia osorik» betetzea eskatzeko; eta bigarrenei, betetzera behartu ditzaten: «ITP Aero taldearen salmenta eta bertan parte hartzeko asmoa bultzatzen ari zareten honetan, ez al diezue eskatuko erantzukizunik?».

Goizeko txandan zeuden ITPko hainbat langile kanpora atera ziren lankideak agurtzera: «Irabazi dugu!», «borrokak merezi izan du» eta «laster zaudete barruan» bezalako agurrak izan ziren nagusi. Poza, baina, haserre bilakatu zen enpresari zuzendu zitzaizkionean. Angel Rodriguez langile batzordeko presidenteak egin zituen bozeramaile lanak: «Zuzendaritzak kaleratzeak egiteko bide orri bat zuen, eta prest zegoen horretarako eskura zituen mekanismo guztiak erabiltzeko». Mekanismo horiek ere izendatu zituen: datuen erabilera interesatua, Ertzaintza erabiltzea, langileen arteko liskarra... «Kaleratzeak nahi dituzte, eta ez zaie axola gizartearen gaitzespen orokorra, ezta EAEko instantzia judizial gorenaren epaia ere».

Zuzendaritzak aurkako hiru ebazpen jaso dituela gogoratu zuen: enplegu erregulaziokoa eta udako aldi baterako erregulazioko biak —helegitea barne—. Batzordeak uste du bere tesiak berretsi dituztela epaileek, eta hiru eskaera zehatz egin zizkioten Carlos Alzola ITPko zuzendari nagusiari. Aurrenekoa epaiak betetzea da, eta «iragarritako helegitean atzera egitea». Batzordeak bere esku dituen baliabide guztiak erabiliko ditu hori lortzeko: «Gure lankideak lanpostuan ez sartzeko erabakia mendeku ekintza da. Hausnarturiko erabaki bat kalteturiko familietan zauriak egiten jarraitzeko».

Zigor Aizpeolea LAB sindikatuko delegatuaren aurkako prozesu penala indargabetzea ere eskatu zuen, eta «lanpostuak defendatzeko protesten» inguruan ireki daitezkeen auzibide guztiak. Aizpeoleak ekainaren 24an joan behar du deklaratzera, greba garaian langileak lanera zeramatzan autobus bati ustez kalteak egiteagatik.

Azken eskaera Iratxe Las Hayas zuzendariaren eta Barakaldoko eta Sestaoko lantegietako buruen «berehalako dimisioa» da. Enpleguaren etorkizunagatik eta ITP Aero Castingsen bideragarritasuna bermatzeko eskatu zuten. Batzordearen ustez, ebazpenek eta langile guztiei eragindako kalteak «bermerik gabe» utzi dute zuzendaritza.

Kritika Jaurlaritzari

Langileen iritziko, dena den, «tamalgarriena» Jaurlaritzaren jarrera izan da. «Entzungor egin dio lanpostuen defentsari eta Segurtasun Saila aktibatzera mugatu da». Alde horretatik, galdera egin diote Arantxa Tapia Garapen Ekonomikoko sailburuari: «Epaitegiak kaleratzeak indargabetu dituen honetan, zer gehiago behar duzu ITPn lanpostu guztiak mantentzearen aldeko jarrera izateko?». Azaldu zuenez, 2016-2020 epean enpresak 6,8 milioi euroko diru-laguntza publikoa jaso zituen, eta egun Jaurlaritza Ianean ari da euskal enpresa batek ITP Aero erosi dezan. Azkenik, eskerrak eman zizkieten borrokan lagundu dieten elkarteei, alderdi politikoei eta, bereziki, beste enpresa batzuetako batzordeei. ]]>
<![CDATA[ITP Castingeko langileek ez dute amore emango epaia «osorik» bete arte]]> https://www.berria.eus/albisteak/197299/itp_castingeko_langileek_ez_dute_amore_emango_epaia_osorik_bete_arte.htm Thu, 06 May 2021 17:40:02 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/albisteak/197299/itp_castingeko_langileek_ez_dute_amore_emango_epaia_osorik_bete_arte.htm Kritika Jaurlaritzari

