<![CDATA[Irune Lasa | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Thu, 14 Nov 2019 01:34:55 +0100 hourly 1 <![CDATA[Irune Lasa | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Batz taldeak gaueko ordu txikietan itxi du Araluce]]> https://www.berria.eus/albisteak/173464/batz_taldeak_gaueko_ordu_txikietan_itxi_du_araluce.htm Fri, 08 Nov 2019 13:46:21 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/173464/batz_taldeak_gaueko_ordu_txikietan_itxi_du_araluce.htm "Hau oso gogorra izan da. Enpresa horrela ixtea, jendea eskoltatuta ateratzea... Gainera, ixtera etorri diren langileetako batzuk, Batz kooperatibakoak, herriko jendea dira, betiko ezagunak. Oso gogorra da". Izkander Agirrezabala. Araluceko langilea 10:30 inguruan, «enpresako zuzendaritzarekin eta Ertzaintzarekin hainbat eztabaida izan ondoren», langileen eta sindikatuen ordezkariei baimendu egin diete fabrikara sartzea. Sergio Vazquez ELAko ordezkariaren arabera, orduan ikusi ahal izan dute «enpresaz kanpoko langileak» zeudela barruan, «burua estalia zutenak», eta jada prest zeukatela material bat enpresatik kanpora ateratzeko. Makina batzuk ere hondatu omen dituzte. Sindikatuko ordezkariak azaldu duenez, «hori ezin da egin». Jokaera hori «erabat irregularra» da, «eta legez kanpokoa». Azkenean, alde guztiek adostu dute Ertzaintza erretiratu egingo zela, eta kanpotik etorritako langileak ere joan egingo zirela. Eta horrela, 12:15 inguruan, enpresaz kanpoko langileak lantegitik irten dira, eskoltatuta. Giroa baretu egin da, eta ertzain gutxi batzuk zaintzen dute itxitako fabrikaren ataria. Langileen ordezkariek eta enpresak epe bat hitzartu dute negoziazioekin jarraitzeko. Enpresa batzordea lan ikuskaritzarekin dago bilduta, itxieraren legezkotasuna aztertzen. Izkander Agirrezabala Araluceko langileak goizaldetik bizi izandako uneak kontatu dizkio Berriari: "Hau oso gogorra izan da. Enpresa horrela ixtea, jendea eskoltatuta ateratzea... Gainera, ixtera etorri diren langileetako batzuk, Batz kooperatibakoak, herriko jendea dira, betiko ezagunak. Oso gogorra da". Mondragon Korporazioko Batz kooperatiba taldeak urrian iragarri zuen Araluce itxiko zuela, eta, ordutik, langileek hainbat mobilizazio egin dituzte, itxieraz besteko irtenbideen eske. Automobilgintzarako trokelgintzan aritu izan da, orain arte, Araluce. Batzek 2016. urteko uztailean erosi zuen enpresa. Gaurko itxiera jakinarazteko agirian, likidatzaileak «greba egoera eta irregulartasun kolektiboak» argudiatu ditu lantegiaren «itxiera patronala» erabakitzeko. Agirian dioenez, «lan baldintza normalak berrezartzeko beharrezkoa den denborara mugatuko» da agiria, eta langileei jakinarazi die bitarte horretan haien «lan kontratuak etenda» egongo direla.]]> <![CDATA[Urrian 3.000 langabe gehiago izan dira Hego Euskal Herrian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1874/012/002/2019-11-06/urrian_3000_langabe_gehiago_izan_dira_hego_euskal_herrian.htm Wed, 06 Nov 2019 00:00:00 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1874/012/002/2019-11-06/urrian_3000_langabe_gehiago_izan_dira_hego_euskal_herrian.htm
Horiek horrela, urriaren bukaeran guztira 147.199 langabe zeuden enplegu bulegoetan erroldatuta Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan. Eta, biztanleria aktiboaren INEren datuei men eginez, Hego Euskal Herriko langabezia tasa %10,97 da.

Urte arteko langabeziaren datuak onak dira oraindik, iazko urrian baino 8.394 pertsona gutxiago baitaude langabezian. Hori bai, azken urteetako joera positiboan aldaketa bat gertatu da: orain arte, udan —ekainetik abuztura— langabeziak gora egiten bazuen ere, irailean atzera murrizteko joera hartzen zuen, abendura arte, orduan ere gorakada bat iristen baitzen langabeen zenbatekoan. Halako joerarik ez da izan oraingoan, eta iraileko beheradakada eten egin da urrian.

Langabe kopuruaren urriko igoeraren erdia (+1.590) zerbitzuen sektorean gertatu da, baina nekazaritzan ere igoera esanguratsua izan da: 707 langabe gehiago, horien erdiak Nafarroan. Hain zuzen, Nafarroak hartu du langabeen zenbatekoaren igoeraren zatirik handiena, 3.128 langabe gehiago horietatik 1.407 Nafarroako bulegoetan zenbatu baitira. Bizkaiak hartu du beste zati handia: 1.073 langabe gehiago. Gipuzkoan, 551 langabekoa izan da igoera, eta Araban soilik 83 pertsona gehiago erroldatu dira langabezian.

Datu ezkorren ondoan, askoz ere positiboagoak izan dira enpleguaren sorrera erakusten duten Gizarte Segurantzako datuak. Aurreko hilean baino 19.534 afiliatu gehiago ari dira kotizatzen. Hori bai, afiliazio horietatik asko lan urtea udan eteten zaien langileenak izan dira, hala nola hezkuntza sistemako ordezko irakasleenak, eta, beraz, ezin dira zuzenean lotu enpleguaren hazkunde batekin.

Joan den hilabetean, aurreko urtearekin alderatuta, %0,31 handitu da lan kontratuen kopurua, baina gehien-gehienak behin-behinekoak izan dira, %92. Langabezia sariei dagokienez, Hego Euskal Herriko langabeen %55ek ez dute inolako ordainik jasotzen, eta subsidioa hartzen dute %15ek.

Sindikatuen kezka

Sindikatuak kezkatuta agertu dira langabeziaren datuekin. LABeko Xabier Ugartemendiren arabera, «azken urteetan langabezia jaitsi egiten zen, baina sortzen zen enplegua oso prekarioa zen. Erabili eta botatzeko enplegua zen. Orain, zoritxarrez, botatzeko fasean murgilduta gaude, eta, prekaritatea mantentzeaz gain, enplegua galtzen ari da». Ugartemendiren ustez, «egoera hori emakumeek eta gazteek sufritzen dute bereziki».

ELAk ere, besteak beste, gazteen langabezia datuak gaitzetsi ditu, «600 gazte gehiago baitaude langabezian, %5,5 gehiago». Sindikatuak salatu du «langabeziak eta lan prekaritateak zerikusi zuzena» dutela.

