<![CDATA[Ion Orzaiz | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 19 Nov 2018 21:43:22 +0100 hourly 1 <![CDATA[Ion Orzaiz | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Bardeako Tiro Eremuaren aurkako manifestazioa, gaur]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1914/014/001/2018-11-18/bardeako_tiro_eremuaren_aurkako_manifestazioa_gaur.htm Sun, 18 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1914/014/001/2018-11-18/bardeako_tiro_eremuaren_aurkako_manifestazioa_gaur.htm Bardeak libre! Herriak erabaki lelopean.

Bardeako naturgune babestua tiro eremu gisa erabiltzeko kontratua dago mobilizazio honen oinarrian. Izan ere, azken hitzarmena 2008. urtean sinatu zuten Bardeako Komunitateko Batzar Nagusiak eta Espainiako Gobernuko Defentsa Ministerioak, 210 milioi euroren truke. Datorren abenduaren 31rekin batera, kontratu hori modu automatikoan berrituko da, beste hamar urtez.

Aldaketa bakarra Bardeako Komunitateko erakundeek jasoko duten ordainaren kopurua izanen da: bikoiztu eginen dute diru poltsa. Hala, 2008tik gaurdaino, urtean zazpi milioi euro jaso dituzte Bardeako Komunitatea osatzen duten hemeretzi udalerriek, Erronkariko eta Zaraitzuko ibarrek eta Olivako monasterioko monjeek. Aurrerantzean, berriz, 14 milioi euro jasoko dituzte. Bardea Libre taldeak salatu duenez, 108.000 euro inguru egokituko zaizkio bakoitzari. Tiro eremuaren etorkizuna 22 erakunde horien menpe ez, herritarren esku egon beharko litzatekeela aldarrikatzen du plataformak.

Ariketak «ia egunero»

Bardeako tiro eremua 1951. urtetik dago martxan. Ordutik, Espainiako Armadak erabili du nagusiki, munizio errealarekin ariketa militarrak egiteko, baina hango militarrez gainera, NATOk ere ariketak egin izan ditu Erriberan.

Bardea Libre plataformako kideek salatu dute ariketak gero eta ugariagoak direla, eta Bardeako Komunitateak ez duela horien berri ematen. «Egunero ari dira maniobrak egiten, Bardeako Komunitatearen webgunean edo hedabideetan jarduera horren berri ematen ez badute ere», adierazi dio Iñigo Juradok Nafarroako Hitza astekariari.]]>
<![CDATA[EH Bilduk «kezkaz» hartu du Maravillas gaztetxeko kideen ezetza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1907/010/002/2018-11-17/eh_bilduk_kezkaz_hartu_du_maravillas_gaztetxeko_kideen_ezetza.htm Sat, 17 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1907/010/002/2018-11-17/eh_bilduk_kezkaz_hartu_du_maravillas_gaztetxeko_kideen_ezetza.htm
Koalizioak ohar batean adierazi duenez, «akordio positibo bat» lortua zuten espazioaren eta hitzarmen ereduaren inguruan. «Lortutako akordio horrek proiektuaren jarraitutasuna bermatzen zuen auzoan, proiektu komunitarioa modu erabat autonomoan garatzeko segurtasun, osasun, higiene eta azpiegitura baldintza egokiak zituen espazio batean». EH Bilduren esanetan, ordea, gaztetxeko asanbladak aukera horri uko egin izanak «arriskuan» jar dezake proiektua bera. Konponbidea «elkarrizketa eta negoziazioaren bidez eraikitzera» premiatu ditu alde guztiak.]]>
<![CDATA[Euskararen periferietan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2355/010/001/2018-11-16/euskararen_periferietan.htm Fri, 16 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/2355/010/001/2018-11-16/euskararen_periferietan.htm
«Herrian euskaldun gutxi garenez, familiartean bezala ari gara hau guztia antolatzen», azaldu du Andosillako (Nafarroa) Gazteak taldeko kide Maddi Irizarrek. Nafarroako Euskararen Legeak marraztutako zonifikazioaren arabera, eremu ez-euskaldunean dago Andosilla. Gaztelania da, beraz, hizkuntza ofizial bakarra. Horrek antolaketa lanak zaildu egin ditu zenbait tokitan, gertuko erreferentziazko erakunderik gabe herritarren euren esku gelditu baita prozesu osoa. Irizarren esanetan, «apur bat galduta» ibili dira: «Euskaraldia antolatu nahi bai, baina ez genuen oso argi zer egin behar genuen, eta nola. Zaila izan da herriko jendeari azaltzea zer den ahobizi eta zer belarriprest, guk geuk ere ez baikenuen oso argi».

Familiartean bezala dabiltza Balmasedako antolatzaileak ere (Bizkaia). «Enkarterrin guztiok ezagutzen dugu elkar, eta, eskualde nahiko erdalduna den heinean, euskaldunak are gertuago gaude batzuk besteengandik. Beti gabiltza pertsona berberak saltsa guztietan sartuta», azaldu du Enkarterriko batzordeko kide Roberto Blancok. Pozik daude lortutakoarekin: eskualdean jada 900 pertsonak eman dute izena. Ahobizi izanen dira horietatik bi heren. «Euskaldunak ari gara mugitzen, zaila delako euskararekin harremanik ez duen jendearengana iristea. Oraingoan, hala ere, erdaldun askok esan digute Euskaraldian parte hartu ezin duten arren kanpotik babesa emango digutela».

Guardian (Araba), Euskaraldian izena emateko prozesua «mantso» doala aitortu du Mikel Lopez Arabako Errioxako kuadrillako euskara teknikariak: «Jendeari kosta egiten zaio hasieran. Gure kasuan, gainera, motelago ibili gara, mahats bilketa garaia delako, eta horren eragina sumatu dugu izena emateko orduan». Arabako Errioxan, oro har, 500 lagunek baino gehiagok eman dute izena. Erriberako eta Enkarterriko ordezkariek bezala, Guardiako teknikariak ere uste du «erronka handia» dela euskaldun pasiboak aktibatzea. «Hemen gaztelaniaz egiten da gehienbat, eta euskaldunok izugarrizko ahalegina egin behar izaten dugu hizkuntza ohiturak aldatzeko».

Urte osoko konpromisoa

Oztopoak oztopo, jendetza mobilizatzea lortu dute hiru eskualdeotan, eta, Euskaraldiaren bueltan, egitarau oparoa prestatu. Andosillan, esaterako, zinema emanaldiak, mahai jokoak eta solasaldiak antolatu dituzte; Balmasedan, berriz, kalejirak eta pintxo-potea; Lapueblan eta Bastidan mural margotzea...

Horrek guztiak euskararen presentzia «normalizatzeko» balio duela uste du Irizarrek: «Duela urte batzuk, euskarazko ekitaldiak antolatzen hasi ginenean, bizilagun batzuk asaldatu egiten zitzaizkigun, baina jada ohitu egin dira».

Horregatik, Euskaraldiaren gisako egitasmoak «oso garrantzitsuak» direla uste dute denek, eta ezinbestekotzat jo dute ekinaldiak emanen dien bultzadari urte osoan eustea. Blanco: «Gisa honetako egitasmoek hauspo izugarria ematen digute. Sareak sortzeko, tabernetan eta dendetan euskaraz egin dezakezula jakiteko... 11 egun hauek pasatuta, ea jokabide horrek irauten duen».

Bihar: Euskaraldia eremu euskaldunetan. ]]>
<![CDATA[Jaurlaritzari deia, ikasle etorkinen segregazioari aurre egiteko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1835/009/001/2018-11-13/jaurlaritzari_deia_ikasle_etorkinen_segregazioari_aurre_egiteko.htm Tue, 13 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1835/009/001/2018-11-13/jaurlaritzari_deia_ikasle_etorkinen_segregazioari_aurre_egiteko.htm
Zehazki, EH Bilduren legez besteko proposamen bat tarteko, ikastetxeen harrera gaitasuna «indartzeko» galdegin dio Eusko Legebiltzarrak Hezkuntza Sailari, «ikasle etorkinen eskolaratzea erraztu dezan». Aho batez onartutako proposamenaren arabera, Jaurlaritzak hainbat neurri jarri beharko ditu abian, «lehenik eta behin gizarte egoera ahuleko inguruan dauden ikastetxeetan edota atzerritik iritsi berri diren ikasle proportzio handienak dituztenetan».

