<![CDATA[Ion Orzaiz | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 25 Sep 2022 01:43:16 +0200 hourly 1 <![CDATA[Ion Orzaiz | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[«Assange torturatu eginen dute, ziur»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/012/001/2022-09-24/assange_torturatu_eginen_dute_ziur.htm Sat, 24 Sep 2022 00:00:00 +0200 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1857/012/001/2022-09-24/assange_torturatu_eginen_dute_ziur.htm
Zertan da Wikileaks auzia?

Helegitea aurkeztu genion estradizio aginduari, eta horren zain gaude uneotan. AEBek, baina, beste atzerapen bat eskatu dute, eta baliteke erantzuna abenduan etortzea. Horren ostean, beste apelazio epe bat zabalduko da. Seguruenik, datorren urtera atzeratuko da behin betiko erabakia.

Nola dago Julian Assange?

Lau urte daramatza behin-behineko kartzelaldian, eta hori tortura da, berez. Aurretik, Ekuadorko enbaxadan iheslari politiko gisa izan zen zazpi urtez, eta gela batean itxita egonagatik ere, aukera zuen Internet erabiltzeko, lan egiteko eta bere ahotsa mundura zabaltzeko. Orain, berriz, segurtasun goreneko espetxe batean dago [Belmarsh espetxean, Londresen], eta ukatu egin diote komunikatzeko aukera. Erabat bakartua daukate, segurtasun neurri izugarriekin. Askotan eskatu dugu fidantzapeko askatasuna, baina behin eta berriro ukatu digute. Praktikan, hamabi urteko zigorra betea du, bere aurkako prozesua hasi aurretik ere.

Zergatik luzatu da hainbeste prozesua?

AEBek horrela nahi izan dutelako. Estrategia bat da. Legea arma gisa erabiltzen ari dira, pertsona bat suntsitzeko. Edozein amarru juridiko erabiltzen dute, epaiketak ahal bezainbeste iraun dezan. Atzerapen bakoitzak luzatu egiten du zigorra, bitarte horretan atxilotua sufritzen ari da eta.

AEBetara eramanda, Assange torturatzeko arriskua dagoela salatu zenuten...

Ziur gaude horretaz. AEBetan oso ohikoa da presoek bere buruaz beste egitea kartzelan. Salaketa gehienak ez dira ikertzen, eta Giza Eskubideen Europako Auzitegiak berak ere ebatzi zuen herrialde horretako espetxeak ez direla bateragarriak giza eskubideekin. Tortura guneak dira, eta gure esku dagoen guztia eginen dugu, Julian ez dezaten halako zentro batera eraman.

Zeintzuk izanen dira hurrengo urratsak?

Egoera ez da baikor egoteko modukoa, baina Giza Eskubideen Europako Auzitegira joko dugu. Borroka honek ez du etenik; baliteke urteak irautea. Horregatik uste dut AEBetako presidente Joe Bidenek har dezakeen erabakirik onena dela auzia behingoz ixtea. Baita haren interesengatik ere.

Zergatik?

Imajina dezagun hemendik bi urteko hauteskundeetan Alderdi Errepublikanoko integrista erlijioso bat iristen dela Etxe Zurira, eta, Assange aurrekaria oinarritzat hartuta, inork ezin diola kargu hartu, inork ezin duela ikertu, eta haren kontrako froga guztiak desagerraraz ditzakeela, kazetariak isilarazita... Hori nahi al dute benetan? Alderdi Demokratak herra izugarria dio Julian Assangeri, badakigu, baina uste dut komeni zaiela hori alde batera uztea, eta etorkizunean pentsatzea. Ikerketa kazetaritza zigortzea hanka sartze beldurgarria izanen litzateke. Hankan tiro egitea da.

Auzia, beraz, Julian Assangez harago doa.

Askoz harago. Horregatik ez gara konformatuko Julian aske uztearekin. Espedientea erabat itxi behar da, beste sorgin ehiza baterako aurrekaria izan ez dadin. Uneotan, baliteke gerra nuklear baten eta klima hondamendi baten atarian egotea, eta jendeak eskubidea du jakiteko zer gertatzen ari den. Nor ari da erabakiak hartzen? Zergatik? Noren mesedetan? Norbaitek egin behar ditu galdera horiek, eta ikerketa kazetaritza isilarazi nahi izatea erabaki suizida da. Julian 175 urteko kartzelaldira zigortzen badute, beste kazetari askok birritan pentsatuko dute informazioa argitaratu aurretik.

Auziak lehen lerrora ekarri du espioitzaren eta pribatutasunaren auzia ere. Posible al da giza eskubideak bermatzea, herritarren datuak eskuragarri badaude?

Demagun igande arratsalde batean aspertuta zaudela eta, zure etxe ondoko parkera joan beharrean, merkataritza gune handi batera zoazela. Zuk pentsatzen duzu, funtsean, gauza bera dela, baina ez: parkean zaudenean, aplikagarri dira ohiko arauak, zure udalak jarri dituenak, eta berberak dira denontzat; merkataritza gunean, ordea, enpresa pribatu baten arauak onartzen ari zara, ohartu gabe: segurtasun pribatua daukate, kamerak daude txoko guztietan, eta denda bakoitzak erreserbatua du nahi duen orori sarrera ukatzea. Ez baduzu ordaintzen, alde egin beharko duzu. Bada, gauza bera gertatzen da sare sozialetan: webgune edo aplikazio batean sartzean, enpresa pribatu baten arauak onartzen ari zara. Ez da eremu publiko bat, kontrakoa sinetsarazi nahi dizuten arren; eta, jakina, ez da doakoa: ordaintzen ari zara. Agian ez dirutan, baina bai zure arretarekin, denborarekin edo informazio pribatuarekin.

Ez al da hartu-eman libre bat?

Hori argudiatu liteke, baina benetan al da askea? Erakunde publikoek Facebook, Whatsapp edo Twitter soilik erabiltzea informazio publikoa gizarteratzeko, adibidez. Hori askatasuna da? Herritarrak behartzen ari dira enpresa pribatu baten plataforman izena ematera, denon eskura egon beharko lukeen informazio bat jaso ahal izateko. Horrek informazio eskubidea urratzen du, eta, areago: herritar asko eskubide horretatik bazter uzten ditu.

