<![CDATA[Irune Lasa | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 20 Jan 2019 12:08:05 +0100 hourly 1 <![CDATA[Irune Lasa | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Zazpi milioi bidaiariko kopurua iritsi dute iaz euskal aireportuek]]> https://www.berria.eus/albisteak/161518/zazpi_milioi_bidaiariko_kopurua_iritsi_dute_iaz_euskal_aireportuek.htm Mon, 14 Jan 2019 07:13:31 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/161518/zazpi_milioi_bidaiariko_kopurua_iritsi_dute_iaz_euskal_aireportuek.htm <![CDATA[Boeing da aurtengo garailea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1887/012/001/2019-01-12/boeing_da_aurtengo_garailea.htm Sat, 12 Jan 2019 00:00:00 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1887/012/001/2019-01-12/boeing_da_aurtengo_garailea.htm
Airbusek eta Boeingek, biek ala biek hobetu dituzte euren errekorrak, eta inoiz baino hegazkin komertzial gehiago ekoitzita. Baina lehian irabazlerik izan bada, Boeing izan da, bai bezeroei entregatutako hegazkinetan —806 Boeingek, 800 Airbusek— baita iazko urtean lortutako eskarietan ere —893 hegazkin Boeingek, 747 Airbusek—.

Hori bai, entregatan hazkunde handiena Airbusena izan da %11ko hazkundearekin, Boeingen entregak %6 bakarrik handitu direnean. Gero, ez da ahaztu behar ere eskariei dagokienean aurreko bost urteetan Airbus izan dela irabazle.

Azkenean, Ana Villate Hegan Euskadiko Aeronautika eta Espazioko Klusterreko zuzendariak dioen bezala, «orokorrean bi konpainiek, eta betiere hegazkingintza komertzialaz ari garenean, urteak daramatzate parez pare, kopuru oso antzekoekin». Horregatik, eta beste hainbat aldagai aintzat ere hartu beharko liratekeela uste duelako, Villatek ez du irabazlerik izendatu nahi.

Parez pare ibili arren, bi handien arteko norgehiagokaren emaitzak jakin-min handia piztu ohi du urtero, eta aurten ere hala gertatu da, nahiz eta urteak aurrera egin ahala gero eta argiago zegoen Boeing zihoala aurretik batez ere bezeroei entregatutako hegazkinen kopuruan. Urrian, jada, Airbusek bere entregen urteko helburua hogei airekotan murriztu zuen, 800 hegazkinetara.

Eskarietan ere, urte osoan nahiko argi zegoen Boeing aurretik zihoala. Azken asteetan Txinako konpainia batzuekin akordioa lotzen saiatu da Airbus, baina ez ditu erabat itxi. Posible da, ondorioz, eskari horiek urte hasiera honetan iristea.

Ekoizpena areagotzen

Inoiz baino gehiago ekoitzi arren, bi konpainiek produkzio arazoak izan dituzte urtean zehar, batez ere, zenbait osagaien hornikuntzan izandako arazoengatik. Boeingek, esaterako, atzerapenez jaso ditu zenbait hegazkin ereduren fuselajeak. Airbusek, berriz, ekoizpen arazo propioak ditu bere lantegiren batean.

Hala ere, hornitzaileei dagokienez, aurten ere motorren hornikuntza izan dituzte bi konpainiek arazo handienak. Adibidez, iazko urtearen hasieran Pratt & Whitneyk arazoak izan zituen Airbusen A320neo hegazkinetarako motorrekin. Bazirudien irail-urrian Airbus gai izango zela, atzerapen horri buelta emateko, baina motor berean arazo gehiago azaldu zirenez, hegazkingile europarrak bere ekoizpen helburuak murriztu behar izan zituen.

Boeingek berak ere izan ditu arazoak motor hornitzaileekin, eta era berean, motorgile horiek euren metal hornitzaileekin. Azkenean Airbusek eta Boeingek euren ekoizpena areagotu nahi izateak esan nahi du haien hornitzaileek ere ahaleginak eta bat egin behar dituztela eskariak betetzeko eta ekoizpen kate osoa dagoela lanean jo eta su.

«Egia da urteroko eskarien hazkundeen ondorioz, bi konpainiek euren esfortzuak biderkatu egin behar izan dituztela bezeroak asetzeko eta entregak aurreikusitako epean egiteko», azaldu du Heganeko zuzendariak. «Lan karga handiago horrek bi fabrikatzaileetan izan du eragina, baina agertoki berri horretara egokitzeko profesionaltasuna erakutsi dute eta azaldutako edozein arazo konpontzen ari dira; bermeekin aurre egiten azken aldi honetako ekoizpenaren areagotzeak dakarren erronkari».

Hazkunde handia bistan

Ez dirudi, gainera, moteltzerik izango denik ekoizpenean. Hori uste du Ana Villatek. «Aurreikuspenak oso positiboak dira sektorearentzat. 2035. urterako 30.000 hegazkin gehiago beharko direla iragarri da. Inoiz baino hegaldi gehiago egin dira 2018an. Aire konpainiek 4.300 milioi bidaiari garraiatu zituztela jakinarazi du abenduaren 31n NAZE, Nazioarteko Abiazio Zibilaren Erakundeak. Beraz, aurreko urtean baino %6,1 gehiago eta %5eko hazkunde aurreikuspena gaindituz. Horrek esan nahi du ekoizpenaren areagotzeek goranzko joera positibo eta konstantea dutela».

IATA Nazioarteko Aire Garraioko Elkarteak ere aurreikusi du hegaldi trafikoa bikoitza izango dela hemendik hogei urtera. Boeingek eta Airbusek 2018an egindako 1.600 hegazkinen %30 dira soilik zaharkitutako hegazkinak ordezkatzeko.

Hori bai, sektoreko euskal enpresei dagokionez, Heganeko zuzendariaren arabera, «bezeroen prezio eskakizunek, programa berrien faltak eta ekoizpena hazkunde handieneko merkatuetara —Txina, Ekialde Hurbila, AEB— lekuz aldatzearen eraginez, egungo programetan ez dauden enpresek ahalegin berezia egin beharko dute estrategikoki kokatzeko edota euren lehiakortasun hobetzeko». Programa berriak militarren arloan etorriko direla dio Villatek, hegazkin zaharrenak ordezkatzeko eta hor aukera handituko direla. «Hala ere euskal sektorea programa eta garapen zibiletan dago kokatua batez ere».]]>
<![CDATA[«Gure ekonomian indargune asko ditugula uste dut»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1948/006/001/2018-12-30/gure_ekonomian_indargune_asko_ditugula_uste_dut.htm Sun, 30 Dec 2018 00:00:00 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1948/006/001/2018-12-30/gure_ekonomian_indargune_asko_ditugula_uste_dut.htm
Nazioarteko hainbat forotan eta bilgunetan ibiltzen zara. Hurrengo hilabeteei begira, zein da horietan antzeman duzun giroa? Nola dago jendea, baikor, ezkor?

Aurreikuspen batzuk ikusi dira, eta esan dute hazkundearekin jarraituko dugula baina hazkunde hori pixka bat motelagoa izango dela. Joerak eta zikloak hor daude, baina nik uste dut gure ekonomian indargune asko ditugula. Industriak pisu handia du gurean, eta, hain zuzen, industrian aldaketa handiak gertatzen ari direla, gure enpresak aurreratu egin dira horietara. Ikusi dut enpresetan eskariak ugaritzen ari direla, enpresak jendea kontratatzen ari direla, langabezia jaisten ari dela, datorren urtean langabezia gehiago jaitsiko dela aurreikusten dela... Ni neu baikorra naiz gure ekonomiaren bilakaeraren inguruan.

Baina ziurgabetasunak hor daude, ezta? Lehiakortasun txostenean ere agertzen ziren. Gatazka politikoak, automatizazioa, demografia...

