<![CDATA[Irune Lasa | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Fri, 28 Feb 2020 15:46:00 +0100 hourly 1 <![CDATA[Irune Lasa | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Langile bat hil da Murgan, lau metrotik behera erorita]]> https://www.berria.eus/albisteak/177972/langile_bat_hil_da_murgan_lau_metrotik_behera_erorita.htm Tue, 25 Feb 2020 12:43:27 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/177972/langile_bat_hil_da_murgan_lau_metrotik_behera_erorita.htm Aiaraldea Gaur-ek aurreratu du albistea, eta azaldu du Tubos Mecanicos del Norte enpresako langile grebalariek ikusi zituztela larrialdi zerbitzuak Murgara iristen. Ertzaintzaren arabera, Gurutzetako ospitalean hil da behargin senegaldarra, erorketaren ondorioz jasandako zauriengatik. Osalanek eta Ertzaintzak ikerketa abiatu dute istripuaren nondik norakoak argitzeko. Heriotza honekin, urte hasieratik hona, Euskal Herrian hamahiru dira lanean ari zirela istripuz hildako beharginak, eta Zaldibarko zabortegian bi langile desagertuta daude oraindik ere.]]> <![CDATA[Herrialderik aberatsenek egoskor jarraitzen dute EBko aurrekontuekin]]> https://www.berria.eus/albisteak/177819/herrialderik_aberatsenek_egoskor_jarraitzen_dute_ebko_aurrekontuekin.htm Fri, 21 Feb 2020 17:45:05 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/177819/herrialderik_aberatsenek_egoskor_jarraitzen_dute_ebko_aurrekontuekin.htm Europako Batasuneko aurrekontu berriak adosteko goi bileran. Atzo hasi ziren negoziazioak, eta osoko bilkuran Charles Michel Europako Batzordeko presidenteak ez zuen lortu babesik bere aurrekontu proposamenarentzat. Hala ere, saiatu zen egunari etekina ateratzen, bart arte luzatu diren bi alde biko negoziazio bilerekin, baina horrela ere ez. Aipatu zen Michel proposamen eta zenbaki berriekin agertuko zela gaur goizean, baina orain arte ez dute halakorik isuri hainbat aldetako iturri diplomatikoek. Azaldu dute, ordea, interes bertsuetako taldeek tinko eutsi dietela euren jarrerei, eta batez ere herrialderik aberatsenek osatutako laukoak -Austria, Danimarka, Herbehereak eta Suedia- egoskor jarraitzen duela aurrekontua txikitzeko beren nahiarekin. Brexitarekin Erresuma Batua joan eta EBko aurrekontuan 75.0000 milioiko zuloa gelditu dela, adosteko dagoorain zenbat jarri behar duten beste 27 herrialdeek; noiz, eta Europako Batasunak diruz sustatu beharreko hainbat erronka zahar eta berri dituenean -klima aldaketa eta trantsizio ekologikoa, kide behartsuenentzako funtsak, nekazaritza politikak-. Europako Batzordeak, hasiera batean, Londresek jarriko ez duena beste batzuek jartzea proposatu zuen, 27en nazio errenta gordinaren %1,11ren adinako aurrekontua izateko 2021-2027 urteetarako. Horren alde daude Europa hegoaldeko, erdialdeko eta ekialdeko herrialdeak, Kohesioaren Lagunak deiturikoak. Charles Michelek helburua nazio errenta gordinaren %1,074ra murriztu zuen atzo mahaigaineratutako proposamenean. Aurrekontu horrekin, nabarmen murriztuko lirateke batasunak zenbait politiketara zuzendutako diruak, batez ere kohesio funtsenak eta nekazaritza politika bateratuarenak. Baina Michelek proposatutako murrizketa ez da nahikoa izan laukoarentzat. Haiek oraindik uste dute aurrekontuak 27en nazio errenta gordinaren %1ean jarraitu behar duela; hots, brexit-aren aurreko kopuruan. Malgutasun falta izatea eta negoziazioa blokeatzen ari direla leporatu diete beste herrialdeek. Baina herrialde horietako diplomatikoek argi utzi dute bereari eusten dietela. Mette Fredriksen Danimarkako lehen ministroak berak ere esan du ez duela espero akordiorik goi bilera honetan, eta martxoan beste bat egiteko aukera aipatu du. Ondorioz, kohesioaren lagunak eta nekazaritzako diruak murriztearen kontrakoak ere jarrera gogorragoak agertzen hasi dira gaur goizean, eta adibidez Leo Varadkar Irlandako lehen ministroak esan du Michelen proposamena «onartezina» dela bere herrialdearentzat, nekazaritzarako diru gutxiago hartuko luketelako. Andrej Babis Txekiako lehen ministroak ere garbi hitz egin du: «Laukoak berean jarraitzen badu, etxera joan gaitezke». Birritan atzeratu da goi bilerako bigarren osoko bilkurarako ordua -hasieran 10:00etan hasi behar zuen, eta gero 12:00etan-, baina 18:00etarako lderako utzi behar izan dute, bitartean bi aldeko eta alde anitzeko negozioetan aritu baitira 27en buruzagiak. Emmanuel Macronek eta Angela Merkelek bilera bat egin dute laukoaren buruzagiekin, eta Kohesioaren Lagunek euren arteko bilkura bat egin dute.]]> <![CDATA[Europak irabazi egin nahi du adimen artifizialaren norgehiagoka]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2020-02-20/europak_irabazi_egin_nahi_du_adimen_artifizialaren_norgehiagoka.htm Thu, 20 Feb 2020 00:00:00 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2020-02-20/europak_irabazi_egin_nahi_du_adimen_artifizialaren_norgehiagoka.htm
«Herritar guztiek, langile guztiek, negozio guztiek digitalizazioaren onurak lortzeko aukera izatea nahi dugu, dela modu seguruagoan gidatu ahal izatea auto konektatuekin, dela bizitzak salbatzea adimen artifizialari esker bizkorragoak eta zuzenagoak izango diren diagnostiko medikoekin», adierazi zuen atzoko aurkezpenean Margrethe Vestager Europako Batzordeko lehendakariordeak.

Adimen artifizialaren bataila hori iristear dagoela, oraingoz, AEBen eta Txinaren oso atzetik doa Europa. Bruegel think tank-aren arabera, adimen artifizialari lotutako patenteen %45 AEBetan erregistratu dira, eta beste %40 Txinan. Munduko merkatuaren laurden bat lau konpainia estatubatuarren esku dago.

Gauzak horrela, Ursula Von der Leyen buru duen batzordeak transformazio digital bat eragin nahi du, atzerriko plataforma handi boteretsuei aurre egiteko gai izango diren negozio eta konpainien sarea eratzea erraztu eta Europa irabazle egiteko. Batzordeko presidenteak—beste aurkezpen batean— esan zuen asmoa dela urtero «20.000 milioi euro erakartzea adimen artifizialean inbertitzeko».

Eta norgehiagoka berri horretan garrantzi berezia izango dute datuek. Hain zuzen, Facebookek, Googlek, Amazonek, Tencentek ederki asko dakite zenbat balio duten horiek; milioika erabiltzaileren datuetan oinarrituta lortu dute erraldoitzar teknologiko horiek gaur egun duten indarra eta nagusitasuna. Europan ez da haien mailakorik; beharbada, soilik Suediako Spotify izan da neurria hartu duen bakarra.

