<![CDATA[Iñaut Matauko Rada | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Wed, 17 Aug 2022 12:38:52 +0200 hourly 1 <![CDATA[Iñaut Matauko Rada | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Maia: «Prentsaren bidez izan dugu PPren erabakiaren berri» ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1924/007/001/2022-08-17/maia_laquoprentsaren_bidez_izan_dugu_ppren_erabakiaren_berriraquo.htm Wed, 17 Aug 2022 00:00:00 +0200 Iñaut Matauko Rada https://www.berria.eus/paperekoa/1924/007/001/2022-08-17/maia_laquoprentsaren_bidez_izan_dugu_ppren_erabakiaren_berriraquo.htm ABC egunkariari astelehenean argitaratutako elkarrizketa batean, eta iragarri zuen oraingoan beren siglekin aurkeztuko direla hauteskundeetara. Erabaki hori, ordea, ez zaie gustatu taldea osatzen duten beste bi alderdiei, UPNri eta Ciudadanosi, eta gogor egin dute Telladok adierazitakoaren aurka. Maiak atzo egindako adierazpenetan esan zuen PPk koalizioa uzteko asmoa duela adierazteko modua ez dela egokia izan: «Prentsaren bidez izan dugu PPk hartutako erabakiaren berri. Normalena kontaktua mantentzen jarraitzea izango zen, eta ez hedabide bati esatea guri aurrez ezer esan gabe», esan du Maiak. Bestalde, Maiak uste du Navarra Sumak emaitza onak izan dituela hauteskundeetan, eta ez du ulertzen PPk hori amaitzeko duen asmoa. Esan du Iruñeko Udalean koalizioko kideek «talde bakar» baten moduan jardun dutela, eta legealdia amaitu arte berdin jarraituko dutela gehitu du. Telladoren ustez, Nafarroan zentroko eta eskuineko indarrak PPren bueltan batu behar dira. Maiarentzat, ordea, Nafarroako politikarekiko ezjakintasuna erakusten du horrek: «Zentro-eskuinaren liderra UPN izan da historikoki, ez PP». Javier Esparza UPNko presidenteak ere adierazpenak egin zituen asteartean, eta Maiak horiek babestu ditu. UPN, PP eta Ciudadanosen arteko koalizioa «alde bakarrez» haustea egotzi dio Esparzak PPri, eta gehitu du hauteskundeen atarian haien siglak lehenetsi dituztela. Maiak atzo esandako ideia bertsuak azpimarratu zituen Esparzak ere: «Nafarroa ez da Madril», nabarmendu zuen. Horrez gain, adierazi zuen 2019an UPN PPrekin «oso eskuzabala» izan zela, bere siglak erabiltzeari uko egin baitzion. «Nafarroarentzat onena» Fernando Sesma Ciudadanoseko Iruñeko zinegotziak uste du «Nafarroarentzat onena» koalizioari eustea izango litzatekeela: «Navarra Suma arrakastatsua izan dela uste dugu Nafarroako zentro-eskuina batzeko, eta oso ondo funtzionatu du». Ildo beretik, Esparzarentzat Navarra Suma sortzea «erabakirik onena» izan zen 2019an «gehiengo konstituzionalista» bat sortzeko: «Une txar batean zegoen PP hartu genuen orduan, Nafarroarentzat onena zela uste genuelako». Ikusi gehiago: UPNk Navarra Suma koalizioa amaitutzat ematea leporatu dio PPri ]]> <![CDATA[Birbiktimizazioa egotzi dio Foro Sozialak Biktimen Oroimenezko Zentroari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2060/008/001/2022-08-17/birbiktimizazioa_egotzi_dio_foro_sozialak_biktimen_oroimenezko_zentroari.htm Wed, 17 Aug 2022 00:00:00 +0200 Iñaut Matauko Rada https://www.berria.eus/paperekoa/2060/008/001/2022-08-17/birbiktimizazioa_egotzi_dio_foro_sozialak_biktimen_oroimenezko_zentroari.htm
Foro Sozialak gutun bat bidali zion uztailaren amaieran Florencio Dominguez Biktimen Oroimenezko Gasteizko Zentroaren zuzendariari, eta eskatu zion Meliton Manzanas, Clement Perret, Carrero Blanco eta antzekoei egiten dieten tratamendua berraztertzeko. Zentroaren patronatuan dauden erakundeei ere —Eusko Jaurlaritza, Nafarroako Gobernua eta Gasteizko Udala— esku hartzeko eskatu zien. Foro Sozialaren arabera, baina, ez dute inoren erantzunik jaso.

Ez da zentroak antzeko adierazpenak egiten dituen lehen aldia. Abuztuaren 3an, esaterako, inspektore soil gisa gogoratu zuen Meliton Manzanas. Iaz ere adierazpen bertsuak egin zituen bi pertsonon inguruan.]]>
<![CDATA[Gasteizko jaietan jazotako eraso sexistak gaitzetsi ditu mugimendu feministak ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/005/001/2022-08-11/gasteizko_jaietan_jazotako_eraso_sexistak_gaitzetsi_ditu_mugimendu_feministak.htm Thu, 11 Aug 2022 00:00:00 +0200 Iñaut Matauko Rada https://www.berria.eus/paperekoa/1857/005/001/2022-08-11/gasteizko_jaietan_jazotako_eraso_sexistak_gaitzetsi_ditu_mugimendu_feministak.htm Kaleak eta gauak gureak dira leloa azken urteetan, baina oraindik ere erasoei aurre egiteko «autodefentsa feministaz baliatzen» jarraitu behar dutela ñabartu dute. Festen aurretik, eraso sexistak salatzeko telefono bat jarri zuen martxan mugimendu feministak: «Jakin bagenekien erasoak artatzeak eta laguntza eskaintzeak instituzioen ardura izan beharko lukeela, eta ardura hori ez zutela beteko». Egoera horri aurre egiteko, kaleak eta espazioak «gureganatzeaz» mintzatu dira, eta «gizon zisheterosexualen» ardurari dei egin diote, erasoak identifikatu eta geldiarazteko, baita erasotzaileekin «konplizitatea apurtzeko» ere. Azkenik, Poliziaren jarrera ere gaitzetsi dute. Haien esanez, babes eske joan diren emakumeen testigantzak gutxietsi dituzte, eta neskak «infantilizatu» dituztela ere salatu dute. Mugimendu feministak garbi du «antolakuntzak eta autodefentsa feministak» babesten dituela, eta «ez Poliziak». Ziztak, «dominazio ekintza» Itaia Emakumeen Antolakunde Sozialistak ere egin du Gasteizko jaietan egon diren erasoen inguruko balorazioa. Jaietako bederatzi eraso matxistek eta bi eraso homofoboek egoerari aurre egiteko «urgentzia» erakusten dutela adierazi dute. Ziztada bidezko erasoak «desnormalizatu eta salatu» egin behar direla ere esan dute. Izan ere, Itaiarentzat, indarkeria matxistaren beste fenomeno bat dira ziztak, «izan droga inokulatuz edo zizta orratz bidez eginez». Eraso horiek «emakume langileen zaurgarritasuna» areagotzen dutela diote: «Dominazio ekintza horiek ondorio larriak dakartzate emakumeon osasun fisiko zein mentalean». Hala, erasoak salatzea eta indarkeriaren normalizazioa amaitzea ezinbestekotzat jo dute. ]]> <![CDATA[Industriaren efizientzia energetikorako foroa sortzeko eskatu du Txibitek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/005/001/2022-08-10/industriaren_efizientzia_energetikorako_foroa_sortzeko_eskatu_du_txibitek.htm Wed, 10 Aug 2022 00:00:00 +0200 Iñaut Matauko Rada https://www.berria.eus/paperekoa/1893/005/001/2022-08-10/industriaren_efizientzia_energetikorako_foroa_sortzeko_eskatu_du_txibitek.htm
Bien arteko bilera «oso emankorra» izan dela adierazi du presidenteak, eta abuztuaren 30a baino lehen ekarpenak egingo dituztela iragarri du. Izan ere, autonomia erkidegoek kritikak eta ekarpenak egiteko epea dute, abuztuaren 31 arte.