Zer arrisku du horrek?

Pertsona baten egoera, jarduerak, mugimenduak eta beste hainbat datu jasotzen dituzte etenik gabe. Lan esparruan, adibidez, oso arriskutsua da, bidalketa enpresa batzuek halakoak erabiltzen baitituzte langileak kontrolatzeko. Langilearen sakelakoak huts egiten badu eta ez baditu erregistratzen egun osoan eginiko ibilbideak eta entregatutako paketeak, beharginak ez du egun horretako soldata kobratuko. Sare informatizatu batek zure lan harremana baldintzatzen badu, noraino da hori askatasuna?

Zaila da, ordea, teknologiari aurre egitea...

Kontua ez baita teknologiari aurre egitea. Nik behar dut teknologia egunerokoan, eta erabilera itzelak ditu komunikazioaren, ingurumenaren, osasunaren eta lan arriskutsuen automatizazioaren alorretan. Teknologiaren defendatzaile sutsua naiz! Baina gakoa da teknologia erabilgarri izan behar dugula geure irizpideen arabera, herritarren mesederako. Nire auzoan kamera bat jartzen badute eta material hori erabiltzen bada kolektibo bat estigmatizatzeko edo baztertzeko, teknologia horren erabilera makur bat egiten ari gara. Sektore pribatuak gehiegikeria asko egin ohi ditu teknologia baliatuta, ekoizpenaren eta eraginkortasunaren izenean.]]>
<![CDATA[«AEBek arma gisa erabiltzen dute legea, Assange suntsitzeko»]]> https://www.berria.eus/albisteak/218603/aebek_arma_gisa_erabiltzen_dute_legea_assange_suntsitzeko.htm Fri, 23 Sep 2022 15:16:03 +0200 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/218603/aebek_arma_gisa_erabiltzen_dute_legea_assange_suntsitzeko.htm <![CDATA[Navarra Suma bakartu dute beste taldeek, 0-3rako bide orria adostuta]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/008/001/2022-09-23/navarra_suma_bakartu_dute_beste_taldeek_0_3rako_bide_orria_adostuta.htm Fri, 23 Sep 2022 00:00:00 +0200 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1893/008/001/2022-09-23/navarra_suma_bakartu_dute_beste_taldeek_0_3rako_bide_orria_adostuta.htm
Atzoko osoko bilkuran, gobernuari eusten dioten taldeek eta EH Bilduk ituna sinatua zutela jakinda, Navarra Sumako diputatu Pedro Gonzalezek ez zuen ahaleginik egin ere bere lege proposamenaren aldeko botoa eskatzeko, eta PSNri kritika egin zion, «Bilduk nahi duena» egiteagatik: «Futbolean, 11k jokatzen dute, eta Alemaniak irabazten du beti; bada, parlamentu honetan, beti irabazten du Bilduk, gobernuak men egiten diolako». Bozketa galdu arren, langileen baldintzak hobetzearen meritua Navarra Sumarena dela uste du Gonzalezek: «Tramiterako onartu gabe ere, lege proposamen honek lortu du gainerako taldeak ados jartzea, langileen baldintzak hobetzeko», esan zuen ironiaz. Horrez gain, Nafarroako Gobernuari leporatu zion 0-3 Plataformaren aldarrikapenei «entzungor» egin izana: «2015ean bezala gaude, apenas egin duzuen ezer urte hauetan, eta egoera jasanezina bihurtu denean hasi zarete mugitzen».

PSNko eledun Jorge Agirrek Navarra Sumari egotzi zion 0-3 zikloko langileak «politikoki erabili» izana, eta aurreko legealdian Gonzalezek berak plataformari buruz esanikoak aurpegiratu zizkion: «'Nork osatzen du 0-3 Plataforma?', 'Zer zilegitasun du gobernuarekin negoziatzeko?', 'Denok dakigu nor dagoen plataforma honen atzean'... Adierazpen horiek zerorrek egin zenituen, Gonzalez jauna». Are, PSNko kideak gaineratu zuen Navarra Sumak urteetan izandako jokabideak «sinesgarritasun osoa» kentzen diola lege proposamenari: «2012. urtean ezarri zenituzten murrizketak, ratioen igoera, baldintza materialen okertzea, aurrekontuen apaltze jarraitua... Ez dakit Navarra Suma horretaz guztiaz ahaztu den, ala fede txarrez ari diren».

Itun hobea abertzaleentzat

Geroa Bairen izenean, Maria Solana parlamentariak goraipatu egin zuen PSNk, Geroa Baik, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak adostutako ituna. «Sinetsita nago Navarra Sumako Gonzalez jaunak berak ere gustuko duela gure akordioa, ausartagoa delako. Horregatik, ez dute itunaren edukiaz hitz egin nahi, eta sinatzaileengan jarri nahi dute arreta. Orain, bide orri propio bat dugu, 4,3 milioi euroko aurrekontu zabalago bat, eta egutegi bat».

EH Bilduko legebiltzarkide Bakartxo Ruizek gogor hitz egin zuen Navarra Sumaren proposamenaren kontra. Koalizio espainiazaleari egotzi zion 0-3aren kostuaren zati bat udalei ordainarazi nahi izatea, eta agintean zirenean egiten zutenaren kontrakoa exijitzea orain: «UPNk murrizketa izugarriak ezarri zituen 0-3 zikloan, eta lezioak eman nahi dituzte?». Hala ere, «triunfalismoa alboratzea» galdegin die gobernuko taldeei.

