<![CDATA[Iosu Alberdi | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Fri, 02 Dec 2022 08:00:46 +0100 hourly 1 <![CDATA[Iosu Alberdi | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Frankismoak espetxeratutako andreak omendu dituzte Bilbon]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1929/011/001/2022-11-27/frankismoak_espetxeratutako_andreak_omendu_dituzte_bilbon.htm Sun, 27 Nov 2022 00:00:00 +0100 Iosu Alberdi https://www.berria.eus/paperekoa/1929/011/001/2022-11-27/frankismoak_espetxeratutako_andreak_omendu_dituzte_bilbon.htm
Bizkaiko hiriburuan halako omenaldi bat egiten den lehen aldia da. Udalaren esanetan, «hiriko espetxeetan preso sartu zituzten emakume guztiei» aitortza egitea izan du helburu, eta «etxe zahar horretan gertatutako basakeriak ahanzturatik berreskuratzea».

Orue Txaletean ehunka emakume kartzelatu zituzten, «ideia politikoengatik edo emakume izateagatik»; zenbait kasutan, baita seme-alabekin ere. Haietako askok «torturak, bortxaketak eta bestelako umiliazio publiko eta pribatuak jasan zituzten», Bilboko Udalak gogoratu duenez. Gainera, 11 emakume bizkaitar «exekutatu» zituzten bost urte horietan.

Azaldu dutenez, Bilbora sartzean, frankistek Larrinagako gizonezkoen kartzelako galerietako bat erabili zuten emakumeak espetxeratzeko, baina, haren «saturazioagatik», Orue Txaleta ere espetxe bihurtu zuten. Bi kartzela horietatik 3.000 emakume inguru pasatu ziren; horien erdiak inguru, bilbotarrak.

Orue Txaleta Santutxu auzoan zegoen. Garai hartan, 3.400 metro karratu inguru zituen, bost solairutan banatuta, eta 7.500 metro karratuko lorategi batez inguratuta. Gerora, mediku klinika bat izan zen. 1968an, baina, eraitsi egin zuten, etxebizitzak eraikitzeko.]]>
<![CDATA[Monteroren aurkako sorgin ehiza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/018/001/2022-11-25/monteroren_aurkako_sorgin_ehiza.htm Fri, 25 Nov 2022 00:00:00 +0100 Iosu Alberdi https://www.berria.eus/paperekoa/1879/018/001/2022-11-25/monteroren_aurkako_sorgin_ehiza.htm Soilik baietz da baietz legeaz egindako interpretazioak direla medio. Monteroren kontrako «indarkeria politikoa» salatu du Podemosek, eta eskuin muturraren jarrera matxisten aurkako erantzun bateratu bat eskatu: «Gorroto mediatiko eta politikoaren aurrean, eskubide gehiago».

«Ezgauza», «inozoa», «ergela», «heldugabea», «-ren bikotekidea»... Eskuineko eta eskuin muturreko politikari, kazetari eta iritzi emaileek Monteroren aurka erabilitako hitzetako batzuk dira. Halakoak, gainera, ugaritu egin dira orain. Espainian sexu askatasunaren kontrako delituak epaitzeko indarrean den legeak eragindako harrabotsa baliatu du eskuinak Espainiako Gobernuaren aurka egiteko, eta Montero jarri dute kritiken eta deskalifikazioen jomugan. Horiek gorantz egin dute epaitegiek zigorrak murrizteko ebazpenak onartu ahala, Toscanok «asko ukitzear egon diren muga bat» gainditu duen arte, ministroaren hitzetan.

Monteroren esanetan, borroka feminista «balaztatzeko» helburua dute azken asteetako erasoek, eta «indarkeria politiko» horren inguruan hausnartzeko deia egin du, Toscanoren hitzak testuinguruan jarriz. «Egun askotan muga bat ukitzear bazaude, errazagoa da indarkeria politikoa hedatzeko estrategia duen norbaitek bere burua nahikoa legitimitaterekin ikustea muga gainditu eta zigorgabe geratzeko», azaldu du Ser irrati katean.

Ikusi gehiago: Bira. Onintza Enbeita: Indarkeria

Toscanoren hitzek zur eta lur utzi zituzten diputatu ugari, eta haren hitzartzea etenaraziz erantzun zuten. «Begirune parlamentarioaren degradazioaren hondoraino iritsi gara», adierazi du EAJko eledun Aitor Estebanek, eta gogorarazi halakoak ez direla salbuespena Voxeko kideen artean. EH Bilduko Mertxe Aizpuruak, berriz, «lotsagarritzat» jo du Monterok pairatutakoa: «Izugarria iruditu zait azken asteetan jasan duen jazarpena».

Jazarpen hori bestela definitu du Espainiako gobernuburu Pedro Sanchezek: «Eskuinaren eta eskuin muturraren hooliganismo politikoa». Yolanda Diaz presidenteordeak, berriz, neurriak aztertzea iradoki dio Kongresuari, halako jarrerak zigortu beharrekoak diren zehazteko. Bide horretatik, UP Unidas Podemosek idatzi bat aurkeztu du, eta zenbait alderdik adierazi dute aztertuko dutela. ERCk, berriz, Kongresuko Mahaiari eskatu dio «bere burua baliarazteko»; PPri, berriz, isilik ez geratzeko, gero «Moncloara faxismoarekin iristen saiatzeko».

Are gehiago, UPko eledun Pablo Echeniqueren ustez, Voxen jarrera horiek ez lirateke posible izango PPren «kolaboraziorik» gabe. Izan ere, Alderdi Popularrak sarri jo du Monteroren aurka, nahiz eta oraingoan Cuca Gamarra idazkari nagusi eta Kongresuko eledunak adierazi duen inork ez duela eskubiderik ministroa «iraintzeko» eta «bere bizitza pertsonalean sartzeko».

Nazioartetik ere jaso du babesa Monterok. Txileko eta Argentinako presidenteek ministroaren aurkako «indarkeria politikoa» salatu dute, eta elkartasuna adierazi diote: «Ez zaude bakarrik». Jean-Luc Melenchon Frantziako LFIko buruzagia, berriz, harrituta agertu da «Espainiako eskuinaren indarkeriazko metodo politikoekin».

«Liskarra»

Toscano Voxen ordezkaria da Kongresuko Berdintasun Batzordean, eta sarri egin du Berdintasun Ministerioaren eta, oro har, mugimendu feministaren aurka. Besteak beste, argudiatu du biktimei ematen zaizkien laguntzak direla indarkeria matxistagatik egindako salaketen igoeraren arrazoia, eta haiek artatzen dituzten elkarteentzako diru laguntzen aurka agertu da.

Ez hark, ez alderdiak ez dute atzera egiteko imintziorik egin, eta Victor Sanchez de Real Voxeko diputatuak «moja ikastetxe bateko liskar» gisa kalifikatu ditu Monteroren aurkako hitzak. Gehitu du eurek ere isekak jasaten dituztela, Vox eurek abiatutako sorgin ehizaren biktima gisa aurkeztu nahian.]]>
<![CDATA[Euskal presoen gradu progresioen bi hereni helegitea jarri die fiskalak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/008/001/2022-11-23/euskal_presoen_gradu_progresioen_bi_hereni_helegitea_jarri_die_fiskalak.htm Wed, 23 Nov 2022 00:00:00 +0100 Iosu Alberdi https://www.berria.eus/paperekoa/1873/008/001/2022-11-23/euskal_presoen_gradu_progresioen_bi_hereni_helegitea_jarri_die_fiskalak.htm Etxerako bidean oztoporik ez! Gradu erregresiorik ez! lelopean.

Sareren arabera, 110 euskal presok (EPPK-ko kideen %64) zigorraren erdia betea dute; beraz, hirugarren gradua eskuratzeko moduan leudeke. Hala, gradu progresioen aldeko txosten teknikoak dauden kasuetan, aldaketak babesteko eskatu du, argudiatuta «salbuespenezko espetxe politikarik» ezarri ez balitzaie horiek guztiak baldintzapean aske egongo liratekeela «seguruenik»: «Pribilegiorik ez, baina mendekuzko jarreretan oinarritutako salbuespenak ezta ere».

Argudio gisa, Espainiako Espetxeen Lege Organiko Orokorreko 72.3 eta 72.4 artikuluak aipatu ditu. Izan ere, haien arabera, ez da presorik mantendu behar bigarren graduan hirugarrenean egon badaiteke. «Espetxe Administrazioak badaki euskal preso horietako batek ere ez duela erabiliko erdi askatasuna delituak egiteko edo ihes egiteko», azaldu du.

