<![CDATA[Irati Urdalleta Lete | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 29 Nov 2022 22:55:44 +0100 hourly 1 <![CDATA[Irati Urdalleta Lete | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[«Konfluentzia» nahi dute EH Bilduk eta LABek, publikoen eta ikastolen «onena» hartuta]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2022-11-30/konfluentzia_nahi_dute_eh_bilduk_eta_labek_publikoen_eta_ikastolen_onena_hartuta.htm Wed, 30 Nov 2022 00:00:00 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2022-11-30/konfluentzia_nahi_dute_eh_bilduk_eta_labek_publikoen_eta_ikastolen_onena_hartuta.htm
Abiapuntu bateratua jarri dute: uste dute hezkuntzak «eraldaketa sakona» falta duela, eta, alde horretatik, hezkuntza ituna «ona» dela diote, «euskal hezkuntza sistema propiorako trantsizioa egiteko baliagarria den heinean». Ziurtatu dute beren esku dagoen guztia egingo dutela «euskal hezkuntzaren aro berri bat» irekitzeko: «Erronka izango da lege on bat onartzea eta hezkuntza akordioaren garapen on bat egitea». Izan ere, abiapuntua egokia begitandu arren, arriskuak ere ikusi dituzte: «Arriskurik behinena litzateke egungo sistema duala betikotzea». Horren aurrean, lanerako prest agertu dira: «Asko dago jokoan, eta ezker independentistak bere onena emango du herri honen eraikuntzarako lehen mailako garrantzia duen erronka honetan».

Ituna «ona» iruditu arren, bestelako iritzia dute Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza Legearen aurreproiektuaren zirriborroaz: «Atzerapausoa ikusi dugu funtsezko hainbat alorretan». Gainera, «kezkatuta» daude hezkuntza komunitatean eta gizartean «giroa nahasten eta polarizatzen» ari delako. Indarrak batzera deitu dute.

«Konfluentziarako» garaia dela diote, publikoen eta ikastolen «onena» hartzekoa. Batzuek zein besteek gaur egun arte egindako lana goraipatu dute. Batetik, sare publikoko komunitatearena: «Aitortza zor zaio eskola publikoaren komunitateari, administrazioaren inbertsiorik ezaren ondoriozko baldintza kaskarretan herrigintzan egindako lanagatik, euskara zabaltzeko egindako ahaleginagatik eta klaseagatiko eta jatorriagatiko segregazioa —gizarte gisa dugun arazorik handienetakoa— eztabaida publikoaren erdigunean jartzeagatik». Bestetik, ikastolena: «Aitortza zor zaie ikastolei ere, kultur transmisioan eta euskararen irakaskuntzan administrazio publikoa egiteko gai izan ez denari eutsi diotelako. Ikastolen sistema gai izan da nazio ikuspegia bere hezkuntza jardunean bermatzeko».

Eginikoak alde batera uzteke, heldu diete epe laburreko gaietako bati ere: sindikatuek gaurko eta abenduaren 14rako sare publikoan deitu dituzten grebei. Ados daude eskaerekin: «Hezkuntza sistemako langileak bakoitza bere eskolan, ikastolan edo ikastetxean mobilizatzen ari dira, eta datozen egunetan eremu publikoan grebara deituta daude. Bat egiten dugu langileen eskaerekin».

Etorkizuneko bidea ere markatu dute: «Hezkuntza akordioak abiatu behar duen trantsizioaren lehen fase honek sistemaren deszentralizazioa ekarri behar du, ikastolen antolaketa eredu komunitarioa oinarri hartuz. Aukera berdintasuna eta hezkuntza eskubideen bermea ekarri behar ditu, eta, horretarako, eskola publikoak ardatza izan behar du. Eta ekarri behar du jauzi bat ere euskalduntzean, laikotasunean, inklusioan eta eraldaketa pedagogikoan».

Begirada nazionala

Hezkuntza Legea Arabarako, Bizkairako eta Gipuzkoarako baino izango ez bada ere, Euskal Herri osoari erreparatu diote: «Nazio ikuspegiz jokatu behar dugu, gaur hiru herrialdetan egiten diren urratsak eraikuntza nazionalaren parte izan daitezen eta gaur posible ez diren urratsak bihar posible izan daitezen».]]>
<![CDATA[EH Bilduk eta LABek «konfluentzia» nahi dute, ikastolen eta sare publikoaren «onena» jasota]]> https://www.berria.eus/albisteak/221346/eh_bilduk_eta_labek_laquokonfluentziaraquo_nahi_dute_ikastolen_eta_sare_publikoaren_laquoonenaraquo_jasota.htm Tue, 29 Nov 2022 14:22:47 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/albisteak/221346/eh_bilduk_eta_labek_laquokonfluentziaraquo_nahi_dute_ikastolen_eta_sare_publikoaren_laquoonenaraquo_jasota.htm <![CDATA[Hezkuntza Legeari eginiko ekarriak, murgiltzetik «laikotasun positibora»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/005/001/2022-11-26/hezkuntza_legeari_eginiko_ekarriak_murgiltzetik_laikotasun_positibora.htm Sat, 26 Nov 2022 00:00:00 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1877/005/001/2022-11-26/hezkuntza_legeari_eginiko_ekarriak_murgiltzetik_laikotasun_positibora.htm
KRISTAU ESKOLA

123 eskola erlijiosoren patronala da. Bere izaerari jarraikiz aritu da. Adibidez: jasotzea nahi du ulertu behar dela gizartean «kultura eta erlijio asko» daudela. «Laikotasun positiboak» horretan lagundu dezakeela iruditzen zaio. Gainera, esan du eskoletako irakaskuntza erlijiosoa ez dela «doktrinamendua», eta laikotasuna zer den definitu behar dela, baina ez dela «jainkoari eta erlijioei uko egitea». Ikastetxea «askatasunez» hautatzeko aukera nahi dute, baita doakotasuna lortzeko epeak ipintzea ere. Gazteleraz egin dituzte iruzkin denak.

IKASTOLEN ELKARTEA

Euskal Herriaren aipamenaren faltan sumatu dute, eta Araba, Bizkai eta Gipuzkoatik harago joatea nahi dute: «Euskal Hezkuntza zerbitzuaren barruan harremanak eta lankidetza sustatuko dira euskararen kultura partekatzen duten beste lurralde batzuetako ikastetxeekin». Gainera, haien irudiko, Euskal Hezkuntza Zerbitzu Publikoko ikastetxe guztiek eskubide eta betebehar berberak eduki beharko lituzkete: euskal curriculuma, euskarari buruz ezarritako baldintzak betetzea, sexuaren araberako segregazioarik ez egotea eta laikotasuna, adibidez. Ikastetxe horiek guztiz finantzatuta egotea nahi dute, eta eskatu dute jasotzea kuotarik ezingo dutela kobratu. Bestelako eskaera bat ere badu: «Plangintza premia arruntei erantzunez edo ikastetxeek horrela adierazten dutelako, titulartasun ezberdina duten ikastetxeak elkartzeari bide emateko behar diren neurri administratiboak garatu ahal izango dituzte, betiere legearekin bat etorrita». Eta hizkuntzari dagokionez, zer? Murgiltze eredua nahi dute edo hezkuntza akordioko «ikas eredu orokortu inklusiboa». Euskaraz soilik egin dituzte ekarpenak.

IZEA

Oro har maila sozioekonomiko handia duten ikasleak joaten diren 46 eskola biltzen ditu, ikasleak sexuaren arabera banatzen dituztenak barne. Ez dago ados aurreproiektuak horrelakoei finantzaketa publikoa kentzearekin. Haien hitzetan, horrek debekatu egingo du itunpekoek «sexuaren arabera banatutako hezkuntza pertsonalizatuaren esperientzia positiboa onartzen duen eredua» aukeratzea. Haien iritziko, eredu horrek ez du babesten emakumeen eta gizonen arteko desberdintasunik. Gainera, eskatu dute leku publiko gehiago ez irekitzeko itunpekoak libre dauden bitartean. Gaztelera hutsean egin dituzte ekarpenak.

ELIZBARRUTIKO IKASTETXEAK

Bizkaiko hamasei ikastetxeren patronala da EBI Elizbarrutiko ikastetxeak. Hala diote zuzenketetan: «Eskola publikoa ezin da izan oinarrizko erreferente bakarra». Aurreproiektuan idatzita dago Haurreskolak partzuergoa indartuko dutela; EBIk, ordea, itunpekoak ere bultzatzea nahi du. Euskaraz aritu dira.