Plataforma: «Bide bat da»

Haur eskoletako langileek osatutako 0-3 Plataformak balorazio «gazi-gozoa» egin du Nafarroako Gobernuari eusten dioten taldeek eta EH Bilduk lotutako hitzarmenaren inguruan. Plataformako bozeramaile Eider Garderen esanetan, bide orri horrek «bidea eman dezake» langileen aldarrikapenak bermatzen hasteko. Hala ere, «mesfidati» agertu zen: «Urte hauetan, gisa honetako itun asko ikusi ditugu, baina ez dira bete, edo erdizka bete dira». Honetan ere «hutsuneak» antzeman dituzte: «Datozen urteetan ratioak murrizteko asmoa agertu dute, baina ez dute egutegi zehatzik ezarri, eta horrek kezka eragiten digu».]]>
<![CDATA[Navarra Suma bakarrik gelditu da parlamentuan, 0-3 zikloaren auzian]]> https://www.berria.eus/albisteak/218531/navarra_suma_bakarrik_gelditu_da_parlamentuan_0_3_zikloaren_auzian.htm Thu, 22 Sep 2022 12:51:41 +0200 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/218531/navarra_suma_bakarrik_gelditu_da_parlamentuan_0_3_zikloaren_auzian.htm <![CDATA[Esari buruzko azken ebazpenak ere ezin du bermatu segurtasuna]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/005/001/2022-09-22/esari_buruzko_azken_ebazpenak_ere_ezin_du_bermatu_segurtasuna.htm Thu, 22 Sep 2022 00:00:00 +0200 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1881/005/001/2022-09-22/esari_buruzko_azken_ebazpenak_ere_ezin_du_bermatu_segurtasuna.htm
Hala eta guztiz ere, txostenaren egileek —Espainiako Bide, Ubide eta Portuen Ingeniarien Elkargoak— ez dute eragozpenik antzeman urtegia handitzeko lanei segida emateko. «Uste dugu hegalaren segurtasun faktorea 1 baino handiagoa dela». Uste horretan oinarritu dute urteetako atzerapena eta ehunka milioiko gainkostua pilatu duen azpiegitura erraldoi bati emaniko oniritzia.

Segurtasun faktore eskasa

Zer da, baina, 1eko segurtasun faktorea izatea? Geologoen arabera, 1eko faktore horrek esan nahi du Esako urtegiaren eskuin magala irristarazten duten indarrak eta hari eusten diotenak parekoak direla. Oreka zorrotza edo oreka hertsia izena eman diote egoera horri.

Auzia horrela azaldu zuen Zaragozako Unibertsitateko geologo Antonio Casasek 2020an, Nafarroako Hitza-n: «Esako urtegiko eskuineko hegala ez da egonkorra; mugitzen ari da, eta 2013tik, inoiz ez da egonkorra izan. Orekan dela esanda, herritarrek uler dezakete ez dela arazorik; baina oreka zorrotzean egoteak esan nahi du abiadura iraunkor batean mugitzen ari dela; hori arriskutsua da».

Etxe baten eraikuntzarekin egin zuen alderaketa: «2,5eko segurtasun faktore bat jotzen da egokitzat etxe baten eraikuntzan. Imajinatu esaten dizutela segurtasun faktoreaz ahazteko; esaten dizutela etxean egon edo ez erabakitzeko, so eginen diotela habea konkortzeko abiadurari. Inoiz ez genuke horrelakorik onartuko». Geologoaren ustez, baina, «habea hasieratik konkortua duen etxe bat» da Esako urtegia.

Orain azaleratutako ebazpenean, ingeniarien elkargoak aitortu du Esako eskuin hegala mugitzen ari dela, «baina oso mantso». Hala ere, 2,5eko segurtasun faktorea ez, 1etik gora dagoen edozein «onargarritzat» jo du: «Badago nahikoa kontsentsu 1,25eko segurtasun faktorea arrazoizkotzat jotzeko, hegala baldintza estatikoetan balego [...]. Antzeko kasuetan, 1,1ekoa ere onartu izan da». Egoera prekario horren argitara, txostenaren egileek planteatzen duten konponbide bakarra da urtegia betetzeko probak «kontu handiz» egitea, pixkanaka, «atzera egiteko aukera emanez». BERRIAk kontsultatutako iturren arabera, ordea, ezinezkoa da halakorik egitea: «Materialek kohesioa galtzean, ez dago atzera egiterik. Probak ongi eginda ere, materialak ez dira izanen hasierako egoera berean».

Urtebete tiraderan sartuta

Orain azaleratutako ebazpenak hautsak harrotu ditu Nafarroan. Espainiako Trantsizio Ekologikoko Ministerioak 2018an egin zion eskaera Bide, Ubide eta Portuen Ingeniarien Elkargoari, eta erakunde horrek 2021eko apirilean entregatu zuen txostena. Ordutik, baina, tiradera batean gordeta egon da: aurtengo otsailean, auziaz galdetuta, Espainiako Gobernuak aitortu zuen iazko ekainean jaso zuela ebazpena, eta Nafarroako Gobernuari eta Ebroko Ur Konfederazioari igorri ziela. Maria Txibiteren gobernuak, baina, ukatu egin zuen txostena jaso izana.

Atzo, Jose Maria Aierdi lehendakariordeak azaldu zuen «uztailaren 25ean» izan zutela Esaren egoerari buruzko ebazpenaren berri, eta «txostena jaso eta berehala» Lurralde Kohesioko Departamentuari eta Landa Garapen eta Ingurumen Departamentuari igorri zietela. «Oraintxe, xehe-xehe ari dira egiten ebazpenaren azterketa teknikoa, eta, horri esker, gure teknikarien irizpideen araberako balorazioa egin ahalko dugu». Aierdik aurreratu zuen ministerioaren txostenean «egokitzat» jotzen direla «urtegiaren segurtasun estandarrak», baina Nafarroako Gobernuaren ardura dela «iritzi hori berrestea edo ez».

EH Bildu eta Geroa Bai taldeek «kezka» adierazi dute Esako segurtasunari buruzko txostenaren gainean. EH Bilduk, adibidez, Espainiako presidenteorde Teresa Riberaren «premiazko agerraldia» eskatu du Espainiako Kongresuan, azalpenak eman ditzan. Txostena «behin eta berriro ezkutatzea» eta informazioa ukatzea leporatu die Bel Pozueta diputatuak Espainiako eta Nafarroako gobernuei.

