<![CDATA[Ion Orzaiz | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Fri, 28 Jan 2022 10:28:30 +0100 hourly 1 <![CDATA[Ion Orzaiz | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Paxlovid botika antibirala baimendu du EMAk]]> https://www.berria.eus/albisteak/208903/paxlovid_botika_antibirala_baimendu_du_emak.htm Thu, 27 Jan 2022 17:27:16 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/208903/paxlovid_botika_antibirala_baimendu_du_emak.htm <![CDATA[Neurri murriztaileak beste bi astez luzatuko ditu Nafarroako Gobernuak]]> https://www.berria.eus/albisteak/208839/neurri_murriztaileak_beste_bi_astez_luzatuko_ditu_nafarroako_gobernuak.htm Wed, 26 Jan 2022 12:03:16 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/208839/neurri_murriztaileak_beste_bi_astez_luzatuko_ditu_nafarroako_gobernuak.htm <![CDATA[«Euskararen inposizioaz hitz egitea gorroto diskurtso bat da»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/006/001/2022-01-26/euskararen_inposizioaz_hitz_egitea_gorroto_diskurtso_bat_da.htm Wed, 26 Jan 2022 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1982/006/001/2022-01-26/euskararen_inposizioaz_hitz_egitea_gorroto_diskurtso_bat_da.htm
Prest duzue Euskararen II. Plan Estrategikoa. Noiz sartuko da indarrean?

Aste honetan onartu nahi genuen, baina apur bat atzeratu da. Aurki helduko da, eta lehen planean ezarri genituen ildoetan sakontzea ekarriko du.

Zirriborroan planteatzen zen Nafarroako haur guztiek euskara jaso dezatela, gutxienez, irakasgai moduan...

Plana osatzeko prozesuan zenbait eragilek mahai gainean jarri zuten aukera hori, eta beste erkidego batzuetan ere eginak dituzte gogoeta bertsuak. Valentzian, esaterako. Euskara gure hizkuntza propioa da, eta, Nafarroako zenbait eremutan, baita hizkuntza ofiziala ere. Hortaz, zergatik ez? Dena den, Euskararen Plana 2027ra arteko bide orria da, eta hor jasota dagoena da analisi bat egiteko proposamena. Ikusi nahi dugu aukera hori bideragarria den, eta nola egin daitekeen. Kontsentsuaren bidetik heldu nahi diogu.

Zergatik?

Badaudelako sektore batzuk interes handia dutenak euskara inposizioarekin lotzeko. Nik benetan uste dut ez zaigula komeni eztabaida termino bortitz horietan kokatzea. Halakoak gorroto diskurtsoak dira, eta ezin ditugu onartu. Hortaz, saiatu behar dugu euskara parametro horietatik aldentzen, kontsentsu sozial eta politiko ahalik eta handiena lortuz.

Diskurtso horiek entzun izan dira PSNko zenbait kideren ahotan ere. Tentsioa eragiten dute halakoek gobernu barruan?

Gauza jakina da desadostasunak daudela Geroa Bairen eta PSNren artean, baina ohitu behar dugu halakoetara. Kontsentsurako bidean, beti galtzen da zerbait, eta beste zerbait irabazi. Gu saiatzen gara desadostasun horiek kudeatzen; batzuetan lortzen dugu akordioak lortzea, beste batzuetan ez. Hala ere, gobernu itun politikoan ezarria dago norabide orokorra, eta hor jasota daude, besteak beste, Euskararen II. Plan Estrategikoa egiteko betebeharra, Hizkuntza Gutxituen Europako Ituna betetzea eta euskara konfrontazio partidistatik aldentzea.

Javier Remirez lehendakariordeak honako hau idatzi zuen urtarrilaren 16an: «Hizkuntz politikaren garapena Euskararen Legeak ezartzen du, oinarritzat hartuta eremu bakoitzeko errealitate soziolinguistikoa. Inposiziorik ez, sustapena bai».

Hizkuntza gutxitu bat sustatzea ezin da inoiz inposizio bat izan. Nola inposatuko da egoera gutxituan den hizkuntza bat? Ezin da. Kontrara: beharrezkoak dira sustapen neurriak, hizkuntza hori museoko pieza bihur ez dadin. Hor dugu desadostasun inportante bat PSNrekin. Eta onartu behar da aurrera urratsak egin ditugula aurreko legealdiaz geroztik, baina diskurtso horiek oso bortitzak dira. Gainera, uste dut horien sustraiak ez daudela gizartean. Talde politiko eta hedabide jakin batzuek puztutako eztabaida artifizialak dira.

Zeintzuk dira Plan Estrategikoaren ardatzak?

Planaren ardatz nagusietako bat izanen da euskararen erabilera soziala sustatzea aisialdian, kirolean, hedabideetan... Ahalegina egin nahi dugu euskara hizkuntza bizia izan dadin, ez soilik eskolako edo etxeko hizkuntza. Bestalde, euskara ikasteko aukera zabaldu nahi dugu, helduen euskalduntzean doakotasuneranzko urratsak eginez. Badakigu asko falta zaigula helburu hori lortzeko, baina bide hori urratu nahi dugu. Bestalde, administrazioaren gaitasun linguistikoa ere hobetu nahi dugu: herritarrek ez dute zertan moldatu administrazioaren ezaugarrietara. Alderantziz: administrazioa da herritarren beharretara egokitu behar dena.

Lan deialdietako hizkuntz eskakizunak Euskararen Dekretuan zehazten dira, baina epaileek indargabetu zuten 2017koa. Noiz aurkeztuko da dekretu berria?

Ñabardura batzuk: epaileak ez zuen Euskara Administrazioan Arautzeko Dekretua indargabetu: atzera bota zituen puntu batzuk, baina gainerakoak, gehienak, indarrean dira oraindik. Departamentuetako hizkuntza planak, adibidez, onartuta ditugu jada, eta lanean ari gara sail bakoitzarekin, errotulazio elebiduna eta bestelakoak zehazteko. Euskarazko profila duten lanpostuen zerrenda ere lantzen ari gara, eta aurki eramanen dugu mahai sindikalera. Hori da, benetan, euskarazko arreta berma dezakeena eta horretan eragin nahi dugu. Gobernura iritsi ginenean, administrazioko postuen %0,4 ziren elebidunak. Kultura Departamentuan, adibidez, ez zegoen ezta plaza bakar bat ere euskarazko eskakizuna zuena. Iragan legealdian, postuen %2an ezarri genuen profil linguistikoa, eta honetan %4ra iritsi nahi dugu.

Ez da asko ere...

Oso urrun dago gure helburuetatik eta gizarteak dituen beharretatik. Talde politiko batzuek uste dute kopuru hori jada egokia dela, eta euskarazko postuak ezarri behar direla egungo errealitate soziolinguistikoaren arabera. Gezurra da: azken inkesta soziolinguistikoak dio euskaldunak direla Nafarroako biztanleen %13; hortaz, badago aldea. Epe ertaineko helburua da kopuru horretara iristea.

Zergatik ez lehenago?

Aintzat hartu behar direlako administrazioko langileek dituzten beste eskubideak ere. Hasiak gara bidea egiten, baina kostako da.

