<![CDATA[Irati Urdalleta Lete | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sat, 28 Nov 2020 18:07:39 +0100 hourly 1 <![CDATA[Irati Urdalleta Lete | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Petronor zigortzeko eskea berretsi diote auzitegiek Madrilgo gobernuari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1834/007/001/2020-11-28/petronor_zigortzeko_eskea_berretsi_diote_auzitegiek_madrilgo_gobernuari.htm Sat, 28 Nov 2020 00:00:00 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1834/007/001/2020-11-28/petronor_zigortzeko_eskea_berretsi_diote_auzitegiek_madrilgo_gobernuari.htm
Elkarteak gogorarazi du Kostaldeetako Agintaritzak ez zuela baimenik eman koke planta eraikitzeko, eta hori ezinbestekoa dela kostaldeko lur eremu publiko batean eraiki behar denean. «Baimen hori izan gabe, eta dagokion zigor espedientearekin, eraitsi egin behar da, edo jarduera bertan behera utzi».

Meatzaldea Bizirik taldeak nabarmendu du 2009tik ari direla salatzen baimen falta —planta 2013an ireki zuten—. «Gaia ez du aintzat hartu Eusko Jaurlaritzak —planta eraikitzea baimendu zuen ezinbesteko baldintza hori bete gabe, ezta Trantsizio Ekologikorako Ministerioak berak ere, hamabi urtean ez baititu aintzat hartu gure informazio eskaerak, salaketak eta bilera eskaerak». Orain, ordea, erabaki bat hartu behar du ezinbestean.

Hogei eguneko epea du bi aukeraren artean erabakitzeko: zigor espedientea ireki dezake, edo, ez irekitzea erabakitzen badu, horretarako dituen arrazoiak azaldu beharko ditu, Meatzaldea Bizirik taldeak jakinarazi duenez. Aldi berean, ohartarazi dute ministerioak erantzukizun penalak edo administratiboak izan ditzakeela, aginduari jaramonik egiten ez badio.

Herritarrek orain arte bizi behar izan duten egoera gaitzetsi du taldeak. Haien hitzetan, «justifikatu ezinezkoa» da kostaldeko lur eremu publikoa babestu behar luketenek bizilagunak «behartzea» hamabi urteko auziak jasatera. «Horiek igarota ere, ez dituzte epaileen aginduak betetzen», erantsi dute.

Meatzaldea Bizirik taldeak argi du zer pauso eman behar diren: «Kostaldean egindako legez kanpoko obrak baimendu edo eraitsi egin behar dira, txosna bat edo koke planta bat izanda ere». Taldeak berretsi du koke planta baimenik gabe eraikita dagoela, eta eskatu du hori aldatzeko.

Jaurlaritzak 2008an eman zion baimena eraikitzeko, esanaz ez zuela «modu esanguratsuan» kutsatuko. 2009an, udalak ere eman zizkion eman beharreko baimenak, baina kostan egonda, Ingurumen Ministerioaren baimena ezinbestekoa zuen aurrera egiteko, eta haren baimenik gabe eraiki zuen Petronorrek Muskizen koke planta.]]>
<![CDATA[Araban erraustegi bat egin nahi dute, Gasteiz Zero Zabor taldearen arabera]]> https://www.berria.eus/albisteak/190376/araban_erraustegi_bat_egin_nahi_dute_gasteiz_zero_zabor_taldearen_arabera.htm Fri, 27 Nov 2020 21:45:59 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/albisteak/190376/araban_erraustegi_bat_egin_nahi_dute_gasteiz_zero_zabor_taldearen_arabera.htm <![CDATA[Petronor zigortzeko eskaera berretsi diote auzitegiek Espainiako Gobernuari]]> https://www.berria.eus/albisteak/190371/petronor_zigortzeko_eskaera_berretsi_diote_auzitegiek_espainiako_gobernuari.htm Fri, 27 Nov 2020 17:44:38 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/albisteak/190371/petronor_zigortzeko_eskaera_berretsi_diote_auzitegiek_espainiako_gobernuari.htm <![CDATA[Eva Ferreira izango da EHUko errektore, boto haztatuen %66rekin]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/005/001/2020-11-27/eva_ferreira_izango_da_ehuko_errektore_boto_haztatuen_66rekin.htm Fri, 27 Nov 2020 00:00:00 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1877/005/001/2020-11-27/eva_ferreira_izango_da_ehuko_errektore_boto_haztatuen_66rekin.htm
Beste behin ere, hautagaitza bakarra izan da EHUko bozetan. Ez da lehenengo aldia: Nekane Balluerka bakarrik aurkeztu zen duela lau urte, eta hala egin zuen Iñaki Goirizelaiak ere 2012an. Legedia aldatuta, errektoregai bakarrak ezin du aurkako botorik jaso, alde edo zuri baino ezin da bozkatu; eta botoen herena lortzea nahikoa denez, Eva Ferreirak ez du arazorik izan.

Botoa ematera joan direnen artean, ordea, babes zabala jaso du: boto haztatuen %66,2 izan dira Ferreiraren zerrendarentzat. Horrela, Nekane Balluerkak duela lau urteko hauteskundeetan lortutako emaitzak errepikatzea lortu du: botoen haztatuen %66,3 izan ziren Balluerkarentzat.



Ikasleen artean lortu ditu emaitzarik onenak Ferreirak. Hain zuzen, botoa ematera joan diren ikasleen %71,4k egin dute haren alde, eta %25,4k bozkatu dute zuri. Talde horretan, nabarmen hobetu ditu duela lau urteko emaitzak: ikasleen %55,2k egin zuten Balluerkaren alde. Kontuan hartu behar da botoen pisuaren %22,08 dutela ikasleek.