EHIGE

Kritika irmoa egiten du EHIGE Euskal Herriko Ikasleen Gurasoen Elkarteak. Uste du Hezkuntza Zerbitzu Publikoa ez dagoela «argi definituta», eta sare publikoaren alde egiteko eskatu du: «Aurreproiektu honi ahaztu zaio hezkuntza eskaintzaren plangintzak, leku publiko nahikoak bermatzeaz gain, titulartasun publikoko ikastetxeen sarean gero eta eskola postu gehiago izatea sustatu behar duela». Hizkuntzari dagokionez, ontzat jotzen dute aurreproiektuan jasota egotea ikasleek derrigorrezko hezkuntza bukatzerako eduki beharreko hizkuntza gaitasunak. Baina: «Euskal hezkuntza sistemak ez du zehazten zer hizkuntza ereduri jarraituko dion». Badute proposamen bat: «Hizkuntza eredu euskaldun eleaniztun inklusibo bakarra». Euskaraz eta gazteleraz egin dute.

EUSKALGINTZAREN KONTSEILUA

Esan dute ikasleei bermatu behar zaiela B2 maila eskuratzea hizkuntza ofizialetan, «ikaslearen eta ingurunearen errealitate linguistikoa edota soziolinguistikoa zeinahi izanik ere». Hala jasotzea galdegin dute: «Euskara, Euskal Autonomia Erkidegoko berezko hizkuntza, hezkuntza sisteman irakas- eta ikas hizkuntza normalizatua izango da, eta, jardueretan, erabilera normal eta orokorreko hizkuntza izango da».

SINDIKATUAK

Sindikatu nagusiek behin baino gehiagotan jakinarazi dituzte ekarpenak, eta formalki ere aurkeztu dituzte. ELAk, esaterako, sistema publikoan egonkortasuna bermatzea, itunpekoan postu aldaketarako akordio iraunkor bat egitea eta langileak hautatzeko sistema berrikustea nahi du, besteak beste; LABek, berriz, Euskal Herriak hezkuntza sistema burujabe eta propioa eratzeko eskubidea duela jasotzea, eta murgiltze eta mantentze sisteman oinarritutako eredu orokortu bakarra ezartzea; eta Steilasek, publifikazio progresiborako «marko sendoa» zehaztea eta bultzatzea.

CONFEBASK

Confebask Euskal Enpresarien Konfederazioak uste du aukera eduki beharko luketela «partaidetza eta lankidetza» eskaintzeko hezkuntza ereduak garatzeko orduan. Eskaera jakinetara jo dute. Esaterako, nahi dute «enpresa kultura garatzea», eta irakasleak enpresa gaietan trebatzea. «Beharrezkoa da enpresaren parte hartzea izango duen gobernantza mota bat garatzea». Gaztelera hutsean egin dituzte ekarpenak.]]>
<![CDATA[Euskarak, maitale asko eta etsai gutxi]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1919/008/001/2022-11-26/euskarak_maitale_asko_eta_etsai_gutxi.htm Sat, 26 Nov 2022 00:00:00 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1919/008/001/2022-11-26/euskarak_maitale_asko_eta_etsai_gutxi.htm euskara hitza aipatzean zer datorkien burura, zerekin lotzen duten. Eta atera dituzte ondorioak: maitale asko ditu euskarak, eta aurkari gutxi, baina kezkagarria iruditzen zaie zenbaitek tradizioarekin lotzeko duen joera.

Euskal Herriaren luze-zabalean egindako 1.188 inkesta. Horiexek izan ditu lan tresna EHU Euskal Herriko Unibertsitateko NIK ikerketa taldeak Euskararen marka azterlana ontzeko. Horretan aritu denetako bat da Garcia, eta hark azaldu du ikerketaren funtsa: «Guk eredu bat diseinatu dugu, edozein hizkuntzaren irudia neurtzeko. Lehenengo pauso honetan, euskararen marka edo irudia aztertu dugu. Nahi dugu honek tresnak ematea, erabakiak hartu ahal izateko, jakiteko, euskararen irudia aldatu behar bada, zer gauza jakinetan saiatu behar dugun irudia aldatzen».

Argazki bat egin dute. Aztertu dute euskara hitza entzutean zein egoera, gai edo mintzakide etortzen zaizkion jendeari burura. Euskara, batez ere, etxearekin lotzen dute. Gutxiago dira unibertsitatearekin, aisialdiarekin, lagunekin edo lanarekin lotzen dutenak. Okerragoa da egoera beste sektore batzuetan: «Kezkatzekoa iruditu zitzaigun lotura oso ahula izatea euskararen eta hedabideen, sarearen eta kontsumo kulturalaren artean».

Gaia: oro har, gai pertsonalei atxikirik ageri da, «eguneroko gaiei»; ordea, ia ez da azaltzen gai espezializatuak aipatzean. Garciak hala esplikatu du: «Lotura ahula agertzen da gai espezializatuekin, zientziarekin edo ekonomiarekin, adibidez».

Hizketarako lagunak

Eta mintzakideak: txanponaren alde batean, seme-alabak daude. Galdetegia erantzun dutenek haiek dauzkate solaskide nagusitzat. Ona da hori, Garciaren irudiko: «Horrek iradokitzen du guztion gogoan dagoela euskara transmititzearen garrantzia». Baina txanponak badu beste aldea ere, ilunagoa: «Jendearen gogoan euskararen presentzia oso ahula da helduen arteko harremanetan, bikotekidearekin, lagunartean edo ezezagunen arteko elkarrekintzetan».

Euskara nolakoa da? ere galdetu diete. «Polita, autentikoa, tradizionala eta maitatua» da, oro har, herritarrentzat. Irudi hori berez «positiboa» dela uste du Garciak, baina badu arriskurik ere: «Hizkuntza bat funtzio estetikoarekin edo antzinako izaera mitikoarekin bakarrik lotzeak oztopa dezake hizkuntza batek eduki behar duen egunerokorako funtzio komunikatibo arrunta, praktikoa». Eta hori gertatzen dela ikusi dute: «Populazioaren ia erdiak balio praktikoa aitortzen dio euskarari, baina ia %40k pentsatzen dute euskarak ez duela balio praktikorik haientzat». Esana zehaztu du: «Orokorrean, jendeak esan du euskarak denerako balio duela: lagunartean informal aritzeko, gizartean integratzeko, arlo emozionalean komunikatzeko... Baina gauza zehatzagoei buruz galdetzen dugunean, hala nola egoera emozional jakinei buruz, apaldu egiten da ehunekoa». Adibidez: «Umeei errieta egitea, eztabaidatzea, txisteak egitea, haserrea adieraztea, iraintzea... Asko jaisten da euskarak gauza horietarako balio duela uste dutenen ehunekoa».

Ikasleen artean, baikorra

NIK ikerketa taldeak Euskal Herriko biztanleria aztertu du; horietako batzuetan zentratu da Beñat Garaio EHUko doktorea bere tesian. Hain zuzen ere, euskararen —edo haren faltaren— inguruan aritzean arretagune nagusi bihurtzen direnak izan ditu aztergai: haurrak, baita haien bueltako gurasoak eta irakasleak ere. Zehazki, aztertu du Gasteizko segregatutako D ereduko bi ikastetxe publikotako ikasleek, irakasleek eta gurasoek zer jarrera dituzten euskarari dagokionez.

«Oso jarrera ona dute ikasle guztiek», nabarmendu du. Ez dago alderik etxetik euskara jaso dutenen, Euskal Herrian jaiotakoak izanagatik etxean gaztelera jaso dutenen eta atzerritar jatorriko ikasleen artean.

Irakasleen artean ere, beste hainbeste: «Euskararen inguruko jarrerak oso-oso onak dira». Gainera, haien jokamoldean eragiten du: «Babesa emateaz gain, jarrera horiek ekinaldi jakinetara bideratzen zituzten, edo jarreretatik praktiketara pasatzeko hautua egiten zuten lanean».

Gurasoen artean, aldea dago batzuetatik besteetara; haien lehenengo hizkuntzak gehiago baldintzatzen du euskararen inguruan duten jarrera. Etxean euskaraz egiten dutenek «jarrera oso onak» dituzte. Areago: «Talde batek jarrera horiek aktibatzen ditu euskararen aldeko ekinaldiak martxan jartzeko edo, euskararen egoera ikusita, lehentasuna emateko». Jarrera ona sumatzen du jatorri atzerritarra dutenen artean ere: «Denetarik ikusten da, baina esan genezake euskararen inguruan dituzten jarrerak, orokorrean bloke gisa aztertuta, hobeak direla etxean gazteleraz egiten duten familia euskal herritarrenak baino». Azken horiek baitute jarrerarik txarrena: «Badaude etxetik erdaldunak diren eta euskararen harira jarrera oso onak dituzten gurasoak, baina baita jarrera uzkurragoak dituztenak ere, eta, neurri batean, ingelesari garrantzi handiagoa ematen diotenak euskarari baino».