Langileen ustez «tamalgarriena» Jaurlaritzaren jarrera izan da. «Entzungor egin dio lanpostuen defentsari eta Segurtasun saila aktibatzera mugatu da». Zentzu horretan, galdera luzatu diote Arantxa Tapia Garapen ekonomiko sailburuari: «Epaitegiak kaleratzeak indargabetu dituen honetan, zer gehiago behar duzu PCB-ITPn lanpostu guztiak mantentzearen aldeko jarrera izateko?». Gogoratu dute 2016- eta 2020 urteen artean enpresak 6,8 milioi euroko diru laguntza publikoak jaso zituela, eta egun Jaurlaritza Ianean ari da euskal enpresa batek ITP Aero erosi dezan. Era berean eskerrak eman zizkieten borrokan elkartasuna adierazi dieten, elkarte, alderdi politikoa eta langile batzordeei.]]>
<![CDATA[ITP Aero Castingeko 87 kaleratzeak baliogabetu ditu EAEko Auzitegi Nagusiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2021-05-05/itp_aero_castingeko_87_kaleratzeak_baliogabetu_ditu_eaeko_auzitegi_nagusiak.htm Wed, 05 May 2021 00:00:00 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2021-05-05/itp_aero_castingeko_87_kaleratzeak_baliogabetu_ditu_eaeko_auzitegi_nagusiak.htm
ITP Aero Castingeko erregulazioaren hurrengo partida Espainiako Auzitegi Gorenean jokatuko da, enpresak helegitea jarriko duela jakinarazi baitu. Bitartean, erregulazioko 87 langileak eta diziplina arrazoiengatik behin-behinean kaleraturik zeuden beste hiru Sestaoko eta Barakaldoko (Bizkaia) plantetara itzuliko dira aurki. Horrez gain, urtarrilaren 7az geroztik, hots, neurria indarrean sartu zenetik kobratu gabe dituzten soldatak jasoko dituzte.

Apirilaren 27an eginiko epaiketan, langile batzordeko sindikatuetako (CCOO, LAB, UGT eta LAB) abokatuek hiru salaketa egin zituzten erregulazioa indargabetu zedila eskatzeko: fede txarra negoziazioan; kaleratuen aukeraketa ez zela objektiboa, hau da, enpresak irizpide propioen arabera erabaki zuela nor kaleratu eta nor ez; eta, azkenik, koronabirusak zuzenean eragindako arrazoiengatik kaleratzeko debekua. Lehen bi salaketen zantzurik ez dute ikusi epaileek; hirugarrenean, aldiz, arrazoia eman diete.

Ezusteko ebazpena izan da, iragan astean sala berak ontzat eman baitzuen Aernnova Aeroestructuras Alavako erregulazioa, eta hura ere aeronautika sektoreko enpresa da. Bi auzi, baina, inoiz ez dira berdinak, denek dituzte ñabardura propioak, eta kasu honetan, epaileen iritziz, ITP Aero Castingek erregulazioa egiteko arrazoien oinarria «ez da ekonomiko-produktibo estrukturala», pandemiak eragindako behin-behineko egoerarena baizik. Aernnovaren ebazpenean, aldiz, epaileek argi zioten aeronautikaren krisia estrukturala dela. Ez da ñabardura txikia, hori baita, azken finean, sektoreak duen eztabaida, eta ebazpenak baldintzatzera irits daiteke.

Epaileek puntu horren azalpen luze zabala ematen dute ebazpenean. Diotenez, egia da iazko azaroaren aurreko hiru hiruhilekoetan ITP Aerok ekoizpen jaitsiera izan zuela, baina hiru horietako azken biak ezin dira kontuan hartu, «pandemiarekin eta hark eragindako egoerarekin bat egiten dutelako», eta 2020ko lehen hiruhilekoa aurrekoak baino hobea izan zen. Horiek hala, zaila iruditzen zaie onartzea zenbaki gorriko hiru hiruhileko egon zirela jarraian, eta, ondorioz, «harturiko neurriak neurrigabeak» direla, eta ez dela onargarria «lantaldearen bosten bat kaleratzea salmenta datu horiekin».