Azken urteetako oposizio-lehiaketetan, euskara ez da merezimendu izan, alemana bai.

Hori izan zen 2017ko Euskararen Dekretutik epaileak baliogabetutako puntuetako bat. Administrazioaren deialdietan, hizkuntzak merezimendu dira bi kasutan bakarrik: Osasunbideko oposizio-lehiaketetan eta funtzionarioen lekualdatze lehiaketetan. Sententziaren ostean, euskara meritu izan daiteke eremu euskalduneko lehiaketetan soilik. Esan gabe doa guri zentzugabea iruditzen zaigula erabaki hori. Epaileek hankaz gora jarri zuten merezimenduak arautzen dituen dekretu osoa. Hori konpondu nahian ari da orain Presidentetza eta Funtzio Publikoko Departamentua, merezimenduen gaineko arau berri bat lantzen.

PSNrekin talka egin izan du Geroa Baik arau berri horren kontura. Zergatik?

Geroa Bairen ordezkariok publikoki azaldu genituen gure desadostasunak: PSNren asmoa zen, aurrerantzean ere, euskara ez puntuatzea eremu ez-euskalduneko deialdietan, eta gu ez geunden hori onartzeko prest. Esan genien euskara baloratu behar dela, gutxienez, atzerriko hizkuntzak bezainbeste. PSNk bereari eutsi zion. Arazoa da, eztabaidan ari ginen bitartean, oposizio-lehiaketa gehiago argitaratzen ari zirela, eta dekreturik ezean, ezin zela euskara meritu gisa baloratu. Horrek ekarri zuen, besteak beste, ospitaleetako deialdietan euskara ez puntuatzea eta beste hizkuntzak bai. Horregatik azaldu zen Geroa Bai jendaurrean: adierazteko gu ez gentozela bat prestatzen ari ziren dekretu berriarekin, baina presazkoa zela onartzea, egoera anakroniko hori bukatzeko. Orain, lehendakariordearen mahaian dago proiektua, eta zain gaude. Ez du aitzakiarik dekretua ez aurkezteko.

Horrek konponduko du zerbait?

Neurri batean soilik. Eremu ez-euskaldunean ez, baina eremu mistoan, adibidez, zehaztua dago jendaurreko zein lanpostutan ezar daitekeen euskara meritu gisa. Hortaz, konponbide partzial bat izanen da, mugatua. Erroko arazoa Euskararen Legeak ezarritako zonifikazioa da, noski. Bada garaia hori aldatzeko, hamarkada hauetan asko aldatu baita Nafarroako errealitatea. Oraingoz, baina, ez dago adostasunik: arau hau daukagu, eta horrekin lan egin beharko dugu.]]>
<![CDATA[«Maite dut nire lanbidea, baina nazkatuta nago»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2014/004/002/2022-01-23/maite_dut_nire_lanbidea_baina_nazkatuta_nago.htm Sun, 23 Jan 2022 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/2014/004/002/2022-01-23/maite_dut_nire_lanbidea_baina_nazkatuta_nago.htm
Iruñeko Txantrea auzoko osasun zentroan egiten du lan Barandiaranek aspalditik. Azken bi urteak, baina, «inoizko gogorrenak» izan direla dio. «Aspaldian ezagutu gabeko estres maila sufritzen ari gara. Lehen, gripearen epidemiak eta halakoak ere oso txarrak ziren, baina astebete edo hamabost egun irauten zuten. Honekin bi urte daramatzagu, eta egoera honek harrapatu gaitu oso nekatuta».

Izurriaren ondorioz, osasun etxeen funtzionamendua «zeharo» aldatu dela uste du mediku altsasuarrak, bai barne antolaketari eta bai pazienteekiko tratuari dagokionez. Protokoloen aldaketa azpimarratu du. «Astero aldatzen dizkigute. Nik baditut gordeta... 40 protokolo? Ez, hori baino gehiago izango dira. Ehun bat, agian. Azken bi asteetan, adibidez, protokoloa aldatu digute ostiraleko azken orduan. Hortaz, astelehen goizean lanera iritsi, eta ez dakizu zeintzuk diren arau eta jarraibide berriak. Kaotikoa da».

Pazienteekin duen tratuari dagokionez ere, «burbuila batean sartuta egotearen sentsazioa» du Barandiaranek. «Izurriaren aurretik, paziente gehienak ezagun genituen: gaitz kronikoren bat zutenak, adinekoak... Bi urteotan, zeharo murriztu digute aurrez aurreko arreta. Orain, kontsulta gehienak telefonoz artatzen ditugu». Are: zenbait pazienteri «arrastoa galdu» dietela esan du: «Adin batetik aurrera, askok ez dute osasun etxera deitzen. Kontaktua galdu dugu, edo zeharo murriztu. Gure pazienteen profila ere aldatu da pandemiarekin. Orain, ikusten ditugu lanerako gaixo agiria behar dutenak».

Kontsultara joateari uztearen ondorioz, zenbait eritasun larriagotu direla antzeman dute osasun etxeetan. Kasu bat gogoratu du Barandiaranek: «Gure paziente batek hilabete bat baino gehiago zeraman etxean, min zehaztugabe batekin, baina osasun etxera etortzera ausartu gabe, izurriagatik. Ez zuen uste ezer larria zuenik, baina bazuen: kardiopatia iskemikoa. Bihotzeko bat». Oro har, «koronabeldurrak» dena baldintzatu duela uste du.

Izurriaz harago, ordea, lehen arretako osasun profesionalen krisia «aspalditik» datorrela eta «erro sakonak» dituela azaldu du medikuak: «Familia medikuen artean, adibidez, ez dago belaunaldi aldaketarik. Inork ez du lehen arretako mediku izan nahi». Auziaren analisi feminista bat ere egin du: «Ospitaleetako medikuak dira osasungintzaren aitak; eta lehen arretakoak, berriz, amak gara. Zer esan nahi du horrek? Bada, ez dugula autoritaterik ez prestigiorik, eta gure lana ikusezin bihurtuta dagoela». Barandiaranen irudiko, ez da kasualitatea lehen arretan gero eta emakume gehiago izatea: «Sektore feminizatuek beti dute prestigio txikiagoa. Unibertsitateetan ere ez zaio garrantzirik ematen gure espezialitateari».