Ukrainako inbasioak sortutako egoera eta klima larrialdia direla eta, Txibitek dio inork ezin duela ukatu ona dela «energia efizientzian aurrerapausoak ematea», eta gehitu du onuragarria dela neurriak mahai gainean jartzea: «Uste dut proaktiboak izan behar garela, eta egiteko ekarpenik baduzu, egin, Nafarroako Gobernuak egingo duen moduan».

Apiriletik neurriak martxan

Nafarroak apirilean jarri zituen martxan eraikin publikoetan energia aurrezteko neurriak. Errege dekretu berriak bere barnean biltzen dituen irizpideen antzekoak zirela esan du Txibitek; hori dela eta, Nafarroako Gobernuak guztiz babestu ditu Madrilen neurriak.

Hidrogeno berdeari buruzko ESEPE ekonomia suspertzeko eta eraldatzeko proiektu estrategikoaren inguruan ere hitz egin dute bi aldeek, eta Nafarroa klima aldaketaren agendarekin «konprometituta» dagoela esan du presidenteak.]]>
<![CDATA[Lau emakumek ziztadak salatu dituzte Gasteizen eta Oiartzunen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1874/006/002/2022-08-06/lau_emakumek_ziztadak_salatu_dituzte_gasteizen_eta_oiartzunen.htm Sat, 06 Aug 2022 00:00:00 +0200 Iñaut Matauko Rada https://www.berria.eus/paperekoa/1874/006/002/2022-08-06/lau_emakumek_ziztadak_salatu_dituzte_gasteizen_eta_oiartzunen.htm
Gorka Urtaran Gasteizko alkateak eman zuen ziztaden salaketen berri atzo goizean, Radio Euskadin. Ostegunekoa gau «nahiko lasaia» izan zela adierazi zuen, baina ziztadak onartezinak direla gaineratu zuen: «Europan zabaltzen ari den izurri matxista hau guztiz onartezina da. Ziztadek emakumeen askatasuna mugatzea eta mehatxatzea dute helburu. Hori dela eta, oso gogorrak izan behar dugu matxito harrapakari horien aurka».

Oiartzungo jaietan ere, emakume batek salatu du asteazken gauean zizt egin ziotela. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak eman du salaketaren berri, eta Ertzaintza gertakariak ikertzen ari dela esan du.

Bilboko Konpartsak egoerari aurrea hartzen saiatzen ari dira, eta ziztadak festetako eraso sexisten aurkako protokoloan gehitu dituzte. Idoia Ugalde federazioko bozeramaileak aitortu du jende guztia arduratuta dagoela ziztaden inguruan, eta horregatik erabaki dute protokoloa berritzea. Eraso sexista formatu berria dela ere esan du Ugaldek. Abuztuaren 16an emango dituzte protokolo berriaren inguruko xehetasun gehiago. Abuztuaren 20tik 28ra izango dira Bilboko jaiak.

Ziztadak, lesio delitu

Fernando Grande-Marlaska Espainiako Gobernuko Barne ministroak atzo iragarri zuen ziztadak lesio delitu gisa tratatuko dituztela hemendik aurrera, nahiz eta horiek sumisio kimikorik ez ekarri. Horrez gain, delitu horiek genero larrigarria izango dutela ere esan zuen. TVE1 telebista kateko La hora de La 1 saioan izan zen atzo goizean, eta Espainiako Estatuko polizia indarrak 60 salaketa ikertzen ari direla jakinarazi zuen; horietako, hamabost Ertzaintza ari da ikertzen.

Ikerketekin ziztaden atzean zer dagoen ebatzi nahi dutela esan zuen Marlaskak: «Jakin nahi dugu ea ziztek substantzia toxikoak sartzeko helburua duten, biktima azpiratzeko eta delituak egiteko».]]>
<![CDATA[Irailaren 1etik aurrera %50 merkeagoa izango da Mugi txartelarekin bidaiatzea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1898/007/001/2022-08-05/irailaren_1etik_aurrera_50_merkeagoa_izango_da_mugi_txartelarekin_bidaiatzea.htm Fri, 05 Aug 2022 00:00:00 +0200 Iñaut Matauko Rada https://www.berria.eus/paperekoa/1898/007/001/2022-08-05/irailaren_1etik_aurrera_50_merkeagoa_izango_da_mugi_txartelarekin_bidaiatzea.htm
Rafaela Romero GGLAko presidenteak adierazi du botere publikoek «premiazko neurriak» hartu behar dituztela krisiari aurre egiteko, eta Gipuzkoak abenduaren 31tik aurrera ere «justizia sozialaren eta ekitatearen alde» lanean jarraituko duela gehitu du.

Hala, neurri horrekin Ekialdebus, Lurraldebus eta tankerako zerbitzuetan Mugi txartelaz egindako bidaietan %50eko deskontua egongo da. Bestalde, Arabako Foru Aldundiaren arabera, Alavabuseko hemeretzi zerbitzutan eta eskualdeetako 28 lineetan jaitsiko dituzte prezioak, Bilbo eta Iruñeko bidaia luzeetan izan ezik. Bizkaiko Garraio Partzuergoak ere adierazi du garraio publikoaren zerbitzu guztietan erdira jaitsiko dituztela prezioak. Hala ere, hiru herrialdeetan, joan-etorriko ohiko bidaiek ez dute deskontua izango, eta Bat, Barik eta Mugi txartelen bidez ordaindutako bidaiei bakarrik aplikatuko zaie.

Jabetza publikoko beste zerbitzu batzuek ere adierazi zuten %50 merkatuko zutela garraio publikoa. Madrilek hasieratik esan zuen Renfen prezioak erdira jaitsiko zirela, eta gauza bera iragarri zuen Eusko Jaurlaritzak uztailean Euskotrenen zerbitzuen inguruan.