CCOOk, berriz, uste du langabezia datu «kezkagarriek» erakusten dutela «hazkunde ekonomikoa prekaritate handiagoarekin eta desberdintasun sozial handiagoekin etorri dela».

Tentu handiagoz mintzatu da Eusko Jaurlaritzako Lan sailburu Beatriz Artolazabal. Aitortu du langabezian «arreta handiagoa» jartzera behartzen dituztela datuek, baina, erronka zaila izan arren, uste du posible dela EAEn langabezia «%10etik behera finkatzea». Horretarako, ezinbestekotzat jo ditu «balizko dezelerazio baterako prest» egotea eta «kolektibo zaurgarrienen enplegu aukerak handitzeko neurriak» hartzea.

Nafarroako Gobernuak aitortu du «bereziki ezkorrak» izan direla urriko datuak. «Izan ere, ez zen halako igoerarik gertatzen 2011tik». Dena den, gobernuak gogora ekarri du 2013an jo zuela goia langabeziak, eta orduko datuetatik urrun daudela oraindik. Gainera, Gizarte Segurantzako afiliazioa ere gorantz doala nabarmendu du: irailean baino 2.641 gehiago dira, eta iazko urrian baino 7.569 gehiago.

Nafarroako Merkataritza Ganberak adierazi du «lan merkatua hozten» ari dela, eta, aurreko asteko hazkunde datuak gogoan, aipatu du «urtea igaro ahala mantsotzen» ari dela hazkundea.]]>
<![CDATA[Urrian 3.128 langabe gehiago zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian]]> https://www.berria.eus/albisteak/173323/urrian_3128_langabe_gehiago_zenbatu_dituzte_hego_euskal_herrian.htm Tue, 05 Nov 2019 11:04:47 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/173323/urrian_3128_langabe_gehiago_zenbatu_dituzte_hego_euskal_herrian.htm <![CDATA[ONDARE ZERGA, JOMUGAN]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1981/017/001/2019-11-03/ondare_zerga_jomugan.htm Sun, 03 Nov 2019 00:00:00 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1981/017/001/2019-11-03/ondare_zerga_jomugan.htm El Correo egunkariari joan den ekainean emandako elkarrizketa batean. Dagoeneko apaldutako sozietate zergaren onurak aipatu ostean, PricewaterhouseCooperseko Hego Euskal Herriko arduraduna guztiz ados agertu zen ondarearen gaineko zerga zama handia zela. «Zerga bidegabea da, jada zergapetutako aurrezki batengatik berriz ordaintzera behartzen zaituelako».

Beste argudio bat ere bazuen: «Begira, pertsonek errotzen dituzte enpresak, erabakiguneak. Eta enpresa bateko kontseilari ordezkariak sentitzen badu Madrilen fiskalki hobeto tratatzen dutela, Madrilera joango da. Gero, zuzendaritzako kide gehiagoren leku aldaketa bultzatuko du, eta akabo. Hori da egiazko arriskua», azaldu zuen Atutxak. «Kendu egingo zenuke [zerga]?», galdetu zion kazetariak. «Bihar bertan. Gainera konbentzituta nago, dakarren zerga bilketa askoz txikiagoa dela, errenta handiko zergadun gehiagori eutsiko bagenio jasoko genuena baino. Ez du gehitzen, kendu egiten du. Fiskalitateak herrialdearen ekonomiaren zerbitzura egon behar du».

Hori esan eta hilabete gutxira, antzeko argudio batzuk iritsi dira Arabako eta Bizkaiko aldundien ordezkarien ahotara. Jose Maria Iruarrizaga Bizkaiko Ogasun diputatuak bota zuen lehen harria urriaren 14an: «Zergadun batzuk beste erkidegoetara joaten ari dira oinordetzen zergan gutxiago pagatzeko, eta araudia berrikusi behar dugu gure ingurunera egokitzeko». Hurrengo egunean Ramiro Gonzalez Arabako diputatu nagusiak hartu zuen lekukoa, eta «gogoeta» egin zuen ondarearen gaineko zerga kentzeari buruz, «lurraldearen erakargarritasunaren» ikuspegitik.

Zergadun aberatsak Madrilera joaten direla diote. Madrilek %100eko hobaria egiten dio ondarearen gaineko zergari, eta oinordetzen eta dohaintzen zerga txikiagoa du salbuespenei esker. Andaluziako eta Gaztela eta Leongo eskuineko gobernuek ere salbuespen kopuruak handitu dituzte oinordetzen zergetan, eta, ondorioz, horiek askoz jende gutxiagok ordainduko ditu.

Kopururik ez

Baina zenbat ondare handi joan dira Euskal Herritik Madrilera ondarearen zerga edo oinordekotzaren zergaren erruz? Gipuzkoako Aldundiaren arabera, ez dira halakorik nabaritzen ari, ez zerga batean, ezta bestean ere. Arabako diputatu nagusiaren arabera, oinordetzen zergan ez da ihesaldirik izan.

Bizkaia izan da «joaten ari diren» zergadunak aipatu dituena, eta Unai Rementeria diputatu nagusia joandako zergadunak «berreskuratu» beharraz hitz egin duena. Baina Bizkaiak, oraingoz, ez du kopururik eman, ez du daturik eskaini oraindik, ez lekuz aldatutako zergadunen zenbatekoaz, ezta ogasunak arrazoi horrengatik diru sarreretan nozitutako galeraz ere.

Enpresaburuen ordezkariak izan dira ondarearen eta oinordekotzen gaineko zergak kentzearen alde agertu diren beste ahotsak. Confebaskeko presidenteak, Eduardo Zubiaurrek, aste honetan bertan ondare zerga deuseztea eskatu du, inbertsioari, ekintzailetzari, eta talentuak erakartzeko gaitasunari kalte egiten dien «anomalia» bat delako.

Eta PFEZa ere bai

Cebek-eko idazkari nagusiak ere «zentzugabeak» ikusten ditu ondare zerga eta halako «figurak». Francisco Javier Azpiazuren arabera, Bizkaiko patronalak «sekula ez du zalantzan jarri geure buruari emandako ongizate estatua», eta gastu sozialak Jaurlaritzaren aurrekontuaren %75 hartzea «herrialdearentzat ona da», enpresaburuek ulertzen dutelako «premia handien dutenei lagundu behar zaiela». Baina hori bai, Azpiazuren ustez, «politika sozialek bateragarri izan behar dute enpresa jardueren sustapenarekin».