Lehen arretaren okertzeak, baina, osasunaren kalitate orokorraren apaltzea dakarrela uste du, eta horrek «zentro pribatuei» soilik egiten die mesede: «Kaosaren erdian, probetxu ateratzen diote egoerari, gero eta jende gehiagok jotzen duelako haiengana». Hori dela eta, lehen arreta aurrekontuen eta zenbait ekintzaren bidez babesteko eskatu die arduradun politikoei: «Oinarrizko osasun arreta indartsu dagoen herrialdeetan, askoz eraginkorragoa da osasungintza. Hobeki eusten zaio gizartearen osasun maila onari, eta gutxiago gastatu behar da tratamenduetan eta bestelakoetan. Hemen, berriz, agintariek beti ahotan darabilte lehen arreta, baina, lerroburuez harago, deus gutxi egiten dute. Hitz polit horiek ez dira gure egunerokoan islatzen».]]>
<![CDATA[Maia, datuek gezurtatua: delituen %0,3 dagozkie migratzaile adingabeei]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2022-01-22/maia_datuek_gezurtatua_delituen_03_dagozkie_migratzaile_adingabeei.htm Sat, 22 Jan 2022 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2022-01-22/maia_datuek_gezurtatua_delituen_03_dagozkie_migratzaile_adingabeei.htm
Ordutik, asko izan dira alkatearen hitzak arbuiatu eta «arduragabe» jokatzea egotzi dioten eragile sozial eta politikoak. Alkateak, baina, tinko eutsi dio migratzaileen aurkako diskurtsoari, bere eginik eskuin muturraren ohiko estrategia komunikatiboa, eta «datuak badirela» esan du behin eta berriro. Eta datuak izan badira, baina haren tesiak gezurtatzen dituzte, oso-osorik.

Lehen gezurra: Migratzaile adingabeek egiten dituzte delitu gehienak. Nafarroako Adingabeen Fiskaltzaren eta Nafarroako instrukzio epaitegietako txostenei erreparatuta, ez da hala. 2021. urtean, adibidez, Adingabeen Fiskaltzak 522 erreforma espediente tramitatu zituen Nafarroan, eta horietatik 99 izan ziren migratzaileen aurkakoak. Erreforma espedienteak dira fiskaltzak zabaltzen dituen auzibideak, uste duenean adingabe batek delituren bat egin duen zantzuak daudela. Fiskaltzak iaz tramitatutako guztien artean, %19 soilik dagozkie migratzaileei.

Bigarren gezurra: migratzaile adingabeek segurtasunik eza areagotzen dute. Adingabeen Fiskaltzaren datuak aztertuta eta Nafarroako instrukzio epaitegietan iaz tramitatutako auzi guztiekin alderatuta, argi dago migratzaile adingabeei egotzitako delituen ehunekoa ia ezdeusa dela. Izan ere, 27.197 salaketa tramitatu ziren iaz Nafarroan, eta migratzaile adingabeen aurka zabaldutako 99 espedienteak auzi horien guztien %0,3 baino ez dira.

Hirugarren gezurra: segurtasun arazoa larriagotu egin da azken urteetan, migratzaileen eraginez. Datuen bilakaerak kontrakoa adierazten du. Adingabe migratzaileei egotzitako delituen ehunekoa beti izan da oso txikia, baina 2019tik, gainera, beheranzko betean da: %0,45ekoa izan zen urte hartan, %0,38koa 2020an, eta %0,36koa, berriz, 2021ean. Adingabeen aurkako salaketak soilik aintzat hartuta ere, bilakaera antzekoa da: 2019an, adingabeei egotzitako delituen %26 zegozkien migratzaileei; 2020an, %23 izan ziren; eta iaz, %19raino jaitsi zen ehunekoa.

Hurrengo osoko bilkuran, datu horien inguruko azalpenak eman beharko ditu Iruñeko alkateak.]]>
<![CDATA[«Orain ditugun txertoak jarri eta jarri ibiltzeak ez du babes maila handituko»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2006/002/002/2022-01-21/orain_ditugun_txertoak_jarri_eta_jarri_ibiltzeak_ez_du_babes_maila_handituko.htm Fri, 21 Jan 2022 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/2006/002/002/2022-01-21/orain_ditugun_txertoak_jarri_eta_jarri_ibiltzeak_ez_du_babes_maila_handituko.htm
Hirugarren dosia jartzeko aukera emanen zaie 18 urtetik gorako guztiei, eta laugarrena jarriko zaie immunoeskasia dutenei. Zer deritzozu?

Immunoeskasia duten pertsonei aholkatzen zaie laugarren dosia hartzea, beren egoeragatik, besteok dugun babes maila bera lortzeko arazoak dauzkatelako. Immunokonpetentzia egokia duen edozeinen kasuan, ordea, ez luke zentzurik. Ez dago frogatua beste dosi batek, laugarrenak, onurarik duenik. Hirugarren dosiak eman dezakeen babes gehigarria ere apala da bigarren dosiarekin alderatuta, baina, gutxienez, frogatua dago onura txiki hori.

Gero eta babes txikiagoa eskaintzen dute?

Dosi bakoitzak aurrekoak baino erantzun pixka bat apalagoa eragiten du; hortaz, alde izugarria dago txertorik ez izatearen eta dosi bat jartzearen artean; alde handi samarra lehen dosiaren eta bigarrenaren artean; alde txikiagoa bigarren eta hirugarrenaren artean. Eta laugarrenak ia ez dio mesederik egingo immunitate sistema ongi duen norbaiti.

Hortaz, ez diozu onurarik ikusten dosi gehigarriei?

Egun ditugun txertoekin? Ez.

Eta beste batzuekin?

Egungo txertoak ez dira esterilizatzaileak. Txertoa jarri eta erantzun immunitario bat garatu duen pertsona bat infektatu daiteke, noski, eta baita berrinfektatu ere. Hala ere, pertsona horren organismoak askoz bizkorrago eta eraginkorrago erantzungo dio birusari, eta sintoma arinekin edo sintomarik gabe pasatuko du gaitza. Dena den, orain arte hartu ditugun dosiekin lortu dugu erantzun immunitario hori, beraz, zertarako gehiago? Ez dute babes handiagoa emango. Nik itxoingo nuke, gutxienez, aldaera berrietara egokitutako txerto mota berriak agertu arte, baina oraingo txerto berberak jarri eta jarri ibiltzeak ez du babesa handituko.

Israelen hasiak dira laugarrena jartzen.

Bai, baina frogarik ez dago eragin dezakeen onuraz.

Baina antigorputz gehiago sortzen ditu organismoak dosi gehigarriei esker, ezta?

Bai, antigorputzen kopuru handi bat mantentzea, hori izan daiteke txerto gehiago jartzeko motibo bat, baina horrek ez du babesa areagotzen. Demagun COVID-19ari aurre egiteko bost antigorputz behar ditugula, eta txertoei esker hamar lortu ditugula. Ederki. Baina dosi gehiago jarrita hamarretik hogeira pasatzeak ez digu babes gehigarririk emango.

Zein da gakoa, beraz?

Oraintxe bertan, txertatutakoen erantzun immunitarioan garrantzia handiagoa du T linfozitoen babesak, antigorputzenak baino. Erantzun zelularrak, alegia. Egungo txertoek sortzen dituzten antigorputzetako asko oso eraginkorrak ziren SARS-CoV-2 birusaren alfa aldaeraren kontra, baina ez hainbeste omikronen kontra. Aldiz, txertoa jarrita, gure organismoak sortzen dituen T linfozitoek balio dute omikronen aurka ere.

Auzi etikoa ere badago...