Errealitatea, baina, bestelakoa da. Sareren datuen arabera, 2022ko otsailetik hona 32 presok jaso dute hirugarren gradura aldatzeko baimena, eta zenbaitek horma bat topatu dute Madrilen. Auzitegi Nazionaleko Fiskaltzak zenbait errekurtso aurkeztu ditu, horiek atzera botatzeko. Sei kasutan —azkena, herenegun—, Auzitegi Nazionaleko Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentralak harekin bat egin du, eta bigarren gradura itzuli dira presoak. Beste lautan, gradu progresioaren alde egin du epaitegi hark. Era berean, 11 preso ebazpenaren zain daude.

Gradu progresioen aurka egiteko, fiskaltzak behin eta berriz argudiatu du euskal presoek ez dutela damurik adierazi, ez dietela biktimei barkamena eskatu eta ez diotela justiziari lagundu. Sareren ustez, ordea, argudio horiekin «gutxietsi» eta «mespretxatu» egiten dituzte presoek «eragindako kaltea aitortzeko» aurkeztu dituzten idazkiak.

Fiskaltzak erabilitako beste zenbait argudioren berri ere eman du plataformak. Besteak beste, presoei zigorra betetzeko «oraindik denbora asko» falta zaiela adierazi izan du, eta, zenbait kasutan, aurrez ez dituztela espetxe baimenak jaso. Argudio horri dagokionez, Sare Herritarrak gogoratu du aurrez espetxe baimenak izatea gomendio bat dela, eta nabarmendu du fiskaltza dela haiek eskuratzea «boikotatzen» duena, «sistematikoki» baimenen aurka eginda.

«Muturreraino eraman dituzte beren prebarikaziozko jarrera judizialak, eta errekurtsoetan argudiatzen dute preso hauek ez dutela ETA erakundearekiko lotura hautsi», adierazi du Sarek fiskaltzaren jarreraz. Gogoratu du erakunde armatuak duela 11 urte utzi zituela armak, «ultraeskuin politiko eta judiziala etengabe bestelakoak argudiatzen ari bada ere». Izan ere, plataformak uste du fiskaltza «ultraeskuin politikoaren arma juridikoa» bihurtu dela.

Hori ikusita, bi bide lantzeko beharra adierazi du. Batetik, Eusko Jaurlaritzari eskatu dio berriz onartzeko Madrildik ukatu diren hirugarren graduak. Bestetik, 5/2003 lege organikoa aldatzeko exijitu du, tokian tokiko espetxe zaintzako epaitegiek hartu ditzaten baimenen eta gradu progresioen inguruko erabakiak.

Hemeretzi, urrun

Zenbait hilabetetako geldiunearen ostean, Sarek uste du uztailetik aurrera «aurrerapen handia» egin dela presoak Euskal Herriratzeko prozesuan. Uneotan EPPKko hemeretzi kide daude Espainiako kartzeletan preso —beste hamabi daude Frantziako espetxeetan—, eta horietatik bost Euskal Herriratuko dituztela iragarri zuen Espainiako Barne Ministerioak aurreko astean.

«Cadizen ETAko 190 preso izango bagenitu, legea urratuko genuke», esan zuen duela gutxi Fernando Grande-Marlaska Barne ministroak, eta hitz horiek erabili ditu Sarek Madrilen espetxe politikaren aurka egiteko. «Argi baduzue urruntze politikak legea urratzea dakarrela, zergatik eutsi diozue 30 urte luzez?», galdetu dute plataformako kideek. Are gehiago, larritzat jo dute, legearen kontrakotzat jota ere, oraindik «mendekuan oinarritutako espetxe politikari» eustea.

Egoera kontuan izanda, Sarek adierazi duenez, «astiro bada ere» helburuak betetzen ari dira espetxe politika arrunta aplikatzeko bidean. Hala, mobilizatzen jarraitzeko deia egin du: «Haiek konfrontazioren alde egin dute; guk bizikidetza defendatzen jarraituko dugu».

Hurrengo topaketa handia urtarrilaren 7an izango da, Bilbon. Herritarrei bertan parte hartzeko deia egin die Sarek, ez dezaten isiltasuna bi hamarkada preso daramatzatenen «sufrimendua luzatzeko» erabili: «Giza eskubideen defentsa guztion ardura da».]]>
<![CDATA[Auzitegi Nazionaleko Fiskaltzaren «prebarikaziozko jarrera» salatu du Sare Herritarrak]]> https://www.berria.eus/albisteak/221034/auzitegi_nazionaleko_fiskaltzaren_laquoprebarikaziozko_jarreraraquo_salatu_du_sare_herritarrak.htm Tue, 22 Nov 2022 15:23:49 +0100 Iosu Alberdi https://www.berria.eus/albisteak/221034/auzitegi_nazionaleko_fiskaltzaren_laquoprebarikaziozko_jarreraraquo_salatu_du_sare_herritarrak.htm azkena, atzo-, Auzitegi Nazionaleko Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentralak bat egin du harekin, eta bigarren gradura itzuli dira presoak. Beste lautan, berriz, gradu progresioaren alde egin du epaitegi hark. Era berean, beste 11 preso ebazpenaren zain daude. Gradu progresioen aurka egiteko, fiskaltzak behin eta berriz argudiatu du euskal presoek ez dutela damurik adierazi, ez dietela biktimei barkamena eskatu eta ez diotela justiziari lagundu. Sareren ustez, ordea, argudio horiekin «gutxietsi» eta «mespretxatu» egiten dituzte euskal presoek «eragindako kaltea aitortzeko» aurkeztu dituzten idazkiak. Era berean, fiskaltzak erabilitako beste zenbait argudioren berri ere eman du plataformak. Besteak beste, adierazi izan du presoei «oraindik denbora asko» falta zaiela zigorra betetzeko, eta zenbaitek ez dituztela aurrez espetxe baimenak jaso. Lehen kasuan, hirugarren gradua lortzeko baldintza da zigorraren erdia beteta edukitzea, eta hori gradu progresioa eskatu duten guztiek betetzen dute. Gainera, Sarek gogorarazi du gomendio bat dela aurrez espetxe baimenak izatea, eta nabarmendu du fiskaltza dela haiek eskuratzea «boikotatzen» duena, «sistematikoki» baimenen aurka eginda. «Muturreraino eraman dituzte beren prebarikaziozko jarrera judizialak, eta errekurtsoetan argudiatzen dute preso hauek ez dutela ETA erakundearekiko lotura hautsi», adierazi du Sarek fiskaltzaren jarreraz. Gogorarazi du erakunde armatua duela 11 urte desagertu zela, «ultraeskuin politiko eta judiziala etengabe bestelakoak argudiatzen ari bada ere». Izan ere, plataformak uste du fiskaltza «ultraeskuin politikoaren arma juridikoa» bihurtu dela, irizpide juridikoak albo batera utzita. Hori ikusita, bi bide landu behar direla adierazi du. Batetik, Eusko Jaurlaritzari eskatu dio berriz onartzeko Madrildik ukatu diren hirugarren graduak. Bestetik, 5/2003 Lege Organikoa aldatzea exijitu du, tokian tokiko espetxe zaintzako epaitegiek hartu ditzaten baimenen eta gradu progresioen inguruko erabakiak: «Onartezina da 500 kilometrotik gorako distantziara dauden epaileek eta fiskalek erabakitzea zer dagokien preso horiei». Hemeretzi, urrun Zenbait hilabeteko geldiunearen ostean, Sarek uste du uztailetik aurrera «aurrerapen handia» egin dela presoak Euskal Herriratzeko prozesuan. Oraintxe, Euskal Preso Politikoen Kolektiboko hemeretzi kide daude Espainiako kartzeletan preso -beste hamabi daude Frantziaren menpeko espetxeetan-, eta Espainiako Barne Ministerioak aurreko astean iragarri zuen horietatik bost Euskal Herriratuko dituztela. «Cadizen ETAko 190 preso izango bagenitu, legea urratuko genuke», adierazi zuen duela gutxi Espainiako Barne ministro Fernando Grande-Marlaskak, eta hitz horiek erabili ditu Sare Herritarrak Madrilek martxan duen espetxe politikaren aurka egiteko. «Argi baduzue urruntze politikak legea urratzea dakarrela, zergatik eutsi diozue 30 urte luzez?», galdetu dute plataformako kideek. Are gehiago, larritzat jo dute legearen kontrakotzat jota ere «mendekuan oinarritutako espetxe politikari» eustea, eta oraindik ere euskal presoak egotea Espainiako espetxeetan. Egoera kontuan izanda, Sarek adierazi du «astiro bada ere» helburuak betetzen ari direla espetxe politika arrunta aplikatzeko bidean. Hala, mobilizatzen jarraitzeko deia egin du: «Haiek konfrontazioren alde egin dute; guk bizikidetza defendatzen jarraituko dugu». Hurrengo protesta handia urtarrilaren 7an izango da, Bilbon. Herritarrei bertan parte hartzeko deia egin die Sarek, ez dezaten isiltasuna erabili bi hamarkada preso daramatzatenen «sufrimendua luzatzeko»: «Giza eskubideen defentsa guztion ardura da».]]> <![CDATA[Joseba Arregi berriz espetxeratu dute, gradu aldaketa baliogabetuta]]> https://www.berria.eus/albisteak/220998/joseba_arregi_berriz_espetxeratu_dute_gradu_aldaketa_baliogabetuta.htm Mon, 21 Nov 2022 19:17:21 +0100 Iosu Alberdi https://www.berria.eus/albisteak/220998/joseba_arregi_berriz_espetxeratu_dute_gradu_aldaketa_baliogabetuta.htm gradu progresioren aurka egin du, eta Auzitegi Nazionalak hamar ebazpen eman ditu oraingoz. Etxerat-en arabera, sei kasutan -Arregi, Aitor Esnaola, Mikel San Argimiro, Xabier Atristain, Gorka Martinez eta Iñaki Bilbao Gaubeka- aintzat hartu du fiskaltzaren eskaera, eta presoek kartzelara itzuli behar izan dute. Beste lau auzitan, berriz, hirugarren graduaren aldeko erabakia hartu du. Halere, fiskaltzak bereari eusteko aukera du, eta hala egin du Gorka Vidal euskal presoaren kasuan, esaterako. Espetxe zaintzako epaitegiak gradu progresioaren alde egin arren, errekurtsoa jarri du. Presoek ere badute euren aurkako erabakiari helegitea jartzeko aukera. Bi kasuetan, Auzitegi Nazionaleko Lehen Zigor Salak du azken hitza.]]> <![CDATA[Oinarririk gabeko atzerapausoak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2012/005/001/2022-11-11/oinarririk_gabeko_atzerapausoak.htm Fri, 11 Nov 2022 00:00:00 +0100 Iosu Alberdi https://www.berria.eus/paperekoa/2012/005/001/2022-11-11/oinarririk_gabeko_atzerapausoak.htm
Atxak azaldu du espetxeen eskumena Eusko Jaurlaritzaren esku geratu izanak «gertutasuna» eman diola presoen aferari, eta gogoratu du Araba, Bizkai eta Gipuzkoako espetxeetako tratamendu batzordeak direla «preso bakoitzaren jarraipen zuzena» egitearen arduradunak; eta, beraz, haiek dutela erabakiak hartzeko lehen eskuko informazioa. Hala, ez dio zentzurik ikusten horien txostenak eta fiskaltzarenak «hain kontrajarriak» izateari. «Ez dugu ulertzen Auzitegi Nazionaleko fiskala eta epailea zertan oinarritzen diren erabaki horiek hartzeko», azaldu du, eta gehitu oinarria ez dela legea behintzat: «Ez dago oinarri juridikorik hori babestuko duenik».