Horrez gain, parlamentuak eskatu dio Hezkuntza Sailari harrera baliabideen esperientzia pilotuak abiaraz ditzala, «lehentasuna emanez baliabide linguistikoei lotutakoei». Rebeka Ubera EH Bilduko legebiltzarkidearen arabera, «ezinbestekoa» da harrerako protokoloak indartzea. «Izan ere, aniztasuna balio positibotzat jotzen dugun arren, praktikan zailtasunak ditugu aniztasuna gizarte kohesioaren eta aukera berdintasunen ikuspegitik kudeatzeko».

Neurri «eraginkorrak»

Gasteizko Euskal Eskola Publikoaren Aldeko Plataformak, bestalde, ikuspegi kritikoa agertu du eskola segregazioaren inguruan, eta «neurri eraginkorrak» hartzera premiatu du Hezkuntza Saila, «egoerak okerrera egin baitu 2016tik hona».

Arabako sare publikoko sindikatuak, zuzendari elkarteak eta hezkuntza komunitateko beste zenbait eragile biltzen dituen plataformaren izenean, Hezkuntza Sailak argitaratutako azken diagnostikoa aipagai izan dute Ainhoa Astigarragak, Ruben Sanchezek eta Maite Ugartek. Diagnostiko horren arabera, «atzerritar jatorriko ikasleak osotasunean hartuta, %75 sare publikoan eskolatua daude, %19 Kristau Eskoletan eta %5 ikastolen sarean». Hezkuntza Sailak desoreka horri aurre egiteko proposatu dituen neurriak, ordea, «aurreko planen kopiak» direla salatu du plataformak: «Ez dute zehazten noiz, nola edota norekin egingo duten».

Horregatik, neurri gehigarriak eskatu ditu Ugartek: «Hezkuntza Sailak txostenak sortzen jarraitzen ahal du sine die, baina garaia da hemendik urte batzuetara zenbaki horiei buelta emango dieten neurri eraginkorrak, ausartak eta sakonak ezartzeko».]]>
<![CDATA[LOMCEren aurreko egoerara]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/006/001/2018-11-10/lomceren_aurreko_egoerara.htm Sat, 10 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1877/006/001/2018-11-10/lomceren_aurreko_egoerara.htm
Atzo, erreformaren nondik norakoak laburbiltzen dituen txostena filtratu zuten hainbat hedabidek. Oro har, lege erreforma berriak erreferente argi bat dauka: 2006an Jose Luis Rodriguez Zapatero presidentearen gobernuak onartutako LOE Hezkuntzako Lege Organikoa. Arau horretan jasotako neurri asko berreskuratuko ditu PSOEk, LOMCE legea kamusteko; besteak beste, ebaluazio motari, hezkuntza komunitateen rolari, hezkidetzari eta laikotasunari erreferentzia egiten diotenak.

MAILA ERREPIKATZEA

Berrikuntzen artean dago maila errepikatzen duten ikasleei laguntzeko plana. Horren arabera, ikastetxeek eta irakasleek erabakiko dute kasu bakoitzean erabili beharreko estrategia. Mahai gainean jarri dituzten aukerak dira, kasuan-kasuan, ikasle errepikatzaileei eduki pertsonalizatuak ematea eta azterketa ezberdinak ezartzea. Horrez gain, ikastetxeek neurriak hartu beharko dituzte porrot akademikoa murrizteko.

Helburu horrekin, bestalde, bina ikasturteko hiru ziklotan banatuko dute Lehen Hezkuntza. LOMCE indarrean denetik, ikasturte bakoitzaren bukaeran egiten da ikasleen ebaluazioa, eta horrek ugaritu egiten ditu maila errepikatzeko arriskuak, ikasle guztien gaitasunak ez baitira erritmo berean garatzen. Ebaluazioak bi urtean behin eginik, ikasle batzuen zein besteen gaitasunak orekatu eta eskola porrota murriztuko dela espero du Isabel Zelaa buru duen Hezkuntza Ministerioak.

ITUNPEKO IKASTETXEAK

Itunpeko ikastetxeei dagokienez, Hezkuntza Ministerioak lehentasun gisa hartua du zentro horietako «harrera sistema hobetzea», eskariaren irizpidea ezabatuta: aurrerantzean, administrazioak ez du betekizun izanen ikastetxe itunduetan izena eman nahi duten familia guztiei plaza bermatzea. Bestalde, kendu eginen dute LOMCE legeak sexuaren araberako segregazioari eginiko aipamena—«sexuaren araberako hezkuntza bereizketa ez da genero bazterketatzat hartuko» dioen puntua—, eta itunen erregimenean lehentasuna izanen dute ikasleak berdintasunean hezten dituzten ikastetxeek. Hezkidetza programak ere sustatuko dituzte.

IBILBIDE CURRICULARRAK

LOMCEn jasotako «ikasketa ibilbideak» kenduko ditu erreforma berriak, DBHko aukera curricular guztiek titulazio bera izan dezaten. Egungo sistemak «bereizkeria» sustatzen duela uste du Espainiako Gobernuak. Gaur egun, Bigarren Hezkuntzako 3. maila bukatutakoan, zirt edo zart egitera behartuta daude ikasleak: Batxilergoa ala Lanbide Heziketa. Horren ondorioz, DBHko 4. mailan, hainbat ikasgaik zailtasun ezberdina dute, aukeratutako ibilbidearen arabera. «Segregazio goiztiar horrek Batxilergorako edo goi mailako Lanbide Heziketarako bidea ixten die zailtasunak dituzten ikasle askori», irakur daiteke agirian.

ERLIJIOA

Erlijioak ez du «eduki espezifiko» izaera izanen, eta ikastetxeentzat ez da betekizun izanen ikasgai hori eskaintzea; hortaz, Erlijioko kalifikazioak ez du eraginik izanen espedientean, unibertsitateko sarbiderako batezbestekoa kalkulatzeko nahiz bekak eskatzeko garaian. Erlijioa ematen ez dutenek, gainera, ez dute ordezko ikasgairik eman beharko.

ERREBALIDAK

Hezkuntza Ministerioak debekatu eginen du ikasleei eginiko ebaluazioak erabiltzea ustezko ikastetxe «onenen eta txarrenen sailkapenak» egiteko. Hartara, Lehen Hezkuntzako 6. mailako eta DBHko 4. mailako errebalidak kendu eginen dituzte —2016ko urritik etenda dauden arren—, eta, horien ordez, «ebaluazio erakusgarriak» ezarriko dituzte, ez ikasleen maila neurtzeko, «hezkuntza sistema osoren egoera jakiteko» baizik. Erreforma berriaren xedea izanen da ebaluazioaren «izaera hezitzailea eta jarraitua berreskuratzea».