Thierry Breton Europako Batasuneko industria komisarioak argi hitz egin zuen horri buruz: «Galdu egin dugu datu pertsonalen bataila», esan zuen, plataforma estatubatuarren eta txinatarren esku dauden datuak gogoan. Baina etorkizunera begira jarri zen Breton. «Orain etorriko da datu industrialen bataila, eta Europa gudalekua izango da, hemen industria eta negozio datu eskerga dagoelako», esan zuen, eta bat egiteko eskatu zien Batasuneko kide guztiei Europa bataila horretan garaile irten dadin.

Europak teknologia digitalen eta Interneten lehen lasterketa hori galdu izateko arrazoien artean bi nabarmendu izan ditu Margrethe Vestagerrek. Batetik, Silicon Valleyko (AEB) eta Shenzengo (Txina) konpainiek datu pertsonal horiek eskuratzeko ez dituztela bete behar izan Europako konpainientzat derrigorrezko diren arau eta baldintza zorrotzak. Bestetik, Europako lehiaren kontrako araudi gogorrek itzelezko neurriko konpainiak eratzea eragotzi dute.

Datuen merkatu bateratua

Bada, hala ere, beste arrazoi bat. «Ez daukagu Facebook bat edo Tencent bat, Europako konpainiei sekula ez diegulako erabateko merkatu bateratu bat eskaini hazi ahal izateko», esan izan du Vestagerrek. Eta hori konpondu nahian, merkatu bakar horretarako ezinbesteko tresna sortu nahi du Europako Batzordeak: datu industrialentzako merkatu bateratua.

Azpiegitura propioko datuen espazio bateratu delako horretan, hodei handi moduko batean, bildu eta konektatuko lirateke Europako plataforma publikoen eta pribatuen datuak, sektore, konpainia eta hodei hornitzaileen artean partekatzeko.

Horren bidez, aprobetxatu ahalko lirateke, adibidez, Europako industria talde handien —Volkswagen, Nokia, Engie...— datu eskergak. Datuen inguruko politika egokiek eta arrakastatsuek, gainera, berebiziko garrantzia dute adimen artifiziala garatzeko orduan. Azken batean, ikasketa automatikoko algoritmoek —eta, beraz, adimen artifizialeko sektoreko Europako konpainiek— datuak behar dituzte. Are gehiago, soluzio eta zerbitzu eraginkorrak eskaini ahal izateko, datu baliagarri eta zuzenetatik ikasi edo elikatu beharko dute.]]>
<![CDATA[Europak irabazi egin nahi du adimen artifizialaren norgehiagoka]]> https://www.berria.eus/albisteak/177720/europak_irabazi_egin_nahi_du_adimen_artifizialaren_norgehiagoka.htm Wed, 19 Feb 2020 17:29:20 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/177720/europak_irabazi_egin_nahi_du_adimen_artifizialaren_norgehiagoka.htm Adimen Artifizialari Buruzko Liburu Zuriarekin eta datuei buruzko Europako estrategiarekin. «Herritar guztiek, langile guztiek, negozio guztiek digitalizazioaren onurak lortzeko aukera izatea nahi dugu, dela modu seguruagoan gidatu ahal izatea konektatutako autoekin, dela bizitzak salbatzea adimen artifizialari esker bizkorragoak eta zuzenagoak izango diren diagnostiko medikoekin», adierazi du gaurko aurkezpenean Margrethe Vestager Europako Batzordeko lehendakariordeak. Adimen artifizialaren bataila hori iristear dela, oraingoz AEBen eta Txinaren oso atzetik doa Europa. Bruegel think tank-aren arabera, adimen artifizialari lotutako patenteen %45 AEBetan erregistratu dira, eta beste %40, Txinan. Munduko merkatuaren laurden bat AEBetako lau konpainiaren esku dago. Horiek horrela, Ursula Von der Leyen buru duen batzordeak transformazio digital bat eragin nahi du, atzerriko plataforma handi boteretsuei aurre egiteko gai izango diren negozio eta konpainien sarea eratzea erraztu eta Europa irabazle egiteko. Batzordeko presidenteak-beste aurkezpen batean- esan du asmoa dela urtero «20.000 milioi euro erakartzea adimen artifizialean inbertitzeko». Europa, indarge Norgehiagoka berri horretan, garrantzi berezia izango dute datuek. Hain zuzen, Facebookek, Googlek, Amazonek, Tencentek ederki asko dakite zenbat balio duten horiek; milioika erabiltzaileren datuetan oinarrituta lortu dute erraldoitzar teknologiko horiek gaur egun duten indarra eta nagusitasuna. Europan ez da haien mailakorik; beharbada, soilik Spotify suediarra izan da neurria hartu duen bakarra. Thierry Breton Europako Batasuneko industria komisarioak argi hitz egin du horri buruz: «Galdu egin dugu datu pertsonalen bataila», esan zuen, AEBetako eta Txinako plataformen esku dauden datuak gogoan. Baina etorkizunera begira jarri zen Breton. «Orain etorriko da datu industrialen bataila, eta Europa gudu lekua izango da, hemen industriaren eta negozioen datu eskerga dagoelako», esan du, deia eginez batasuneko kide guztiei bat egiteko Europa bataila horretan garaile irten dadin. Europak teknologia digitalen eta Interneten lehen lasterketa hori galdu izateko arrazoien artean bi nabarmendu izan ditu Margrethe Vestagerrek: batetik, Silicon Valleyko (AEB) eta Shenzengo (Txina) konpainiek datu pertsonal horiek eskuratzeko ez dituztela bete behar izan Europako konpainientzat derrigorrezko diren arau eta baldintza zorrotzagoak; bestetik, Europako lehiaren kontrako araudi gogorragoek itzelezko neurriko konpainiak eratzea eragotzi dutela.
Datuen merkatu bateratua Bada, hala ere, beste arrazoi bat. «Ez daukagu Facebook bat edo Tencent bat, Europako konpainiei sekula ez diegulako erabateko merkatu bateratu bat eskaini hazi ahal izateko», esan izan du Vestagerrek. Eta hori konpondu nahian, merkatu bakar horretarako ezinbesteko tresna sortu nahi du Europako Batzordeak: datu industrialentzako merkatu bateratua. Azpiegitura propioko datuen espazio bateratu delako horretan, hodei handi moduko batean bildu eta konektatuko lirateke Europako plataforma publikoen eta pribatuen datuak, sektore, konpainia eta hodei hornitzaileen artean partekatzeko. Horren bidez, aprobetxatu ahalko lirateke, adibidez, Europako industria talde handien -Volkswagen, Nokia, Engie...- datu eskergak. Datuen inguruko politika egokiek eta arrakastatsuek, gainera, berebiziko garrantzia dute adimen artifizialaren garapenean. Azken batean, ikasketa automatikoko algoritmoek -eta, beraz, adimen artifizialeko sektoreko konpainia europarrek- datuak behar dituzte. Are gehiago soluzio eta zerbitzu eraginkorrak eskaini ahal izateko, datu baliagarri eta zuzenetatik ikasi edo elikatu beharko dute.]]>
<![CDATA[Google tasa eta Tobin tasa bihar onartuko ditu Espainiako Gobernuak]]> https://www.berria.eus/albisteak/177615/google_tasa_eta_tobin_tasa_bihar_onartuko_ditu_espainiako_gobernuak.htm Mon, 17 Feb 2020 14:11:52 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/177615/google_tasa_eta_tobin_tasa_bihar_onartuko_ditu_espainiako_gobernuak.htm <![CDATA[Funtsak eta socimiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2298/018/001/2020-02-16/funtsak_eta_socimiak.htm Sun, 16 Feb 2020 00:00:00 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/2298/018/001/2020-02-16/funtsak_eta_socimiak.htm
Espainia hipoteken krisi betean zen, funts handiek lur hartu zutenean, 2013. urtean. Mauka topatu zuten sos beharrean zeuden administrazio publikoen jabetzetan (Madrilgo alokairu sozialak), kutxen eta bankuen aktibo toxikoetan, amiltzen ari ziren eraikuntza taldeen promozioetan.