Bizkaiko patronaleko buruak esan du fiskalitatea birpentsatu behar dela, «enpresentzat eta zuzendari taldekoentzat herrialde erakargarria egiteko», eta ondare zerga ez ezik, pertsona fisikoen errentaren gaineko egungo tasa marjinala (%49) ere auzitan jarri du. «Ondarearen gaineko zergak osagarri ideologiko bat du, birritan zergapetzen ditu lehendik ere zergak ordaindu dituzten errentak; eta ondare zerga edukitzeari gehitzen badiogu PFEZeko tasa marjinaletan diferentzial handia izatea, biak desberdintasun negatiborako elementuak dira gurekin lehiatzen diren beste erkidegoekiko, adibidez, Madrilekiko».]]>
<![CDATA[«Ondare zerga kenduta, irabaziko duten bakarrak aberatsak izango dira»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2001/018/001/2019-11-03/ondare_zerga_kenduta_irabaziko_duten_bakarrak_aberatsak_izango_dira.htm Sun, 03 Nov 2019 00:00:00 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/2001/018/001/2019-11-03/ondare_zerga_kenduta_irabaziko_duten_bakarrak_aberatsak_izango_dira.htm
Ogasun Publikoko EHUko katedradunaren ustez, zerga guztien inguruan zabaltzen dira gezurrezko mantra bertsuak. Halakoak entzuten ari dira azken asteetan Euskal Herrian ere; hain zuzen, mantra horiek are gehiago erabiltzen direlako aberastasunaren gaineko ondare zergaren eta oinordetzen zergaren kontra. «Tranpa da muturreko egoerak aurkeztea; gero, jendeak, intuizioz, egoera horiek batezbestekoak direla pentsa dezan».

Tranpak

«Laffer -en kurba da iruzur horietako bat». Azken hamarkadetan munduan zergak jaisteko argudio nagusia eman duen teoriaz ari da Zubiri. «Modelo horren arabera, zerga tasa marjinal handiegiak jartzen badituzu, jendeak utzi egingo dio lan egiteari [eta, horren ondorioz, diru gutxiago bilduko da zergatan]. Jakina, %100 zerga tasa jartzen baduzu, irabazitako guztia zergatan ordaindu behar baduzu, muturreko egoera horretan, bai, beteko da modeloa; baina %60ko zerga tasarekin? Ezin da modeloaren muturrean gertatzen dena beste egoera guztietara estrapolatu».

Ahoberokeria bera ikusten du ondare eta oinordetzen zergek eragin ditzaketen deslokalizazioen inguruan. «Intuitiboki, pentsa dezakezu zerga horiek oso handiak badira jendea deslokalizatu egingo dela. Baina hori ez da egia. Azkenean, magnitude kontu bat dago hor: hemengo zergadunari auzokoarena baino 40 aldiz handiagoa den zerga jartzen badiozu, eta zergadunak pentsatzen badu horrek luzaro iraungo duela, agian, bai, aldatuko da lekuz. Baina aldea %10 edo %5 bada soilik, agian ez da lekuz aldatuko; besteak beste, bizitokiz aldatzeak kostu pertsonal eta ekonomikoak ere badituelako».

Zubirik «deslokalizazioaren arazoak esajeratzeko joera onartezina» ikusten du. «Joera hori dago aberatsei hori interesatzen zaielako; haiek diote zerga bat jarrita enpresak itxi egingo direla, beste toki batera joango direla, eta horrela lortzen dute zergak jaistea».

Izan ere, EHUko ekonomistaren ustez, «gaurko aberastasunaren gaineko zerga mailekin -ondorengotza eta ondare zergan- ez da sinesgarria deslokalizazio nabarmenik dagoenik. Beste kontu bat da beste arrazoi batzuengandik aldatutako baten batek esatea zergengatik joan dela; edo norbaitek itxurazko deslokalizazio bat egitea. Baina, Espainiako eta EAEko egungo zerga egiturekin, deslokalizazioena ez da sinesgarria, besteak beste, bi materietan Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako tasak txikienetakoak direlako».

Datu gabeko zerga sistema

Zenbat jende joan da zerga txikiagoen bila? «Gipuzkoan aberastasunaren gaineko zerga zegoenean hainbeste joan zirela esan zen. Lehen joaten ziren, eta orain ez? Eta Bizkaian bai? Nik ez dut esango gezurra denik joan direla, baina froga dezatela, gardentasunez joka dezatela. Zerga datuekin badago halako patrimonialismo bat... Daturik gabeko zerga sistema daukagu. Oso aurreratuak gaudela esaten da beti, baina EAEn zerga erreformak iritzi jakin batzuetan oinarritzen dira soilik».

«Sozietate zerga jaisteko, non dago egiaz enplegu gehiago eta jarduera ekonomikoa handituko dela azaltzen duen memoria ekonomikoa? Herrialde zibilizatuetan erreformak memoria ekonomiko batekin joaten dira, non azaltzen duzun zergatik den aldaketa, zenbat kostatuko den edo zer irabaziko den. Eta esaten baduzu enplegua sortuko dela, kalkulu bat egin beharko duzu».

Datuetan oinarritu beharrean, fedean oinarritzeari buruz harago doa Ignacio Zubiri: «Aspaldi eskuinak esaten zuen zenbait onura sozial ez zirela eman behar. Orain konturatu dira hori esateak ez duela botorik ematen, eta esaten dute baietz, doako hezkuntza, osasuna eman behar direla, baina, sistemak hori egin ahal izateko, jaitsi egin behar zaizkiela zergak aberatsei. Eskuinaren argudio nagusia da pobre bati gerta dakiokeen onena dela aberatsei zergak jaistea. Hori da argudioa azken buruan: zergak jaistean horrenbesteko oparotasun ekonomikoa sortuko da, askoz diru gehiago bilduko baita. Baina ez dugu geure burua engainatu behar ergelkeria horrekin. Sinesten duzu enpresaburu bati sozietate zerga jaisten badiozu gehiago inbertituko duela? Kontratatzeko pizgarri bat ematen badiozu gehiago kontratatuko duela?».

Lehia, Madrildik

Hala ere, datu bat egon badago zergen auzi honetan: Madrilek eta Errioxak zerga txikiagoak dituzte. «Ahal dutelako. Efizientzia gisa aurkezten dute, baina zerga txikiagoekin gehiago biltzen badu Madrilek, ez da horrela ekonomia sustatzen duelako, baizik eta hiriburua delako. Hiriburutzak eragina du enpresen finkatzean, eta, hiriburutzari esker, hainbat kontu Madrilen inputatzen dira. Bestalde, Errioxa da Espainian gehien gainfinantzatutako erkidegoetako bat».