EDUKIAK

LOMCE legearen arabera, Espainiako Gobernuak ezartzen ditu «oinarrizko ikasgaiak», eta autonomia erkidegoen esku uzten ditu aukerazkoak nahiz konfigurazio librekoak. Aurrerantzean ez: Madrilek ezarriko du ikasgai guztien edukien %55, hizkuntza koofizialak dituzten erkidegoetan, edo %65, gainontzekoetan. Hizkuntza gutxituei buruz, txostenak ez du zehaztasun handirik ematen. Berriki, baina, Auzitegi Konstituzionalak bertan behera utzi zituen LOMCEren bi artikulu, zeinetan gaztelaniazko hezkuntza hautatzen zuten familiei diruz laguntzeko beharra ezarri baitzitzaion Kataluniako Generalitateari. Lege berriak Konstituzionalaren ebazpenarekin bat eginen duela dio Madrilek.]]>
<![CDATA[Ikasle errepikatzaileei laguntzeko neurriak ezarriko ditu Espainiako Gobernuak LOMCEn]]> https://www.berria.eus/albisteak/159097/ikasle_errepikatzaileei_laguntzeko_neurriak_ezarriko_ditu_espainiako_gobernuak_lomcen.htm Fri, 09 Nov 2018 09:45:53 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/159097/ikasle_errepikatzaileei_laguntzeko_neurriak_ezarriko_ditu_espainiako_gobernuak_lomcen.htm <![CDATA[Abenduaren 1ean kenduko dute Armiñongo ordainsaria]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/011/001/2018-11-09/abenduaren_1ean_kenduko_dute_armiongo_ordainsaria.htm Fri, 09 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1879/011/001/2018-11-09/abenduaren_1ean_kenduko_dute_armiongo_ordainsaria.htm
Ez da bakarra izanen: Abalos ministroak adierazi duenez, Espainiako Gobernuaren jabetzakoak diren autobideak doakoak izanen dira horien kontzesioak amaitu eta gobernuaren eskuetara itzuli ahala. Oraingoz, legealdi honetan iraungitzekoak diren kontzesioei soilik eraginen die neurriak, baina Pedro Sanchezen gobernuak erabakiko balu erabakia luzatzea, Hego Euskal Herriko beste autobide bati ere eraginen lioke: Bizkaia, Araba eta Nafarroa lotzen dituen AP-68 autobideari. Kasu horretan, baina, 2026an amaituko da kontzesioa. Aitzitik, neurri horretatik kanpo geratuko dira Eusko Jaurlaritzarenak eta Nafarroako Gobernuarenak diren Euskal Herriko autobideak (AP-1 AP-8 eta AP-15), bi erakunde horiek antzeko neurri bat hartzen ez duten bitartean behintzat.

Azaroaren 30era arte, Europistas enpresak du AP-1 autobidearen kontzesioa Espainia eta Araba arteko zatian. Armiñonen du azken ordainsaria autobide horrek, eta opor garaien amaieran auto ilara luzeak sortu ohi dira. Autobideak kudeatzen dituzten enpresen patronalaren ustez, ordea, doakotasunaren neurriak ez du zirkulazioa murriztuko. Kontrara: AP-1eko trafikoa «kolapsatu» eginen dela uste dute, kamioi astunen trafikoa handituko baita.

Abalos ministroaren esanetan, baina, Espainiako Gobernuak ez ditu kontratuak gehiago luzatuko: «Legealdi honetan bukatzekoak diren kontzesioak ez ditugu berrituko. Erabilera libre eta doakoa izanen dute aurrerantzean».

Armiñongo autobidearen ondoren, doakotasunaren aldeko neurriak Herrialde Katalanei zuzenean eraginen die, 2019. eta 2021. urteen artean amaituko baitira AP-2 eta AP-7 autobideetako kontzesioak ere.]]>
<![CDATA[Nafarroa Oinez Erriberara itzuliko da 2019an, Argia ikastolaren eskutik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2004/009/001/2018-11-08/nafarroa_oinez_erriberara_itzuliko_da_2019an_argia_ikastolaren_eskutik.htm Thu, 08 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/2004/009/001/2018-11-08/nafarroa_oinez_erriberara_itzuliko_da_2019an_argia_ikastolaren_eskutik.htm
Izan Argi! izanen da hurrengo urteko Nafarroa Oinez-en leloa. «Euskara eta ikastola dira goiburuaren ardatzak, eta horrekin egin dugu hitz jokoa», azaldu zuen agerraldian ikastolako zuzendari Argiñe Kortak. «Euskara da gure hizkuntza eta gure kulturaren zutabea, eta ikastola, berriz, gure hezkuntza eredua». Irudiak, berriz, eguzki izpiei egiten die erreferentzia, ikastolak eskualdean duen eraginarekin parekatuz: «Eguzkitik abiatzen gara. Gure festak, Argia ikastolan jaio, eta Tutera eta Erribera osoa hartuko ditu».

Maite Elias Uria azkoitiarrak diseinatu ditu festaren elementuak. Marketinean eta irudi korporatiboan aditua da, eta hainbat ikastolaren jaietako eta Korrikako logoen egilea.

Atzoko agerraldian, bestalde, iragan urriaren 21eko Nafarroa Oinez-en balorazioa egin zuen Altsasuko Iñigo Aritza ikastolak: «Oso esperientzia ona izan da, biribila. Oinez egunari dagokionez, giro paregabea izan genuen, eguraldi bikaina eta familia giro ederra», azaldu zuen Eneida Carreño ikastolako lehendakariak.

Eguneko ekitaldi aipagarrienen artean, kirol erronkak eta Haurren Hiria egitasmoak nabarmendu zituen Carreñok. «Horrekin batera, inklusioaren erronka jarri genion geure buruari, eta kontent esan dezakegu helburua bete dugula. Antolatu ziren lantegietan zein ibilbidean txertatu genuen inklusioaren kontzeptua».]]>
<![CDATA[2019an Tuterako Argia ikastolak antolatuko du Nafarroa Oinez]]> https://www.berria.eus/albisteak/158996/2019an_tuterako_argia_ikastolak_antolatuko_du_nafarroa_oinez.htm Wed, 07 Nov 2018 07:29:53 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/158996/2019an_tuterako_argia_ikastolak_antolatuko_du_nafarroa_oinez.htm ]]> <![CDATA[Araudi berrian argi-ilunak ikusi dituzte Iruñeko euskara eragileek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/007/001/2018-11-07/araudi_berrian_argi_ilunak_ikusi_dituzte_irueko_euskara_eragileek.htm Wed, 07 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1879/007/001/2018-11-07/araudi_berrian_argi_ilunak_ikusi_dituzte_irueko_euskara_eragileek.htm
«Mahai gainean dagoen aldaketarekin, herritarren hizkuntza eskubideak bermatzeko aurrerapausoa eman dela ulertzen dugu», esan zuen atzo NIEko Unai Arellanok, eragile guztien izenean. Zehazki, begi onez ikusi dute «1997ko ordenantzari murriztutakoak bere onera ekarri» izana: «Euskararen aldekoa behar zuen tresna euskararen kontra egiteko baliatu zuen UPNk». Ordenantza, gainera, erabilgarria dela nabarmendu dute: «Esparru juridikoak herritarrari heldulekuak ematen dizkio bere eskubideen defentsan».

Aurrerapausoen artean, euskara ikasteko diru laguntzak azpimarratu ditu Iruñeko Euskalgintzak: «Jasotzen dira, esate baterako, euskara ikasleendako diru laguntzak, idatzietan bi hizkuntzak erabiltzean euskarak ezkerreko edo goiko tokia edukitzea, Euskararen Kontseilua sortzea edota azpikontratazioetan langile elebidunak kontratatzeko exijentzia, zerbitzuak hala eskatzen duenean».

Hala ere, kontratazioen atalean iritzi ezkorragoa du Euskalgintzak: «Ez da aurrerapausorik eman, eta, neurri batean, atzera egin da». Hala, ordenantzak ez du jaso hizkuntza eskakizunak ezartzeko gutxieneko kopururik: «Arau berriak dio udalaren lantalde organikoan zehaztuko dela zer lanpostutan behar den euskaraz jakitea, eta gehitzen du jendearekin duten harremanagatik edo, aurrez aurrekoak izan gabe, herritar euskaldunei arreta emateari lotuta dauden lanpostuei ezarriko zaiela. Ez du zehazten, ordea, zenbati ezarriko zaion hizkuntza eskakizuna».