Socimiak (higiezinen merkatuan inbertitzeko sozietate kotizatu Anonimoak) erosketetarako tresna aproposa izan dituzte. Espainiako Gobernuak «alokairuen merkatua sustatu» eta «profesionalizatzeko» sortu zituen socimiak, eta arrakasta izan dute; 90etik gora sortu dira sei urtean.

Alokairuak dituzte negozio. Lokal komertzialak, bulegoak, hotelak, zahar etxeak, etxebizitzak erosi eta alokatzea... Hiri handietan hasi ziren, Madrilen, Bartzelonan. Eta, ondoren, nola ez jarri begiak turismoaren boomarekin puztutako alokairu prezioetan, hala nola Donostian daudenen modukoetan. Blackstonen Testa Residencial socimiarenak dira Benta Berriko babes ofizialeko alokairuko etxebizitzak, eta Testarenak dira Iruñeko babes sozialeko alokairukoak ere. Donostiara iritsi berri den Azorak sortu zuen Espainiako lehen socimia, hoteletan espezializatutako Hispania, zeina Blackstonek erosi zuen 2018an.

Socimiek ez dute sozietate zergarik ordaintzen. Behartuta daude irabazien %80 dibidenduetan banatzera (zeinek, teorian PFEZa ordainduko duten). Socimien negozioaren erakusgarri, bi datu: 50.000 milioi euroren aktiboak dituzte, eta, urte gutxian, ia 1.400 milioi euro banatu dituzte dibidendutan.

Zein dago, egiaz, socimi horien atzean? Batetik, BlackRock, Blackstone, eta AEBetako inbertsio funtsen, pentsio funtsen eta halakoen kudeatzaile erraldoiak daude. Haiek «aurrezleen izenean» hitz egin ohi dute, baina, New Yorkeko funtzionarioen aurrezkiak topatzeko, askotxo murgildu behar da jabetzen matrioxkan, eta tartean dirutzak poltsikoratzen dituen kudeatzaile asko daude. Funts subiranoak, bankuak, aseguru etxeak ere badaude socimien jabeen artean. Eta familia aberatsek euren dirutzak kudeatzeko eratutako sozietateak ere.]]>
<![CDATA[Kaferako eta erretzeko denbora lanalditik kentzeko oniritzia eman dio Auzitegi Nazionalak enpresa bati]]> https://www.berria.eus/albisteak/177352/kaferako_eta_erretzeko_denbora_lanalditik_kentzeko_oniritzia_eman_dio_auzitegi_nazionalak_enpresa_bati.htm Tue, 11 Feb 2020 13:40:28 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/177352/kaferako_eta_erretzeko_denbora_lanalditik_kentzeko_oniritzia_eman_dio_auzitegi_nazionalak_enpresa_bati.htm <![CDATA[Energiak eta sinergiak Siemens Gamesaren kontura]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1952/019/001/2020-02-09/energiak_eta_sinergiak_siemens_gamesaren_kontura.htm Sun, 09 Feb 2020 00:00:00 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1952/019/001/2020-02-09/energiak_eta_sinergiak_siemens_gamesaren_kontura.htm
Protestari «grotesko» iritzi zion Siemenseko presidenteak. Adjektibo bera erabiliko ote zuen Kaeserrek egun bat geroago, ostegunean, BlackRock inbertsiogile erraldoiak ere Australiakoa aurpegiratu zionean? Aktiboen munduko kudeatzaile handienetakoak zer, eta «ingurumen arriskuen neurria» behar bezala aintzat ez hartzea egotzi zion Siemenseko buruzagitzari.

Erregai fosiletan edo haiekin zerikusia duten proiektuetan aktiboak izatea gero eta nekezagoa bihurtzen ari da konpainia eta multinazionalentzat, eta ez soilik irudi kontuengatik, baita inbertsiogileen perspektibatik ere. Etorkizun teorian berdeago baten atarian, noizbait oso errentagarriak izan ziren aktibo horiek bihur al daitezke lasta eramanezin konpainientzat? Eta, bitartean, zenbateraino izan daitezke eragozpen enpresek negozio bide berriak urratzeko?

Siemensek joan den maiatzean erabaki zuen zer bide hartuko zuen arrisku horiek saihesteko: gero eta zailtasun handiagoko Gas & Power dibisioa talde nagusitik bereizi, eta Siemens Gamesa Renewable Energy (SGRE) harribitxi eolikoarekin batu, Siemens Energy osatzeko. Sinergiarako aukera handiak ekarriko omen ditu. Konglomeratu berriak 80.000 langile eta 30.000 milioi euroko negozio bolumena izango ditu, ohiko iturrietako, iturri hibridoetako eta iturri berriztagarrietako sistema, turbina eta abarrak eskaintzeko.

Siemens nagusia, berriz, industria digitalean eta azpiegitura adimendunetan jardungo da, eta hara, sinergia gehiago: Siemensek aukera gehiago izango ditu 2030erako zero isuriko karbono neutraltasuna erdiesteko, Gas & Powerren karbono isuriak Siemens Energyrekin joango baitira, haren %75 irailean burtsaratzen denean.

Batzuetan, boterea ez da nahikoa trago garratzak saihesteko. Zenbait hedabideren arabera, Siemens Gamesako kontseilari ordezkariak, Markus Tackek, ez zekien Municheko buruzagien asmoen berri, haiek argitara atera aurretik. Egia da, halaber , Tackek nahikoa lan bazuela Siemens Gamesaren kudeaketa gorabeheratsuan, eta akziodunekin gatazkan.

Iberdrolarentzat, ziurrenez, orduan iritsi zen Gamesako parte hartzeari agur esateko unea, ikusi zuenean nola zuzeneko lehiakide bat eratzen zitzaion muturren aurrean. Maiatzeko Siemens Energyren sorrera iragarpenaz geroztik, dibortzioa atontzen jardun dira bi aldeak, Iberdrolaren % 8aren prezioa adosten. Iberdrolaren akzioena zehazki, ezen ez baitu gainerako inbertsiogileei akziorik erosteko asmorik, haien haserrerako. Berez, Siemens behartuta legoke Siemens Gamesaren akzio guztien gaineko erosketa eskaintza publikoa (EEP ) egiteko —%30 baino gehiago duelako—. Baina CNMV halako zerbait egitetik libratu zuen 2017an, industria proiektua zela argudiatuz. Orain ere libratu nahiko luke Siemensek. Izan ere, EEP batek izugarri garestituko luke operazioa: 4.500 milioi euro lirateke Iberdrolari erositako prezioetan. Eta Siemens Energyren burtsaratzea atzeratuko luke.

Siemensek sinergietarako aukera are gehiago ere ikusten dizkio Gamesaren bereganatzeari. 100 milioi euroren aurrezkiak lortuko omen dira Siemensen eta SGREren arteko lotura estuagotik. Baina norentzat izango ote dira mesedegarri sinergia horiek? Siemensen kontura dira, edo Siemens Gamesaren kontura?