Geroa Baiko senatari Koldo Martinezek, berriz, «ezinegona» agertu du presaren segurtasunaren inguruan: «Txostena irakurrita, erantzun gabeko galdera asko dauzkagu. Ondorioei eskainitako hamaika orrialdeetan, adibidez, hamalau bider errepikatzen da ziurgabetasun hitza. Urtegiaren segurtasunari buruzko zalantzak argitzeko eginiko ebazpen bat izanda, ziurtasun handiagoa espero genuen».]]>
<![CDATA[Espainiako Gobernuaren azken txostenak berretsi du Esako urtegiaren segurtasuna ezin dela bermatu]]> https://www.berria.eus/albisteak/218490/espainiako_gobernuaren_azken_txostenak_berretsi_du_esako_urtegiaren_segurtasuna_ezin_dela_bermatu.htm Wed, 21 Sep 2022 20:57:08 +0200 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/218490/espainiako_gobernuaren_azken_txostenak_berretsi_du_esako_urtegiaren_segurtasuna_ezin_dela_bermatu.htm Orain azaleratutako ebazpenean, ingeniarien elkargoak aitortu du Esako eskuin hegala mugitzen ari dela, «baina oso abiadura mantsoan». Hala ere, «onargarritzat» jo du 1etik gorako edozein faktore lortzea: «Badago nahikoa kontsentsu 1,25eko segurtasun faktorea arrazoizkotzat jotzeko, hegala baldintza estatikoetan balego [...]. Antzeko kasuetan, 1,1ekoa ere onartu izan da». Egoera prekario horren argitara, txostenaren egileek planteatzen duten konponbide bakarra da urtegia betetzeko probak «kontu handiz» egitea, pixkanaka, «atzera egiteko aukera emanez». BERRIAk kontsultatutako iturrien arabera, ordea, ezinezkoa da halakorik egitea: «Materialek kohesioa galtzean, ez dago atzera egiterik. Probak ongi eginda ere, materialak ez dira izanen hasierako egoera berean». Alderdiak, azalpen eske Orain azaleratutako ebazpenak hautsak harrotu ditu Nafarroan. Espainiako Trantsizio Ekologikoko Ministerioak 2018an egin zion eskaera Bide, Ubide eta Portuen Ingeniarien Elkargoari eta erakunde horrek 2021eko apirilean entregatu zuen txostena. Ordutik, baina, tiradera batean gordeta egon da: aurtengo otsailean, auziaz galdetuta, Espainiako Gobernuak aitortu zuen iazko ekainean jaso zuela ebazpena, eta Nafarroako Gobernuari eta Ebroko Ur Konfederazioari igorri ziela. Maria Txibiteren gobernuak, baina, ukatu egin zuen txostena jaso zuela. Gaur, Jose Maria Aierdi lehendakariordeak azaldu du «uztailaren 25ean» izan zutela Esako egoerari buruzko ebazpenaren berri, eta «txostena jaso eta berehala», Lurralde Kohesioko Departamentuari eta Landa Garapen eta Ingurumen Departamentuari igorri zietela. «Uneotan, xehe-xehe ari dira ebazpenaren azterketa teknikoa egiten, eta horri esker, gure teknikarien irizpideen araberako balorazioa egin ahalko dugu». Aierdik aurreratu du ministerioaren txostenean «egokitzat» jotzen direla «urtegiaren segurtasun estandarrak», baina Nafarroako Gobernuaren ardura dela «iritzi hori berrestea edo ez». EH Bildu eta Geroa Bai taldeek «kezka» adierazi dute Esako segurtasunari buruzko txostenaren gainean. EH Bilduk, adibidez, Espainiako presidenteorde Teresa Riberaren «premiazko agerraldia» eskatu du Espainiako Kongresuan, azalpenak eman ditzan. Txostena «behin eta berriro ezkutatzea» eta informazioa ukatzea leporatu die Bel Pozueta diputatuak Espainiako eta Nafarroako gobernuei.
Geroa Baiko senatari Koldo Martinezek, berriz, «ezinegona» agertu du presaren segurtasunaren inguruan: «Txostena irakurrita, erantzun gabeko galdera asko dauzkagu. Ondorioei eskainitako hamaika orrialdeetan, adibidez, hamalau bider errepikatzen da ziurgabetasun hitza. Urtegiaren segurtasunari buruzko zalantzak argitzeko xedez eginiko ebazpen bat izanda, ziurtasun handiagoa espero genuen».]]>
<![CDATA[Aita Marik jasoko du Nafarroako Gobernuaren nazioarteko elkartasunaren saria]]> https://www.berria.eus/albisteak/218421/aita_marik_jasoko_du_nafarroako_gobernuaren_nazioarteko_elkartasunaren_saria.htm Tue, 20 Sep 2022 14:22:51 +0200 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/218421/aita_marik_jasoko_du_nafarroako_gobernuaren_nazioarteko_elkartasunaren_saria.htm
Aita Mariz gain, honako hautagaitza hauek ere izan dira finalista: Angela Vicente Gutierrez asturiar erlijiosoa, Raphael Kongu Kamayu boluntarioa, Itwillbe gobernuz kanpoko erakundea, ATTsF irabazi-asmorik gabeko erakundea, Mingma Dorji Sherpa ekintzailea, Medicus Mundi erakundea, Andres Lorenzo Calzon ekintzailea, Manos Unidas elkartea eta Lorena Aguirre Cadarso aktibista. Aurreko urteetako saridunak Nazioarteko Elkartasunaren Nafarroako Saria 2001. urtean sortu zuten Nafarroako Gobernuak eta Laboral Kutxak. 2010ean, Elkartasunaren Vianako Printzea Saria izena eman zioten, eta, handik bi urtera, hasierako formatura itzuli zen, bai izenari dagokionez, bai sariak emateko ekitaldiaren planteamenduari dagokionez.

Sariaren helburua da «nazioarteko lankidetzaren esparruan aritzen diren pertsonak edo erakundeak nabarmentzea, NBE Nazio Batuen 2030erako agendak ezartzen dituen garapen jasangarriko helburuak lortzeko egiten duten lanagatik edo ibilbideagatik». Orain arte, saria jasotakoak dira, besteak beste, Muhamad Yunus Bakearen Nobel sariduna; Kalkutako Karitateko Ahizpa Misiolariak; Errefuxiatuentzako Jesuiten Zerbitzua; Uganda Network of Aids Service Organisations (UNASO); Fede eta Alegriako Nazioarteko Federazioa; San Juan de Dios Ospitale ordena; Via Campesina erakundea; Ekuadorko Aguarico-Misio Capuchinako Bikariato Apostolikoa; Manuel E. Patarroyo Murillo irakaslea eta Martha Pelloni irakasle eta misiolari argentinarra.