Orokorrean herritarrak aztertzeko orduan, Garciak eta haren taldekideek ere sumatu dituzte batzuen eta besteen arteko desberdintasunak. «Jarrerak, orokorrean, hobeak dira euskaldunen artean». Eta gainerakoak? «Ezin dugu esan euskaldun hartzaileen edo ez-euskaldunen artean jarrera negatiboak daudenik. Esan dezakeguna da euskaldun hartzaileen eta ez-euskaldunen artean euskara ia desagertu egiten dela haien iruditeriatik.

Adinaren arabera, aldea

Generoari dagokionez, aldiz, ez dute topatu «desberdintasun adierazgarririk»; bai, ordea, adinaren arabera, euskal hiztun prototipikoari buruz aritzean: «Jendeak edozein adinetako euskalduna irudikatzen du, eta, adina jartzen diotenen artean, gehiago dira gazte irudikatzen dutenak zahar irudikatzen dutenak baino. Baina, gazteagoen artean, ikusi dugu joera handiagoa dagoela euskarari irudi zaharkitu hori emateko». Hau da: «Gazteagoek euskara gehiago lotzen dute baserritarrekin, tradiziozaleekin, zaharrekin edo hizkuntza tradizionala izatearekin».

Horrek ekar ditzake arazoak, Garciaren esanetan: «Baserriarena lotuta dago tradizioarekin, eta, nolabait, funtzio estetikoarekin. Hau da, gaur egungo gauza arrunt, hiritar edo espezializatuetarako balio ez duelako ideia dago jendearen gogoan. Horrek zer eragiten du? Bada, horrelako gaietara edo eremuetara hurbiltzen garenean, automatikoki erdarara pasatzea».

Funtzio baterako edo besterako, hizketakide gehiagorekin edo gutxiagorekin erabili, oro har, euskarak badu babesa. Baina ba al dauka aurkaririk? Ezezkoan dago Garcia: «Euskararen kontrako jarrera zalantzarik gabeak oso minoritarioak dira». Halere, jarrera hori zertxobait biziago ikusten du eremu batzuetan: «Jarrera negatiboagoak daude Araban edo Nafarroan, Bizkaian edo Gipuzkoan baino, hori argi da. Baina, hala eta guztiz ere, jarrera negatiboak eta asoziazio negatiboak oso-oso minoritarioak dira».]]>
<![CDATA[Ikastolek hezkuntza euskalduna eta integratzailea eskatu dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1889/012/001/2022-11-23/ikastolek_hezkuntza_euskalduna_eta_integratzailea_eskatu_dute.htm Wed, 23 Nov 2022 00:00:00 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1889/012/001/2022-11-23/ikastolek_hezkuntza_euskalduna_eta_integratzailea_eskatu_dute.htm
Atzera eginez hasi dira. Gogorarazi dute begi onez ikusi zituztela EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk lortu zituzten hezkuntza akordioaren ideia batzuk: besteak beste, ikasleek eskuratu beharreko hizkuntza mailak zehaztea; Euskal Hezkuntza Zerbitzu Publikoa sortzea, hura definitzea eta parte izateko betekizunak zehaztea; eta segregazioari aurre egiteko neurriak jartzea.

Ordea, Ikastolen Elkartearen esanetan, bazituzten «kezka edo ardura» sortzen zieten beste hainbat puntu ere, hala nola Euskal Herria ez aipatzea, eskolatze batzordeak nola sortuko dituzten ez zehaztea, euskal curriculuma, hizkuntzen trataera ez zehaztea, eta 0-3 zikloaz egindako proposamena. «Azpimarratzen genuen hitzarmenak jasotzen zuen legeak zehaztapen handiagoa izan beharko zuela eta idazketa prozesuan gorabeherak egongo zirela». Eta uste dute garai hori heldu dela: «Momentu gorabeheratsu horiek iritsi dira, baina ziur gaude orain arte erakutsitako jarrera eraikitzaileari eusteko gai bagara aukera dugula abagune historiko hau arrakastaz gauzatzeko».

Akordioaz geroztik, argitara atera dute Hezkuntza Legearen aurreproiektuaren lehen zirriborroa ere. Elkartearen esanetan, dokumentu hori irakurrita beren iritzia berretsi zuten; hau da, legearen zehaztapenetan «desadostasunak eta, ondorioz, gorabeherak» izango zituztela.

Eztabaidaren emaitzak

Bidean, eztabaida prozesu bat ere zabaldu dute ikastoletan, zirriborroa aztertzeko eta ikastolen premiak eta nahiak biltzeko. Prentsaurrekoan, prozesu horren emaitza aurkeztu dute.

Lehenik eta behin, iruditzen zaie Arabarako, Bizkairako eta Gipuzkoarako ontzen ari diren Hezkuntza Legeak «Euskal Herriko hezkuntza sistema eraldatzen» lagundu behar duela. Nabarmendu dutenez, «euskal lurralde» osorako proiektu bakarra da ikastolena: «Administrazioek bete ezin dituzten hainbat hutsune betetzen ditugu ikastolok gure jardunarekin». Eta lan horretan segitzeko ideia dute: «Euskal hezkuntzari egin diogun ekarpena egiten jarraitzeko asmoa dugu».

Ikusten dute, baina, aldaketen beharra dagoela. Hortaz, «publiko-pribatu dikotomia» gainditzea eta «Euskal Hezkuntza Zerbitzua ardaztuko duen sistema arautzea» nahi dute. Ikastolek «eredu herritar bat» defendatu dute: «Zerbitzu publikoa ardatz, baina herritarra, udalen parte hartze zuzenarekin. Eta erabakietan komunitateak parte hartuko duen eredu baten alde egiten dugu». «Sistema propio bat» dute xede: «Gure helburua hezkuntza sistema propioa da, eta horretarako urratsak egin ditugu azken hamarkadetan. Eta orain ere badagokigu urratsak egitea, eskuzabal, baina sendo».

Salatu dutenez, orain arte erakundeek ez diete eskaini «lege esparru egokirik», eta, ondorioz, «Espainiako eta Frantziako eskema dualean» sartu behar izan dute. Alabaina, Ikastolen Elkartea ez dago konforme: «Beste eredu bat izan nahi dugu, eta gogor egin dugu lan horretarako. Gaur egun, garaiak erabat aldatu diren arren, Euskal Herriarekin dugun konpromisoari eutsi eta gure ezaugarriak gizarte osoari eskaini nahi dizkiogu». Bereziki aipatu dute euskara dutela ardatz, euskal kulturaren transmisioan aritzen direla, euskal curriculuma lantzen dutela eta material propioa egiten dutela.

«Lege esparru berria» xede

Baina harago jo nahi dute: «Gure indargune diren ezaugarri hauek mantentzeko eta zabaltzeko, lege esparru berri bat aldarrikatzen dugu». Orain, prestatzen ari diren Hezkuntza Legearekin, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan aukera ikusten dute «esparru dual hori» apurtzeko, baita Euskal Herriko ikastetxeen arteko proiektuak lantzeko ere. Halere: «Argi adierazi nahi dugu ez dugula inolaz ere alde batera utziko Iparraldean eta Nafarroan euskarazko irakaskuntzan ari diren ikastolekin dugun konpromisoa».

Euskararen eta euskal kulturaren transmisioaren eta segregazioaren erronkei «herri moduan» erantzutera ere deitu dute: «Denok gara beharrezkoak; ez da gure artean liskarrak sortzeko garaia, herri gisa pentsatuz elkarrekin ekiteko unea baizik». Gainera, gai horietan «handira» jokatzeko eskatu dute.

Orokorrean ere bide beretik egin dituzte eskaerak. Batasuna: «Euskal hezkuntza sistema berri, desberdin eta eraldatzaile batean sinisten badugu, batu gaitezen denok, hartu dezagun esperientzia desberdinetatik bakoitzaren onena». Eta zehaztasuna: «Uler dezagun legea euskal hezkuntza sistema propio baterako bidean egiteko urrats garrantzitsu moduan. Ezar diezaiogun zoru sendoa, zehaztasun handienarekin. Eta trantsizio horretan, bide horretan, ikastolok hor egongo gara, laguntzeko eta eztabaidatzeko prest, zintzo eta leial».]]>
<![CDATA[«Ebaluatu behar da ikasleek bi hizkuntza ofizialak menperatzea» ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1855/013/001/2022-11-23/laquoebaluatu_behar_da_ikasleek_bi_hizkuntza_ofizialak_menperatzearaquo.htm Wed, 23 Nov 2022 00:00:00 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1855/013/001/2022-11-23/laquoebaluatu_behar_da_ikasleek_bi_hizkuntza_ofizialak_menperatzearaquo.htm <![CDATA[Ikastolek hezkuntza euskalduna, integratzailea eta zentroen autonomia erreala bermatuko duena eskatu dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/221031/ikastolek_hezkuntza_euskalduna_integratzailea_eta_zentroen_autonomia_erreala_bermatuko_duena_eskatu_dute.htm Tue, 22 Nov 2022 17:20:39 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/albisteak/221031/ikastolek_hezkuntza_euskalduna_integratzailea_eta_zentroen_autonomia_erreala_bermatuko_duena_eskatu_dute.htm <![CDATA[Steilasek salatu du hezkuntza ituna «ke lainoa» baino ez dela]]> https://www.berria.eus/albisteak/220884/steilasek_salatu_du_hezkuntza_ituna_ke_lainoa_baino_ez_dela.htm Fri, 18 Nov 2022 14:11:32 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/albisteak/220884/steilasek_salatu_du_hezkuntza_ituna_ke_lainoa_baino_ez_dela.htm <![CDATA[Eusko Jaurlaritzak ukatu egin du hezkuntza akordioa hautsi izana]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1889/006/001/2022-11-18/eusko_jaurlaritzak_ukatu_egin_du_hezkuntza_akordioa_hautsi_izana.htm Fri, 18 Nov 2022 00:00:00 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1889/006/001/2022-11-18/eusko_jaurlaritzak_ukatu_egin_du_hezkuntza_akordioa_hautsi_izana.htm
EP-IU izan da desadostasuna erakusten lehenengoa. Gorrotxategiren esanetan, itunpeko ikastetxeen eremua zabaldu egingo da gela horiek itunduta: «Areagotu egiten du pribatuaren indarra; ez publikoarena».