Gamesaren euskal hornitzaileen eta langileen kontura erdietsiko ote dira? Botere, baliabide eta kontrol nahikorik gabe, garratzagoak izaten da trago batzuk.]]>
<![CDATA[Adegi, metalaz: «Gatazka badago, ez da izango negoziaziorik»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2020-02-08/adegi_metalaz_gatazka_badago_ez_da_izango_negoziaziorik.htm Sat, 08 Feb 2020 00:00:00 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2020-02-08/adegi_metalaz_gatazka_badago_ez_da_izango_negoziaziorik.htm
Izan ere, Adegiko buruzagiari deigarria egin zaio sindikatuek aurreko egunetan Adegiren jarreraz hitz egitea. «Adegiren jarrerak garrantzia izango du, baina sindikatuen jarrerak ere bai. Bik ez dute akordiorik lortzen batek ez badu nahi. Testuinguru horretan, atentzioa eman digu nola sindikatuak gatazka ari diren jartzen mahai gainean, negoziazioak hasi baino lehen». Gatazka mehatxu horiek, Adegiren ustez, «ez dute akordioaren aldeko jarrerarik» erakusten.

Beste 4.000 enplegu

Sindikatuei mezu zuzen hori emateko, Gipuzkoako enpresei aldiro egiten dien inkestaren aurkezpena baliatu zuten Adegiko arduradunek. Emaitza horiek eta abagune ekonomikoa aintzat hartuta, Adegik uste du 2020. urte honetan herrialdeko ekonomia %1,8 eta %2 artean handituko dela, eta enpresek 4.000 enplegu baino gehiago sortuko dituztela. Igaro berri den 2019a, berriz, «ezbairik gabe, urte positiboa» izan dela esan zuten Aierzak eta Eduardo Junkera Adegiko presidenteak.

Inkestako enpresen erantzunetatik, Jose Miguel Aierzak zenbait datu azpimarratu zituen. Hala, «enpresen konfiantzak nahiko goian jarraitzen du, zerbait jaitsi bada ere». Salmentek barneko eta kanpo merkatuetan gora egin dutela ere esan zuen, «apal, hori bai». Eta eskari zorroak, «gutxi bada ere», hazi egin direla.

Ekoizpen gaitasunaren erabilera da beste datu esanguratsu bat: %83,5 dela azaldu zuten Adegiko buruzagiek. Aierzaren arabera, «irailean baino %1,5 txikiagoa izan arren, oraindik ere %80tik gora dago, ekonomiaren potentzialaren gainetik, beraz». Enpleguari buruz ere «berri onak» eman zituen zuzendari nagusiak: «Enpresen %90,5ek aurreikusten dute langile kopuru berarekin jarraitzea edo langile gehiago kontratatzea aurten».

Ziurgabetasunak

Herrialdeko enpresek agertu dituzten kezketan, bestalde, berritasun handirik ez. Hiru dira nagusiak: Espainiako ekonomiaren ahulezia; salmenten errentagarritasunaren beherakada; eta nazioarteko ekonomia pattala. Eta horien ia maila berean dago langile kualifikatuak kontratatzeko zailtasunen kezka.

Kezkak kezka, Adegiren arabera, 2019a ondo joan da Gipuzkoako ekonomiarentzat. «Esportazioekin, enpleguaren sorkuntzarekin, soldatekin eta abarrekin lotutako mailak hobetu egin dira», nahiz eta nazioarteko testuinguru ekonomikoa ahulagoa izan, merkataritzaren jaitsierarengatik. Aierzak azaldu zituen testuinguru ezegonkor horren arrazoiak: «AEBen eta Txinaren arteko muga zergen gatazka, brexit-a, eta Alemaniako industriaren krisia».

Aldagai horiek, esaterako, zerikusia izan dute 2018koa baino nabarmen txikiagoa izan den industria produkzioaren hazkundean —zeina 2018ko %5,6tik 2019an %0,5era jaitsi den urteko pilatuan—. «Gorabehera handiko urtea izan da», esplikatu zuen Patxi Sasigainek, Adegiko lehiakortasun arduradunak. «Lehen hiruhilekoa triste joan zen, %0,1eko hazkundearekin; bigarrena hobeagoa izan zen, %2,4ko handitzearekin; eta hirugarrenean erori zen ekoizpena (-%1,6), Alemaniarako automobilgintzako osagaien eragina nabaritu zenean. Azken hiruhilekoa, aldiz, nahiko ona izan da, %2ko inguruko hazkundearekin».

Hori bai, Sasigainek azaldu zuenez, sektoreka ere desberdintasunak izan dira ekoizpenaren bilakaeran. «Garraio materialetan, CAF, Irizar eta horietan, urtea apartekoa izan da; aldiz, automobilentzako osagaien sektoreak asko sufritu du urtean zehar. Eta Gipuzkoan sektore indartsuak diren makineria eta metalurgia triste, egonkor, mantendu dira, besteak beste, inbertsioa izoztuta dagoelako Europan eta munduan».

Esportazio datuek, behintzat, bide onetik jarraitu dute 2019an. Azaroan, 8.500 milioi euroan kokatu ziren —%12 hazita—, inoizko mailarik onenean. Inoizko kopururik handiena iritsi du Gizarte Segurantzarako afiliazioak ere, Gipuzkoan, iaz 6.600 lanpostu sortu baitziren. «Azken sei urteetan, 34.000 lanpostu sortu dira Gipuzkoan; datu azpimarragarria iruditzen zait», nabarmendu zuen Aierzak.

Aurrera, 2020. urte honetara begira, azken hilabeteetan susperraldia erakusten duten adierazleak agertu direla uste du Adegik, nazioartean nolabaiteko makaltasuna izan arren. «Aparteko 2018 baten eta 2019 on bat ostean, konfiantza eta ekoizpen gaitasunaren erabilera handiekin abiatu dugu urtea, nahiz eta apaldu egin diren», iritzi zion Eduardo Junkerak.

