<![CDATA[Imanol Magro Eizmendi | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 08 Dec 2019 09:30:52 +0100 hourly 1 <![CDATA[Imanol Magro Eizmendi | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[FVEM:«Lan ituna ona da, bai enpresarientzat eta bai langileentzat ere»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/015/001/2019-12-05/fvemlan_ituna_ona_da_bai_enpresarientzat_eta_bai_langileentzat_ere.htm Thu, 05 Dec 2019 00:00:00 +0100 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1891/015/001/2019-12-05/fvemlan_ituna_ona_da_bai_enpresarientzat_eta_bai_langileentzat_ere.htm
Sindikatuek aurretik egin bezala, patronalak lan hitzarmenaren eta negoziazioen inguruko balorazioa egin zuen. Gustura daude lorturikoarekin, baita iraupenarekin ere. «Hiru urterako sinatu dugu, hasieran hitz egindakoa baino pixka bat luzeagoa. Horrek epe ertaineko erabakiak hartzen lagunduko digu», aurreratu zuen. 58.000 langileri eragiten dien lan hitzarmena da, eta FVEMen arabera, sektoreko lanpostu bakoitzak beste hiru sortzen ditu zeharka.

Hitzarmenaren negoziazioak oso luzeak izan dira; 39 bilera guztira aro ezberdinetan. Horietatik zortzi, azaroan, eta udazkenerako zortzi greba egun mahai gainean zeudenean. Greba aurreko azken bileran, baina, egoera aldatu egin zen. «Sindikatuek maiatzaren 10eko plataforma bateratu [lau sindikatuek elkarrekin negoziatzea erabaki zuten] onartezina alboratu zutelako izan da posible akordioa. Horrek jarrerak gerturatzeko bidea eman du». Alde horretatik, FVEMeko buruak hainbat enpresarik jasandako «intimidazioa» gaitzetsi zuen.

Esan zuen ELAk ere hitzarmena sinatzea nahiko lukeela, baina haren falta ez dela traba izango jarrerak bateratzeko. «Ez da ezer berria, 1994az geroztik ez du hitzarmenik sinatu. Proposamen batzuk jarri genituen mahai gainean, eta sinatzea espero genuen, baina ez da hala izan». ELAk, herenegun, Lan Harremanen Kontseilutik kanpo beste sindikatuekin bildu izana egotzi zion FVEMi. Gilek ez zuen ukatu. «Sindikatu guztiekin izan ditugu harremanak, baita ELArekin ere. Aurtengo bost eguneko lehen grebaren ondoren [maiatzaren 23tik aurrera] izan ziren».

FVEMek hitzarmenaren puntu batzuk xehatu zituen, eta, besteak beste, ABLE aldi baterako lan enpresak erabiltzeko askatasunaren garrantzia nabarmendu zuen, «gure enpresariek horrela eskatu zigutelako». Soldatak eguneratu egin direla zehaztu zuen, baina atzerapenak ez direla ordainduko. Subrogazioa ere kontu «eztabaidagarria» izan zela onartu zuen, eta mantenura zabaltzea berritasuna dela.

Akordioa «beste lurralde» batzuetara zabaltzeko aukera aipatu zuen Gilek, eta Arabari buruz galdetu zioten. Akordioak Arabako ituna erraztu dezake? «Nahiago genuke hala balitz. Bizilagun ditugu, eta harreman ona dugu, baina ezin dugu haien ahotik hitz egin».]]>
<![CDATA[FVEM: «Sindikatuek maiatzaren 10eko plataforma alboratu zutelako izan da posible ituna»]]> https://www.berria.eus/albisteak/174671/fvem_sindikatuek_maiatzaren_10eko_plataforma_alboratu_zutelako_izan_da_posible_ituna.htm Wed, 04 Dec 2019 13:17:38 +0100 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/albisteak/174671/fvem_sindikatuek_maiatzaren_10eko_plataforma_alboratu_zutelako_izan_da_posible_ituna.htm <![CDATA[ELAk salatu du Bizkaiko metalgintzako patronalarekin bildu zirela beste sindikatuak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2019-12-04/elak_salatu_du_bizkaiko_metalgintzako_patronalarekin_bildu_zirela_beste_sindikatuak.htm Wed, 04 Dec 2019 00:00:00 +0100 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2019-12-04/elak_salatu_du_bizkaiko_metalgintzako_patronalarekin_bildu_zirela_beste_sindikatuak.htm
«Ez nuke traizio hitza erabiliko», zehaztu zuen atzo Roberto Etxeberria ELAko ordezkariak. Etxeberria eta Mikel Bilbao negoziazio mahaian egon diren sindikatuaren arduradunetako bi dira, eta euren bertsioa eman zuten atzo. Traizioa ez, baina «pena» bai. «Azaroaren 26ko bileran aurreneko aldiz irakurri genuen patronalaren eskaintza berria, eta bertan jabetu ginen aurretik bilduak zirela beste sindikatuekin». ELAren ustez, «negoziazio» horiek erabakigarriak izan ziren sindikatuen arteko batasuna «hausteko», eta orduan hasi ziren eskakizunak murrizten FVEMekin akordioa lortu arte.

ELAren ustez, aukera historiko bat galdu da. Grebek eta langileen borrokak negoziazioak berpiztu zituzten —2011n amaitu zen aurreko hitzarmena—, eta maiatzaren 10ean bultzada handia jaso zuten negoziazio mahaiko lau sindikatuen akordioarekin. Azaroko bilerak erabakigarriak izan dira akordioan, baina, haien aurretik, urriaren 15eko bileran, ELAk hamar eguneko greba deialdia eskaini zien beste sindikatuei —azaroaren 25etik abenduaren 5era—; azkenean, zortzikoa egitea erabaki zuten. Bilera erronda hasi eta iragan astean, lehen greba egunaren bezperan, CCOOk, LABek eta UGTk aurreakordioa adostu zuten FVEMekin. ELAren ustez, lorturiko baldintzak «batasun sindikalean adosturikoak baino okerragoak dira».

Zeintzuk dira, bada, ELAk onartu ez dituen baldintza horiek? Sindikatuko negoziatzaileek hainbat arrazoi eman zituzten. ELArentzat aurrerapena egon da tauletako soldata igoeretan, baina ezinbestekoa ikusten du Bizkaian gutxienekotik gorako soldatak dituzten langileen egoera «argitzea». Soldatekin batera, negoziazio horrek izan duen talka handia zerbitzu kontratuen subrogazioa izan da, eta, ELAren ustez, egin diren hobekuntzak ez dira nahikoa. Kontratu publikoetan eta mantentze lanetako azpikontratetan egongo da bakarrik, eta sei hilabeteko antzinatasuna duten langileentzat. Horrek, «lan bizitzari egonkortasuna emango liokeen eskubiderik gabe» uzten ditu lankiderik «prekarioenak». Besteak beste, telefonista, banatzaile eta biltegietako langileak dira.

Lanaldi murrizketarik ez

ELAren ustez, hitzarmenak duen gabezia handienetako bat da ez diotela mugarik jarri ABLE aldi baterako lan enpresen erabilerari. Sindikatuen lehen eskaintzan, salbuespen egoeran bakarrik erabiltzea proposatu zuten, eta inoiz ez hamar egun baino gehiagorako. Puntu garrantzitsua da, sektorean oso ohikoa baita behin-behineko langileak ABLE bitartez kontratatzea.

Lan hitzarmen berriak, bestalde, ELAren arabera, ez du eduki positibo berririk ez lan osasunean, ezta genero berdintasunaren arloan ere. Lanaldi murrizketarik ere ez du jasotzen. Azkenik, hitzarmenean lan erreformen aurretikoa den ez-aplikazio klausula bat sartu dute, beharrezko arbitrajea ahalbidetuko lukeena, eta enpresa batzuei hitzartutakoa ez ezartzeko aukera eman diezaiekeena. Horrelakoak onartzearen aurka dago.]]>
<![CDATA[ELAk salatu du beste sindikatuak Bizkaiko metalgintzako patronalarekin bildu zirela]]> https://www.berria.eus/albisteak/174629/elak_salatu_du_beste_sindikatuak_bizkaiko_metalgintzako_patronalarekin_bildu_zirela.htm Tue, 03 Dec 2019 13:37:16 +0100 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/albisteak/174629/elak_salatu_du_beste_sindikatuak_bizkaiko_metalgintzako_patronalarekin_bildu_zirela.htm <![CDATA[Metalaren ituna paperean dago]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1909/018/001/2019-12-03/metalaren_ituna_paperean_dago.htm Tue, 03 Dec 2019 00:00:00 +0100 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1909/018/001/2019-12-03/metalaren_ituna_paperean_dago.htm
Tramite burokratiko baten itxura izan zuen atzoko bilerak, baina ezinbestekoa zen lan hitzarmen berria idazten hasteko. «Txikikeriak» baino ez zituzten aldatu, Jose Mari Rojo UGTko ordezkariak azaldu zuenez. Ondo bidean, bi astean egongo da prest behin betiko bertsioa. 50 minutuko bilera egin zuten, eta, ELAren jarrera zein izango zen aurretik jakinda, ez zen ezustekorik egon. Amaieran poz aurpegiak ziren nagusi. Aurreko lan hitzarmena 2011n bukatu zenetik, 39. bilera zen atzokoa, eta aurrerantzean 48.000 gizonek eta 10.000 emakumek lan baldintza berriak izango dituzte.