Interpretazio horrek bat egiten du Auzitegi Nazionaleko Lehen Zigor Salako epaile Jose Ricardo de Pradak urriaren amaieran esandakoekin. Euskal presoen gradu progresioen eta espetxe baimenen inguruko azken hitza duen aretoko kide da hura, eta behin baino gehiagotan azaldu du ez dituela ulertzen lankideen erabakiak. Esaterako, areto horrek bi ebazpen kontrajarri eman zituen ekainean. Lehenik, Gorka Loran euskal presoari espetxe baimen bat ematearen alde egin zuen, auzitegi bereko Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentralaren eta fiskaltzaren argudioen aurka. Astebetera, ordea, Maria Fernanda Garcia epaileak iritzia aldatu zuen, eta epaimahaiak beste baimen bat ukatu zion Lorani berari.

Ebazpen hartan eta gradu progresioen aurkakoetan, irizpide bera erabiltzen da: barkamenik eskatu ez izana. «Sistematikoki» egiten dute, De Pradak azaldu zuenez, nahiz eta ez izan legeak jasotako baldintza bat. «Guk esaten dugun gauza bera esaten du [De Pradak], sistematikoki aplikatzen dela, eta ez dagoela legean oinarrituta», esan du Atxak. Hala, Sareko kideak uste du ona dela, oro har, epaileek eta, zehazki, Auzitegi Nazionalean lanean ari direnek «analisi kritiko hori» egitea. Nahiz eta oraindik ere salbuespena diren.

«Beste garai batzuetan»

Atxaren esanetan, Auzitegi Nazionalak duen jarrerak eta ebazpenek ez dute bat egiten euskal gizarteak eta estatuko ahots ugarik adierazten dutenarekin, eta iraganean iltzatuta geratu izana leporatu dio: «Badirudi, gutxi batzuk, eta tartean Auzitegi Nazionala, beste garai batean daudela oraindik. Ez du zentzurik».

Jarrera horien aurka, aldaketak ere eskatu ditu Sarek. Espetxe zaintzako epaitegia EAEko Auzitegi Nagusiaren esku uztea planteatu du, «hirugarren graduen aldeko balorazio positiboei» Madrildik jartzen zaien betoari aurre egiteko. «Betidanik eskatu izan dugu hori. Jarraipena zenbat eta gertuagokoa izan, hobea da».

Izan ere, fiskaltzak gutxienez hemeretzi gradu progresioren aurka egin du, eta Auzitegi Nazionaleko Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentralak bederatzi ebazpen eman ditu oraingoz. Etxerat-en arabera, bost kasutan —Esnaola, San Argimiro, Xabier Atristain, Gorka Martinez eta Iñaki Bilbao Gaubeka— aintzat hartu du fiskaltzaren eskaera, eta presoek kartzelara itzuli behar izan dute. Beste lau auzitan, berriz, hirugarren graduaren aldeko erabakia hartu du. Halere, fiskaltzak bereari eusteko aukera du, eta hala egin du Gorka Vidal euskal presoaren kasuan, esaterako. Espetxe zaintzako epaitegiak gradu progresioaren alde egin arren, errekurtsoa jarri du. Presoek ere badute euren aurkako erabakiari helegitea jartzeko aukera. Bi kasuetan, Auzitegi Nazionaleko Lehen Zigor Salak du azken hitza, De Prada kide duen aretoak.]]>
<![CDATA[Aurrekontuek gizarte politikak indartzea proposatu du oposizioak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1907/007/001/2022-11-10/aurrekontuek_gizarte_politikak_indartzea_proposatu_du_oposizioak.htm Thu, 10 Nov 2022 00:00:00 +0100 Iosu Alberdi https://www.berria.eus/paperekoa/1907/007/001/2022-11-10/aurrekontuek_gizarte_politikak_indartzea_proposatu_du_oposizioak.htm
Lehen hartu-emanak egiteko eguna izan zen atzokoa. Azpiazu EH Bilduko, EP-IUko eta PP+Ciudadanoseko ordezkariekin bildu zen, banan-banan. Hala, oposizioko taldeek aurrekontuetan txertatu nahi dituzten aldaketen berri eman zioten sailburuari.

EH Bilduko bozeramaile Maddalen Iriarteren esanetan, proposamen «errealistak» aurkeztu zizkioten sailburuari, eta haiek aztertzeko prest agertu zen hura. Gaineratu zuenez, bi aldeen arteko bilera «arina» izan zen, eta ez ziren «xehetasunetan» sartu.

Negoziatzeko prest atera zen, berriz, EP-IUko eledun Miren Gorrotxategi bere bileratik, baina akordio bat lortzea «zaila» izango den sentipenaz. Azaldu zuen negoziaziorako eremu «txikia» sumatu zuela, Azpiazuk ez zuelako «egingarritzat» jo aurrekontuak zabaltzeko proposamena.

Izan ere, hala adierazi zuen Azpiazuk berak bilera errondaren ostean. Taldeei gogorarazi zien aurrekontuen eta Eusko Jaurlaritzaren eskumenetara mugatuko duela negoziazioa. Eta, EP-IUri dagokionez, gehitu zuen proposamen batzuk ez direla «ekonomikoki bideragarriak».

Gizarte politikak, mahaian

EH Bilduk sei atal nagusitan banatu ditu bere proposamenak, eta zerbitzu publikoen ingurukoa da horietako bat. Osasun sistema, babes politikak eta zaintza jarri ditu erdigunean, eta konpromiso ekonomiko zein politikoak eskatu dizkio Jaurlaritzari. Besteak beste, Osakidetzako ratioak finkatzeko lege bat eskatu du, eta diru sailak Osasun Mentaleko Plan Estrategikoa garatzeko eta elikadura nahasmenduak dituztenak artatzeko programa bat definitzeko.