2019an, Nazioarteko Emausen Mugimenduaren ibilbidea saritu zuen Nafarroako Gobernuak, «gizarte eraldaketaren eta ingurumen justiziaren alorretan egindako lanagatik». Iaz, El Caracol elkartea izan zen irabazlea, «Mexiko Hiriko etxerik gabeko pertsonen osasun beharrei eta premia psikosozialei erreparatzeko bidean eginiko etengabeko lanagatik».]]>
<![CDATA[«Ur faltaren auzia klima aldaketaz harago doa: tragedia politikoa da» ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/004/001/2022-09-20/ur_faltaren_auzia_klima_aldaketaz_harago_doa_tragedia_politikoa_da.htm Tue, 20 Sep 2022 00:00:00 +0200 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1857/004/001/2022-09-20/ur_faltaren_auzia_klima_aldaketaz_harago_doa_tragedia_politikoa_da.htm saharizatzen ari da pixkanaka. Bardea hedatu eginen da iparraldera, eta, hamarkada gutxi batzuen buruan, Iruñean izanen dugu ate joka. Klimaren eboluzio hori ezin da eragotzi, baina negazionista eta ezjakin asko ditugu ardura postuetan. ]]> <![CDATA[Euskararen Nafar Kontseiluak ofizialtasuna galdegin dio gobernuari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1977/010/001/2022-09-17/euskararen_nafar_kontseiluak_ofizialtasuna_galdegin_dio_gobernuari.htm Sat, 17 Sep 2022 00:00:00 +0200 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1977/010/001/2022-09-17/euskararen_nafar_kontseiluak_ofizialtasuna_galdegin_dio_gobernuari.htm
Euskararen plangintzari eta sustapenari dagokienez, Nafarroako Gobernuaren organo aholku-emaile nagusia da Euskararen Nafar Kontseilua, eta, atzoko bilkuran, kritika zorrotza egin zion 1986tik indarrean den Euskararen Legeari eta horrek ezarritako zonifikazioari: «Zentzugabea da Nafarroako herritarren artean muga geografikoak paratzea; areago gaur, gizartean mugak gero eta lausoagoak diren honetan».

Legea idatzi zutenek ere araua «egoera aldatu ahala» moldatzeko asmoa agertu zuten testuan, baina, kontseiluko kideen esanetan, 35 urtean apenas egin den aldaketarik. Uste dute, gainera, legeak ez duela biderik ematen herritar euskaldunen hizkuntza eskubideak betetzeko. Hori dela eta, legea aldatzeko eskatu diote gobernuari, «euskaldunen baztertzea amaitu dadin eta hizkuntza eskubideak bete daitezen».

Ezezkoa dekretuari

Euskararen Nafar Kontseiluak ezezkoa eman dio Nafarroako Gobernuak onartu nahi duen merezimenduen dekretuari: kontrako 15 boto eta sei abstentzio jaso zituen arauaren zirriborroak atzoko bozketan. Litekeena da gobernuak hasierako asmoari eustea eta dekretuari bide ematea.

Arauaren helburua da administrazioaren oposizio lehiaketetan merezimendu gisa aintzat hartuko diren ezagutzak zehaztea. Euskara, besteak beste. Hori da, hain zuzen, dekretuaren berritasunetako bat. Izan ere, eremu ez-euskaldunean, euskara jakiteak ez du punturik emanen, eta eremu mistoan, berriz, jendaurreko lanpostu bakan batzuetan soilik hartuko da aintzat. Frantsesa, ingelesa eta alemana menperatzea, berriz, merezimendutzat hartuko da..

Bestalde, Espainiako Gobernuak Europako Legebiltzarrari eskatu dio osoko bilkuretan hizkuntza gutxituak idatziz erabiltzeko. Espainiako Gobernuko Lurralde Politikako Ministro Isabel Rodriguezek azaldu du hizkuntza aniztasuna «ezinbesteko ondasuna» dela Sanchezen gobernuarentzat.]]>
<![CDATA[Euskara alemanaren azpitik jartzen duen dekretuari ezezkoa eman dio Euskararen Nafar Kontseiluak]]> https://www.berria.eus/albisteak/218251/euskara_alemanaren_azpitik_jartzen_duen_dekretuari_ezezkoa_eman_dio_euskararen_nafar_kontseiluak.htm Fri, 16 Sep 2022 14:56:32 +0200 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/218251/euskara_alemanaren_azpitik_jartzen_duen_dekretuari_ezezkoa_eman_dio_euskararen_nafar_kontseiluak.htm ez ditu aldaraziko Maria Txibiteren gobernuaren asmoak. Izan ere, nahiz eta administrazioak aintzat hartu ohi dituen Euskararen Nafar Kontseiluaren aholkuak, organo horrek emaniko irizpenak ez dira lotesleak. Hortaz, litekeena da gobernuak hasierako asmoari eustea eta merezimenduen dekretuari bidea ematea. Dekretuaren helburua da administrazioaren oposizio lehiaketetan eta beste lan deialdi batzuetan merezimendu gisa aintzat hartuko diren ezagutzak zehaztea. Euskara, besteak beste. Hori da, hain zuzen, dekretuaren berritasunetako bat. Izan ere, eremu ez-euskaldunean, euskara jakiteak ez du punturik emanen, eta eremu mistoan, berriz, jendaurreko lanpostu bakan batzuetan soilik hartuko da aintzat -euskara derrigorrezko baldintza ez den prozesuetan, betiere-. Frantsesa, ingelesa eta alemana menperatzea, aldiz, merezimendutzat hartuko da Nafarroa osoko lan deialdietan; hortaz, eremu ez-euskaldunean eta eremu mistoko zenbait deialditan, aleman hizkuntzako titulu bat izateak puntu gehigarriak emanen ditu, baina euskarazkoa izateak ez. Iragan maiatzean, euskalgintzak kalean salatu zuen merezimenduen dekretu berria «atzerapauso onartezina» dela, 2017ko Euskararen Dekretuarekin alderatuta eskubide gutxiago aitortzen baitzaizkie euskaldunei.]]> <![CDATA[Gimeno, eskola segregatzaileez: «Itunak ezin dira nahieran aldatu»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/005/001/2022-09-16/gimeno_eskola_segregatzaileez_itunak_ezin_dira_nahieran_aldatu.htm Fri, 16 Sep 2022 00:00:00 +0200 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1879/005/001/2022-09-16/gimeno_eskola_segregatzaileez_itunak_ezin_dira_nahieran_aldatu.htm
Txosten hori argitara atera eta berehala, zentro horien finantzaketa publikoa etetearen alde azaldu zen PSNko Antolakuntza idazkari Ramon Alzorriz. Atzoko osoko bilkuran, ordea, galga zapaldu zuen Alzorrizen alderdikide eta Hezkuntza kontseilari Carlos Gimenok: «Espediente bat zabaldu eta araudia aplikatuko dugu, eta prozedura administratibo horren ondorioa baldin bada itunak bertan behera utzi behar direla, erabakia hartuko dugu».