Nafarroan, gutxiago

Iruñerriko Mankomunitateak eta Nafarroako Gobernuak adierazi dute Madrilek esandako %30eko deskontua besterik ez dutela aplikatuko garraio publikoan. Berta Miranda Garraioaren eta Mugikortasun Jasangarriaren zuzendari nagusiaren arabera, %50era handitzeko aukera dago, baina Nafarroan erabaki dute ez handitzea. Ondorengo zerbitzu hauetan egingo da deskontua: Iruñeko Garraio Hirian, Iruñea-Donostia ibilbidean, Iruñea-Zaragoza ibilbidean, Iruñea-Gasteiz ibilbidean, Iruñea-Hondarribia ibilbidean, Otsagabian, Tierra Estella-Busen eta Ubarmin klinikarako zerbitzuan.]]>
<![CDATA[Auto istripua izan du Itziar Moreno euskal presoaren lagun batek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1935/006/002/2022-08-02/auto_istripua_izan_du_itziar_moreno_euskal_presoaren_lagun_batek.htm Tue, 02 Aug 2022 00:00:00 +0200 Iñaut Matauko Rada https://www.berria.eus/paperekoa/1935/006/002/2022-08-02/auto_istripua_izan_du_itziar_moreno_euskal_presoaren_lagun_batek.htm
Etxerat Euskal Preso eta Iheslari Politikoen Senide eta Lagunen Elkarteak adierazi duenaren arabera, Morenoren laguna bata bestearen atzean zeuden bi kamioi aurreratzen saiatu zen; aurreratzen ari zela, atzeko kamioia aurrekoa aurreratzen saiatu zen, atzera begiratu eta keinukariak jarri gabe. Morenoren lagunak ez zuen denborarik izan autoa balaztatzeko, eta kamioiaren atzeko aldea jo zuen. Bira batzuk egin ostean, errepidearen bazterrean geratu zen autoa. Ibilgailuaren aurrealdea guztiz hondatuta geratu zen. Morenoren lagunak gau bat eman behar izan zuen ospitalean.

Etxerat-ek dio preso baten gertuko batek aurten izandako lehen auto istripua dela, baina gogorarazi du joan den urtean lau izan zirela. Elkartearen datuen arabera, egun 82 preso daude oraindik Euskal Herritik kanpoko kartzeletan.]]>
<![CDATA[Ur edangarriaren erabilera mugatu dute Iparraldean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1874/005/001/2022-07-28/ur_edangarriaren_erabilera_mugatu_dute_iparraldean.htm Thu, 28 Jul 2022 00:00:00 +0200 Iñaut Matauko Rada https://www.berria.eus/paperekoa/1874/005/001/2022-07-28/ur_edangarriaren_erabilera_mugatu_dute_iparraldean.htm
Behin-behineko neurriek enpresei, komunitateei eta norbanakoei eragiten diete. 08:00etatik 20:00etara bitartean debekatuta dago baratzeak eta kirol zelaiak ureztatzea. Soropilak, jolas lorategiak eta bestelako gune berdeak ere ezingo dira ureztatu, eta duela urtebete baino gutxiago landatutako zuhaitzak 20:00etatik 08:00etara bakarrik ureztatu ahalko dira. Golf zelaiak ere ezingo dira ureztatu.

Gainera, presio handiko tresnak eta ura birziklatzeko sistemak dituzten enpresek bakarrik egin dezakete autoen garbiketa profesionala. Norbanakoek sistema bereko lekuetan bakarrik garbitu ditzakete autoak. Fatxadak osasun arrazoiengatik edo lanengatik bakarrik garbitu daitezke. Metro kubiko bat baino gehiagoko igerilekuak ezin dira bete, eta hutsik daudenak bakarrik bete ahal izango dira.]]>
<![CDATA[Zarrakazteluko sutea nahita piztua izan daitekeela dio Remirezek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1966/005/002/2022-07-28/zarrakazteluko_sutea_nahita_piztua_izan_daitekeela_dio_remirezek.htm Thu, 28 Jul 2022 00:00:00 +0200 Iñaut Matauko Rada https://www.berria.eus/paperekoa/1966/005/002/2022-07-28/zarrakazteluko_sutea_nahita_piztua_izan_daitekeela_dio_remirezek.htm
Suteen delitua zigor kodean dagoela gogorarazi du kontseilariak, baita kartzela zigor handiak jarri daitezkeela ere. Suteak piztu nahi dituztenek Foruzaingoa eta Guardia Zibila «aurrean izango» dituztela ere esan du.

Hainbat foku zituen suteak, gehienak Zarrakaztelu inguruko pinudietan eta jasotako labore zelaietan.]]>
<![CDATA[Sasetako lubakiak biluzten]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1941/006/001/2022-07-22/sasetako_lubakiak_biluzten.htm Fri, 22 Jul 2022 00:00:00 +0200 Iñaut Matauko Rada https://www.berria.eus/paperekoa/1941/006/001/2022-07-22/sasetako_lubakiak_biluzten.htm
Javi Buces eta Karlos Almorza historialariek 2015eko liburu batean jaso zituzten testigantza batzuetatik abiatu zuten ikerketa. Bazekiten Andatza mendilerro osoan 36ko gerrako defentsa posizioak zeudela, eta 2019an jakin zuten Arripilletako gailurrean lubaki bat zegoela. Hala ere, Julien Blanco Aranzadiko arkeologoaren arabera, aurtengo indusketaren helburua zen defentsa posizioaren elementuak deskubritzea, posizioa bere osotasunean ulertzeko.

Lubaki estua eta baxua da, eta hori bi arrazoirengatik izan daitekeela dio Arrastoak: batetik, denbora gutxian egin behar izan zutelako, eta, bestetik, lubaki horrek ez zuelako horrenbesteko garrantzirik sisteman.

Aurkitu berri duten trintxerak modua eman dio Aranzadiri Kandido Saseta Eusko Gudarosteko kapitainak Andatza mendilerroan antolatu zuen defentsaren erradiografia hobea izateko. Arrastoa historialariaren arabera, Arripilletako lubakia tropa kolpistek Belkoain kontrolpean hartu ostean ireki zuten, azpian dagoen Zarateko benta, orduan Eusko Gudarostearen kuartela zena, hobeto babesteko.

Lubakiaz gain, beste zulo bat ere topatu dute zientzialariek, mendiaren magalean. Muniziorik ez dute aurkitu beste zuloan, eta, posizioa ez denez egokia tiro egiteko, indusketak egiten ari diren zientzialarien hipotesi nagusia da tankeak oztopatzeko zuloa zela. Blancoren arabera, iturriek diote tropa kolpistek tankeekin egin ziotela eraso Zarateko bentari; horregatik uste dute mendiaren magalean aurkitu duten zuloak «tankeak oztopatzeko» balio zezakeela. Muinoko lubakia baino zabalagoa eta altuagoa da zulo hori.

Arripilleta muinoa Eskaltzu mendiaren parean dago, 500 metro eskasera; joan den urtean ere indusketak egin zituzten hor, baina orduan gerra material gehiago aurkitu zuten: mila aztarnatik gora.