Eta ziurgabetasun horietako batzuk luzerako etorri dira. Adibidez, demografiarena, lanerako adinean gero eta jende gutxiago egongo delako. Hori dela eta, hainbat politika eta neurri ari dira hartzen. Jakina, horietako askoren eragina epe ertain eta luzera etorriko da; adibidez, jaiotza tasa sustatzeko politiken eta kontziliazio politiken eragina. Hala ere, horiekin batera, immigrazioaren integrazioa ere inportantea izango da. Eta hor, zenbat eta lurralde erakargarriagoa izan, orduan eta jende gehiago eta prestatuagoa etorriko da. Erakargarritasunak, bizi baldintza egokiak, testuinguru berritzaile bat izateak jendea erakartzen du, talentua esaten dioten hori. Era berean, etorri diren horiek horren prestatuak ez badaude, horien integrazioa sustatzeko politikak eta lan merkatuan sarbidea izan dezaten horien gaitasunak lantzeko prestakuntza politikak beharko dira. Demografiaren gaian hainbat politika bateratu beharko dira, ez da nahikoa jaiotzak sustatzea edo kontziliazioa bultzatzea; talentua erakarri beharko da, integrazioa hobetu, prestakuntza ziurtatu... Eta horien guztien abiada bizkortu egin behar dela nahiko argi dago.

Automatizazioarena da datorren beste aldaketa handi bat.

Txosten piloa ateratzen ari dira gai horri buruz, eta oraindik ez dago erabat argi automatizazioaren eragina zenbaterainokoa izango den. Baina lan motak eta lan moduak aldatzen ari dira. Uberizazioa... Joera horiekin guztiekin ikusten ari gara gero eta gehiagotan pertsonak enpresa edo erakunde batentzat baino gehiagorentzat ariko direla lanean; agian tarte batean lana izango dutela eta gero ez... Lan egiteko moduak eta erak ere asko aldatzen ari dira; horren ondorioz, beste hainbeste aldaketa izango dira politiketan, lanpostuetan. Eta aldaketa horiek egiteko prest egon beharko dugu.

Prest gaude?

Askotan kosta egiten zaigu aldatzea. Errazagoa da dakigunari heltzea. Baina aldatzeko prest egotea, ikasi eta gauza berriak egiteko prest egotea jarrera oso garrantzitsua izango da ziurgabetasun eta aldaketa handiko ingurune honetan. Hezkuntza, enpresak, gobernuak eta gu geu pertsona gisa ere aldaketarako prest egon beharko dugu.

Zuen lehiakortasun txostenaren arabera, hazkundea dualtasun ekonomiko eta sozialean erortzeko arriskua saihestuz lortu da oraingoz. Zenbateraino dago hurbil arrisku hori?

2016ko txostenean ikusi zen gizarte dualtasun horretarako joera bazegoela. Azken txostenean, 2018koan, garbi ikusten da ez soilik adierazle ekonomikoetan, gizarte kohesioari eta gizarte berdintasunari lotutako adierazleetan ere hobera egin dugula: pobrezia tasak jaitsi dira, desberdintasun tasak eta langabezia tasak ere bai. Hala ere, egia da, adibidez, egiturazko langabeziaren tasa handia dela oraindik ere, baita emakumeen eta gazteen langabezia ere. Dualtasunaren arriskua txikitzen hasi dela ikusten da, baina oraingoz epe motzeko joera da, eta monitorizatu egin behar da.

Zer egin behar da ongizateari eusteko?

Horri buruz nire lehen gogoeta da denon ardura dela ongizate ereduari eustea. Ez da soilik gobernuaren ardura, denok daukagu zeregina horretan; erantzunkidetasun bat dago hor. Bigarrenik, oso garrantzitsua da erantzunkidetasun horretan denok buruan, zentroan, pertsona izatea. Azkenean, ongizatea pertsonentzat da, eta pertsonen ongizatea bermatu behar dugu.

Nola egin daiteke hori, adibidez, enpresetan?

Barrura begira enpresan pertsona zentroan jartzen baduzu, pertsonaren garapen osoa hartuko duzu aintzat: lan baldintzak egokiak izatea, pertsonaren parte hartzea sustatzea, gaitasunak indartzen saiatzea, pertsonak eman dezakeen onena, bere potentzialtasun guztia, eman ahal dezan giroa sortzea. Hori oso lotuta dago enpresa kultura berria esaten zaion horri, kultura parte hartzaileei eta enpresa egitura horizontalagoei. Horretan, bultzada handiak egin dira, batez ere Gipuzkoan. Enpresa askoren antolaketa aldatzen ari da, kultura berriak ezartzen ari dira, pertsona zentroan jarrita.

Kanpora begirako jarreran, berriz, hemengo enpresek, irabaziak bilatzeaz gain, oso berezkoa izan dute lurraldearekiko konpromisoa, eta horrekin segitu behar dugu. Nire ustez, Euskadin bide hori eginez joan gara modu desberdinetan. Orain, joera global batzuek kontrako haizea dakarte, eta, beraz, gure eredu propioa indartu behar dugu.

Eta nola landu eredu propio hori?

Adibidez, gizarteko eta ingurumeneko erronkak aukera gisa hartuz eta haiei erantzuteko negozioak sortuz. Jarduera ekonomikoa lortzen eta, aldi berean, erronka sozialei erantzuten.

Bigarren aukera izan daiteke hartzen dituzun erabakiek balio kate osoan nola eragiten duten aztertzea, bai gizarte ikuspegitik bai ingurumenaren alorretik. Eta, horrekin, koherente izatea erabakiak hartzeko orduan; demagun, lehengaiak erosteko orduan edo kanpoan inbertitzeko orduan.

Hirugarren bidea sistemako beste aktoreekin harremanak sendotzea da. Hona datorren edo hemen dagoen enpresa batek harremanak lantzen baditu, esaterako, lanbide heziketako zentro batekin, zentroak eta pertsonak egokiago prestatuko dira dauden beharretara. Enpresa handi batek bere hornitzaileekin lankidetza harremanak ere susta ditzake, eta, mundu mailako joeren eta beharren berri hornitzaileetara iristen bada, horiek ere egokituz joango dira.

Horiek guztiak enpresei esaten dizkiezunean, enpresek ulertzen dute, edo beste hizkuntza batean ari zarela iruditzen zaie?

Denetik dago. Enpresa askok luzera begiratzen dute, eta ikusten dute horiek abantailak ekartzen dizkiela, eta euren estrategiaren barnean integratzen dute. Beste batzuk ez dira horretan pentsatzen jartzen, egunerokotasunak harrapatuta egunean-egunean sortzen diren ziurgabetasunei aurre egin behar baitie. Baina, begirada luzatzen bada, epe motzerako abantailak ere etortzen dira.

Eta gobernuek zer egin behar dute?

Erronka horiek guztiek politiken arteko loturak eskatzen dituzte. Hezkuntza, industria eta ingurumen politikek gero eta txertatuago joan behar dute elkarrekin. Eta hor ari dira ematen aurrerapausoak. Adibidez, espezializaziorako RIS3ko estrategia bultzatzerakoan, elikagaien inguruan Osasun Sailaren eta Nekazaritza Sailaren arteko lankidetza bultzatzen ari dira, elikagai osasuntsuak sustatzeko.

Enpresa txikietan I+G eta berrikuntza nola hobetu kezka badago, ezta?

Bai, enpresa txikiak espezializazio estrategia eta politika horietara gerturatu eta prozesu horietan integratzeko bideak jorratu nahi dira. Adibidez, aldundiak ari dira egiten hainbat proiekturekin, garapen agentzien bidez, enpresa txikien eta haien beharren tipifikazio moduko bat, eta ikusten ari dira nolako laguntza behar duten. Horretan ari gara.

Lehiakortasun txostenaren arabera, EAEk kokapen erlatiboan galera izan du besteekin alderatuta. Zein dira gure ahultasunak?