Alabaina, itunean jarraitzen dutela zehaztu du: «Ez gaude akordiotik kanpo. Eusko Jaurlaritzaren ekintzen zain geratzen gara». Dena den, zalantzan jarri du Hezkuntza Legeari babesa ematea bera ere; esan dutenez, ez baitaude prest 2 urtekoen gelak ituntzea jasotzen duen legea onartzeko. Gainera, «desleialtasuna» ikusi dute, eta «onartezina» begitantzen zaie eskaintza «akordioaren antipodetan» dagoen talde bati egin izana.

EH Bildu ere ez dago konforme. Arreseren irudiko, «ulergaitza» da Jaurlaritzak PP+C's-ri egitea eskaintza, eta atzean «intentzio politikoak» egon daitezkeela iradoki du: «Eskaintza horrek mesfidantza eragin digu, ulergaitza delako; ez dugu ulertzen zertara datorren hezkuntza akordioa sinatu ez duen alderdi bati horrelako eskaintza bat egitea, ez dugu ulertzen zein den eskaintza horren intentzio politikoa, Jaurlaritzak bidali nahi duen mezua». EH Bilduri eskaintza horrek «deskonfiantzak» eragiten dizkiola erantsi du. Gainera, gogorarazi du neurria ez dagoela akordioan jasota, agindu batean baizik.

Gauzak horrela, irizten dio egoera «oso nahasia» dela eta «gauzak ez doazela ondo»: «Akordioaren garapenean tirabira batzuk izan ditugu, eta atzokoak [herenegungoak] ez du batere laguntzen; egoera zaildu egiten du, mesfidantza sortzen duelako». Hori ikusita, eskatu du urgentziaz bil dadila itunaren jarraipen batzordea datorren astean; Bildarratz prest agertu da.

Neurri zehatz batez harago, Hezkuntza Legearen aurreproiektua ere baloratu du Arresek. Ez ditu «asebetetzen»: «Oraindik ere falta dira hezkuntza akordioan nuklearrak ziren hainbat kontu; adibidez, Euskal Hezkuntza Zerbitzua definitzea».

Oposizioaren kritikei erantzun die Bildarratzek, eta bestelako bertsioa eman du. Haren hitzetan, «goitik behera» errespetatzen dute ituna: «Berresten dut konpromiso argia dugula hezkuntza akordioarekin. Ez da akordiorik hautsi, eta ez da egon leialtasun faltarik».

Areago: neurriak akordioarekin bat egiten duela iruditzen zaio. Izan ere, uste du balekoa izango dela segregazioari ikasleak eskolara sartzen diren unetik aurre egiteko, «hezkuntza orekatua» eta doakoa izatea baitu xede. Dena den, onartu du ez dakiela zein den Ekonomia eta Ogasun Sailak PP+C's-ri eskaintza hori egin izanaren arrazoia, Hezkuntza Sailak jada aintzat hartuta zeukan neurria delako.

Ez da lehenengoa

Oraingoa ez da akordioari buruzko lehen tirabira. Maiatzean eta ekainean ere eztabaida egon zen, unibertsitate kanpoko ikastetxeen sarea antolatzeko eta planifikatzeko dekretuaren zirriborro bat publiko egin zenean —besteak beste, planteatzen zuen itunpekoetan ratioak jaistea eta ikasle zaurgarriak modu orekatuan banatzea—. Gorrotxategik esan zuen testuak ez zuela errespetatzen akordioaren «letra eta izpiritua». Halere, akordioaren jarraipen batzordean itunaren gaineko konpromisoa berretsi zuten lau alderdiek.]]>
<![CDATA[Jaurlaritzak ukatu egin du hezkuntza akordioa hautsi izana]]> https://www.berria.eus/albisteak/220840/jaurlaritzak_ukatu_egin_du_hezkuntza_akordioa_hautsi_izana.htm Thu, 17 Nov 2022 21:23:45 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/albisteak/220840/jaurlaritzak_ukatu_egin_du_hezkuntza_akordioa_hautsi_izana.htm jakinekoa zen–. Lehenengo neurriak ezinegona sortu die itunaren sinatzaileetako biri, EH Bilduri eta Elkarrekin Podemos-IUri. Gogor mintzatu da EP-IUren bozeramaile Miren Gorrotxategi Eusko Legebiltzarrean, eta Eusko Jaurlaritzari leporatu dio hezkuntza ituna haustea: «Gobernuak ekintza honekin ituna apurtu du». Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuak, ordea, ukatu egin du halakorik gertatu denik, eta esan du «goitik behera» errespetatzen dutela dokumentua. EH Bildu ere kritiko agertu da, Ikoitz Arrese legebiltzarkidearen ahotik: «Ez dugu ulertzen eskaintza hau». EP-IU izan da ezinegona erakusten lehenengoa. Gorrotxategiren esanetan, gehiegizkoa izan da 2 urteko haurren ikasgelak ituntzea. Izan ere, iruditzen zaio itunpeko ikastetxeen eremua zabaldu egingo dela horrela. Alabaina, oraingoz akordioan jarraitzen dutela zehaztu du: «Ez gaude akordiotik kanpo. Eusko Jaurlaritzaren ekintzen zain geratzen gara». Dena den, zalantzan jarri du Hezkuntza Legeari babesa ematea bera ere; esan dutenez, ez baitaude prest 2 urteko umeen gelak ituntzea jasotzen duen lege bat onartzeko. Gainera, «desleialtasuna» ikusi dute, eta «onartezina» begitantzen zaie eskaintza «akordioaren antipodetan» dagoen talde bati egin izana. EH Bildu ere ez dago konforme. Arreseren irudiko, «ulergaitza» da Jaurlaritzak PP+C's-ri eskaini izana itunpeko eskoletako 2 urteko gelak ituntzea, eta atzean «intentzio politikoak» egon daitezkeela iradoki du: «Eskaintza horrek mesfidantza eragin digu, ulergaitza delako; ez dugu ulertzen zertara datorren hezkuntza akordioa sinatu ez duen alderdi bati horrelako eskaintza bat egitea, ez dugu ulertzen zein den eskaintza horren intentzio politikoa, Jaurlaritzak bidali nahi duen mezua». Gainera, gogorarazi du neurri hori ez dagoela hezkuntza akordioan jasota, agindu batean baizik. Horiek horrela, irizten dio egoera «oso nahasia» dela eta «gauzak ez doazela ondo»: «Akordioaren garapenean tirabira batzuk izan ditugu, eta atzokoak ez du batere laguntzen; egoera zaildu egiten du, mesfidantza sortzen duelako». Hori ikusita, EH Bilduk eskatu du itunaren jarraipen batzordea urgentziaz bil dadila. Datorren astean jarri nahi dute bilera. Bildarratz elkartzeko prest agertu da. Neurri jakin batez harago, Hezkuntza Legearen aurreproiektuaren balorazioa ere egin du Arresek. Adierazi du dokumentu horrek ez dituela «asebetetzen»: «Oraindik ere falta dira hezkuntza akordioan nuklearrak ziren hainbat kontu: adibidez, Euskal Hezkuntza Zerbitzua definitzea». Sailak, bestelako iritzia Oposizioaren kritikei erantzun die Bildarratzek, eta bestelako bertsio bat eman du. Haren hitzetan, «goitik behera» errespetatu dute ituna: «Berresten dut konpromiso argia dugula hezkuntza akordioarekin. Ez da akordiorik hautsi, eta ez da izan leialtasun faltarik». Areago: neurriak akordioarekin bat egiten duela iruditzen zaio. Izan ere, besteak beste, uste du balekoa izango dela segregazioari aurre egiteko, «hezkuntza orekatua» eta doakoa izatea duelako xede, baita segregaziori ikasleak ikastetxeetara sartzen direnetik beretik aurre egitea ere.]]> <![CDATA[«LHtik DBHrako jauzia oinarrizko hezkuntzako saltorik delikatuena da»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/007/001/2022-11-17/lhtik_dbhrako_jauzia_oinarrizko_hezkuntzako_saltorik_delikatuena_da.htm Thu, 17 Nov 2022 00:00:00 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1857/007/001/2022-11-17/lhtik_dbhrako_jauzia_oinarrizko_hezkuntzako_saltorik_delikatuena_da.htm
Hego Euskal Herriko sare publikoan Haur Hezkuntza eta Lehen Hezkuntza eraikin batean eskaintzen dira, eta Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza eta Batxilergoa, beste batean; itunpekoetan ohikoagoa da etapa guztiak eraikin berean egotea. Zergatik?