Dena den, Balluerkak baino emaitza kaskarragoak jaso ditu Ferreirak beste talde guztietan. Azken emaitzan, irakasle eta ikertzaile doktore iraunkorren botoak du pisurik handiena -%56,25 dagokie-, eta baleko emaitza lortu du Ferreirak: %65,5ek aldeko bozka eman dute, duela lau urtetik bost puntu eta erdi jaitsita. Irakasle eta ikertzaile iraunkor ez-doktoreen artean, %57,1en babesa jaso du, hamar puntu jaitsita. Gaienerako irakasle eta ikertzaileen artean, berriz, 59,7k egin dute Ferreiraren aldeko hautua, eta talde horretan izan du jaitsierarik handiena: %72,4aren babesa izan zuen Balluerkak; Ferreirak, %59,7arena. Azkenik, AZP administrazio eta zerbitzuetako langileen %58,2k bozkatu dute Ferreiraren alde, orain dela lau urtetik bost puntu pasatxo jaitsita.

COVID-19aren eragina

Egunaren alderdi iluna parte hartzearena izan da: deituta zeudenen %7,7k eman dute botoa. Ohikoa denez, ikasleen parte hartzea izan da baxuena: %2,1 soilik hurbildu dira hauteslekuetara, 2016tik ia hiru puntu jaitsita; haiek dira talderik jendetsuena, 40.000 estudiantek baitute parte hartzeko eskubidea. Aldiz, doktore iraunkorren %66,4k erabaki dute botoa ematera joatea, baina hor ere jaitsiera egon da duela lau urteko bozekin alderatuta, zortzi puntu pasakoa. Beste taldeen parte hartzea ere ez da oso altua izan. Iraunkor ez- doktoreen artean, %50,8k bozkatu zuten -botoen %7,5 erabakitzen dute-, duela lau urtetik hamabost puntu jaitsita. Gainerako irakasle eta ikertzaileei dagokienez, %19,6k bozkatu zuten, azken hauteskundeetatik bederatzi puntu jaitsita. AZPek %12,08ko pisua dute, eta %39,2ek parte hartu dute, 2016an baino 21,1 puntu gutxiago.

Ferreirak hauteskundeen balorazio positiboa egin zuen atzo, baina onartu zuen ez dela kanpaina erraza izan, COVID-19a eta hautagaitza bakarra izatea tarteko, zailtasunak izan dituztelako unibertsitate komunitatera gerturatzeko. Bestetik, hainbat ikasle taldek salatu dute Ertzaintzaren presentzia «handia» izan zela atzo EHUren campusetan.

Barakaldon (Bizkaia) jaio zen Ferreira 1963an, eta Ekonomia Aplikatuko katedraduna da. Euskara da bere muga nagusietako bat: euskaraz hitz egiteko zailtasunak ditu. BERRIAri ziurtatu zionez, euskara ikastea du erronka, eta belarriprest gisa ari da parte hartzen Euskaraldian.]]>
<![CDATA[Eva Ferreira izango da EHUko errektorea]]> https://www.berria.eus/albisteak/190326/eva_ferreira_izango_da_ehuko_errektorea.htm Thu, 26 Nov 2020 21:59:31 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/albisteak/190326/eva_ferreira_izango_da_ehuko_errektorea.htm <![CDATA[Ertzaintzak indarkeria matxistaren 5.518 kasu atzeman zituen iaz]]> https://www.berria.eus/albisteak/190254/ertzaintzak_indarkeria_matxistaren_5518_kasu_atzeman_zituen_iaz.htm Wed, 25 Nov 2020 09:26:54 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/albisteak/190254/ertzaintzak_indarkeria_matxistaren_5518_kasu_atzeman_zituen_iaz.htm <![CDATA[Feminismoa eta euskara, elkar egiten eta eragiten]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/006/001/2020-11-25/feminismoa_eta_euskara_elkar_egiten_eta_eragiten.htm Wed, 25 Nov 2020 00:00:00 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1938/006/001/2020-11-25/feminismoa_eta_euskara_elkar_egiten_eta_eragiten.htm Euskalgintzaren eta feminismoaren arteko zubiak saioan. Emakundek eta Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak eta Genero Batzordeak antolatutako Euskara eta feminismoa zikloko laugarren eta azken mahai ingurua izan zen.

Lehenaldiaz, orainaz eta etorkizunaz aritu ziren; egin denaz, eta egiteko dagoenaz. «Azpimarragarriak dira azken hamar edo hamabi urtetan feminismoaren eta euskalgintzaren inguruan sortu diren sinergiak eta berrelikadurak», esanez hasi zen Esteban. Euskara eta feminismoa noiz gurutzatu ziren iradoki zuen Iraolak: «Euskal Herrian, 70eko hamarkadan mugimendu feminista loratzen hasi zenetik, euskaraz dihardute: hautu politikoa eta kontzientea izan zen», nahiz eta urteetan pentsamendu feminista gazteleraz edo frantsesez sortu izan den. Haren iritziz, euskararen eta euskal kulturaren transmisioan «lan handia» egin dute, batez ere emakumeek, eta transmisio hori eten egin behar izan denean, emakumeek are jazarpen handiagoa jasan dute. «Frankismoan, kasurako, emakumeekiko jazarpena handiagoa izan zen, gakotzat jotzen zituztelako hizkuntzaren eta kulturaren gordetze lanean eta transmisioan».

Bide bat eginda dago dagoeneko. «Esango nuke feminismoa utopiaren alde egiten ari dela arlo honetan, eta kontsentsu zabala dugula; feminismoan euskaraz egitea zilegi dela. Irtenbideak topatu behar dira, eta topatzen ari gara», azpimarratu zuen Estebanek. Iraolak uste du aurkitu dituztela horietako batzuk: «Mugimendu feministan hautu bat egin da: asmo, lan eta ahalegin handia dago nagusiki euskaraz pentsatu, aritu eta ekiteko; euskaraduna ez denari bitarteko autogestionatuak eskaintzeko...». Eta emaitzak iristen ari dira: «Militante feminista askorentzat, mugimendu feminista da haien euskalduntzeko eta euskaltzaletzeko eremu nagusi ia bakarra askotan».

