<![CDATA[Ion Orzaiz | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 25 Feb 2020 23:32:42 +0100 hourly 1 <![CDATA[Ion Orzaiz | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Kontseiluak euskarazko hezkuntza oztopatzea egotzi dio gobernuari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/010/001/2020-02-20/kontseiluak_euskarazko_hezkuntza_oztopatzea_egotzi_dio_gobernuari.htm Thu, 20 Feb 2020 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1893/010/001/2020-02-20/kontseiluak_euskarazko_hezkuntza_oztopatzea_egotzi_dio_gobernuari.htm
Kontseiluko burua «harrituta eta kezkatuta» azaldu da erabaki horiekin, eta Maria Txibiteren gobernuari dei egin dio, «jarrera zuzendu dezan eta euskarazko irakaskuntzaren aldeko politika sendoak abian jar ditzan».

Mendigorriko auziari dagokionez, Bilbaok azaldu du «datozen ikasturteetan D ereduko lerroa zabaltzeko adina ikasle» izanen direla, baina aurtengo aurrematrikulazioan bi ikasle falta izan direla gutxieneko ratiora iristeko: «Gobernuak ez du euskarazko lerroa bermatu nahi izan bi ikasleren gorabeherengatik, etorkizunean bideragarria izango den arren». Erabakia «oso larria» dela esan du Kontseiluko idazkari nagusiak: «Are gehiago kontuan hartuta nola ibili behar izan duten gurasoek azken asteotan, aurrematrikulazioa egin ahal izateko».

Hezkuntza Sailaren jokabidea kezkagarritzat jo du, «euskaraz ikasi nahi dutenei erraztasunak eman eta neurri proaktiboak hartu beharrean, gobernuak burugogor diharduelako D ereduko lerroak zabaltzeari oztopoak jartzen».

Castejongo eskola publikoari dagokionez ere, «eskola kontseiluak hartutako erabakia» errespetatzeko galdegin dio Bilbaok Hezkuntza Sailari. PAI programari lehentasuna emanda eta eredu horretako ikastetxeei programatik ateratzea galarazita, euskarazko ereduei «galga» jartzeko estrategia bat igartzen ahal dela uste du Kontseiluko buruak: «Lehenik eta behin, gogoratu behar dugu PAI programa zer testuingurutan sortu zen. 2013an [Yolanda Barcina] orduko lehendakariak adierazi zuen bezala, D ereduaren igoera galgatzeko estrategian kokatzen zen PAI».

Nafarroan ezarritako eredua beste erkidego eta lurralde batzuetan ere aplikatu izan dutela aipatu du Bilbaok, «hizkuntza gutxituen hazkundearen kontra», betiere. «Balear uharteetan, esaterako, helburu bertsuekin jarri zituzten abian horrelako ereduak. Ondorioz, euskararen garapenaren kontrako hizkuntza politika bati lotutako hezkuntza programa bat dela berretsi behar dugu», adierazi du.

Kontseiluaren arabera, «deitoragarria da» Castejongo ikastetxeko klaustroak PAItik ateratzeko erabakia hartu ostean gobernuak eskaera atzera bota izana. «Kontuan hartu behar dugu, PAI programa kenduta ere, D eredua ere badagoela ikastetxe horretan ezarria; hortaz, PAIri kosta ahala kosta eusteko erabakiarekin, galga jarri nahi izan diote D ereduaren garapenari».

Kontseiluaren esanetan, erabaki «kezkagarri» horiek are kezkagarriago bihurtu ditu beste gertakari batek: aurtengo aurrematrikulazio garaian, Euskarabidea institutuak ez du D ereduaren aldeko kanpaina instituzionalik egin: «Erabaki hauek etorri dira noiz eta gobernuak D ereduaren aldeko kanpaina lagundu ez duen ikasturte berean, eta horrek zer pentsatua ematen digu», esan du Kontseiluko ordezkariak. «Prozedura arazoen ondorioz izan dela azaldu dute, baina argi dago euskararen gaia ez dela lehentasunezkoa gobernuaren agendan».

D ereduko matrikulazioa

Aurrematrikulazio datuen inguruko balorazioa ere egin du Kontseiluak. Nafarroan D ereduan izena emandakoen kopuruak %30eko langa gainditu ezinik segitzen duela nabarmenduta ere, Bilbaok zoriondu egin nahi izan ditu «euskarazko ereduaren alde egiten duten gurasoak», eta nabarmendu du «bestelako hizkuntza politika bat abian jarriko balute eta D ereduari trabak jarriko ez balitzaizkio gora egingo lukeela portzentaje horrek». Horregatik, azken asteotako erabakietan atzera egiteko eta politikak «zuzentzeko» eskatu diote gobernuari.]]>
<![CDATA[Komunitatearen parte hartzea eskatu diote Jaurlaritzari jangelen auzian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1910/010/003/2020-02-20/komunitatearen_parte_hartzea_eskatu_diote_jaurlaritzari_jangelen_auzian.htm Thu, 20 Feb 2020 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1910/010/003/2020-02-20/komunitatearen_parte_hartzea_eskatu_diote_jaurlaritzari_jangelen_auzian.htm
2019ko urriaren 24an, Eusko Legebiltzarreko talde guztiek lau hilabeteko epea eman zioten Eusko Jaurlaritzari, jangeletako baldintza berriak adostu, «inplikatutako eragileekin kontrastatu» eta «bestelako eredu deszentralizatuago batzuk» aztertzeko. Baina, plataformak salatu duenez, «Jaurlaritzak ez du alternatibarik proposatu».

Bost puntuko proposamena

Gure Platera Gure Aukera ekinbideak «prestasuna» adierazi du prozesuan parte hartzeko, eta bost puntuko proposamena egin dio Hezkuntza Sailari.

Alde batetik, Jaurlaritzari eskatu diote «berma dezala eskola jantokia hezkuntza eremu bat izango dela, eta ez elikadura eta zaintza zerbitzu hutsa». Bigarrenik, administrazioari galdegin diote ikastetxe publikoen erabakitzeko ahalmena handitu dezala, «nahi duten jangela mota aukera dezaten». Hirugarren puntuak janariari egiten dio aipamen: «Elikadura osasungarria eta jasangarria» eskatzen dute, eta baita beharginen «lan baldintzak bermatzea» ere. Bestalde, ahalik eta ikastetxe gehienetan sukaldeak jartzeko eskatu dute, eta, azkenik: «Elikadura erdigunean ipini dezatela, beste edozein helbururen gainetik».]]>
<![CDATA[Elkarretaratzea eginen dute Antsoainen, euskarazko haur eskola aldarrikatzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/177727/elkarretaratzea_eginen_dute_antsoainen_euskarazko_haur_eskola_aldarrikatzeko.htm Wed, 19 Feb 2020 21:15:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/177727/elkarretaratzea_eginen_dute_antsoainen_euskarazko_haur_eskola_aldarrikatzeko.htm <![CDATA[Feminismoaren boza, kalera]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/007/001/2020-02-19/feminismoaren_boza_kalera.htm Wed, 19 Feb 2020 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1877/007/001/2020-02-19/feminismoaren_boza_kalera.htm
Amaia Santestebanek eta Eva Rodriguez de Luisek hitz egin zuten, Martxoak 8 koordinakundearen izenean. Biek ala biek beharrezkotzat jo zuten borroka feministari eustea, «gaur duela urtebete bezala». Bide horretan, greba feminista bitarteko bat dela gaineratu zuten, «ez helburu bat», beste gizarte eredu bat lortze aldera.