Saseta defentsa sistema

36ko gerran tropa kolpisten aurkako lehen defentsa antolatua izan zen Sasetak Andatza mendilerroan egin zuena. 1936ko uztailean hasi zuten estatu kolpea Francisco Francoren agindupeko tropek, eta abuztuan iritsi ziren Gipuzkoa erdialdera. Abuztuaren 11tik 15era bitartean Tolosa, Villabona, Zizurkil, Aduna, Irura eta Sorabilla hartu zituzten, eta, Arrastoaren hitzetan herrietan erresistentzia egitea «ia ezinezkoa» zenez, Saseta Andatzako mendilerroan defentsa antolatzen hasi zen hilaren 5ean.

Oria ibaiaren mendebaldeko ia muino guztietan ireki zituzten lubakiak, eta tropa frankisten aurreratzea moteltzea zen helburua, Eusko Gudarosteak beste leku batzuetan erresistentzia eta estrategia berrantolatzeko. Eta, hein handi batean, lortu zuten helburua, ia hilabeteko erresistentzia egitea lortu baitzuten baliabide gutxirekin, baina, azkenean, Francok herrialde guztiaren kontrola eskuratu zuen urte bereko urrian.]]>
<![CDATA[Irakasleen negoziazio mahaitik joan da ELA sindikatua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2124/007/002/2022-07-21/irakasleen_negoziazio_mahaitik_joan_da_ela_sindikatua.htm Thu, 21 Jul 2022 00:00:00 +0200 Iñaut Matauko Rada https://www.berria.eus/paperekoa/2124/007/002/2022-07-21/irakasleen_negoziazio_mahaitik_joan_da_ela_sindikatua.htm
ELAk adierazi du Hezkuntza Sailak «Madrildik ezarritako parametro berak» erabiliko dituela meritu lehiaketa egiteko, lehiaketa horretara 3.178 lanpostu bideratuta. Gutxiegi da hori sindikatuarentzat, eta «errealitatetik oso urrun» dagoela gehitu du, behin-behineko 13.000 langile daudela argudiatuz.]]>
<![CDATA[Pertsona bat hil da, eta 184 artatu dituzte bero oldearen ondorioz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/004/001/2022-07-20/pertsona_bat_hil_da_eta_184_artatu_dituzte_bero_oldearen_ondorioz.htm Wed, 20 Jul 2022 00:00:00 +0200 Iñaut Matauko Rada https://www.berria.eus/paperekoa/1881/004/001/2022-07-20/pertsona_bat_hil_da_eta_184_artatu_dituzte_bero_oldearen_ondorioz.htm
Bestalde, Osakidetzak beroaldiko hiru egunik larrienetan —larunbata, igandea eta astelehena— tenperatura altuekin zerikusia zuten 184 larrialdi dei jaso zituen: 27 Araban, 104 Bizkaian eta 53 Gipuzkoan. Horietatik 83 pertsona ospitaleetan artatu behar izan zituzten, eta 23 bestelako osasun zentroetan. Gainontzekoak ez zituzten lekuz aldatu behar izan.

Nahiz eta tenperaturarik altuenak astelehenean erregistratu ziren, igandean hartu behar izan zituzten pertsona gehien, astelehen arratsaldean tenperaturak nabarmen jaitsi baitziren. Larunbatean 33 pertsonak jaso zuten arta, igandean 45ek, eta astelehenean 35ek.

Lurraldeei dagokionez, Bizkaiko ospitaleetan artatu zituzten pertsona gehienak, 48. Gipuzkoako ospitaleetan hemeretzi pertsona hartu zituzten, eta Arabakoetan, berriz, hamabost.

Zupiriaren esanetan, joan den asteko bero oldea azken urteetako «luzeena eta gogorrena» izan da, eta nahiz eta tenperaturak jaitsi egin diren eta are gehiago jaitsiko diren, aurrerantzean ere Osakidetzaren gomendioei kasu egiteko eskatu die herritarrei.

Ondorengoak dira bero oldeari aurre egiteko gomendiorik garrantzitsuenak: ur asko edatea, kafeina duten edariak ez hartzea, barazki eta fruta gehiago jatea, gantz gehiegi duten jakiak ez jatea, pertsianak jaistea, gorputza freskatzea, kalean eguzkipean denbora asko ez ematea, eta berorik handiena egiten duenean esfortzu fisiko handirik ez egitea.

Sute txiki ugari

Azken asteetan piztutako hainbat suteren berri eman dute Hego Euskal Herriko agintariek. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan guztira 38 sute erregistratu zituzten uztailaren 11 eta 15 bitartean; horietako hamabi «sute larri» gisa izendatu ditu Zupiriak: «Gehienak Araban izan dira, eta bost egunetan guztira 300 hektarea erre dira herrialde horretan». Hala, Barrundia, Mendoza, Erribera Garaia eta Gasteiz inguruko basoak izan dira gehien kaltetutako eremuak.

Bestalde, joan den larunbatetik astelehenera, beste lau sute erregistratu zituzten; larunbatean Gaubean (Araba), igandean Gasteizen eta Arrigorriagan (Bizkaian), eta astelehenean Bilbon.

Sute horietako hiru aztertzen ari direla adierazi du Zupiriak; izan ere, haren esanetan, laborantza lanekin zerikusia duten eta «saihestu zitezkeen» kasuak izan daitezke, eta, ikerketa amaitu ostean nahita piztuak izan zirela ebazten badute, zigorrak jarriko dituztela gehitu du.

Nafarroan, lau baso sute piztu ziren, Areson, Leitzan, Artaitzen eta Etxabakoitzen (Iruñea). Aresokoa izan zen larriena, baina ordu gutxitan Leitzako eta Cordovillako suhiltzaileek kontrolpean hartzea lortu zuten. Leitzan, borda batek sua hartu zuen atzo goizean, baina suhiltzaileek berehala itzaltzea lortu zuten. Artaizko sutea labore lur batean piztu zen, atzo goizean, baina aurrekoekin gertatu moduan, azkar kontrolatu zuten. Etxabakoitzen, uztatu gabeko soro batean piztu zen herenegun.]]>
<![CDATA[Busturialdean ur kontsumoa jaisteko gomendatu dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1906/004/001/2022-07-20/busturialdean_ur_kontsumoa_jaisteko_gomendatu_dute.htm Wed, 20 Jul 2022 00:00:00 +0200 Iñaut Matauko Rada https://www.berria.eus/paperekoa/1906/004/001/2022-07-20/busturialdean_ur_kontsumoa_jaisteko_gomendatu_dute.htm
Busturialdeko herriak hornitzen dituzten ibilguen ur maila «baxua» dela dio BBUP Bizkaia Bilbo Ur Partzuergoak, eta alerta protokoloa aktibatu dute. Eskualdeko hamasei udalerritako biztanleei ere funtsezkoa ez den ur kontsumoa murrizteko eskatu die partzuergoak. Ondorengo udalerriei egin die gomendioa: Ajangiz, Arratzu, Bermeo, Busturia, Ea, Elantxobe, Gernika-Lumo, Forua, Gautegiz-Arteaga, Ibarrangelu, Kortezubi, Mendata, Mundaka, Murueta, Muxika eta Sukarrieta. 45.000 pertsona inguru bizi dira herri horietan, baina udan eskualde horretan biztanleria «nabarmen» hazten dela adierazi du partzuergoak.