Bada desadostasunik ere,ordea. Iraolak esan zuen «gai gatazkatsua» dela, kolektibo bakoitzaren barruan eta mugimenduan, oro har. Estebanek ere identifikatuta zituen hiru desadostasun, behintzat. Batetik, arrakastaren neurgailurik ez dagoela: «Ez daukagu adostuta —ez dakit adostu behar dugun— nola neurtu behar dugun zer den arrakasta, euskararen erabilerari dagokionez». Bestetik, teoriari eta kontzeptuei dagokienez ere ez zaio iruditzen «adostasun guztia» dagoenik. Azkenik, uste du ez dagoela hitzartuta zer den euskaldun izatea feminismoaren baitan: «Euskal Herriko feminismoan, euskaldun izateko modu desberdinak daude, erdaldun izateko beste».

Etorkizunari begira ere jarri ziren. Badago zereginik. Iraolak aipatu zuen aldarri feminista bihurtu dela euskalduntzeko baliabide publikoak eta doakoak jartzea. Izan ere, bidea ezin dute bakarrik egin: « Greba feministako Bilboko protestei lotuta jaso zen oso espainola zela, baina manifestaziora hurbiltzen den jende saldo hori egunerokoan euskaraduna ez bada, guk, mugimendu gisa, zer ahalegin egin behar dugu? Gure ardura eta gaitasuna ez da egun bakar batean feminista guztiak euskalduntzea».

Orokorretik partikularrera

Baztango (Nafarroa) kasuaz aritu zen Iriarte, bi zapalkuntzak gurutzatzeko eraz: «Feminismoan ari banaiz, ezin dut euskalgintza edo euskararen zapalketa alde batera utzi, eta euskalgintzan ari banaiz ere, ezin dut feminismoa alde batera utzi. Bi dominazioak lotuta daude. Lotuta egon beharko luke borrokak, eta ahalduntzea ere lotua etorriko da». Eztabaidak sortu zaizkie —euskaraz ari direnen artean beti— gazteleraz mintzatzen direnekin aliantzak egitean: «Eraikitzaileak dira, baina baita errepikakorrak ere. Sentsazioa da ez dugula aitzinera egiten». Harago joateko beharra dagoela uste du: gazteleraz mintzo direnak limurtu beharrean, interpelatzearen alde egin zuen.]]>
<![CDATA[Sahararen aldeko elkarretaratzeak egin dituzte 30 bat herritan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1958/019/001/2020-11-22/sahararen_aldeko_elkarretaratzeak_egin_dituzte_30_bat_herritan.htm Sun, 22 Nov 2020 00:00:00 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1958/019/001/2020-11-22/sahararen_aldeko_elkarretaratzeak_egin_dituzte_30_bat_herritan.htm
Azaldu zuten badituztela arrazoiak kalera irteteko. Batetik, Marokoren komunikazio estrategia salatu zuten, «blokeo informatiboan eta gatazka armatuaren ukazioan oinarritutakoa». Bestetik, herritarren aurkako errepresioa areagotu egin dela nabarmendu zuten: «Kezkatzen gaitu Saharako lurralde okupatuetan saharar herriaren aurka eta, batez ere, ekintzaileen aurka areagotutako errepresioak».

Kritiko azaldu ziren nazioarteko jarrerarekin. Nazio Batuen Erakundea aipatu zuten: «Nazio Batuen Erakundea eta Mendebaldeko Saharan erreferenduma egiteko duen misioa salatzen ditugu, 45 urtean saharar herriaren sufrimenduaren aurrean erakutsitako utzikeriagatik». Espainiako Gobernuari, berriz, bi eskaera egin zizkioten: «Eskatzen diogu 1975ean egiteke utzi zuen deskolonizazio prozesuari berriro ekiteko, baita duela 29 urte egin behar zuen erreferenduma bultzatzeko ere». Alderdi politikoei ere zuzendu zaizkie: «Euskal erakundeetako alderdi politiko guztiei eskatzen diegu susta dezatela saharar herriaren autodeterminazio askearen eskubidea bermatuko duen gatazkaren konponbide justu, baketsu eta iraunkorra».]]>
<![CDATA[Sahararen aldeko elkarretaratzeak egin dituzte 30 bat herritan]]> https://www.berria.eus/albisteak/190083/sahararen_aldeko_elkarretaratzeak_egin_dituzte_30_bat_herritan.htm Sat, 21 Nov 2020 16:43:13 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/albisteak/190083/sahararen_aldeko_elkarretaratzeak_egin_dituzte_30_bat_herritan.htm <![CDATA[Sarek mobilizazioak antolatu ditu, salbuespenezko espetxe politika amaitzeko eskatzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/190086/sarek_mobilizazioak_antolatu_ditu_salbuespenezko_espetxe_politika_amaitzeko_eskatzeko.htm Sat, 21 Nov 2020 08:10:55 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/albisteak/190086/sarek_mobilizazioak_antolatu_ditu_salbuespenezko_espetxe_politika_amaitzeko_eskatzeko.htm <![CDATA[Pauso bat, baina ez behar adinakoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/005/001/2020-11-21/pauso_bat_baina_ez_behar_adinakoa.htm Sat, 21 Nov 2020 00:00:00 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1873/005/001/2020-11-21/pauso_bat_baina_ez_behar_adinakoa.htm
LAB

«Euskal Herriko hezkuntza sistemarentzat eta hezkuntzako langileentzat zentralista, espainiarra, pribatizatzailea eta merkantilista da». Horrela definitu du LAB sindikatuko Irati Tobarrek LOMLOE. Hezkuntzako langileen eskubideak «zapaltzen» jarraitzen duela uste du: «Madrilek erabakitzen ditu langileoi dagozkigun elementu gehienak». Gaitzetsi du ez egotea bermatuta Euskal Herrian murgiltze eredua ezartzea: «Esaten da hizkuntza koofizialak dauden autonomietan gaztelera ez dela izango hizkuntza nagusia, baina guretzat gezur handi bat da, Nafarroaren erdialdean eta hegoaldean gaztelania baita hizkuntza nagusia». Halere, aurrerapauso batzuk ikusten ditu, esaterako, sexuaren arabera ikasleak banatzen dituzten eskolei diru laguntza publikorik ez ematea eta 0-3 urteko etapa «aitortzea».