Merituen atalak ere jaso ditu erakundeon kritikak. «Ordenantzak [administrazioan euskararen erabilera arautzeko] foru dekretuaren menpe uzten du merituen balorazioa, baina, dekretua aplikatuz, oposizio lehiaketetan euskara gehienez %2,1 puntuatu ahal izango da unitate organikoetako lanpostuetan, eta %4,2 herritarrekin zuzeneko erlazioa dutenetan». Hartara, puntu horiek aldatzeko eskatu diote udalari.]]>
<![CDATA[Maravillas gaztetxearen auzia ez artxibatzea ebatzi du Nafarroako Auzitegiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/008/001/2018-11-07/maravillas_gaztetxearen_auzia_ez_artxibatzea_ebatzi_du_nafarroako_auzitegiak.htm Wed, 07 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1893/008/001/2018-11-07/maravillas_gaztetxearen_auzia_ez_artxibatzea_ebatzi_du_nafarroako_auzitegiak.htm
Gaztetxearen aurkako salaketa aurkeztua zuen Uxue Barkosen gobernuak; abuztuan, ordea, eraikina indarrez husteari uko egin ostean, epaileak artxibatu egin zuen auzi osoa, gobernuak okupazioa «onartzen» zuela ulertuta. Artxibatzearen aurkako helegitea aurkeztu zuen orduan gobernuak, huste «adostu» bat nahi zuela argudiatuz. Epaileak arrazoia eman dio orain.

Ez dago argi zein izanen den erabaki judizial horren eragina, gaur-gaurkoz ez baitago gaztetxea husteko agindurik. Nafarroako Auzitegiak emandako ebazpenaren arabera, gainera, kautelazko neurri hori «agortuta» dago jada. Gobernuaren asmoa zen eraikina husteko agindua indarrean mantentzea, baina «behin-behinean etenda». Epaileak erantzun dio hori ezinezkoa dela: «Hustea kautelazko neurri bat izan zen, berehalako erantzuna eskatzen zuen egoera zehatz baten aurrean [...]. Neurri horrek, baina, bere funtzioa bete zuen, eta iraungita dago».

Geroa Bai, pozik epaiarekin

Nafarroako Auzitegiaren erabakiaren balorazio positiboa egin du Geroa Bai koalizioak. Koldo Martinez parlamentuko bozeramailearen esanetan, ebazpenak berretsi egin du «gobernuaren jokabidea zuzena eta arduratsua izan zela prozesu osoan».

Martinezen ustez, bestalde, epaiak «eraitsi egin ditu UPNk, PSNk eta PPk Nafarroako Gobernua higatzeko xedez eginiko akusazio larriak». Geroa Baiko eledunak gaineratu du Maria Solana kontseilariaren aurkako estrategia bertan behera utzi duela auzitegiak: «Etikaren muga guztiak gainditu zituen UPNk, hauteskundeetan etekina ateratzeko xedez Solanaren aurkako kereila aurkeztuta». Ardura eskatu die Iruñeko Udalari eta laukoari, auzia «elkarlanean» konpontzeko.]]>
<![CDATA[Euskalgintzak aurrerapausotzat jo du Iruñeko Udalaren ordenantza]]> https://www.berria.eus/albisteak/158945/euskalgintzak_aurrerapausotzat_jo_du_iruneko_udalaren_ordenantza.htm Tue, 06 Nov 2018 08:45:49 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/158945/euskalgintzak_aurrerapausotzat_jo_du_iruneko_udalaren_ordenantza.htm <![CDATA[Fusilatuen hobiei buruzko txostena eskatu dio Espainiak Paco Etxeberriari]]> https://www.berria.eus/albisteak/158894/fusilatuen_hobiei_buruzko_txostena_eskatu_dio_espainiak_paco_etxeberriari.htm Mon, 05 Nov 2018 15:20:01 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/158894/fusilatuen_hobiei_buruzko_txostena_eskatu_dio_espainiak_paco_etxeberriari.htm <![CDATA[Erlijioak ez du eraginen ikasleen espedientean LOMCE berrituan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/4746/012/002/2018-11-03/erlijioak_ez_du_eraginen_ikasleen_espedientean_lomce_berrituan.htm Sat, 03 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/4746/012/002/2018-11-03/erlijioak_ez_du_eraginen_ikasleen_espedientean_lomce_berrituan.htm
Erreformaren xedea da «LOMCEk eragindako arazoak» konpontzea. Horien artean, agirian propio aipatzen dira errebalidak —2016ko urritik etenda daude—, ikasleen arteko «arrakala handitzea», ikastetxeen «hierarkizazioa» eta hezkuntza komunitatearen parte hartzerik eza.

Horri guztiari aurre egiteko, lege erreformaren ardatzetako bat izanen da hezkuntzaren ebaluazioaren izaera hezitzailea eta jarraia: «Ikasleen, ikastetxeen eta administrazioen diagnostikoa egiteko eta hobetzeko baliabide bat izan dadin». Horrez gainera, «hezkidetza» sustatuko dute curriculumean, «aniztasuna aintzat hartuko duen hezkuntza inklusibo bat» bermatze aldera. Hezkuntza komunitateko eragileen rola ere indartuko dute.

Erlijioari dagokionez, berriz, araua moldatuko du Hezkuntza Ministerioak, ikasgai horretako kalifikazioak espedientean eraginik izan ez dezan. Erlijioa ematen ez dutenek ez dute ordezko ikasgairik eman beharko.]]>
<![CDATA[«Hizkuntza askok ez bezala, osasun digital ona dauka euskarak»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/008/001/2018-11-02/hizkuntza_askok_ez_bezala_osasun_digital_ona_dauka_euskarak.htm Fri, 02 Nov 2018 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1857/008/001/2018-11-02/hizkuntza_askok_ez_bezala_osasun_digital_ona_dauka_euskarak.htm
Hizkuntzen «heriotza digitala» mintzagai izanen duzu Bilboko hitzaldian. Zer da?

Hizkuntza askori eragiten dien fenomeno bat da, ez bakarrik hizkuntza gutxituei. Horren arabera, hiztun komunitate batek, berdin dio tamainak, ez badu belaunaldi arteko transmisioa behar bezala egiten eta, horren ondorioz, gazteek ez badute hartzen hizkuntza hori komunikazio tresna baliagarritzat, hilda edo hiltzeko bidean egonen da esparru digitalean. Halakoetan, hizkuntza bera ez da berehalakoan galduko, ondare gisa iraun dezake, baina hiztunek, gazteek bereziki, ez dute erabiliko online. Interneten edo sare sozialetan ibiltzean, automatikoki, beste hizkuntza bat aukeratuko dute.

Hortaz, Interneten, pisu espezifiko txikia izanen dute hizkuntza horiek, ezta?

Heriotza digital egoeran dauden hizkuntza komunitateek apenas duten presentziarik Interneten: baliabide eta plataforma guztiak beste hizkuntza hegemoniko batean daude, eta erabiltzaileek ere ingelesa, espainiera edo beste hizkuntza bat erabiltzen dute, propioa erabili beharrean. Wikipedia da horren adierazgarririk garbienetako bat: online entziklopedia 300 bat hizkuntzatan aurki dezakegu, baina mundu osoan 8.000 hizkuntza inguru daude. Arrakala handia da.

Milaka hizkuntza horietatik zenbat daude eremu digitaletik galtzeko zorian?

Gehiengo oso handi bat. Erakundeek esan ohi dute munduko hizkuntzen erdiak galtzeko arriskuan daudela, baina kalkulu horrek ez du esparru digitala kontuan hartzen, eta hizkuntzen heriotza digitalaren arriskua gutxiesten du. Interneteko eta sare sozialetako egoera aintzat hartuta, ziurta dezakegu hizkuntza guztien %95etik gora arriskuan daudela.

Zeintzuk dira hizkuntza baten osasun digitala neurtzeko faktoreak?