Testuinguru horretan gogoratu dute Espainiako Gobernuaren iazko irailaren 29ko lege dekretuak mugatu egiten duela enpresek COVID-19arengatik kontratuak eteteko dituzten aukerak, eta, epaileen iritziz, enpresak ez du eman «pandemiarekin harremanik ez duen arrazoirik». Maite Alejandro epailea, baina, ez da iritzi berekoa, eta harena da boz partikularra. Haren ustez, kaleratze bidegabea ebatzi beharko litzateke. Izan ere, erregulazioa egiteko arrazoi ekonomiko nahikoa ez egon arren, COVID-19arengatik kaleratzeko debekua «ezin da modu orokorrean erabili», batez ere enpresaren iraupena jokoan egon badaiteke.

Sindikatuak, pozik

Sindikatuek ontzat jo dute ebazpena. CCOOk, esaterako, batzordean gehiengoa duen sindikatuak, «langileen konpromisoa eta borrokarako grina» goratu du. LABek, berriz, Jaurlaritzari eskatu dio ITPri exiji diezaiola helegiterik ez jartzeko, eta erakundeak gatazkan izandako jarrera kritikatu du: «Zera besterik ez du egin: Ertzaintza bidali langileak egurtzera eta guztiz zilegi zen lan borroka bat kriminalizatzera». ELAk langileen borroka txalotu du, eta eginiko greba mugagabea goratu —hilabete iraun zuen grebak—. UGTren iritziz, azkenik, «justizia egin da».]]>
<![CDATA[ITP Aero Castingeko 87 kaleratzeak baliogabetu ditu EAEko Auzitegi Nagusiak]]> https://www.berria.eus/albisteak/197194/itp_aero_castingeko_87_kaleratzeak_baliogabetu_ditu_eaeko_auzitegi_nagusiak.htm Tue, 04 May 2021 09:19:24 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/albisteak/197194/itp_aero_castingeko_87_kaleratzeak_baliogabetu_ditu_eaeko_auzitegi_nagusiak.htm Apirilaren 27an eginiko epaiketan langile batzordeko sindikatuetako (CCOO, LAB, UGT eta LAB) abokatuek hiru salaketa egin zituzten erregulazioa indargabetu zedin eskatzeko: fede txarra zegoela negoziazioan; kaleratuen aukeraketa ez zela objektiboa, alegia enpresak irizpide propioen arabera erabaki zuela nor kaleratu eta nor ez;eta, azkenik, koronabirusak zuzenean eragindako arrazoiengatik kaleratzeko debekua. Lehen bien zantzurik ez dute ikusi epaileek; hirugarrenean, aldiz, arrazoia eman diete. Ezusteko ebazpena izan da, iragan astean sala berak ontzat eman baitzuen Aernnova Aeroestructuras Alavako erregulazioa, eta hura ere aeronautikako enpresa da. Bi auzi, baina, inoiz ez dira berdinak; denek dituzte ñabardura propioak, eta, oraingoan, epaileen iritziz, ITP Aero Castingek erregulazioa egiteko arrazoien oinarria «ez da ekonomiko-produktibo estrukturala», pandemiak eragindako behin-behineko egoerarena baizik. Aernnovaren ebazpenean, aldiz, epaileek argi zioten aeronautikaren krisia estrukturala dela. Ez da ñabardura itxikia, hori baita azken finean sektoreak duen eztabaida, eta ebazpenak baldintzatu ere egin ditzake. Epaileek puntu horren azalpen luze zabala ematen dute ebazpenean. Epaileek diote egia dela iazko azaroaren aurreko hiru hiruhilekoetan ITP Aerok ekoizpen jaitsiera izan zuela, baina hiru horietako azken biak ezin direla kontuan hartu, «pandemiarekin eta hark eragindako egoerarekin bat egiten dutelako», eta 2020ko lehen hiruhilekoa aurrekoak baino hobea izan zela. Gauzak hala, zaila iruditzen zaie onartzea zenbaki gorriko hiruhilekoak egon direla jarraian, eta, ondorioz, «harturiko neurriak neurrigabeak dira», eta ez da onargarria «lantaldearen bosten bat kaleratzea salmenta datu horiekin».