Ez dut hausnartu horri buruz. Pentsatzen dut tamaina kontua dela. Ikastetxe publikoek ikasle gehiago hartzen dituzte. Baditugu itunpeko ikastetxe oso handiak, bost edo sei lerrokoak, baina gutxiengoa dira; 11 lerroko bigarren hezkuntzako ikastetxeak ditugu, ordea. Ezin dut esan erabaki pedagogiko baten arabera egin ote den: ez dakit.

Beraz, eskola publikoetako ikasle askok, LH amaitzean, beste leku batean jarraitu behar dute DBH egiten. Nola egiten da jauzi hori?

Jardunaldian ikusi dugun bezala, diferentziak daude eskola batetik bestera. Zergatik? Batzuetan, herri edo auzo berean gertatzen da trantsizioa. Horrela gertatzen denean, badituzte nolabaiteko harrera planak -eta diseinatuta, bereziki bigarren hezkuntzako ikastetxeetan; aldiz, horrelako transmisiorik ez dago bailaraka-edo mugitzen direnean. Ikasle askok HH eta LH etxetik oso gertu egiten dute, herriko eskola batean, eta, gero, aldameneko herri batera joan behar dute bigarren hezkuntzara; salto handiagoa izaten da. Zailtasun gehiago topatzen dituzte ikastetxe horiek trantsizioa egiteko.

Aipatzen duzu batzuetan badagoela lotura; besteetan, aldiz, ez. Horrek nola eragiten die ikasleei?

Trantsizio egoki bat egitea ezinbestekoa da. Hezkuntza integralez hitz egiten dugu, eta, hezkuntza integralez hitz egiten badugu, ezinbestekoa da ibilbide integralez hitz egitea, bereziki alderdi emozionaletik ikusita. Beti esaten dugu etapa batetik besterako salto kualitatibo handi hori bikoitza dela. Egia da ikasle askok ilusioz eta erronka moduan bizi dutela, baina esperientziak esaten digu oso trantsizio zailak izaten direla ikasleentzat: normalean, oso eskola handi batera iristen dira; ordu asko tutore batekin egon beharrean, irakasle askorekin egoten dira...

Hori sumatzen zaie?

Horrek guztiak eragina dauka ikaslearen egoera emozionalean, baita akademikoki ere. Koordinatuta egiten bada, ikasleentzat oso baliagarria da, bai akademikoki, bai pertsonalki. Ausartuko nintzateke esatera Lehen Hezkuntzatik bigarren hezkuntzara ematen den salto edo trantsizio hori oinarrizko hezkuntzan ematen den saltorik delikatuena dela. Eta ez bakarrik eskola edo eskolaren formatua guztiz aldatzen delako, baizik eta pertsonalki ere, nerabeak diren heinean, oso egoera berezia bizitzen ari direlako. Trantsizio hori koordinatuta eta laguntzarekin egiten bada, bai familiaren eta bai eskolaren laguntzarekin, onuragarria da.

Zer hobetu behar da bi etapa horien arteko trantsizioa egiteko garaian?

Ikastetxe guztiek trantsizio planak garatu beharko lituzkete. Hor parte hartuko lukete Lehen Hezkuntzako ikastetxeak eta bigarren hezkuntzakoak. Zer jaso beharko luketen plan horiek? Informazioa pasatzea, eta, bereziki, LHko azken zikloko orientatzaileak, tutoreak eta ikasketa buruak koordinazio zuzena edukitzea DBH1eko tutoreekin, koordinatzaileekin... Orain, batzuetan, badituzte harrera planak, baina gertatzen dena da harrera plan horiek batzuetan ez daudela bateratuta bi ikastetxeen artean.

Eta ikasleak?

Trantsizio plan horrek bilduko luke ikasleekin zer egin, familiekin zer egin... Plan horrek alderdi guztiak jasoko lituzke.

Zer eskaini behar zaie ikasle horiei?

Ez naiz ausartzen irmoki esatera: «Hau egin behar litzateke». Proposatu diet LH6ko ikasleak urte osoan jada trantsizio horretan murgiltzen hastea. Orientazio lan bat egin behar dute tutoreek: azaldu DBHren ezaugarriak nolakoak diren, nola egiten den lan... Niretzat, oso garrantzitsua da bisitak egitea DBHko ikastetxeetara; ikastetxe horiek, tutoreak, datorren urteko irakasleak... ezagutzea. Askotan, institututik eskoletara etortzen dira ibilbidea kontatzera, zer aukeratu behar duten azaltzera... Hori baino interesgarriagoa da ikasleak ikastetxe berrira eramatea. Interesgarria izango litzateke ikasle ohiak —DBH2n edo DBH3n daudenak, adibidez— gonbidatzea testigantza emateko, kontatzeko nola izan den trantsizio hori.

Metodologian, ebaluazioan, irakasleen jardunean.. koherentziari eusten al diote LHtik DBHra?

Denetik dago, baina egia da gero eta gertuago daudela, eta, hemendik aurrera, espero dugu are gertuago egotea. Konpetentzietan oinarritutako metodologiarekin jada aspaldi hasi ginen, bereziki Lehen Hezkuntzan. Hori pixkanaka bigarren hezkuntzara eraman da, eta uste dut lagunduko duela koherentzia horri eusten. Gero, noski, ikastetxe bakoitzak bere metodologia, bere estrategiak, bere berariazko funtzionamendua, proiektuak... dauzka, eta hala behar du, tokian tokikoari erantzuteko. Automatikoki adjudikatzen diren ikastetxeen artean koordinazio handiagoa egongo da, noski.

Eusko Jaurlaritza Hezkuntza Lege berria egiten ari den honetan, zer jaso behar luke testuak arlo horren inguruan?

Jardunaldietan, horretaz aritu gara. Etapen arteko zubiak eraiki behar dira, eta trantsizio horiek kudeatu, modu sistematizatu eta egituratu batean. Legeak hori jaso beharko luke.

Konponbidea izango litzateke HH, LH eta DBH eskaintzen duten ikastetxeak sortzea?

Eraikin berean egoteak lagundu dezake, baina ez du zertan beharrezkoa izan. Trantsizio plan onak diseinatu, garatu eta plan horiek aurrera eramateko izendatzen diren ikastetxe desberdinetako ordezkariek koordinazio ona egiten badute, nik ez diot arazorik ikusten.]]>
<![CDATA[Nafarroako Gobernuaren azaroaren 25erako kanpainak biktimak zalantzan ez jartzea izango du xede]]> https://www.berria.eus/albisteak/220734/nafarroako_gobernuaren_azaroaren_25erako_kanpainak_biktimak_zalantzan_ez_jartzea_izango_du_xede.htm Tue, 15 Nov 2022 14:03:39 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/albisteak/220734/nafarroako_gobernuaren_azaroaren_25erako_kanpainak_biktimak_zalantzan_ez_jartzea_izango_du_xede.htm Gizonak interpelatuko dituzte Azaroaren 25ean Funtsa biktimen hitza zalantzan jartzen duten eguneroko esaldiak izango dira. Horietan, esango dute biktimak indarkeria jasan nahi izan duela, besteak beste, bikotekidearengandik lehenago ez banantzeagatik, parrandan ateratzeagatik edo «asko» edateagatik. Sortu dituzten materialak sare sozialen eta komunikabideen bidez zabalduko dituzte, eta, gainera, 5.000 kartel ere aterako dituzte. Kanpaina beharrezkoa dela zalantzan jarri gabe, nabarmendu dute Nafarroako Gobernuak pausoak emanak dituela arlo horretan. Isturizen esanetan, horrelako indarkeria, diskurtso eta jardunbideen aurka «konpromiso irmoa» daukate. Salaketak igotzen Kanpainaz harago, indarkeria matxistaren datuak eman ditu Lergak. Hain zuzen, Emakumeen aurkako indarkeriaren biktimei osoko arreta emateko zerbitzuak 1.046 emakume artatu ditu 2022ko urtarriletik irailera, iazko epe berdinean baino %14,2 gehiago. Gainera, indarkeria matxistaz galdezka Nafarroako Berdintasuneko Institutura egindako deiak %23 igo dira. Deien %60an emakumeak berak eskatzen du laguntza; %24tan, profesionalen batek. Dena den, Lergaren esanetan, igoerak ez du esan nahi indarkeria matxista kasu gehiago daudela, gehiago jakinarazten dituztela baizik.]]> <![CDATA[Hezkuntza akordioa sinatu zuten alderdiek berriro babestu dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1844/006/001/2022-11-11/hezkuntza_akordioa_sinatu_zuten_alderdiek_berriro_babestu_dute.htm Fri, 11 Nov 2022 00:00:00 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1844/006/001/2022-11-11/hezkuntza_akordioa_sinatu_zuten_alderdiek_berriro_babestu_dute.htm
Eusko Jaurlaritza ontzen ari den Hezkuntza Legearen aurreproiektua kritikatu du PP+C's-ko legebiltzarkide Jose Manuel Gilek: «Obsesio bati erantzuten dion aurreproiektu bat daukagu: euskara guztiaren gainetik, euskara derrigorrezkoa —denentzat eta denerako—, euskarak euskaldunago egingo gaituen esperantza faltsuarekin —zure alderdian esaten duten bezala—; hau da, nazionalistago».