Faktore asko dira: prestigioa, baliabideak, hezkuntza, demografia... Guztietan erabakigarriena, ordea, gaitasun digitala duten hiztunen kopurua da; beren hizkuntza Interneten erabiltzeko gai diren horiek, alegia. Hiztun komunitate bat ez bada gai bere mintzaira propioa online erabiltzeko, hizkuntza hori hilda edo hil hurren dagoela esan dezakegu. Taiwanen, adibidez, 200 hizkuntzatik gora dituzte. Indian, are gehiago: 700 hizkuntza baino gehiago erabiltzen dira, baina hango jendeak nekez izenda ditzake lau edo bost baino gehiago. Komunitate barruan erabiltzen dira, bai, eta batzuek hiztun kopuru handiak dituzte, baina hilzorian dira, jarraitutasuna ez dutelako bermatua. Gazteek ez dituzte erabiltzen.

Hortaz, Interneteko baliabideak hizkuntza batera itzultzea ez da nahikoa mintzaira hori biziberritzeko?

Ez, hizkuntza horrek ez baitu baliorik izanen komunikaziorako tresna gisa. Garrantzitsua da, noski, online baliabideak hizkuntza guztietan eskuragarri jartzea, baina horrekin bakarrik nekez lortuko dugu mintzaira gutxitu bat biziberritzea. Adibide bat jarriko dizut: latina. Inork ez du latinez hitz egiten, hizkuntza hila da; eta, hala ere, webgune, artikulu eta baliabide ugari daude latinera itzulita. Horrek esan nahi du latina biziberritzeko bidean dagoela? Ez. Presentzia digitala izan dezake, baina mende ugari daramatza hilik. Hortaz, digitalki prestatuta dauden hiztunak behar dira beste ezer baino gehiago.

«Goraldi digitala» izeneko fenomenoa ere aipatu duzu zure ikerlanetan. Zer da?

Heriotza digitalaren kontrako prozesua da. Digitalki hilik edo hilzorian dagoen hiztun komunitate bat hasten bada bere hizkuntza online erabiltzen eta baliabideak bere mintzairara ekartzen, gero eta presentzia handiagoa izanen du eremu digitalean. Horretarako, baina, komunitate indartsua behar da, belaunaldi aldaketa bermatuko duena. Alde horretatik, demografia garrantzitsua da: komunitatea edukiak sortzen hasten denetik beretik —sare sozialetako mezuak, blogak, wikiak...—, bide hori urratzen hasiko dira gazteak ere. Dena den, hiztun kopuru handi batek, bere horretan, ez du bermatuko goraldi digitala. Interakzio digitalean inplikazio aktiboa duten hiztunak behar dira, edukiak sortuko dituztenak. Edukien kontsumo pasibo hutsak ez dio mesederik egiten hizkuntza gutxitu bati.

Ehunka hizkuntzaren egoera aztertu duzu zure lanean. Euskararena ere bai?

Bai, eta adibide polita da, heriotza digitala saihestu eta goraldia bermatzeko gaitasuna duelako. Esparru digitalari dagokionez, osasuntsu sumatzen dut, beste hizkuntza asko ez bezala. Estatistika ugari erabili ditut bizirik dauden hizkuntzen eta hilzorian direnen profilak alderatzeko, eta aldagai guztiak aintzat hartuta, euskara egoera onean dagoela uste dut.

Zer egin behar du euskal hiztunen komunitateak heriotza digitala saihesteko?

Oro har, euskal komunitateak baliabide digitalen ezagutza egokia dauka, eta horiek guztiak erabiltzeko gai da. Hori garrantzitsua da. Baliabide horietako asko, ordea, ingelesez edo gaztelaniaz bakarrik dituzue eskuragarri: Google Voice, Amazon, eta abar. Euskaraz ere eduki beharko zenituzkete. Euskal Herrian, bestalde, badago baliabide garrantzitsu bat: hezkuntza sistema. Ikasketak euskaraz egin ahal izatea oso lagungarria da hizkuntzak bizirik irauteko. Badakit ezin dituzuela euskaraz egin unibertsitateko eta goi mailako ikasketa, gradu eta graduondoko guztiak, baina oinarri interesgarria daukazue, beste hizkuntza askok ez dutena, eta horrek berma dezake hizkuntzaren etorkizuna.]]>
<![CDATA[«Gotzainak azalpenak eman beharko lituzke Erorien Monumentuaz»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/012/001/2018-10-31/gotzainak_azalpenak_eman_beharko_lituzke_erorien_monumentuaz.htm Wed, 31 Oct 2018 00:00:00 +0100 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1857/012/001/2018-10-31/gotzainak_azalpenak_eman_beharko_lituzke_erorien_monumentuaz.htm A sus muertos (Beren hildakoei) filma estreinatu zutenean, Clemente Bernad eta Carolina Martinez argazkilari dokumentalistei ez zitzaien burutik pasatu ere egin handik zenbait hilabetera elkarte ultrakatoliko eta frankista batek salaketa jarriko zienik. Auzipetzea «kolpe latza» izan dela aitortu du Bernadek (Iruñea, 1963), baina kementsu ikusten du bere burua, dokumentalak balio izan baitu «Iruñeko kripta ilun eta opakuenetik egiaren zatitxo bat azaleratzen hasteko».

Nafarroako Auzitegian deklaratu beharko duzue azaroaren 14an eta 15ean. Zer gertatu da?

Lehenik eta behin, argitu behar dut auzia zabalik dagoela, eta, prozesuak iraun bitartean, Carolinak eta nik ezinen ditugula datu asko argitara eman. Gure defentsa prestatzen ari gara, eta hainbat xehetasun ezin ditugu jakinarazi oraingoz. Hau guztia bukatzen denean, lasai hitz eginen dugu gertatutakoaz, baina, oraingoz, eskuak lotuak ditugu. Beraz, aldez aurretik, barkatu.

Zer leporatzen dizuete?

Agerkari digital batek filtratu zuen kontua, baina ez naiz horretan sartuko. Esan dezakedana da Gurutzearen Zaldun Boluntarioen Anaidiak jarri zigula salaketa, eta, bertan irakur daitekeenez, sekretuen jakinarazpen delitu bat egozten digutela, Zigor Kodearen 197.1 artikulua oinarri hartuta, A sus muertos dokumentaleko irudi batzuen kontura.

Zehazki, Erorien Monumentuko kriptan baimenik gabe grabatu zenutela aipatzen dute, baina dokumentalean ia ez da halakorik ikusten...

Dokumentalaren oinarria Iruñeko hainbat herritarrek eginiko adierazpenak dira: zer dakiten Erorien Monumentuaz, frankismoaz, monumentu horrek zer irudikatzen duen haiendako, nor egon zen hor lurperatuta... Iritzi horiek bilduta egin genuen dokumentala, baina argi dago salaketa jarri zigutenak ez dituela aztoratu ikusten denak, ikusten ez denak baizik: zer esaten den eta zer uzten duen agerian.

Eta zer uzten du agerian?

Dokumentalak argi azaltzen du monumentu hori zer den, nork eraiki zuen eta zer irudikatzen duen. Baina, nire ustez, ikus-entzunezko lan horren ekarpenik garrantzitsuena da agerian uzten duela Iruñeko herritar askok Erorien Monumentuari buruz duten ezjakintasun erabatekoa. Batzuen ustez, Espainiako Errege-Erregina Katolikoak daude hor lurperatuta! Urteetan erakundeek herritarren artean sustatutako ezjakintasun horri esker iraun du monumentuak gaur arte.

Zerk bultzatu zintuzten dokumentala grabatzera?

2017ko urtarrilean Zer kolektiboak antolatutako jardunaldietarako prestatu genuen. Carolina eta biok elkarte horretako kide gara. Zer egingo dugu Erorien Monumentuarekin? izenburua paratu genien jardunaldiei, eta gure asmoa zen monumentu frankista horren gainean eztabaida zabaltzea. Orain auzia bolo-bolo dabil, Iruñeko Udalak abiatutako ideia lehiaketarekin eta, baina, duela pare bat urtera arte, opakutasun eta isiltasun errezel astun bat jarria zegoen monumentu faxista horren gainean. Testuinguru horretan, Zer kolektiboaren jardunaldiak oso arrakastatsuak izan ziren, aditu asko bildu eta ekarpen ugari jaso baikenituen; eta, bukaeran, dokumentala aurkeztu genuen, aurreko guztia nolabait borobiltzeko.