Hala ere, Zubirik azpimarratu du EAEn bertan ere ondare eta oinordetzen zergak ez daudela erabat harmonizatuak: «Gipuzkoak biak zertxobait handiagoak ditu; Bizkaiak txikienak; eta Arabak erdizka. Diru bilketan Gipuzkoak gutxi gorabehera, beti %32ko pisua izaten du; baina oinordetzen zergen diruen %40 biltzen ditu, eta %45 ondare zergetan. Ez dira sekulako diferentziak. Baina ondare zergan Gipuzkoan minimo salbuetsia 700.000 euro da, eta beste bietan 800.000 euro; gainera, bizkaitarren tasa puntu erdi txikiagoa da. Orduan, nola ez doaz denak korrika Bizkaira?».

Beste datu bat: Europako Batasunean herrialde bakarra dago -zentzu hertsian- ondare zerga duena. «Espainia», dio Zubirik, eta argitu du beste herrialdeetan badaudela aberastasunaren gaineko zergak, baina batzuetan soilik higiezinen gainekoa dela -Frantzia-, edo ez-egoiliarren aktiboak zergapetzen direla -Italia-. Baina ondare zerga kentzearen oinarrian beste gezur bat dago. «Edo erdi gezur bat, nahi baduzu. Diote ondare zerga oso zaila dela administratzea, aberatsek saiheste modu asko dituztela, eta, horren guztiaren ondorioz, biltzeko kostu handiak dituen zerga dela, azkenean klase ertainaren gainean ezartzen zela haren pisua; zerga horrek ez zituela bere funtzioak betetzen, ez dirua biltzeko ezta birbanatzeko ere. Ados, horri begira, norbaitek esan lezake, bada, erreformatu ditzagun aberastasunaren gaineko zergak. Baina ez da hori gertatu, kendu egin dira».

Desberdintasunak

Baina ondare zergak eta aberastasunaren gaineko zergak kendu edota apaldu direla, errenta tasa marjinalak murriztu direla, teknologia berriekin eta ekonomiaren egungo garapenarekin, ezberdintasun ekonomikoen eta sozialen hazkunde bat gertatzen ari da, aberastasunaren eta errenten kontzentrazio gero eta handiagoekin. «Ez duk nik esaten, OCDEk dio, Credit Suissek dio, Oxfamek... AEBetako ontasunak goraipatzen dituztenek jakingo dute 80eko urteetatik %1 aberatsenek poltsikoratu dutela herrialde horretan sortutako aberastasunaren %80. Horiek ikusita, badago mugimendu akademiko bat ondarearen gaineko zerga berreskuratzearen aldekoa, baina oihartzun mediatikoa badute ere, garrantzi politiko txikia dute. Eta aberatsek botere handia dute».

Demokrazia arriskuan

Zubiriren ustez, arrazoi onak daude ondare zergak berreskuratzeko, eta, aldiz, ez dago arrazoirik zerga hori ezabatzeko, ezta ekonomikoa ere. «Arrazoi bakarra da aberatsek ez dutela zergarik ordaindu nahi. Baina, aberastasunaren kontzentrazio maila hori demokraziaren beraren muinaren kontra doa. Multinazionalek eurek erabakitzen dute sozietate zergaren ordainketa, zerga digitalak... Eta harago, pertsona zehatzek demokrazia deusezta dezakete, herrialdeak euren ongizate ereduak baztertzera bultzatu...».

«Argudio ekonomikoak noizbait haztatu beharko dira ekitatearekin!», esan eta arrazoi ekonomikoak muturrera eramateko jolasarekin ekin dio Zubirik: «To, argudio ekonomiko bat: nik bihar bertan desegingo dut langabezia; kendu gutxieneko soldata, kendu gizarte laguntza guztiak, eta jendeak, 300 eurogatik lan edo hil, ez du beste aukerarik izango. Hori da helburua?».

EHUko katedradunak dio zerga ereduak herrialdearen eredu sozialarekin koherentea izan behar duela. Eta ez dela tranparik onartu behar. «Bihar ondare zerga kentzen badute EAEn, zer irabaziko dugu? Enplegu gehiago izango da? Ez. Zerga bilketa handiagoa? Ez. Bihar ondare zerga kenduta irabaziko duten bakarrak aberatsak izango dira; eta berdin oinordetzen zergekin. Zerga erreforma bat egin nahi dutela? Bada, egiazko eztabaida publiko bat egin dezatela, zenbakiak jarrita; ez parranda mistikoak».]]>
<![CDATA[Kutxabankek 267 milioi euro irabazi ditu hirugarren hiruhilekoan, %5 gehiago]]> https://www.berria.eus/albisteak/173168/kutxabankek_267_milioi_euro_irabazi_ditu_hirugarren_hiruhilekoan_5_gehiago.htm Thu, 31 Oct 2019 17:10:09 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/173168/kutxabankek_267_milioi_euro_irabazi_ditu_hirugarren_hiruhilekoan_5_gehiago.htm <![CDATA[Siemens Gamesak Senvionen aktiboak erosi ditu, tartean Portugalgo pala fabrika]]> https://www.berria.eus/albisteak/172719/siemens_gamesak_senvionen_aktiboak_erosi_ditu_tartean_portugalgo_pala_fabrika.htm Mon, 21 Oct 2019 11:40:28 +0200 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/172719/siemens_gamesak_senvionen_aktiboak_erosi_ditu_tartean_portugalgo_pala_fabrika.htm <![CDATA[USO PASEA, BELATZ ETA TIRO ARTEAN]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1941/020/001/2019-10-20/uso_pasea_belatz_eta_tiro_artean.htm Sun, 20 Oct 2019 00:00:00 +0200 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1941/020/001/2019-10-20/uso_pasea_belatz_eta_tiro_artean.htm usoak, diru politika bigunagoen aldekoak, austeritatearen belatz eta ehiztari zorrotzen aldean.

Presioa EBZko lehendakaritza hartu eta gutxira hasi zen nozitzen Draghi. Euroguneko hegoaldeko herrialdeak estutasun larrian zeudela, banku zentralak dirutza injektatu zuen merkatuetan, Bundesbank Alemaniako banku zentrala eta haren ingurukoak gero eta deserosoago zeudela. Denborarekin, urte oparoagoekin, ahots kritiko horiek apalduz joan ziren. Baina motelaldiaren itzala luzatzen hasitakoan, Mario Draghik atzera berriz ere zorra erosten hasi nahi izan duenean, belatzak atzera hegan agertu dira.

Italiarrak bere helburua lortu zuen iraileko gobernu kontseiluan, zorraren erosketa programa abian jarri zuen, azalduz kontseiluaren gehiengoaren babesa zuela. Baina ez zuen bilkura erraza izan, ahots kritikoak bertan izan zituelako, batez ere Alemaniako eta Frantziako banku zentraletako ordezkariekin.