Eztabaida beranduago

«Euskarafobia». Horixe egotzi dio EAJren legebiltzarkide Leixuri Arrizabalagak Gili. Halaber, esan dio koalizioak Hezkuntza Legearen proiektuaz eztabaidatu nahi duela, lege proiektua oraindik Eusko Legebiltzarrean aurkeztu gabe dagoenean: «Izango dugu hau eztabaidatzeko lantzeko eta baita adosteko aukera ere, unea heltzen denean». Aurreproiektuaren oinarriak ezarri dituen hezkuntza akordioa babesteko ere aprobetxatu du hitzaldia. Arrizabalagaren esanetan, hezkuntzaren kalitatea hobetzea eta eraldatzea du xede. Iruditzen zaio horretarako zenbait neurri jasota daudela akordioan: zentroen lidergo pedagogikoa indartzea; zuzendaritzen eta berrikuntza koordinatzaileen gaikuntza sustatzea; formakuntza iraunkorra bermatzea; eta ikastetxeen autonomiaren aldeko apustua egitea, besteak beste.

Ikoitz Arrese EH Bilduko legebiltzarkideak, ere egiteko moduak kritikatu dizkio PP+C's-ren ordezkariari: «Legearen tramitazioa hasi besterik ez da egin, oraindik ez da legebiltzar honetan sartu, eta talde parlamentarioek zuzenketak egiteko daukagun denbora oraindik ez da hasi».

Arrizabalagak egin bezala, hezkuntza akordioa defendatu du Arresek ere, «historikoa» izan dela iritzita. Eta arrazoiak eman ditu. Nabarmendu du, esaterako, segregazioari aurre egiteko hamahiru neurri adostu dituztela; Euskal Hezkuntza Zerbitzua sortzea erabaki dutela, «eredu propio baten bidean publiko-pribatu dikotomia gainditzeko»; diru publikoa jasoko duten ikastetxe guztiei eskubideak eta betebeharrak jarri dizkietela; eta «konpromiso irmoa» hartu dutela euskararen alde, ikasle orok Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza amaitzerako euskaraz gutxienez B2 maila lortu beharko duela jarrita.

Zehaztasunak faltan

Arreseren irudiko, «bide onean» doa aurreproiektua. Dena den, aitortu du akordiotik «gauza batzuk» galdu direla: «Lege aurreproiektu hori nolabait deskafeinatu egin da, eta dituenak baino zehaztasun gehiago beharko lituzkeela».

PSE-EEren ordezkari Maria Jesus San Josek aitortu du ituna erdiestea «zaila» izan zela, baina esan du «ezinbestekoa» iruditzen zaiela hezkuntzan egonkortasuna lortzea. Bide horretan, nabarmendu du akordioak «segurtasuna, konfiantza eta esperantza» helarazten duela. Eta, gainera, esan du PP+C's-k mozioan jasotako neurrien inguruan ere aritzen dela. Beste alderdien bidetik, PSE-EEk ere gogorarazi dio Hezkuntza Legearen proiektuaz eztabaidatzeko aukera izango dutela Eusko Legebiltzarrean aurkezten dutenean.

Sare publikoaren aldeko aldarriekin hasi du hitzartzea Isabel Gonzalezek, Elkarrekin Podemos-IUko eledunak. Azaldu du hezkuntza sistemaren «benetako arazoa» ez dela kalitatea, sistema duala «betikotzea» baizik. Beraiek sistema publikoaren defentsa egiten dutela ziurtatu du, eta esan du akordioan neurri sorta dagoela, martxan jarriz gero, sistema publikoa hobetzeko.]]>
<![CDATA[Urkulluk Madrili eskatu dio jarrera hartzeko Barrionuevoren esanei buruz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1890/007/001/2022-11-09/urkulluk_madrili_eskatu_dio_jarrera_hartzeko_barrionuevoren_esanei_buruz.htm Wed, 09 Nov 2022 00:00:00 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1890/007/001/2022-11-09/urkulluk_madrili_eskatu_dio_jarrera_hartzeko_barrionuevoren_esanei_buruz.htm
Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak eman du lehendakariaren jarreraren berri, gobernu kontseilua amaitu ostean egindako prentsaurrekoan. Azaldu duenez, Eusko Jaurlaritzak arbuiatu egiten du GALen ekintzen inguruan Barrionuevok egindako «justifikazio esplizitua». «Ona litzateke estatuaren botereek aurrera egitea biktima horien eta haien eskubideen errekonozimenduan», erantsi du.

Gainera, arlo judizialean egon daitekeen ekinbide oro babesteko prest agertu da Zupiria, betiere baldin eta helburua bada «eragindako mina injustua dela errekonozitzea eta indarkeria terroristaren ondorioz izandako giza eskubideen urraketen inguruko egia jakitea».

Halaber, Urkulluren hitzak ez ezik, Idoia Mendia lehendakariordearenak ere eraman ditu Zupiriak prentsaurrekora. Zupiriaren hitzetan, Mendiak adierazi du PSE-EEk «posizio argia eta irmoa» duela ministro ohiak esandakoaren aurka.

Egia aitortzeko eskea

EH Bilduren bozeramaile Bakartxo Ruizek ere erantzun die Barrionuevoren esanei. Adierazi du, hitz batzuk «arbuiatzeaz» harago joanda, Barrionuevoren hitzen atzean dagoena dela «benetan larria» ; izan ere, uste du adierazten dutela «zein merke» atera zaion estatuari indarkeria erabiltzea: «Halako hoztasunez aitortzea estatuak berak muntatutako indarkeria izan dela eta erabaki politikoak egon zirela horren atzean. Uste dut horrek aurrera begira ere eskatzen duela bestelako hausnarketarik».