Gimenok azaldu du bi ikastetxe horiek «era mailakatuan» ari direla sexu bazterketa alboratzen. Hala, Lehen Hezkuntzako finantzaketa ituna sinatu ahal izateko, hezkuntza mistoa pixkanaka ezartzeko konpromisoa hartu zuten Miravalles-Redin eta Irabia-Izaga ikastetxeetako arduradunek: iaz, LHko lehen mailan, eta aurten, berriz, bigarrenean ere; 2026-2027ko ikasturterako espero dute seigarren maila arteko ikasgela guztiak mistoak izatea.

Bigarren Hezkuntzako finantzaketari dagokion ituna, ordea, «LOMLOE indarrean sartu aurretik» sinatu zutela argudiatu du Gimenok, «eta ezin dira indarrean diren itunen arauak aldatu, edo nahieran eten, errekurtso hori epaitegietan galduko genukeelako ezinbestean». Horregatik, «hitzarmenak eteteko bide progresiboak» babestu ditu Gimenok.

Ezkerrako Marisa de Simonek, ordea, ez du azalpen hori ontzat eman: «Batxilergorako finantzaketa ituna 2022-2023ko ikasturterako da, eta LOMLOE legea 2020ko abenduan onartu zen». Legebiltzarkideak «oso larritzat» jo du kontseilariaren jokabidea: «Auzi honen aurrean, erantzun bakarra dago: ikastetxeek eredua aldatu ezean, hitzarmena bertan behera uztea. Ez baduzue erabaki hori hartzen, eskola segregazioa babestuko duzue».

Haur eskolak, zurrunbiloan

0-3 zikloko haur eskoletan eginiko hobekuntzak ere hizpide izan zituen Hezkuntza kontseilariak atzoko agerraldian. Haren esanetan, «aurreko gobernuen urteetako immobilismoa» eten du Maria Txibiteren gobernuak, hezkuntza ziklo horretarako aurrekontuak handituta. Zehazki, esan zuen gobernuak %31 igo duela 0-3 haur eskolentzako aurrekontua legealdi honetan, hamahiru milioi euroraino, eta gaineratu zuen matrikula tasak murriztu egin dituztela eta doakoak direla 20.000 eurotik beherako errenta duten familientzat.

PSN ez beste talde guztiek, ordea, ikuspegi kritikoagoa eman zuten. Hala, Navarra Sumako eledun Pedro Gonzalezek gogorarazi zuen bere koalizioak lege proposamen bat aurkeztua duela parlamentuan, «0-3 eskoletako lan baldintzak hobetzeko».

Geroa Baiko Maria Solanak Gimenori eta Hezkuntza Departamentuari leporatu zien 0-3 Plataformako langileei «entzungor» egitea: «Bildu zaitez langileekin, aztertu proposamenak eta negoziatu». Navarra Sumaren lege proposamenari buruz, Solanak esan zuen ez dela beharrezkoa lege bat, «baina bai itun bat, sinatua eta Nafarroako Aldizkari Ofizialean argitaratua».

EH Bilduko Bakartxo Ruizek Navarra Sumari egotzi zion «salbatzaile» plantak egitea, «nork eta urteetan sektorea hondoratu duten horiexek». Gimenori leporatu zion «autokonplazentziaz» hitz egin izana. «Tarifak jaistea eta aurrekontuak handitzea ona da, baina nahikoa al da?», galdetu zuen. Urrats horiek, gainera, PSN, Geroa Bai, Ahal Dugu, Ezkerra eta EH Bilduren artean adostu zituztela gogorarazi zuen.]]>
<![CDATA[0-3 zikloan eginiko «urratsak» nabarmendu ditu Gimenok; «langileekin negoziatzera» premiatu dute beste taldeek]]> https://www.berria.eus/albisteak/218204/0_3_zikloan_eginiko_urratsak_nabarmendu_ditu_gimenok_langileekin_negoziatzera_premiatu_dute_beste_taldeek.htm Thu, 15 Sep 2022 12:56:31 +0200 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/218204/0_3_zikloan_eginiko_urratsak_nabarmendu_ditu_gimenok_langileekin_negoziatzera_premiatu_dute_beste_taldeek.htm <![CDATA[Estrasburgoraino iritsi da Pablo Gonzalez kazetariaren salaketa]]> https://www.berria.eus/albisteak/218166/estrasburgoraino_iritsi_da_pablo_gonzalez_kazetariaren_salaketa.htm Wed, 14 Sep 2022 16:37:30 +0200 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/218166/estrasburgoraino_iritsi_da_pablo_gonzalez_kazetariaren_salaketa.htm <![CDATA[Prozedura administratiboa abiarazi dute Nafarroan, ebazteko sexu bereizketa egiten duten eskolek «legea urratzen duten ala ez»]]> https://www.berria.eus/albisteak/218161/prozedura_administratiboa_abiarazi_dute_nafarroan_ebazteko_sexu_bereizketa_egiten_duten_eskolek_legea_urratzen_duten_ala_ez.htm Wed, 14 Sep 2022 14:29:51 +0200 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/218161/prozedura_administratiboa_abiarazi_dute_nafarroan_ebazteko_sexu_bereizketa_egiten_duten_eskolek_legea_urratzen_duten_ala_ez.htm <![CDATA[0-3 eskolak: irailerako ere ez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1892/009/001/2022-09-14/0_3_eskolak_irailerako_ere_ez.htm Wed, 14 Sep 2022 00:00:00 +0200 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1892/009/001/2022-09-14/0_3_eskolak_irailerako_ere_ez.htm
«Ikasturtea bero dator», laburbildu du Eider Gardek, Arbizuko Kattuka haur eskolako hezitzaile eta 0-3 plataformako bozeramaileak. «Argi dugu zeintzuk diren gure helburuak: eskoletako ratioak murriztea eta soldatak igotzea; eta, oraingoz, gobernuak ez du egin ez bata ez bestea».