FVEMeko ordezkariak altxatu ziren lehenbizi. «Akordio hau ez da merkea enpresarientzat, baina ia hiru urteko lasaitasuna izango dugu lan egiteko», azaldu zuen Alfonso Rey patronaleko kudeatzaileak. Lasaitasuna ere aipatu zuen Rojok, UGTko ordezkariak, baina xehetasuna egin zuen: «Lasaitasun teorikoa da, betiere akordioa betetzen bada. Hori espero dugu, baina ikusteko dago». Haren balorazioan, UGTko ordezkariak goratu zuen langile guztiek gutxieneko baldintza komun batzuk izango dituztela.

Iratxe Azkue LABeko ordezkariak «akordio historikotzat» jo zuen, «langileen borrokari» eta «hamar greba egunei» esker «hilda zegoen hitzarmen bat berreskuratu delako». Akordioa sinatzeko arrazoiak izendatu zituen: soldata igoera, subrogazioa, lan osasun hobekuntzak, berdintasun planak ezartzea... Eta «ultraaktibitatea». Zer da ultraaktibitatea? «Oso garrantzitsua da, beste lan itun bat sinatu arte enpresariek ezingo dute alde bakartasunez hau aldatu. Sindikatuen oniritzia behar dute edozein aldaketa egiteko». Luis Mouliaa CCOOko ordezkariak, berriz, berdintasun gaietako lorpenak goratu zituen, eta oso grafikoki deskribatu zuen subrogazioa mantenu langileei ere zabaldu izanaren garrantzia: «Ehunka langile beldurrez zeuden urte amaiera gertu dagoelako. Orain, berriz, lasai egon daitezke, badakitelako lanpostuari eutsiko diotela eta urtarrilaren 1ean lanean segituko dutela».

Negoziazio honekin Euskal Herriko lan gatazka zaharrenetako bat konpondu da, eta baliteke Bizkaiko mugetatik haratago eragina izatea. Sindikatu batzuetako ordezkariek aditzera eman zutenez, hitzarmen honek erraztu dezake Arabako metalgintzan ere ados jartzea. Egun etenda daude negoziazioak. Gipuzkoakorako ere oinarri bat ezar dezaketela uste dute. ]]>
<![CDATA[Metalgintzako aurreakordioa txalotu dute Jaurlaritzak eta Bizkaiko Aldundiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1910/010/001/2019-11-28/metalgintzako_aurreakordioa_txalotu_dute_jaurlaritzak_eta_bizkaiko_aldundiak.htm Thu, 28 Nov 2019 00:00:00 +0100 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1910/010/001/2019-11-28/metalgintzako_aurreakordioa_txalotu_dute_jaurlaritzak_eta_bizkaiko_aldundiak.htm
Patronalak eta sindikatuek astelehen arratsaldean izenpetuko dituzte 50.000 langileren hurrengo hiru urteetako lan baldintzak arautuko dituen hitzarmenaren oinarriak —gero hasiko da erredakzio fasea—. Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapeneko sailburuaren iritziz, «zoriontzekoa» da enpresariak eta sindikatuak gustura gelditu direlako, eta «kalte handiak» eragin dituen «greba gatazkatsu» bat bukatu delako. Bi aldeek «egin beharrekoa» egin dutela gehitu zuen.

Bizkaiko Aldundiak ere begi onez hartu du lurraldeko metalgintzaren akordioa. Unai Rementeria ahaldun nagusiak Batzar Nagusietako osoko bilkuran plazaratu zuen bere poza, eta, izendatu gabe, ELAri mezua bidali zion: «Sindikatu bat kanpoan gelditu da, baina espero dut egoeraz hausnartu dezala, eta hurrengo egunetan akordiora gehitu dadila, horrela lanaren baldintzak eta kalitatea hobetzen direlako».

FVEM metalgintzako sektoreak, berriz, akordioarekin lorturiko «egonkortasuna» eta «lasaitasuna» nabarmendu zituen. «Hemezortzi urte pasatu dira aurreko akordioa onartu zenetik, eta gehiengo sindikalarekin lorturiko akordio honek aukera emango digu Bizkaiarentzako aberastasuna sortzen jarraitzeko», esan zuen Adolfo Rey elkarteko kudeatzaileak. «Albiste ona» dela esan zuen, eta sei hilabetean ia mugitu gabe egon ondoren, sindikatuek euren jarrera «leundu» dutela.

Sindikatuei dagokienez, LABek eta UGTk, azken horrek aho batez, bezperan esanikoak berretsi zituzten sektoreko delegatuekin eginiko batzarretan. LABek «akordio historikotzat» jo zuen, «mobilizazioei eta grebei» esker lorturikoa. Besteak beste, langileek 527 euro gehiago irabaziko dituztela zehaztu zuen bere oharrean, eta tauletatik kanpo daudenek 395 eta 422 euro artean. Sindikatuak nabarmendu zuen lehen aldiz ABLEen erabilera eta subrogazioa sartu direla hitzarmen batean. Azken puntu hori zen gatazkatsuenetako bat. CCOOk gaur eguerdian bozkatuko du, Bilbon duen egoitzan.

ELA: «Gehiago lor zitekeen»

ELA izan zen aurreakordioa onartu ez zuen sindikatu bakarra. Hurrengo egunetan delegatuekin egingo duen batzarrean erabakiko du bere jarrera. «Emaniko aurrerapausoak» goratu zituen atzo Mikel Etxeberria sindikatuko ordezkariak, baina garbi du «gehiago» lor zitekeela: «Nabarmentzekoa da grebei eta mobilizazioei esker lortu dela duela 40 urteko ikuskera zuen patronal bat mugiaraztea. Eta hori lortu da, deiturik zeuden zortzi greba egunei ekin gabe».

ELAk, esaterako, begi onez ikusi du soldaten inguruan lorturiko akordioa, baina Etxeberriak uste du «motz» gelditu direla beste arlo batzuetan. «Subrogazioa sartzea lortu dugu, eta mantenu lanetan aitortzea lorpen bat da, baina beste zerbitzu asko daude: biltegietako langileak, telefonistak... Asko prekarizatuak daudenak, eta uste dugu sar zitezkeela». ABLEei buruz ez dagoela ezer salatu zuen, eta behin-behinekotasunari dagokionez portzentaje hobeak lor zitezkeela iritzi dio. Berdintasun eta lan osasunari buruzko gaietan ere baldintza hobeak nahi zituen ELAk: «Hauek legeak ezartzen dituenak dira, gehiago ez».]]>
<![CDATA[Urtarrilaren 30ean izango da «pentsioak eta bizitza duina» defendatzeko greba orokorra]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2019-11-27/urtarrilaren_30ean_izango_da_pentsioak_eta_bizitza_duina_defendatzeko_greba_orokorra.htm Wed, 27 Nov 2019 00:00:00 +0100 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2019-11-27/urtarrilaren_30ean_izango_da_pentsioak_eta_bizitza_duina_defendatzeko_greba_orokorra.htm
Euskal Herriko Eskubide Sozialen Gutunak urrian egin zuen publiko greba deialdia egiteko asmoa. Hartaz geroztik, erakunde askorekin bilerak egin ditu proposamenak entzun eta atxikimenduak biltzeko. Azken bilera atzo bertan egin zuten, Bilbon, Bolsa eraikinean, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak deituta, eta elkarteko horretako kideek jakinarazi zuten greba eguna.

«Aberastasunaren bidezko banaketa, pentsioen sistema publikoaren defentsa eta eskubide sozialen aitortza ez dira promesekin lortuko; ekintzak beharrezkoak dira pentsioen, eskubide sozialen eta soldaten bitartez bizi baldintza duinak bermatzea nahi badugu». Arantxa Corral pentsiodunen mugimenduko kideak egin zuen mobilizazioaren aldarria, eta zortzi eskaera egin zizkien «Madrilgo, Gasteizko eta Iruñeko gobernuei eta patronalari». Horietako batzuk oso zehatzak dira: 1.080 euroko gutxieneko pentsioa eta 1.200 euroko gutxieneko soldata; 40 urtez kotizatuz gero, kenkaririk gabeko erretiroa; eta lan erreformak eta pentsioen erreformetako neurri murriztaileak ezabatzea.