Krisian, batez ere adierazle sozialetan erlatiboki okerrera egin genuen, baina azken urtean txostenean horri buelta eman diogu. Eta definitu egin ditugu ahultasunak edo hobetzeko alorrak. Esaterako, oso inportantea da esportatzeko gai diren enpresa gehiago egotea, eta, gainera, ez izatea soilik enpresa handiak. Krisian hori gertatu da: enpresa gehiago hasi ziren esportatzen. Gero esan genuen esportazio hori modu jarraian egin behar zela, azkenean horrek krisiari aurre egiteko bidea ematen dielako enpresei. Eta hor ere pausoak eman dira. Orain gure txostenak dio esportatutako kopuruak handitu egin behar direla, oraindik ere kopuru txikietan gabiltzalako.

Prestakuntzan ere hobetu beharra daukagu. Goi mailako prestakuntzan ondo gaude, baina erdi mailako prestakuntzan ahulago gaude. Gutxieneko ikasketak gainditu eta hor gelditzen diren pertsona asko daude. Hor batez ere industriara bideratutako erdi mailako hezkuntza indartzen badugu, pertsona horien lan merkaturatzea erraztuko dugu. Industriako enpresa asko ari dira langile bila, eta zailtasunak dituzte.

Berrikuntza ez-teknologikoaren garrantzia ere aipatzen duzue.

Erronka inportantea da. Urteak daramatzagu esaten berrikuntza ez dela soilik berrikuntza teknologikoa. Berrikuntza ez-teknologikoarekin bateratzen denean, adibidez, enpresa hasten denean lankidetzan ingurukoekin, hornitzaileekin, berrikuntzarako tokiko agenteekin, horrek agian ahalbidetu dezake enpresa txiki batek teknologia bat errazagoa bereganatzea, bestela bere tamainagatik agian ezingo lukeenean. Hortaz, antolaketa aldaketa batek aldaketa teknologiko bat erraztu dezake. Garapen ez-teknologikoaren garrantziaz kontzientzia gero eta handiagoa da.]]>
<![CDATA[Harrotasuna eta zoria]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1930/013/002/2018-12-30/harrotasuna_eta_zoria.htm Sun, 30 Dec 2018 00:00:00 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1930/013/002/2018-12-30/harrotasuna_eta_zoria.htm Glueck Auf (zorte on)», meatzari alemaniarren betiko agurrarekin diosala egin, eta harrikatz puska beltz distiratsua Franz-Walter Steinmeier Alemaniako presidentearen eskuetan utzi zuen. «Egun zaila, ezta?», galdetu zion agintariak. «Oso egun zaila», erantzun zion Juergen Jacke Jakubeitek. Meatzari beteranoak eztarrian zuen korapiloa bistakoa zen telebistak egin zion lehen planoan. Jackek dozena erdi lankide zituen alboan, horietakoren bat malkoei eutsi ezinean, Steinmeierrek «hau harrikatz zati bat baino gehiago da, hau historia da» esaten zuen bitartean. Ez zen gutxiagorako. Alemaniako lur azpiko azken ikatz meategiaren behin betiko itxiera zen, non eta bere meategi eta industriarengatik ezaguna den Ruhr eskualdean.

Prosper-Haniel meategiaren abenduaren 21eko itxiera «aro baten amaiera» da. Eta sinbolismoz, emozioz eta harrotasunez betetako ekitaldiekin agurtu eta omendu dituzte 200 urtean Europako motorraren erregai nagusia eman duten antrazita meategiak eta haietan, lur azpian milaka metrora, bizia jokoan lanean aritutakoak.

Espainian ere urtea amaitzearekin batera itxiko dira lur azpiko ikatz meategi gehienak. Han ez dirudi agur zeremoniatsurik eta omenaldirik izango denik. Aldiz, aste honetan, Aragoiko, Asturiasko eta Gaztela-Leongo erkidegoetako presidenteek ikatzezko ahalik eta meategi eta zentral gehien zabalik mantentzeko eskatu diote Trantsizio Ekologikorako ministroari, nahiz eta nahiko argi dagoen meategi horienak egin duela.

Izan ere, Europako Batasunak 2007an esan zuen laguntza publikoei esker irauten zuten ikatz meategiak itxi egin behar zirela 2018 amaitzerako -batez ere Alemanian, Espainian eta Errumanian zeuden halakoak-. Europako lur azpiko meategi gehienak ez ziren errentagarriak orduan, eta egoera okertu besterik ez da egin lignito ikatz merkeago eta zikinagoaren lehiarekin eta batez ere Errusiatik, Australiatik, AEBetatik datozen inportazio merkeagoekin. Dirutza joan da azken urteetan meategiei eustera edo eskualdeko ekonomiak eraberritzera. EBko azterketa baten arabera, 1989tik 2017ra Alemaniak 40.000 milioi eurorekin lagundu du sektorea, eta Espainiak 28.000 milioi euro erabili ditu.

Diru publikoaren erabilerak lur azpiko ikatz meatzaritzaren etorkizuna auzitan jarri bazuen, klima aldaketaren aurkako trantsizio energetikoaren apustuarekin, berez, Europan ez zaie asko falta aire libreko lignitozko ikatz meategiei ere. Baina hor gehiago kostatzen ari zaio, adibidez, Alemaniari. Urte amaierarako zuen aurreikusia ikatza erabat uzteko planaren aurkezpena, baina, oraingoz, otsailera arte itxaron beharko da, besteak beste, jarduera ekonomiko hori galduko duten eskualdeak nola konpentsatuko dituzten ezagutzeko.

Auzi zaila da azkenean. Halabeharrez, aro bat atzean utzi eta aro berri bat hasi behar baldin badute, behin meatzariek erretiroa hartzean zein izango da eskualde horietako belaunaldi berrien zoria? Abenduaren 21eko Alemaniako ekitaldia ixteko agintari eta meatzariek aho batez kantatu zuten Steigerlied abestiak ere aipatzen du zoria. Meatze baliotsua topatu izanaren zori ona, bizia eraman dezakeen zorigaiztoko eztanda edo lur jauzia...

XXI. mende honetan, aro berrian, trantsizio eta birmoldaketa orok bidezkoa, justua izan beharko luke aurpegia belztuta jardun diren belaunaldi horiekin guztiekin. Zoriaren mende ahalik eta gutxien utzita, bermea izan beharko lukete euren historiaz bezain harro egoteko aurrean duten etorkizunaz.]]>
<![CDATA[Ekialdetik iritsitako errege oparia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1923/013/001/2018-12-30/ekialdetik_iritsitako_errege_oparia.htm Sun, 30 Dec 2018 00:00:00 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1923/013/001/2018-12-30/ekialdetik_iritsitako_errege_oparia.htm
2.Xehetasun gehiago, mesedez. Aste honetan jakinarazi dute Ustelkeriaren Kontrako Espainiako Fiskaltzak ikerketa bat zabalduko duela ikertzeko Saudi Arabian Medinatik Mekara arteko abiadura handiko trenaren kontratuan legezko kanpoko komisiorik izan den.

3. Saudi Arabia, Ekialde Hurbila, ados. Zer zerikusi dauka hor Espainiak? Basamortua zeharkatzen duen 450 kilometroko trenbide hori eraikitzeko eta hamabi urtez mantentzeko kontratu erraldoia Espainiako dozena bat enpresak osatutako partzuergoak irabazi zuen 2011. urtean. Horien artean zeuden ADIF, Talgo, Cobra, Consultrans, Dimetronic, Abengoa, Indra eta OHL. 6.700 milioi euroko kontratua zen.

4. Konforme. Eta Espainiako fiskaltzak uste du komisioak egon zirela tartean? Uste du partzuergoko enpresa horiek ezkutuan 80 milioi euroren komisioak eman zituztela kontratua lortzeko xedez.

5. Komisioak saudiarabiarrei? Ez dakit ba... Hango erregeek dirua barra-barra izango dute, ezta? Kontakizun honetako erregea ez da Saudi Arabiakoa, urte hartan oraindik Espainiako errege zen Juan Carlos Borboikoa baizik.

