<![CDATA[Jaione Dagdrommer | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Thu, 24 Oct 2019 01:21:07 +0200 hourly 1 <![CDATA[Jaione Dagdrommer | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Egoerak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/047/004/2019-10-20/egoerak.htm Sun, 20 Oct 2019 00:00:00 +0200 Jaione Dagdrommer https://www.berria.eus/paperekoa/1938/047/004/2019-10-20/egoerak.htm
Zoritxarrez ohikoa denez, musika talde gehienetan gertatzen den bezala, emakumezko bakarra naiz. Eta ez, ez naiz abeslaria, usu hala gertatzen den bezala, eta kontzertua hasten dugun arte denek pentsatzen duten bezala. Bateria jotzen dut. Nire ustez, gainera, nahiko modu txukunean, baina tira, hori nire iritzia da. Badira bestelako iritzia duten pertsonak ere, eta zuk entzun nahi ez badituzu ere, iritzi horiek hitzetan jarri arte onik ez dute izaten. Banindoan ni furgonetatik antzokira sartzeko instrumentuen bila, eta halako batean: «Hey! A ze groupiea zarena, mutilei instrumentuak eramaten ere laguntzen diezu eta!».

Kontzertuetan:

Meshuggah taldea nire lagunartean ez da ezaguna. Baina, azkenean, nire kuadrillako mutil bat, ez izanagatik oso musikazalea, parranda usaina duen edozein planetatara apuntatzen dena, nirekin etortzeko konbentzitu dut. Kontzertua hasi eta minutu gutxira argi geratu da suediarren muturreko soinu gogorrak ez direla haren gustukoak, eta, tanpez, galdera hau bota dit: «Bueno, eta zein taldekiderekin egin nahi duzu txortan kaka zahar hau ikustera etorri behar izateko?».

Tabernan:

Larunbat gau batez, tabernan nago lagunarte ederrean trago batzuk hartzen. Inongo arrazoi berezirik gabe, taldea gustuko izatetik harago, Converge taldearen Jane Doe diskoaren azala duen kamiseta daramat. Horren harira, gau hartan frogatu ahal izan nuen mutil askori garuna kolapsatzen zaiela musika gogor samarra gogoko duen neska bat ezagutzean, edo, besterik gabe, beraiek baino musikazaleagoak diren emakumezkoak topatzean. Bestela irakurri hurbildu zitzaidan mutil batekin izandako elkarrizketa:

-Hara, kamisetako taldea ezagutzen duzu?

-Bai, noski, bestela ez nuke kamiseta jantziko.

-A bai, e? Eta zenbat disko dituzu ba? Zaila da gero horrelako taldeak gustuko dituen neska bat ezagutzea.

-A! Eskerrik asko babo arraioa!

Bakarra al naiz?]]>
<![CDATA[Beharbada]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/040/004/2019-10-06/beharbada.htm Sun, 06 Oct 2019 00:00:00 +0200 Jaione Dagdrommer https://www.berria.eus/paperekoa/1938/040/004/2019-10-06/beharbada.htm benetako lanbideek taldeari eskaini nahi lioketena baino denbora libre gutxiago uzten dietela.

A!, baina musikariek dirua behar al dute bizitzeko? Hala omen. Elezaharrek diotenaren aurka, sortzaileek, dirudienez, dirua behar dute. Bai, bai, kontzertu ostean zoriontzeko bizkarrean emandako esku-zartek ez omen dute balio. Baina ez al da ba afizio huts bat? Nik uste nuen asteburuan mendira egun-pasa joatearen parekoa zela. Dirudienez, ordea, orduak eta orduak igarotzen dituzte nik larunbat gauetan, pote batekin eskuan, ordubete eskas batez gozatzen ditudan kontzertuak entseatzen. Eta egun erdia igarotzen omen dute furgoneta kargatu eta kontzertu lekura iristeko.

Horri, gainera, beste ordutxo batzuk gehitu behar omen zaizkio kargatutakoa deskargatu eta soinu probak egiteko. Hori gutxi ez eta, oholtza gainean defendatu dituzten eta nire momenturik ilunenetan lagun izan ditudan abestiak sortzen eta grabatzen ere beste ordu piloa sartzen omen dituzte, emozioetan eta dirutan zenbaki gorrietan geratuz.

Gainera, hor nonbait entzun dudanez, kontzertua amaitu ostean, askori 50 euro eskas ordaintzen omen dizkiete soilik. Horiek hartu, berriz ere dena furgonetan kargatu eta irabazitakoa gasolinan inbertitzen omen dute etxera bueltan.

Baina, tira, gustukoa dute, ezta? Eta, gainera, zerbait ordaintzen diete. Ez dute, ba, horrenbeste aspertzen dituen baina hain ongi ordainduta dagoen bulegoko benetako lana utziko, ba, musikagatik! Azken finean, afizio bat da.