Ura aurrezteko gomendioak

Lorategi eta baratzeen ureztatzea murriztea, igerileku pribatuak ez betetzea eta auto pribatuak ez garbitzea eskatu du Berako Udalak. Antzekoa eskatu du BBUPek, baina kaleen garbiketan ere txorrotako uraren erabilera mugatzeko eskatu du; helburua da hornidura «aldi baterako eten behar ez izatea».]]>
<![CDATA[«Memoria historikoa, etorkizunik gabe, fosil bat da»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2157/007/002/2022-07-17/memoria_historikoa_etorkizunik_gabe_fosil_bat_da.htm Sun, 17 Jul 2022 00:00:00 +0200 Iñaut Matauko Rada https://www.berria.eus/paperekoa/2157/007/002/2022-07-17/memoria_historikoa_etorkizunik_gabe_fosil_bat_da.htm
Nola doaz ikuskizunaren prestalanak?

Gero eta intentsoago. Dena zehaztu behar da oraindik. Hainbat eszena izango ditu ikuskizunak, aktuazio ezberdinak, gai ezberdinekin, eta bakoitza berea lantzen ari da.

Ikuskizun multidiziplinarra izango da?

Bai, diziplina asko nahastuko dira. Dantzariak egongo dira, bideo bat proiektatuko dugu, moda desfile bat ere egongo da, nagusien eta umeen koru bana egongo dira, Joseba Irazoki, Olaia Intziarte eta Aire ahizpak ere bertan izango ditugu, Gorka Hermosa soinu jolea, eta abar. 70 artista baino gehiago izango dira guztira.

Nolakoa izango da ikuskizuna?

Ez da izango oholtzan bakarrik gertatzen den zerbait; ez da izango ohiko ikuskizun bat, gauza bat bestearen atzetik. Hainbat espazio erabiliko dira, Amaiurko gaztelupeko zelai batean. Niretzat oso sinbolikoa da hori; gertakizunen leku berean, 500 urteren ondoren, haiek hitz egiten zuten hizkuntza berean guk kontakizuna egitea, niretzat garaipen bat da.

Oso inplikatuta zaude. Zure egiten duzu gaia?

Sentitzen dut aukera bat dela nire bisioa emateko. Ez dut inoiz horrelako ikuskizunik zuzendu, baina erronka moduan hartu dut, ilusio berezi batekin, azken finean badakidalako oso ekitaldi sinbolikoa dela.

Bestalde, ilusio handia egin dit Amaiurko herriak lana niri eskaintzeak. Kontu honek ere badu bere anekdota; izan ere, nire abizena Maia izanik, hau da, Amaiurren antzinako izenetako bat izanik (Maia, Maiur, Amaiur), beti sentitu izan dut konexio bat Amaiurrekin. Gu kanpotik etorritako familia bat gara, eta oso berezia da izen bera duen herri bat egotea, eta hain herri sinbolikoa izatea. Bizitzak gure bideak gurutzatu ditu. Behin esan nien: «Banekien noizbait zerbait egingo nuela Amaiurren».

Aurkituko gaituzuenoi du izena ikuskizunak. Zergatik?

Amaiur entzuten dugunean, Aranzadi elkarteak azken hogei urteetan egin dituen indusketak etortzen zaizkigu burura. Indusketek bistara atera dute apenas ezagutzen genuen unibertso bat, gazteluaren unibertso hori. Hainbat objektu aurkitu dira, eta xehetasun asko ematen dizkigute haien bizitzari buruz: kanoi bolak, ezpatak, zeramikak... denetarik. Duela 500 urteko euskaldun haiek nola zeuden eta zer ziren esaten digute oraingo arkeologoek, eta nik planteatu dudana da zer esango duten gutaz 500 urte barruko arkeologoek. Horregatik du izen Aurkituko gaituzuenoi.

Horrelako oroimen ekitaldiak iraganera begira egin ohi dira, baina hemen iragana, oraina eta etorkizuna uztartzen dira. Zer dela eta?

Niri memoria historikotik gehien interesatzen zaidana etorkizuna da. Memoria historikoa, etorkizunik gabe, fosil bat da. Iraganari egin diezaiokegun omenaldirik ederrena etorkizun bat bermatzea da, segida bat ematea historiari. Izan gara menperatu, menperatzaile; izan gara erresuma, departamendu, errepublika, autonomia erkidego. Denetik izan gara, eta denetik izango gara. Baina hor badago zerbait, 500 urteren ondoren, bizirik jarraitzen duena, gertakizun historiko guztien gainetik edo azpitik. Eta hori da eten behar ez dena.

Nola irudikatzen duzu 500 urte barruko Euskal Herria?

Batek daki. Auskalo klima, auskalo munduko ordena zein izango den. Baina gauza bat garbi dago: kultura eta hizkuntza asko desagertu dira milaka urte hauetan mundu osoan, baina gu ez. Denetarik gertatu zaigu, denetarik egin digute, eta guk ere denetarik egin dugu, ondo eta gaizki, baina bizirik gaude. 500 urte barru, nik espero dut bizirik jarraitzea.

Kontziente izan behar dugu gure orainaz, etorkizunean bizirik jarraitu dezagun. Orain egiten dugunak bermatuko du edo hondoratuko du gure geroa. Horren kontzientzia edukitzea da nire planteamendu artistikoaren muina.