6. Hori ere ez da eskas ibiliko diruz. Soldatarekin ez zuen nahikoa izango. Juan Carlosen lagun Corinna Larsenek Jose Manuel Villarejo komisarioari kontatu zionez, partzuergoko enpresek 80 milioi euro eman zizkioten Adnan Khasoggi enpresaburu saudiarabiarraren emazteari. Eta, ekialdetik barna, dirutzaren zati handi bat Larseni -ustezko bitarteko pertsonari- iritsi zitzaion, eta beste zati bat iristeko zegoen. Villarejok elkarrizketa grabatu egin zuen, eta geroago zabaldu zuen presio moduan, ez zuelako gaizkile erakunde bateko kide izateagatik bere burua kartzelan ikusi nahi.

7. Eta orain Borboikoa ikerketapean dago? Ez. Gertakarion garaian estatuko burua zen, eta, ondorioz, bortxaezina.

8. A! Erregeenak bai opariak. ]]>
<![CDATA[Confebaskek iragarri du ekonomia %2,5 haziko dela 2019an]]> https://www.berria.eus/albisteak/160933/confebaskek_iragarri_du_ekonomia_25_haziko_dela_2019an.htm Thu, 27 Dec 2018 07:21:14 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/160933/confebaskek_iragarri_du_ekonomia_25_haziko_dela_2019an.htm <![CDATA[Greba mugagabea, Huerta de Peraltak kaleratuak atzera onar ditzan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1834/011/001/2018-12-27/greba_mugagabea_huerta_de_peraltak_kaleratuak_atzera_onar_ditzan.htm Thu, 27 Dec 2018 00:00:00 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1834/011/001/2018-12-27/greba_mugagabea_huerta_de_peraltak_kaleratuak_atzera_onar_ditzan.htm
LABek deitu du protestara, enpresak lau langile kaleratu dituelako sindikatu horretako ordezkari izateagatik edo haiei laguntzeagatik. Iazko irailean, langile batzordea osatzeko hauteskundeetan, LABen izenean aurkeztutako migratzaile marokoarrek lortu zituzten jokoan ziren bederatzi ordezkarietatik sei. Orduz geroztik, lan baldintzetan hobekuntzak izan dira enpresan: hainbat kontratu finko bihurtu dira, eta lanaldiak nabarmen murriztu. Baina, tarte honetan, Huerta de Peraltak LABekin lotura zuten lau behargin kaleratu ditu.

Enpresak kaleratutako lankide horiek atzera onar ditzan nahi dute grebalariek. Helburu horrekin, lanuzte bat egin zuten joan den azaroaren 12an, eta orain, presioa areagotzeko, greba mugagabea hasi dute.

Foruzainekin talka

Azkoiengo lantokiko ate nagusiaren parean egin zuten eguna atzo grebalariek, «bertara bildu ziren kamioilariei eta langile gutxiei informazioa ematen eta jarrera txarresten». LABen arabera, nahi zuen oro sartu edo atera izan zen enpresatik, «eta, hala ere, inolako probokaziorik gabe, foruzainek lau aldiz jo dute grebalarien kontra». Oldar horiek argi ikusi ziren sare sozialetan atzo bertan hedatutako bizpahiru bideotan. LAB sindikatuaren arabera, foruzainen kolpeen ondorioz zauriak eta ubeldurak zituzten zenbait grebalarik. Foruzaingoaren jokaera salatu zuen LABek, baita Huerta de Peraltaren jabearen jarrera ere, lantokiko atarian «grebalariak probokatzen eta seinalatzen» ibiltzeagatik.

Gaur Erriberatik Iruñera eramango dute protesta: manifestazioa egingo dute 11:00etan, Zaragoza etorbideko 135 zenbakitik UAGNren egoitzaraino.

]]>
<![CDATA[Legatzaren eta antxoaren kuotak bere horretan utzi ditu Bruselak]]> https://www.berria.eus/albisteak/160695/legatzaren_eta_antxoaren_kuotak_bere_horretan_utzi_ditu_bruselak.htm Wed, 19 Dec 2018 13:56:46 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/160695/legatzaren_eta_antxoaren_kuotak_bere_horretan_utzi_ditu_bruselak.htm lehorreratzeko obligazioa. Hots, arrain bazterkinak itsasoan botatzea erabat debekatuta egongo da harrapaketak mugatuta dituzten espezieetan -59ra igo da babestutako espezieen kopurua-. Arazoa dator ontziak-herrialdeak- ez duenean kuotarik porturatzen duen arrain espezie horrentzat, arrantzontzien jarduera etetea ekar dezakeelako. Adibidez, Bizkaiko eta Gipuzkoako arrantzaleek ez dute kuotarik bakailaoa, liba eta platuxa harrapatzeko. Bruselak gaia eztabaidatu du bileran, eta erabaki du "ustekabeko arrantza" horientzat nolabaiteko harrapaketa poltsak osatuko direla. Harrapaketa kuotak dituzten herrialdeek horien zati txikiak emango dituzte poltsa horiek osatzeko, kuotak ez dituztenen mesedetan. ]]> <![CDATA[SNCFk aparteko lansaria banatuko die langileei hilabete honetan]]> https://www.berria.eus/albisteak/160610/sncfk_aparteko_lansaria_banatuko_die_langileei_hilabete_honetan.htm Mon, 17 Dec 2018 12:32:37 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/160610/sncfk_aparteko_lansaria_banatuko_die_langileei_hilabete_honetan.htm <![CDATA[Prezioen hazkundea %1,6ra moteldu da azaroan]]> https://www.berria.eus/albisteak/160508/prezioen_hazkundea_16ra_moteldu_da_azaroan.htm Fri, 14 Dec 2018 12:39:29 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/160508/prezioen_hazkundea_16ra_moteldu_da_azaroan.htm <![CDATA[Sumina piztu duten erabakiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2477/003/001/2018-12-05/sumina_piztu_duten_erabakiak.htm Wed, 05 Dec 2018 00:00:00 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/2477/003/001/2018-12-05/sumina_piztu_duten_erabakiak.htm
Frantziako Errepublikako presidentearen lehen erabakietako bat oraindik ere ondo gogoan dute frantziarrek: joan den urteko irailean desagertu zen Frantzian aberastasunaren gaineko ISF zerga -1,3 milioi eurotik gorako sarrerei ezartzen zitzaien-. Solidaritaterako aberastasunaren gaineko zerga hori beste zerga batekin ordezkatu zuten, aberastasun higiezinen gainekoarekin. Hori bai, azken horrek ez ditu finantza ondasunak zergapetzen. Zerga desagertuko zen, baina ISF akronimoa maiz agertzen da Jaka Horien afixetan, gobernua aberatsen mesedetan eta jende xehearen kontra ari delako salaketa indartzeko.

CSGren igoera

ISF zerga desagerrarazi zuen garai bertsuan azaldu zuen gobernuak CSG zerga -gizarte kontribuzio hedatua- %1,7 handitzeko asmoa. 2018arekin batera ezarri zen igoera, eta, batez ere, erretiratuei eragin die; 1.289 eurotik gorako pentsioa dutenei, zehazki. Teorian, diru horrek langile aktiboen kotizazioak jaisteko balio behar du. Argi dagoena da, balio, CSGaren igoerak erretreta jasotzen duten herritar asko sumintzeko balio izan duela.

Ibilgailuen eta erregaien ingurukoak dira herritarrak zapuztu dituzten beste neurri handiak. 2017. urteko uztailean, jada, lehen frustrazio zantzuak agertu ziren, Philippe lehen ministroak landa eremuko errepideetan abiadura orduko 90 kilometrotik 80 kilometrora murriztea bultzatu zuenean.