Greba deialdi ofiziala, dena den, gutuneko kide diren sindikatuek egin dute: ELAk, LABek, ESK-k, Steilasek, Etxaldek, EHNEk eta Hiruk. CNT gehitu zaie, baita Ikasleen sindikatua, Ikasle Ekintza, Ernai eta Eragin ere. Deialdiari «atxikimendu osoa» erakutsi dioten eragile askok egin dute bat grebarekin: Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak, Euskal Herriko mugimendu feministak, Harro LGTBi plataformak, Etxeko Langileen Elkarteak, PAH Bizkaia-Kaleratzerik ez-ek, Argitan-ek, Berri Otxoak bazterketa sozialaren aurkako elkarteak... Atxikimendu bilketa oraindik irekita dago eta zerrenda luzatzea espero dute.

Pentsiodunen efemeridea

Urtarrilaren 30 efemeride borobila da pentsiodunen mugimenduarentzat, 2018ko egun horretan egin baitzuten «pentsio duinen» aldeko lehen mobilizazio handia Bilbon. Hartaz geroztik astelehenero egin dituzte kontzentrazioak, eta baita manifestazio handiak ere ziklikoki, azkenekoa iragan hilaren 16an. Bada, urtarrilaren 30en berriz ere «Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Nafarroako kaleak betetzera» deitu zuen Corralek. Ez zuten mobilizaziorik iragarri Ipar Euskal Herrirako.

Urtarrilekoa azken sei urteetan Euskal Herrian egingo den lehen greba orokorra da. Azkenekoa 2013ko maiatzaren 30ean izan zen. ELA, LAB, ESK, Steilas, EHNE, Hiru eta CNT sindikatuek deitu zuten, eredu sozial eta ekonomiko propioa eskatuz. Greba orokor askoko aroa izan zen hura, zazpi deitu baitzituzten aurreko lau urteetan, horietako hiru 2012an —martxoaren 29an, irailaren 26an eta azaroaren 14an—. Hartaz geroztik egindako lanuzte handiena aurtengo martxoaren 8koa izan da, mugimendu feministak deiturikoa.]]>
<![CDATA[Greba ia saihetsezina da Bizkaiko metalgintzan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2019-11-26/greba_ia_saihetsezina_da_bizkaiko_metalgintzan.htm Tue, 26 Nov 2019 00:00:00 +0100 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2019-11-26/greba_ia_saihetsezina_da_bizkaiko_metalgintzan.htm
Sindikatuak eta Bizkaiko metalgintzako enpresariak lan hitzarmenari buruz ados jartzen ez badira, ez da bilera faltarengatik izango. Atzokoa 2018ko otsailetik elkarrekin eseri diren 33. aldia izan zen, eta gaurkoa azaroko zortzigarren bilera izango da. Bizkaiko metalgintzako azken greba urriaren hasieran izan zen, eta, sindikatuek esan zutenez, haiek hala eskatuta, beste bilera sorta bat hasi zuten azaroan. Sindikatuek euren jarrera «leundu» zutela jakinarazi zuten orduan, eta ABLE aldi baterako enpresen bidez kontrataturiko langileen kontratuaren iraupena pixka bat luzatzea onartu, besteak beste.

Bilerek, baina, fruitu gutxi ekarri dute. Enpresarien ustez, sindikatuek emaniko pausoak oso txikiak dira; sindikatuek, berriz, «milimetrikotzat» jo dituzte FVEMenak. Hori ikusirik, eta azaroko bosgarren bileraren ondoren, sindikatuek zortzi eguneko greba deialdia egin zuten udazkenerako —etzi, etzidamu eta abenduaren 4a, 5a, 12a, 13a, 18a eta 19a—. Deialdi horrek ondorengo bilerak baldintzatu ditu, baina bi aldeek ez diote ukorik egin elkarrizketari. FVEMek askotan eskatu die sindikatuei greba bertan behera uzteko, baina haiek «urrunegi» ikusten dituzte jarrerak.

Atzoko bileran, esaterako, lan osasunari eta berdintasunari buruzko eskakizunak izan zituzten hizpide. Sindikatuek, besteak beste, berdintasun plan negoziatuak eta adostuak eskatu zituzten. Desadostasun puntu nagusiak, baina, ez dira horiek. Kontratuen eguneratzea, behin-behinekotasunaren aurkako neurriak, eta lan karga jakin batzuen kontratuen subrogazioan daude urrunen bi aldeak. Subrogazioari dagokionez, adibidez, FVEMek dio inongo lan hitzarmenetan ez dela agertzen. Enpresariek, hala ere, kontratu publikoetan aplikatzeko aukera jarri dute mahai gainean.

Ikusteko dago gaurkoa azken bilera izango den, edo biharko beste batera deituko duten, egunez egun finkatzen baitituzte hitzorduak, baina bi aldeetako batean pauso erraldoirik ezean, ez da aldaketarik egongo. Lantegietan batzarrak hasiak dituzte greba egunetako nondik norakoak prestatzeko. Sindikatuak ere mobilizazioak pentsatzen hasiak dira, eta gaur biharretan emango dituzte ezagutzera. Bizkaiko metalgintzakoa da Euskal Herriko sektore pribatuko itunik handiena, eta 50.000 langileri eragiten die. 2011z geroztik eguneratu gabe dago.

Sindikatuen aldeko epaia

EAEko Auzitegi Nagusiak arrazoia eman dio ELA sindikatuari, eta gehiegizkotzat jo ditu Jaurlaritzako Lan Sailak Bizkaiko metalgintzak aurten eginiko lehen bost eguneko grebarako —maiatzaren 23a eta ekainaren 6a, 7a, 20a eta 21a— ezarritako gutxieneko zerbitzuak. Sindikatuak, horrenbestez, eta udazkeneko zortzi greba egunei begira, publikoki eskatu dio Jaurlaritzari ez dezala gutxieneko zerbitzurik ezarri.

ELAk, ohar bidez azaldu zuenez, eskaera bera egin zuen urriko greba deialdirako —irailaren 30a eta urriaren 1a, 2a, 3a eta 4a—, eta bere salaketaren epaibidea helegite fasean zegoenez, Jaurlaritzak ez zuen bete. Orain, baina, ebazpena dago. Sindikatuak salatu duenez, Jaurlaritzak ezarritako gutxieneko zerbitzuak «Petronorren eta haren kontraten interesen aldekoak baino ez ziren». Petronor findegia izan arren, hark kontratatzen dituen zerbitzu ugari metalaren lan hitzarmenaren arabera dihardute.]]>
<![CDATA[Azken lerroak idazteko gogoz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1963/010/001/2019-11-24/azken_lerroak_idazteko_gogoz.htm Sun, 24 Nov 2019 00:00:00 +0100 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1963/010/001/2019-11-24/azken_lerroak_idazteko_gogoz.htm
Amamak gizarteari idatzitako eskutitza da Gutun mezulariak antzezlanaren bizkarrezurra osatzen zuten lau eskutitzetako azkena. Etxerat elkarteak Gernikako (Bizkaia) Lizeo antzokian taularatu zuen atzo. «Dispertsioak eragindako hamasei hildakoen memoria eta aitortza aldarrikatzen ari gara, herri honen konponbidean eta elkarbizitzan aurrera joan ahal izateko», azaldu zuten Urtzi Errazkin eta Patricia Velez elkarteko kideek. Momentuz, atzokoa izango da emanaldi bakarra.

Antzokiko 340 eserlekuak bete ziren. Bertan, euskal presoen eta presoak bisitatzera joanda trafiko istripuetan hildakoen senideak bildu ziren; haien alboan, hainbat sindikatu, gizarte erakunde eta alderditako kideak: EAJ (Ainhoa Salterain eta Jesus Lekerikagogeaskoa), EH Bildu (Jon Iñarritu, Julen Arzuaga eta Egoitz Garmendia) eta Elkarrekin Podemos (Pili Zabala eta Eneritz de Madariaga). Kanpoan euria barra-barra bota zuen, errepidera irtetearen arriskuaren metafora makabro gisa. Hasi aurretik, ikusle askok estu besarkatu zuten elkar, kilometro luzeko bideetan elkar topo egiteak josten duen konfiantzarekin.