Hark azaldu du, era berean, «enpleguarentzako perspektiba onak eta salmenten zein eskaeren moduzko hazkundeak» espero dituztela. «Ziurgabetasun urtea izango da, konplexua, agian zailagoa, eta, beraz, gainditu beharreko erronkaz betea».]]>
<![CDATA[Adegi, metalaz: «Gatazka badago, ez da izango negoziaziorik»]]> https://www.berria.eus/albisteak/177194/adegi_metalaz_gatazka_badago_ez_da_izango_negoziaziorik.htm Fri, 07 Feb 2020 15:17:28 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/177194/adegi_metalaz_gatazka_badago_ez_da_izango_negoziaziorik.htm Gipuzkoako metalgintza sektoreko lan baldintzak hitzartzeko mahaia osatzeko, baina datozen egunetan osatuko dela espero du Jose Miguel Aierza Adegiko zuzendari nagusiak. Hark azaldu duenez, «Adegi, noski, eseriko da mahai horretan, eta helburua izango da akordio on bat lortzea enpresentzat eta enpresa horietako pertsonentzat, hori guztia enpresa kultura berria oinarri hartuta». Hori bai, sindikatuei ohar garbia egin die Aierzak. «Azpimarratu nahi dugu, argi eta garbi: gatazka badago, ez da izango negoziaziorik». Izan ere, Adegiko buruzagiari deigarria egin zaio sindikatuek aurreko egunetan Adegiren jarreraz hitz egitea. «Adegiren jarrerak garrantzia izango du, baina sindikatuen jarrerak ere bai. Bik ez dute akordiorik lortzen batek ez badu nahi. Testuinguru horretan, atentzioa eman digu nola sindikatuak gatazka ari diren jartzen mahai gainean, negoziazioak hasi baino lehen». Gatazka mehatxu horiek, Adegiren ustez, «ez dute akordioaren aldeko jarrerarik» erakusten. Beste 4.000 enplegu 2020an Sindikatuei mezu zuzen hori emateko, Gipuzkoako enpresei aldiro egiten dien inkestaren aurkezpena baliatu dute Adegiko arduradunek. Emaitza horiek eta abagune ekonomikoa aintzat hartuta, Adegik uste du 2020. urte honetan herrialdeko ekonomia %1,8 eta %2 artean handituko dela, eta enpresek 4.000 enplegu baino gehiago sortuko dituztela. Igaro berri den 2019a, berriz, «ezbairik gabe, urte positiboa» izan dela esan dute Aierzak eta Eduardo Junkera Adegiko presidenteak. Inkestako enpresen erantzunetatik, Jose Miguel Aierzak zenbait datu azpimarratu ditu. Hala, «enpresen konfiantzak goian jarraitzen du, zerbait jaitsi bada ere». Salmentek barneko eta kanpo merkatuetan gora egin dutela ere esan du, «apal, hori bai». Eta eskari zorroak, «gutxi bada ere», hazi egin direla. Ekoizpen gaitasunaren erabilera da beste datu esanguratsu bat: %83,5ekoa dela azaldu dute Adegiko buruzagiek. Aierzaren arabera, «irailean baino %1,5 txikiagoa izan arren, oraindik ere %80tik gora dago, ekonomiaren potentzialaren gainetik, beraz». Enpleguari buruz ere «berri onak» eman ditu Adegiko zuzendari nagusiak: «Enpresen %90,5ek aurreikusten dute langile kopuru berarekin jarraitzea edo langile gehiago kontratatzea aurten». Herrialdeko enpresek agertu dituzten kezketan, bestalde, berritasun handirik ez. Hiru dira nagusiak: Espainiako ekonomiaren ahulezia; salmenten errentagarritasunaren beherakada; eta nazioarteko ekonomia pattala. Eta horien ia maila berean dago langile kualifikatuak kontratatzeko zailtasunen inguruko kezka . Ziurgabetasunak Kezkak kezka, Adegiren arabera, 2019a ondo joan da Gipuzkoako ekonomiarentzat. «Esportazioekin, enpleguaren sorkuntzarekin, soldatekin eta abarrekin lotutako mailak hobetu egin dira», nahiz eta nazioarteko testuinguru ekonomikoa ahulagoa izan, merkataritzaren jaitsierarengatik. Aierzak azaldu ditu testuinguru ezegonkor horren arrazoiak: «AEBen eta Txinaren arteko muga zergen gatazka, brexit-a, eta Alemaniako industriaren krisia». Aldagai horiek, esaterako, zerikusia izan dute 2018koa baino nabarmen txikiagoa izan den industria produkzioaren hazkundean -zeina 2018ko %5,6tik 2019an %0,5era jaitsi den urteko pilatuan-. «Gorabehera handiko urtea izan da», esplikatu du Patxi Sasigainek, Adegiko lehiakortasun arduradunak. «Lehen hiruhilekoa triste joan zen, %0,1eko hazkundearekin; bigarrena hobeagoa izan zen, %2,4ko handitzearekin; eta hirugarrenean erori zen ekoizpena (-%1,6), Alemaniarako automobilgintza osagaien eragina nabaritu zenean. Azken hiruhilekoa, aldiz, nahiko ona izan da, %2ko inguruko hazkundearekin». Hori bai, Sasigainek azaldu duenez, sektoreka ere desberdintasunak izan dira ekoizpenaren bilakaeran. «Garraio materialetan, CAF, Irizar eta horietan, urtea apartekoa izan da; aldiz, automobilentzako osagaien sektoreak asko sufritu du urtean zehar. Eta Gipuzkoan sektore indartsuak diren makineria eta metalurgia triste, egonkor, mantendu dira, besteak beste, inbertsioa izoztuta dagoelako Europan eta munduan». Esportazio datuek, behintzat, bide onetik jarraitu dute 2019an. Azaroan 8.500 milioi euroan kokatu ziren -%12 hazita-, inoizko mailarik onenean. Inoizko kopuru altuena iritsi du Gizarte Segurantzarako afiliazioak ere, Gipuzkoan iaz 6.600 lanpostu sortu baitziren. «Azken sei urteetan 34.000 lanpostu sortu dira Gipuzkoan; datu azpimarragarria iruditzen zait», nabarmendu du Jose Miguel Aierzak. Aurrera, 2020. urte honetara begira, azken hilabeteetan susperraldia erakusten duten adierazleak agertu direla uste du Adegik, nazioartean nolabaiteko makaltasuna izan arren. «Aparteko 2018 baten eta 2019 on bat ostean, konfiantza eta ekoizpen gaitasunaren erabilera handiekin abiatu dugu urtea, nahiz eta apaldu egin diren», iritzi dio Eduardo Junkerak. Hark azaldu du, era berean, «enpleguarentzako perspektiba onak eta salmenten zein eskaeren moduzko hazkundeak» espero dituztela. «Ziurgabetasun urtea izango da, konplexua, agian zailagoa, eta, beraz, gainditu beharreko erronkaz betea». Lan istripuak Adegiko zuzendari nagusiari azken asteetan lan istripuetan izandako hildakoez ere galdetu diote. Jose Miguel Aierzaren ustez, «heriotza bat dagoenean mahai gainean, larria da, eta guztion artean lan egin behar dugu hori ezabatzeko. Kontu horretan uste dut adostasuna osoa dela sindikatuen eta enpresa elkarteen artean. Hor ari gara neurri gehiago jartzen eta gauzak ahalik eta ondoen egiten. Azken aste hauetako datuak larriak direla egia da, baina egia da, era berean, azken hamar urteetan hobekuntza nabarmen bat egon dela. Argi dago lan istripuekin egin beharreko lan guztiak egin beharko direla; eta egiten dena beti gutxi izango dela heriotza bat baldin badago». ]]> <![CDATA[Laminaciones Arreguin lanuzteak hasi dituzte kaleratzeen kontra]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/016/001/2020-02-07/laminaciones_arreguin_lanuzteak_hasi_dituzte_kaleratzeen_kontra.htm Fri, 07 Feb 2020 00:00:00 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1891/016/001/2020-02-07/laminaciones_arreguin_lanuzteak_hasi_dituzte_kaleratzeen_kontra.htm
Abenduan bertan, Eusko Jaurlaritzaren bitartekaritzarekin, enpresaren zuzendaritzak eta langileen ordezkariek negoziazioak hasi zituzten, hamar bat kaleratze horiei alternatibak topatzeko helburuarekin. Zenbait beharginei Celsa taldearen Bokaleko (Lapurdi) lantegian tokia eskaintzeko aukera aipatu zen orduan, baina LAB jada kontra agertu zen, besteak beste, langileriaren adinarengatik.

Baina enpresak negoziazio horiek bukatutzat eman dituela jakinarazi du Celsa Atlanticeko langile batzordeak. Haiek zalantzan jarri dute enpresak negoziatzeko borondatea duen egiaz: besteak beste, lekualdatu nahi dituen langileei ez dielako bermerik eskaini; «arrazoi ulertezinekin» aukera ukatu dielako lantegiz aldatzeko prest zeuden bi langileri; eta adinean nagusi diren langileei ez zaielako «planteamendu zehatzik egin».

Kezkatuta, lantaldearen etengabeko murrizketek luze gabe Gasteizko eta Urbinako lantegien itxiera programatu bat ekar dezakeen beldur dira langileak. Horregatik, «enplegua mantentzeko formulen negoziazioa», eta Arabako lantegien aldeko apustua egiteko eskatu diote Celsa Atlantic-i.

Eta mobilizazioei ekin diete, batzarrean hala erabakita. Atzotik, lanuzte partzialak egiten ari dira. Gaur ere, euren jarduna bi orduz geldituko dute txanda bakoitzean, eta, datorren astelehenetik ostiralera, ordubeteko etenak egingo dituzte txanda guztietan.