Trantsizio energetikoaren izenean erregaien gaineko zergetan egindako igoerak izan dira dinamitaren soka piztu duten txinparta. Urte hasieratik, diesel litroaren gaineko zerga 7,6 zentimo handiagoa da Frantzian, eta gasolina litroaren gainekoa, 3,9 zentimo handiagoa. Petrolioaren prezioa ere emendatu denez, erregaien garestitzea nabarmena izan da. Gainera, Parisko gobernuak igoera gehiago zituen iragarriak: datorren urtarrilaren lehenetik, zerga horiek igo egin behar zituzten berriz: sei zentimo diesel litroa, eta hiru gasolinarena.

Gehiegi, bost langiletik lauk lanerako joan-etorrietarako autoa behar duten herrialdean. Horietatik heren batek, gainera, 60 kilometrotik gorako joan-etorriak egiten dituzte.

Etorkizuneko erabakiak

Baina badira etorkizunak behartu ditzakeen erabakiak ere. Philippek iragarritako luzapenek kostu zehatza dute estatuaren diru kutxarentzat: aurreikusi baino 2.000 milioi euro gutxiago bilduko dituzte zergatan. Kopuru hori nahikoa izango da herritarren sumina baretzeko? Edo zerga bilketa murriztuko duten neurri gehiago hartzera behartuta egongo da Macronen gobernua?

Frantziako presidenteak, Europako Batasunetik datorkion %3ko defizit helburua beteko badu, ezin ditzake kontzesio askoz gehiago egin. Bildu gabekoak gastu murrizketarekin konpentsatzea izan daiteke helburu hori betetzeko beste modu bat. Baina zail du hori herritarrak sumindu gabe egitea.

Beste aukera bat izan daiteke defizit helburua ez betetzea. Hori bai, horrek Europan eredu izateko Macronen gurariari larri eragingo lioke.

Presidenteak aldarrikatu du bere gobernuaren asmo nagusia erreformak egitea dela. Behin horiek eginda, langile xumeen mesederako zerga jaitsierak eta politikak iritsiko direla dio; denbora behar duela erreformak egiteko, 30 urtean gaizki egin direnak ezin direla urte bakarrean aldatu.

Baina, horretarako, denbora eta ziklo ekonomikoa bera ere kontra ditu Macronek, Europara motelaldia iristen ari baita.]]>
<![CDATA[EROSLE KONEKTATUAREN AROAN]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/002/001/2018-12-02/erosle_konektatuaren_aroan.htm Sun, 02 Dec 2018 00:00:00 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1943/002/001/2018-12-02/erosle_konektatuaren_aroan.htm
Erosketa prozesua bera aldatu egin da. Orain dela ez hainbeste, produktu jakin bat nahi zuen kontsumitzaile arruntak saltokira joan behar zuen halako edo bestelako produktuari buruzko informazioa izateko, eta aurretik ezagunen gomendioa edo publizitatea bakarrik izan ohi zituen informazio iturri.

Erosleak asko jota salgaiaren bizpahiru prezio soilik ezagutzen zituen, eta, hori bai, gehien-gehienetan hantxe zuen produktua, ukigarri, probatzeko moduan. Zenbaitetan salgai beraren eredu desberdinak izateko aukera izaten zen, prezio desberdinetan. Orain, berriz, erosketa egin baino askoz lehenagotik, kontsumitzaileak produktu horren prezio guztien berri izan dezake, eredu guztiak ezagutu eta hari buruzko xehetasun guztiak jakin, baita hura erosi duen jendearen iritziak ere...

«Eskaintza infinitu baterako sarbidea dugu, eta eskaintza hori, gainera, nonahikoa da», dio Pilar Zorrilla Komertzializazio eta Merkatu Ikerketako alorreko EHUko ekonomia irakasleak. «Bideorotarikotasunaren fenomenoa da azken urteetan txikizkako merkataritzak izan duen aldaketarik handiena». Gaur egun, erosteko bide guztiak erabiltzen ditu kontsumitzaileak: denda fisikoa, ordenagailua, sakelakoa, sare sozialak... Eta gerta daiteke saltoki batean egotea eta, produktu jakin bat esku batean duela, beste eskuarekin produktu hori momentuan eta sakelakoaren bidez erostea denda horrena ez den beste webgune batean».

Plataformak

Erosteko bide ugari horiek emandako aukera mugagabeak dira, oinarrian, aldaketaren eragile nagusiak, baina, egia da, era berean, Mendebaldean Amazon eta Ekialdean Alibaba izan direla erosketa ohitura berrien sinbolo ezagunenetakoak. Amazon efektua izenarekin esplikatu izan dira txikizkako merkataritzara iritsitako aldaketa asko: saltoki handi zein txikien itxierak, hainbat prezioren beheranzko joerak...

Adibidez, AEBetan retail apocalypse deiturikoan (txikizkako merkataritzaren apokalipsia), hondoa jo dute saltoki handiak zituzten hainbat katek, besteak beste, ezin izan diotelako aurre egin Amazonek eta halakoek prezioetan eta eskaintzan ekarritako lehiari. Itxiera horien atzean, Amazonez gain, kostu txikiko denda sareen ugaltzea ere ikusten dute adituek, baita klase ertainaren ahulezia ere. Urte horietan ekonomia krisian egon dela ahaztu gabe, 2010etik hona AEBetan 12.000 saltoki handi inguru itxi direla diote zenbait kalkuluk. Apokalipsi horretan galdu da, adibidez, Toys r Us jostailu kate ezaguna, eta beste zenbait erraldoik, J.C.Penney, Macy's, Sears eta Kmartek, merkataritza gune mordoa itxi dituzte.

Dena den, badirudi gainbehera horren erritmoa apaltzen ari dela. Oraindik ere txikizkako salmenta ia guztiak brick and mortar (adreiluzko eta morterozko) merkataritza gune handiek egiten dituzte AEBetan. Gainera, orain arte euren salmenta gehienak eremu digitalean egin dituzten enpresak denda fisikoak eraikitzen hasi dira, baita Amazon bera ere, fisikoki existitzeak distira berezia ematen dien ustetan.

Aldi berean, adreiluzko saltokiek merkataritza elektronikorako jauzi propioa egiteaz gain, hasi dira plataformak erabiltzen bideorotarikotasun hori lortzeko estrategian. Horren erakusle da Espainiako El Corte Inglesek Espainiatik kanpo saltzeko Alibaba plataformatzarra aukeratu izana. Aste honetan bertan sinatutako aliantza horretan, El Corte Inglesek txinatarren hodeiko konputazio erremintak erabili ahalko ditu, eta Alibabak espainiarren saltokietan entregatu ditzake erosleek sarean egindako erosketak.

Txikien aukerak

Eta ohiko denda txikientzat? Zenbateraino dira mehatxu Amazon eta halakoak? Haientzat Amazon aukera ere izan daitekeela uste du Pilar Zorrillak. «Azkenean eskaintza batzaile bat da Amazon, eta hor txikizkako merkatariek aukera dute euren eskaintza trafiko handiko plataforma horretara igotzeko ere».

EHUko irakaslearen ustez, hala ere, etsaiarekin batzea baino arma egokiagoak dituzte saltoki txikiek Amazoni eta halakoei aurre egiteko. «Amazon bera ere denda fisikoak egiten hasi da. Zergatik? Bere marka gizatiartu nahi duelako eta bezeroekin kontaktua izan. Nik beti hitz egiten dut bezeroarekiko mimoaz. Bezeroak balio handia ematen dio horri, eta besteetatik desberdintzeko arma egoki-egokia izan daiteke. Azkenean, gaur egun, edo prezioan lehiatzen zara —eta hor Amazonek du irabazteko aukera handiena—, edo desberdina izan behar duzu, besteengandik desberdindu».

Baina nola desberdindu? Zorrillak argi dauka, «proposamen, zerbitzu edo produktu desberdin bat eskainiz —eta hori gero eta zailagoa da gaur egun— edo modu desberdinean salduz, zure saltokian erostea egiaz esperientzia bihurtuz».