Steilas

LOMCE legea indargabetu izana «aurrerapausotzat» dauka Steilas sindikatuko Aitor Idigorasek, baina zehaztu du ez dagoela «benetako aurrerapausorik»: «Inondik inora ere ez da gure hezkuntza sistemak behar duen hezkuntza legea». Iruditzen zaio «egiturazko arazoak», konpondu beharrean, betikotu egiten dituela: «Betikotu egiten ditu pribatizazioa eta horrek dakartzan arazo guztiak». Izan ere, Idigorasen iritziz, hezkuntza pribatua defendatzen du: «Bere espirituan eskola publikoa indartzea badakar ere, artikuluetan jasotzen da pribatuak —tokiko administrazioek nahi badute— zabaltzen jarraitzeko aukera daukala». Publikoa defendatu du Idigorasek: «Kooperatibak edo eredu pribatua sustatu beharrean, eskolei publiko egiteko aukerak eman behar lizkieke edozein hezkuntza legek».

ELA

Begi onez ikusi du ELA sindikatuko Miren Zubizarretak bertan behera uztea LOMCEren puntu «okerrenetako» batzuk, esaterako, errebalidak eta hizkuntza koofizialetako murgiltze ereduen debekua , baina legea «motz» geratzen dela deritzo. Eskumenei dagokienez, Zubizarretak gogorarazi du Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak hezkuntzako eskumenak dituztela, baina urrun dituztela maiz praktikan: «Alderdi batzuk, bereziki EAJ, curriculumaren edukiaren %50 autonomia erkidegoek zehaztu ahal izango dutela esaten ari dira, eta hori %45 baino hobea izango da; nazio ikuspegi batetik, ordea, eskumenen inbasio bat da oraindik ere».

Ikastolen Elkartea

Ikastolen Elkarteko zuzendari nagusi Jose Luis Sukiak nabarmendu du ez dela zaila LOMCE baino hobea izatea, eta LOEren «bertsio berritua» dela LOMLOE. Pedagogikoki aurrerapauso batzuk ikusten ditu Haur Hezkuntzan, Lehen Hezkuntzan eta Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzan: «Bidea irekitzen du, arloetan lan egin beharrean, konpetentziak bideratzeko». Aldiz, uste du aukera galdu dela Batxilergoari beste jite bat emateko. Eskumen faltari ere egin dio erreferentzia, curriculum propioa garatzeko zailtasunak daudela esanez. Politikoki «atzerakoitzat» jo du: «Irakaskuntzaren inguruko ikuspegi jakobino bat du: denak izan behar du publikoa edo administrazioak egindakoa; guk, berriz, sinesten dugu gizarteak gauzak egiteko duen ahalmenean —adibidez, ikastolak—».

EHIGE

«Gure helburua da hezkuntza publikoa ardatz izango duen hezkuntza sistema propioa eraikitzea hemen. Bata zein bestea ez dira izan eztabaidaren muin Madrilen». Hori da EHIGE Euskal Herriko Ikasleen Gurasoen Konfederazioko koordinatzaile Lurdes Imazek LOMLOEri buruz galdetuta esandakoa. Azaldu duenez, iaz aurkeztu zuten zein izan behar diren hezkuntza sistema propio horren oinarriak agiri batean, eta, hori aintzat hartuta, «sakonean» aztertuko dituzte LOMLOE eta EAEn erdietsi nahi dituzten hezkuntza akordioa eta legea.

Heize

Heize euskal eskola publikoaren zuzendaritza elkarteen federazioko presidente Iñigo Salaberriak uste du beharrezkoa dela jakitea legeak zenbat baldintzatuko duen hezkuntza arloko eskumenen garapena. Gero, hiru elementu aintzat hartu behar direla azpimarratu du. Batetik, curriculumaren «zurruntasuna» dago, Heizerentzat «marra gorria» dena: «Curriculum zurruntasunaren bidetik joko balu, ez genuke gure burua hor ikusiko». Bestalde, segregazioa aipatu du, baita hori baztertzeko eskatu ere. Azkenik, uste du LOMLOEk baliagarria izan behar duela eskolatze sistema aldatzeko.

Eusko Jaurlaritza

Legea ontzat jo du Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburu Jokin Bildarratzek. Batetik, aniztasuna eta hizkuntzak onartzen dituela deritzo. Bestetik, uste du «oso elementu baikorra» dela curriculumaren erdia erkidegoen esku uztea. Erantsi du itunpeko ikastetxeek ez daukatela kezkatu beharrik: «Gure ustez, ez dute arazorik izango». Legea boto bategatik soilik onartu izanak irakaspen bat uzten duela ere nabarmendu du: «Erakusten digu beste pauso batzuk eman behar ditugula adostasunaren alde».