2012an bezala

Lanuzte, greba eta mobilizazioei buruz badakite Celsa Atlanticeko langileek. 2012. urtean enpresak erregulazio txostena aurkeztu zuen Gasteizko eta Urbinako lantegiak itxi eta 178 langile kaleratzeko. Auzitegiek baliogabetu zuten txosten hori, eta enpresa behartu zuten langileak atzera hartzera. Baina, bitartean, hainbat greba eta mobilizazio egin zituzten, lan gatazka gogorrean.

ArcelorMittalen galerak

Nahiko agerikoa da altzairuaren sektorea pattalaldian dagoela, eta horren erakusgarri dira ArcelorMittalen iazko emaitzak ere: 2019an, taldeak 2.230 milioi euroren galerak izan ditu; aurreko urtean, 2018an, 4.533 milioi euro irabazi zituen.

Hala ere, 2020. urte honetan emaitza hobeagoak espero ditu alor horretako erraldoiak, zeinak bost lantegi dituen Euskal Herrian (Bergaran, Etxebarrin, Olaberrian, Sestaon eta Zumarragan). ArcelorMittalen ustez, altzairuaren eskaria «egonkortzen» ari da, eta eskabideen igoera eta merkatuaren hobekuntza antzematen ari dira Europan, AEBetan eta Brasilen, inbentario txikien eta gorantz doazen prezioei esker. Iazko azken hiruhilekoan, jada, analistek espero baino emaitza hobeak izan zituen ArcelorMittalek.]]>
<![CDATA[Gipuzkoako metalgintzako mahaira deituko du ELA sindikatuak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1884/003/001/2020-02-05/gipuzkoako_metalgintzako_mahaira_deituko_du_ela_sindikatuak.htm Wed, 05 Feb 2020 00:00:00 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1884/003/001/2020-02-05/gipuzkoako_metalgintzako_mahaira_deituko_du_ela_sindikatuak.htm
Orain, berriz, sektoreko itunaren negoziazioari ekitea erabaki du. Buruan ditu, batez ere, enpresako itunaren faltan baldintzak berritu gabe dituzten langileak. «Onartezina da Gipuzkoako metalean lan egiten dutenen zati batek duela ia hamarkada bateko soldatak jasatea, eta hori zenbaitek naturaltasunez onartzea».

Adegirentzat oharra

Adegirentzat mezu argi bat utzi zuen ELAk: «Bere enpresa kultura berria iragartzen duen bitartean, metaleko langileei ukatu egiten die beren lan baldintzak berritzea». Sindikatuaren ustez, «teorian kultura berri horri dagokion diskurtsoa negoziazio mahaietan aurrerapenik planteatzen ez duen praktikaren guztiz kontrakoa da». ELAk gogoratu zuen metaleko azken akordioa lortzeko «erantzun oso zabala izan zuten grebak» egin zirela. «Patronalak erabakiko du egoera hori errepikatuko den ala ez».

Hainbat greba egunen ostean, eta ELAren babesik gabe berritu da Bizkaiko metaleko ituna, joan den abenduaren hasieran. Haren ondotik osatu zen Arabako sektoreko mahaia, eta ikusteko zegoen zer gertatzen zen Gipuzkoakoarekin.]]>
<![CDATA[Hiruhileko gozo-garratza Siemens Gamesarentzat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1846/012/001/2020-02-05/hiruhileko_gozo_garratza_siemens_gamesarentzat.htm Wed, 05 Feb 2020 00:00:00 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1846/012/001/2020-02-05/hiruhileko_gozo_garratza_siemens_gamesarentzat.htm
Garratza izan zen atzoko eguna Tackerentzat. Siemens Gamesak bere urte fiskaleko lehen hiruhilekoan (2019ko urritik abendura artean) 2.001 milioi euroren salmentak egin zituen, aurreko urtekoak baino %12 txikiagoak. Indiako merkatuaren pattalaldia, Txinara saldutako haize errota merkeagok, eta haize errota handiagoetarako fabrikak egokitu beharrak izan dute eraginik horretan. Hala ere, haize errota egilearen arabera, beste batzuk izan dira hiruhilekoko galeraren arrazoi nagusiak. Joan den astean egindako profit-warning-ean (galera ohartarazpena burtsarentzat eta inbertsiogileentzat) azaldu zuenez, bere kontuei 150 milioi euroko kaltea eragin diete aurreikusitakoa baino kostu handiagoa izan duten zenbait proiektuk. Ohartarazpenak Siemens Gamesaren akzioak ia %10 amiltzea eragin zuen burtsan.

Arazo guztiak bost on-shore (lurreko) proiektuetan izan ditu Siemens Gamesak, Europa iparraldean, eta, gehienbat, Norvegian. Ibilbideen egoera txarrak eta neguaren etorrera goiztiarrak atzerapen nabarmena eragin dute proiektuetan, eta instalazio leihoari erasan dio. Off-shore alorrean (itsasoko haize erroten negozioan), berriz, aurreikusitako jarduerari eutsi diola jakinarazi du konpainiak.

Datu kaskar batzuen garraztasuna beste zenbaki batzuekin gozatzen saiatu zen Tacke; eskari kopuruaren eztiarekin. Siemens Gamesaren eskari poltsa inoizko handiena da, 28.089 milioirena, hiruhilekoan %82 hazita. Konpainiako presidentearen aburuz, energia eolikoak, eta Siemens Gamesak berak, epe luzerako dituzten aukeren adierazle da kopuru hori. Alde horretatik, Tackek uste du Senvionen aktiboen erosketak bultzada emango diola zerbitzuen negozioari, «zeinak marjina askoz handiagoak dituen».

Dena den, kopuru guztiei begira, Siemens Gamesak 2020. urterako bere hazkunde aurreikuspenak beheratu egin behar izan ditu. Lehen, ustiapeneko emaitzaren %5,5 eta %7 arteko hazkundea aurreikusi zuen; orain, %4,5 eta %6 artekoa da. Aurten 10.200-10.600 milioi euroren salmentak espero ditu multinazionalak.

Siemensek Iberdrola akziodunarekin piztuta duen gatazkan, zeina auzibidera iritsi den, badirudi energia konpainiak Siemens Gamesan dituen akzioak saltzeko negoziazioak nahiko aurreratuak daudela. Ikusi beharko da, dena den, operazio hori nola gauza daitekeen alde guztien nahiak betetzeko moduan.]]>
<![CDATA[Siemens Gamesak 174 milioi euro galdu ditu lehen hiruhilekoan]]> https://www.berria.eus/albisteak/177039/siemens_gamesak_174_milioi_euro_galdu_ditu_lehen_hiruhilekoan.htm Tue, 04 Feb 2020 18:43:36 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/177039/siemens_gamesak_174_milioi_euro_galdu_ditu_lehen_hiruhilekoan.htm <![CDATA[Gipuzkoako metaleko mahaira deituko du ELAk]]> https://www.berria.eus/albisteak/177032/gipuzkoako_metaleko_mahaira_deituko_du_elak.htm Tue, 04 Feb 2020 12:58:23 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/177032/gipuzkoako_metaleko_mahaira_deituko_du_elak.htm Bizkaiko metalgintzako hitzarmena, joan den abenduaren hasieran. Haren ondotik, atzera osatu zen Arabako sektoreko ituna berritzeko mahaia, eta ikusteko zegoen zer gertatzen zen Gipuzkoakoarekin. Azken mahai horretan, ELAk ordezkaritzaren %47,7 dauka, LABek %30,28, CCOOk %16,34 eta UGTk %5,84. Madrildik irits daiteke negoziatzeko testuingurua molda dezakeen beste erabakiren bat; izan ere, Unidas Podemos Espainiako Gobernuan sartzearen ondorioz, lan erreformaren zenbait erabaki bertan behera gelditzeko aukera dago, adibidez enpresa mailako itunak gailendu ahal izatea sektorekoei. Ikusi beharko da, halaber, ea aldaketarik dagoen estatu mailako itunei lehentasun erabatekoa ematen zien 2011ko erreformako erabakiarekin.]]> <![CDATA[Nafarroako ekonomia %2,6 hazi zen iaz]]> https://www.berria.eus/albisteak/176879/nafarroako_ekonomia_26_hazi_zen_iaz.htm Fri, 31 Jan 2020 12:56:36 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/176879/nafarroako_ekonomia_26_hazi_zen_iaz.htm <![CDATA[Duintasuna eskatzeko eguna]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1954/002/001/2020-01-31/duintasuna_eskatzeko_eguna.htm Fri, 31 Jan 2020 00:00:00 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1954/002/001/2020-01-31/duintasuna_eskatzeko_eguna.htm
Lanuztearen erantzunari dagokionez, industriako enpresa askotan eten edo murriztu zen jarduera, batez ere Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroako iparraldean; kooperatiba industrial askok ere greba egin zuten. Merkataritzan, hiriz kanpoko gune handi batzuk itxi ziren; adibidez, Garbera eta Urbil Gipuzkoan. Hirietan, berriz, piketeak pasatu ahala saltoki gehienak —guztiak ez— pertsianak itxiz joan ziren. Hirietako erdiguneetan, dena den, multinazional ezagunen saltokiak zabalik gelditu ziren; hori bai, ohi baino bezero gutxiagorekin.