Bai, izurriaren fase honetan, uste dut onuragarriagoa izan daitekeela herrialde garatuetan ditugun txertoak banatzea, oraindik dosi bat ere ez dutenei emateko.]]>
<![CDATA[Nafarroan euskaraz egin daitezkeen tramite telematikoak, %25etik behera]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1965/003/001/2022-01-20/nafarroan_euskaraz_egin_daitezkeen_tramite_telematikoak_25etik_behera.htm Thu, 20 Jan 2022 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1965/003/001/2022-01-20/nafarroan_euskaraz_egin_daitezkeen_tramite_telematikoak_25etik_behera.htm
«Kezkatuta gaude, herritarrek Nafarroako Gobernuarekin dituzten harreman telematikoetan ez direlako hizkuntza eskubideak errespetatzen, ez zuzeneko arretan, ezta telefono edo Internet bidezkoan ere. Urteak daramatzagu horrela», azaldu zuen Behatokiko zuzendari Agurne Gaubekak, batzorde parlamentarioaren ostean eginiko agerraldian.

Telefono bidezko arretari dagokionez, gainera, Gaubekak nabarmendu du euskarazko hautua egiteak «bestelako albo kalteak» ere eragiten dizkiela herritarrei: «Besteak beste, informazioa jasotzea gaztelaniaz baino beranduago edo euskara maila eskasarekin». Horrek guztiak herritarren arteko berdintasuna urratzen duela salatu zuen Behatokiko buruak. «Nabarmena da gutxiespena euskara erabili nahi duten herritarrekiko eta udalekiko».

Aitor Elexpuruk, Uemako zuzendaritzako kide eta Berako alkateak, parlamentariei gogorarazi zien Nafarroako Gobernuak hobetsi egiten dituela komunikabide elektroniko eta telematikoak, «herritarrekiko zein administrazioekiko zerbitzuetan denbora aurrezteko bide gisa». Helburu hori lortzeko, baina, «erosotasuna, malgutasuna, bizkortasuna eta garaietara doitzeko erraztasuna» eskaini beharko lituzkeela gaineratu zuen: «Errealitatea oso bestelakoa da». Uemako eta Behatokiko ordezkariek batzordean azaldu zutenez, administrazioaren jardun telematikoak «goitik behera» urratzen du foru arauek eta dekretuek ebazten dutena: «Besteak beste, Nafarroako administrazioaren jabetzako baliabide elektronikoak euskaraz eta gaztelaniaz eskaintzeko betebeharra».

Eremu guztietan, kale

Elexpuruk esan zuen «ziurgabetasun handiko egoera» dela euskaraz lan egiten duten udalentzat: «Legeak ez du bermatzen Nafarroako Gobernuarekin egunero ditugun harremanak euskaraz izatea. Askotan, ez dakigu udaletik euskaraz bidaltzen ditugun agiriak, abisuak edo oharrak jasotzen dituzten edo gaztelaniazkoen tratu eta arreta bera eskaintzen dieten».

Izan ere, eskubide urraketak «eremu guztietan» gertatzen direla gaineratu zuen Gaubekak, «baita hizkuntza eskubideak gehien bermatzen diren eremuetan ere». Arazoaren muina Euskararen Legean bertan dagoela uste du Behatokiko zuzendariak, «Nafarroaren zatikatzea» eragin duelako: «Eremu euskalduneko herritarrek, ustez, legez bermatuta izan beharko lituzkete beren hizkuntza eskubideak, baina jasotzen dituzten zerbitzu gehienak Iruñean daude, eremu mistoan, eta araudia ezberdina da. Argi uzten du horrek disfuntzio bat dagoela, eta hori konpondu beharra dago lehenbailehen».

Behatokiko kidearen esanetan, egungo araudia «ez da nahikoa» euskara erabili nahi duten herritarren eskubideak bermatzeko. Hori dela eta, bi eskari egin dizkiote Nafarroako Gobernuari: «Batetik, berma dezala egoitza elektronikoko tramiteak zein bestelako jarduerak euskaraz egin ahal izango direla; eta bestetik, herritarrekiko zerbitzu guztietan euskarazko zerbitzua berdintasunean bermatzeko langile elebidunak ezar ditzala».

Gaubekak parlamentariei gogorarazi zien bi baldintzak beharrezkoak direla euskarazko arreta bermatze aldera: «Talde parlamentario guztiek onartu dute errealitatea zein den, eta hori bada urrats bat. Baina batzuek ez dute horretan bereizkeria edo eskubide urraketa handirik sumatzen, edo uste dute egungo lege esparrua nahikoa dela eskubide horiek bermatzeko». Behatokiko zuzendariaren ustez, baina, ezinbestekoa da arauak aldatzea eta administrazioa euskalduntzea: «Arreta euskaraz bermatzeko eta aplikazio nahiz baliabide telematikoak euskaraz eskaini ahal izateko, behar-beharrezkoa da baliabide horiek martxan jarriko dituzten langile elebidunak kontratatzea».

Hori dela eta, «hitzetatik ekintzetara pasatzeko» galdegin zieten Nafarroako Gobernuari eusten dioten talde politikoei.]]>
<![CDATA[Ez bada ikusten, akabo arazoa ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2105/005/002/2022-01-18/ez_bada_ikusten_akabo_arazoa.htm Tue, 18 Jan 2022 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/2105/005/002/2022-01-18/ez_bada_ikusten_akabo_arazoa.htm <![CDATA[15 gaixo ospitaleratu dituzte Nafarroan, eta bi pertsona hil dira COVID-19ak jota]]> https://www.berria.eus/albisteak/208338/15_gaixo_ospitaleratu_dituzte_nafarroan_eta_bi_pertsona_hil_dira_covid_19ak_jota.htm Fri, 14 Jan 2022 06:22:31 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/208338/15_gaixo_ospitaleratu_dituzte_nafarroan_eta_bi_pertsona_hil_dira_covid_19ak_jota.htm <![CDATA[Gripearen ispiluan izurriari so]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1932/002/001/2022-01-13/gripearen_ispiluan_izurriari_so.htm Thu, 13 Jan 2022 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1932/002/001/2022-01-13/gripearen_ispiluan_izurriari_so.htm zentinela izeneko ikuskatze lausoago bat ezartzeko, gripearen eta sasoika azaleratzen diren bestelako arnas infekzioekin egiten den bezala. Praktikan, horrek berekin ekarriko luke egunean eguneko positiboak zenbatzeari uztea -Hego Euskal Herriko gobernuak hasiak dira bide hori urratzen de facto, gero eta test gutxiago eginda-, eta sintoma larriak dituztenei soilik erreparatzea. COVID-19ak gaitz «endemiko» bihurtzera joko duela uste dute administrazioek, eta gertu ikusten dute fase aldaketa hori.

Auziak, baina, eztabaida piztu du epidemiologo eta osasun publikoan adituak direnen artean. OME Osasunaren Mundu Erakundeak uste du «goizegi» dela koronabirusa endemikotzat jotzeko, eta gaitza «fase pandemikoan» dagoela oraindik: «Tentuz hartu behar ditugu aurreikuspenak. Ez litzateke lehen aldia ezusteko bat hartzen dugula», esan du aste honetan Hans Klugek, OMEko Europarako arduradunak.