Jokaleku horretan, gogoratu dute Espainiako Gobernuaren irailaren 29ko lege dekretuak mugatu egiten dituela enpresek COVID-19arengatik kontratuak eteteko dituzten aukerak, eta epaileen iritziz enpresak ez du argudiatu «pandemiarekin harremanik ez duten arrazoirik». Maite Alejandro epailea, baina, ez da iritzi berekoa, eta harena da boz partikularra. Haren ustez, kaleratze bidegabea ebatzi beharko litzateke. Izan ere, erregulazioa egiteko arrazoi ekonomiko nahikoa ez egon arren, COVID-19arengatik kaleratzearen debekua «ezin da modu orokorrean erabili», batez ere enpresaren iraupena jokoan egon daitekeenean. Sindikatuak, pozik Sindikatuek ebazpenaren balorazio positiboa egin dute. CCOOk, esaterako-hark du gehiengoa batzordean-, «langileen konpromisoa eta borrokarako grina» goratu du. LABek, berriz, Jaurlaritzari eskatu dio ITPri exiji diezaiola helegiterik ez jartzeko, eta erakundeak gatazkan izandako jarrera kritikatu du: «Egin duen gauza bakarra Ertzaintza bidaltzea izan da langileak egurtzera eta guztiz zilegia zen lan borroka bat kriminalitzera». ELAk langileen borroka txalotu du, eta eginiko greba mugagabea goratu du -hilabeteko greba izan zen-. UGTren iritziz, azkenik, «justizia egin da». ]]>
<![CDATA[Eroskik 20 milioi euro inbertitu ditu elikagai freskoen biltegi berrian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1846/011/001/2021-05-04/eroskik_20_milioi_euro_inbertitu_ditu_elikagai_freskoen_biltegi_berrian.htm Tue, 04 May 2021 00:00:00 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1846/011/001/2021-05-04/eroskik_20_milioi_euro_inbertitu_ditu_elikagai_freskoen_biltegi_berrian.htm
Eroskik atzo inauguratu zuen nasa, eta Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria gonbidatu zuen. Bertan egon ziren, besteak beste, Arantxa Tapia Garapen Ekonomiko sailburua eta Gorka Urtaran Gasteizko alkatea ere. Urkulluk Eroskiren «ausardia» txalotu zuen, COVID-19ak eragindako krisiaren eraginpean egon arren tamaina horretako inbertsioa egin duelako. Era berean, kooperatibak iaz izandako urte oparoa goratu zuen: «Urte positiboa izan zen Eroskirentzat: salmentak igo zituen; lanpostu berriak sortu zituen; gertuko hornitzaileei gehiago erosi zien; digitalizazioan pausoak eman zituen; eta denda propio gehiago ireki zituen».

Etxeko lanak ondo eginda joan zen lehendakaria, Eroskik emandako datuekin bat datozelako. Iaz %2,1 igo ziren Eroskiren salmentak, eta elikagaietan nabaritu zuen gorakada handiena: %9. Ostalaritza itxita egotearen eraginez, herritarrek jaki gehiago erosi zituzten. Euskal Herrian eta Espainiako iparraldean, 0,3 handitu zuen merkatu kuota, %13,3raino. Bestalde, ekoizle txikiei erositako produktuen kopurua %13 handitu zen.