Hasteko, rapa

Amamak eskutitzak kutxa batean zituen, eta banaka irakurri zituzten. Aurrenekoa, baina, umearena da, Peru Del Hoyo RapPeru-k abesturikoa, Julen Alberdi gitarra jotzailearen doinuan. Fisikari izan nahi duen umeak, «telegarraioa asmatu eta Murtziara lehenago iristeko»; motxilan daraman «zama» noiz kenduko duen galdetzen du errimaz errima, baina ez du erantzunik jasotzen: «Justizia zelan ulertu; ez bazaitut gertu; nik ez dudala bonbarik lehertu; ezin dut ulertu; inozentea banaiz zergatik infantzia didate kendu? kondena niretzat ezarri zutela sarritan ematen du».

Dantzarekin eta musikarekin uztartu zituzten hitzak. Ane Artetxe harpa jotzaileak, eta Kimu txalapartari bikoteak (Sergio Lamuedra eta Julen Laskibar) doinu ederrez jantzi zuten ikuskizuna, eta Maddi Argote dantzariak bi saio eder egin zituen. Bigarren eskutitza alzheimerrak jota dagoen ama batena da, Jon Maia bertsolariak idatzi eta irakurria. Ez duela inoiz ahaztuko promes egiten dio alabari, eta «alzheimerra txarra bada, okerragoa dela amnesia historikoa», esaten dio. Urrun egon arren, «arimarentzat barroterik ez dagoela» gogoratuz agurtzen du alaba.

Irati Jimenez idazlea ageri da hirugarren gutunaren igorle, baina Rita Naveirak irakurri zuen. Izen berezien sorta luze bat errezitatu zuen: «Pilar eta Alfonso, Rosa eta Arantza, Iñaki eta Asier, Atxoni, Jose Mari, Mari Carmen, Ruben, Iñaki, Argi, Sara, Leo, Karmele eta Natividad», 1989an sakabanaketa politika indarrean sartu zenetik espetxetarako joan-etorrian trafiko istripuetan hildakoen izen propioak dira. «Hamasei malko, hamasei muxu, hamasei lokutorio huts...». Horrela deskribatzen du haien hutsunea, biktima izaera aldarrikatzeaz bat.

Laugarren gutuna Enbeitak irakurritakoa izan zen, Mikel Etxaburu Etxerat-eko kideak idatzia. Aurrera begira idatzitakoa da; konponbideak eskatu eta gizartea interpelatzen du. Taularatzen azkenak Iker Lauroba eta Ainhoa Larrañaga izan ziren, Anatomia eta askatasuna kantua abesteko bi ahotsetara. Hura ere etorkizunera begira idatzitakoa. Azken protagonista kinkea da, isiltasunean.]]>
<![CDATA[Sakabanaketaren biktimen aitortza, taula gainera]]> https://www.berria.eus/albisteak/174177/sakabanaketaren_biktimen_aitortza_taula_gainera.htm Sat, 23 Nov 2019 17:57:56 +0100 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/albisteak/174177/sakabanaketaren_biktimen_aitortza_taula_gainera.htm Ikuskizunaren bizkarrezurra lau eskutitzek osatzen dute. Aurrenekoa preso baten alabak idatzitakoa da, bigarrena Alzheimerrak jota dagoen preso baten amak, hirugarrenean euskal presoak bisitatzera joan eta trafiko istripuetan hildakoak omentzen dituzte, eta laugarrena gizarteari zuzendua zaio: «Urruntzea eta dispertsioa eraso krudela dira. Espaniar estatuan dagoen espetxe politika zigorra da senideentzat, presoak maitatzen ditugunak eta haiekin lortura afektiboa mantentzen dugunentzat zuzendua. Sufrimendu hori ezin daiteke mantendu, ez baita justua, ezta humanoa ere. Bidezkoa da hura amaitzeko eskatzea». Onintza Enbeita bertsolariak irakurtzen du azken hori, Mikel Etxaburu Etxerateko kidea idatzita. Hura ez da taula gainean ageri, bai ordea, Peru del Hoyo Rapperu rap abeslaria eta Julen Alberdi gitarra jolea, Jon Maia bertsolaria, Rira Naveira (Irati Jimenez idazleak idatzitako eskutitza irakurriz) eta Iker Lauroba eta Ainhoa Larrañaga abeslariak. Eskutitzen artean Maddi Argotek bi aldiz egin du dantza, eder, Ane Artetxe Arpa jotzailea eta Kimu txalapartari bikotearen (Sergio Lamuedra; Julen Laskibar) doinuan. Ikusleen artean euskal presoen eta presoak bisitatzera joanda trafiko istripuetan hildakoen senideak bildu dira, eta haien alboan EAJ (Ainhoa Salterain eta Jesus Lekerikagogeaskoa), EH Bildu (Jon Iñarritu, Julen Arzuaga era Egoitz Garmendia) eta Elkarrekin-Podemos (Pili Zabala eta Eneritz de Madariaga) alderdietako eta sindikatu zein gizarte erakundeetako kideak.]]> <![CDATA[Sidenorrek trena hartu du]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2019-11-23/sidenorrek_trena_hartu_du.htm Sat, 23 Nov 2019 00:00:00 +0100 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2019-11-23/sidenorrek_trena_hartu_du.htm bloom-ak ekoiztu ahal izateko —zilindro formako zazpi tonako altzairu piezak—. «Altzairu gordina salduko dugun lehen aldia da. Gure ekoizpenaren %99 barra laminatuak dira [barra zilindriko luzeak], eta, orain, barra handia ere eskainiko dugu. Erosleek euren piezak egiteko erabiliko dute altzairua», azaldu zuen atzo Jose Antonio Jainaga Sidenorreko presidenteak.

Altzairua krisian dago Europan, eta Sidenorrek bolante kolpea eman behar duela ikusi du. «Gure ekoizpenaren %70 autogintzarako da, eta orekatu egin nahi dugu. Ondo legoke %50 autogintzara zuzentzea eta %50 beste sektore batzuetara. Horrek ez du esan nahi autogintzara bideratzen duguna murriztu nahi dugula, baizik ekoizpen orokorra handitu nahi dugula». Jainagak garbi utzi zuen oso gai direla egun ekoizten dutena baino gehiago merkaturatzeko, eta 2018an bloom-ekin hasi zirenetik produktu berriaren %90 euskal enpresetan saldu dutela.

Altzairu bloke handiak inguruan errazago saltzearen arrazoia garraio kostuak dira: «Gure sektorean tona bakoitza garraiatzeak 120 euro balio du, eta hori asko da», zehaztu zuen. «Altzairua kanpoan erosten duten inguruko enpresek interes berezia dute gurekin lan egiteko. Garestia da produktua Italia, Alemania edo Txekiatik ekartzea; aldiz, Beasainen (Gipuzkoa) dagoen norbaiti saltzen badiogu, gastu hori desagertu egiten da».

Jainaga ibilbide luzeko enpresaria da, eta ez du alferrikako hitzik esaten; horregatik, bere ereduan Beasain aipatu izana ez zen izan ausazko zerbait. Beasainen CAF baitago, tren enpresa. «Arrakasta handiko enpresa bat da, eta lagunduko digu, ziur nago. Hilabeteak daramatzate gure bloom-ak probatzen, eta, ikuspuntu teknikotik, gustatzen zaizkie. Esaten diguten guztia ona da. Baina prezioaren xehetasuna beti dago hor. Homologazio tekniko batzuk behar ditugu oraindik, baina ohituta gaude, autogintzan ere horrelakoak behar izaten ditugu eta». Energia eolikorako eta gasaren eta petrolioaren sektoreetako bezero potentzialak zein izan daitezkeen ez zuen zehaztu.

Jaurlaritza, fusioaren alde

Makineria berria aurkeztu zuen atzo Sidenorrek, eta Arantxa Tapia Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapenerako sailburua gonbidatu zuen, bertatik bertara ikus zezan. Hark Sidenorren ekimena goratu zuen. «Txalogarria da enpresa batek berrikuntzaren alde apustu egitea. Ekoizpena dibertsifikatu du, ekonomia hobetu dadin itxaron gabe». Jainagaren asmoak, baina, ez dira mugatzen Sidenorren keetara. Joan den astean, siderurgiaren euskal sektore osoa bateratzearen alde agertu zen, eta pauso batzuk emango zituela aurreratu. Tapiaren hitzetan, asmo hori «ez da berria», eta Jaurlaritzak begi onez ikusiko luke.

Onespena emateaz haratago, Jaurlaritzak mugimendu horiek «modu askotara» lagun ditzakeela esan zuen sailburuak, eta «laguntza finantzarioa» txikiena izango litzatekeela argitu. «Fusioak egitean, diru kontuak dira enpresek hobekien lotuta edukitzen dituztenak. Sektoreko lehiakideak oso handiak dira, eta, horregatik, zailtasunak daude hainbat merkatutara joateko. Alde horretatik, bat egitea beharrezkoa dela ikusiko balute, babesa emateko prest geundeke».