Ikusi gehiago: Azken guda dantza]]>
<![CDATA[Biktimak «erdiguneratzeko» legea ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1925/002/001/2022-07-15/biktimak_erdiguneratzeko_legea.htm Fri, 15 Jul 2022 00:00:00 +0200 Iñaut Matauko Rada https://www.berria.eus/paperekoa/1925/002/001/2022-07-15/biktimak_erdiguneratzeko_legea.htm Memoria lege berria aurrerapauso bat dela diote EH Bilduk eta EAJk Legea bazter batean egon da denbora batez, eta, Espainiako Gobernuak berriro aurrera ateratzeko martxa hartu zuenetik, negoziatzen aritu dira PSOE eta Unidas Podemos gainontzeko alderdiekin, gehiengo absolutua markatzen duen botoen langa gainditzeko. Lege proiektuari hainbat zuzenketa egin dizkiete EAJk, EH Bilduk, Mas Paisek eta PDeCATek, eta, horiei esker, aurrera ateratzea lortu dute. PP, Ciudadanos, Vox eta talde mistoko alderdiek legearen aurka bozkatu dute, eta ERCk abstentzioaren alde egin du. Izan ere, lege berriak ez du indargabetzen 1977ko Amnistiaren Legea, eta horrek zapuztu du ERCren aldeko botoa. Hona hemen arauaren berritasun nagusiak: BIKTIMA IZAERA BERRIA Jose Luis Rodriguez Zapateroren 2007ko Memoria Historikoaren Legea ordezkatuko du onartu berri duten testuak. Lege berriaren xedea biktimak ekintza politikoaren «erdigunean» jartzea da, eta, horretarako, biktima izendapena nazioarteko giza eskubideen parametroen arabera definituko dute hemendik aurrera. Hala, hildako arbasoen gorpuak berreskuratzea eskubide bat izango da, eta DNA banku bat sortuko dute, lana errazteko. Urriaren 31, Espainiako Gorteek konstituzioa onartu zuten eguna, biktimak omentzeko egun ofiziala izango da, eta maiatzaren 8a, berriz, erbesteratutako biktimen eguna. Lege berriaren bidez, memoria demokatikorako politikak ere irizpidetuko dituzte. Hala, estatuaren esku geratuko dira desagertutako herritarrak bilatzeko lanak, eta hainbat ikerketa bultzatuko dituzte, indarrez kendutako ondasunen inguruan gehiago jakiteko eta lan behartuak egin zituztenei aitorpena egiteko. Bestalde, nazioarteko brigadetan parte hartu zuten milizianoek eta erbestera joan behar izan zuten pertsonek espainiar herritartasuna lortzeko eskubidea izango dute. Horrez gain, 1936ko estatu kolpearen biktimak «gutxiesteko eta umiliatzeko helburua» duten eta frankismoa goraipatzen duten fundazioak debekatuko ditu lege berriak. Erorien Harana kudeatzen duen fundazioa ere desegingo du legeak, eta mausoleoaren esanahia eta helburua aldatuko dute. Aurrerantzean, 1936ko gerrako bi bandoetan ariturikoei egingo dio omen, eta mausoleoaren eraikuntzaren zergatiak eta orduko egoera historikoa gizarteratzea izango du helburu. HIZKUNTZAK BIKTIMA Hizkuntzei dagokienez, euskara, katalana eta galiziera, eta hizkuntza horien komunitateak frankismoaren biktima izango dira oraindanik, eta diktadura frankistan pairatu zuten jazarpena aitortuko du legeak. LA CUMBRE ETA EZKABA EH Bilduk egindako proposamenari esker, Ezkabako gotorlekua (Nafarroa) eta Donostiako La Cumbre jauregia memoria gune izendatuko dituzte. Gotorlekua Espainiako eta Nafarroako gobernuen arteko hitzarmen baten bidez kudeatuko dute, eta La Cumbre Donostiako Udalaren esku geratuko da. Bestalde, legeak baditu diktadura frankistaren garaiko Parisko Eusko Jaurlaritzaren egoitza ohia berreskuratzeko mekanismoak ere, eta, EAJk lortzen badu frogatzea egoitza hori Eusko Jaurlaritzarena zela, egoitza berreskuratzeko edo konpentsazioa jasotzeko aukera izango du. 1978TIK 1983RA Giza eskubideen urraketaren bat izan dezaketen kasuen ikerketa judiziala 1978ra mugatuko da, konstituzioa onartu zen urtera. Hori dela eta, GAL talde armatuaren krimenak eta Joxean Lasa eta Joxi Zabalaren hilketak ez dituzte ikertuko. Hala ere, EH Bilduren zuzenketak bidea irekiko du 1978tik 1983ra bitartean 2007ko legetik kanpo geratu ziren gertakariengatik aitortza eta erreparazioa lortzeko. Horretarako, batzorde tekniko bat sortuko dute, legea indarrean sartzen denetik gehienez urtebetera, eta «demokrazia egonkortzearen eta oinarrizko eskubideen alde borrokatu ziren» pertsonen aurkako eskubideen ustezko urraketak ikertuko dituzte. EPAI FRANKISTAK, BALIOGABE Erregimen frankista eta, beraz, diktadura garaiko organo judizialak ez-legitimo eta legez kontrakoak izango dira hemendik aurrera. Neurri horri esker, Espainiako Konstituzioa onartu baino lehen epaitegi frankistek zigortu zituzten pertsonek epaiak legez kanpoko izendatzea eskatu ahal izango dute. EH Bilduk, PDeCATek eta Mas Paisek lortu dute neurri hori aurrera ateratzea. ONDASUNEN ITZULKETA EAJren proposamenez, alderdi politikoek eta sindikatuek eskubidea izango dute 1936ko gerran kendu zizkieten agiri, ikur, kartel eta banderak bueltan jasotzeko, betiere Estatuaren Administrazio Orokorraren esku badaude ondasun horiek. IKERKETARAKO BATZORDEA Memoriaren Kontseiluak estatu mailako batzorde bat sortu beharko du, akademikoa, aldi baterakoa eta ez-judiziala. Batzorde horrek gerran eta diktaduran jazotako giza eskubideen urraketak ikertuko ditu. EH Bilduk egin du zuzenketa, eta «bizikidetza demokratikoari» mesede egitea nahi dute. Horretarako, giza eskubideen esparruan eta akademian ibilitako pertsonak egongo dira batzordean. DATU BASEAK ESKURA 1936ko gerrari eta diktadurari buruzko dokumentazioa errazago eskuratu ahal izatea lortu du EAJk. Legeak xedapen berri bat izango du, interesa duen edonork informazioa errazago lortzeko. Hala ere, ez dira eskuragarri jarriko agiri historiko guztiak, sekretupean mantendu beharrekoek horrela jarraituko baitute. ELKARTEENTZAT, GAZI-GOZO Memoria Historikoaren eta Frankismoaren Biktimen Elkarteen Bilguneak Espainiako Diputatuen Kongresuak onartu berri duen legea kritikatu du, argudiatuz ez dela nahikoa. 2007ko legea hobetzen duela onartzen duten arren, elkarte memorialistei ez zaie gustatu 1977ko Amnistia Legea ez baliogabetzea. Bestalde, adierazi dute legeak ez duela bermatuko 1936ko gerran, diktaduran eta trantsizioan giza eskubideen urraketak pairatu zituzten biktimen benetako babes judizialerako eskubidea. Legeak Eliza katolikoa ez duela gaitzesten ere adierazi dute. ]]> <![CDATA[Memoria lege berria aurrerapauso bat dela diote EH Bilduk eta EAJk ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2020/003/002/2022-07-15/memoria_lege_berria_aurrerapauso_bat_dela_diote_eh_bilduk_eta_eajk.htm Fri, 15 Jul 2022 00:00:00 +0200 Iñaut Matauko Rada https://www.berria.eus/paperekoa/2020/003/002/2022-07-15/memoria_lege_berria_aurrerapauso_bat_dela_diote_eh_bilduk_eta_eajk.htm Espainiako Kongresuan bozketa irabazteko, hainbat alderdirekin negoziatu behar izan dute PSOEk eta Unidas Podemosek, eta horien zuzenketak onartu behar izan dituzte. Legea onartu duten alderdiek akordioa goraipatu dute, eta 1936ko gerraren eta diktaduraren biktimen erreparaziorako balioko duela gehitu dute. Mikel Legarda EAJko diputatuak esan du lege berriak erreparaziorako eta prebentziorako duen helburuaz gain helburu «etikoa» ere baduela, eta «berriro gerta daitezkeen akatsak» ez egiteko ere balioko duela. Hala ere, euskal erakundeei ez dizkiete itzuliko gerran eta diktaduran kendutako ondasunak, eta gehitu du horren alde borrokatzen jarraituko dutela. Bel Pozueta EH Bilduko kideak adierazi du legea «beste pauso bat» dela frankismoaren milaka biktimei eta haien familiei justiziaren, egiaren eta erreparazioaren «zati bat» itzultzeko. Bide «luzea eta zailtasunez» betetakoa izan dela esan du, eta EH Bilduk legea aurrera ateratzeko izan duen prestasuna ere goraipatu du. Hala ere, «urrunago» iristea gustatuko litzaiekeela esan du Pozuetak, oraindik gauza batzuk ebazteko daudela argudiatuz. Amnistia Legea ez baliogabetzearen inguruan ere mintzatu da Pozueta: «Onartu behar dugu ezin izan ditugula kendu justizia bermatzeko oztopo batzuk: 1977ko Amnistia Legea, esaterako». PSOEko Valentin Garciak legea goratu du, eta nabarmendu du 1977ko Amnistia Legea trantsizio garaiko «gertaera gogoangarria» izan zela. PPren kritikei ere erantzun die Garciak, eta esan du Alianza Popular alderdia ez zela egon trantsizio garaiko itun garrantzitsuenen alde: «Trantsizioan alde ez baizik aurka egon zirenak, erreakzioaren eta aurrerapenaren artean dudak izan zituztenak ezin dira 44 urte beranduago trantsizioaren eta Amnistia Legearen jabe egin». Unidas Podemoseko Enrique Fernando Santiagok esan du diktadura amaitu eta 47 urtera Espainiak Nazio Batuen Erakundearen aldarrikapenei erantzungo diela lege honekin, biktimen egiarako, justiziarako eta erreparaziorako eskubideak bermatuz. Mas Pais alderdiko buruak, Iñigo Errejonek, alderdi eskuindarren manipulazio saiakerak salatu ditu, eta ETAren biktimak erabiltzea egotzi die PPri eta Voxi. Hala ere, ezkerreko alderdi guztiak ez daude gustura lege berriarekin, eta horren erakusgarri da ERC abstenitu izana. Errepublikazaleentzat, legeak ez ditu «zauriak ixten», 1977ko Amnistiaren Legea ez duelako baliogabetzen: «Oso zinikoa da biktimen ondorengooi sinistaraztea Amnistia Legea mantenduz justizia egingo dela», esan du Carolina Telechea i Lozano ERCko diputatuak. PPk eta Voxek gogor egin dute azken asteetan legearen aurka. Izan ere, alderdi biei oso gaizki iruditu zaie PSOEk eta Unidas Podemosek EH Bildurekin negoziatzea memoria legea. Jaime Miguel Mateu PPko kideak gogor salatu du PSOEk eta Unidas Podemosek koalizio abertzalearekin lortu duten akordioa, eta «Bildu legea edo memoria totalitarioaren legea» deitu beharko litzatekeela adierazi du. Lege berria «talde armatu baten adar politikoarekin» adostea egotzi dio gobernuari, eta esan du Alberto Nuñez Feijoo Moncloara iristen bada baliorik gabe utziko dutela legea. Memorialisten protesta Kongresuan legeari buruz eztabaidatzen ari ziren bitartean, hainbat elkarte memorialistak protesta egin zuten kanpoan, frankismoaren inpunitatea amaiaraziko duen memoria lege bat aldarrikatzen. ]]> <![CDATA[Espetxeratu egin dute Curiako atxilotuetako bat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1874/010/001/2022-07-13/espetxeratu_egin_dute_curiako_atxilotuetako_bat.htm Wed, 13 Jul 2022 00:00:00 +0200 Iñaut Matauko Rada https://www.berria.eus/paperekoa/1874/010/001/2022-07-13/espetxeratu_egin_dute_curiako_atxilotuetako_bat.htm
Denera zortzi lagun zeuden atxilotuta, «udalbatzari eraso egitea» egotzita. Haietako hiru aske utzi zituzten herenegun, eta gainerakoek atzo deklaratu zuten Mari Paz Benito epailearen aurrean. Espetxeratu zutena ez beste laurak aske utzi zituen epaileak, baina auzitegira joan beharko dute astero.