Izan ere, hiriburuetan garraio publikoen murrizketaren eragina ere asko antzeman zen. Trenak, autobusak, metroak gutxieneko zerbitzuetan aritu ziren, bidaiarien mugikortasuna zailduz.

Trafikoa trabatzeko saioak ere izan ziren egunean zehar, hala nola Bilboko San Mameseko sarreran, Hernani eta Andoain lotzen dituen zean (Gipuzkoa), eta barraskilo operazio bat ere Sakanan (Nafarroa). Trenbideak moztuta egon ziren tarte batez Berrizen (Bizkaia,) eta Hendaia eta Irun artean (Gipuzkoa).

Arlo publikoan —osasungintzan, hezkuntzan...—, deitzaileen arabera, oihartzun zabala izan zuen grebak, «nahiz eta sektore publikoko behin-behinekotasuna %35etik gorakoa izan eta ezarritako zerbitzu minimoek greba eskubidea guztiz baldintzatu».

Datu kontrajarriak

Beste behin, datu kontrajarriak iritsi ziren greba orokorraren deitzaileen aldetik eta gobernuen aldetik. Eusko Jaurlaritzak azaldu zuenez, greba deialdiak %16,9ko erantzuna izan zuen EAEko Administrazio Orokorreko sektorean, eta Osakidetzan %8tik azpikoa. Hezkuntzako datuak, arazo informatikoak tarteko, beranduago eman zituen: ikastetxeen %48aren datuekin, haietan grebaren arrakasta %48koa izan zen. Hedabide publikoek ere greba egin zuten Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, jarduera saio informatiboetara mugatuta. Nafarroan, administrazioko langileen %8,13k egin zuten greba, foru gobernuak azaldu zuenez.

Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako eledunaren arabera, grebaren erantzuna 2013ko maiatzekoa baino apalagoa izan zen. «Norbaitek administrazioaren desmobilizazioa nahi baldin bazuen, ez du helburua lortu».

EAJk, ildo beretik, greba orokorrerako deia «erabateko porrota» izan zela adierazi zuen, «euskal hiritargoaren gehiengoa lanera joan» zela. EAJren ustez, «euskal gizartearen gehiengo zabal batek ulertu du gaurko greba erabat politikoa dela, aldarrikapen ekonomiko eta sozialaren itxura eman nahi izan zaion arren».

Jendetza

Baina, norbaiten nahia bazen atzo ezer aipagarririk ez gertatzea, normaltasun erabatekoa izatea, ez zuen bere xedea lortu. Besteak beste, kaleetan jendetza batu zelako Eskubide Sozialen Gutunak deitutako manifestazioetara, batez ere eguerdiarekin hiriburuetan egindakoetara.

Bilboko manifestazioan, Mitxel Lakuntza ELAko idazkari nagusiak erantzun egin zien greba politikoa zela leporatu dietenei. «Esaten digute greba politikoa dela; izango ez da, ba! Zer dira, bestela, pentsioak, lan baldintzak edo eskubide sozialak?».

Garbiñe Aranburu LABeko buruak, berriz, oharra egin zuen: «Bi hilabetean kasu egiten ez badute, udaberrian beste borroka loraldi bat ezagutuko dute».

Eskubide Sozialen Gutunaren arabera, 145.000 pertsona bildu ziren goizean hiriburuetako manifestazioetan. Arratsaldez ere, mobilizazioak izan ziren eskualdeetako herri nagusietan. Guztiak lan, pentsio eta bizitza duinak aldarrikatzeko asmoz, bizi eta ezagutzen dituzten egoera prekarioak salatzeko, erakutsi nahian atzokoa ez zela beste egun bat.]]>
<![CDATA[2020rako neurrizko hazkundea aurreikusi du Gipuzkoako Bazkundeak]]> https://www.berria.eus/albisteak/176788/2020rako_neurrizko_hazkundea_aurreikusi_du_gipuzkoako_bazkundeak.htm Tue, 28 Jan 2020 16:59:18 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/176788/2020rako_neurrizko_hazkundea_aurreikusi_du_gipuzkoako_bazkundeak.htm <![CDATA[DIRUAREN LOKARRIAK]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1951/014/001/2020-01-19/diruaren_lokarriak.htm Sun, 19 Jan 2020 00:00:00 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1951/014/001/2020-01-19/diruaren_lokarriak.htm
Frantziako Errepublikako presidenteak adierazpen horiek egin zituen egun eta toki berean, abenduaren 21ean Abidjanen (Boli Kosta), Alassane Ouattara Boli Kostako presidenteak -eta UEMOA Mendebaldeko Afrikako Ekonomia eta Diru Batasuneko presidenteak- iragarri zuen 2020. urte honetan Mendebaldeko Afrikan diru berri batek ordezkatuko duela CFA frankoa.

Hortaz, aldatzera doa kolonialismotik neokolonialismorako jauzian Afrikan ia bere hartan mantendu den sinboloetako bat. Hiru izango dira aldaketa nagusiak: CFA frankoak izen berria izango du; Eko izena jarri nahi diote diru berriari. Sorreran, CFA inizialek Colonies françaises d'Afrique esan nahi zuten, eta deskolonizazioarekin inizialei eutsi zieten, Communaute financière Africaine esateko.

Beste bi aldaketarekin, printzipioz, murriztu egingo da diruak Frantziarekiko duen lotura: batetik, zortzi herrialdeak ez dira egongo behartuta beren erreserben %50 Frantziako Bankuan izatera; eta Frantziak ez du ordezkari ofizial betodunik izango BCEAO Mendebaldeko Afrikako Estatuetako Banku Zentralean.

Baina lokarri guztiak ez dira hautsiko, inondik ere. Diru harreman berrituan, CFA frankoak euroarekiko bere truke finkoari eutsiko dio, eta Frantziak bere bermatzaile rolarekin jarraituko du.