Tapiak, baina, sua pixka bat baretu zuen, horri buruz hitz egiteko «goizegi» delakoan, eta horrelako mugimenduek «zailtasun» asko dituztelakoan: «Tentuz ibili behar dute». Jainagak, bat egitea mahai gainean jarri zuenean, ez zituen aipatu altzairu lantegiak bakarrik: euren prozesuan altzairuaren sorrera duten enpresak ere sartu zituen; adibidez, hodiak egiten dituztenak.]]>
<![CDATA[Bidezko kalkuluen bila]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/009/001/2019-11-22/bidezko_kalkuluen_bila.htm Fri, 22 Nov 2019 00:00:00 +0100 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1893/009/001/2019-11-22/bidezko_kalkuluen_bila.htm
Espainiako Auzitegi Konstituzionalak lanaldi partzialeko pentsioak kalkulatzeko aurreko modua baliogabetu zuen iragan uztailean, Europako Batasuneko Justizia Auzitegiak ohartarazi ziolako sistemak «zeharkako sexu diskriminazioa» eragiten zuela. Izan ere, lanaldi partziala duten langileen gehiengo handia emakumezkoak dira; Euskal Herrian, esaterako, %80tik gora dira.

Horiek horrela, Gizarte Segurantzaren Arau Orokorraren artikulu bat aldatzera behartu zuen auzitegiak. Hain zuzen, lanaldi partzialeko langileen erretiro pentsioa kalkulatzeko formulan erabiltzen den koefiziente bat ezabatu zuen.

«Emakume hauek lan eginiko egun bakoitza, egun kotizatu gisa aitortua izateko eskatzen dugu», horrela laburbildu zuen eskaera Ibeas de la Cruzek. «Pentsio miserableez ari gara, eta irizpide hauekin are pobreagoak dira. Kasu batzuetan pentsio hori ere ukatu egin izan zaie». Ez dute lan erraza, Auzitegi Konstituzionalak zehaztu zuelako neurriak ez duela izango atzerako eraginik. Sindikatuan badakite hori, baina eskaeren erantzunak iristen hasi hala, eta, ezezkoak balira, auzitara joateko prest daude.

Kalkulua egiteko modu berria 2019ko abuztuaren 12tik aurrerako kotizazioetan aplikatuko da, eta LABek salatu du horretan ere berandu dabilela Gizarte Segurantza. «Lege hori idazteko epea luzatzen ari da, eta horrek diskriminazioa luzatu egiten du». Pentsio arruntetan data horretatik aurrera aplikatuko da. Ezgaitasun pentsioetan, aldiz, ez da araua aplikatuko.

Zer aldatu da?

Lege aldaketarekin, lanaldi partzialeko langileen pentsioak lanaldi osokoaren ekuazio berarekin kalkulatuko dira. Pentsioa kalkulatzen da langilearen lan bizitzaren azken 22 urteetako kotizazio oinarrietatik abiatuta —2020an 23 urteko kotizazioak aintzat hartuko dira, eta 2022tik aurrera, 25 urte—. Kopuru hori lortuta, Gizarte Segurantzak kotizatutako denbora aztertzen du, langileari horren zein batezbesteko dagokion ikusteko: zenbat eta urte gehiago kotizatu, gero eta batezbestekoa handiagoa dagokio, eta, ondorioz, pentsio handiagoa.

Lanaldi partzialeko pentsioaren kalkuluaren aldaketak denboraren aldagaiari eragiten dio. Izan ere, ebazpena indarrean sartu arte, lanaldiko orduen araberako koefiziente negatibo bat aplikatzen zitzaien, denbora murriztuz. Alegia, lanaldi partzialean eginiko egunak eta lanaldi osokoak ez ziren berdin zenbatzen. ]]>
<![CDATA[Lanaldi partzialean aritutako 50 emakumek baino gehiagok eskatu dute pentsioak berrikusteko]]> https://www.berria.eus/albisteak/174073/lanaldi_partzialean_aritutako_50_emakumek_baino_gehiagok_eskatu_dute_pentsioak_berrikusteko.htm Thu, 21 Nov 2019 15:31:17 +0100 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/albisteak/174073/lanaldi_partzialean_aritutako_50_emakumek_baino_gehiagok_eskatu_dute_pentsioak_berrikusteko.htm baliogabetu zuen iragan uztailean, Europako Batasunak hala ohartarazi ziolako. Sistema diskriminatzailea dela, hori zen aldaketaren argudio nagusia, lanaldi partzialean ari diren langile emakumeak direlako -Euskal Herrian, %80 inguru-. «Zeharkako sexu diskriminazioa», aipatu zuen ebazpenean. Gauzak horrela Gizarte Segurantzaren Arau Orokorraren artikulu bat aldatu zuen auzitegiak, lanaldi partzialeko langileen pentsioa kalkulatzeko formulan erabiltzen den koefiziente bat ezabatu zuen. «Emakume hauek lan eginiko egun bakoitza, egun kotizatu gisa aitortua izatea eskatzen dugu. Hori da eskaera», laburbildu du Ibeas de la Cruzek. «Pentsio miserableez ari gara, eta irizpide hauekin are pobreagoak dira». Ez dute lan erraza, baina Auzitegi Konstituzionalak zehaztu zuen neurriak ez duela izango atzerako eraginik. Sindikatuan badakite hori, baina eskaeren erantzunak iristen hasi hala, eta ezezkoak balira, auzitara joateko prest daude. Kalkulua egiteko modu berria 2019ko abuztutik aurrerako kotizazioetan aplikatuko da, eta, LABek salatu du horretan ere berandu dabilela Gizarte Segurantza. «Lege hori idazteko epea luzatzen ari da, eta horrek diskriminazioa luzatu egiten du». ]]> <![CDATA[Zientzia da, baina ez fikzioa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1961/002/001/2019-11-21/zientzia_da_baina_ez_fikzioa.htm Thu, 21 Nov 2019 00:00:00 +0100 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1961/002/001/2019-11-21/zientzia_da_baina_ez_fikzioa.htm
Zientzia fikziozko film bateko agertokiaren eta herriko azoka baten arteko hibridoa da BEC egunotan. Basque Industry jardunaldien seigarren ekitaldia da aurtengoa, SPRIk eta Jaurlaritzak antolaturikoa, eta urtez urte hazten ari da. Iaz, 130 enpresa joan ziren, eta aurten, berriz, 170 dira euren produktu eta zerbitzuak erakutsi dituztenak. Bisitarien kopurua ere bikoiztu egin da, 3.600 biltzeraino, eta antolatzaileek horregatik eman dute jauzia BECera. «Ikastera etorri gara; enpresariok, irakatsi iezaguzue zuen esperientzietatik», eskatu zuen Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapenerako sailburuak. «Ezin gara atzean gelditu: aitzindariak izan behar dugu, nondik nora jo erabaki ahal izateko».

Ikasleak eta trajedunak

Ikasketa aipatu zuen Tapiak, eta zenbait ingeniaritza eskola eta fakultatetako ikasle despistatuen multzoek eman zioten kolorea lehen egunari. Enpresari trajedunekin mimetizatu, eta lotsagabe galdetu zuten postuetan. Ikusminik handiena sortu zutenetako bat Tecnaliaren taxi hegalariarena izan zen: 100 kilorainoko karga garraiatzeko gai den gailu bat, oraingoz hamabost minutuko autonomia duena. Bertan zegoen ikusgai, sabaitik eskegita.

Udan egin zuten aurkezpena, eta, orain, enpresei eskaintzeko garaia iritsi da. «Teknologia hau erabil daitekeela erakustea da gakoa. Teknologia zentro bat gara, eta haiei begira egin behar dugu lan. Lehen aplikazioak eremu itxietan izango direla aurreikusten dugu, materialak garraiatzeko. Esaterako, biltegi handi batean edo fabrika baten barruan», azaldu zuen Joseba Lasa proiektuko arduradunak. Automozioan gailu elektrikoetarako jauzia egin den bezala, aerodinamikan ere egin daitekeela uste du. «Turbinatik helizerako pausoa da. Gainera, drone bidezko sistemak desplazamenduetan zehatza izatea baliatzen du. Hori funtsezkoa da materialak garraiatzeko garaian».