Agustin Markaide Eroskiko presidenteak egin zituen agintarien cicerone lanak biltegian. Ondoren, hitza hartu zuen, eta kooperatibaren egoerari argazkia atera zion. Mediterraneoko negozioaren erdia Txekiako EP Corporate Group inbertsio funtsari saldu izanaren garrantzia nabarmendu zuen: «Eremu geografiko horretan gure negozioak indartu egingo dira. Gure zorra normaltasun maila batera murriztu da. Ibilbide luze baten azken pausoa da, eta ziklo bat amaitu dugu. Ziklo berri honetan gaitasun handiagoa izango dugu». Eroskik 2019an lortu zuen zorra arintzeko azken akordioa bankuekin, eta bost urtez luzatu zuen orduan 1.540 milioi euro itzultzeko epea.

Urkulluk ere nabarmendu zuen diru kontuak txukuntzeko bidean Eroskik eginiko lana, eta egoera berriak eman dion arnasa: «Azken urteetan zor gehien kitatu duen estatuko enpresa da. Duela hamar urte hasitako berregituraketa finantzarioa bukatu du. Gainera, arrakastaz garatzen ari da on-line salmentak handitzeko prozesua, koronabirusaren krisiak bizkortu duena».]]>
<![CDATA[ITP Castingseko langile bat salatu dute greba garaiko istiluengatik]]> https://www.berria.eus/albisteak/197138/itp_castingseko_langile_bat_salatu_dute_greba_garaiko_istiluengatik.htm Mon, 03 May 2021 10:19:55 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/albisteak/197138/itp_castingseko_langile_bat_salatu_dute_greba_garaiko_istiluengatik.htm <![CDATA[Telelanaren tranpa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1922/020/002/2021-05-02/telelanaren_tranpa.htm Sun, 02 May 2021 00:00:00 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1922/020/002/2021-05-02/telelanaren_tranpa.htm
Argi gorri bat pizten ari da ikusi nahi duenarentzat. Espainiako Lan Ministerioak arrisku psikosozialak detektatu eta salatzeko irizpide berri batzuk ezarri dizkie lan ikuskatzaileei. Iragan apirilaren 14an sartu ziren indarrean, eta lan araudiaren urraketak aurkitzeko eremua zabaldu diete. Isunak ere aurreikusten dira, 40.000 eurorainokoak. Beste tankera batzuetako lan gaitzekin ikusi da ikuskaritzak zorroztea ez dela konponbide magikoa, eragin eremu mugatua dutelako, baina deigarria da lan agintaritzak arrisku psikosozialetan arreta jartzea.

Arrisku psikosozialek aurpegi asko dituzte: jazarpen moral edota sexuala areagotzea, lan erritmoak gogortzea, langileak bakartzea... Eta beste hainbat ondorio: antsietatea, estresa, gaitz psikologikoak... Patroi bat markatzea ez da erraza, esparru publikoan zein pribatuan gertatzen direlako, baina sindikatuak eta Osalan bat datoz bi ohiko aldagai nabarmentzean: batetik, emakumeek maizago jasaten dituzte, eta, bestetik, arrisku handiagoa dago zenbat eta lan prekarioagoa izan. Beldurra aspaldikoa da, baina koronabirusak areagotu egin du mehatxua, eta pandemiak lan munduan eragindako aldaketetako asko luzerako iritsi dira.

Soldatapeko edo autonomo?

Etxetik lan egiteko aukera da aldaketa nabarmenetako bat: telelana, alegia. Alde positiboak ukaezinak dira: COVID-19aren zabalkundea murrizteko erreminta baliagarria da, eta langile askori lanerako joan-etorria arindu eta merkatu die. Baina ez da idealizatu behar. Telelanaren irudi bukolikoa balio erantsi handiko eta soldata oneko lanpostu liberalei lotuta doa: ingeniariak, arkitektoak, etxean lanerako gela bat eduki dezaketenak... Baina pandemiak langile prekarioak ere etxera bidali ditu, eta, orain, 1.000 euro irabazten dituzten telefonistek edo komertzialek etxeko sukaldeko mahaitik dihardute.