Negoziazioak hasi zirenean, aurrekontuetan eragiteko eta diru sail gehigarriren bat lortzeko esperantza zuen 0-3 Plataformak, protesta eta lanuzteen bidetik: «0-3 hezkuntza zikloa behar bezala elikatu beharra dago, diruz hornitu, baina ikasturte hasiera honetan, gobernuak ez du horretaz hitz egin nahi izan ere». Hain zuzen, duela astebete batzartu zen haur eskolen lantaldea, baina organo horretan ere «lan baldintzen auziari izkin» egin izana leporatu diote gobernuari.

Hezkuntza Departamentuko eta Nafarroako Udalerrien eta Kontzejuen Federazioko ordezkariek osatzen dute lantaldea nagusiki; 0-3 Plataformako kideek, berriz, aukera dute bileretara joateko eta hitza hartzeko, baina soilik «gonbidatu» gisara, boto eskubiderik gabe. «Joan den asteazkeneko bileran, gure aldarrikapenei buruz hitz egiteari uko egin zion Hezkuntza Departamentuak, argudiatuta auzi hori ez zegoela gai ordenan». Garderen esanetan, eredu pedagogikoei buruz solastatzeko proposamena egin zieten soilik: «Uste dugu hau guztia estrategia bat dela: sektoreko langileak beste gai batzuekin entretenituta eduki, ez diezaiegun beren azpijokoei erreparatu».

Bilera sorta, «aurki»

Hala ere, Nafarroako Gobernuak behin eta berriro esan du «ahaleginak eta bi» egin dituela haur eskoletako langileen baldintzak hobetzeko. 0-3 Plataformako ordezkariarentzat, «apurrak» besterik ez diete eskaini. «Soldatak eguneratzeko keinua egin dute, eta laguntzaile batzuk kontratatu; baina ez diote arazoaren muinari heldu: ratioak ez dituzte murriztu, eta jarri diguten laguntzaile kopurua oso-oso eskasa da. Halako lau beharko genituzke, gutxienez». Gardek salatu du, gainera, gobernuak iragarritako laguntza ez dela heldu eskola askotara: «Lankide askoren egoera greba hasi genuenean baino okerragoa da gaur egun».

Oro har, «borondate politikorik eza» sumatzen dute Nafarroako Gobernuan, auzia behingoz konpontzeko. Horregatik, ez dute baztertzen berriz ere greba deialdi bat egin behar izatea: «Azken heldulekua da guretzat, baina mahai gainean dago aukera hori oraindik. Gobernuari erakutsi diogu gai garela lanuzte mugagabe handi bat antolatzeko, eta ez dugula atzera egiteko asmorik». Hala ere, horren aurretik, gainerako negoziazio bideak agortu nahi dituztela azaldu du Gardek: «Bilera sail bat eginen dugu datozen egunetan parlamentuko taldeekin, aurrekontuetan isla izanen duen aldaketak egiteko prest diren jakiteko».]]>
<![CDATA[Sexu bereizketa dela eta, bi zentroren ituna eteteko prest azaldu da Gimeno ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2022-09-13/sexu_bereizketa_dela_eta_bi_zentroren_ituna_eteteko_prest_azaldu_da_gimeno.htm Tue, 13 Sep 2022 00:00:00 +0200 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2022-09-13/sexu_bereizketa_dela_eta_bi_zentroren_ituna_eteteko_prest_azaldu_da_gimeno.htm Analisia: 'Ikasturte hasierako gidoia'. Lehen Hezkuntzan sexu bereizkeria «era mailakatuan» bukatzeko hitzarmena sinatu zuten gobernuak eta ikastetxe horietako zuzendaritzek, finantzaketa ituna berritzeko baldintza gisara. Lehen mailatik hasita, ikasleak «era progresiboan» nahasteko konpromisoa hartu zuten ikastetxeek: hala, iaz maila bakarrean eskaini zituzten ikasgela mistoak; aurten, berriz, bitan: LHko 1. eta 2. mailetan, hain zuzen. Hezkuntza Departamentuak 2026-2027ko ikasturtea jarria zuen epemugatzat, ikastetxe horietan sexu bereizketa erabat bukatzeko. Batxilergoan, baina, egoera ezberdina da. Hezkuntza Departamentuak uste du ziklo horretan hezkuntza mistoa eskaini beharko litzatekeela ikastetxe guztietan, salbuespenik gabe. Ikuskaritza zerbitzuak ebatzi du gaur egun ez dela halakorik gertatzen Miravalles-Redin eta Irabia-Izaga ikastetxe pribatuetan, eta hori «ituna bertan behera uzteko motibo» izan daitekeela esan du Hezkuntza kontseilariak. Hala ere, hori ez da berehalakoan gertatuko. Aurretik, «prozedura administratibo argi bat adostu» behar dela esan du Gimenok, «segurtasun juridikoa» emate aldera: «Ikastetxeek aukera izanen dute alegazioak aurkezteko; eta, behin horiek jasota, departamentuak erabakiko du itunari eutsi edo hura bertan behera utzi». Ezkerra: «PSN ez da serioa» Ikasleak sexuaren arabera bereizten dituzten ikastetxeen itunak bertan behera uztearen alde azaldu da PSNko bozeramaile Ramon Alzorriz: «Legea urratu badute, eten diezaietela ituna. Argi eta garbi». Ezkerra taldeko Marisa de Simonek, berriz, gogor kritikatu du gobernu taldearen jarduna: «PSNrekin beti berdin: gauza bat esan eta beste bat egiten du. Ez da serioa sexu bereizkeria diruz laguntzen segitzea». Koalizioak auziaz galdetuko du ostegunean, parlamentuko osoko bilkuran. ]]> <![CDATA[Ikasturte hasierako gidoia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1898/004/002/2022-09-13/ikasturte_hasierako_gidoia.htm Tue, 13 Sep 2022 00:00:00 +0200 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1898/004/002/2022-09-13/ikasturte_hasierako_gidoia.htm
Halako argudioak erabilita, Lehen Hezkuntzako ikasgeletatik sexu bereizkeria «era progresiboan» erauzteko hitzarmena sinatu zuten iaz, eta, horri esker, finantzaketa beste bost urtez bermatu zuten bi zentroek, 2026ra arte. Orain, Lehen Hezkuntzan ez, Batxilergoan antzeman dute arazoa —aspalditik jakina bazen ere—, eta ikusteko dago zer bide hartuko duen Gimenok: hitza bete eta ikastetxe horien itunetik kanpo utzi, ala, gidoiari eutsita, bereizkeriari beste luzapen bat eskaini.]]>
<![CDATA[Sexu bereizketari eutsita, Nafarroako itunpeko bi ikastetxek legea urratu dutela esan du Gimenok]]> https://www.berria.eus/albisteak/218070/sexu_bereizketari_eutsita_nafarroako_itunpeko_bi_ikastetxek_legea_urratu_dutela_esan_du_gimenok.htm Mon, 12 Sep 2022 14:07:33 +0200 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/218070/sexu_bereizketari_eutsita_nafarroako_itunpeko_bi_ikastetxek_legea_urratu_dutela_esan_du_gimenok.htm <![CDATA[42 urteko gizon bat atxilotu dute Iruñean, Bideko Ama ospitalean izandako sexu erasoagatik]]> https://www.berria.eus/albisteak/217988/42_urteko_gizon_bat_atxilotu_dute_irunean_bideko_ama_ospitalean_izandako_sexu_erasoagatik.htm Fri, 09 Sep 2022 12:10:13 +0200 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/217988/42_urteko_gizon_bat_atxilotu_dute_irunean_bideko_ama_ospitalean_izandako_sexu_erasoagatik.htm <![CDATA[Ofizialtasuna aitortuta ere, gutxitu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1870/007/001/2022-09-09/ofizialtasuna_aitortuta_ere_gutxitu.htm Fri, 09 Sep 2022 00:00:00 +0200 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1870/007/001/2022-09-09/ofizialtasuna_aitortuta_ere_gutxitu.htm eremu euskaldun izenekoan ere. Administrazioek aitortutako estatus horrek, baina, ez ditu hiztunen eskubideak bermatzen; ondorioz, asko dira eskubide linguistikoen alorreko erakundeek egunero jasotzen dituzten kexak. Errealitate hori azaleratu zuten atzo EAEko Arartekoak eta Behatokiak, Hizkuntza Komisarioen Nazioarteko Elkartearen VII. konferentziaren bigarren egunean.