Sortzen

LOMLOE ez dela nahikoa adierazi du Sortzenek ere: «Madrilen egin den lege bat da, eta ez da gurea». LOMCE bertan behera uztea berri ona izan arren, LOMLOEk ez dituela beharrak asetzen uste dute. Pedagogikoki aurrerapauso bat dela iruditzen zaie, baina oraindik curriculumaren erdia Madrildik zehaztuko dutela salatu dute. Harago joan nahi dute: «Helburua euskal eskola publiko berria eraikitzea da».]]>
<![CDATA[LOMLOEri lehen oniritzia eman dio Espainiako Kongresuak]]> https://www.berria.eus/albisteak/189983/lomloeri_lehen_oniritzia_eman_dio_espainiako_kongresuak.htm Fri, 20 Nov 2020 09:18:04 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/albisteak/189983/lomloeri_lehen_oniritzia_eman_dio_espainiako_kongresuak.htm <![CDATA[LOMLOE legeari lehen oniritzia eman dio Espainiako Kongresuak ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1924/002/001/2020-11-20/lomloe_legeari_lehen_oniritzia_eman_dio_espainiako_kongresuak.htm Fri, 20 Nov 2020 00:00:00 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1924/002/001/2020-11-20/lomloe_legeari_lehen_oniritzia_eman_dio_espainiako_kongresuak.htm Eusko Legebiltzarrak baztertu egin du euskaraz jakiteko eskubidea bermatzeko lege proposamena Atzo bertan egin zuten azken aldaketa: zergek zer egiteko daukaten ikasi beharko dute Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako Balio Zibiko eta Etikoak izeneko ikasgaian. Gainera, ikasgai berean garrantzia emango zaio gogoeta etikoari, eta, besteak beste, Espainiako Konstituzioa eta giza eskubideak eta haurren eskubideak ere landuko dituzte. Zenbat buru, hainbat aburu «LOMCE jaio zenetik, bere heriotza desiratu dugu; hori egiteko konpromisoa hartu genuen, eta hori daukagu jasota gure hauteskunde programan». Hala ziurtatu du Josune Gorospe EAJko diputatuak, alde bozkatu aurretik. Hezkuntza arloko eskumenak azpimarratu ditu: «Gure legea ez da ez LOMLOE, ez Espainiako beste edozein hezkuntza lege: EAJren legea laster Eusko Legebiltzarrean onartuko den euskal legea da». Halere, LOMLOEren hobekuntza batzuk nabarmendu ditu. Itunpeko hezkuntzaz ere aritu da Gorospe. «Euskal hezkuntza sistema oinarri sendo batean dago oinarrituta: ikastetxe publikoak eta itunpekoak. Gure familiek berdin eskatzen dituzte». Hori dela eta, biak argi» defendatzen dituztela berretsi du. «EH Bilduk uste du lantzen ari garen legea gure helburuetatik oso urrun dagoela, ez dela aldaketarako behar dugun tresna», azpimarratu du Bel Pozueta diputatuak. Hotaz, koalizioak abstentziora jo du. Adierazi du legearen tramitazioan «irmoki» defendatu dutela hezkuntzako eskumen esklusiboak Nafarroako eta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako erakundeei dagozkiela. Ez dute nahi Madrilek «nabarmen» zehaztea xedeak, konpetentziak, metodo pedagogikoak eta ebaluazio irizpideak. Onartu du aurrerapausoak eman direla arlo pedagogikoan eta eskumenetan, baina «motz» geratu dela berretsi du. Eta luzera begirako helburu bat jarri du: «Ikastetxe pribatu itunpekoak, negoziazio bidez edo borondatez, jabetza eta kudeaketa publikoko sarean sartzea». Bestelako jarrera bat erakutsi dute eskuineko alderdiek. UPNko Sergio Sayasek askatasunaren aurkako «eraso» gisa definitu du legea: «Sektarismoaren eta askatasunaren aurkako erasoaren nahasketa da». Antzeko ildotik jo dute PPk, Voxek eta Ciudadanosek. Hiru alderdiek aurreko astean iragarri zuten legea aurrera ateraz gero Espainiako Auzitegi Konstituzionalera eramango dutela. UPNk ere jakinarazi du errekurtsoa jarriko duela, PPrekin batera. Eztabaidaren amaieran, «askatasuna, askatasuuna» oihuka aritu ziren atzo, besteak beste, PPko eta Voxeko diputatuak, eta, PSOEko Luz Martinezek esan zien askatasuna «baliabideak dituztenentzat soilik» eskatzen dutela. ]]> <![CDATA[«Murgiltzea politizatu nahi izan dute; tresna pedagogiko bat da»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2004/003/001/2020-11-20/murgiltzea_politizatu_nahi_izan_dute_tresna_pedagogiko_bat_da.htm Fri, 20 Nov 2020 00:00:00 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/paperekoa/2004/003/001/2020-11-20/murgiltzea_politizatu_nahi_izan_dute_tresna_pedagogiko_bat_da.htm
Katalunian, murgiltze ereduarekin 1983-1984ko ikasturtean hasi zineten, hemeretzi eskolatan, eta 1992-1993koan orokortu zenuten. Zer emaitza lortu duzue?

80ko hamarkadan, Katalunian gazteleraz hitz egiten zutenen immigrazio handia zegoen. Duela 30 urtetik, Kataluniako eskoletatik ateratzen diren ikasleek konpetentzia linguistikoa dute katalanez eta gazteleraz. Murgiltze ereduagatik izan ez balitz, ez litzateke hala izango. Arrakasta erabatekoa da. Oraingo legea negoziatzen hasi ginenean, guk lau marra gorri jarri genituen: murgiltzea; ikastetxe batek ere ez egitea sexuen bereizketa; marra gorri nagusia, eta asko kostatu zitzaiguna, konpetentziak areagotzea. Azken marra gorria erlijioa zen. Uste dugu erlijioak ez duela ikasgai izan behar eskolan, eta gutxiago notarako aintzat hartu.

Murgiltze ereduari dagokionez, zein da egungo egoera?

Arazoa PPren legearekin [LOMCE] hasi zen. Inposatu egin ziguten gazteleraz izatea hezkuntza, eta [Espainiako] Auzitegi Konstituzionalaren errekurtsoak hasi ziren. Familia batzuk gaztelerazko hezkuntza exijitzen hasi ziren. Orduan, oso argi genuen Kataluniako Autonomia Estatutuak eta Kataluniako Hezkuntza Legeak argi esaten zuela irakaskuntzarako hizkuntza katalana zela, eta guk ez genuen inola ere gure hezkuntza sistema aldatu. Praktikan, umeek segitu dute katalanez ikasten, gaztelania irakasgai izanda, baina hemendik aurrera, kendu egingo dugu PPk ezarri nahi zuen presioa.

Familia batek haurrak katalanez ikastea eskatuta, orduen %25a gazteleraz egiten zuen, ezta?