Endemia, epidemia eta sasoikako gaixotasun kontzeptuak «arinkeriaz» erabiltzea ere leporatu izan diete zenbait adituk agintari politikoei, eta ohartarazi dute gaitz endemikoek ez dutela zertan arinagoak izan. Beste profesional batzuek, aldiz, begi onez ikusi dute estrategia aldaketa, egungo egoera «jasangaitza» dela argudiatuta. Denak bat datoz gauza batean: omikron aldaera nagusitzen hasi zenetik, beste fase batean da izurria, estrategiak egokitu beharko dira ezinbestean, eta egoera berria «era garden eta egokian» komunikatu. Zenbait adituren iritzia jaso du BERRIAk, pandemiaren bilakaeraz sortu diren galderarik ohikoenei erantzun bat emate aldera.

Zer da gaitz endemiko bat? Eta sasoikakoa?

Eremu geografiko batean edo gizatalde jakin batean eritasun bat era iraunkorrean presente dagoenean erabiltzen da endemia hitza; orduan esaten da gaitza endemikoa dela. Adibide bat: malaria endemikoa da Afrikako, Asiako eta Amerikako herrialde askotan. Epidemia batean ez bezala, kasuak ez dira era azkar eta aktiboan ugaritzen: espero diren parametroen barruan mantentzen dira, egonkor antzean.

Aldiz, gaixotasun bat sasoikakoa dela esaten da prebalentzia urteko garai jakin bati lotuta ageri denean. Gripea izanen litzateke horren adibiderik garbiena, neguan atzematen baita kasu gehien.

COVID-19a endemikoa da, edo sasoikakoa?

Oraingoz, ez bata, ez bestea. OMEk 2005. urtean diseinatutako ereduaren arabera -lerroon gainean dagoen infografian ikusgai-, pandemia batek sei fase gainditu behar ditu apaltzen hasi aurretik, eta, uneotan, COVID-19aren izurria 5. edo 6. fasean legoke. Garai pandemiko betean, alegia. Horien ostean helduko lirateke izurriak goia jo osteko apaltze fase bat, eta, azkenik, «garai postpandemiko» bat, zeinean gaitza sasoikako bihurtuko litzatekeen.

Eredu hori gripearen epidemietarako sortu zuen OMEk, eta ikusteko dago baliagarria izanen den COVID-19aren kasuan. Hala ere, koronabirusaren azken hilabeteotako bilakaera ikusita, prozesua oso antzekoa izan daitekeela uste dute zenbait adituk. «Egoera pandemikoa noiz emanen dugun bukatutzat, hori guztia definitu gabe dago», laburbildu du Jesus Castillak, Nafarroako Lan Osasuneko eta Osasun Publikoko Institutuko epidemiologoak: «Orain dugun arazoa da erreferentzia oro galdu dugula: zaintza epidemiologikorako, ezinbestekoa da erreferentzia batzuk izatea, helduleku batzuk, kasuak asko edo gutxi diren neurtzeko. Orain, aldiz, gainezka eginda gaude, eta ez dakigu egoerari neurria hartzen: hau pandemia bat da oraindik, ala beste egoera batean gaude? Oraintxe, argi dagoen gauza bakarra da ez duela zentzurik orain arteko estrategiari eusteak».

Endemiko bihurtuko al da izurria? Noiz?

Ez dago ziur jakiterik. Epidemiologo askoren ustez, datu zehatzik ez dago COVID-19aren bilakaera nolakoa izanen den aurreikusteko, eta arnas aparatuko infekzio guztiek ez dute zertan jo endemikotasunerantz. Hala ere, bada horren zantzuak ikusten dituenik. Castilla, esate baterako, aditua da gripe epidemietan, eta «antz nabarmenak» ikusi ditu bi eritasunen transmisioaren artean: «Ez dut alde handirik ikusten COVID-19aren azken hilabeteotako bilakaeraren eta sasoikako gripe arruntarenaren artean. Gripe olatu handi batean, adibidez, kasuak izan daitezke COVID-19aren seigarren olatuan bezainbeste. Baita gaixo larriak eta hildakoak ere. Kopuruak ez dira oso urrun ibiliko. Zein da aldea? Bada, gripearen kasuan ez ditugula zenbatzen kutsatu eta kontaktu estu guztiak».

Alderaketa horrek, baina, txertatze maila handiko herrialdeetarako soilik balio duela nabarmendu du Castillak: «Herritar gehienak txertatuta dauden tokietan, egungo COVID-19a ez da hain larria, eta horregatik konpara dezakegu gripe olatu batekin. Tamalez, herrialdeen arteko arrakalek baldintzatuko dute pandemiaren bilakaera munduan».

Izurriaren hurrengo fasea «gertu» egon daitekeela uste du Ana Maria Garciak ere. Osasun Publikoko katedraduna da Valentziako Unibertsitatean, Osasun Publikoko zuzendari nagusia izan zen 2015-2019 aldian Valentziako Generalitatean, eta Espainiako Gobernuaren aholkularietako bat izan zen 2020ko konfinamendua arintzeko prozesuan. «Izurria ez da garai batean zena», esan du: «COVID-19 positibo gehienak ez dira gaixotasun kasuak zentzu hertsian, erdiak baino gehiago asintomatikoak dira eta. Hortaz, logikoa iruditzen zait izurriaren monitorizazio sistema aldatzen hastea. Komunikazioa ere oso-oso zaharkitua gelditu da».

Zertan eraginen luke estrategia aldaketak?

Lehenik eta behin, izurria neurtzeko metodologian. Gripearen ispiluan begiratzea galdegin du Nafarroako Osasun Publikoko Institutuko epidemiologoak berriz ere: «Gripeaz kutsatzen diren gehienak asintomatikoak dira, eta oharkabean pasatzen da eritasuna; beste askok sintoma oso arinak dituzte: analgesiko bat hartu eta etxean gelditzen dira; batzuek osasun etxera jotzen dute, baina medikuak ez du larritzat jotzen eta, aholku batzuk emanda, etxera bidaltzen ditu bueltan; hortaz, oso gutxi dira konfirmatzen diren kasuak». Castillak ez du uste positiboak zenbatzeari edo PCRak egiteari berehalakoan utzi behar zaionik, baina begi onez ikusiko luke «ereduen arteko trantsizioa» prestatzen hastea: «Detekzio eta zaintza ereduak ezin dira egun batetik bestera ezarri, faktore askoren menpe daudelako; horregatik komeni da gauzak behar bezala antolatzen hastea, denborarekin».