Tiro gehiago etorri ziren ondoren, aurrekaririk gabeko mugimenduan, euroguneko banku zentraletako buruzagi ohien talde batek agiria plazaratu zuenean, esanez zorra erosteko erabakiak okerreko diagnosi bat zuela oinarri. Sinatzaileen artean zeuden Austriako Banku Zentraleko burua izandako Klaus Liebscher, Frantziako Bankuko presidente ohi Herve Hannoun, Bundesbankeko presidente ohi Helmut Schlesinger, eta Herbehereetako Bankuko buru izandako Nout Wellink. Guztiak belatz ezagunak.

Gerora jakin da ere, aurretik, diru politikako batzordea —zeinak kontseiluari aholku ematen baition eta EBZko teknokratak eta euroguneko banku zentraletako ordezkariak biltzen baititu—, zorraren erosketa programaren kontra azaldu zen Draghiri bidalitako gutun batean.

Frankfurten nahiko argi dute gutun horren filtrazioaren jomuga: hurrengo usoa. Osteguneko kontseilua Draghiren azkena izango da, eta ez da espero erabaki esanguratsurik. Hortik aurrera —azaroaren lehenetik aurrera ofizialki— Christine Lagarde frantziarrak hartuko du EBZren lema. Lagarde uso izateko borondatearekin iritsi da bankura; hori ondorioztatu daiteke orain arte egindako adierazpenetatik.

Baina Nazioarteko Diru Funtseko zuzendari izandakoarentzako iradokizunak ez dira falta azken egunetan. Alemaniako, Austriako eta Frantziako banku zentraleko egungo buruek, Bundesbankeko Jens Weidmann buru, esan dute EBZren estrategia berrikusteko garaia iritsi dela. Klaas Knot Herbehereetako banku zentraleko presidenteak AEBetan esan du zuzenean %2ko inflazio helburua jaitsi egin beharko litzatekeela. Horrek esan nahi du diru politikak gogortzeko dirua garestitzeko atalasea jaistea.]]>
<![CDATA[Makina-tresnen sektorea hasia da autogintzaren geldialdia sumatzen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/019/001/2019-10-17/makina_tresnen_sektorea_hasia_da_autogintzaren_geldialdia_sumatzen.htm Thu, 17 Oct 2019 00:00:00 +0200 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1872/019/001/2019-10-17/makina_tresnen_sektorea_hasia_da_autogintzaren_geldialdia_sumatzen.htm
Imanol Lasak azpimarratu zuen industria zein garrantzitsua den Gipuzkoako ehun ekonomikoan: «gure balio erantsiaren %28 da». Eta nabarmendu zuen haren ardatz nagusietako bat dela makina-tresnen sektorea, «sekulako trakzio gaitasuna duelako, nazioartekotuta dagoelako, eta digitalizazioaren aldeko apustu nabarmena egiten ari delako».

Xabier Ortuetak sektorearen egoeraren balorazio laburra egin zuen. Haren arabera, iaz « urte ona» izan zuen sektoreak, fakturazio errekorrei eta esportazio kopuru handiei esker. «Aurten ere, espero dugu esportazioetan ia errekorretan ibiliko garela, ia 1.400 milioi euroren esportazioak eginez». Izan ere, iazko urtea ona izan zen eskarien bilketarako ere, eta horren ondorio da 2019ko jarduera «ona, osasuntsua». Ortuetak azaldu zuen enpresak «nahikoa lanekin» dabiltzala, eta fakturazioa aurreko urteetako mailetan ibiliko dela.

Hori bai: AFM klusterrean moteltze bat antzematen ari dira eskarien bilketan, zeinak datozen sei-hamabi hilabetetarako bidea markatuko duen. Eskarien bilakaera, dena den, desberdina izaten ari da makina-erremintaren barruan: harroketarako makinen ekoizleak betetzen ari dira euren buruei ezarritako eskari helburuak, baina deformazioaren alorra «gehixeago ari da sufritzen», lotuagoa dagoelako autogintzaren sektoreari.

Mugikortasunaren aukerak

Sektore horri zuzenago lotuak dauden enpresak nozitzen ari dira autogintzaren geldialdia edo zehaztugabetasun aldia, «definizio gabeziak inbertsio berriak kaltetzen baititu». Xabier Ortuetak bi ikuspegitatik begiratu zion arazoari: «Batetik, eskaintzaren aldetik, merkatura eramango duten proposamena ez dagoelako argi. Eta, bestetik, eskaria dago; oraindik zehazteko dago gizarteak zer mugikortasun eredu hautatuko duen. Gertatzen dena da ez dagonean argi zer salduko den eta zer erosi inbertsioak gelditu egiten direla».

Bai Xabier Ortuetak, bai Alex Arriola SPRIko zuzendariak azpimarratu zuten jendeak autoak saltzen eta erosten segituko duela, eta bide hori ez dagoela bukatuta inondik ere. Baina uste dute iritsiko den mugikortasun eredu berriak aukera berriak zabalduko dizkiola euskal industriari, makina-erremintarentzat eta fabrikazio aurreratuarentzat.

Arriolaren aburuz, oso garrantzitsua izango da mugikortasunak zer bide hartuko duen; «elektrikoa, hibridoa... ez dakigu zer izango den. Gero, auto autonomoena ere iritsiko da». Horrek guztiak «iraultza» ekarriko duela esan zuen, «eta ez naiz automozio sektoreaz bakarrik ari, jakinda gure herrian zein pisu duen; makina-tresna, materialak, informazio teknologiak, energia... Sektore askotara iritsiko dira aldaketaren ondorioak».

Industriaren etorkizunari buruz ari zela, Alex Arriolak primizia eman zuen sektorearentzat: Industria 4.0 izena izango duen Renove plan bat aurkeztuko du aurki Eusko Jaurlaritzak, enpresa txiki eta ertainei errazteko digitalizazioari loturiko aktiboen erosketa. Plan horretan, lau milioi euro emango dituzte guztira, eta makineria erosteko aurreko Renove planen baldintzen parekoak izango dituzte enpresek: makina bakoitzeko laguntza 70.000 eurokoa izango da, eta, bi makina erosiz gero, 100.000koa gehienez.