Babes politiketara 55 milioi euro gehiago bideratu nahi ditu koalizioak, bi helburu handirekin. Batetik, seme-alaben hezkuntzara bideratutako 200 euroko laguntza zabaltzea haiek 18 urte bete arte. Bestetik, diru sarrerak bermatzeko errentara bideratutako inbertsioari «eustea». Zaintza arloan, berriz, zahar etxeak eta etxez etxeko laguntza zerbitzuak nabarmendu ditu, gutxieneko arreta bermatzeko asmoz.

Gazteen egoerari erreparatuz, lan prekaritateari eta emantzipatzeko zailtasunei aurre egiteko proposamenak egin ditu. Etxebizitzari lotuta, alokairu sozialeko parke publikoa handitzeko 50 milioi euro ere eskatu ditu.

Energia alorreko konpromisoen artean, proiektu handietan herritarren parte hartzea bermatzeko modua arautzea exijitu du. Horrekin batera, batez besteko errentaren azpitik dauden familientzako bonu energetiko bat ere jarri nahi du martxan.

Sektore ekonomikoei dagokienez, berriz, lehen sektorean, merkataritzan eta ostalaritzan jarri dute begia, eta, batez ere, industrian, hala nola Finkatuz funtsera ehun milioi euro bideratzeko eskaera eginda.

Horiei iaz adostu eta bete gabe geratu diren konpromisoak gehitu dizkiete: gutxieneko soldata propio bat ezartzeko asmoa «publikoki defendatzea», eta alokairu pribatuen prezioa mugatzea.

EP-IUk ere osasungintzan eta gizarte politiketan jarri du begia. Osakidetzako itxaron zerrendak murrizteko 30 milioi euroko diru sail bat proposatu du, eta 90 milioi euroko beste bat Bidasoan osasun zentro berri bat eraikitzeko, Durangaldean ospitale bat egiteko eta Onkologikoa bultzatzeko.

Horiei hezkuntza gaiak batu dizkie, legebiltzarrean adostutako hezkuntza akordioa «betetzea» bermatzeko. Hala, 90 milioi euroko diru sail bat proposatu du eskola publikoa indartzeko plan estrategiko bat sustatzeko, eta eremu guztietan eskaintza publikoa bermatzeko eskola berriak eraikitzeko eskatu du.

Konpromiso politikoei dagokienez, berriz, EP-IUk energia berriztagarrien enpresa publiko bat eratzeko eskaera berretsi du, baita energia mota hori sustatzeko plan sektorialak garatzeko ere, eremu babestuetan «azpiegitura erraldoiak» jartzea eragozteko.

Fiskalitatea

EH Bilduk eta EP-IUk fiskalitatearen gaia ere izan dute hizpide. EH Bilduk «progresibitatean eta aberastasunaren birbanaketan sakontzeko» ezinbestekotzat jo du aldaketa bat sustatzea, eta eztabaida publiko bat abian jartzeko konpromisoa eskatu dio Jaurlaritzari. EP-IUk, berriz, hartzen diren neurrietan «proportzionaltasuna» lortzeko urratsak eskatu ditu; besteak beste, pertsona fisikoen errentaren gaineko zergaren deflatazioan. Biek, baina, Azpiazuren ezetza jaso dute, ez delako «horretarako garaia».

Kontrako aldera tiraka heldu dio gaiari PP+Ciudadanosek. «Aringarri fiskalak» proposatu ditu Carlos Iturgaiz koalizioko buruak. Zehazki, Kontzertu Ekonomikoa zergak txikitzeko erabiltzeko deia egin dio. Hortik aurrera, PP+Cs-ek ez du xehetasunik eman sailburuari igorritako proposamenen inguruan. Hark bai adierazi du, ordea, fiskalitatearen inguruko proposamenak ez direla Jaurlaritzaren eskumenekoak, eta gainerakoen kuantifikazioa egiteke dagoela.]]>
<![CDATA[EH Bilduk 450 milioi euroko balioa duen proposamen sorta bat aurkeztu dio Jaurlaritzari]]> https://www.berria.eus/albisteak/220500/eh_bilduk_450_milioi_euroko_balioa_duen_proposamen_sorta_bat_aurkeztu_dio_jaurlaritzari.htm Wed, 09 Nov 2022 15:33:26 +0100 Iosu Alberdi https://www.berria.eus/albisteak/220500/eh_bilduk_450_milioi_euroko_balioa_duen_proposamen_sorta_bat_aurkeztu_dio_jaurlaritzari.htm <![CDATA[Gasteizko epaitegiak baztertu egin du Maiorga Ramirezen kaleratzea etetea]]> https://www.berria.eus/albisteak/220510/gasteizko_epaitegiak_baztertu_egin_du_maiorga_ramirezen_kaleratzea_etetea.htm Wed, 09 Nov 2022 09:35:06 +0100 Iosu Alberdi https://www.berria.eus/albisteak/220510/gasteizko_epaitegiak_baztertu_egin_du_maiorga_ramirezen_kaleratzea_etetea.htm kidegoa lau urtez etetea, eta erabakia indarrean dago alderdiaren XIII. Nazio Biltzarreko kongresuaren biharamunetik. EAren arabera, «frogatuta geratu da Eskubide, Betebehar eta Diziplina Araudian arau hauste larri eta oso larriak egin dituztela». Ramirezek «bidegabekeriatzat» jo zuen erabakia, eta kritikatu zuen afiliazioak aukeratutako pertsonak kanporatu zituztela. Izan ere, Lopez de Aberasturi, Goenaga eta Aranoa Arabako, Gipuzkoako eta Nafarroako koordinatzaileak ziren, eta Korres, Iruñekoa. Hala, kritikoek irailean eskatu zioten epaitegiari kautelazko neurriak hartzeko, erabaki hura behin-behinean eten zezan. Orain, baina, hark uko egin dio tramitera onartzeari. Argudiatu du eskaera hori orain egitea ez dagoela justifikatuta, eta eskatzaileei leporatu die EAren aurkako beste prozesu bat baliatu izana harekin zerikusirik ez duten beste afera batzuk tratatzeko. Alderdiak sare sozialen bidez adierazi du egia gailendu dela «lawfare estrategiaren» eta EAren jardunaren «une oroko judizializazioaren» aurrean. Era berean, salatu dute Ramirezek eta kritikoek «afiliatuen gehiengoak» hartutako neurrien aurka egin izana. Egungo zuzendaritzaren eta ildo kritikoaren arteko gatazka ez da berria. Jatorrira jotzeko, bost urte egin behar da atzera, 2017ko ohiko kongresura. Ordutik, okerrera egin du bi ildoen arteko harremanak; besteak beste, EH Bilduren barruan izan beharreko rolaren inguruko desadostasunak tarteko. Alderdiak otsaileko Nazio Biltzarrean eman nahi zion amaiera aferari. Bilkura hartan, txosten politikoa eta estatutu berriak onartu zituzten, eta zuzendaritza berria aukeratu. Boto eskubidea zuten 249 konpromisarioetatik 133k hartu zuten parte, ildo kritikoko kideek uko egin baitzioten parte hartzeari; bilkura propio bat egin zuten. Halere, epaitegiek ebatzi zuen Eusko Alkartasunak Kongresu Nazionalean hartutako erabakiak etetea, eta datorren asteburuan ezohiko batzar bat egingo dute haiek berresteko.]]> <![CDATA[Oposizioak Jaurlaritzari eskatu dio fiskalitatearen gaia jorratzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/005/001/2022-11-09/oposizioak_jaurlaritzari_eskatu_dio_fiskalitatearen_gaia_jorratzeko.htm Wed, 09 Nov 2022 00:00:00 +0100 Iosu Alberdi https://www.berria.eus/paperekoa/1877/005/001/2022-11-09/oposizioak_jaurlaritzari_eskatu_dio_fiskalitatearen_gaia_jorratzeko.htm
«Akordioak lortzeko borondate argia dugu», azaldu du Jaurlaritzako bozeramaileak, eta gehitu du aurrekontu proiektua «oinarri sendo bat» dela elkarrizketei ekiteko. Lehen bilera sortaren helburua oposizioko alderdiek zer jarrera duten jakitea izango da, eta, hortik aurrera, negoziazioak «modu diskretuan» garatzeko asmoa dute. Zupiriak, baina, negoziazio eremu horretatik kanpo kokatu ditu Jaurlaritzak aurrekontuen barruan sartzen ez dituen gaiak; besteak beste, baita fiskalitatearen inguruko eztabaida ere. Izan ere, Zupiriak azaldu du aurrekontuez, eta Eusko Jaurlaritzaren eta Eusko Legebiltzarraren eskumenez soilik hitz egin behar dela.