Desberdintze hori, berezi izate hori izan daiteke denda txikien arma beste fenomeno bati —klonazioari— aurre egiteko ere. Hirietako erdiguneek gero eta elkarren antza handiagoa dute; saltoki kate handi berberak, frankizia berberak... Eskaintza klonatua da. «Halakoek bere publikoa dutela pentsatu behar da, baina badago gauza singularrak, diferenteak erostea gustatzen zaion jendea ere», dio EHUko irakasleak; «ez dugu uniformatuta joan nahi, edo ez zaigu gustatzen gure etxeak berdin dekoratuak egotea. Singulartasun eta independentzia hori duen txikizkako merkataritza baldin badugu, hor ere erosiko dugu».

Berezitasun horren bila, zerbitzuak berebiziko garrantzia hartzen du, Zorrillaren aburuz. «Teknologia hain garrantzitsua den garai honetan, ezer ez da inportanteagoa gizatasuna baino. Jendetasuna, irribarrea, sozializatzea... Horrek balio handia du, eta horretan asmatzen duten merkatari txikiek sekulako aukera daukate distira egiteko. Eta hor badute hobetzeko tarterik».

Hobetzeko tartea, hutsartea egon badagoelako. Erosleek erosteko jokaerak aldatu dituzte, baina saltoki txiki askok oraindik ez dituzte aldatu euren saltzeko moduak. «Oso inportantea da dendek kontzientzia hartzea ahal duten ondoen konektatu behar dutela bezeroekin». Horretarako, hori bai, bezeroa ondo ezagutu behar dute dendariek, eta alor horretan oraindik asko dute ikasteko hainbat saltokik. «Eta, horregatik, askotan ez dakite oso ondo zer egin ere», uste du Zorrillak.

Egia da, halaber, irtenbidea ez dela ez sinplea, ezta erraza ere. Zein izango da etorkizuna? EHUko adituarentzat, erosketak egiteko on-off bidea izan daiteke onena txikizkako ohiko saltokientzat, hots, sareko bilaketa eta off line erosketa —dendan egiten dena— bateratzen dituen bidea. Zaila da, hala ere, etorkizuna zein izango den asmatzea. «Agian, saltokiek utzi egingo diote transakzio gune izateari, eta transakzio hori eskuko telefonoan edo ordenagailuan gertatuko da. Baina denda fisikoek eginkizun garrantzitsua izan dezakete eroslearentzat, inspirazio iturri gisa, edo esperientzia bat izateko, produktuarekin konektatzeko, probatzeko».

Saltoki txiki horiek desagertuz joateko arriskua, dena den, hor dago. Hori ikusten du ekonomia irakasleak. «Arriskua dugu gure hirietako merkataritza sarea galtzeko, eta horren eragina ez da soilik ekonomikoa; horrek guztiak badu eragin sozial bat ere, gure inguruneen segurtasunean, hirien eta herrien dinamizazioan... Komertzioak izugarri egituratzen du inguru fisikoa».

Albo eraginak

Saltoki txikien garrantziari buruz, aldaketa handiaren bi albo eragin nabarmendu ditu Zorrillak. Batetik, zahartze demografikoa. «Mundu guztiak ez du aukerarik autoa hartu eta merkataritza gune handi batera joateko edo Internetera sartzeko. Eskaintzarako sarbidea izateko aukera bermatu behar dugu, baita komertzioak ahalbidetzen duen kontaktu sozial horretarako sarbidea ere».

Bestetik, merkataritza elektronikoaren bidezko erosketen beste ondorio bat ere ezin da ahaztu. Gero eta gehiagotan, eroslea produktuaren bila joan beharrean, produktua dator eroslearen etxera. Eta horren atzean kostu bat dago, bidalketagatik kobratzen den diruaz gainera. «Etxera behar bezalako baldintzetan irits dadin, produktuak egoki ontziratuta edo bilduta egon behar du, askotan indibidualki. Horrek jada eragina du ingurunean, eta horri garraioaren eragina gehitu behar zaio, batzuetan itzulketekin bikoiztu egiten dena». Herritarrak aztarna ekologiko hori ere aintzat hartu beharko luke bere hautuak egiterakoan, Zorrillaren ustez. «Oso ondo pentsatu behar dugu zer-nolako merkataritza nahi dugun».]]>
<![CDATA[Debabarrenaren marka berria]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1962/016/001/2018-11-21/debabarrenaren_marka_berria.htm Wed, 21 Nov 2018 00:00:00 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1962/016/001/2018-11-21/debabarrenaren_marka_berria.htm Basque Precision Technology District, We make izango da marka edo lelo berri hori, erreferentzia zehatza eginez zehaztasuneko teknologietan eskualdeko industria sareak dituen esperientziari eta espezializazioari.

Debako, Eibarko, Elgoibarko, Mendaroko, Mutrikuko, Soraluzeko (Gipuzkoa) Ermuko eta Mallabiko (Bizkaia) udaletatik sortutako egitasmoak 25 bat enpresa handiren babesa jaso du oraingoz, Jaurlaritzaren eta Gipuzkoako Aldundiaren sostenguaz gain. Debegesa garapen agentziaren arduradunen esanetan, asmoa da eskualdeko gero eta enpresa gehiagok egitea bat markarekin, eta hura erakustea euren webguneetan eta nazioarteko saltokietan.

Marka horren atzean, industria alorreko 706 enpresa dituen Debarrena dago, non industriak sortzen duen eskualdeko balio erantsi gordinaren %41,83, eta ia 9.500 lanpostu hartzen dituen.

Industriaren garrantzi hori azpimarratu zuen atzoko aurkezpenean Garikoitz Agote Gipuzkoako Aldundiko Ekonomia Sustapeneko zuzendari nagusiak. Hark gogoratu zuen Gipuzkoako barne produktu gordinaren %27 datorrela industria sektoretik, baita esportazioen %99 ere.

Agotek Debabarreneko industria ekosistema ere goraipatu zuen. Eskualdeak, besteak beste, bi teknologia zentro ditu, lanbide heziketako sei zentro, transferentzia teknologikorako zentro bat enpresa ertain eta txikientzat, eta EHUren bi egoitza.

Horrez gain, Alex Arriola Spriko zuzendari nagusiak azaldu zuen moduan, espezializazio adimentsuan robotika eta automatizazioaren ildoetan buru-belarri dabiltza Debabarrenean. Arriolak berrikuntza ez-teknologikoa lantzearen beharra ere nabarmendu zuen, eta azaldu zuen Debabarrena lan hori betetzen ari dela posizionamendu markarekin, eta marka soilaren atzean edukiak egotea, ekintzak egotea oso inportantea dela gaineratu.

Inportantea da lankidetza. Atzoko aurkezpenean, hizlari guztiek azpimarratu zuten eragile publikoen eta pribatuen —udal eta enpresen— arteko lankidetzaren garrantzia. ]]>
<![CDATA[Carlos Ghosn Nissan eta Renaulteko burua atxilotu du Japoniako Fiskaltzak]]> https://www.berria.eus/albisteak/159499/carlos_ghosn_nissan_eta_renaulteko_burua_atxilotu_du_japoniako_fiskaltzak.htm Mon, 19 Nov 2018 07:12:27 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/159499/carlos_ghosn_nissan_eta_renaulteko_burua_atxilotu_du_japoniako_fiskaltzak.htm Nissaneko presidentetza. Hala ere, Ghosnek aulkia zuen Nissaneko administrazio kontseiluan. Eta handik berehala kendu nahi duela adierazi du Nissanek. Gaur azaldu duenez, konpainiak hilabeteak daramatza Ghosn ikertzen, eta haren "jokaera maltzurra" erakusten dituzten ekintzak atzeman ditu, hala nola, enpresaren ondasunak erabili dituela onura pertsonalerako. Carlos Ghosn atxilotu egin dute gaur Tokion da, Japoniako Fiskaltzak eskatuta hara bertaratu eta galdekatua izan ostean. Fiskaltzak uste du Ghosnek egiaz irabazten zuena baino gutxiago aitortzen ziola bai Tokioko burtsari baita Japoniako Ogasunari ere, batez ere jasotzen zituen akzio bidezko ordainekin. Zenbait iturriren arabera, 5.000 milioi yeneko (38 milioi euro) iruzurra egin zuen bost urtean. Nissanek Yokohama duen egoitza ere miatu dute.]]> <![CDATA[Amazonen bigarren egoitza lortzeko lehiaren irabazlea: Amazon]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1981/017/002/2018-11-18/amazonen_bigarren_egoitza_lortzeko_lehiaren_irabazlea_amazon.htm Sun, 18 Nov 2018 00:00:00 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1981/017/002/2018-11-18/amazonen_bigarren_egoitza_lortzeko_lehiaren_irabazlea_amazon.htm
1. Neurri batean normala izango da lehia hori; besteak beste, lanpostuak sortuko ditu Amazonek. 5.000 milioi dolarreko inbertsioa -4.400 milioi euro- iragarri zuen konpainiak, eta 50.000 lanpostu berri sortuko zirela.