Eredu aldaketa batek, bestalde, osasun sistemak egun duen zama arinduko lukeela uste du Ana Maria Garciak: «Gainkarga izugarria sufritzen ari dira lehen arretan: haien gain utzi dugu erregistroa, kontaktuen arakatzea, bajak, kasuen jarraipena... Ondorioz, beste egiteko asko atzeratu edo baztertu behar izan dituzte». Horregatik, izurria monitorizatzeko neurriak eta protokoloak «malgutzeko» eskatu du Osasun Publikoko katedradunak: «Oraintxe, omikron aldaeraren transmisio neurrigabea eta larritasun apala aintzat hartuta, ez da errealista zaintza epidemiologiko zorrotz bati eustea, eta agian oreka bat bilatu beharko genuke, gainerako zerbitzuak indartzeko».]]>
<![CDATA[«Eskola publikoa lehenetsiko duen ituna» galdegin du Txibitek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1835/009/001/2022-01-11/eskola_publikoa_lehenetsiko_duen_ituna_galdegin_du_txibitek.htm Tue, 11 Jan 2022 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1835/009/001/2022-01-11/eskola_publikoa_lehenetsiko_duen_ituna_galdegin_du_txibitek.htm
Prozesuari hasiera emateko, jardunaldia egin zuten atzo Iruñeko Mediku Elkargoaren egoitzan. Bertan, itunaren garrantzia nabarmendu zuen Maria Txibitek, Nafarroako Gobernuko lehendakariak. Haren irudiko, «ezinbestekoa» da hezkuntza sistemari eusten dioten lege eta arauak sendotzea, «begirada luzeko eta legealdi batez haraindiko hitzarmen kolektibo baten bidez». Are: itun horren bidez, «Nafarroako hezkuntza publikoari lehentasunezko soslaia emateko» asmoa agertu zuen Txibitek bere hitzartzean.

Lehendakariaz gain, hainbat eragile eta aditu gonbidatu zituzten atzoko jardunaldietara, hezkuntza itun horrek izan beharko lituzkeen ezaugarriak aletzeko. «Hezkuntza eskubide unibertsala» aipatu zuten parte hartzaile gehienek, eta baita «ekitatea» eta «bikaintasuna» ere, baina eduki eta konpromisoetan sakondu gabe.

Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko Soziologia irakasle Xavier Bonal i Sarrok eskaini zuen lehen hitzaldia, «bikaintasuna eta ekitatea uztartzeko» beharraren inguruan, eta, horren ostean, hiru mahai inguru egin zituzten: lehenbizikoan, «hezkuntzaz eta haurtzaroaz gozatzeko eskubidea» mintzagai izan zuten Nacho Guadixek (Unicef) eta Alvaro Ferrerrek (Save The Children). Bigarren solasaldian, hezkuntza itunaren nondik norakoak aztertu zituzten Espainiako, Aragoiko eta Nafarroako eskola kontseiluetako buruek.

«Pluraltasunari» gorazarre

Lehen mahai inguruetan aditu, gobernuz kanpoko erakunde eta ordezkari instituzionalek parte hartu zuten. Azkenekora, ordea, hezkuntzako eragile zenbait gonbidatu zituzten sektorearen beharren inguruan eztabaidatzeko. Solasaldian parte hartu zuten LAB sindikatuko Oihane Jordanak, FSIE-SEPNA sindikatuko Pilar Lopezek, Herrikoa federazioko Maria Rodriguezek, Concapako Maria Teresa Modolek, ADI bigarren hezkuntzako zuzendarien elkarteko buru Iosu Menak, itundutako ikastetxeetako zuzendarien ordezkari Jorge Lanchasek eta Javier Azanza ikasleak.

Nafarroako Eskola Kontseilu barruan dagoen kontsentsua goraipatu zuen Koldo Sebastian moderatzaileak, baina, egiazki, azken saio horretan azaleratu ziren desadostasun nagusiak; besteak beste, Pisa txostenaren gisako ebaluazioaren beharraren inguruan; sexu, arraza edo klase sozialaren araberako segregazioari buruz, eta publiko-pribatu dikotomiaz. Jardunaldiaren bukaeran, sektorearen «pluraltasuna» nabarmendu zuen Carlos Gimeno Hezkuntza kontseilariak, eta gaineratu zuen hezkuntza ituna «lehentasuna» dela Nafarroako Gobernuarentzat.]]>
<![CDATA[Txibite: «Okerrago gaude ospitaleetan, eta bihar erabakiko dugu zer egin neurri murriztaileekin»]]> https://www.berria.eus/albisteak/208152/txibite_okerrago_gaude_ospitaleetan_eta_bihar_erabakiko_dugu_zer_egin_neurri_murriztaileekin.htm Mon, 10 Jan 2022 10:13:02 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/208152/txibite_okerrago_gaude_ospitaleetan_eta_bihar_erabakiko_dugu_zer_egin_neurri_murriztaileekin.htm <![CDATA[Nafarroan, proba egin zaienen ia erdiak positibo]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1874/014/001/2022-01-02/nafarroan_proba_egin_zaienen_ia_erdiak_positibo.htm Sun, 02 Jan 2022 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1874/014/001/2022-01-02/nafarroan_proba_egin_zaienen_ia_erdiak_positibo.htm
Horrez gain, diagnostikatzen diren positiboen erdiak baino gehiago (%54) «jatorri ezezagunekoak» dira jada, Nafarroako Osasun Publikoko eta Lan Osasuneko Institutuak argitaratutako azken txosten epidemiologikoaren arabera. Zer esan nahi du horrek? Bada, Nafarroako osasun zerbitzuek ez dakitela non ari den jendea koronabirusarekin kutsatzen, eta, uneotan, ez duela gaitasunik gaitzari arrastoa segitzeko.

Hau, baina, ez da Nafarroari soilik eragiten dion arazo bat: Eusko Jaurlaritzaren azken buletin epidemiologikoaren arabera, abenduaren 29an positibo tasa %35,1ekoa izan zen Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan: 33.388 proba diagnostiko egin zituen Osakidetzak, eta horien herenak (11.712) positibo izan ziren.