Eta, bide beretik, egia aitortzeko eskatu du: «Uste dut estatuak berak noizbait aitortu beharko duela egia zein izan den, aitortu beharko duela zer gertatu den eta aitortu beharko duela zer-nolako mina eta sufrimendua eragin den».]]>
<![CDATA[Urkulluk Madrili eskatu dio jarrera hartzeko Barrionuevok esandakoaz]]> https://www.berria.eus/albisteak/220463/urkulluk_madrili_eskatu_dio_jarrera_hartzeko_barrionuevok_esandakoaz.htm Tue, 08 Nov 2022 18:28:15 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/albisteak/220463/urkulluk_madrili_eskatu_dio_jarrera_hartzeko_barrionuevok_esandakoaz.htm Eta, ildo horretatik, egia aitortzeko eskatu du: «Uste dut estatuak berak momenturen batean aitortu beharko duela egia zein izan den, aitortu beharko duela gertatutakoa eta aitortu beharko duela eragindako mina eta sufrimendua».]]> <![CDATA[Zestoako alkateak herritarrei esan die egungo datuekin ezin dutela babestu Piaspeko egitasmoa, baina aztertzeko prest daude]]> https://www.berria.eus/albisteak/220455/zestoako_alkateak_herritarrei_esan_die_egungo_datuekin_ezin_dutela_babestu_piaspeko_egitasmoa_baina_aztertzeko_prest_daude.htm Tue, 08 Nov 2022 09:24:03 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/albisteak/220455/zestoako_alkateak_herritarrei_esan_die_egungo_datuekin_ezin_dutela_babestu_piaspeko_egitasmoa_baina_aztertzeko_prest_daude.htm Azpeitiko Udalaren ostean, Zestoako Udala ere bildu da herritarrekin, Statkraft enpresak Azpeitia, Errezil eta Zestoa (Gipuzkoa) artean eraiki nahi duen Piaspe proiektu eolikoaren inguruko azalenak emateko. Azpeitiko Udalak esan zuenez, ez daude proiektuaren alde «itsu-itsuan», baina nabarmendu zuen klima larrialdiaren aurrean ekiteko garaia dela eta Statkraften proiektuak eredu propio bat lantzeko aukera eman dezakeela, jabetza partekatuaren bidez. Ordea, Zestoako Udalak gogorrago hitz egin du; webgunean berri bat jarri dute batzarrean hitz egin zirenak azaltzeko; hor jartzen duenez, alkateak esan zuen gaur egun eskura dauzkaten «datu urriekin» ezin dutela babestu haize erroten proiektua. Ondoren, ohar bat atera du udalak, eta proiektua aztertzeko «prestasuna» nabarmendu du. Statkrat enpresa norvegiarrak Azpeitian azaldu zuenez, gehienez 205 metro luze izango diren bost errota jarri asmo dituzte, Azpeitia, Errezil eta Zestoako lurretan. Alabaina, erroten piezak Zestoatik garraiatuko lituzkete, Akoako bidetik gora. Horrek udal gobernuari «kezka handia» eragiten diola adierazi du Mikel Arregi alkateak. Izan ere, izango du ondoriorik herrian, haren hitzetan: «Proiektu honek sortuko lukeen ingurumen inpaktua, inpaktu bisuala eta bertako bizilagunekiko eragina handia izango da». Dena den, momentuan babesten ez badute ere, aztertzeko prest agertu da Arregi. Izan ere, azaldu duenez, proiektuan badaude «energiaren jabetzaren inguruko berritasunak», eta, halaber, trantsizio energetikoa egiteko beharra ikusten dute; horretarako, iruditzen zaie intentsitate handiko ekipamenduak ere beharko dituztela. Ordea, uste dute aztertu beharra dagoela intentsitate handiko ekipamendu horiek nolakoak eta zenbat izan behar duten, eta, horretarako, ezinbestekotzat daukate «estrategia orokor bat» sortzea Euskal Herrian eta Zestoan bertan: «Planifikazio orokorrik ez dago, eta hori ezertan hasi aurretik egin beharreko kontua da. Estrategia integralik gabe, haize errotak besterik gabe jartzea ez da soluzioa. Egia da hemen dugun energia berriztagarri bideragarri eta eraginkorrena haizea dela, baina aerosorgailuak jarrita bakarrik ez goaz inora: bestelako etxeko lanak ere egin behar dira. Ez dakigu zenbat parke eoliko eraikitzea den beharrezkoa, justua eta jasangarria»]]> <![CDATA[Eskatu dute eskola publikoa izateko sistemaren «benetako ardatza»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1968/010/001/2022-11-06/eskatu_dute_eskola_publikoa_izateko_sistemaren_benetako_ardatza.htm Sun, 06 Nov 2022 00:00:00 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1968/010/001/2022-11-06/eskatu_dute_eskola_publikoa_izateko_sistemaren_benetako_ardatza.htm
Hogeitik gora eragilek antolatu dute manifestazioa. Tartean, EHIGEk, Heizek, Steilasek, CCOOk, Ikamak eta Ikasle Abertzaleak taldeak. Halaber, bat egin dute, besteak beste, ELAk, LABek eta Ernaik. Eragileek ez ezik, norbanakoek ere babestu dituzte deitzaileen aldarrikapenak. Jokin Garaia, eskola publikoko irakaslea eta gurasoa, esaterako, Oñatitik (Gipuzkoa) joan da Bilbora. Manifestazioa hasterako, argi izan du zertarako egon behar zuen bertan: «Hezkuntza Lege berri honi ezezko biribila emateko». Uste du Jaurlaritza prestatzen ari den legeak ez duela sare publikoa indartzen, eta, bitartean, itunpekoa «blindatzen» ari direla. Gainera, euskararen arloan ere «gabezia ugari» nabaritu dizkio.

Antzera mintzatu da Koldo Zabala ere, Laudioko (Araba) gurasoa eta irakaslea: «Euskal eskola publiko euskalduna babestera etorri gara. Oraingoz, ez dugu zalantzarik lege honek kontrako bidean egingo duela». Haren esanetan, zirriborroak sareen dualtasuna mantentzen du,«eta horrek ez du ezer konpontzen». Horren ordez, eskatu du eskola publikoan sakontzeko, baita eragileen parte hartzea bermatzeko ere: «Uste dugu hau dela bidea, eta itunpekoek egiten duten lana ere kontuan izan behar da, zalantza barik. Elkarlanetik Euskal Herri euskalduna lortuko dugu». Maite Uharte gurasoa ere publikoaren alde agertu da protesta hasterako: «Beharrezkoa da eskola publikoa defendatzea eta lege proiektu berriaren aurka borrokatzea». Izan ere: «Uste dut euskal eskola publikoa izan behar dela ardatza eta lehentasuna izan behar duela, eskola bakarra delako guztiona defendatzen duena eta kalitatezko hezkuntza guztientzat defendatzen duena».

17:30 aldera zabaldu dute Euskal eskola publikoaren alde, Hezkuntza Lege honi ez leloa zuen pankarta. Eta haren atzean elkartu dira milaka lagun. Kartelak eskuan: «Harro, desberdinon topagunea delako», «Euskalduna delako, harro» eta beste hamaika mezurekin. Eta leloak ahoan: «Euskal eskola publikoa» eta «pribatua ez da publikoa» oihuak nagusitu dira, baina entzun dira «ez, ez, ez, lege honi ez», «euskara ere publikoaren alde», «hemen gaude publikoaren alde» eta bestelako batzuk ere.

Lau eskaera nagusi

Ordubete pasatxoko bidea eginda iritsi dira udaletxe aurrera, eta bete dituzte haren ataria nahiz aurrean dagoen zubia. Han, Lopez de Luzuriagak irakurri du komunikatua. Salatu duenez, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Saila aspalditik ari da sare pribatuaren aldeko neurriak «etengabe» hartzen: «Publikoa ahoan, baina eskola pribatua dute gogoan Jaurlaritzako kideek, eta eskola publikoa pixkanaka desegiteko bidean jartzen ari dira».

Horren aurrean, lau ildo nagusiren baitan jositako aldarrikapenak egin dituzte. Sare publikoa «sendotzea eta handitzea» proposatu dute, «herritar guztientzako eskubideen bermea baita» Horretarako, «zentzuzko planifikazioa» ezinbestekoa iruditzen zaie, eskola lekuen eskaintza «errealitatera egokituta» eta sare pribatuko «gehiegizko eskaintza» ez itunduta egin beharko dena. Gainera, nahi dute ikastetxe publikoei «beharrezkoak dituzten baliabide guztiak» ematea eta hala nahi duten ikastetxeei publiko bihurtzeko bideak zabaltzea.

Baina, publiko-itunpeko auzia ez da konpondu beharreko bakarra, topagunearen irudiko. Hizkuntzari dagokionez, euskara «galtzaile» aterako dela uste dute: «Euskal eskola publikoa da ikasle gehien euskalduntzen duena, eta urteetako ibilbideak argi utzi digu murgiltze ereduaren bidez lortzen dela, behar diren baliabideak emanez eta tokian tokiko errealitatea kontuan hartuta». Euskalduntzearen erronkaren aurrean, uste dute ez dela nahikoa ikasleek B2 maila lortu beharko dutela adieraztea: «Nola bermatuko da ikasleen B2 maila hori ikastetxe guztietan eta ikasle guztientzako? Euskararekin atzerapausorik ez».

Gainera, nabarmendu dute hezkuntza komunitatearen zeregina «bigarren maila batean» geratzen dela: «Guraso elkarteetan eta parte hartze organoetan egiten den lana ordain ezinezkoa da, eta honi aitortza eta tokia eman behar lioke legeak».

Erlijiori ematen dion presentzia ere ez dute gustuko: «Legeak erlijioaren eskaintza derrigorrezkoa mantenduko du, eta ideia erlijiosoak dituzten ikastetxeei finantzaketa berbera emango zaie». Aurkako bidetik jotzeko eskatu dute: «Bada garaia erlijioa, edozein dela ere, ikastetxeetatik kanpo uzteko». Funtsean: «Lege hau pribatizatzailea da, uko egiten dio eskola publikoa sistemaren ardatz bihurtzeari, ez du amaituko segregazioaren arazoa, doktrinatzea onartzen du eta euskararen normalizazioan atzerapausoa da».