Harro azaldu ziren, hala ere, 2018 eta 2019an lortutakoaz: «Grebaren kontzeptua bera zabaltzeko eta birdefinitzeko balio izan zuten, orokorrean emakumeok egiten dugun soldatarik gabeko lan ikusezinera hedatuz. Guztion artean gogoeta egiteko ere baliatu ditugu lanuzteak, baita indarrak metatu eta estrategia berriak pentsatzeko ere».

M-8ko antolatzaileek urratsak egin nahi dituzte «emakumeen autoantolaketan», sistemak ezarritako ereduetatik aldenduta: «Neoliberalismoak indibidualismo basati eta atomizatua sustatzen duen honetan, komunitate feminista konprometitua eraiki behar dugu, sare sozialek eragiten duten pasibotasuna gaindituz». Hori dela eta, dei egin zuten kalean presioa egitera, «talde, kolektibo eta asanbladetako antolakuntza feministaren bidez».

Euskal Herriko Mugimendu Feministak aldarrikatzen duen feminismoa berdintasun formalaz harago doala azpimarratu zuten, gainera: «Ez dugu nahi neurri gabe kontsumitzeko eta lurraldeak esplotatzeko berdintasunik, ez dugu nahi munduko beste leku batzuetan eta gure inguruan emakume askoren esplotazioa sakontzen duten errezeta neoliberalik». Eredu horren aurka, «tokian tokiko» lana aldarrikatu zuten, «planeta osoko gure ahizpa feministekin konektatuta egoteak ematen digun ikuspegi globalarekin».

Feminismoak eraldatzailea izan behar duela sinetsita, beste aldarri eta borroka batzuekin bat eginen du Euskal Herriko Mugimendu Feministak Martxoaren 8an.

Borroka antifaxista

Atzoko agerraldian, Santestebanek eta Rodriguez de Luisek gogoan izan zituzten, besteak beste, «hondamendi ekologikoa, gerra suntsitzaileak eta lurraldeen desjabetzeak», eta baita «derrigorrezko desplazamenduak, hesi arantzatuekin jasotako migrazio politikak eta eskuin muturrak suspertutako arrazismoa eta xenofobia» ere.

Feminismoak horiei guztiei aurre egin beharraz hitz egin zuten: «Eredu zurrunetan eta errealitatetik urrun itotzen gaituen gorputzen merkantilizazioa eta binarismoa borrokatzen ditu feminismoak; norberaren gorputzerako eskubidea, sexu- eta ugalketa-eskubideak, aniztasuna eta sexu askatasuna defenditzen ditu». Eta, batik bat, «eskuin mutur zaharkitu, misogino eta homofoboari aurre egiten dion feminismo antifaxista» aldarrikatu zuten.]]>
<![CDATA[Greba deialdirik gabe ere, borroka feministak ez du etenik izanen aurtengo M-8an]]> https://www.berria.eus/albisteak/177664/greba_deialdirik_gabe_ere_borroka_feministak_ez_du_etenik_izanen_aurtengo_m_8an.htm Tue, 18 Feb 2020 13:02:32 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/177664/greba_deialdirik_gabe_ere_borroka_feministak_ez_du_etenik_izanen_aurtengo_m_8an.htm <![CDATA[PAI, nahitaez; D eredua, nahita ere ez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1953/008/001/2020-02-18/pai_nahitaez_d_eredua_nahita_ere_ez.htm Tue, 18 Feb 2020 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1953/008/001/2020-02-18/pai_nahitaez_d_eredua_nahita_ere_ez.htm
Castejongo Dos de Mayo ikastetxe publikoan, duela zortzi urte ezarri zuten PAI, ingelesez ikasteko programa. Hango hezkuntza komunitateak, baina, «arazo ugari» antzeman ditu programaren ezarpenean: irakasleentzako prestakuntza urria, plangintzarik eza, eta, batez ere, maila akademiko eskasa kritikatu dituzte zenbait guraso, irakasle eta sindikatuk. Auzia ikastetxeko klaustroan eta Eskola Kontseiluan eztabaidatu, bozkatu eta aho batez onartu ostean, PAItik ateratzeko eskaera egin zuten. Ibilbide osoa egin eta gero, ordea, Hezkuntza kontseilari Carlos Gimenok (PSN) atzera bota zuen eskaera, «behar bezala justifikatuta» ez zegoelakoan.

Mendigorrian, atera ez, sartu nahi dute: D ereduan sartu. Hamalau matrikula eskaera jaso dituzte aurtengo aurrematrikulazio kanpainan, Julian Maria Espinal Olcoz ikastetxe publikorako. Horietatik, sei izan dira D ereduan ikasteko; gainerako zortziak, berriz, beste ereduetarako (A eta G). Erdarazko ereduetan matrikula egin duten haurrak arazorik gabe hasiko dira irailean herriko ikastetxean. Euskarazkoa hautatu duten familien geroa, berriz, kolokan dago: Hezkuntza Departamentuak ez du Mendigorrian D ereduko gela bat zabaldu nahi, argudiatuta gutxienez zortzi ikasle behar direla lerro berriak ezartzeko.

Bi auzi horiek hautsak harrotu dituzte Nafarroako Gobernuari eusten dieten taldeen artean. Atzo, Geroa Baik eta Ahal Duguk itun programatikoa sinatu zuten taldeen bilera egiteko galdegin zioten Maria Txibite lehendakariari, Mahai eta Eledunen Batzordean. «Castejon eta Mendigorriko kasuetan ez da ari betetzen akordio programatikoan esaten dena», esan zuen Uxue Barkosek, Geroa Bairen eledunak. Hezkuntza Departamentuak hartutako «zenbait erabakiri buelta emateko aukera» egon daitekeela gaineratu zuen. Ahal Dugu-ren izenean, Ainhoa Aznarez parlamentariak gobernuari eskatu zion men egin diezaiola «eskolaren gehiengoak eskatutakoari».

Gobernu itunetik kanpo egonagatik ere, Hezkuntza Departamentuaren erabakiak txarretsi zituen EH Bilduko Bakartxo Ruizek ere: «Mendigorriaren gisako eskolek bizirik iraun nahi badute, gakoa da D eredua ezartzea. Hala eskatzen dute gurasoek».