Iruñeko Udalak prozesioan eraso egin zieten pertsonak ordezkatuko ditu epaiketan, eta herri akusazio gisa hartuko du parte. Haren eta Udaltzaingoaren bertsioaren arabera, udalbatzako zinegotziei, Elizako kideei eta poliziei zuzenean egin zieten eraso, baina Ahotsa.info hedabideak zabaldutako bideo batek erakusten du sudurra hautsi zioten udaltzaina izan zela kolpea ematen lehena. Huts egin ostean, sudurra hautsi zion ukabilkada eman zioten. Epaileak, hala ere, ukatu egin du ukabilkada hori izan zenik, eta, aitzitik, grabazioetan oinarrituta, adierazi zuen argi eta garbi ikusten dela ukabilkada bakarra espetxeratuak emandakoa izan zela.

Epailearen kontakizunaren arabera, prozesioako kideek irainak eta kontrako oihuak jaso zituzten Curia kalera iristean, eta, ondoren, «agresibitate» hori areagotu egin zen, hainbat udaltzain zauritzeraino.]]>
<![CDATA[Usansoloren desanexioa gauzatzeko eskatu diote aldundiari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1935/010/002/2022-07-13/usansoloren_desanexioa_gauzatzeko_eskatu_diote_aldundiari.htm Wed, 13 Jul 2022 00:00:00 +0200 Iñaut Matauko Rada https://www.berria.eus/paperekoa/1935/010/002/2022-07-13/usansoloren_desanexioa_gauzatzeko_eskatu_diote_aldundiari.htm
Joan den martxoaren 28an egin zuten azken herri galdeketa Galdakaotik banantzeko, eta %81,54k alde bozkatu zuten. 3.771 pertsona zeuden herri kontsultan botoa ematera deituta, eta %63,12k hartu zuten parte. Galdeketa hori ez zen loteslea izan, baina, aurreko biekin gertatu ez zen moduan, azkena Galdakaoko Udalak antolatu zuen, eta Bizkaiko Foru Aldundiaren baimena zuen.

1987. urtean egin zuten lehen bozketa, eta 2014an bigarrena, eta bi horietan ere baiezkoa gailendu zen. 2014an, bozketara deituta zeudenetatik %73k hartu zuten parte, eta baiezkoak %89ko babesa izan zuen.]]>
<![CDATA[Beste sei pertsona atxilotu dituzte Iruñean, Curia kaleko istiluen harira]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/005/001/2022-07-12/beste_sei_pertsona_atxilotu_dituzte_iruean_curia_kaleko_istiluen_harira.htm Tue, 12 Jul 2022 00:00:00 +0200 Iñaut Matauko Rada https://www.berria.eus/paperekoa/1873/005/001/2022-07-12/beste_sei_pertsona_atxilotu_dituzte_iruean_curia_kaleko_istiluen_harira.htm
Igandeko lehen atxilotuari buruzko datuak eman ditu Maia alkateak. Iruñerriko gizon bat da, 40 urtekoa, eta autoritatearen aurkako atentatua, lesioak eta zenbait desordena publiko egitea egotzi dizkiotela jakinarazi du alkateak. Lehen atxilotu hori izan zen ukabilkada batez udaltzain bati sudurra hautsi ziona, Maia alkatearen arabera.