EP-IU, manifestazioan

Elkarrekin Podemos-IU Eusko Legebiltzarrean lau alderdi politiko nagusiek lortu zuten hezkuntza akordioko kide izaki ere, koalizioaren Eusko Legebiltzarreko bozeramaile Miren Gorrotxategi manifestazioan izan da. Haren hitzetan, hezkuntza komunitatea argi adierazten ari da Hezkuntza Lege aurreproiektuak ez duela bat egiten «euskal eskola publikoaren interesekin». «Uste dut gobernuak ondo entzun behar diola komunitateari, eta horren inguruan ekin».]]>
<![CDATA[Euskal Eskola Publikoaz Harrok manifestazio jendetsua egin du Bilbon]]> https://www.berria.eus/albisteak/220349/euskal_eskola_publikoaz_harrok_manifestazio_jendetsua_egin_du_bilbon.htm Sat, 05 Nov 2022 19:10:00 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/albisteak/220349/euskal_eskola_publikoaz_harrok_manifestazio_jendetsua_egin_du_bilbon.htm <![CDATA[Eskolek zaurgarriei lekuen ehuneko bat utzi beharko diete 2023an hasita]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1922/006/001/2022-11-04/eskolek_zaurgarriei_lekuen_ehuneko_bat_utzi_beharko_diete_2023an_hasita.htm Fri, 04 Nov 2022 00:00:00 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1922/006/001/2022-11-04/eskolek_zaurgarriei_lekuen_ehuneko_bat_utzi_beharko_diete_2023an_hasita.htm
Dekretu berria 2023-2024ko onarpen prozesuan jarriko da indarrean, Haur Hezkuntzatik hasita. Hau da, hurrengo matrikulazioan HH2 Haur Hezkuntzako bigarren mailan -eta HH2 ez daukaten ikastetxeetan HH3n- matrikulatzen diren ikasleak modu orekatuagoan banatu beharko dituzte, lekuen erreserba sistemaren bidez. Ordea, neurriak ez du atzerako eraginik izango, eta jada hezkuntza sisteman matrikulatuta dauden haurrek ez dute ikastetxez aldatu beharko. Hauek dira dekretuaren berrikuntza nagusiak:

SEGREGAZIOA

Funts publikoak jasotzen dituzten eskola denen artean ikasle zaurgarriak modu orekatuan banatzea eta arrazoi sozioekonomikoengatik edo bestelakoengatik ez segregatzea. Horiexek izango dira dekretuaren helburu nagusia. Horretarako, ikastetxe publiko eta itunpeko guztiek leku kopuru jakin bat Hezkuntza Sailak ezarritakoa gorde beharko du zaurgarritasunen bat duten ikasleentzat. Baina nola zehaztuko dute ikastetxe bakoitzak zenbat leku gorde beharko dituen? Eusko Jaurlaritzaren ISEI Irakats-Sistema Ebaluatzeko eta Ikertzeko Erakundeak sortuko duen zaurgarritasun indizearen arabera. Bartzelonako Unibertsitate autonomoarekin lanean ari dira horretarako, horiek Kataluniako eskola segregazioaren aurkako itunean duten esperientziaren laguntzaz. Eragin eremu bakoitzean zenbateko zaurgarritasuna dagoen neurtuko dute, Haur Hezkuntzako bigarren mailan matrikulatuko diren ikasleen gurasoei pasatuko dieten galdetegi baten bidez. Inkesta horretan, haien gizarte eta hezkuntza egoera aztertuko dute, eta zaurgarritasunik ba ote duten ikusi.

Adibide bat ematearren, eragin eremu batean ehun haur matrikulatu badituzte HH2n eta horietako hogei jo badituzte zaurgarritzat, eragin eremu horretako zaurgarritasun indizea %20 izango da. Beraz, eremu horretan dauden ikastetxe guztiek zaurgarritasun maila horretara hurbildu beharko dute. Aurretik ikastetxeetan dagoen zaurgarritasun maila ere kontuan hartuko dute, ordea. Alegia, datorren ikasturtetik aurrera ez dute ikasle zaurgarri kopuru bera jaso beharko jada ikasle zaurgarriak dituztenek edo gaur-gaurkoz gutxi dauzkatenek. Demagun zaurgarritasun indizea %20 den eragin eremu batean hiru ikastetxe daudela. Horietako batek %36ko zaurgarritasun indizea du, beste batek %8koa, eta hirugarrenak %14koa. Hiru ikastetxeek %20ra hurbildu beharko dute. Urtero gehienez hamar puntu aldatzea eskatuko zaienez, hirugarren ikastetxeak urtebetean lortu beharko du eskatutako maila, eta gainerako biek, bi ikasturtetan. Horretarako, ikasle zaurgarrientzako leku gehiago edo gutxiago gorde beharko dituzte.

Baina zein izango dira ikasle zaurgarriak? Hori ere zehaztu dute dekretuan. Hezkuntza laguntzako premia bereziren bat dutenak izango dira. Esan dutenez, egoera hauek hartuko dituzte aintzat: heldutasun atzerapenen bat izatea, hizkuntzaren eta komunikazioaren garapenaren nahasmenduren bat izatea, arretaren edo ikaskuntzaren nahasmenduren bat izatea, ikaskuntza hizkuntza ondo ez jakitea, gizarte eta hezkuntza aldetik egoera hauskorrean egotea, gaitasun intelektual handia izatea, hezkuntza sisteman berandu sartu izana, egoera pertsonal jakin batzuk izatea, edo eskola historiako egoera jakin batzuk izatea. Gainera, kontuan hartuko dituzte ordurako medikuen diagnostikoa daukaten haurren kasuak ere.

LEKUEN MUGA

Lekuen erreserba ez da izango segregazioaren aurkako neurri bakarra. Horretaz gain, Eusko Jaurlaritzak iragarri duenez, ikastetxe publikoetako eta itunpekoetako eskola lekuen eskaintza «benetako eskolatze beharretara» egokituko dute, 2023-2024ko ikasturteko onarpen aginduaren bidez -dekretuaren ostean argitaratuko dute-. Hezkuntza Sailak zehaztuko du eskola lekuen kopurua.

ALDAKETAK PUNTUETAN

Ikasleek bizitokitik gertuagoko ikastetxeetan izena emate aldera, matrikula garaian eskoletan lehentasuna edukitzeko puntuazioak ere aldatuko dituzte. Hain zuzen ere, aukeratzen duten ikastetxea -publikoa edo itunpekoa- bizilekutik gertuen dutena bada, zazpi puntu eskuratuko dituzte; eragin eremuko beste ikastetxe bat aukeratzen badute -baina ez bizilekutik hurbilen daukatena- berriz, bost puntu. Orain arte, sei puntu eman izan dituzte bizilekua eragin eremuan egoteagatik.

Gainera, puntu erdia emango diete arrazoi hauetakoren batengatik bizitokiz aldatu behar izan duten ikasleei: azken urteetan familiako kideren bat «desgaitu» izateagatik, indarkeria matxistagatik, «terrorismo ekintzengatik» eta «nahitaez» bizitokiz aldatu behar izateagatik.

Orain arte bezala, 6,5 puntu eskuratuko dituzte lehendik anai-arrebaren bat zentroan edukitzeagatik. Gaur egun, horixe da puntu gehien ematen duen aldagaia.

HAUR GOIZTIARRAK

Segregazioa eragozteko neurriak nagusi izanik ere, beste aldaketa bat ere txertatu du Eusko Jaurlaritzak dekretuan. Hain zuzen ere, muturreko goiztiartasuna -haurdunaldiko 28. astea baino lehen jaiotakoak- eta goiztiartasun handia -32. astea baino lehen jaiotakoak- duten haurrek, urteko azken lau hilabeteetan jaio badira eta HHko ikasturteren batean lehen aldiz matrikulatzekoak badira, aukera izango dute adinez dagokiena baino maila bat beherago izena emateko. Ohar bidez eman dute aukera zabaltzearen arrazoia: «Goiztiartasun horrek eragina izan dezake heldutasun eta ikaskuntza prozesuan, batez ere jaiotza aurreikusitako urtearen aurreko urtean gertatzen denean». Gurasoek hala egitea erabakitzen badute, medikuaren txostena aurkeztu beharko dute nahitaez.

ESKOLEN ZERRENDA

Matrikulazioari dagokionez, beste nobedade bat ere egongo da. Eskaerak egiteko garaian zerrenda bat aurkeztu behar izaten dute familiek, lehentasunaren arabera ikastetxeak zerrendatzeko. Orain arte, gehienez ere hamabi ikastetxe markatzeko aukera edukitzen zuten; aurrerantzean, berriz, nahi adina ikastetxe jarri ahal izango dituzte.]]>
<![CDATA[Eskola guztiek lekuen ehuneko bat gorde beharko dute «ikasle zaurgarrientzat» datorren urtetik]]> https://www.berria.eus/albisteak/220257/eskola_guztiek_lekuen_ehuneko_bat_gorde_beharko_dute_ikasle_zaurgarrientzat_datorren_urtetik.htm Thu, 03 Nov 2022 15:22:34 +0100 Irati Urdalleta Lete https://www.berria.eus/albisteak/220257/eskola_guztiek_lekuen_ehuneko_bat_gorde_beharko_dute_ikasle_zaurgarrientzat_datorren_urtetik.htm