AFMren 22. Kongresuak joera eta aukera berrien bilaketan sakontzeko balioko du. Bi urtez behin egiten den bilkurak aurten fabrikazio aurreratuaren eta digitalizazioaren ikuspegi global bat eskaintzeko xedea du. Hain zuzen, automozioaren erronkei buruzko hitzaldi batek zabalduko da kongresua, Francisco Jose Riberas Gestampeko presidentearen eskutik; eta, hiru egunez, urriaren 23tik 25era, elektromugikortasunaren, digitalizazioaren, adimen artifizialaren eta beste hainbat gairen inguruko hitzaldi eta ponentziak izango dira. Xabier Ortuetak, besteak beste, nabarmendu zuen interesgarria k direla fabrikazio gehigarriko industria prozesuei buruzko hitzaldiak. «Izen-emateak martxa onean doaz, eta aretoak ia beteta dauzkagu, baina, oraindik inork interesik badu, aukera zabalik dauka».]]>
<![CDATA[Makina erreminta eskarietan ari da nabaritzen automozioaren geldialdia]]> https://www.berria.eus/albisteak/172511/makina_erreminta_eskarietan_ari_da_nabaritzen_automozioaren_geldialdia.htm Wed, 16 Oct 2019 15:44:29 +0200 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/172511/makina_erreminta_eskarietan_ari_da_nabaritzen_automozioaren_geldialdia.htm <![CDATA[Digitalizaziorako 'Renove' berria egingo du Jaurlaritzak]]> https://www.berria.eus/albisteak/172512/digitalizaziorako_039renove039_berria_egingo_du_jaurlaritzak.htm Wed, 16 Oct 2019 15:42:51 +0200 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/172512/digitalizaziorako_039renove039_berria_egingo_du_jaurlaritzak.htm ]]> <![CDATA[Funtsak onartu du hazkundea ahultzen ari dela mundu osoan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/016/001/2019-10-16/funtsak_onartu_du_hazkundea_ahultzen_ari_dela_mundu_osoan.htm Wed, 16 Oct 2019 00:00:00 +0200 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1877/016/001/2019-10-16/funtsak_onartu_du_hazkundea_ahultzen_ari_dela_mundu_osoan.htm
Munduko ekonomia «moteltze sinkronizatuan» dago, Gina Gopinath NDFko ekonomisten buruaren arabera; finantza krisi globalaz geroztik ikusitako erritmorik geldoenean hazten. 2019an eta 2020an hazkunde hori txikiagoa izango da herrialde garatuetan (%1,7), eta handiagoa garabidean diren herrialdeetan (hurrenez hurren, %3,9 eta %4,6).

Aurrerago begira, 2021-2024ko aldirako, NDFk uste du ekonomia globala erritmo biziagoan haziko dela, baina batez ere garabideko herrialdeen hazkundean oinarrituta; uste baitu beste zenbait ekonomietan goraldiak neurritsuagoak izango direla, hain zuzen, AEBetan, eurogunean, Txinan eta Japonian. Dena den, Txinak eta Japoniak hartzen dute mundu barne produktu gordinaren ia erdia.

AEB-Txina

Hazkunde apalen eta perspektiba pattalen arrazoien artean, funtsak merkataritza gatazkak nabarmendu ditu, batez ere AEBen eta Txinaren artean piztutako gerra komertziala. Tentsio horien eragina zenbatu ere egin dute fbere ekonomistek: munduko BPGa %0,8 murriztuko dute 2020an. Gatazka komertzialek eta geopolitikoek merkataritza globalari soilik ez, kalte egin diote baita negozioetarako konfiantzari eta inbertsio erabakiei ere.

Ahultasun horretan, tentsio eta gatazkak areagotuko balira perspektiba askoz ilunagoetarako arriskua ikusten du NDFk. Ziurgabetasun handiagoak, besteak beste, okertu egin lezake finantza merkatuen inguruko sentimendua, eta horren ondorioz, finantzaketa baldintzak asko gogortuko lirateke, batez ere ekonomia zaurgarrienentzako. Ziurgabetasuna gehiago luzatuko balitz, egoera larriagoa litzateke, produktibitatea murriztuko litzateke, hornidura kateak eten, eta finantza zaurgarritasunak areagotu.

Merkataritza gatazkekin zuzenean lotu du NDFk industrian antzematen den motelaldia. «Muga zerga handiagoek eta ziurgabetasun luzeak murriztu egin dituzte inbertsioak eta ondasun kapitalen eskariak». Horrez gain, berezko ezaugarriengatik —CO2 isurien mugetarako egokitzapena— autogintza industria ere shock modukoan dago, bai eurogunean, bai eta Txinan ere.

Gauzak horrela, industria, eta oro har, fabrikazioa da batez ere motelaldian dagoena. Aldiz, Diru Funtsak dio zerbitzuen alorra sasoi onean dagoela, enplegu eta soldata hazkundeekin herrialde garatuetan. Edonola ere, industriaren eta zerbitzuen arteko dibergentzia ohikoa ez den moduan ari da luzatzen, eta horrek kezka piztu dio NDFri, industriaren ahulezia ez ote den kutsatuko zerbitzuetara.

Diru politika leungarria

Gopinathen iritziz, inportantea da kontuan izatea %3ko hazkunde motela diru politika aringarriak nagusi diren testuinguru batean jazoko dela. Bai garabidean diren herrialdeetan bai ekonomia aurreratuetan inflazio txikiak banku zentralei politika leunagoetarako bidea erraztu die, dagoeneko hazkundea pattaltzen ari zela antzematen zenean. NDFren arabera, diru merkeago hori gabe, hazkunde ekonomiko globala %0,5 puntu txikiagoa izango zen, bai 2019an baina baita 2020an ere. Beraz, neurri batean, diru politikek leundu egin dute gatazka komertzialen kaltea

Hala ere, NDFko ekonomista buruaren arabera, diru politika ezin da izan hazkunde ekonomikoa bultzagarri bakarra, haien ahalmena ere mugatua delako. Gopinathek beharrezko ikusten du zerga politikak ere jokoan jartzea, horretarako ahalmena duten herrialdeetan. Dei zuzena egin dio Berlini: «Alemania bezalako herrialde batek interes negatiboen abantaila baliatu beharko luke kapital sozialean eta azpiegituretan inbertsioak egiteko, kostu-mozkin ikuspegitik besterik ez bada ere». Ekonomiaren bilakaerak asko egingo balu okerrera, NDFren ustez, agian beharrezko izango litzateke nazioartean koordinatutako erantzun bat.