Elektrizitatea aipatu du Lasak. Etorkizuna entxufearen bitartez elikatuko da, bai behintzat garraioan. «Iaz Norvegian saldu ziren autoen erdiak elektrikoak izan ziren. Udan, gurean, auto salmentak behera egin zuen; auto elektrikoaren kasuan, aldiz, bikoiztu egin ziren». Esaldia Alberto Delgadorena da, eta hark ez ditu auto elektrikoak ekoizten, auto elektrikoak kargatzeko gune txikiak baizik. Veltium Gasteizko enpresako ordezkaria da, jardunaldietan bildutako start-up-etako batekoa. «Edozein tokitan autoa kargatzeko gune bat jar dezakegu; nahiko da edozein etxetan arrunta izan daitekeen argindar potentzia kontratatua izatea. Ondo dago karga bizkorreko guneak egotea, egungo gasolindegien antzekoak, baina ideia da autoa geldirik dagoenean kargatzen edukitzea , eta, horretarako, sarrera puntu bat behar duzu. Norvegian, esaterako, ia ez dago karga bizkorreko gunerik». Aparkaleku berrietan, izan pribatu izan publiko, argindar iturri sendoak txertatzen ari dira auto elektrikoarentzat, eta horiek egokitzen ditu Veltiumek.

Basque Industry jardunaldiak plastikozkoak dira. Plastikoa ageri da bazter guztietan. Garai batean irain edo mespretxu esaldi izan zitekeena lore bilakatu da orain. «Plastikoa luzarorako iritsi da industriara. Milaka mota daude, eta ia makina guztietan dauden plastikozko osakinak». Asier Alburquerquek egin du material horren aldarria, Maquinser Iurretako lantokiko langileak. Enpresa horrek 32 urte darama makina-erremintaren sektorean, eta, duela lau urtetik, hiru dimentsioko inprimagailuak banatzen ditu. 38 zentimetro luze, beste hainbeste zabal, eta 28 zentimetroko piezak egin ditzakeen makinak banatzen dituzte, HP etxearenak. Erakustokian hainbat pieza ditu, tartean auto baten galga batekoa. «Ez da plastikoa: poliamida da», zehaztu du, eta abantaila agerikoa da: pisua. Material gogorra da, eta arina. Aluminioa baino lau aldiz arinagoa. «Autogintzan, oraingoz, piezetarako baino gehiago erremintak egiteko erabiltzen dute», nabarmendu du, etxeak berak ekoitzitako piezak.

Dena, baina, ez da ekoizpena. Tapiak aurkezpenean esan zuen erronka handia dela teknologia enpresa txikiagoetara eramatea, baita teknologiak izan ditzakeen negozioak ere, baina muinean «pertsonak» daudela. Giza faktorea dago atzean, eta haiek trebatzen ari da Ludus, Bilbon egoitza duen eta BECera joan den beste start-up bat. «Guk lan simulazioak sortzen ditugu», azaldu du Ricardo Pascualek. Errealitate birtualeko betaurreko lodi batzuk ditu eskuan. «Langileak gero egin behar duen lanaren simulazio bat sortzen dugu, behin hasten denean zer eta nola egin behar duen ikas dezan: zer pieza hartu, nola, non kokatu... Trebatua hasteko modu bat da». Dagoeneko 25 enpresari ematen diete zerbitzua. «Hau jada ez da zientzia fikzioa: enpresa handiek erabiltzen dute. Esaterako, batzuetan, langileak simulagailutik pasatu behar du oporretatik bueltatzen denean». Hala ere, dioenez, hasiberrientzat pentsatuta dago gehiago. Alde horretatik, lan istripuak ere simulatu daitekeela dio, eta erreakzio ahalmena neurtu.

Gaur, zibersegurtasuna

Basque Industryk bi egun iraungo du. Atzo, industriako zenbait arloren —logistika, ekoizpena, zerbitzua...— inguruko hitzaldi eta mintegiak egon ziren, eta gaur, berriz, zibersegurtasuna izango da egitarauaren ardatza. Antolatzaileek arreta berezia jarri dute sektore horretan, eta segurtasun informatikoko zerbitzuek ematen dituzten hogei enpresa baino gehiago gonbidatu dituzte, bederatzi herrialdetakoak. Azken hilabeteetan, Euskal Herriko hainbat enpresak salatu dute zibererasoak egin dizkietela. ]]>
<![CDATA[«Datuek ezin dute ordezkatu gizakia, baina ahaldundu egingo dute»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2005/003/001/2019-11-21/datuek_ezin_dute_ordezkatu_gizakia_baina_ahaldundu_egingo_dute.htm Thu, 21 Nov 2019 00:00:00 +0100 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/2005/003/001/2019-11-21/datuek_ezin_dute_ordezkatu_gizakia_baina_ahaldundu_egingo_dute.htm Nola eraiki data-driven enpresa txiki edo ertain bat? hitzaldia eman du Basque Industry 4.0 jardunaldian Nora Etxezarretak (Ordizia, Gipuzkoa, 1992), Ibermaticako Smart Manufacturing eta big data aholkulariak. Ekoizpenaren fase bakoitzeko datuen bilketak eta haien azterketaren ondorioek industria jardunean duten garrantziaz mintzatu da.

Hitzaldia anekdota batekin bukatu duzu. Makina-erreminta azoka batean «datuek ez dute txirbila ateratzen» entzun zenuela. Ateratzen al dute, bada?

Bezeroei askotan entzuten diegun zerbait da. «Guk piezak egiten ditugu», esaten digute. Bai noski, eta guk ez dugu esaten datuak enpresaren oinarria edo irizpide nagusia bihurtuko direnik, baina bai ezinbesteko zerbait. Hori bai, hobeto komunikaturiko enpresa bat bihurtu edo erreakzio denbora murriztu nahi bada, informazio hori biltzea ezinbestekoa da.

Date driven kontzeptua erabiltzen duzu. Enpresa bat zuzendu al daiteke datuetan bakarrik oinarrituta?

Industrian, esaterako, guk ez dugu esaten datuek gizakiak ordezkatuko dituztenik, baizik ahaldundu egingo dituztela. Gizakia hain ona ez den horretan lagunduko diote. Gizakia ez da hain ona informazio kopuru erraldoiak prozesatzen eta gero patroiak sortzen. Ordenagailuak horretan askoz hobeak dira. Baina egia da, era berean, enpresek know how edo esperientzia handia dutela barnean, eta hori ezin da ordezkatu. Erabaki hobeak hartzen lagundu diezaiekegu, eta une horretan bertan lantegi osoan gertatzen ari denaren argazki bat erakusteko aukera dugu.

Datuak nola pilatzen dira?

Enpresak, gero eta gehiago, paperean oinarrituriko ekoizpen batetik digitalera igarotzen ari dira. Alde horretatik, informazio iturri asko daude: ekoizpenaren planifikazioa kontrolatzeko sistemak, makinaren mantentze lana zaintzekoak, kalitatea kontrolatzeko erremintak daude, sentsoreen bidez lorturiko datuak... Datu horiek, enpresa gehienetan, digitalizatuak daude gaur egun, eta horiek dira gure lanabesak.

Industrian, izan ere, ia dena neur daiteke.

Bai, hori egia da, baina enpresa askotan dagoen arazo bat da dena neurtu daitekeela, baina dena ez dagoela lotuta. Guk lotura horri informazio hariak deitzen diogu, eta, horiek gabe, datu horiek informazio irla hutsak izaten dira; argazki orokorra ateratzeko garaian, oso garrantzitsua da datu horiek modu integratuan lortzea.

Datu horiek gurutzatzeaz ari zara.

Hori da, hain zuzen.

Datu horiek non eta nola pilatzen dira? Eta nola ateratzen dira ondorioak?

Datu base erraldoiak daude, eta, kopuruaren arabera, teknologia bat edo beste erabiliko duzu. Azkenean, datu horiek garbitu eta aurreprozesatu egiten dira, eta datuen sanpleo handi bat egiten da azterketarako. Hor sartzen dira jokoan algoritmoak, eta algoritmoak entrenatu egiten dira. Zuk algoritmo horri datu batzuk ematen dizkiozu, eta, datu horiek gaizki dagoen pieza batenak direla erakusten badiozu, orduan algoritmoak bere kasa aurkitzen ditu pieza bat gaizki egotera eramaten duten datuak. Ume bati erakustearen modukoa da, ereduekin: hau ona da, eta hau txarra. Algoritmoak, funtzio matematikoekin eta estatistikoekin, ikasi egiten du zerk eragiten duen gaizki egotea.

Hitzaldian esan duzu enpresa txikietan eta ertainetan txertatu daitekeela ezagutza hori. Kanpotik ikusita, elitista dirudi.

Ez da horrela. Gure MES sistema, esaterako, enpresa txikientzat eta ertainentzat diseinatuta dago. Askotan inplantatu dugu; ez da elitista. Enpresa ertain ia guztiak transformazio digitalari aurre egiten ari dira, gaur egun ez baitute beste aukerarik. Gaur egun, merkatuak kalitate handiagoa eskatzen dizu, modelo gehiago, eta, ondorioz, zure ekoizpen prozesuak askoz arinagoa izan behar du merkatuaren aldaketen aurrean. Eta hori lortzeko modu bakarra ekoizpen digitalera pasatzea da; ez dago besterik. Guk azken urteetan ikusi dugu: gure erreminten eskaera modu ikusgarrian handitu da.