Arartekoa eta lehendakaria

Hain zuzen, beren egoera argitzeko eskatu dute Mendigorrian D eredua ezarri nahi duten familiek. Azaldu dutenez, Arartekoarengana jo dute laguntza eske, eta kexa tramiterako onartua diete jada. Maria Txibite lehendakariarekin ere batzartu nahi dute, eta bilera eskatu diote, «egoera bertatik bertara ezagut dezan eta guztion artean konponbide logikoena eta bidezkoena lor dezagun: Mendigorrian D ereduko linea irekitzea».]]>
<![CDATA[Mendigorriko familiek Txibiterekin batzartu nahi dute D ereduko lerroa eskatzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/177610/mendigorriko_familiek_txibiterekin_batzartu_nahi_dute_d_ereduko_lerroa_eskatzeko.htm Mon, 17 Feb 2020 12:28:42 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/177610/mendigorriko_familiek_txibiterekin_batzartu_nahi_dute_d_ereduko_lerroa_eskatzeko.htm <![CDATA[Familiek azalpen bat nahi dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/008/001/2020-02-15/familiek_azalpen_bat_nahi_dute.htm Sat, 15 Feb 2020 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1891/008/001/2020-02-15/familiek_azalpen_bat_nahi_dute.htm
«Ez digute ezer esan. Orain arte gertatutakoa jakin dugu zurrumurruen eta, batez ere, hedabideek argitaratutakoaren bidez. Ez da serioa». Kexu da Iñigo Fernandez, familien bozeramailea. Arrosadia auzoan dagoen Printzearen Harresi eskolara eramten ditu seme-alabak; heldu den ikasturtetik aurrera eredua aldatuko dutenetako bat da. «Jakin nahi dugu zertara datorren aldaketa hau», galdetu du. «Informazio oinarrizkoena ere falta zaigu, eta uste dugu horretarako eskubidea dugula». Hori dela eta, «berehala bilera bat» egiteko eskatu diote Hezkuntza alorreko arduradunari. Atzo aurkeztu zuten eskaera, udal erregistroan.

Fernandezen esanetan, Maia alkateak iragarritako aldaketa gauzatzen bada, hezkuntza euskaraz eta sare publikoan jasotzeko eskubidea urratuko diete Iruñeko dozenaka familiari: «Zokoratu nahi gaituzte. Goizero-goizero, bide luzea egin beharko dugu, seme-alabak euskarazko eskola batera eraman ahal izateko, eta ez hori bakarrik: euskarazko eskola batean postu bat lortzea zaildu eginen dute, euskarazko lekuak 400etik 130 ingurura murriztuta».

Ondorioak murgiltzean

Maia alkateak esana du aldaketa horiek «era progresiboan» ezarri nahi dituela, «aztoramendurik ez sortzeko». Euskarazko lerroko familiek, baina, ez dute begi onez ikusten aldaketok ezartzeko modua: «Printzearen Harresi eskolan, dagoeneko, zazpi plaza gutxiago eskainiko dituzte titiko haurren mailan; hurrengo mailan, aldiz, bi plaza besterik ez dute aterako». Neurri horiek guztiek «eragin kaltegarria» izanen dutela azpimarratu du Martinezek: «Nola eutsiko diote murgiltze linguistikoari, adibidez? Familia berean, euskarazko hezkuntza jasoko dute haur helduenek, eta txikienek erdarazkoa? Horrek apurtu eginen du euskararen transmisioa».

Haur eskoletako gurasoak ez dira, hala ere, Fernando Sesmaren azalpenen zain diren bakarrak. EH Bildu, PSN eta Geroa Bai udal taldeek ere «informazioa ematea» galdegin diote Hezkuntza alorreko zinegotziari behin baino gehiagotan. «Haur eskoletako hizkuntza lehentasunei buruz egiten ari den inkestari buruzko dokumentazioa, fitxa teknikoa, galdetegiak, eta abar. Hori guztia eskatu dugu, eta ez digute eman», salatu zuten ohar batean. Informazio hori eman ezean, hura kargutik kentzeko eskatuko dutela ere iragarri dute.]]>
<![CDATA[Euskarazko haur eskoletako familiek «azalpenak» eskatu dizkiote Iruñeko Udalari]]> https://www.berria.eus/albisteak/177525/euskarazko_haur_eskoletako_familiek_azalpenak_eskatu_dizkiote_iruneko_udalari.htm Fri, 14 Feb 2020 21:45:38 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/177525/euskarazko_haur_eskoletako_familiek_azalpenak_eskatu_dizkiote_iruneko_udalari.htm <![CDATA[«Elizarentzat, abusuek bekatu izaera dute, delitu izaera baino gehiago»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1874/010/001/2020-02-14/elizarentzat_abusuek_bekatu_izaera_dute_delitu_izaera_baino_gehiago.htm Fri, 14 Feb 2020 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1874/010/001/2020-02-14/elizarentzat_abusuek_bekatu_izaera_dute_delitu_izaera_baino_gehiago.htm
Zertan datza EHUren eta Kriminologia Institutuaren lanak Elizaren sexu abusuen auzian?

Uneotan, ikerketa proiektu bat garatzen ari gara Euskal Herriko Unibertsitatea, Bartzelonako Unibertsitatea eta Kataluniako Unibertsitate Irekia elkarlanean. Hiru urteko proiektua da, eta aurten gara bukatzekoak. Lantaldeak arloka ari dira ikertzen: biktimen testigantzak biltzen ditu talde batek, abusuen eragina neurtzeko; beste talde bat, berriz, elizgizonak elkarrizketatzeaz arduratzen da... Nik, batez ere, Elizaren antolakuntza eta salaketen aurrean daukaten jarrera ikertu ditut.

Ondoriorik atera duzu?

Elizak duen barne antolakuntzarako kulturak erraztu egiten duela, batetik, sexu abusuak gertatzea eta, bestetik, gertatutakoa isilpean gordetzea. Kirol klubetan, ikastetxeetan eta antolaketa maila handia duten bestelako elkarteetan ere antzeman daiteke halakorik: testuinguru instituzional itxiek sustatu egiten dute opakutasun eta gardentasun falta. Giro horrek eragin handia du bigarren mailako biktimizazioan.

Zer da bigarren mailako biktimizazioa, zehazki?

Erakunde itxi horietan sexu abusu bat salatzen denean, arduradunen erantzuna oso makurra izan ohi da. Kasu batzuetan, delitua estaltzera ere irits daitezke -eta delitua litzateke hori bera ere-, baina, gehienetan, beste prozedura sotilago batzuk hobesten dituzte: salaketak isilaraztea, informazio osoa ez ematea, gertatutakoa gutxiestea, biktimak erruduntzat jotzea... Bigarren eraso bat da hori, abusuak sufritu dituen pertsonarentzat.