Hori zen eskatzen zutena, baina egiaz oso familia gutxik galdegin zuten. Eztabaida oso handia da Kataluniatik kanpo, baina bertan bizi den jendearen errealitatea bestelakoa da. Irakaskuntza gaztelaniaz izateko eskaera oso-oso minoritarioa izan zen: hogei familiaz hitz egiten ari gara. Jendeak baloratzen du Kataluniako eskolatik ateratzean katalana, gaztelera eta atzerriko hizkuntza menperatzea. Murgiltze eredua metodologia bat da, Europako hainbat lekutan egiten dena. Politizatu egin nahi izan dute, baina tresna pedagogiko bat baino ez da. Kataluniako ikastetxe publiko eta itunpekoetan ikasi duten guztiek bikain idazten eta hitz egiten dute katalanez.

Auzitegiek jarri al dizuete oztoporik?

Noski. Tresna pedagogiko hau politizatu dutenek Auzitegi Konstituzionalera eraman dute, eta sententzia batzuk izan ditugu. Praktikan, jarraitu dugu irakaskuntza katalanez egiten. LOMLOEk konponduko duena da epaileak ez sartzea hezkuntzaren eremuan. Garaipen handia da.

Adostu duzue gaztelera ez izatea irakaskuntzarako hizkuntza. Horrek babesa emango dizue, ezta?

Bai. Gure zuzenketarekin lortu dugu LOMLOEn ez zehaztea gaztelera dela irakaskuntzarako hizkuntza. Orain arte, Katalunian esaten genuen «katalana da irakaskuntzarako hizkuntza», eta, orain, Madrilgo gobernuak ere esaten du. Hori garaipen handia da.

Unidas Podemosekin eta PSOErekin lortu duzue akordioa. Nolakoa izan da bidea?

Negoziazio guztietan bezala: hitz egiten eta hitz egiten. Egia da gobernuan zeudenek -Unidas Podemosek eta PSOEk- hainbat talderen babesa behar zutela; bestela, ezin zuten Wert legea indargabetu. Hortaz, aldeko puntua zen gure baiezko botoa behar zutela jakitea, eta negoziazioa errazteko modu bat izan zen. Guk sinesten genuen eginbehar bat zela Wert legea indargabetzea, baina ez edozein preziotan. Nik esan nien: «LOMCEen aurka gaude, baina guk ez dugu indargabetuko ez baditugu lortzen abantaila handiak Kataluniako hezkuntza sistemarentzat».

PPk, Ciudadanosek eta Voxek esan dute auzitegietara joko dutela. Zer uste duzu erakusten duela jarrera horrek?

Argi dago jende zentralistaz inguratuta gaudela, eta saiatzen dira guztia arrazoitzen Espainiaren batasunaren bidez. Hezkuntza Batzordean ez zuten gaztelerari buruz hitz egiten, espainierari buruz baizik. Horrekin dena esanda dago. Preso politiko baten ahizpa bezala, aspaldi ikasi dut jende horri ez diodala entzungo. Lanean ari gara, ez Wert legea indargabetzeko bakarrik, baita errepublika independente batean Kataluniako lege propio bat edukitzeko ere. Espainiako Gobernuaren estatu mailako lege bat guretzat inoiz ez da izango lege ideal bat.]]>
<![CDATA[Jatorria pisu gehigarria denean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1858/013/001/2020-11-18/jatorria_pisu_gehigarria_denean.htm Wed, 18 Nov 2020 00:00:00 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1858/013/001/2020-11-18/jatorria_pisu_gehigarria_denean.htm Euskara eta feminismoa zikloko hirugarren saioan. Eider Olazarrek gidatuta, Hizkuntza, generoa eta beste menderakuntza batzuk saioan aletu zituzten egunerokoan sortutako ezinak.

Karimek, Dualek eta Bueriberik ez dute euskara etxetik jaso; gerora ikasi dute. «Migrazio prozesu baten ondorioz egin naiz euskaldun. 8 urterekin B ereduko eskola batean sartu ninduten, eta derrigor ikasi behar izan nuen euskara», azaldu zuen Bueriberik. Karimek, berriz, Azerbaijandik iritsi berritan hartu zuen ikasteko erabakia: «Ez nekien hemen bi hizkuntza zeudela. Erdara ikasten hasi nintzen, eta hilabete batzuk pasatutakoan, euskara».

Aukeraketa horrek ateak ireki dizkielakoan daude. «Euskara jakin ondoren, zure bizitza aldatzen da. Ate batzuk irekitzen dira, lehen ez zeudenak hain irekita: beste arlo batzuetara —politikoak, sozialak nahiz kulturalak— sar zaitezke», nabarmendu zuen Karimek. Dualek «pribilegiotzat» du euskaldun izatea: «Ni pribilegiatu bat naiz ijitoen artean: euskara ulertzen dut eta hitz egiten dut. Lana bilatzean edo leku batera joatean, gehiago onartzen naute».

Harreman gehiago egiteko modua ere badela uste du Bueriberik: «Euskarak eman dit nire sareak zabaltzeko aukera, jende desberdina ezagutzekoa eta hainbat lekutan egotekoa. Hizkuntza muga bat izaten da normalean, baina, hori gainditzen duzunean, beste ate batzuk irekitzen zaizkizu». Euskara ez dakitenen egoera bestelakoa dela uste du Dualek: «Emakumea eta ijitoa izatea jartzen badugu gure motxilan, harri asko dauzkagu. Ijito izanik, batzuetan ez dute zuregan konfiantzarik. Euskaraz ez baduzu hitz egiten edo ulertzen, beste harri bat sartzen duzu motxila horretan, eta hori arazo bat da».

Ez dute bide erraza izan euskara ikasteko. Karimek azaldu duenez, inguruak lagundu zion prozesuan, baina, gainerakoan, migratzaileek hainbat oztopo dituzte: lanaldi luzeek ez diete denbora asko uzten, eta diru faltan ere izaten dira. «Kanpotarra zara, eta ekonomiagatik beti lanean aritu behar duzu: lanik gabe ezin dugu existitu». Gastu ekonomikoa ere hor dagoela aipatu du: «Dena dirua kostatzen da, eta ez da diru gutxi».