Azpiazuk aurreko urteetan egindako akordioak ere izan ditu hizpide, Jaurlaritzaren elkarrizketarako borondatearen adibide gisa. Azaldu du 2019an Elkarrekin Podemos-IUrekin hartutako konpromisoak bete egin zituela, eta aurten ere ahalegina egin duela iaz EH Bildurekin adostutakoak betetzeko.

EH Bilduko eledun Maddalen Iriartek, baina, balantze «gazi-gozoa» egin du akordio hartaz. Haren ustez, Jaurlaritzak konpromiso ekonomikoak bete ditu, «maila batean behintzat». Konpromiso politikoei dagokienez, baina, kontrakoa egitea leporatu dio: «Ez du inolako ahaleginik egin betetzeko».

Iriartek uste du iaz aipatutako «egiturazko gabeziak» bere horretan daudela oraindik ere; gainera, egoera konplexuago batean. «Neurri paliatiboak hartzeaz gain, egiturazko neurriak hartzea eskatzen du», azaldu du, eta kritikatu Jaurlaritzaren aurrekontu proiektu «kontinuista eta kontserbadoreak» ez duela balio egungo egoerari erantzuteko.

Koalizioaren Eusko Legebiltzarreko koordinatzaile Nerea Kortajarenak gehitu du Azpiazuri bost edo sei ildotan banatutako proposamen sorta bat aurkeztuko diotela: «Zerbitzu publikoen gainbehera, etxebizitzaren prezioa, gazteen emantzipazioa, krisi energetikoa, lehen sektorearen egoera larria, enpresa estrategikoen egoera... Eta, noski horiek denak finantzatu ahal izateko, fiskalitatearen bueltako proposamen bat ere egingo dugu».

Proposamen horiek «arrazoituak, neurtuak eta bideragarriak» izango direla esan du Kortajarenak. Era berean, baina, argudiatu du «aro aldaketa honetan norabide aldaketa eta eraldaketa» ardatz gisa hartutakoak direla.

Sinatutakoa betetzeko

Elkarrekin Podemos-IUko Miren Gorrotxategik azaldu du aurrekontu proiektuak eskainitakoak baino erantzun sakonagoak behar direla. Halere, eta osoko zuzenketa bat aurkeztea baztertu ez duen arren, proiektuaren inguruan «negoziatzeko borondatea» agertu du. Hala, azaldu du «proposamen zehatzak» aurkeztuko dizkiotela Azpiazuri; besteak beste, osasungintzaren, etxebizitzaren eta energiaren alorretan. Baina baita hezkuntza ituna «betetzeko» beharrei erantzuteko ere: «Guk sinatu genuen itunak eskola publikoaren perimetroa zabaltzeko aurreikuspena dakar, baita eremu guztietan eskolaratzeko behar adinako eskaintza publikoa existitzea ere».

Fiskalitatearen inguruan ere «marra gorririk gabe» negoziatzeko prest agertu da Elkarrekin Podemos-IU. «Gobernuak erreforma fiskal bat planteatuko balu, ez litzateke izango aurrekontu negoziazioetako beharrezko puntuetako bat», adierazi du Gorrotxategik. Hark, EH Bilduk egin bezala, txarretsi du arlo horretan orain arte hartutako neurriak «erregresiboak» izan direla.

PP+Cs-eko Luis Gordillok kontrako bidetik jo du fiskalitateren arloan. «Arintze fiskal» bat eskatu dio Azpiazuri. Azaldu duenez, eskuineko koalizioa «borondate onez» bilduko da Ogasun sailburuarekin, baina uste du «urteroko erritua» errepikatuko dela: «Gehiengo osoa dute, eta euren artean negoziatzen dituzte aurrekontuak; gero, oposizioari deitzen diote, denoi egun berean».]]>
<![CDATA[Baldintzapean aske utzi dute Egoitz Coto euskal presoa]]> https://www.berria.eus/albisteak/220461/baldintzapean_aske_utzi_dute_egoitz_coto_euskal_presoa.htm Tue, 08 Nov 2022 18:25:14 +0100 Iosu Alberdi https://www.berria.eus/albisteak/220461/baldintzapean_aske_utzi_dute_egoitz_coto_euskal_presoa.htm ]]> <![CDATA[Fiskalitatearen gaia mahai gainean jartzeko eskatu dio oposizioak Jaurlaritzari]]> https://www.berria.eus/albisteak/220451/fiskalitatearen_gaia_mahai_gainean_jartzeko_eskatu_dio_oposizioak_jaurlaritzari.htm Tue, 08 Nov 2022 14:26:48 +0100 Iosu Alberdi https://www.berria.eus/albisteak/220451/fiskalitatearen_gaia_mahai_gainean_jartzeko_eskatu_dio_oposizioak_jaurlaritzari.htm <![CDATA[«Herri ikuspegi bateratua areago lantzea lortu nahiko genuke»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1995/012/001/2022-11-06/herri_ikuspegi_bateratua_areago_lantzea_lortu_nahiko_genuke.htm Sun, 06 Nov 2022 00:00:00 +0100 Iosu Alberdi https://www.berria.eus/paperekoa/1995/012/001/2022-11-06/herri_ikuspegi_bateratua_areago_lantzea_lortu_nahiko_genuke.htm
Nola definituko zenuke orain arte egin duzuen bidea?

Lan handia egin izanaren sentsazioa daukat. Gizartearentzat oso momentu zailean hartu nuen lehendakari kargua. Halere, elkartea ez da momentu bakar batean ere gelditu, ez da ezer bertan behera gelditu. Moldatu egin behar izan ditugu egin beharrekoak, eta egoerak berak ere galdera gehiago sorrarazi dizkigu. Gainera, 2020an lau urtekorako ezarri genuen programarekin darraigu, eta ondo doala esango nuke.

Egungo testuinguruan non kokatzen du bere burua Eusko Ikaskuntzak?

XVIII. kongresuan, Eusko Ikaskuntzak bere funtzio berrituaren berri eman zuen, eta ibilbide berri batekin hasi zen. Hor jaso zen helburua da herri gisa dugun etorkizuna irudikatzea, eta aurreikustea etorkizun horretarako beharrezkoak zaizkigun eginbeharrak. Gizarte zibilaren ordezkaritza funtzioa da gurea.

Batetik, zazpi probintzietatik eta zazpi probintzietarako lan egiten dugun erakunde gutxietako bat gara, eta hor funtzio bat daukagu. Bestea da agente ezberdinen artean zubi lana egitea. Eusko Ikaskuntzak momentu honetan ez du proiektu bakar bat ere bakarrik egiten. Zubi lana egiten dugu baita ere erabakiak hartu behar dituzten erakundeen eta gainontzekoen artean, lanketak erakunde publikoetara helarazteko.

Lurraldetasunaren alorrean, non ari zarete indar egiten?

Helburu bat litzateke euskal lurraldetasunaren inguruan egiten ari garen lana erakunde publikoek areago indartzea eta sustatzea. Herri oso txikia gara, eta erakunde asko ditugu. Eusko Ikaskuntzak eskaintzen duena herri ikuspegi bateratua da. Eta herri ikuspegi bateratu hori areago lantzea lortu nahiko genuke. Erakunde publiko guztien aldetik.

Egin dituzte urratsak?

Ari dira, eta horretan jarraitu beharra daukagu. Eusko Ikaskuntzak hor badauka zubi lana egitea. Azken bi urte hauetan izugarri indartu dugu irekitzen ditugun proiektuak zazpi lurraldeetarako eta zazpi lurraldeetatik lantzekoak izatea.

Elkarlanari lotuta. Helburu gisa jarri zenuten agenda propio bat ezartzea, eta hura erakunde publikoetara eramatea.

Eusko Ikaskuntzak epe luzerako begirada dauka, eta erakunde publikoek epe ertainean edo laburrean lan egiten dute; lau urtekoari begira. Oso garrantzitsua da ikuspegi luze hori mantentzea eta erakunde publikoetako ordezkariekin partekatzea, eta, aldi berean, erakunde publikoek dituzten premiei ere erantzuten jakitea. Ikuspegi luzekoak diren eta herrigintzarako nahitaezkoak diren proiektuak lantzen dihardugu. Horrek ez du esan nahi epe laburrean dabiltzan erakunde publikoekin ez direla harremanak estutzen.

Eta gainerako agenteekiko harreman sareak?

2020ko abenduan egin genuen lanketa bat zehazteko zeintzuk liratekeen sare horretan egon beharko luketen erakundeak. Horiek dira, hain zuzen ere, esku artean ditugun proiektuak lantzeko beharrezkotzat jotzen ditugunak. Batzuk saretze instituzionalak dira, eta beste batzuk, funtzionalak; proiektu jakin batzuk aurrera eramateko behar direnak. Euskal Herriko unibertsitateekin egindakoa da bat.