Nortzuk dira Gurutzearen Zaldun Boluntarioak?

Errekete soldadu ohiek osatutako talde bat da. 1936ko gerra amaituta sortu zuten anaidia, eta inoiz ez dute ezkutatu euren izaera frankista. Euren estatutuetan aipatzen dute Jainkoaren eta Espainiaren aldeko gurutzadaren espiritua bizirik mantenduko dutela, horretarako bortizkeria erabili behar badute ere. Bada, printzipio horiek dituztenak dira gure kontrako salaketa jarri dutenak.

Eta Erorien Monumentuan Mola eta Sanjurjoren omenezko mezak egiten dituztenak...

Horixe da, bai. Iruñeko Udalak Mola, Sanjurjo eta beste militar kolpista batzuen gorpuzkiak monumentuko kriptatik atera zituen, baina anaidiak ez ditu meza horiek eten. Hilabetero-hilabetero egiten dituzte oraindik.

Anaidiak dauka monumentu azpiko kriptaren jabetza?

Ez. Berez, eraikin osoa Iruñeko Udalarena da, baina auzi horrek ertz asko ditu. Iruñeko Artzapezpikutzarena zen lehen, baina 1997. urtean hitzarmen bat sinatu zuten udalarekin: eraikinaren jabetza publiko bilakatu zen, baina Artzapezpikutzak beretzat gorde zuen kripta erabiltzeko eskubidea. Eskubide hori indarrean egonen da eraikinak zutik irauten duen denbora guztian.

Hortaz, kripta erabiltzeko baimena du artzapezpikutzak, eta talde frankista eta ultrakatoliko horri uzten dio?

Bai, horixe da. Auzi horren inguruan azalpen ugari eman beharko lituzke Iruñeko Artzapezpikutzak, baina ez dute ahoa ireki.

Baimen hori indarrean egonen da eraikina zutik dagoen bitartean. Zure ustez, Erorien Monumentua eraisteko beste arrazoi bat da hori?

Hala da, bai. Nik askotan adierazi dut Erorien Monumentuarekin egin dezakegun gauza bakarra eraistea dela. Horren aldeko manifestu bat ere sinatu nuen duela gutxi, beste hainbat kultur eragilerekin, historialarirekin eta ekintzailerekin batera. Kriptaren erabilerak ekarri dituen arazoak eta soka luzea ikusita, are seguruago nago.

Nola bizi duzue egoera hau guztia? Urduri al zaudete?

Kolpe latza izan da Karolinarentzat eta biontzat. Fiskaltzak bi urteko zigorra eta 12.000 euroko isuna eskatu zituen, baina akusazio partikularrak bi urte eta erdiko kartzelaldia galdegin du; hortaz, errudun joko bagintuzte, kartzelara sartu beharko genuke. Hala ere, gogotsu gaude, eta babes mezu ugari jaso ditugu.]]>
<![CDATA[Hiru eremu, bultzada bakarra]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1950/012/001/2018-10-28/hiru_eremu_bultzada_bakarra.htm Sun, 28 Oct 2018 00:00:00 +0200 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1950/012/001/2018-10-28/hiru_eremu_bultzada_bakarra.htm
Iruñean, ohitura da manifestazioak autobus geltokiaren paretik abiatzea. Atzo, eredua irauli nahi izan zuen Kontseiluak, alderantzizko bidea planteatuta. Hiru zutabetan antolatuta egin zuten, gainera: Justizia izenekoa Iturrama auzotik abiatu zen, eta Nafarroa erdialdeko nahiz hegoaldeko herritarrak bildu zituen batez ere. Ipar-mendebaldeko euskaldunak, berriz (mendialdekoak nahiz Sakanakoak), Berdintasuna zutabean elkartu ziren, eta Gazteluko plazatik abiatu ziren. Kohesioa izeneko multzoa, azkenik, Iruñerriko herritarrek osatu zuten, eta Media Luna parkea izan zuten abiapuntutzat. Txistulari, gaitari eta erraldoi konpartsa baten doinuen erritmora abiatu ziren hiru ilarak, baina, berehala, jendearen ahotsak apaldu zuen musika. «Bada garaia, euskara ofiziala» eta «euskaraz bizi nahi dugu» izan ziren manifestariek gehien erabili zituzten leloak.

Autobus geltokiaren parean elkartu ziren zutabeak. Han, hiru euskaltzalek hartu zuten hitza: Unai Arellanok, Nekane Otamendik eta Sonia Crespok, eremu linguistiko bakoitzeko herritarren izenean. Kohesioaz hitz egin zuen Arellanok: egungo euskararen legeak nafarren batasuna galarazten duela. «Ukatu egiten digu euskararen bidez Nafarroa josteko aukera. Euskara da nafarron artean zubi eta atxikidura egiteko osagai ederra. Nafarroako berezko hizkuntza da euskara, eta euskara da batuko gaituen arragoa. Batasun hori behar dugu».

Otamendik, berriz, berdintasuna izan zuen hizpide. Salatu zuen zonifikazioak «kategorizatu» egiten dituela nafarrak. «Eskubideak aitortuta dituztenen eta eskubiderik ez dutenen arteko bereizkeria eragiten du».

Azkenik, justizia hitzari buruz mintzatu zen Crespo: «Gure ondorengoek gogora dezatela nola lortu zen garai honetan benetako aldaketa Nafarroan, eta nola hasi zen bidezkoagoa izaten euskaldunokin. Ezin dugu zortearen edo kasualitatearen baitan utzi eskubideen bermea».

Horien ostean, hitza hartu zuen Kontseiluko idazkari nagusi Paul Bilbaok. Hara bildutako milaka euskaltzaleak zoriondu zituen lehenbizi, eta deialdiak jasotako babesa nabarmendu. Bilbaoren esanetan, azken hilabeteetan «dozenaka gizarte eragileren sostengua» izan du manifestazioak, eta pluraltasun horrek frogatzen du ofizialtasunaren aldeko aldarria ez dela soil-soilik euskarari edo euskaldunei dagokien afera. «Justizia, kohesioa eta berdintasuna ditugu hemen jokoan».

Hizkuntza eskubideen urratzea «gizarteari bere osoan» eragiten dion arazoa dela ohartarazi zuen Kontseiluko buruak. «Hemen ezingo da bizikidetza ardatz izango duen gizarte bat eraiki, milaka herritar eskubidez gabeturik ditugun bitartean». Justizia soziala bermatuko duen aukera bakarra hizkuntza eskubideak aitortuko dituen lege berri bat dela azpimarratu zuen Bilbaok. Areago: Kontseiluko idazkari nagusiaren aburuz, euskararen ofizialtasuna Nafarroa osora zabalduko duen lege bat ez onartzea «eragile horien guztien aldarriari muzin egitea» izango litzateke.