Estereotipoez ere aritu ziren solasaldian. «Nigan jarritako espektatibak baxuak izan dira: jendea harritzen zen Batxilergoa egiten ari nintzela esandakoan», azaldu zuen Bueriberik. «Guk nahi badugu, euskara ikas dezakegu», erantsi zuen. Ildo beretik jo zuen Karimek. «Nik, euskaldunen artean bizi izanda, ezin dut euskara ikasi?» .

Argazkirako bakarrik

«Euskarak ateak irekitzen ditu begiratzeko, baina, tamalez, erabakitzeko oraindik ez». Karim «arrazismo instituzionalaz» mintzatu zen. «Gure iritziak mahai gainean jartzeko, erakundeek ere ikuspuntu irekiagoa eduki behar dute, eta aldatu, gizartea aldatzen ari den bezala». Batzuetan, argazkietarako bakarrik nahi izaten dituztela sentitu dute: «Pertsona bat argazkian jartzen badut, ados, erabakiak hartzeko eta iritziak kontuan izateko ere jarri behar da».

Horrenbestez, aniztasunean aurrera egiteko beharra azpimarratu zuten. Feminismoa izan zuen hizpide Dualek: «Nire feminismoa ez da soldata berdina edukitzea; nire lehengusinak edo arrebak ikasketak eta lanpostua izatea da». Euskal gizartea «kolore askotakoa» da, Karimentzat: «Ezin dugu euskara lehenengo planoan jarri beste identitateak ahaztuz, ezkutatuz edo itzalean utziz: guztiak batera errespetatu behar dira».

Era berean, auzitan jarri zituzten euskalgintzak egindako hainbat aldarrikapen, uste baitute euskaraz ez jakitea muga dela zenbaitetan. Lan arloari begira jarri zen Bueriberi: «Euskaraz ez badakizu, ezin zara alor askotan jardun». Baita militantziari begira ere, eta ekainaren 28ko manifestazioaren harira gertatutakoa kontatu zuen: «Kartela euskaraz bakarrik jartzeak esan nahi du publiko konkretu bati zuzenduta dagoela; Gasteizen ezagutzen dut jende ez-heteronormatibo arrazializatu pila bat, interesa duena gai horietan, eta ezin izan duena espazio horietan egon, deialdia ez dagoelako haiei zuzenduta». Martxoaren 8ko deiarekin ere antzekoa gertatu zela iruditzen zaio.

Karimek ere uste du euskara «babestu eta zabaldu» behar dela, baina gaztelerak ere lekua izan behar duela iruditzen zaio, mugimendu feministan emakume gehiagok parte har dezaten: «Nik euskaraz hitz egiten dut, baina nire taldekoek ez. Antolatzen ditugun jarduerak haiengana ere iristea nahi dut, baita parte hartzea ere».]]>
<![CDATA[Ernesto Gasco: «Sexu abusuak jasan nituen nire eskola erlijiosoan»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/010/001/2020-11-17/ernesto_gasco_sexu_abusuak_jasan_nituen_nire_eskola_erlijiosoan.htm Tue, 17 Nov 2020 00:00:00 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1873/010/001/2020-11-17/ernesto_gasco_sexu_abusuak_jasan_nituen_nire_eskola_erlijiosoan.htm
Donostiako Mundaiz ikastetxean ikasi zuen Gascok. Eskolako zuzendaritzako kide Javier Marquinezek ziurtatu du ez zutela horren berri, eta prest daudela ikertzeko: «Horrelako zerbait gertatzen den bakoitzean, derrigortuta gaude Fiskaltzari eta Ertzaintzari jakinaraztera. Kasu honetan, ezer gutxi egin ahal izan dugu, ez baikenuen horren berri».

PSE-EEko kide ezaguna da Ernesto Gasco; besteak beste, alkateorde izan zen aurreko udal agintaldian Donostiako Udalean, eta Jaurlaritzako Garraio sailburuordea ere izandakoa da. Egun, Haur Pobreziaren Kontrako Borrokarako goi mandataria da Espainiako Gobernuan. Efe berri agentziak egindako elkarrizketa batean egin ditu adierazpenok.

Zigorrik gabe

Gascok badaki bere erasotzailea ez dutela zigortuko: «57 urte dauzkat; 50 urte pasatu dira. Jada ez da delitua, eta ez da izango lege berriarekin ere —preskribatuta egongo litzateke—. Nire bizitzatik aparte utzi nuen, aurrera egin ahal izateko, gertatu izan ez balitz bezala». Halere, kontatzea erabaki du, bere egoeran egon daitezkeenei laguntzeko: «Kargu garrantzitsu bat daukat, eta, armairutik atera nintzenean bezala, uste dut jendaurrean adierazteak orain gaizki pasatzen ari direnei lagun diezaiekeela».