Lehentasun politikoen artean, beharrezkoena merkataritza gatazkak eta tentsio geopolitikoak baretzea dela uste du, fokua jarri ahal izateko merkataritza sistema globala hobetzeko irtenbide kooperatiboetan. Gainera, NDFren arabera, herrialdeek batera egin beharko liekete aurre munduaren arazo nagusiei, hala nola klima larrialdiari, nazioarteko zerga sistemari, ustelkeriari eta zibersegurtasuneko arriskuei.]]>
<![CDATA[Beste enpresa batean sartu da Eusko Jaurlaritza, Kaikuren %7,3 erosita]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/017/001/2019-10-16/beste_enpresa_batean_sartu_da_eusko_jaurlaritza_kaikuren_73_erosita.htm Wed, 16 Oct 2019 00:00:00 +0200 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1893/017/001/2019-10-16/beste_enpresa_batean_sartu_da_eusko_jaurlaritza_kaikuren_73_erosita.htm
Inbertsio bakarra zuen egina orain arte Jaurlaritzak: 2018. urteko urtarrilean CAF tren konpainiaren %1,24 erosi zuen, 15 milioi euroan. Orduko hartan ere, Kutxabank tartean zen, hura CAFetik irten zenean egin baitzen operazioa. Ziurrenez, Kaikuren parte hartzea Finkatuz funtsera gehituko da, hura formalki eratzen denean. Finkatuz funtsa guztiz publikoa izango da, baina oraindik ez dago jarduera betean, besteak beste, inbertsio plangintza erabat zehaztu gabe daukalako. 2020. urte hasierarako espero dute. Finantzen Euskal Erakundeak kudeatua, Finkatuz funtsaren xedea bolumen handia duten eta estrategikoak diren enpresetan epe luzera parte hartzea da.

Azpiazuren arabera, Ekarpenek Kaikutik ateratzea erabaki ostean sortu da halako inbertsio bat egiteko aukera, eta enpresak bete egiten ditu Finkatuz-en baldintzak. Edonola ere, jarritako 6,6 milioi euroak ez dira etorriko Finkatuz-erako aurreikusitako 100 milioi euroetatik. Sailburuak azpimarratu du «egoitza soziala Euskadin duen» enpresa bat dela Kaiku, eta hazten ari dela, «baita enpleguan ere». Nekazaritzarentzat estrategikoa dela ere nabarmendu du, Kaikuk konpromisoa duelako bertako lehen sektorearekin, besteak beste, esnea erosterakoan.

Dena den, Kaikuren akziodun nagusia atzerrikoa da, Suitzako Emmi konpainia (%73,4). Horrek Kaikuren errotzean duen eraginaz galdetuta, Azpiazuk aipatu du akziodunen hitzarmen bat dagoela ahalbidetuko lukeena aurre egin ahal izatea egoitza aldatzeko erabaki bati.

Gainerako jabeak hauek dira: Kaiku kooperatiba (%10,79), Laboral Kutxa (%8,23) eta Lleters (%0,20).]]>
<![CDATA[Eusko Jaurlaritzak Kaikuren %7,3 erosi du, 6,6 milioi euroan]]> https://www.berria.eus/albisteak/172457/eusko_jaurlaritzak_kaikuren_73_erosi_du_66_milioi_euroan.htm Tue, 15 Oct 2019 14:35:13 +0200 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/172457/eusko_jaurlaritzak_kaikuren_73_erosi_du_66_milioi_euroan.htm <![CDATA[Behargin bat hil zen atzo Antsoainen, zazpi metrotik erorita]]> https://www.berria.eus/albisteak/172450/behargin_bat_hil_zen_atzo_antsoainen_zazpi_metrotik_erorita.htm Tue, 15 Oct 2019 14:31:48 +0200 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/172450/behargin_bat_hil_zen_atzo_antsoainen_zazpi_metrotik_erorita.htm <![CDATA[Gizentasuna, pisua ekonomiarentzat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1917/016/001/2019-10-13/gizentasuna_pisua_ekonomiarentzat.htm Sun, 13 Oct 2019 00:00:00 +0200 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1917/016/001/2019-10-13/gizentasuna_pisua_ekonomiarentzat.htm
1 ...Herrialde batek obesitatea izan dezake? Hitz egiteko modu bat da. Gizentasunaren arazoa larria dela erakusten duen txosten bat argitaratu du OCDEk. Erakundeak azaldu duenez, obesitatea borrokatzea bultzagarria izango litzateke ekonomiarentzat eta ongizatearentzat. OCDEko herrialdeetako biztanleriaren %60 dago gizenegi, eta obesitatearen ehunekoa hazten ari da etengabe. 1994an, %15,4 ziren obesoak; 2006an, %18,1; eta 2016an, %23,2. Kalkulu horien arabera, gaur egun munduan 50 milioitik gora dira obesitatea duten pertsonak.

2. Ados. Beste guztiak berdin dio, baina ekonomiarentzat txarra bada... Zenbateko zehatzak eman ditu erakundeak. Gizentasunaren ondorioz, OCDEko herrialdeek%3,3ko galera dute euren barne produktu gordinean. Horri gehitu behar zaio gizentasunaren hedatzearen eraginez osasun sistemen gastua nabarmen ari dela handitzen. Txostenaren kalkuluen arabera, OCDEko herrialdeetako osasun sistemen gastu osoaren %8,4 doa gizentasunarekin lotutako gaixotasunak artatzera. AEBetan datua okerragoa da: gaixotasun horiek osasun gastuaren %14 hartzen dute.

3. Baina ez litzateke ahaztu behar gizentasunaren atzean arrazoi ekonomikoak ere egon daitezkeela. Arrazoi. Hori ere badio txostenak. Europako Batasuneko 28 herrialdeetan diru sarrera txikieneko taldeko gizonak obesoak izateko probabilitatea %90 handiagoa da. Eta diru sarrera txikieneko emakumeentzat obeso izateko probabilitatea %50 handiagoa da.

4. Desberdintasunen ondorioa. Baina, aldi berean, gizentasunak desberdintasun hori sendotu egiten duela uste du OCDEk. Eskola garaian gizenegi dauden haurrek errendimendu txikiagoa izaten dute. Hazterakoan, goi mailako ikasketak amaitzeko probabilitate askoz txikiagoa dute. Lan munduan ere, gizentasunak desorekak indartzen ditu, finkatu. Hurrengo urtean lanik gabe egoteko probabilitatea %8 handiagoa da gizentasunari lotutako gaixotasun kronikoren bat dutenentzat.

5. Jakina da gizentasuna lotuta dagoela osasun arazoekin. Hurrengo 30 urteetan, obesitateari lotutako gaixotasunengatik 90 milioi pertsona hilko dira OCDEko 36 herrialdeetan. Gaixotasun horiek hiru urte murrizten dute bizi itxaropena.

6. Eta konponbidea? Txostenaren arabera, dentsitate handiko elikagaien -patata frijituak, pastelak…- kaloriak %20 gutxituz gero, urtero milioi bat gaixotasun kroniko gutxiago izango lirateke munduan.