Era berean, pandemiak telelangile eredu berri bat sortu du: etxera bidalitako langile finkoa. Lantegi fisikoko baldintzak etxean mantentzen dituzte behargin horiek, baina ez da ahaztu behar pandemiaren aurretik etxetik lan egiten zuten gehienak autonomoak zirela, eta hor datza arriskua, enpresa askok orain ikusi dezaketelako soldatapekoek egiten duten lana autonomoen bitartez bete dezaketela. Esan gabe doa egoitza fisiko baten alokairua ez ordaintzea goxoki erakargarria dela enpresentzat.

Telelanak, baina, arrisku gehiago ditu. Lantokiaren eta etxearen arteko banaketa fisikoak deskonektatzen laguntzen du, eta zehaztasun handiagoz ezartzen da lan egunaren hasiera eta amaiera: lankideak etxera badoaz, zu haiekin. Etxean, aldiz, errazagoa da eternizatzea, eta horrenbestez eguna luzatzea. Telelanak, halaber, langileen atomizazioa dakar: lantaldearen babesetik urrundu eta bakartu egiten du. «Beti konektatuta eta bakarrik dagoen jendetza bat» osatzen dute telelangile horiek, Remedios Zafra filosofoak El entusiasmo saiakeran deskribatu dituen bezala. Ondorioz, langileen arteko elkartasuna lausotzen da, zailagoa da eskubideen alde borrokak ehuntzea eta sendotzea, eta lan arazo kolektiboak arazo pertsonal eta indibidual bilakatzen dira. Jazarpena edo tratu desegokia jasan eta ematea ere errazagoa da: bideodei bat izan daiteke boterekeriaren lekuko bakarra.

Etxetik jarduteak zaintza orduak ere areagotzen ditu. Adinekoen eta umeen zaintza amaiezina delako berez, eta telelanean diharduenak zama handiagoa hartzeko arriskua du: etxean denbora gehiago igarotzen duenak gehiago zainduko du. Eta, jardunaldi murriztuekin gertatzen den bezala, emakumeak nagusi dira telelanera igarotako lanpostu prekarioetan. Harekin datoz lanaldi bikoitza gogortzea, kontziliazioaren balizko oreka haustea, eta gaitz psikosozialak areagotzea. Eta etxea lantokia denean, zer da lan gaixotasuna? Nola ezberdindu zerk eragin duen antsietatea edo estresa? Hori erabaki behar duen mutualitateak zer esango du? Serio hartzen badute, lan ikuskariei ez zaie lanik faltako. ]]>
<![CDATA[Greba orokorra eta «ezkerreko atea», sistema aldaketarako]]> https://www.berria.eus/albisteak/197088/greba_orokorra_eta_ezkerreko_atea_sistema_aldaketarako.htm Sat, 01 May 2021 20:34:37 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/albisteak/197088/greba_orokorra_eta_ezkerreko_atea_sistema_aldaketarako.htm Sindikatu eta eragileen deialdi bateratuak langileen eskubideen alde egin du Baionan ELAk hegoaldeko lau hiriburuetan antolatu ditu manifestazioak. Mitxel Lakuntza idazkari nagusiak Bilbon hartu du hitza. Jendetza batu da Kale Nagusian, eta itxiera perimetralak ezarritako mugak kontuan hartuta, antolatzaileak pozik egoteko moduan dira. Bere hitzaldian Lakuntzak «aldaketak egiteko»garai dela aldarrikatu du Maiatzaren Lehenean, 2008ko krisiko formulak errepikatu ez daitezen, eta ELAk «ezkerreko atea»joko duela: «Eskubide gehiago, murrizketa gutxiago dioen atea». Erreforma fiskala ezinbestekoa dela aldarrikatu du, «krisi honen faktura zeinek ordainduko duen baitago jokoan. Gehien dutenek gehiago ordaindu behar dute». Europako funtsak ere aipatu ditu, haien «opakotasuna»eta «isilpekotasuna" salatuz: «Albiste onak balira ez lituzkete ezkutatuko». EAJri eta EH Bilduri duela hilabete eginiko mezu bera bidali die: «Ez gaitzazue Madrilen saldu». Espainiako Gobernuarekin izan daitezkeen sindikatuak bi marra gorri dituela azaldu du: «Batetik ez dugu onartuko eragozpenik gure hitzarmenak bertan, Euskal Herrian, negoziatzeko. Euskal hitzarmenak hobeak badira ez da kasualitatea. Eta, bestetik, kaleratze kolektiboak ditugu, ez da onargarria enpresek jendea hain erraz botatzea». → Irakurri gehiago: Iruñean, UGT eta CCOO elkarrekin manifestatu dira Betetzeko ordua da lelopean]]> <![CDATA[Aernnovako 82 kaleratzeak legezkotzat jo ditu epaitegiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/013/001/2021-04-30/aernnovako_82_kaleratzeak_legezkotzat_jo_ditu_epaitegiak.htm Fri, 30 Apr 2021 00:00:00 +0200 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1879/013/001/2021-04-30/aernnovako_82_kaleratzeak_legezkotzat_jo_ditu_epaitegiak.htm
Gizarte arloko salako hiru epaileen iritziz, Aernnovak Berantevillan (Araba) duen plantako espedientea «legezkoa» da, eta ez da ageri sindikatuek salaturiko arau hausterik. Aho batez hartu dute erabakia. Iritzi diote erregulazioaren prozesuko pauso guztiak zuzen eman direla, ez dela fede txarrik egon negoziazioan, eta kaleraturikoen aukeraketa arrazoi objektiboen araberakoa izan dela.