Industriaz mintzo zara, baina beste sektore batzuetan ere erabil daitezke teknika horiek?

Bai. Marketinean, osasunean, gaixotasuna detektatzeko, tratamendu pertsonalizatuak eskaintzeko, energian... Arlo askotan erabili daiteke.

Industria jardunetik irtenda, eta big data aditua zarenez gero: egiten dugun guztiak arrastoa uzten al du? Interneten, adibidez, kontrolatuak al gaude?

Nola begiratzen duzun. Gu kontrolatzen ari dira? Edo gu ari gara datu horiek dohainik ematen? Nik ez dut oso garbi nondik begiratu. Azkenean, atari batean sartu eta Onartzen dut sakatzean, baimena ematen ari zara. Gero norbaitek datu horiek erabiltzen dituen? Pentsatzen dut baietz.]]>
<![CDATA[Habiditek jasotako laguntzen txostena Kontuen Epaitegiak eskatu zuela esan du Bilbaok]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2019-11-20/habiditek_jasotako_laguntzen_txostena_kontuen_epaitegiak_eskatu_zuela_esan_du_bilbaok.htm Wed, 20 Nov 2019 00:00:00 +0100 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2019-11-20/habiditek_jasotako_laguntzen_txostena_kontuen_epaitegiak_eskatu_zuela_esan_du_bilbaok.htm
Biek lekuko gisa deklaratu zuten Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiko lehen aretoan, atzo, Habidite Technologies enpresak Bizkaiko Aldundiari eginiko kalte-ordainaren eskaeran. Habiditek 31 milioi euro eskatu ditu 2006an Alonsotegin modulukako etxebizitzak eraikitzeko lantegi bat abian jartzeko akordioak bete ez zirelako. 2012an, Europako Batzordeak ebatzi zuen akordio horiek estatu laguntzak zirela, eta, enpresarien ustez, hori jakin beharra zeukan aldundiak. Ordurako, baina, Habiditek inbertsio handia egina zuen. 2015ean, aldundiak helegitea jarri zuen Europako auzitegian, baina epaileak Batzordearen ebazpena berretsi zuen.

Bilbaoren eta Fernandezen deklarazioek behin baino gehiagotan egin zuten talka. Enpresariak azaldu zuenez, hark Bilbaori bidalitako gutun batek eragin zuen aldundiak txosten juridikoa eskatu izana Europako Batzordeari. 2009ko otsailean bidali zion eskutitz hori, eta, bere ustez, hark bien arteko harremana «markatu» zuen: «Inflexio puntu bat izan zen. Ordurako, nik sumatua nuen ez zegoela lantegia eraikitzeko asmorik. Pertsonalki hitz egin nuen Bilbao jaunarekin eskutitz horri buruz. Horren ondoren, [EAJren] Euzkadi Buru Batzarreko kide batzuekin bildu nintzen Portugaleteko hotel batean, eta ez nuen beste berririk izan». Eskutitzaren ondoren Bilbao «jazarri» egin zitzaiola salatu zuen enpresariak, eta Habiditek «kalteak» jasan zituela. Akusazioko abokatuak azaldu zuenez, eskutitzean Fernandezek Bilbaori jakinarazi zion kezkatuta zegoela lantegia eraiki beharreko orubeko lanetan zegoen atzerapenarengatik, eta balizko kalte-ordainak aipatu zizkion. Kontuen Epaitegiak handik bi hilabetera jo zuen EBra.

Orubea Europako Batzordeak estatu laguntzatzat jotako akordioetako baten oinarria da. Aldundiak eta Bizkailur enpresak Alonsotegin orube bat erostea erabaki zuten, eta urtebeteko epean hura Habiditerentzat egokitzea. Horretarako, Cadaguako autobidean mugitutako lurrak erabiliko zituzten, eta Habiditek geroago erosiko zion orubea aldundiari. Bigarren akordioa, berriz, Habiditeri 1.500 etxebizitza erosteko konpromisoa zen, gero Jaurlaritzak saldu zitzan.

«Ez naiz Superman»

Bilbaok, baina, «ez du oroitzen» eskutitz hori jaso izana: «Ahaldun nagusiaren kargua duzunean, egunero mezu asko jasotzen dituzu. Jasoko nuen agian, baina ez naiz oroitzen». Era berean, ukatu egin zuen Europari eginiko itauna ekimen pertsonala izan zela. «Ez naiz Superman: ezin nituen ardura guztiak hartu», erantzun zuen. Habiditeko abokatuak galdera asko egin zizkion akordioen prozeduraren inguruan, eta xehetasunekin ez zela oroitzen erantzun zien gehienei. «Hamahiru urte pasatu dira, eta ni ere adinean gora noa», defendatu zuen bere burua. Orubeaz ere galdetu zioten, eta esan zuen ez dakiela «ezer» lurrak konpaktatzeari buruz, eta ez zuela agindu lurrak eramateari uztea.

Atzoko saioaren ondoren, bi aldeek euren ondorioak idatziz bidaliko dizkiote epaileari, eta ebazpenaren zain geldituko dira. Helegitea aurkezteko aukera egongo da. Akusazioak jakinarazi zuenez, kalte-ordain eskaera bide administratibotik ere egin dute.]]>
<![CDATA[Ertzaintza istiluak eragozteko sartu zen Aralucen, Jaurlaritzaren arabera]]> https://www.berria.eus/albisteak/173818/ertzaintza_istiluak_eragozteko_sartu_zen_aralucen_jaurlaritzaren_arabera.htm Fri, 15 Nov 2019 18:45:12 +0100 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/albisteak/173818/ertzaintza_istiluak_eragozteko_sartu_zen_aralucen_jaurlaritzaren_arabera.htm <![CDATA[Bizkaiko metalgintzak zortzi greba egunera deitu du, negoziazioak desblokeatzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2019-11-15/bizkaiko_metalgintzak_zortzi_greba_egunera_deitu_du_negoziazioak_desblokeatzeko.htm Fri, 15 Nov 2019 00:00:00 +0100 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2019-11-15/bizkaiko_metalgintzak_zortzi_greba_egunera_deitu_du_negoziazioak_desblokeatzeko.htm
Bilera egutegia zehaztuta dago, baina sindikatuak ez dira baikorrak. «Herenegun elkartu ginen azkenekoz, eta agian orain arteko bilerarik okerrena izan zen. Kontratuen subrogazioa mahai gainean jarri, eta subrogazioa ea zer zen galdetu zigun patronalak [enpresa batek jardun bat utzi eta beste batek hartzen duenean, aurreko langileen kontratuak eta baldintzak mantentzea]. Hori onartezina da», kritikatu zuen Mikel Etxeberria ELAko ordezkariak, lanuzteen deialdien berri emateko agerraldian.

Sindikatuek eta patronalak hamar bilerako egutegi bat adostu zuten. Aurreko greba deialdia irailaren 30etik urriaren 4ra izan zen, eta, FVEMen berririk izan ez zutenez, sindikatuek proposatu zuten bilera erronda azaroaren hasieran. Era berean, euren proposamenak pixka bat leundu zituzten. Dagoeneko bost egin dituzte, eta gaurkoa da seigarrena. Sindikatuen arabera, baina, patronalak negoziazioak «blokeatuak» ditu, eta grebak mugiaraztera behartu ditzakeela uste dute. «Patronala oso gutxi mugitu da, eta mugitu den aldi gutxi horiek grebaren bitartez izan dira», gogoratu zuen Iratxe Azkue LABeko kideak. Akusazioa erreziprokoa da, patronalak ere «gerturatze erreal» bat eragingo luketen mugimendurik ez egin izana egotzi izan baitie sindikatuei.

Bizkaiko metalgintzan ordezkaritza duten zortzi sindikatuek (ELA, CCOO, LAB, UGT, ESK, CGT, USO eta CNT) azaroaren 28rako eta 29rako, eta abenduaren 4, 5, 12, 13 18 eta 19rako deitu dituzte lanuzteak. Beraz, bi asteko epea eman diote patronalari hitzarmenaren auzian duen jarrera aldatzeko.«FVEMek bere eskuetan du greba deialdi hau bertan behera uztea. Horretarako, baina, aurrerapauso zehatzak eman behar ditu, eta badakite zeintzuk diren eskaerak», nabarmendu zuen Etxeberriak.