Bestalde, COVID-19ak jota hildako beste lau pertsonaren berri eman du Nafarroako Gobernuak. Astea hasi zenetik, 13 lagun hil dira herrialdean koronabirusagatik. Ospitaleen egoerari dagokionez, atzo 15 paziente erietxeratu zituzten Nafarroako ospitaleetan; horietatik bi, ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan. Uneotan, 160 pertsona daude COVID-19agatik ospitaleratuak Nafarroan, eta 26 paziente larri daude ZIUetan.]]>
<![CDATA[Nafarroan eginiko proba diagnostikoen ia erdiak, positibo]]> https://www.berria.eus/albisteak/207873/nafarroan_eginiko_proba_diagnostikoen_ia_erdiak_positibo.htm Sat, 01 Jan 2022 08:32:05 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/207873/nafarroan_eginiko_proba_diagnostikoen_ia_erdiak_positibo.htm <![CDATA[Errekorra hautsi du izurriak Hegoaldean: ia 9.000 positibo]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2115/003/002/2021-12-29/errekorra_hautsi_du_izurriak_hegoaldean_ia_9000_positibo.htm Wed, 29 Dec 2021 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/2115/003/002/2021-12-29/errekorra_hautsi_du_izurriak_hegoaldean_ia_9000_positibo.htm
Nafarroako Gobernuak emaniko datuen arabera, gainera, positibo tasa harrotuta dabil: astelehenean, 7.386 proba diagnostiko egin zituzten, eta 2.419k eman zuten positibo: %32,75ek. Proba egin zieten herritar guztien herenek birusa zuten. Ospitaleetako egoerari dagokionez, orain 607 pertsona daude ospitaleratuta Araba, Bizkai, Gipuzkoa eta Nafarroan: horietatik 473 gela arruntetan daude, eta 134, berriz, ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan, larri. Nafarroan COVID-19ak jota beste lau pertsona hil direla jakinarazi du gobernuak. Azken hamabi egunetan hogei lagun hil dira herrialdean izurriaren ondorioz.]]>
<![CDATA[Klaseak ez dezan ikasgela baldintzatu ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1899/004/001/2021-12-29/klaseak_ez_dezan_ikasgela_baldintzatu.htm Wed, 29 Dec 2021 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1899/004/001/2021-12-29/klaseak_ez_dezan_ikasgela_baldintzatu.htm Diversidad y libertad. Reducir la segregación escolar respetando la capacidad de elección de centro [Pluraltasuna eta askatasuna. Eskola segregazioa murriztu, ikastetxea aukeratzeko gaitasuna errespetatuz] izeneko txostenean. Besteak beste, galdegin dute eskola adjudikatzeko puntu sisteman «diskriminazio positiboa egitea maila sozioekonomiko baxua duten familiei»; bi zerrenda osatzea, modu orekatuan banatzeko abantailak dituzten ikasleak eta ez dituztenak; pizgarriak ematea, «irakaslerik onenak behar gehien duten eskoletan egon daitezen»; ikastetxeak egoki finantzatzea eta hezkuntzaren benetako doakotasuna bermatzea. Ikastolak eta sindikatuak Ikastolen Elkarteak ere heldu dio ikasleen banaketa desorekatuaren auziari. 2018an, Atzerritar jatorria duten ikasleen eskolatzeaz txostena argitaratu zuten. Agiri hartan, hezkuntzako eragile guztien «konpromisoa» eskatu zuen elkarteak: «Ikastolok, geure erantzukizunak betetzeko prest egoteaz gainera, gurekin nahi ditugu [atzerritar jatorria duten ikasleak]. Segregazioa arazoa delako guretzat ere, eta geuk ere bukatu nahi dugu bazterketa hori». Aurtengo batzorde parlamentarioan ere parte hartu dute ikastolek, eta koska bat harago eraman dute beren proposamena. «Publiko-pribatu eztabaida» alboratzeko galdegin dute, haien ustez sistema publikoaren parte direlako «izaera sozial nabarmena» duten ikastetxeak, irabazi-asmorik gabekoak eta hezkuntzaren arloan ongizate estatuaren oinarrizko helburuekin bat egiten dutenak. Segregazioari dagokionez, proposatu dute ikastetxe guztiak behartzea ikasle zaurgarriak era progresiboan jasotzera, beren eremuaren arabera dagozkien kopuruan, oreka bat ezarri arte. Segregazioa erauzteko asmoa agertu dute hezkuntza sektoreko sindikatuek ere: ekitatea bermatu eta desorekak gaindituko dituen hezkuntza sistema aldarrikatu zuen LABek, azaroko batzorde parlamentarioan eginiko agerraldian. Sindikatuak salatu zuen gaur egungo sistemak «kanpotik datozen edo egoera ekonomiko zaurgarriagoan dauden ikasleen segregazioa» eragiten duela, eta «balioetan» oinarritutako hezkuntza baten alde jotzera premiatu zuen administrazioa. Steilasen aburuz, ikasleen bereizketa desorekatuak erro sakonak ditu, «egiturazkoa den baztertze logika baten» ondorioa delako. Arazo horri aurre egiteko bide bakarra «hezkuntza publikoa lehenestea» dela uste dute sindikatuko ordezkariek, «denek joko arau berberak» izan ditzaten. CCOOk, azkenik, «gardentasuna eta benetako kontrolerako mekanismoak» proposatu ditu. Bihar: Hizkuntza. Jarraitu irakurtzen: Hezkuntza itunerako bidea testu bilduma ]]> <![CDATA[«Desagertu behar dute bai eliteko bunkerrek eta bai ghettoek» ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1915/005/001/2021-12-29/laquodesagertu_behar_dute_bai_eliteko_bunkerrek_eta_bai_ghettoekraquo.htm Wed, 29 Dec 2021 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1915/005/001/2021-12-29/laquodesagertu_behar_dute_bai_eliteko_bunkerrek_eta_bai_ghettoekraquo.htm pareen efektua deritzonaren bidez. Zer da hori? Efektu horren arabera, eskola arrakastak edo porrotak harreman zuzena daukate ikastetxe barruko harremanekin: zu elkartzen bazara maila sozioekonomiko baxuko jendearekin, aukera gutxiago izango duzu arrakasta lortzeko. Immigrazioaren fenomenoarekin ere lotu izan da sarritan... Oker galanta da hori. Segregazioa neurtzen da maila sozioekonomikoaren arabera. Badira etorkin aberats bakan batzuk, adibidez, baina horiei ez die eragiten segregazioak. Fenomenoaz hitz egiten dugunean, gainera, saihestu behar dugu etorkinez eta immigrazioaz hitz egitea, kolektibo horren estigmatizazioa dakarrelako. Kontua ez da ijitoak edo migratzaileak banatzea, ikasle guztiak nahastea baizik. Gero eta eskola heterogeneoagoak sortzea. Desagertu beharko lukete bai eliteko bunkerrek, bai maila sozioekonomiko apalekoen ghettoek. Ikastetxe batek inguruan duen heterogeneotasuna isla dadila eskola barruan ere. Zer jaso beharko luke hezkuntza itunak, xede hori lortzeko? Badira neurri batzuk konpentsatorioak direnak: egoera larriagoan diren ikastetxeei laguntza eta baliabide gehiago ematea, adibidez. Gainera, badira beste neurri batzuk sisteman bertan eragitekoak. Batzu-batzuk aipatu nituen batzordean: irakaskuntzaren doakotasuna bermatzea eta kuotak desagerraraztea; beken sistema bat sortzea, inor ez dadin geratu jarduera osagarrietatik kanpo; ikasleen harrera arautzeko dekretua gaurkotzea, beste toki batzuetako esperientziak aintzat hartuta... Irakasleak adjudikatzeko mekanismoak ere berrituko nituzke, inguru zaurgarrienetan diren ikastetxeetara irakaslerik onenak eta zuzendaritza talderik onenak doazela bermatzeko. Zer egin beharko litzateke itunpeko ikastetxeekin? Berritu beharko litzateke 1987ko itunen dekretua, heterogeneotasuna bermatzen dela ziurtatzeko. Badira ikastetxe batzuk behar handiagoak dituztenak, konplexutasun handiagokoak. Hori guztia neurtuta dago Ikastetxeen Konplexutasun Indizean, eta administrazioak baditu datu horiek. Hortaz, nire ustez, diru publikoa ez litzateke zentro guztien artean banatu beharko: eman beharko litzaieke soilik interes soziala duten ikastetxeei. Interes soziala? Bai. Ikastetxe batek, gutxien-gutxieneko maila batean behintzat, erantzuna eman beharko lioke pluraltasunaren auziari. Hala egiten ez badu, ezin da zerbitzu publiko baten parte izan. Adituek esan izan dute litekeena dela jaiotza tasaren beheranzko joerak ere eragin negatiboa izatea... Hala da, bai. Jaiotza tasa apaltzearekin batera ez bada planifikazio egoki bat egiten, baliteke segregazioaren arazoa areagotzea datozen urteetan. Litekeena da egun ikusten ditugun zenbait joerak muturrera egitea: eliteko ikastetxeetako ikasgelak bete gabe, eta arazo ugari maila apalagoko beste hainbat ikastetxetan. Horregatik, datozen ikasturteetan oso garrantzitsua izango da planifikazio on bat egitea, segregazioaren fenomenoa aintzat hartuta. Borondatea sumatzen duzu administrazioan eta alderdien artean, aldaketa horiei heltzeko? Eusko Legebiltzarretik pasatu diren eragile eta aditu independente askok azpimarra egin dute segregazioaren auzian. Nire ustez, gainera, zintzotasunez heldu diote gaiari, itxurakeriarik gabe. Horri esker, legebiltzarkideak konturatu dira segregazioaren arazoari behingoz heltzearen beharraz. Dena den, konpromiso horren froga nagusia ituna bera izango da: zer islatzen den. Ekitatearen aldeko ideia lauso eta asmo orokor batzuk besterik ez balira, nik zalantzan jarriko nuke arduradun politikoen sinesgarritasuna. Zergatik da hain garrantzitsua ituna? Ituna oso garrantzitsua da, eta hala azpimarratu nahi izan nuen legebiltzarreko batzordean, etorkizunaren norabidea ezarriko duelako. Ezinbestekoa da, hala ere, batzordetik aterako den itun hori agiri programatiko bat izatea, zehatza. Ez ditzala orientabideak edo asmo orokorrak bakarrik aipatu. Badu beste arrisku bat ere: adabakiz beteriko testua izatea; Frankenstein-akordio bat, zeinean alderdi bakoitzak bere gustuko ideiaren bat edo beste sartuko duen. Itunak izan behar du hezkuntzaren etorkizuna zehaztuko duen tresna, eta, hortaz harago, gainera, beharrezkoa izango da jarraipena egitea. Sinatutako konpromisoek garapen bat behar dute, eta garapen hori, aldi berean, akordio berrietan jaso beharko da. Jarraitu irakurtzen: Hezkuntza itunerako bidea testu bilduma ]]> <![CDATA[Errekorra hautsi du izurriak Hegoaldean: ia 9.000 positibo egun bakarrean]]> https://www.berria.eus/albisteak/207762/errekorra_hautsi_du_izurriak_hegoaldean_ia_9000_positibo_egun_bakarrean.htm Tue, 28 Dec 2021 13:39:38 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/207762/errekorra_hautsi_du_izurriak_hegoaldean_ia_9000_positibo_egun_bakarrean.htm <![CDATA[40.000 kasutik gora atzeman dituzte Hegoaldean Gabonetako astean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1992/004/002/2021-12-28/40000_kasutik_gora_atzeman_dituzte_hegoaldean_gabonetako_astean.htm Tue, 28 Dec 2021 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1992/004/002/2021-12-28/40000_kasutik_gora_atzeman_dituzte_hegoaldean_gabonetako_astean.htm
14 eguneko intzidentzia metatua ere harrotuta dago Hegoaldeko lau herrialdeetan: 2.000 kasutik gora 100.000 biztanleko, batez beste. Izurriaren lehen olatuaz geroztik izan den handiena. Ñabardura txikiak atzeman daitezke herrialdez herrialde, baina adierazleak harrotuta daude guztietan: intzidentzia metatua 1.888,6 kasukoa da Araban, 1.969,7koa Bizkaian, 2.316,6koa Gipuzkoan eta 2.175ekoa Nafarroan.