Eskola erlijiosoetako sexu abusuak fenomeno «globala eta kulturala» direla esan izan duzu. Zergatik?

Biktima adina bizipen subjektibo daude, eta delituak nahiz biktimizazio prozesuak ere forma ugari har ditzakete, kasuan-kasuan. Hortaz, non daude ezaugarri komunak? Bada, erasotzailearen instituzioak emaniko erantzunean. Patroi bertsuak antzeman daitezke kasu gehienetan, kongregazioa edo herrialdea edozein izanda ere.

Adibidez?

Gertatutakoa alfonbra azpian ezkutatzeko nahia, esate baterako. Beste ezeren gainetik, instituzioaren izen ona gordetzeko beharra, justiziaren lana oztopatu eta erasotzailea babesteraino. Herrialde askotan ikusi izan ditugu jokabide eta prozedura horiek, Elizaren aldetik. Hortaz, arazo globala da, edonon gertatzen den heinean; eta arazo kulturala da, auzia ulertzeko moduagatik. Izan ere, Elizak bekatu gisara ulertzen du sexu abusua, eta ez delitu gisara. Itzalpean gorde beharreko zerbait da, instituzioaren ospea laidoztatua izan ez dadin.

Zer eragin du jokabide horrek biktimengan?

Birrintzailea, erabat. Konfiantza espiritualari traizioa izena eman diogu ikerketan. Oso kalte sakona da. Zaindu beharko zintuzkeen erakundeak eraso egin eta, gainera, traizionatzen zaituenean, kalte psikologikoa itzela da. Fededunen kasuan, gainera, instituzio hori da, hain zuzen, jaungoikoaren ordezkaria, eta horrek are mingarriago egiten du zauria. Askotan, bizi osorako. Muturreko kasuetan, konfiantzaren galera horrek zenbait biktima suizidiora bultzatu ditu.

Zenbateraino dago gaitza Elizan errotua?

Azken estimazioen arabera, elizgizonen %4 inguru izan litezke abusatzaileak. Kontuan izan behar dugu gardentasun falta izugarria dagoela auzi honetan, baina datu horiek ontzat ematen baditugu, izugarria da pentsatzea zenbat biktima egon daitezkeen. Izan ere, erasotzaile bakar batek biktima ugari izan ohi ditu, eta, garai batean behintzat, erasoak jarraituak ziren. Bestalde, sexu abusuak azaleratzen direnean, Elizak historikoki hartu izan duen neurri bakarrenetakoa da abusatzailea beste eliza batera eramatea, edota misioetara bidaltzea.

Saiatu zara Elizako arduradunen batekin auziaz hitz egiten?

Askotan, 2013. urtean sexu abusuak ikertzen hasi nintzenetik. Elizak dituen artxiboak ere eskatu izan ditut, baina oraingoz ez dut zorterik izan: artxiboak desagertuak direla, existitzen ez direla, delituak preskribatuta daudela... denetarik esan izan didate. Eta pena da, aukera paregabea dutelako auzi ilun honi argi apur bat emateko. Auzia konpontze aldera, beharrezkoak dira prebentzioa, arreta, erasotzaileentzako programa eta tratamenduak, aitortza, erreparazioa... Eta, horretarako, oso ongi legoke Elizaren kolaborazioa. Gaur-gaurkoz, ordea, ez dugu jaso.]]>
<![CDATA[Etorkinen egoera: «Egonkortzeko bidean, baina argi-ilunekin»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1835/007/001/2020-02-13/etorkinen_egoera_egonkortzeko_bidean_baina_argi_ilunekin.htm Thu, 13 Feb 2020 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1835/007/001/2020-02-13/etorkinen_egoera_egonkortzeko_bidean_baina_argi_ilunekin.htm
Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, zehazki, jatorria atzerrian duten 211.208 migratzaile bizi dira: populazioaren %9,7. Horien artean, gainera, gora egin du emakumeen kopuruak, eta etorkinen %55,1 dira gaur egun. Latinoamerikatik eta Europatik etorritako migratzaile taldeetan nabari da feminizazio handiena. Apalena, berriz, Afrikako etorkinen artean antzeman dute.

Lau urtean behin jasotzen dira EABI inkestarako datuak: 2010ean eta 2014an egin zuten, eta 2018koak dira atzo aurkeztutako txostenaren oinarria. Horiei erreparatuta, migratzaileak duela lau urte baino egoera sozioekonomiko «hobean» daudela nabarmendu zuen Fullaondok: «Kostata, baina egoera ekonomikoaren hobekuntza iristen hasia da etorkinen kolektibora ere».

Ideia horretan sakondu zuen Artolazabal sailburuak: «Atzerritik etorritakoen lan okupazioa ia %60raino handitu da, eta diru sarrerarik ez duten etorkinak %25 baino gutxiago dira jada». Egonkortasun ekonomikoaren datuak baliatu zituzten Artolazabalek eta Fullaondok, prestazio sozialen inguruko zenbait mito birrintzeko. Besteak beste, etorkin gehienak DSBE diru sarrerak bermatzeko errentatik bizi direla dioena: «Inkestak frogatzen du baliabide iturri nagusi gisa DSBE sistema dutenen portzentajea oso murritza dela: %7,6koa. Gehienen diru iturri nagusia euren lana da», azaldu zuen Fullaondok.

Migratzaileen egoera administratibo orokorra ere hobetu da, ikerketaren arabera: «Egoera irregularrean daudenak %4,6 inguru dira gaur egun. Nazionalitate agiria %36k dute; hortaz, etorkinen heren bat baino gehiago eskubide osoko herritarrak dira, eta ez dute traba administratiborik», gaineratu zuen ikertzaileak.

Diskriminazio pertzepzioa

«Desoreka nabarmenak» ere jaso ditu inkestak, migratzaileen jatorriaren arabera. «Prekaritate eta zaurgarritasun arazoak ere agertu dira, batez ere jatorri afrikarra dutenen artean eta, neurri txikiago batean, Latinoamerikako zenbait herrialdetakoen artean». Diskriminazio pertzepzio subjektiboari dagokionez ere, gorabehera handiak antzeman dituzte ikertzaileek. Hala, Hego Amerikatik eta Europatik etorritakoek duten diskriminazio pertzepzioa oso txikia da, Afrikako eta Asiako immigranteek dutenarekin alderatuta. Txinatarren kasuan, %40,5ek uste dute «gutxi» integratu direla. Argentina, Txile eta Uruguaitik heldutakoen artean, berriz, %7,1ek nabaritu dute gizarteratze eskasa.