Lehenik pandemia izan zen, eta orain, gerraren ondorioak eta energia krisia. Nola definituko zenuke Euskal Herriaren egungo egoera?

Datorkidan lehen ideia da ziurgabetasun sentsazioa. Horrek ez du esan nahi Euskal Herria gaizki ikusten dudanik, baina herritarrok daukagun sentsazioa ziurgabetasunarena da. Gurean, eremu batzuetan areagotu egiten da; txikiak garelako, testuinguru jakin batean bizi garelako. Batez ere, nortasun eta identitate gaiekin. Eta noski, trantsizioen gainean mundu guztiak dituen erronkak ditu Euskal Herriak: digitala, energetikoa, sozioekonomikoa. Zerbitzu publikoen inguruan ere mundu guztiak dituen premiak gurean ere badira.

Euskal nortasunaren gaineko azterketa da esku artean duzuen gai garrantzitsuenetako bat. Zeri erreparatu behar zaio euskal nortasunaz aritzeko?

Nortasun bat baino gehiago ditugu Euskal Herrian. Beraz, aniztasunaren ikuspegitik abiatu beharra dago. Oinarrietako bat da lurralde guztietan amankomunak diren elementuetan egitea lehenbiziko azpimarra. Hain zuzen, Eusko Ikaskuntzaren helburu nagusietako bat, lurraldetasuna lantzeaz gain, lurralde horretan kohesioa lantzea da, eta, kohesioa landuko bada, horrelako gai potente batekin, izan behar du denentzat kohesionagarri den emaitza batekin. Abiaburuetako bat hori izango da: zeintzuk ote diren bateratzen gaituzten elementuak identitate horren definizioan.

Egungo testuinguruak eragina izan du ongizate eta gobernantza sistemetan ere. Eztabaida horien garrantzia areagotu da?

Ongizatearen inguruan, bai. Eskaera handitu egin da gai honen inguruan lanketak egiteko. 2020an bazkide pila batek deitu eta idatzi zuten esanez pandemiaren egoerari erantzuteko unea gurea zela. Eurek ikusten zuten Eusko Ikaskuntzak bazuela gaitasuna hori aztertu eta irteera bat emateko proposamenak egiteko. Niretzat opari bat izan zen hori barrutik bizitzea; ederra da bazkideek horrela ikustea.

Eta aztertu duzue gaia?

Egin genuen hausnarketa propio bat gai horren inguruan, eta 2019an jada hasita zegoen proiektuari segida eman zaio. Orain dela bi aste egin dugu azken topaketa Bilbon. Interes handia sortu du, eta datorren urteari begira ere lankidetzan jarraitzeko asmoa dugu. Bete-betean ari gara.

Herritarren parte hartzea. Nola? Noiz? Zertarako?

Gizarteak eraman duen ibilbideagatik, gaur egun asko delegatzen da erakunde publikoetan. Baina ikusten dugu etorkizuneko gizartean norbanakoaren eta gizarte zibil antolatuaren parte hartzea are eta beharrezkoagoa izango dela herritarren eta erakunde publikoen arteko harreman horretan eta erabakiak hartzean. Uste dut oso beharrezko funtzioa beteko dugula proiektuak eta emaitzak zehaztean, baita harreman horretan zubi lana egiteko edo beharrezkoa den parte hartze hori bermatzeko ere. Benetan esateko erabakiko diren gaiak kontrastatuta datozela.

Horren adibide litzateke EAEko Hezkuntza Legearen eztabaidan izaten ari zareten rola?

Eusko Ikaskuntzak duela bi urte ireki zuen proiektuetako bat da euskal hezkuntza sistemaren ingurukoa. Helburua da euskal hezkuntza sistema bateratu baterantz joateko bidean ekarpenak jasotzea, ikuspegiak bateratzea eta amankomuneko elementuak ateratzea posible egin dezaten.

Ibilbide luzeko bidea egiten ari ginela, premia puntual bat etorri zen. Eusko Ikaskuntzak bere tokia ireki du euskal hezkuntza legearen lanketa horretan, agente ezberdinen arteko topaketa guneak jarri ditu gai konkretu batzuen inguruan eztabaidatzeko eta parte hartzaileen artean amankomuneko ikuspegiak lantzeko.

Etxe barruan ere erreparatu diozue parte hartzeari.

Kontua da ea nola lortu dezakegun sistema bat jendeak bere onena eman dezan, proiektuak ahalik eta aberatsenak izateko. Horrekin batera, demokratikoak izan daitezen hartzen diren erabakiak eta bideratzen diren proposamenak ere. Adibidez, hasieratik erabaki genuen proiektuetan era naturalean sartu behar ditugula gazteak.

Nola sustatzen ari zarete zuen bazkideen parte hartzea?

2021ean bazkideen asebetetze maila neurtzeko inkesta bat egin genuen, eta oso esperientzia ederra izan da. Bazkide gehienek oso bide onean ikusten dute Eusko Ikaskuntzaren funtzio berritua. Gainera, jakinarazi digute areago parte hartu nahiko luketela. Etxeko lanak eman arren, oso ederra da erantzun horrekin topo egitea. Plan bat egituratu dugu 2022tik 2024ra bitarterako.

Oso garrantzitsua da jakitea herritar bakoitzak zer emateko aukera daukan, eta horientzat parte hartzeko maila ezberdinak eskaintzea; bideak egokitzea biek bat egiteko. Bestela ez da hain demokratikoa, edo denen parte hartzea bermatzea ez da posible.

Eta zer dator hemendik aurrera?