Trikimailua

Hori ikusita, bada uste duenik Macronek eta Outtarak aurkeztutako erreformak prestidigitazio trikimailu bat besterik ez direla, eta herrialde afrikarren Frantziarekiko mendekotasun harremanak hor jarraituko duela oraindik. Hori pentsatzen du, adibidez, Mendebaldeko Afrikako Estatuetako Banku Zentraleko gobernadore ohi Philippe Henri Dacoury-Tableyk.

Dena aldatu ezer ez aldatzeko. Kezka bera du Ndongo Samba Sylla ekonomistak, zeinak Fanny Pigeaudekin batera idatzi duen L'arme invisible de la Françafrique, une histoire du franc CFA (2018) liburua. Ekonomista senegaldarrak Jacobin aldizkarian hilabete honetan argitaratuko artikuluan azaltzen duen moduan, erreforma sinbolikoek ez dute zertan aldaketa nabarmenik ekarri BCEAOren diru eta truke politikan.

«Aitzitik, CFA frankoa bere sinbolismo kolonialenetatik libratzeko logikan daude. Frantziar ordezkaritza BCEAOko organoetan, afrikar gordailuak Frantziako Altxorrean, eta franko franc izena bera -hala nola CFA franko billete eta txanponak Frantzian irartzea-, sinbolo gehiegi dira mugimendu panafrikarrak eta Afrikako iritzi publikoak orokorrean gogor gaitzetsiak».

Prestidigitazio trikimailu horren adierazle litzateke, Syllaren ustez, Frantziak BCEAOn ez izatea ordezkari ofizialik, eta haren tokian, ordezkari independente bat egotea, nork eta Frantziak izendatutakoa. Ordezkari independente hori banku zentralaren gordailuen eguneroko kudeaketaren kontrolean egongo da. Funtsean, iragarritako erreformak, Syllaren arabera, CFA frankoaren sistemaren lau zutarrietako bakarra aldatuko du egiaz, erreserben kontrol zentralizatua.

CFA sistema nora joan daitekeen ikusteko, komeni nondik datorren ikustea. Frantziar kolonialismoa indar betean zegoen oraindik II. Mundu Gerra amaitu zenean. Gerra osteko metropoliaren egoerak eta Bretton Woodsera egokitu beharrak (AEBetako dolarrarekiko truke finkora), liberaren debaluazio handi bat behartu zuen. Debaluazio hori kolonia guztietara ez zabaltzea erabaki zuen Parisek. Eta, hala, CFA frankoa sortu zen 1945eko abenduaren 26an.

Ofizialki, Afrikako koloniei debaluazio handia saihestea zen diru berriaren helburu nagusia. Baina diru berriaren truke balioa ikusgarria zen. Truke tasa finkoa zuen liberarekin: 1 CAF franko 1,7 libera ziren. Hiru urtera balio are handiagoa hartu zuen CFA frankoak, bi liberakoa, eta, praktikoki -balio errealean-, horrela iraun zuen 1994. urteko debaluaziora arte -zeinak, Frantziak alde bakarrez behartua, diruaren balioa erdira jaitsi zuen-.

Ndongo Samba Syllak azaldu moduan, horrek ondorio zuzenak izan zituen CFA frankoaren eremuko herrialdeentzat, bai Frantziaren kolonia zirenean, bai ofizialki kolonia izateari utzi ziotenean ere. Lehengaiak esportatu eta beste guztia inportatzen zuten herrialde horietan, diruaren gehiegizko balioak, hain zuzen, barne kontsumoa moteldu izan du, eta esportazioen lehiakortasunari kalte egin die. Metropoliarentzat, berriz, abantaila agerikoa zen; Frantziako konpainiek diru propioarekin, merkatuko prezioaren azpitik, eskuratzen zituen kolonietako lehengaiak.

Truke finkoak badu beste ondorio bat ere. Frantziak, Frantzian pentsatuz, liberarentzat -eta gero euroguneak euroarentzat- hartutako erabakiek zeharkako eragina zuten Afrikako herrialde haietan, eta beti ez zen mesederako.

Lotura estuak

Deskolonizazioa Afrikara iritsi zenean, beste potentzien pean egondako eremuetan diru propioak agertu ziren, baina Frantziarekiko loturak hor jarraitu zuen Saharaz hegoaldeko hainbat herrialderentzat. Finean, independentzia aitortuko bazien, Frantziak elkarlanerako akordioak sinatzea jarri zien baldintza bere koloniei. Eta akordio horien arabera, besteak beste, herrialdeek CFA frankoari eutsi behar zioten.

Hori guztia, Parisen arabera, herrialde horien mesedetan zen; inflazio eta debaluazio zakarrak eragozteko egonkortasuna eskaintzen zien Frantziak. Truke tasa finkoarekin adierazitako bermea zen, azken buruan Frantziako Altxorrak behar adina frantziar franko mailegatuko zizkiela bi banku zentralei, haiek atzerriko erreserba nahikorik gabe gelditzen baziren. CFA frankoaren historia guztian ez da halako erreskate baten beharrik izan. 1994ko debaluazioan Nazioarteko Diru Funtsak eman zuen laguntza, eta Frantziak soilik zorraren zati bat barkatu zien herrialdeei.

Frantziaren bermeak, hori bai, kontraprestazioa zuen: Frantziako Altxorraren kontrola. CFA frankoaren eremuko herrialdeek euren atzerriko diruen erreserbak Frantziako Altxorrean gorde behar zituzten. Hasieran erreserba guztiak ziren, 1973tik aurrera %65 eta 2005etik gaurdaino erreserben %50. Trukean, %0,75eko interes eskasa jaso dute.

Baldintza hori desagertu egingo da orain. Frantziaren bermeak jarraitu egingo omen du, hori bai, Bruno Le Maire Frantziako Finantza ministroaren arabera, «beste aukerarik ez dagoenean soilik erabiltzeko». Historian zehar, dena den, Frantziaren eta haren kolonia ohien arteko lokarriak gehiagotan erabili izan dira aberastasunak lotzeko salbamendurako baino.]]>
<![CDATA[Finlandiako Gobernuak gezurtatu egin du lau eguneko lan astearen albistea]]> https://www.berria.eus/albisteak/175904/finlandiako_gobernuak_gezurtatu_egin_du_lau_eguneko_lan_astearen_albistea.htm Wed, 08 Jan 2020 14:47:30 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/175904/finlandiako_gobernuak_gezurtatu_egin_du_lau_eguneko_lan_astearen_albistea.htm

In the Finnish Government´s program there is no mention about 4-day week. Issue is not on the Finnish Government’s agenda. PM @marinsanna envisioned idea briefly in a panel discussion last August while she was the Minister of Transport, and there hasn’t been any recent activity. - Finnish Government (@FinGovernment) 2020(e)ko urtarrilaren 7(a) Nahasmenaren iturrian Sanna Marin lehen ministro berriak joan den urteko abuztuan -oraindik soilik Alderdi Demokratako buru zela- egindako adierazpen batzuk daude. Hitzaldi batean zera esan zuen: «Pertsonek merezi dute familiarekin denbora gehiago egotea, maite dituztenekin, beren aisialdian eta bizitzaren beste esparruetan, esaterako kulturan; hori izan daiteke hurrengo urratsa lan bizitzari dagokionez». Eta egun berean txiokatu zuen: «Lau eguneko lan astea edo sei orduko lan eguna, soldata txukun batekin, utopia da gaur egun, baina egia izan daiteke etorkizunean". Abenduan bihurtu da Sanna Marin lehen ministro, bost alderdiren sustenguarekin. Eta hark aurretik adierazitako ideiak berriz ere albistegietara itzuli diren honetan, gaizki ulertua etorri da, telefono hautsiarekin bezala, ideiak, asmoak, denborak eta gurariak nahastu direnean.]]>