Txinatik etorritako migratzaileen errealitatea mintzagai izan zuen Artolazabalek: «Kolektibo txinatarraren aurkako erreakzio xenofoboak azaleratzen hasi dira planetako hainbat tokitan, koronabirusaren aitzakiarekin. Azpimarratu behar da osasun arazoa gaixotasunak eragiten duela, eta ez Txinako herritarrek».]]>
<![CDATA[Immigrazioa eta dibertsitatea «egiturazkoak eta betirakoak» dira, Eusko Jaurlaritzaren inkesta baten arabera]]> https://www.berria.eus/albisteak/177407/immigrazioa_eta_dibertsitatea_egiturazkoak_eta_betirakoak_dira_eusko_jaurlaritzaren_inkesta_baten_arabera.htm Wed, 12 Feb 2020 16:06:38 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/177407/immigrazioa_eta_dibertsitatea_egiturazkoak_eta_betirakoak_dira_eusko_jaurlaritzaren_inkesta_baten_arabera.htm <![CDATA['Heriotzaren ontziak' geraldia egin du Bilbon]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/011/001/2020-02-12/heriotzaren_ontziak_geraldia_egin_du_bilbon.htm Wed, 12 Feb 2020 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1879/011/001/2020-02-12/heriotzaren_ontziak_geraldia_egin_du_bilbon.htm Bahri Yanbu zamaontziak iragarri gabeko geraldi bat egin du egunotan Bilboko portuan, eta gerrarako materiala kargatu du, Espainiako militarren, suhiltzaileen eta segurtasun indarren zaintzapean. Amnesty International, Oxfam Intermon, KEM eta Ongi Etorri Errefuxiatuak elkarteek osatzen duten Gerra hemen hasten da batzordeak salatu duenez, «Yemengo gerran zibilak sarraskitzeko erabiliko diren armak, munizioak, ibilgailuak eta bestelako materialak» garraiatzen ditu ontzi horrek, AEBetatik Saudi Arabiara.

Bahri Yanbu igandean heldu zen Bilboko portura, baina astelehenean egin zituzten zamaketa lan gehienak. Bilboko portuko agintaritzak eta Espainiako Gobernuak ez dute informaziorik eman zamaontziaren kargari buruz, baina Bizkaiko Foru Aldundiak baieztatu du suhiltzaile talde batek zaindu zituela zamaketa lanak —munizioa, lehergailuak eta bestelako material arriskutsuak garraiatzen direnean soilik egiten dute lan hori suhiltzaileek—.

Astelehenetik, talde antimilitaristak portuko ingurumarietan elkartu dira egunero, zamaontziarekin lotutako lanak bertatik bertara ikusi eta mugimendu ororen berri izateko. «Lehergailuz beteriko edukiontziez gainera, ibilgailuak ere ikusi ditugu ontzira sartzen», azaldu du Ina Robles suhiltzaile eta Gerra hemen hasten da taldeko kideak.

Ezinbestekotzat jo du zaintza lana, «industria opaku» horretan argi apur bat jartze aldera: «Sekretu ofizialen Espainiako legearen ondorioz, erakundeek ez dute informazioa emateko beharrik, baina auzi honek gizarte osoari eta giza eskubideei eragiten die, eta beharrezkoa da gertatzen ari dena ezagutzea. Bonbaz beteriko edukiontziak ari dira Santurtzi erditik pasatzen, eta ez dugu horren berri izateko eskubiderik?», galdetu du.

Hori dela eta, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako erakundeei egotzi die «gerrarekiko konplizitatez» jardutea: «Armagintza industria indartsua dago hemen, eta bonbardaketak egiten dituzten hegazkinetako teknologiak ere eusko labela darama». Hala ere, egunotan Bahri Yanbu zamaontzian sartutako armak eta lehergailuak ez dira Euskal Herrian fabrikatutakoak, Valentzian (Herrialde Katalanak) eta Burgosen (Espainia) eginikoak eta Bilboko portura propio eramandakoak baizik. Horrek, baina, ez du zuritzen Euskal Herriko erakundeen ardura, suhiltzailearen ustez: «Bonbak hemen egindakoak izan ala ez, argi dago Bilbotik ari direla material hori guztia esportatzen, eta Yemengo gerran erabiliko dutela; hortaz, Euskadiko instituzioak ere konplize dira».

Robles 2017. urtean egin zen ezagun: Saudi Arabiara zihoan beste itsasontzi bat lehergailuz zamatzeko lanetan laguntzeko aginduari uko egin zion, eta espedientea ireki zion Bizkaiko Foru Aldundiak horregatik. «Zortea izan nuen; espediente horrek ez zuen aurrera egin, eta ez zidaten zigorrik jarri, baina gainerako suhiltzaileentzako abisua ere izan zen: agindutakoa betetzen ez baduzue, zuen lanpostua kolokan egongo da».

Bonbak munduan zehar

Amnesty Internationalek bildutako datuen arabera, 2015ean Yemengo gerra hasi zenetik, Bahri Yanbu zamaontziak 330 milioi euroren balioa duen material militarra garraiatu du AEBetatik Saudi Arabiara egindako hamar bidaiatan. Heriotzaren zamaontzia ezizenez ezaguna da jada.

«2019an eginiko protestei esker, Yemenera bidaltzekoak ziren arma eta lehergailu batzuen garraioa gelditzea lortu genuen. Hala ere, aireontzi militarren piezak eta beste arma batzuk kargatu zituzten berdin-berdin, dozenaka milioi dolarren balioa zutenak. Gerra krimenak eta giza eskubideen urraketa larriak egiteko erabiltzen diren armen transferentziak geldiarazteko betebeharra dute estatuek, baina etengabe urratzen dute betebehar hori», adierazi du Patrick Wilcken Amnesty Internationaleko ordezkariak.

Azken hilabetean, AEBetan eta Kanadan zehar ibili da Saudi Arabiako zamaontzia. Igandean, berriz, Bremerhavenen gelditu zen (Alemania); Tilbury Docks aldera egin zuen gero (Erresuma Batua); eta Cherbourgen (Frantzia) geldialdia egin zuen, Bilbora iritsi aitzin. Euskal Herria atzean utzita, Genovara (Italia) joatekoa da, Saudi Arabiara itzuli baino lehen.]]>
<![CDATA[Kataluniako Parlamentua, «Euskal Herriko bake prozesuan bidelagun»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/011/001/2020-02-11/kataluniako_parlamentua_euskal_herriko_bake_prozesuan_bidelagun.htm Tue, 11 Feb 2020 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1879/011/001/2020-02-11/kataluniako_parlamentua_euskal_herriko_bake_prozesuan_bidelagun.htm
Adierazpena jendaurrean aurkezteko ekitaldia egin zuten atzo; bertan, Roger Torrent parlamentuko presidentearekin batera, hitza hartu zuten Foro Sozial Iraunkorreko koordinatzaile Agus Hernanek, ICIP Bakearen aldeko Nazioarteko Institutu Katalaneko presidente Xavier Masllorensek eta Hipercorreko atentatuko biktima baten alaba Rosa Cabre Baldellouk.