Eskaera horiek bost multzotan banatu dituzte. Hasteko, aurrerapausoak eskatu dituzte berdintasunean. Metaleko langileen %15 baino gutxiago dira emakumeak, eta soldata baxuagoak dituzte. Lan osasuna ere jarri dute mahai gainean. Azaroaren 11ko bilera espresuki lan osasunari buruz hitz egiteko deitu zuten, eta Luis Moya CCOOko ordezkaria han egon zen. «Patronalaren erantzuna izan zen ez dutela aditurik lan osasunean. Arazoa FVEMen borondaterik eza da».

Beste eskaera batzuk dira aldi baterako kontratuen eta ABLEen erabilera kontrolatzea —sindikatuek onartua dute ABLEak erabiltzeko epea zazpi egunetik hamarrera igotzea—, soldatak igotzea —ituneko azken kontratu taulak 2011koak dira—, eta azpikontraten subrogazio eskubidea errespetatzea. Puntu horretan korapiloa oso estua da, enpresariek lan publikoetan bakarrik onartzen baitute subrogazio eskubidea.

«Aktibitate galera baino ez»

FVEMen ustez, greba deialdia «zentzugabekeria» bat da, eta, haren ustez, sindikatuen jarrerak aktibitate galera baino ez dakar Bizkaiarentzat. Ohar bidez eman zuen bere jarreraren berri. Bilera guztietara agertu dela gogoratu zuen, eta sindikatuek azaroan emaniko pausoak «ez direla nahikoa» nabarmendu. Sindikatuek ABLEen eta behin-behinekotasunaren inguruko mugak leundu zituzten, baina, patronaålak dioenez, halako mugarik ez dago inguruko lan hitzarmenetan.

Patronalak eginiko eskaintza batzuen berri eman zuen oharrean. Besteak beste, taula barnean dauden langileei soldata %4,65 igotzea eskaini du, eta taulen gainetik daudenei, %35. Eta, esan bezala, lan baldintzen eta langileen subrogazioa onartzea, baina kontratu publikoetan soilik.]]>
<![CDATA[Zortzi greba egunera deitu dute Bizkaiko metalgintzan]]> https://www.berria.eus/albisteak/173748/zortzi_greba_egunera_deitu_dute_bizkaiko_metalgintzan.htm Thu, 14 Nov 2019 10:06:33 +0100 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/albisteak/173748/zortzi_greba_egunera_deitu_dute_bizkaiko_metalgintzan.htm <![CDATA[Itxaropenaren biltegia zaintzen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2043/010/001/2019-11-14/itxaropenaren_biltegia_zaintzen.htm Thu, 14 Nov 2019 00:00:00 +0100 Imanol Magro Eizmendi https://www.berria.eus/paperekoa/2043/010/001/2019-11-14/itxaropenaren_biltegia_zaintzen.htm
Araluceko biltegia irekia da, eta gauak ez dira samurrak bertan. Langileek egurrezko paletekin eta plastikoekin babes moduko bat eraiki dute euriari aurre egiteko. Herenegun gauean sei graduko tenperatura izan zuten, eta hamasei bat lagun bildu ziren. Barnean, bidoi batean eginiko suak lehortzen ditu hezur hezeak, eta haren epeletara mintzo dira Josu Uriarte (Dima, 44 urte) eta Javier Andres (Bilbo, 42 urte). «Herriko jendeak oso ondo tratatzen gaitu. Kafea ekartzen digu, ogia... Hona ekartzeko dela dakitenean, okela ere oparitu egiten digute». 22na urte daramatzate enpresan, bina seme-alaba dituzte, eta ELA sindikatuak langile batzordean dituen kideetako bi dira. Guztira 144 langile dira, eta guztiak ari dira parte hartzen erresistentzian. «Aldarteak gora eta behera egiten du. Lantegia hustea eragotzi genuenean gora egin zuen; gero, berriz, behera. Orain, dirudienez, Jaurlaritzako lan ikuskaritzak legez kanpotzat jo dezake itxiera patronala, eta horrek piztu egin du».

Lantegia itxita baitago. Batzek iragan ostiraleko saioaren ondoren itxi egin zuelako, eta, harrezkeroztik, langileak ezin izan dira sartu. Batz 700 langileko Igorreko (Bizkaia)kooperatiba bat da, Mondragon taldearen barnean dago, eta 2016an erosi zuen Araluce, egoera ekonomiko larrian zegoenean. Hiru urte geroago, iragan urriaren 3an, jakinarazi zuen hiru hilabeteko desegite prozesua hasiko zuela, haien ustez bideragarria ez delako. Langile batzordea iragan ostiralean bildu zen azkenekoz Batzeko abokatuekin, eta harrituta gelditu ziren erreakzioarekin. «Ez genuen horrelakorik espero», onartu dute Uriartek eta Andresek. «Formekin harrituta gaude. Batzartu eta bost ordura, 40 ertzain zeuden hemen. Orain ezin dugu Batzeko zuzendaritzarekin hitz egin, harreman guztia likidazioa daramaten abokatuekin egiten da». Batz lantegia Aralucetik 300 metrora dago.

Lantegiko sarreran auto pila bat dago aparkatuta. Batzek trokel bat ateratzeko premia du, Jaguar etxearentzako enkargua da, eta Araluceko langileek diotenez, bukatzeke dagoena. Trokelak, baina, 32 tonako pisua du, eta bi kamioi behar dira mugitzeko. Beraz, langileek atzera egin ezean, ez da erraza izango hura ateratzea. Arantxa Dieguezek (Bilbo, 47 urte) kostata ahaztuko du ateratzeko lehen saiakera egin zutenean pasatu zuen «beldurra», baina nahiago du etorkizunera begiratu. Hamabost urte daramatza Aralucen eta bi seme-alaba ditu. «Guk enpresak jarraitu dezan nahi dugu. Beste krisi batzuk egon dira, eta modu batera edo bestera konpondu dira, neurri ezberdinekin. Orain, aldiz, okerrena informazio falta da: ez dakigu zer etorriko den». Ez da Igorren bizi, baina ez luke nahiko inguruko giroa asko gaiztotzerik. «Nik oso argi dut Batzeko langileak ez direla ari gure aurka. Araluceren inguruko erabakia hartu dutenak ez daude lantokian». Beldur hori zabaldua dago Arratian. Araluceren etorkizunak Batzena baldintzatu dezake, eta asko dira bi enpresetako langileak lotzen dituzten hariak: familiak, kuadrillak, eskolak... «Guk gure lana defendatzeko eskubidea dugu, eta badakigu Batzen bideragarritasuna ere arriskuan egon daitekeela epe luzera. Baina ezin gara ezer egin gabe gelditu», azaldu dute batzordeko kideek.

47 urte batez beste

Badakite zaila dela Araluce bizirik mantentzea, eta salbatzen badute zaila izango dela gaur egungo langile kopuruari eustea. Itxaropena bizirik mantentzeko, baina, «denbora» behar dutela nabarmendu du Fernandezek. «Sektorean badaude enpresa indartsuak, eta ez hemendik urrun. Azken urteak ez dira onak izan autogintzan, eta 2020a ere ez da ona izango, baina, analistek diotenez, 2021ean lan karga handia espero da. Sektore ziklikoa da, hori badakigu. Beraz, eta makinak barruan dauden bitartean, bizitza egongo da. Muga epe horretatik gero eta gertuago egon, gure itxaropena handiagoa da».

Inbertsiogile bat agertzea da itxaropena, eta, langileek diotenez, tamaina horretako erosketa bat ez da bospasei astetan egiten. Sidenorrekin harremanetan jarri ziren, eta hark ezetz esan zuen. «Erosteko interesa duen norbait agertzen bada, denbora behar du bideragarritasuna aztertzeko. Badakigu ez dela erraza izango, trokelgintzak Europan ez duelako aro ona bizi. Autogintza enpresak geldirik daude; ez dute modelo berririk ekoizten. Hala ere, bitartean, itxiera ez diren beste neurri batzuk har daitezke», azaldu dute Uriartek eta Andresek.

Batzek herenegun egin zuen azken eskaintza, posta elektronikoz. Epe motzera, desegitea hiru hilabetez ateratzeko prest agertu da, betiere trokelak ateratzen badituzte. Epe luzera, berriz, eta inbertsiogile bat agertuko balitz, «baldintza jakin batzuetan» negoziatuko lukeela adierazi du. Batzordeko kideek aztertu egin behar dute. «Ez dugu beldurrik, baina bai ardura. Batez ere lankideengatik: hau ixten bada, lan gehiago egingo ez duen jendea dago». Langileen adina 47 urtekoa da batez beste. Agirrezabala ere oroitu da lankide zaharrenekin. «Nire amak 40 urtez egin zuen lan hemen. Orain, 50 urtetik gorako 30 bat langile ditugu, eta ezin ditugu miseriara kondenatu. Gure borroka zilegi da».

]]>