2. Fiu... Eta nork irabazi du? Azkenean ez da egoitza bakarra izango. Amazonek bi egoitza handi egingo ditu, 25na mila langilerekin. Bat New York estatuan ezarriko da, Queensen. Eta bestea, Virginia estatuan, Washington DCko erdigunetik hurbil.

3. Pozik egongo dira hiri horietan. Lanpostu eta inbertsio mordoa. Bada, bi hirietan badago jarrera kritikoa gertatu denarekin. Batetik, beldur dira Amazonen eta bere kualifikazio handiko langileen etorrerarekin garestitu egingo direla etxebizitzak, baita bizimodua bera ere. Halako ezarpenak egin diren hirietan daude etxegabe kopuru handienak AEBetan. Bestetik, konpainia erakartzeko Amazoni eskainitako pizgarriak ere hor daude. Datozen hogei urteetan bi hiri horietan Amazonek zergatan 13.200 milioi dolar (11.600 milioi euro) ordainduko ditu. Baina hurrengo hamar urteetan estatu horietan 2.200 milioi dolar inguruko (1.940 milioi euro) pizgarri fiskalak izango ditu.

4. Ño, dirutza eskainita irabaz daiteke lehia. Izan dira pizgarri handiagoak eskaini dituzten hiriak eta estatuak. Eta gauza askoz gehiago eskaini dituztenak.

5. Esan, esan. Zerga pizgarriak, kenkariak, langileentzako alokairu zergetan salbuespenak... Denetik izan da. Atlanta hiriak, adibidez, bere aireportuan Amazoneko zuzendaritzarentzako areto esklusibo bat eskaini zuen, doako aparkaleku eta guzti, eta hiriko trenean Amazoneko langileek bagoi esklusiboa izateko aukera ere aipatu zuen. Dallasek ere aireportuan hangar berezia eskaini zion konpainiari, eta Amazon unibertsitatearen sorrera, baita hiriko zenbait kalek Amazonen produktuen izenak izatea ere. Amazonen sortzaile Jeff Bezos Star Trek zalea dela jakitun, Chicagok William Shatner (Kirk kapitaina telesailean) hautatu zuen bere eskaintzaren bideoan hizlari izateko...

6. Eta, azkenean, zer hartu du aintzat Amazonek? Dirua eta zerga pizgarriak garrantzitsuak izan arren, itxura guztien arabera, botere guneetan egotea hobetsi du Bezosen konpainiak. Eta, gero, ez da ahaztu behar AEBetan kostaldeetan biltzen ari dela berrikuntzaren eta ekonomiaren indarra, baita langileria kualifikatua ere.

7. Hori jakinekoa bazen, zertarako piztu du Amazonek lehia hori guztia? Nola dio kantak? «Ez zaidazu galdetu gauza ilun guztien arrazoi gordea». Dena den, orain Amazonek AEBetako hiri nagusien etorkizunerako asmo eta plangintzen berri dauka, hara.]]>
<![CDATA[Europako gobernuek auto elektrikoekin egiten dute amets]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2964/019/002/2018-11-18/europako_gobernuek_auto_elektrikoekin_egiten_dute_amets.htm Sun, 18 Nov 2018 00:00:00 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/2964/019/002/2018-11-18/europako_gobernuek_auto_elektrikoekin_egiten_dute_amets.htm
Iturri berriztagarriak ari dira argindar sorkuntzaren gero eta zati handiagoa hartzen. Hor abian da trantsizioa, nahiz eta oraindik erregai fosilak hamarkada batzuetan nagusi izango diren. Klimatizazioetan eta ibilgailuetan, berriz, hastapenetan dago aldaketa.

Hastapenetan, batez ere Europan eta Mendebaldean. Ibilgailuetara mugatuz, Txinak auto elektrikoen aldeko apustu garbia egin du. Herrialdeko ingurumen arazoak dira horretarako arrazoi bat. Beste arrazoi garrantzitsu bat ekonomikoa da: ibilgailu elektrikoen inguruko industria iraultzan lider izan nahi dutela.

Ekoizpenari dagokionez, gaur egun Txinan egiten dira munduko automobil elektrikoen baterien %70. Eta herrialdean ehunka dira -400dik gora- auto elektrikoak ekoizten dituzten enpresak. Kontsumoari begira, Txinan matrikulatzen dira munduan saldutako ibilgailu elektrikoen %30.

Europak esprinta jo behar du, nahitaez. Industriak lehenbailehen egokitu behar du, baita autoen kontsumoa moldatu ere. Beste hainbat herrialderen gisara, asteon Espainiak iragarri du 2040. urtetik aurrera legeak ez duela baimenduko diesel eta gasolina auto berririk eta 2050ean desagertuko direla horiek errepideetatik.

Auto ekoizleek ez dute pozez txoratzen hartu albistea, besteak beste uste dutelako egun egiten dituzten diesel eta gasolina autoen irudiari eta salmentari kalte egiten diela. Baina, hain zuzen, gobernuaren nahia bada errekuntza autoen erosketa apalduz joatea eta kontsumitzaileek elektrikoetara jotzea. Xede horrekin, dieselaren gaineko zerga igo nahi du -litroko 4,6 zentimo- eta soilik elektrikoak diren autoen erosketa lagundu diruz -zerga igoeratik datorren diruarekin-. Baina karga toki askoz ere gehiago ez badira ezartzen eta auto elektrikoak ez badira dezente gehiago merkatzen -edo soldatak igotzen-, zergek nekez beteko dute helburu hori: kontsumitzaileak auto elektriko garesti horietara bideratzea.]]>
<![CDATA[Mobilizazioen atarian, erregaien zergen igoerari eutsiko dio Frantziak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1856/022/001/2018-11-15/mobilizazioen_atarian_erregaien_zergen_igoerari_eutsiko_dio_frantziak.htm Thu, 15 Nov 2018 00:00:00 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1856/022/001/2018-11-15/mobilizazioen_atarian_erregaien_zergen_igoerari_eutsiko_dio_frantziak.htm
Hala, Jaka Horien mugimenduak larunbat honetarako antolatutako mobilizazioen atarian, Frantziako Gobernuak ibilgailu eta berokuntza sistema zahar eta kutsatzaileenak sistema garbiagoekin ordezkatzea laguntzeko 500 milioi euroko plan bat onartu du atzoko Ministroen Kontseiluan. Plan horretan, besteak beste, joan-etorri luzeak egiten dituztenentzako zerga abantailak automobil txikiagoetara zabaltzearen aukera aipatzen dute. Era berean, Hauts-de-France eskualdean indarrean den erregai txekea zergapetzeari uztea erabaki dute, ziurrenez, laguntza hori Frantzia osora zabaltzeko aukera aztertzen ari direlako.