Agirian, sinatzaileek lau konpromiso nagusi adierazi dituzte. Bat: «Euskal Herriko bizikidetzarako giza eskubideen babesa ardatz nagusitzat eta erreferentzia bakartzat hartzea», baita giza eskubideen urraketak «ez errepikatzeko bakearen kultura sustatzea ere». Bi: gatazkaren biktimei dagokienez —ETArenak nahiz beste indarkeria mota batzuenak izan—, «egiaren, justiziaren eta aitortzaren printzipioak babestea». Hiru: bestelako espetxe politika bat sustatzea, «presoak gerturatzeko, gaixo dauden presoei gizalegezko tratua emateko eta Europako legediak nahiz giza eskubideen estandarrek ezartzen dutenarekin konplitzeko». Eta lau: presoei eskatzea «eragindako kaltea onar dezatela, gatazkako biktimen arteko adiskidetzea lortze aldera».

Konpromiso horiek sinatzeko motiboei dagokienez, Kataluniako Parlamentuko taldeek nabarmendu dute «Katalunia eta Euskal Herria batzen dituzten loturek interpelatuta» egin dutela urratsa, «giza eskubideekin konprometitutako gizarte bat garen heinean». Areago: sinatzaileek nabarmendu dute begirada «etorkizunean jarria» dutela, «mendekuzko jarreretatik urrun, horrek zailtzen baitu bakearen kulturak aurrera egitea».

Izan ere, bake prozesuaren aldeko ituna sinatzea «hildakoen eta euren senideen oroimenaren aitortzan urrats bat egitea» dela uste dute adierazpenaren sinatzaileek. Atzoko ekitaldi instituzionalean, minutu bateko isilunea egin zuten, biktimen omenez», Quim Palau-Gorgot biolontxelo jotzaileak Cant dels Ocells herri abestia jotzen zuen bitartean.

Urteetan jositako babesa

Atzo ofizialki agertu zena ez da, baina, egun batetik bestera jositako aliantza: 2018ko ekainean, esaterako, Euskal Herriko Bakearen Aldeko Adierazpena onartu zuen Bartzelonako Udalak; handik hilabete batera, berriz, Kataluniako talde parlamentario gehienek bake prozesuaren aldeko konpromisoa adierazi zuten Foro Sozial Iraunkorreko ordezkariekin eginiko bilera errondan.

2019ko uztailaren 1ean, berriz, Kataluniako Parlamentuko ordezkaritza batek bilera egin zuen ETAren, GALen eta polizia indarren biktima zenbaitekin. Hartu-eman horietan, parlamentariek asmoa agertu zuten «biktimek egin dituzten urrats eskuzabal eta garrantzitsuetan laguntzeko, bake prozesua errazte aldera». Azken hilabete eta urteetan eginiko lana da, hain zuzen, atzo aurkeztutako adierazpen instituzionalean hezurmamitu dena.

Kataluniako Parlamentuan, Ciudadanos eta PP taldeak izan dira adierazpen instituzionalaren kontra azaldu diren bakarrak. Haiekin lerratu dira Covite eta ACVOT Talde Terroristen Biktimen Kataluniako Elkartea. Bi elkarte horiek «onartezintzat» jo dute bake prozesuaren aldeko adierazpen instituzionala. Coviteko presidente Consuelo Ordoñezek eta ACVOTeko buru Jose Vargasek «ETAren terrorismoa zuritzea» egotzi diote parlamentuari, ohar baten bidez.

Berretsi dute Euskal Herriak ez duela bake prozesuen beharrik: «Hemen ez da inoiz gerrarik egon, ETAren eta haren konplizeen jazarpen totalitarioa baizik, beren proiektu politiko nazionalista eta baztertzailearekin bat egiten ez genuen guztion aurka». Hori dela eta, adierazpenaren sinatzaileei leporatu diete «ezker abertzalearen eta haren sateliteen estrategia bere egitea, ETAren erantzukizunak lausotzeko».]]>
<![CDATA[Egunean 3.024 bisitariren langa jarri du Bizkaiko Diputazioak Gaztelugatxen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1918/011/001/2020-02-08/egunean_3024_bisitariren_langa_jarri_du_bizkaiko_diputazioak_gaztelugatxen.htm Sat, 08 Feb 2020 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1918/011/001/2020-02-08/egunean_3024_bisitariren_langa_jarri_du_bizkaiko_diputazioak_gaztelugatxen.htm
Iraunkortasun eta Ingurune Naturala Zaintzeko foru diputatu Elena Unzuetak azaldu duenez, Ingurumen teknikariek egindako txosten bat oinarri hartuta egin dituzte aldaketak. Segurtasunari dagokionez, adibidez, irlatxoa ebakuazio punturik okerrenetik husteko aukerak aztertu dituzte teknikariek, eta hori aintzat hartuta proposatu dute hamabost minutuko txanda bakoitzean 84 bisitariri pasatzen uztea.

«Muga horrekin, Gaztelugatxeko ingurumenaren arloko aberastasuna zaindu nahi dugu, eta, aldi berean, babestuta dagoen gune hau bisitatzen duten pertsonen segurtasuna bermatu», azpimarratu du Unzuetak.

Bizkaiko Foru Aldundiak 2018ko udan gaitu zuen plataforma digitalaren bidez arautuko da bisitarien kopurua. Ezinbestekoa izango da online tiket bat izatea Gaztelugatxen sartzeko, toki horretara jenderik gehien joaten den garaietan: martxoko zubian, martxoaren 14tik ekainaren 14ra arteko asteburuetan, aste santuan, Maiatzaren Lehenean, egunero ekainaren 15etik irailaren 20ra arte, iraileko eta urriko asteburuetan eta urriko nahiz abenduko zubietan.

Sarbideen kontrola ohiko lekuetan egingo da; hots, Urizarretatik eta Ermutik eremura sartzeko bi guneetan, eta baita eskaileretara sartzeko plataforman ere.

Segurtasuna errepidean

Imanol Pradales Azpiegituren eta Lurralde Garapenaren foru diputatuak gaineratu du aldundia lanean ari dela inguruko errepideko segurtasuna hobetzeko. Datorren astean amaituko dira BI-3101 errepidearen eta errepide zaharraren arteko elkarguneko obrak, baita autobus geltokiko lanak ere.