Besteak beste, Kanada, Irlanda, Gales eta Eskoziako arartekoa eta hizkuntza eskubideen begiraleak bildu dira Bilbon egunotan —gaur amaituko da konferentzia—, eta hizkuntza gutxituen estatusaz eta eskubideen urratzeaz solastatu dira. EAEko Arartekoak antolatu du aurtengo konferentzia, Hizkuntza Komisarioen Nazioarteko Elkarteko kide den heinean, eta Hizkuntz Eskubideen Behatokia gonbidatu du, bi erakundeek duten elkarlanaz aritu eta euskararen egoera beste herrialdeetako ordezkariei azaltzeko.

«Nazioarteko elkarteetako kideei azaldu diegu euskarak estatus ezberdinak dituela Euskal Herriko eremuen eta lurraldeen arabera; Nafarroako egoerarekin harrituta agertu dira batzuk», esan du Agurne Gaubekak, Behatokiko zuzendariak. «Hala ere, hizkuntza batek estatus ofiziala izateak ez du dena konpontzen. Eskubideak urratzen dira egunero», gehitu du. Eusko Jaurlaritza jo du horren adibidetzat: «Euskararen ofizialtasuna aitortua dago Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, baina Jaurlaritzak neurri ezberdinak aplikatzen ditu hiztun kopuruaren arabera. Oraindik orain, normaltzat jotzen da euskaraz ez jakitea, baina gaztelania ez: denok jakin behar dugu gaztelaniaz».

Horren adibide zenbait eman ditu Roberto Morenok, Arartekoaren bulegoko hizkuntza eskubideen arduradunak: «COVID-19aren izurrialdian argibideak eta informazio publikoa zabaltzeko garaian, adibidez, agintariek lehentasuna eman diote hizkuntza nagusiari: ingelesari, frantsesari edo gaztelaniari, kasuan kasu. Euskal Herrian ere, zailtasun handiak ditugu osasungintzaren alorrean, arta euskaraz jaso ahal izateko».

Izan ere, larrialdi egoeretan zerbitzuak euskaraz jasotzeko eskubidea aldarrikatzea «gehiegizkotzat edo borondatezkotzat» jotzen dela uste du Morenok: «Euskaldunak behartzen gaituzte militante izatera, funtsezko eskubideak aldarrikatzen ibiltzera».

Osasungintzaz gainera, justiziaren eta segurtasunaren alorretan ere «gabezia handiak» antzeman ditu EAEko Arartekoak. «Euskaraz aritzen diren epaileak ez dira %5era ailegatzen, eta kexa asko jaso ditugu ertzain, udaltzain eta bestelako polizien jardunagatik. Halakoetan, euskarazko arta eskatzea gatazka iturri izan daiteke, eta hori oso larria da».

Neurri osagarriak

Baliabideak falta direla gaineratu du Gaubekak: «Auzi honetan, administrazioek badute zeresana eta zeregina. Ez naiz ari diru kontuez soilik. Legedia aldatzerakoan edo sektorekako neurriak hartzerakoan ere, ezinbestekoa da hizkuntza eskubideak aintzat hartzea». Lan arloa aipatu du, zehazki: «Euskaraz lan egiteko ezintasun nabarmenak daude Euskal Herrian, gabezia handiak daudelako baliabideetan, legedian eta ohituretan». Horregatik, hizkuntzaren estatus ofiziala bermatzeaz harago, «bestelako neurriak» ere galdegin ditu, «eskubideak benetan berma daitezen».]]>