Horregatik, deia egin zien Nafarroako Parlamentuko taldeei, «arduraz» joka dezaten: «Zoazte euskara ofiziala ez den eremuetara, eta esaiezue euskaraz bizi nahi duten herritarrei eskubide hori ez diezuela aitortuko. Zoazte, bai, eta esan. Ez dituzuela aintzat hartuko, hori baita egia. Ofizialtasunari atea ez zabaltzeak hori ekarriko du». Aldaketa babestu duten alderdiei begiratu zien: «Badakigu noren esku dagoen orain herritarrak berdintasunez hartuko dituen legea onartzea. Ausart jokatu, erakutsi aurrekoetatik desberdin jokatzen duzuela. Guk geure lana egin dugu: gehiengo zabal baten eskaera duzue eskuartean. Orain, parlamentuko ordezkariei dagokizue erantzukizunez jokatzea».]]>
<![CDATA["Erantzukizunez" euskararen lege berria egiteko eskatu diote Nafarroako Parlamentuari]]> https://www.berria.eus/albisteak/158603/erantzukizunez_euskararen_lege_berria_egiteko_eskatu_diote_nafarroako_parlamentuari.htm Sat, 27 Oct 2018 07:36:31 +0200 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/albisteak/158603/erantzukizunez_euskararen_lege_berria_egiteko_eskatu_diote_nafarroako_parlamentuari.htm Kontseiluak Nafarroako Parlamentuaren esku utzia du proposamen bat euskararen legea aldatzeko. BERRIAk zuzenean eman du manifestazioaren berri. Euskararen legea aldatzeko batzordea martxan da Nafarroako Parlamentuan. Adituen agerraldiak egin dituzte azken asteetan, eta orain legearen edukiak aztertzen hasteko garaia dute taldeek. Ez da bide samurra izango, hala ere. Batetik, batzordea bera ezustean osatu zuten, UPNko ordezkari bat ez zegoelako aretoan bozketa egin zutenean. Bestetik, legea aldatzeko zailtasunak agerian geratu direlako legealdi osoan -izatez, gobernu akordioan zintzilik geratu zen puntuetako bat da-. Batzordea osatzearekin batera, berriro mobilizatu dira euskara ofizial egitearen aurkako sektoreak, eta manifestazioa egin zuten "inposizioa" salatzeko, joan den ekainean.]]> <![CDATA[Hezkidetza, tabu bihurtuta]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1911/012/001/2018-10-26/hezkidetza_tabu_bihurtuta.htm Fri, 26 Oct 2018 00:00:00 +0200 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1911/012/001/2018-10-26/hezkidetza_tabu_bihurtuta.htm
Eskuin politiko, sindikal eta mediatikoak, ordea, kritika gogorra egin dio lauko gobernuari, talde ultrakatolikoek Interneten hauspotutako polemika bati segida emanez. Concapa Ikasleen Guraso eta Familiaburuen Espainiako Konfederazio Katolikoak, esaterako, auzitara jotzearekin mehatxu egin dio Hezkuntza Departamentuari, Skolaek «genero ideologia» hedatzen duela eta hezkidetza programa hori eskoletan ematea «inposizioa» dela argudiatuta. Ez da bakarra izan. Egitasmoaren kontra gogor hitz egin dute UPN, PP, Ciudadanos eta Vox alderdiek, baita Hazte Oir eskuin muturreko elkarte ultrakatolikoak ere.

Besteak beste, Skolae programaren aurkakoek salatu dute «Uxue Barkosen gobernuak 0 eta 6 urte bitarteko haur guztiak jolas erotikoen bitarteko esperientzia sexualak izatera behartuko» dituela, eta bi sinadura bilketa abiatu dituzte Change.org plataforman, gobernuak egitasmoa bertan behera utz dezan. Horietako batek, sinadura gutxien duenak, Tuteran du jatorria; besteak, arrakastatsuenak, Valladoliden (Espainia). 18.000 lagunek baino gehiagok sinatu dute orain arte.

Baina, funtsik al dute kritika horiek? Zertan oinarritzen dira, hezkidetza programa bat «praktika erotiko eta sexualekin» nahasteko?

Dokumentu faltsu bat

Egiazki, itunpeko ikastetxe bateko bi gurasok eginiko dokumentu bat dago eskuinak sortutako kalapitaren oinarrian. Skolae programaren 104 orrialdeko txostena hartu, esaldi deigarrienak testuingurutik atera, bi folioko «laburpena» ondu, eta Hezkuntza Departamentuaren dokumentu ofizialtzat pasarazi zuten guraso horiek. Laburpen hori da eskuineko elkarte, alderdi eta sindikatuek erabili dutena, baina benetako programarekin «zer ikustekorik ez» duela salatu du Maria Solana Hezkuntza kontseilariak. «Errealitatea muturreraino bihurritu dute, esaldi solteak testuingururik gabe emanez, hainbat hitz moztuz eta Skolae programaren ardatzak desitxuratuz», esan du.

Egoera osoa «ulergaitz» zaio Solanari: «Polemika antzua da. Urtebete igaro da plana martxan jarri genuenetik, ikastetxeekin landu dugu, guraso elkarteek aspalditik dute materiala, eta gaia hamaika bider eztabaidatu dugu legebiltzarreko Hezkuntza Batzordean. Aurtengo maiatzean, esate baterako, UPNk Hezkuntza Batzordean duen eledunak, Alberto Catalanek, esan zuen Nafarroako Gobernuak baliabide gehiago jarri beharko lituzkeela Skolae programa behar bezala ezartzeko. Zer aldatu da ordutik? Zertara dator orain polemika hau guztia?».

Udal eta foru hauteskundeak gertu egoteak «eragin handia» izan duela uste du kontseilariak. «Batzuek pagaburu gisa hartua dute Hezkuntza eta, zehazki, ikastetxe itunduen komunitatea gure kontra jarri nahi dute, horrekin hauteskunde kanpaina egiteko». Areago: Skolaeren kontrako polemikak «espontaneotik gutxi» duela gaineratu du: «Ez da behetik gora eginiko protesta bat, alderantziz baizik. Parlamentuko bi talderen bulegoetan kozinatutako kanpaina da».

Polemikak eztanda egin aurretik, hezkuntza komunitateak Skolaeri eginiko harrera «beroa eta positiboa» izan zela nabarmendu du Solanak, eta iazko prestakuntza saioak «oso arrakastatsuak» izan zirela. «Irakasleak oso pozik atera ziren bileretatik, eta programaren edukiak goraipatu zituzten». Iazko ikasturtean, 700 irakaslek jaso zituzten formakuntza moduluak, eta horietako 90ek trebakuntza berezia jaso zuten, programa ezarria zuten ikastetxeetan diagnostikoak eta hobekuntza planak egiteko. Bestalde, Haur Hezkuntzako ikastetxeetako gurasoekin ere elkarlanean aritu dira Skolae programako hezitzaileak.

Nazioarteko erreferentea

Kritika oldearen ostean, hezkidetza programaren alde azaldu dira Nafarroako Gobernuari eusten dioten lau indar politikoak. Iragan asteazkenean, adierazpen instituzional bat igorri zioten parlamentuko Mahai eta Eledunen Batzordeari, heldu den astelehenean onartua izan dadin. Agirian, «babesa» agertu diote Hezkuntza Departamentuak, Osasun Departamentuak eta Nafarroako Berdintasun Institutuak elkarlanean ondutako programari, eta azken egunetan jasotako «erasoak eta manipulazioak» txarretsi. Oraingo honetan, gainera, laukoaren aldera lerratu da PSN ere, berdintasunaren aldeko heziketa «ezinbestekoa» dela iritzita.

Nafarroatik kanpo ere, hezkuntza komunitateko hainbat eragilek txalotu egin dute Skolae egitasmoa, eta erreferente gisa aurkeztu dute. Bihar bertan, Hezkidetza eta Generoko I. Nazioarteko Kongresua eginen dute Madrilen, Karlos III.a Unibertsitateak antolatuta, eta bertan izanen da Maria Solana, Nafarroako proiektu pilotuaren nondik norakoak azaltzen. Hain zuzen, Skolaeren «erreferentzialtasuna» goraipatu du kontseilariak: «Berdintasunaren edo sexu indarkeriaren gisako auzietan, egungo egoera aldatu nahi badugu, oso garrantzitsua da kultura eta paradigma aldatzea, eta hori hezkuntzan aplikatu behar dugu. Punta-puntako profesional talde batek landutako programa aitzindaria prestatu dugu horretarako».