Atxilotuei egozten diete autoritatearen agenteen aurkako atentatua eta desordena publikoak eragitea, Iruñeko Udalak ohar baten bidez adierazi duenaren arabera. Igande arratsaldean eta astelehen goizean atxilotutako hiru Iruñekoak direla adierazi du udalak, eta laugarren bat Tarragonakoa dela (Herrialde Katalanak).

Sudurra hautsi dioten udaltzainak udalbatzako zinegotziak babestu zituela esan du Maiak, «bereziki Navarra Sumakoak eta PSNkoak». Erasoa «talde antolatu batek» egin zuela ere esan du, nahiz eta oraindik ez den kasuaren inguruko epaiketarik egin.

Iruñeko Udalak akusazio partikular gisa hartuko du parte epaiketan. Atxiloketak ez dira agindu judizial baten bidez egin; hau da, Iruñeko Udaltzaingoak eta Espainiako Poliziak egin ditu, eta datozen egunetan igaroko dira epailearen aurretik.

Sanferminen «zikintzea»

Maria Txibite Nafarroako Gobernuko presidenteak ere eman du San Fermin eguneko prozesioan jazotakoaren inguruko iritzia. SER irratian izan zen Nafarroako presidentea, eta uztailaren 7an Curia kalean jazotako gertakariek «sanferminak zikindu» zituztela adierazi zuen, eta jazotakoa «kondenatu» behar dela. Aurkari politikoen aurka ere egin zuen: «Curia kalean jazotakoa ukatu, kondenatu eta deitoratu ez duen alderdi hori, eta eragozten saiatu ez zena; ez zait ondo iruditzen».

Bestalde, Maia alkateak dio uztailaren 7ko erasoak «talde antolatu» batek egin zituela, nahiz eta oraindik ez den gertakarien inguruko epaiketarik egin. «San Fermin egunean talde antolatu batek indarkeria handiz egin zien eraso zinegotziei eta Curiako ordezkariei. Denek ikusi ahal izan dituzue hain irudi ezohikoak, gorrotoz eta faxismoz beteak», esan zuen Maiak joan den igandean, ezohiko prentsaurreko batean. Iruñeko Udaltzaingoaren «azkartasuna» goratu zuen, 72 ordu baino gutxiagoan egin zutela azpimarratuz.

Tentsio handiko eguna

Jendetza batu zen joan den ostegunean Iruñeko Curia kalean, San Fermin eguneko prozesioa ikusteko. Iruñeko udaltzainez gain, Hego Euskal Herriko eta Espainiako Estatuko beste udalerri batzuetako agenteak etorri ziren errefortzu gisa; hala nola Gasteizkoak, San Sebastian de los Reyesekoak, Zaragozakoak eta Badajozekoak.

Urtero legez, udalbatzako zinegotziak atera ziren prozesioan, eta tentsioak gora egin zuen Curia kaletik igarotzean. «UPN kanpora» gisako oihuak entzun ziren, eta hainbat aldarrikapen zituzten kartelak atera zituen jendeak, Elizaren eta alderdi politiko eskuindarren aurka, besteak beste.

Maiak herenegun esan zuen osteguneko irudiak «ezohikoak» direla, baina urtero egiten du gora tentsioak udaleko politikariek prozesioan parte hartzen dutenean. Udaleko Bozeramaileen Batzordeak adierazpen bat zabaldu zuen, ezker abertzaleak «kutsu faxista» duen eraso bat egin zuela esanaz.]]>
<![CDATA[Euskotreneko bonuak %50eraino merkatuko ditu Eusko Jaurlaritzak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/005/001/2022-07-08/euskotreneko_bonuak_50eraino_merkatuko_ditu_eusko_jaurlaritzak.htm Fri, 08 Jul 2022 00:00:00 +0200 Iñaut Matauko Rada https://www.berria.eus/paperekoa/1879/005/001/2022-07-08/euskotreneko_bonuak_50eraino_merkatuko_ditu_eusko_jaurlaritzak.htm
Espainiako Gobernuak ekainaren 25ean iragarri zuen garraio publikorako hobariak emango zituela, krisi ekonomikoari aurre egiteko beste hainbat neurriren artean. Estatuarenak diren garraio publikoko enpresetan, Renfen esaterako, %50ekoa izango da deskontua, eta autonomia erkidego, diputazio eta udalen esku dauden enpresen zerbitzuari %30eko deskontua aplikatu dio Madrilek, eta %50eraino iristeko aukera gainontzeko administrazioei utzi. Guztira 221 milioi euroko aurrekontua bideratu du Pedro Sanchezen gobernuak hobaria aurrera ateratzeko.

Mugi, Barik eta BATen moduko txartelak dituzten erabiltzaileei aplikatuko zaie hobaria, baita abonu bidezko txartelei ere. Joan edo etorriko txartel arruntei ez zaie aplikatuko. Bestalde, enpresa publikoek kudeatutako zerbitzuek bakarrik izango dute deskontua. Deskontua %20 handitzeak hamalau milioi euro inguruko kostua izango du Jaurlaritza, diputazio eta udalentzat.

EAEko Garraioaren Agintaritzan onartu dute neurria. Jaurlaritza, aldundiak eta Euskal Udalerrien Elkartea (Eudel) elkartzen dira foru horretan. Arriola sailburuak adierazi du guztiz konprometituta daudela herritarrei «ahalik eta hobari gehiena» lortzeko, eta foru aldundietako eta udaletako ordezkariak ere horretarako «borondate politikoa» dutela nabarmendu du.

«Herritar guztientzat onuragarria izango den neurri ekologiko eta soziala da hau, eta bereziki erdiko klasearentzat eta langileriarentzat. Garraio publikoa indartzeko eta sustatzeko helburua ere badu, baita ibilgailu pribatuaren erabilera eta karbono dioxido isuria jaistekoa ere», adierazi du Arriolak.

Neurri horiek kontu publikoetan izango duten eraginaren kalkuluak egiteko eskatu die Arriolak Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ogasun erakundeei. Hiru herrialdeetan jarduten duten garraio zerbitzu batzuek egin duten ikerketa baten arabera, hamalau milioi euroko kostua izango du neurriak gutxi gorabehera, legeak uzten duen gehieneko deskontura iristen bada. Eusko Jaurlaritzako Garraio sailburuaz gain, hiru foru aldundietako garraio diputatuak, Bilboko eta Gasteizko mugikortasun zinegotziak eta Leioako (Bizkaia) alkatea ere egon ziren bilkuran, eta neurri horrek eskumenetan eta diruaren banaketan izan dezakeen eraginaren inguruan jardun dute.

12 urtez azpikoak doan, ez

Gorka Urtaran Gasteizko alkate eta Eudeleko lehendakariak proposatu zuen 12 urtetik beherakoek garraio publikoa doan izatea, eta horri buruz ere aritu ziren atzo bilkuran. Arriolak adierazi zuen atzoko bilkuran beste gai batzuk izan zituztela esku artean, eta ez ziotela horri heldu, baina gehitu zuen etorkizunean Urtaranen proposamena eztabaidatzeko aukera egongo dela.]]>