Kontseiluak erabaki du 2024ko udazkenean XIX. kongresua antolatzea. Beraz, Eusko Ikaskuntzak mende berriko lehenbiziko kongresua antolatuko du 2024ko udazkenean. Buru belarri ari gara horrekin. Eskura dituen hiru eremuen ingurukoa izango da. Itun sozial bateranzko lanketa: bai nortasunaren inguruko eremuan, bai eremu sozioekonomikoan, bai Euskal Herriaren zazpi probintziak oinarri hartuta egiten den lanketan. Konpromiso handia da, eta horri begira egingo ditugu hurrengo bi urteak; lan lerro berriak irekitzea saihestu gabe.]]>
<![CDATA[Legorretako Udalak Esnaolaren gradu erregresioa salatu du]]> https://www.berria.eus/albisteak/220250/legorretako_udalak_esnaolaren_gradu_erregresioa_salatu_du.htm Thu, 03 Nov 2022 15:20:46 +0100 Iosu Alberdi https://www.berria.eus/albisteak/220250/legorretako_udalak_esnaolaren_gradu_erregresioa_salatu_du.htm Aitor Esnaola herrikidearen gradu erregresioa dela eta. Aho batez onartutako mozioan, salatu dute Auzitegi Nazionaleko fiskaltza «behin eta berriz» ari dela aurkezten euskal presoen gradu progresioen aurkako helegiteak, espetxeetako tratamendu batzordeen erabakien aurka. Sare Herritarrak ere salatu du ebazpena, eta mobilizatzeko deia egin du. Manifestazio bat egingo dute bihar Legorretan, 19:00etan, Etxera bidean, oztoporik ez! Aitor etxera lelopean. EH Bilduko eta EAJko zinegotziek bat egin dute mozioaren alde, eta gogorarazi dute Esnaola Legorretan zegoela joan den maiatzetik: «Legeak dioen bezala, gizarteratze prozesuan, legearen baldintza guztiak beteta eta legedia arrunta aplikatuz. Inongo arazorik gabe, ez bere egunerokoan, ez Legorretako herriarenean». Etxean zegoen preso, eta eskumuturreko telematikoarekin ibili da herrian, udalak jakinarazi duenez. Esnaola atzo itzuli zen Martuteneko espetxera (Gipuzkoa), Espainiako Auzitegi Nazionaleko Espetxe Zaintzako epaitegiak hala ebatzita. Euskal presoak 11 urte baino gehiago egin ditu espetxean, eta 2020an bete zuen zigorraren erdia. Urte hartako urrian lekualdatu zuten Ocaña I kartzelatik (Espainia, 460 kilometro) Soriara (Espainia, 230 kilometro), eta iazko apirilean Euskal Herriratu zuten. Azkenik, Jaurlaritzak maiatzean onartu zion gradu progresioa, Martuteneko tratamendu batzordeak hala proposatuta. Legorretako Udalaren esanetan, tratamendu batzordeek ezagutzen dute «ondoen» presoen bilakaera, eta, beraz, horien erabakiak aintzat hartzeko eskatu du, «gradu progresioak edota espetxeko baimenak arau izan daitezen, eta ez salbuespena».]]> <![CDATA[Foro Sozial Iraunkorrak bihar bukatuko du 'Entzunaz bizikidetza eraiki' programa]]> https://www.berria.eus/albisteak/220253/foro_sozial_iraunkorrak_bihar_bukatuko_du_039entzunaz_bizikidetza_eraiki039_programa.htm Thu, 03 Nov 2022 14:07:39 +0100 Iosu Alberdi https://www.berria.eus/albisteak/220253/foro_sozial_iraunkorrak_bihar_bukatuko_du_039entzunaz_bizikidetza_eraiki039_programa.htm <![CDATA[Aitor Esnaola berriz espetxeratu dute, gradu aldaketa baliogabetuta ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1888/006/001/2022-11-03/aitor_esnaola_berriz_espetxeratu_dute_gradu_aldaketa_baliogabetuta.htm Thu, 03 Nov 2022 00:00:00 +0100 Iosu Alberdi https://www.berria.eus/paperekoa/1888/006/001/2022-11-03/aitor_esnaola_berriz_espetxeratu_dute_gradu_aldaketa_baliogabetuta.htm Legorretako Udalak Aitor Esnaolaren gradu erregresioa salatu du Esnaolak 11 urte baino gehiago egin ditu preso, eta 2020an bete zuen zigorraren erdia. Urte hartako urrian lekualdatu zuten Ocaña I kartzelatik (Espainia, 460 kilometro) Soriara (Espainia, 230 kilometro), eta iazko apirilean Euskal Herriratu zuten. Azkenik, Jaurlaritzak maiatzean onartu zuen haren gradu progresioa, Martuteneko tratamendu batzordeak hala proposatuta. Ordutik, zigorra etxean betetzen ari zen. Aste honetan arrazoi beragatik Martuteneko espetxera itzuli behar izan duen bigarren euskal presoa da Esnaola. Etxeratek herenegun jakinarazi zuen San Argimiroren hirugarren gradua ere atzera bota duela Auzitegi Nazionalak, fiskaltzaren eskaerari men eginda. Ebazpen hari erantzunez, ehunka lagun mobilizatu ziren atzo, Etxera bidean, oztoporik ez lelopean. Mobilizazio hartan, Sare Herritarrak salatu zuen Esnaolak zein San Argimirok beharrezko baldintzak betetzen dituztela hirugarren graduan egoteko. Azken hilabeteetan, Xabier Atristaini, Gorka Martinezi eta Iñaki Bilbao Gaubekari emandako hirugarren graduak ere atzera bota dituzte. Auzitegi Nazionaleko fiskaltzaren eta epaileen joeraren erakusle dira horiek. Izan ere, aurten zazpi preso eraman dituzte atzera ere kartzelara, gradu progresioa ukatuta. Gainera, fiskaltzak beste zazpi euskal presoren hirugarren graduen aurkako errekurtsoak jarriak ditu uneotan. Azken hitza Madrilen Eusko Jaurlaritzaren ustez, Auzitegi Nazionalaren erabakiak ez du zirrikiturik uzten. «Azken hitza dauka», Bingen Zupiria Jaurlaritzaren bozeramaileak atzo esan zuenez. Auzitegi Nazionalak San Argimirori hirugarren gradua ukatu eta berriz ere espetxeratu izanagatik egin zituen adierazpenok eledunak. Zupiriak adierazi zuen Jaurlaritzak «irizpide teknikoak eta oinarri juridikoak» erabiltzen dituela hirugarren gradu eskaerarako proposamenak egiteko. Gehitu zuen Jaurlaritzako Justizia Sailak bide beretik segituko duela, haien ustetan hala dagokionean hirugarren graduetarako proposamenak egiten, justizia errestauratiboa defendatzen dutelako gizarteratzean aurrera egiteko. ]]> <![CDATA[Aitor Esnaola berriz espetxeratu dute, Auzitegi Nazionalak hirugarren gradua baliogabetuta]]> https://www.berria.eus/albisteak/220224/aitor_esnaola_berriz_espetxeratu_dute_auzitegi_nazionalak_hirugarren_gradua_baliogabetuta.htm Wed, 02 Nov 2022 21:12:16 +0100 Iosu Alberdi https://www.berria.eus/albisteak/220224/aitor_esnaola_berriz_espetxeratu_dute_auzitegi_nazionalak_hirugarren_gradua_baliogabetuta.htm Mikel San Argimiro euskal presoaren hirugarren gradua ere atzera bota duela auzitegi berak, fiskaltzaren eskaerari men eginda. Azken hilabeteetan, Xabier Atristaini, Gorka Martinezi eta Iñaki Bilbao Gaubekari emandako hirugarren graduak ere atzera bota ditu; azken biei Esnaolarekin batera eman zieten hirugarren gradua. Auzitegi Nazionaleko fiskaltzaren eta epaileen joeraren erakusle dira horiek. Izan ere, aurten sei preso eraman dituzte atzera ere kartzelara, gradu progresioa ukatuta. Gainera, fiskaltzak beste zazpi euskal presoren hirugarren graduen aurkako errekurtsoak jarrita ditu uneotan. Hala, Etxeratek «haserrea eta ezinegona» adierazi ditu. Herritarrei, berriz, iragarriko diren mobilizazioetan parte hartzeko deia egin diete. Azken hitza Madrilen Jaurlaritzaren ustez, Auzitegi Nazionalaren erabakiak ez du zirrikiturik uzten. «Azken hitza dauka», Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzaren bozeramaileak esan duenez. Auzitegi Nazionalak San Argimirori hirugarren gradua ukatu eta berriz ere espetxeratu izanagatik egin zituen adierazpenok Zupiriak. Eledunak adierazi du Jaurlaritzak «irizpide teknikoak eta oinarri juridikoak» erabiltzen dituela hirugarren gradua eskatzeko proposamenak egiteko. Gehitu du ildo beretik segituko duela, beraien ustetan hala dagokionean hirugarren graduetarako proposamenak egiten, justizia errestauratiboa defendatzen dutelako gizarteratzean aurrera egiteko. Urtea igaro da Jaurlaritzak espetxe eskumena hartu zuenetik, eta harrez geroztik «ia astero» gai horri buruz hitz egin beharra txarretsi du Zupiriak. Gogorarazi du Jaurlaritzak egindako eskaera batzuetan Auzitegi Nazionalak aldeko ebazpena eman izan duela, eta beste batzuetan, kontrakoa.]]> <![CDATA[«Erreformak ezin dira askoz gehiago atzeratu, ez Espainian, ez Europan»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/009/001/2022-11-01/erreformak_ezin_dira_askoz_gehiago_atzeratu_ez_espainian_ez_europan.htm Tue, 01 Nov 2022 00:00:00 +0100 Iosu Alberdi https://www.berria.eus/paperekoa/1873/009/001/2022-11-01/erreformak_ezin_dira_askoz_gehiago_atzeratu_ez_espainian_ez_europan.htm
Bilbon aurkeztu zenuten Espainia federala baten aldeko elkartea. Zer berritasun dakar?

Espainia eta Europa federala nahi baditugu, estatuaren eta Europako Batasunaren osotasuna hartuko dituzten plataformak behar ditugu. Horregatik gaude Federalista Europazaleen Batasunean, eta horregatik gara Espainia federalaren aldeko elkartearen parte. Federatu egin gara ia autonomia erkidego guztietako taldeak. Saiatuko gara elkarrekin proposamen sorta bat aurkezten. Kontsentsu politiko bat izan behar dugula uste dugu, eta horretarako gune ez-alderdikoi bat da.

Zergatik sistema federal bat?

Federalismoa sistema politiko egokiena da aitorpena, dibertsitatea eta pluraltasuna bateragarri egiteko. Autogobernuaren eta gobernu komunaren arteko harremana egokitzeak baimenduko digu osasun, finantza, migrazio eta teknologia krisiei aurre egitea. COVID-19aren esperientziak agerian utzi du sistema autonomikoa eraginkorra dela estatu osoari eragiten dien aferei erantzuteko. Erkidegoak oinarrizko aktoreak dira sistema politikoaren funtzionamendu egokirako.

Harreman horrek itzalak ere izan ditu pandemian.

Pandemiak agerian utzi du sistema autonomikoak gabezia eta muga garrantzitsuak dituela. Diseinu legala eta instituzionala desegokiak izan dira askotan, eta sarri inprobisatu egin behar izan da hutsune juridiko nabari bat egon delako. Hala, garrantzitsua da autonomia estatutuaren erreforma bat egitea, perspektiba federal batetik. COVID-19aren garaiko hausnarketak, aurretik ditugun tsunamiak... Erreformak ezin dira askoz gehiago atzeratu, ez Espainian, ez Europan.