7. Eta ekonomia, gaur egun dagoen bezala, kaltegarria balitz jendearen osasunarentzat? Eragozpena balitz osasungarriago jateko? Astirik ez balu utziko bizimodu aktiboago baterako? Uf, denbora behar da horri buruz pentsatzeko, eta astirik ez. Mokadu bat eta lanera?]]>
<![CDATA[Epailea, Nafarroako Gobernuaren alde amatasun atxikipenen auzian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/009/001/2019-10-12/epailea_nafarroako_gobernuaren_alde_amatasun_atxikipenen_auzian.htm Sat, 12 Oct 2019 00:00:00 +0200 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1877/009/001/2019-10-12/epailea_nafarroako_gobernuaren_alde_amatasun_atxikipenen_auzian.htm
Auziak Espainiako Auzitegi Gorenaren erabaki batean du jatorria: 2018ko urriaren 3an, auzitegi horrek esan zuen amatasunagatik eta aitatasunagatik Gizarte Segurantzatik jasotako diru laguntzak salbuetsita egon behar zirela errenta zergatik; hots, diru sarrera horiei ez zitzaiela egin behar atxikipenik PFEZ zergan. Gorenaren epaiak lau urteko atzerako eragina zuen, eta, ondorioz, Espainiako Ogasuna behartu zuen epe horretan egindako atxikipenak itzultzera.

Gorenaren erabakia erregimen komuneko zerga sistemari zegokion, eta, beraz, ez zion zuzenean eragiten Hego Euskal Herriari. Hala ere, hautsak harrotu ziren gai horren inguruan, eta, azkenean, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako aldundiek erabaki zuten arauak aldatu eta azken lau urteetan egindako atxikipenak itzuliko zituztela.

Aldiz, Uxue Barkosen gobernuak ez zuen atxikipenak itzultzeko beharrik ikusi. Foru gobernuak araurik ere ez zuen aldatu, baina, hori bai, kenkari progresibo batzuk onartu zituen amatasun eta aitatasun sarientzat, zeinak indarrean dauden urte honen hasieratik.

Nafarroako Gobernuaren jarreraren kontrako ahotsak piztu ziren, eta manifestazio bat ere egin zuten Iruñean, atxikipenak itzultzeko eskatzeko. Horrekin batera, hainbat auzi eske aurkeztu ziren auzitegietan, itzulketarik ez zutenez Nafarroako amek eta aitek diskriminazioa nozitzen zutela argudiatuta.

Salaketa horietako seiri buruzko ebazpenak eman zituen atzo epaile bakarrak administrazioarekiko auzien hiru epaitegietan. Eskeak atzera bota ditu, eta Nafarroako Gobernuaren erabakiaren eta argudioen alde agertu da. Batetik, Espainiako eta Nafarroako arauak desberdinak direla azpimarratu du, eta esplikatu du, Espainiakoan ez bezala, Nafarroako arauan propio egiten dela aipamena, adieraziz amatasun eta aitatasun sariak ez daudela PFEZ zergatik salbuetsita eta, beraz, atxikipena egin behar zaiela.

Horrez gain, epaileak gogorarazi du Espainiako Konstituzioaren arabera, Nafarroak eskumena duela PFEZa era autonomoan arautzeko. Horrek baimentzen du desberdinak izatea erregimen komunaren eraginpekoen eta foru zergapekoen egoerak. Epailearen arabera, berdintasun printzipioa ez da uniformetasun moduan ulertu behar, bestela autonomiaren printzipioa amaituko bailitzateke. Orain, zabalik dago epaiari kasazio helegitea jartzeko aukera Nafarroako Auzitegi Nagusiaren administrazioarekiko aretoan.

Kolpea

Dirua itzultzeko eskatzen duten Amen eta Aiten Talde Independentearentzat, epaia «kolpea» izan da, baina iragarri dute borrokarekin jarraitzeko asmoa dutela, «maila politikoan». Carmen Azpillaga ordezkariaren arabera, «aldeko epai batek gauzak erraztuko zituen», baina, egiaz, euren taldearen eskaera «beti egon da parlamentuan, ez epaitegietan». Taldeak Nafarroako Gobernuaren deia jaso zuen epaia jakin eta berehala. Azpillagaren arabera, gobernuak «lasaitasuna» transmititu die, eta esan «hitza beteko dutela». Taldeak azpimarratu zuen Maria Txibite lehendakariaren «konpromisoa» dutela, atxikipenen dirua itzuliko dietela. Javier Remirez lehendakariordeak ziurtatu du «irtenbidea topatzeko konpromiso politikoari» eusten diola, «zorroztasun teknikoan eta segurtasun juridikoan oinarrituta».

UPNko presidente Javier Esparzak «familiei emandako hitza betetzeko» eskatu zion PSNri. Aldi berean, Navarra Sumak parlamentuan gaiaz aurkeztutako proposamena babesteko exijitu dio. «Gure proposamenak itzulketa hori bermatzen du ikuspegi juridikotik. Osteguneko bozketan PSN esan duen guztiaren mailan egotea espero dugu».

Epaiarekin pozik agertu zen Geroa Bai: Barkosek gobernuaren kudeaketa sendoa babestu dute epaiek; frogatu dute gobernuak zintzo jokatu zuela». Koalizioaren ustez, azpimarratzekoa da epaiak esatea finantza arloan berdintasun printzipioa ez dela ulertu behar uniformetasun gisa. «Diskriminazioaren argudiopean homogeneizazio bat nahi izateak foru erregimena amaitzea lekarke».]]>
<![CDATA[Cie Alurecyko beharginek lortu dute beste lanpostu batzuetan jar ditzaten bermatzea]]> https://www.berria.eus/albisteak/172306/cie_alurecyko_beharginek_lortu_dute_beste_lanpostu_batzuetan_jar_ditzaten_bermatzea.htm Fri, 11 Oct 2019 14:04:54 +0200 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/172306/cie_alurecyko_beharginek_lortu_dute_beste_lanpostu_batzuetan_jar_ditzaten_bermatzea.htm <![CDATA[Beste bost greba egun Gipuzkoako arte grafikoetan]]> https://www.berria.eus/albisteak/172304/beste_bost_greba_egun_gipuzkoako_arte_grafikoetan.htm Fri, 11 Oct 2019 13:38:59 +0200 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/172304/beste_bost_greba_egun_gipuzkoako_arte_grafikoetan.htm <![CDATA[Prezioen hazkundea are gehiago apaldu da irailean]]> https://www.berria.eus/albisteak/172301/prezioen_hazkundea_are_gehiago_apaldu_da_irailean.htm Fri, 11 Oct 2019 12:51:12 +0200 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/172301/prezioen_hazkundea_are_gehiago_apaldu_da_irailean.htm