Pradalesek iragarri du, halaber, neurriak hartuko dituztela errepideko bazterbideetan aparkatzeko debekua indartzeko.]]>
<![CDATA[Egunean 3.024 bisitari hartuko ditu Gaztelugatxek, gehienez]]> https://www.berria.eus/albisteak/177203/egunean_3024_bisitari_hartuko_ditu_gaztelugatxek_gehienez.htm Fri, 07 Feb 2020 16:16:03 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/177203/egunean_3024_bisitari_hartuko_ditu_gaztelugatxek_gehienez.htm <![CDATA[Ez dute kanpora joan nahi]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1840/005/001/2020-02-07/ez_dute_kanpora_joan_nahi.htm Fri, 07 Feb 2020 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1840/005/001/2020-02-07/ez_dute_kanpora_joan_nahi.htm
Gurasoek, hain zuzen, gobernuari kritikatu diote foru dekretuan ezarritako ratioak «hertsi-hertsian» aplikatu nahi izatea, eta Mendigorriko ikastetxea D ereduko erreferentziazko eskolen zerrendatik kendu izana. Irizpide aldaketa hilabete gutxi batzuen buruan gertatu dela gaineratu dute: «Azaroan esan ziguten ez zutela ikusten D ereduko lerroa irekitzearen aurkako motiborik. Urtarrilean, berriz, kontrakoa». Areago: Garesera desplazatzeari uko eginez gero diru laguntzak galtzearekin mehatxu egin zietela salatu dute Mendigorriko familiek. «Garesko ikastetxea aukeratuko ez bagenu, jantokia eta garraioaren diru laguntza kenduko dizkigutela esan ziguten».

2020-2021eko ikasturterako aurrematrikulazio epean, Mendigorrian egin diren eskaeren %43 D eredurako izan direla azpimarratu dute familiek. «Hurrengo urterako ditugun datuen arabera, euskara aukeratuko luketen familien eskaerek beste ereduetakoak gaindituko lituzkete».

Duela 30 urte bezala

Euskarazko hezkuntzaren aldeko eskaria hazizn badoa ere administrazioaren erantzuna «duela 30 urtekoa» dela esan dute: «Gutako batzuek ez genuen euskara ikasteko aukerarik izan, eta Garesko euskaltegira jotzea erabaki genuen. Beste guraso batzuek etxabe eta barrakoietan ikasi behar izan zuten, edota herritik kanpora joan, euskarazko lerro berri bat ireki ahal izateko. 30 urte geroago, behartuta gaude gure seme-alabentzako gauza bera eskatzera».

EH Bilduk auziari buruzko galdera egin zion atzo Carlos Gimeno Hezkuntza kontseilariari, Nafarroako Legebiltzarreko osoko bilkuran. Gimenok berretsi zuen aurreko egunetan esandakoa; alegia, Hezkuntza Departamentuak zorrotz beteko duela ratioen irizpidea, baina, Mendigorrian zortzi ikasleko talde bat osatuko balitz, «eskaera sozialari men egiteko» prest dagoela.

EH Bilduko legebiltzarkide Bakartxo Ruizek kargu hartu zion Gimenori: «Ratioen araudia ezin da modu berean aplikatu eremu guztietan, landa eremuko eskolak ez baitaude egoera berean». Hori dela eta, «malgutasunez» jokatzeko galdegin zion kontseilariari, D ereduko lerroari betoa jartzeak «kolokan» jarriko lukeelako Mendigorriko eskolaren etorkizuna bera.]]>
<![CDATA[Euskarabidea: «D ereduaren kanpaina ez da atera kudeaketa arazoengatik»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1875/005/002/2020-02-07/euskarabidea_d_ereduaren_kanpaina_ez_da_atera_kudeaketa_arazoengatik.htm Fri, 07 Feb 2020 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1875/005/002/2020-02-07/euskarabidea_d_ereduaren_kanpaina_ez_da_atera_kudeaketa_arazoengatik.htm
BERRIAk erabaki horri buruz galdetu dio Euskarabideko zuzendari Mikel Arregiri. Erakunde publikoko arduradunak onartu du aurten ez dutela ohiko kanpaina egiterik izan, baina «kudeaketa arazo baten ondorio» izan dela argudiatu du. Zehazki, kanpaina finantzatzeko sistema berri bat planteatu zuen Euskarabideak: udalek dirua aurreratzea, eta gero gobernuak inbertsio hori itzultzea, laguntza deialdi baten bidez. «Udalek ezezkoa eman zuten, aukera horrek ordainketa handiegia egitea ekarriko liekeelako». Puntu horretan ados jarri ezinik, bertan behera gelditu da kanpaina.

Aurrera begirako urratsak

Arregiren esanetan, baina, aurtengo kanpaina bertan behera geratu izanak ez du esan nahi aurrerantzean eginen ez dituztenik: «Komunikazio estrategia orokorrago bat lantzeko prozesu betean gaude, baina ez diogu utziko euskararen irakaskuntza sustatzeari. Helduen euskalduntzeari buruzko kanpaina, adibidez, oraintxe ari gara prestatzen, udalekin eta tokiko administrazioekin elkarlanean».]]>
<![CDATA[Mendigorriko aurrematrikula eskaeren %43 D eredukoak dira, familien arabera]]> https://www.berria.eus/albisteak/177130/mendigorriko_aurrematrikula_eskaeren_43_d_eredukoak_dira_familien_arabera.htm Thu, 06 Feb 2020 11:16:09 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/177130/mendigorriko_aurrematrikula_eskaeren_43_d_eredukoak_dira_familien_arabera.htm Hezkuntza Departamentuak ukatu egin diela haurrak herriko eskolan D ereduan aurrematrikulatzeko aukera, eta, euskarazko eredua nahi izanez gero, Garesko eskolara joatea beste aukerarik ez dietela eman. Hori dela eta, kritika egin diote Nafarroako Gobernuari: Mendigorriko ikastetxea D ereduko erreferentziazko eskolen zerrendatik kendu izana egotzi diote, eta, horren ostean, baita aurrematrikulazioa egiteko «argibide kontraesankorrak» eman izana ere: «Azaroan, departamentuarekin harremanetan jarri ginenean, esan ziguten ez zutela ikusten D ereduko lerroa irekitzearen aurkako motiborik. Urtarrilean, berriz, kontrako erantzuna jaso genuen». Garesko eskolara joateko esan zieten. Areago: Garesko ikastetxean izena emateari uko eginez gero diru laguntzak galtzearekin mehatxu egin dietela salatu dute Mendigorriko familiek. «Garesko ikastetxea aukeratuko ez bagenu jantokia eta garraioaren diru laguntza kenduko dizkigutela esan ziguten». 2020-2021eko ikasturterako aurrematrikulazio epean, Mendigorrian egin diren eskaeren %43 D eredurako izan direla azpimarratu zuten familiek. «Hurrengo urterako ditugun datuen arabera, euskara aukeratuko luketen familien eskaerek beste ereduetakoak gaindituko lituzkete». Halaber, eskatu zuten beren seme-alabek «Nafarroako hizkuntza propioetako batean egin dezatela» hizkuntza murgiltzea, eta azpimarratu zuten auziak erro sakonak dituela. «Gutako batzuek ez genuen euskara ikasteko aukerarik izan, eta Garesko euskaltegira jotzea erabaki genuen. Beste batzuk lehenetarikoak izan ziren herrian, A ereduan, euskara ikasgai gisa ikasten. Beste guraso batek etxabe eta barrakoietan ikasi behar izan zuen, eta, bukatzeko, gutako hiruk herritik kanpora joan behar izan genuen, euskarazko lerro berri bat irekitzeko. 30 urte geroago, behartuta gaude gure seme-alabentzako gauza bera eskatzera. Ez al da ezer aldatu?». Auziaren inguruan hitz eginen dute gaur Nafarroako Parlamentuko osoko bilkuran, EH Bilduk galdera eginen baitio Hezkuntza kontseilari Carlos Gimenori.]]> <![CDATA[Mendigorrian D ereduko lerro bat zabaltzeko trabak salatu dituzte familiek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1871/005/001/2020-02-04/mendigorrian_d_ereduko_lerro_bat_zabaltzeko_trabak_salatu_dituzte_familiek.htm Tue, 04 Feb 2020 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1871/005/001/2020-02-04/mendigorrian_d_ereduko_lerro_bat_zabaltzeko_trabak_salatu_dituzte_familiek.htm
Gobernuaren irizpide aldaketa salatu dute familiek: «Euskarazko lerro bat zabaltzea ez da goizetik gauera egin daitekeen zerbait, eta azarotik daramagu Hezkuntzako ordezkariekin harremanetan, hori bermatzeko. Hasieran, Eleaniztasun zerbitzuko arduradun Ignacio Catalanekin hitz egin genuen, eta, duela gutxira arte, ez zigun trabarik jarri. Gure eskaera aztertu zuten gobernuko teknikariek, eta horiek ere ez zuten oztoporik ikusi. Horrela jasota dago txostenetan. Eguberrietan, ordea, Gil Sevillanok, Hezkuntzako zuzendari nagusiak, telefonoz hots egin zigun, eta esan zigun ez zigutela aurrematrikula eskaera onartuko», azaldu du Josu Goñik, auzia azaleratu duten gurasoetako batek.