Horregatik, polemikak polemika, hasierako planari eutsi dio gobernuak, eta 2021. urterako, ikastetxe publiko nahiz itundu guztietan eskainiko dute.]]>
<![CDATA[Sakelakoa itzali, arreta pizteko?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1913/006/001/2018-10-25/sakelakoa_itzali_arreta_pizteko.htm Thu, 25 Oct 2018 00:00:00 +0200 Ion Orzaiz https://www.berria.eus/paperekoa/1913/006/001/2018-10-25/sakelakoa_itzali_arreta_pizteko.htm
Kontuak eztabaida piztu du hezkuntza komunitatean. Debekuaren alde azaldu dira batzuk, eta Frantziak hartutako bidea urratzeko eskaera egina diote Espainiako Gobernuari -Podemos alderdiak propio egin du horren aldeko eskaera-. Beste zenbait adituk eta profesionalek, ordea, ez dute begi onez ikusi debekua, eta uste dute mesede baino kalte handiagoa eraginen duela sakelakoen erabilera errotik erauzi nahi izateak.



Dabid Dominguez Gonzalo Euskal Hizkuntza eta Literatura irakaslea da Iruñeko Iturrama institutuan. Bost urte daramatza hor lanean. Aurretik, beste hainbat ikastetxetan eman zituen eskolak, eta denetan antzeman du sakelakoen arazoa. «Erabat orokortua» dagoela uste du. «Duela zortzi bat urte hasi ginen fenomenoa nabaritzen, baina, azken urteetan, Whatsapp eta sare sozialak hedatzearekin batera, gainezka egin du: auzia arautua ez badago, ikasleak mezuak bidaltzen ibiltzen dira, Youtuben bideoak ikusten edo Instagramen argazkiak jartzen... Batzuetan, oso zaila izaten da gaiak azaltzea ikasleek burua beste nonbait badute».

Arazoak izan ditu behin baino gehiagotan, halakoetan hartu beharreko neurriak aldatu egiten direlako eskola batetik bestera: «Institutu batzuetan, debeku zorrotza ezarria dute, eta ikasleek ezin dute sakelakoa erabili ikastetxeko eremu osoan: ez ikasgelan, ez pasabideetan, eta ez jolastokian. Beste batzuetan, araua malguagoa da, eta ikasgelari bakarrik eragiten dio». Iturramakoa, adibidez, «zorrotzetakoa» dela dio Dominguezek: «Ikasleek ezin dute sakelakoa erabili institutuko eremu osoan, ez ikastetxe barruan, ez patioan». Irakasle askok, ordea, nahiago izaten dute arau urratzeei ez ikusi egin, eztabaidak eta egoera deserosoak saihesteko.

Dominguezek berak nahiago du eskola barruko arauak «zurrunegiak ez» izatea, «une oro polizia lanak egiten» ez ibiltzeko. «Egoeraren araberakoa da kontua: gauza bat da eskola ematen ari zaren bitartean ikasle bat harrapatzea txatean edo klaseko erritmoa apurtzen, eta, halakoetan, logiko ikusten dut sakelakoa kentzea eta gordetzea; baina oso bestelako kontua da pasabideetan edo patioan ikasleen atzetik ibiltzea, telefonoak konfiskatzen. Ni, behintzat, malguagoa izaten naiz halakoetan».

Aukera berriak

Maite Goñi Eizmendi aditua irmo azaldu da sakelakoak ikasgeletan debekatzearen aurka. Ordiziako (Gipuzkoa) Jakintza ikastolan eman zituen lehen eskolak, eta Mondragon Unibertsitateko irakaslea da gaur egun. Luze hausnartu du teknologia berriek eta gailu digitalek hezkuntzaren esparruan izan ditzaketen erabileren inguruan, eta uste du bestelako aukerak aztertu beharko liratekeela telefono adimendunei betoa ezarri aurretik: «Zuri-beltzean hitz egiteko joera dugu, eta tarteko ñabardura asko daude eztabaida honetan. Ni arautzearen alde nago, baina debekuen kontra. Arautzeak esan nahi du auzia ondo aztertu, alde onak eta txarrak nabarmendu, eta gailuek eskaintzen dituzten aukerak baliatzea, helburu pedagogikoekin».

Zehazki, sakelakoak hezkuntzarako «oso baliagarriak» izan daitezkeela uste du Goñik, baina, horretarako, ezinbestekotzat jo du «metodologia aktiboak» ezartzea: «Eskola magistral bat edo hitzaldi bat entzuteko, adibidez, ez duzu sakelakoa ezertarako behar, baina, proiektuetan edo erronketan oinarritutako metodologia bat aplikatuz gero, ikasleek gailua erabili beharko dute argazkiak sarera igotzeko, dokumentuak partekatzeko, elkarrizketak grabatzeko... Mobile learning izena du horrek, eta sakelakoei nahiz tableta dispositiboei egiten die erreferentzia».

Mondragon Unibertsitateko irakaslearen aburuz, gainera, ikasleek arreta gal ez dezaten, metodologia aldatu behar da, eta ez teknologia: «Ikasleek denbora gal dezakete sakelakoarekin... edo leihotik begira. Arreta arazoek lotura estuagoa dute ikasgaiarekin eta metodologiarekin, sakelakoekin baino. Planteatzen dizkiegun jarduerak motibagarriak badira, ez da horrelako arazorik sortuko».

Are: sakelakoek eta tabletek ikasketa prozesua bera «atseginago» egin dezaketela uste du. «Aplikazio mordo bat daude hezkuntzan erabil daitezkeenak: planetak eta izarrak ezagutzeko, gorputz atalak identifikatzeko, hizkuntzak ikasteko... Gamifikazio edo joko puntu bat ere badute, eta, horrela, ikasleek errazago barneratzen dute ikasi beharrekoa. Gure ikasle garaian halakoak existitu izan balira, askoz modu atseginagoan ikasi eta kontzeptuak errazago ulertuko genituzkeen», azaldu du.

Prestakuntza digitala

Goñik ez du uste sakelakoak etxean utzi behar direnik, baina ñabardura bat gehitu dio eztabaidari: «Nik ez dut esaten gailu digitalak une oro erabili behar direnik; bakarrik helburu didaktikoekin». Hala ere, horretarako, «ikasleen eta, batez ere, irakasleen konpetentzia digitala» landu beharko dela azpimarratu du: «Ez da kontu berria: ordenagailuekin ere gertatu zen. Ikastolak, eskolak eta unibertsitateak ordenagailuz hornitu ziren, eta hor geratu ziren asko, armairuetan gordeak, etekinik atera gabe. Ingurune digitala behar bezala lantzeko, beharrezkoak dira plangintza on bat eta profesionalen prestakuntza».

Dabid Dominguezek «interesgarritzat» jo ditu aukera horiek, baina uste du ezin direla kasu guztietan erabili. «Nire ikasgaian, adibidez, erabilera gutxi ikusten dizkiot sakelakoari». Hala ere, auzia diziplinaren eta zigorren esparrura mugatu ordez, teknologia berriekiko harremana «familian» lantzea proposatu du: «Ongi legoke halako gaiak etxean lantzea, hitz egitea eta kontzientzia hartzea, ardura osoa irakasleen bizkar utzi gabe. Egokiena, niretzat, sakelakoa etxean uztea litzateke, denok dugun mendekotasuna apaltzen lagunduko bailuke horrek».

Goñik, berriz, argi du gailu adimendunak ez direla desagertuko ikasgeletatik, eta denbora beharko dela teknologia horrek eskaintzen dituen aukerak baliatzeko: «Ikasle asko ez daude ohituak sakelakoak helburu didaktikoekin erabiltzera. Hortaz, bat-batean, ikasgelan sakelakoa erabiltzeko baimena ematen badiezu, zer eginen dute? Bada, txateatu, sare sozialetan ibili... Logikoa da. Argi izan behar dugu prozesu bat dela, eta ez dugula trebatze digital hori egun batetik bestera lortuko».]]>