Erregulazioa «arrazoi produktibo estrukturalengatik» dela ebatzi dute, halaber; alegia, ez dela COVID-19aren krisiak eragindakoa, eta enpresaren arazoak 2014an hasi zirela. Ñabardura hori oso garrantzitsua da, Espainiako Gobernuak debekatu egin baitzuen pandemiaren eraginarengatik langileak kaleratzea. Sindikatuek erregulazioa bertan behera uztea eskatu zuten, eta hor oinarritzen ziren haien itxaropenetako asko. Atzokoa ez da albiste ona auzitegien bidean murgilduta dauden hegazkingintzako beste enpresetako langile batzordeentzat, oinarrian dagoen auzietako bat baita sektoreko krisia behin-behinekoa den ala ez.

Epaileek onartu dute erregulazioak «zoritxarreko lan sakrifizioa» eragingo duela, baina, beste urraketarik ezean, ezin dutela kontrol neurri gehiago aplikatu. Aldi berean, ukatu egin dute Aernnova «talde patologiko bat» dela. Beraz, ezin da multzo osora jo Berantevillako plantan harturiko neurrien kaltea banatzeko.

Helegitea jarriko dute

Kaleratzeen epaibidea, baina, ez da amaitu. Salatzaileek helegitea jartzeko eskubidea dute, eta ELA sindikatuak dagoeneko jakinarazi du pauso hori emango duela, haren ustez erregulazioa bertan behera uzteko argudioak hor daudelako oraindik. Hura da langile batzordean delegatu gehien duen sindikatua, eta presidentea ere ELAkoa da. Hurrengo instantzia Espainiako Auzitegi Gorena da. Halako kasuetan, sei hilabete inguruko epea igaro ohi da hurrengo epaiketa hasi arte.

Sindikatuaren ustez, epaitegiak bere egin ditu enpresaren argudioak, eta ez du kontuan hartu 2019an, pandemia aurreko azken urtean, Aernnova taldeak 38 milioi euroko irabaziak izan zituela. «Onartezintzat» jo du horrelako enpresa batek, «patrikak diru publikoz bete dituena», epaitegiengandik kontrol zorrotzik jaso ez izana lantaldean doikuntzak egiteko garaian, eta, aldiz, kaleratzeak abian jarri dituenean, epaileek legediaren interpretazio malgua egin izana.]]>