Familien esanetan, Mendigorriko eskolan D ereduan izena emateko aukera bera ezabatu dute Hezkuntza Departamentuaren webgune ofizialetik, eta gobernuak jakinarazi die eskaera orriak ikastetxean bertan entregatuta ere ez dituztela tramitatuko. Beste biderik uzten ez zietela iritzita, Iruñera joan ziren atzo Mendigorriko sei familiatako ordezkariak, matrikula Hezkuntza Departamentuan bertan tramitatzeko. «Ez dizkigute agiriak onartu», esan du Goñik. «Etxera bidali gaituzte, azalpenik eman gabe».

Zenbait gurasok salatu dute, gainera, azken egunetan «mehatxuzko tonua zuten deiak» jaso dituztela, Hezkuntza Departamentuaren izenean: «Orain arte, familiak Garesko eskolara joan izan dira, eta Nafarroako Gobernuak ordaindu egiten zizkien garraioa eta jantoki zerbitzua. Bada, orain, ohartarazi digute laguntza horiek ere kentzen ahal dizkigutela, aurrematrikulazioa Mendigorriko eskolan eginez gero». Goñiren esanetan, familien lehentasuna da haurrei euskarazko hezkuntza ematea, «Mendigorrian ez bada, inguruan»; hortaz, Garesko aukera ere kolokan egon daitekeela iradokitzea «mehatxu garbia» dela nabarmendu du.

Ratioa, eztabaidaren erdian

Mendigorriko gurasoek eginiko salaketaren ostean, Hezkuntza Departamentuarekin harremanetan jarri da BERRIA, eskualdean D eredua antolatzeko asmoez galdetzeko. Departamentuko iturrien arabera, «ez da egia» gobernuak euskarazko lerroa Mendigorrian ezartzea galarazi duela: «Ez da debekurik jarri, ezta biderik itxi ere». Mendigorriko familiak Garesko eskolara «bideratu» dituztela onartu dute departamentuko ordezkariek, baina aurreko gobernuari egotzi diote horren erantzukizuna: «2019ko abuztuan, ikastetxeen mapa berria osatu zuen Uxue Barkosen gobernuak, eta horren arabera, Gareskoa da D ereduko erreferentziazko ikastetxea eskualde osoan».

Hala ere, «Mendigorrian eskaintza nahikoa dagoela egiaztatuko balitz», han ere euskarazko lerro bat zabaltzeko prest legoke gobernua, foru agindu baten bidez. Horretarako, baina, «aurrematrikulazio datu zehatzak» ezagutu behar direla adierazi dute kontseilariaren kabineteko arduradunek: «Orain arte azaleratu diren datu bakarrak dira familiek eman dituztenak, baina horiek ez dira ofizialak. Agian, aurrematrikula epea bukatuta, D ereduko talde bat osatzeko adina eskaera daudela egiaztatuko da, eta orduan hartuko ditugu erabakiak».

Nolanahi ere, gutxieneko ikasle kopuruaren auzian «zorrotz» jokatuko dutela esana du Carlos Gimeno kontseilariak. Horrek esan nahi du, gutxienez zortzi ikasleko talde bat sortuko ez balitz, Hezkuntza Departamentuak ez lukeela euskarazko lerro berria baimenduko. Mendigorrian, 11 haurren gurasoek agertu dute D eredu publikoan izena emateko asmoa. Oztopo bakarra dago: ez direla denak urte berekoak. Haur horietatik, sei hasiko lirateke aurtengo irailean; beste bost, berriz, heldu den urtean.

Hezkuntza Departamentuak zortzi ikasleko gutxieneko ratioa ezarria du D ereduko lerro berri bat zabaltzeko. Orain arte, baina, malgutasunez jokatu du landa eremuko ikastetxeetan. Hala, adin bereko zortzi haur ez zegoen herrietan ere D ereduko taldeak osatu izan ditu; hiru, lau edo bost urteko neska-mutilak ikasgela berean elkartuta, adibidez. Hezkuntza Departamentuak BERRIA-ri aurreratu dio ez duela halakorik baimenduko: «Departamentuko aurreko arduradunak [Maria Solanak] irizpide malguagoa aplikatu zuen auzi horretan, baina Gimeno kontseilariak behin baino gehiagotan esan du legean ezarritakoa bete behar dela, eta legeak dio, gutxienez, zortzi ikaslerekin ireki daitekeela gela berri bat».

Mendigorriko gurasoen esanetan, ordea, aukera legoke herrian bertan euskarazko lerroa zabaltzeko: «Mendigorria herri txikia da, landa eremuan dago, eta ezin zaizkigu herri handiagoetako irizpideak aplikatu. Zenbait urtetan ezin da zortzi ikasleko talde bat osatu, ez daudelako hainbeste ume. Horregatik proposatu dugu bi belaunalditako ikasleak elkartzea».

Gobernuaren erabakiaren atzean «asmo politikoa» dagoela diote Mendigorriko gurasoek, eta «borondate falta» egotzi diote kontseilariari: «Hezkuntzako teknikarien txostenen arabera ez legoke arazorik D eredua zabaltzeko: lekua badago, eta egin liteke. Baina ez dute nahi».]]>