Planaren nondik norakoak atzo azaldu zituen Edouard Philippe lehen ministroak, telebista kate bateko elkarrizketan. Eta Philippek aukera baliatu zuen argi uzteko erregaien zergen igoerak ez dituztela baliogabetuko. Ez dira bertan behera geldituko jada indarrean dauden igoerak, ezta datorren urte hasieran indarrean ezarriko diren berriak ere. Urte hasieratik diesel litroaren gaineko zerga 7,6 zentimo handiagoa da Frantzian, eta gasolina litroaren gainekoa 3,9 zentimo handiagoa. Gainera, datorren urte hasieratik zerga horiek igo egingo dira berriz: sei zentimo diesel litroa, eta hiru gasolinarena.

Lehen ministroak larunbatean hainbat errepide blokeatzeko asmoa duten Jaka Horientzako hitzak ere izan zituen: «Frantsesei esaten diet, jakina, badutela manifestaziorako eskubidea, baina arduraz jokatu behar dute eta legea errespetatu». Herritarren segurtasunagatik kezkatuta agertu zen Philippe, eta esan zuen manifestazio legeak protestak aurretik deklaratzera behartzen duela.

Lehen ministroaren arabera, «atzerriko energia garesti eta kutsatzaile baten mende daude frantziarrak» eta gobernuak «neurri ugariren bidez» frantziarren kezkei erantzuteko «irteera plan bat» ekarri du.

Halere, ez dirudi Philippek aurkeztutako planak eta asteartean Macron presidenteak berak aipatutako garraiolarientzako laguntzen promesak baretu dituenik.

Euskal Herrian, larunbaterako bi deialdi dituzte oraingoz Jaka Horiek. Batzarrera deitu dute Miarritzeko Irati Aretoaren aparkalekuan, 08:30ean —Lurrama azoka egongo da han egun berean—, eta Hendaian ere batzarra dute ordu berean, Lidl merkataritza zentroaren aparkalekuan.

500 milioiko plana

Asko kutsatzen duen automobil zaharra txatarretara bota eta berria erosteko laguntzak 2.000 eurotik 4.000 eurora igoko ditu gobernuak bere plan berrian. Laguntza hori baliabide gutxiko herritarrek jasotzen dute (frantziarren %20). Aldaketa horrekin, bost urtean errepideetatik milioi bat auto zahar kendu nahi dituzte —orain arte helburua milioi erdi ibilgailukoa zen—.

Joan-etorri luzeak (60-70 kilometro eguneko) egiten dituzten ibilgailuentzako zerga abantailak zilindro txikiagoko ibilgailuentzako ere zabaltzea litzateke beste neurri bat. Horrek, lehen ministroaren ustetan, herritar askori egin diezaioke mesede.

Beste neurri bat Hauts-de-France eskualdean indarrean den erregai txekea zergapetzeari uztea da. Hilabeteko hogei euroko laguntza bat da, diru sarrera jakin batzuen azpitik dauden eta 30 kilometrotik gorako lanerako joan-etorria egiten duten gidarientzat, betiere lantokiaren eremuan garraio publikoa eskasa bada. Txekea herrialde osora zabaltzeko aukera mahai gainean dago.

Auto gidarientzako neurriez gain, etxeetako berokuntzen inguruko neurriak ere iragartzen ditu Frantziako Gobernuaren planak. Hala, energia txekea deiturikoa 50 euro inguru handituko da, batez beste 150 eurotik 200era, eta hura jasotzeko baldintzak aldatu egingo dira, 5,6 milioi lagunengana irits dadin —gaur egun 3,6 milioi herritar dira onuradunak—. Berokuntza sistemen berritzea bultzatzeko neurriak ere badaude, tartean fuel-oliozko berogailu eta galdarak ordezkatzeko kostuaren herena hartuko lukeen saria.]]>
<![CDATA[Inflazioak %2,2an jarraitu du urrian]]> https://www.berria.eus/albisteak/159294/inflazioak_22an_jarraitu_du_urrian.htm Wed, 14 Nov 2018 13:34:54 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/159294/inflazioak_22an_jarraitu_du_urrian.htm <![CDATA[Frantziako Gobernua, erregaien zergek piztutako haserrea baretu nahian]]> https://www.berria.eus/albisteak/159287/frantziako_gobernua_erregaien_zergek_piztutako_haserrea_baretu_nahian.htm Wed, 14 Nov 2018 12:57:36 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/albisteak/159287/frantziako_gobernua_erregaien_zergek_piztutako_haserrea_baretu_nahian.htm <![CDATA[Gasolina eta diesel autoen salmenta 2040. urtean amaitzea nahi du Madrilek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1846/014/001/2018-11-14/gasolina_eta_diesel_autoen_salmenta_2040_urtean_amaitzea_nahi_du_madrilek.htm Wed, 14 Nov 2018 00:00:00 +0100 Irune Lasa https://www.berria.eus/paperekoa/1846/014/001/2018-11-14/gasolina_eta_diesel_autoen_salmenta_2040_urtean_amaitzea_nahi_du_madrilek.htm
Inguruko herrialdeetan ez bezala, orain arte, Espainiak ez zeukan jomuga zehatzik garraioaren karbonogabetzerako. Baina badirudi, azkenean, epemugak badatozela. Kazetari zenbaiti azaldutakoaren arabera, asmoa da 2040. urtetik aurrera atmosferara karbonoa dioxidoa zuzenean botatzen duen ibilgailurik ez matrikulatzea. Hots, diesel, gasolina eta motor hibridoko automobil berririk ezingo litzateke saldu 2040. urtetik aurrera, eta berdin gertatuko litzateke petrolio gas likidotua eta gas natural konprimatua erabiltzen duten ibilgailuekin. 2050. urterako errepideetan halako ibilgailurik ez egotea litzateke epe horren azken buruko xedea.

Europako beste hainbat herrialdek ere Espainiak azaldutakoaren antzeko helburuak dituzte: Erresuma Batuak eta Frantziak epe bera daukate ezarrita ibilgailu horien matrikulazioentzat. Eta biek nahi dituzte konbustio motorrak errepideetatik kanpo 2050erako. Auto horien salmenta lehenago ixtea lortu nahi dute —2035. urtean— Alemaniak, Danimarkak, Herbehereek eta Irlandak, eta are lehenago Norvegiak, 2025. urterako.

Garraioaren karbonogabetzerako bide horretan, Espainiako Gobernuak azaldutakoaren arabera, beste neurri bat hirietan ezarriko litzateke, isurketa murritzeko eremuen bidez. 2023. urterako ibilgailu kutsatzaileenentzat debekatutako eremuak izatera behartuta egongo lirateke 50.000 biztanletik gorako udalerriak.

Iturri berriztagarriak

Garraioarenaz gain, argindarraren sorkuntzarena da trantsizio energetikorako gakoa den beste alor bat, eta horretan ere handinahi agertu da Espainiako Gobernua. Haren asmoa da 2030. urtean argindarraren %70 berriztagarrietatik etortzea eta 2050. urterako argindar guztia izatea iturri horretakoa.

Helburu hori lortzeko, 2020. urtetik 2030era urtero gutxienez berriztagarri bidezko 3.000 megawatteko potentziaren ezarpena bultzatzeko neurriak iragarri ditu. Karbonogabetzerako, gainera, hidrokarburoen gaineko esplorazio eta ustiapen berririk ez baimentzea da Sanchezen gobernuaren asmoa, eta, horren barruan, eragotzi egingo lituzke haustura hidraulikoarekin zerikusia duten egitasmo berriak, baimen berrien aukera itxiz.

Teresa Riberaren Trantsizio Ekologikorako Ministerioak aurkeztutako helburuok bat datoz, neurri handi batean, Europako Batasunak trantsizio energetikorako ezarritako xedeekin. Parisko Akordioa betetze aldera, Europako Batasunak 2050. urtean berotegi efektuko gasen isuria 1990. urtekoa baino %80 txikiagoa izatea nahi du. Espainiako Gobernuaren lege honek, berriz, murrizketa hori %90 izatea ezarriko luke helburu.]]>