Gabonetako aste osoan erregistratutako datuak aintzat hartuta, are argiago ikus daiteke olatuaren tamaina: guztira, 40.661 positibo berri atzeman dituzte abenduaren 20tik 26ra artean, Hego Euskal Herrian. Hain zuzen, Osakidetzak eta Osasunbideak abenduaren 24an detektatu zuten kasuen igoera nabarmenena: ia 8.000 positibo atzeman zituzten egun horretan. Azken bi asteotako kasu berriak zenbatuz gero, berriz, batez bestekoa 4.290ekoa da.

637 gaixo ospitaleetan

Omikron aldaeraren bultzada ez da nabaritu soilik transmisio datuetan. Ospitaleen egoerak ere okerrera egin du azken egunetan, nabarmen: uneotan, 637 paziente daude Araba, Bizkai, Gipuzkoa eta Nafarroako erietxeetan, COVID-19ak jota. Kopuru handiena, maiatzaren 11z geroztik. Horietatik, 501 daude gela arruntetan, eta 136, berriz, ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan, larri. Egunetik egunera ari da egoera okertzen: azken bi asteetan, egunean 60 pertsona ospitaleratu dituzte Hegoaldeko erietxeetan. Egun bakarrean gainditu zen 90 ospitaleratze berrien langa: abenduaren 24an izan zen, eta 91 pertsona erietxeratu zituzten egun hartan, COVID-19arekin. Maiatzaren 4tik ez zen tamaina horretako ospitaleratze kopururik erregistratu.

Izurriak eragindako heriotzek ere ez dute etenik izan, baina administrazioek ez dituzte heriotza horiek era berean komunikatu. Nafarroako Gobernuak egunero-egunero eman ditu datuak; Eusko Jaurlaritzak, berriz, astean bitan. Atzo, adibidez, abenduaren 22ra artekoak soilik eman zituen. Horiek aintzat hartuta, ikus liteke 47 lagun hil direla COVID-19arekin Hego Euskal Herrian astebetean. Ordutik, baina, beste sei heriotzaren berri eman du Nafarroako Gobernuak -abenduaren 23tik 26ra bitartean-.]]>
<![CDATA[Astebetean ia 10.000 positibo atzeman dituzte Nafarroan]]> https://www.berria.eus/albisteak/207721/astebetean_ia_10000_positibo_atzeman_dituzte_nafarroan.htm Mon, 27 Dec 2021 11:43:17 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/207721/astebetean_ia_10000_positibo_atzeman_dituzte_nafarroan.htm Koronabirusaren bilakaera Euskal Herrian. Nafarroan, egunetik egunera eman dituzte transmisioari buruzko datuak. Eusko Jaurlaritzak, berriz, aurreko egunetako datuen aurrerapena baizik ez du eman. Nafarroan, 1.100 kasu inguru atzeman zituzten atzo. Eguberri egunean, 1.196 positibo izan ziren, eta bezperan, 2.036. Nafarroan lehen olatuaz geroztik erregistratutako daturik makurrenak dira. Eguberriko aste osoko datuak zenbatuta, are argiago antzeman daiteke seigarren olatuaren tamaina: 9.900 positibotik gora, abenduaren 20 eta 26 artean. Aurreko astean baino %121 positibo gehiago. Ospitaleen egoerari dagokionez, 501 paziente daude COVID-19ak jota erietxeratuta, eta 136, berriz, ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan, larri. Nafarroako Gobernuak, gainera, bi heriotzaren berri eman du. Nafarroan, 16 pertsona hil dira koronabirusak jota azken 11 egunetan. ]]>