Uste du Espainiako Kongresuan tramitatzen ari diren legeak —haurrak eta nerabeak indarkeriatik babesteko lege integral bat da— bide bat irekiko diela sexu abusuak jasan dituztenei: «Oso lege garrantzitsua da, indarkeria edo sexu abusuak jasan dituzten umeek salatzeko leku bat izatea ahalbidetuko dielako». Besteak beste, delituok preskribatzeko epea biktimek 30 urte betetzen dituztenetik hasiko da kontatzen, eta ez 18 dituztenetik.]]>
<![CDATA[Ernesto Gasco: «Nik ere sexu abusuak jasan nituen nire eskola erlijiosoan»]]> https://www.berria.eus/albisteak/189819/ernesto_gasco_laquonik_ere_sexu_abusuak_jasan_nituen_nire_eskola_erlijiosoanraquo.htm Mon, 16 Nov 2020 17:53:48 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/albisteak/189819/ernesto_gasco_laquonik_ere_sexu_abusuak_jasan_nituen_nire_eskola_erlijiosoanraquo.htm <![CDATA[Eskura daukate aldaketa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/006/001/2020-11-14/eskura_daukate_aldaketa.htm Sat, 14 Nov 2020 00:00:00 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1877/006/001/2020-11-14/eskura_daukate_aldaketa.htm
2013an jarri zuten indarrean LOMCE legea, PPren gehiengo osoa baliatuta; egun, ordea, geldiarazita daude neurri gogorrenetako batzuk, adibidez, errebalidak. Legeak polemika ugari eragin izan ditu, hainbat neurri direla eta: besteak beste, Madrilek eduki gehienak zehaztea, etapaz igarotzeko errebalidak egitea, Erlijio ikasgaia notarako izatea... Oposizioak azpimarratu zuen PPk gehiengoa galdu bezain laster araua atzera botako zutela. «Legea hilda jaio da», ziurtatu zion 2014an BERRIAri gaur egun Espainiako Gobernuko Hezkuntza ministro den Isabel Zelaak. Sei urte geroago, pauso bat gertuago daude.

Bi aldaketa entzutetsu ekarriko ditu legeak: ikasturtea errepikatzea «salbuespenezkoa» izango da EH Bilduk, PSOEk eta Unidas Podemosek adostu zuten, eta gaztelania ez izatea irakats-hizkuntza —ERCk, Unidas Podemosek eta PSOEk hitzartu zuten—. Halere, beste hainbat aldaketa ere eragingo ditu LOMLOEk. Besteak beste, ez dute diru publikorik jasoko ikasleak sexuaren arabera bereizten dituzten ikastetxeek; ezingo diete lursail publikorik utzi itunpeko eskolei; Erlijioaren ordez ez dute derrigorrez beste ikasgai bat izango, eta ez dute notarako aintzat hartuko; 0-3 urteko etaparako leku publiko gehiago jarriko dituzte; eta hezkuntza bereziko ikastetxeetatik ohiko ikastetxeetara pasatuko dituzte ikasleak hamar urteko epean.

Askotariko iritziak

Hezkuntza legea aldatzear daude, baina alderdiak ez ziren ados azaldu atzo, batzordeko eztabaidan. «Ikusi dugu duela hilabete batzuk aurkeztu zitzaigun LOMLOE legearen proiektua ez dela behar dugun tresna», nabarmendu zuen EH Bilduko parlamentari Bel Pozuetak. Ez du begi onez ikusten Espainiako Gobernuak «modu esanguratsuan» zehaztea hezkuntza sistemen helburuak, konpetentziak, metodo pedagogikoak eta ebaluatzeko irizpideak: «Ez dugu izan nahi baimentzen zaigunaren kudeatzaile hutsak». Antzeko bidetik jo zuen EAJko Josune Gorospek ere: «Ganbera honetan eztabaidatzen diren hezkuntza legeen proiektuen ezaugarria da ez dituztela kontuan hartzen autonomia erkidegoek hezkuntzan dituzten konpetentziak».

LOMLOEren aurka egin zuten eskuineko hainbat alderdik ere: «Helburua da hezkuntzaren bidez nazionalistak sortzea», azpimarratu zuen UPNko diputatu Sergio Sayasek. «Lege hau guztiz ideologizatuta dago», esan zuen Ciudadanoseko Marta Martinek. Antzera mintzatu ziren popularrak ere; are, PPk, Ciudadanosek eta VOXek aurreratu dute legea Kongresuan aurrera ateratzen bada Espainiako Auzitegi Konstituzionalera eramango dutela.

«Estatu eleaniztun batean, denbora guztian hizkuntzaz hitz egiten dugu, eta estatu akonfesional batean, erlijioaz », nabarmendu zuen Mas Paiseko kide Ines Sabanesek. Eta horrela izan zen atzo ere. «Euskadi, Nafarroa, Katalunia eta Galizia kultur ezaugarri propioak dituzten erkidegoak dira. Estatua plurinazionala da, leku horietan hizkuntza propioak dituena, eta, gure ustez, hezkuntza sistemak kontuan hartu eta errespetatu behar ditu», azaldu zuen Gorospek.

Pozuetak hizkuntza murgiltzea defendatu zuen: «Murgiltze orokorrean oinarritutako hezkuntza eredu baten alde gaude, zeinak lurralde bakoitzeko hizkuntza ofizialetan —euskara, galiziera eta katalana— oinarrituta heziko dituen ikasleak; ez dira koofizialak, txostenean behin eta berriz errepikatzen den bezala». Unidas Podemoseko Javier Sanchezek erlijioa izan zuen hizpide, eta nabarmendu zuen harago joan nahiko lukeela: «Gustatuko litzaiguke LOMLOEk hainbat gaitan gehiago aurreratu izana: ratioak jaitsi izana, edo Erlijioa ikasgeletatik atera izana».]]>
<![CDATA[Bizkaiko Sos Arrazakeriak salatu du Bilboko Udaltzaingoak senegaldar batzuk miatu dituela]]> https://www.berria.eus/albisteak/189612/bizkaiko_sos_arrazakeriak_salatu_du_bilboko_udaltzaingoak_senegaldar_batzuk_miatu_dituela.htm Wed, 11 Nov 2020 15:58:03 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/albisteak/189612/bizkaiko_sos_arrazakeriak_salatu_du_bilboko_udaltzaingoak_senegaldar_batzuk_miatu_dituela.htm <![CDATA[COVID-19ak hezkuntzan izan duen eragina aztertuko du Eusko Jaurlaritzak]]> https://www.berria.eus/albisteak/189504/covid_19ak_hezkuntzan_izan_duen_eragina_aztertuko_du_eusko_jaurlaritzak.htm Mon, 09 Nov 2020 09:14:39 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/albisteak/189504/covid_19ak_hezkuntzan_izan_duen_eragina_aztertuko_du_eusko_jaurlaritzak.htm