Zer-nolako erreformak proposatzen dituzue?

1978ko Konstituzioaren prozesu federalizatzailea garatu dezagun, kontsentsu zabal bat ezartzeko. Esaten digute utopia bat dela, eremu politikoa gaiztotua dagoelako, baina uste dugu erreforma horien beharra azpimarratzen jarraitu behar dugula. Alderdien ateak jo behar ditugu, lehenbailehen erantzuteko betebeharra dutelako. Bestela, kohesioa, legitimitatea eta politiken eraginkortasuna zaildu egingo dira.

Baina, egun, datuek ez dute horretarako aukerarik ematen.

Egungo datuek ez dute ematen konstituzioa erreformatzeko, baina guk diogu lanean hasi behar dugula. Has gaitezen konstituzioari eragiten ez dioten erreforma legalekin, kooperazio eta koordinazio horizontalago bat izateko. Esaterako, presidenteen konferentzia ezin da gobernuko presidentearen zoriaren pean egon. Zergatik ez arautu konferentzia hori tresna federal gisa? Ehun eta kultura federal hori eraikiz goazen heinean, konstituzioaren erreforma garatzeko kontsentsua gertuago egongo da.

Eusko Jaurlaritzako Autogobernu sailburu Olatz Garamendik ostegunean kritikatu zuen Madrilek zorrotzegi jokatzen duela Eusko Legebiltzarrean onartzen diren legeekin.

Etengabe talkan gaude, gauzak ez baitaude argi; eremu lausoa da. Negoziaziorako dagoen borondate politikoaren araberakoa da egoera. Eta, zuriune bat dagoenez, arazoen judizializazioa etengabea da. Horrek asko nekatzen ditu herritarrak.

Estatuaren esku soilik egon beharko luketen eskumenak daudela diozue. Zein lirateke? Eta zein erkidegoen esku beharko luketenak? Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluk botere judizialaren afera jarri du mahai gainean.

Ez gara eztabaida horretan sartu. Uste dugu oraindik ez dela garaia. Halere, uste dugu garrantzitsua dela euskal alderdiak ez egotea soilik norberari dagokionaren eskean, baizik eta ekarpen bat egitea osotasunaren funtzionamendu berrirako. Ni ez nau kezkatzen Urkulluk mahai gainean jarritako proposamenak, baizik eta ea zenbateraino garen gai ulertzeko autogobernu zabal eta sakon baten defentsa ez dela hemen egiten duguna soilik. Zerikusia izan behar du gureak Espainiaren osotasunean duen presentziarekin ere, mahai gainean jartzeko beste erkidego batzuei eragingo dieten proposamenak ere. Komunaren eraikuntzan euskal talde politiko askoren inplikazio falta sumatzen dut.

Estatutuaren erreforma ez atzera ez aurrera dago.

Geldirik dugu, eta beharrezkoa da gauzatzea. Gure herriaren barne egiturari begiratzeko garaia da. Egitura egokiago eta eraginkorrago bat behar dugu euskal gizarteak aurretik dituen arazoei erantzuteko. Baina ezin dugu atzeko atetik joan bideragarriak ez diren erreformak egitera. Horregatik dago trabatuta: planteamendu irreal bat dagoelako.]]>
<![CDATA[Foro Sozialak azaldu du «aurrerapauso handiak» eman direla presoen, biktimen eta memoriaren inguruan]]> https://www.berria.eus/albisteak/220093/foro_sozialak_azaldu_du_aurrerapauso_handiak_eman_direla_presoen_biktimen_eta_memoriaren_inguruan.htm Sat, 29 Oct 2022 08:49:42 +0200 Iosu Alberdi https://www.berria.eus/albisteak/220093/foro_sozialak_azaldu_du_aurrerapauso_handiak_eman_direla_presoen_biktimen_eta_memoriaren_inguruan.htm <![CDATA[Madrilek Eusko Legebiltzarrarekin duen jarrera salatu du Garamendik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/008/001/2022-10-29/madrilek_eusko_legebiltzarrarekin_duen_jarrera_salatu_du_garamendik.htm Sat, 29 Oct 2022 00:00:00 +0200 Iosu Alberdi https://www.berria.eus/paperekoa/1943/008/001/2022-10-29/madrilek_eusko_legebiltzarrarekin_duen_jarrera_salatu_du_garamendik.htm
Garamendik Moncloari leporatu dio jarrera «zorrotzegia» erakutsi duela Eusko Legebiltzarrean onartutako legeekin, eta horrek «legitimitaterik gabeko tutoretza bat» eragin duela. Datuak ere jarri ditu mahai gainean: legebiltzarrak azken hiru legealdietan onartutako 83 lege dekretuetatik hogei aldebiko negoziaziora bideratu dituzte, haien konstituzionaltasuna «zalantzan» jarrita. Gainera, sei kasutan Madrilek auzitara ere eraman du gaia. Hala, sailburuak uste du Moncloaren helburua dela estatuaren eskumenak finkatzea eta gobernuen arteko kolaborazio harremanak «puztea».

EH Bilduko bozeramaile Maddalen Iriartek aurrekontuen negoziazioa jarri du erdigunean. Adierazi du egun indarrean dauden «aurrekontu kontserbadoreak» egiteko erabilitako «eskuaira eta kartaboi berdinak» erabili direla proiektu berrirako. Hori dela eta, «modu kooperatiboan» gobernatzeko exijitu du, egungo egoera sozioekonomikoak hala eskatzen duelako.

Rebeka Ubera koaliziokideak, berriz, Osakidetza aipatu du hobetu beharreko zerbitzu publikoen artean, esanez herritarrek «gero eta zailago» dutela osasun artara iristea: «Ikusi dugu itxaron zerrendetan 23.831 herritar daudela ebakuntza baten zain».

Iriarteri Iñigo Urkullu lehendakariak erantzun dio esanez aurrekontu proiektua «orekatua eta arduratsua» dela. Halere, prest agertu da aurrekontuak hobetzeko proposamenak entzuteko ere. Horren adibide gisa jarri du iaz EH Bildurekin adostutako akordioa: «Gure asmoa argia da».

Osakidetzaren egoeraz, aldiz, Osasun sailburu Gotzone Sagardui aritu da. «Pandemia ez da amaitu, eta osasun antolamenduan izan dituen ondorioetako batzuek iraun egiten dute», erantzun du. Sailburuaren arabera, 4.000 profesionalek hartu dute gaixo agiria azken astean, eta horien erdiek koronabirusaren eraginez hartu dute. Halere, berretsi du itxaron zerrendek behera egin dutela, nahiz eta normaltasuna oraindik ez den iritsi.

Eskola publikoa

Hezkuntza Legearen nondik norakoez galdetu dute Elkarrekin Podemos-IUko Miren Gorrotxategik eta PP-Ciudadanoseko Jose Miguel Gilek. Lehenak apirilean sinatutako hezkuntza akordioa gogorarazi du, esanez hartan eskola publikoa indartzearen aldeko urratsak adostu zirela. Gorrotxategiren ustez, ordea, orain arte ez da eskola publikoa erdigunean jartzeko apustua ikusi Jaurlaritzaren lege aurreproiektuan: «Ez du ezer bermatzen». Gilek, berriz, adierazi du ez duela «ia ezer» espero lege berritik, eta jarrera aldatzeko eskatu dio Hezkuntza Sailari.

Urkulluk azaldu du «leialtasun osoz» aritu direla eskola publikoa indartzen jarraitzeko, eta lau urrats nabarmendu ditu; Hezkuntza Sailak hezkuntza publikoko gehiengo sindikalarekin sinatutako akordioa eta hitzartutako 43 jarduerak abian jartzeko egutegia dira horietako bi. Horrez gain, Hezkuntza Sailak 3.178 irakasle lanpostu betetzeko egindako deialdia nabarmendu du, eta gehitu urtea amaitu aurretik beste 4.000 lanpostu inguru betetzeko deialdia egingo dela. Azkenik, esan du lege proiektuari aurkeztutako 35 proposamenak aztertzen ari direla. Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuak gehitu du lanean ari direla proposamenak aztertzeko, eta eskerrak eman dizkie prozesu «korapilatsu eta ilusionagarri» batean parte hartu duten eragile guztiei.

Voxen galderari erantzunez aipatu du Bingen Zupiria Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuak Maddalen Arzallus bertsolari eta aurkezleak Ion Kepa Parot euskal presoaren inguruan egindako abestia. Hark azaldu du hedabide publikoen autonomia errespetatzen dutela, eta EITBko zuzendari nagusi Andoni Aldekoak hartutako erabakia «egokia» izan zela: «Bat egiten dugu erabakiarekin».]]>