Hausnarketa horien ondoren, ordea, susmo xume bat gainetik kendu ezinik nabil: beharbada, diruak ez du guztia justifikatzen. Beharbada, afizioek beharko lukete gure benetako lanbide. Nire egunik ilunenetan garrantzitsu izan zitezkeen zenbat abesti geratu ote dira sortu gabe lanbide beharrean afizio huts zirelako?]]>
<![CDATA[Errepidean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/035/004/2019-09-15/errepidean.htm Sun, 15 Sep 2019 00:00:00 +0200 Jaione Dagdrommer https://www.berria.eus/paperekoa/1938/035/004/2019-09-15/errepidean.htm
Eta loreak kolorea dira, itxaropena; lorerik gabeko mundu bat irudikatu al dezakezu? Erdibitzen gaituen edertasun tximista da musika, gure bihotzak loratuz. Horrelakoetan autoa ekaitzaren erdigunera doan euri tanta da, besteekin elkartuz udako asfalto lehorra hezetzeko prest. Lagunekin joanez gero, gainera, abesti gustukoenak hondatu daitezke elkarrekin irribarreak elkarbanatuz.

Mcenroe taldearen La distancia izan da udan autoan gehien entzun dudan diskoa. Lasaitasunezko urmaelak dira bertan abestiak, sosegurako leku seguruak. Musika min ematen digun horretatik babesteko aterpea ere badela gogorarazten digu diskoak, aldarrikatuz soilik «txikiak» axola duela, «angelu inperfektuek».

Ingurua beste begi batzuekin begiratzeko balio du horrelakoetan musikak, eta etxetik ateratzean irrikaz desiratzen zenuen helmugara iristeko bidea motzegia iruditzea lortzen du. Helmuga partekatzen duguna baita askotan, barrez egindako kilometroak, desafinatutako abestiak. Beraz, tentazioak berehala azaltzen dira: «Oraindik ordubete falta da kontzertua hasteko, eta jada hurbil gaude; zergatik ez dugu bide luzeago hau hartzen?».

Noizean behin tentazioetan erortzea ezinbestekoa da udak eskaintzen duen askatasunaz gozatu eta benetan axola duena egunero dugula eskura ohartzeko, baita datorren neguko egunik grisenetan ere.]]>
<![CDATA[Autofagia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/036/004/2019-06-23/autofagia.htm Sun, 23 Jun 2019 00:00:00 +0200 Jaione Dagdrommer https://www.berria.eus/paperekoa/1938/036/004/2019-06-23/autofagia.htm musika hitza jartzerakoan lehenengo iradokizunean musika doan azaltzen da. Joan den ostiralean, ekainaren 21ean, Musikaren Eguna izan zen. Gurean, Baiona bezalako hiriak musikaz janzten dira. Festa horien helburua, batetik, musikari afizionatuei kalean jotzeko aukera ematea omen da, eta, bestetik, publikoak estilo ezberdinetako talde eta bakarlariez doan gozatzea.

Doan. Baiona jendetzaz bete ohi da doan denean musika, ezin jakin musikazalez. Kaleko edozein txokotan aurki daitezke kontzertuak egun horretan. Doan. Musikaren Egunean, boluntarioki eta musu truk erabakitzen omen du sortzaileak kalean jotzea. Debalde. Alabaina, beste modurik gelditzen al zaio? Egun batez doan. Eta hurrengo batez ere bai. Doan maizegi. Entzuleak ez baitu ordaindu nahi musikagatik Googlek dioenez. Batzuek argudiatuko dute musika manifestazio popular bat dela, eta nahi duen ororen eskura egon behar lukeela.

Ziur hasiera batean behintzat ados zaudela baieztapen horrekin, baina guztion eskura egotea-k eta doan-ek sinonimoak izan beharko al lukete? Oro har, gero eta normalizatuagoa dugu 10 euro ordaintzea Netflixi telesail eta filmak ikustearen truke; oraindik, ordea, kontzertu edo disko batengatik 10 euro ordaindu behar ditugula ulertzea zail egiten zaigu. Alta, norbaitek irudikatzen al du bizitza musikarik gabe? Prest egongo al ginateke musikak eskaintzen dizkigun emozioak alde batera uzteko? Gure haragi propioari hozka egiteko?

Musikariek boluntarioki aukera dezaten doan jo ala ez, entzuleok boluntarioki ordaindu behar dugu gustatzen zaigun hori. Halere, jarraitu dezakegu musika doan entzuten. Batak ez du bestea kentzen. Zenbat erositako disko ote ditudan apaletan, ezagutu ere ez nituzkeenak egingo, aurretik debalde ez banitu entzun! Musutruk entzuten den guztia ez baita maitatzen; hori ez da arazoa. Arazoa maitatzen den guztiari merezi duen balioa ez ematean datza.]]>
<![CDATA[Inori axola ez zaionaz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/037/004/2019-06-09/inori_axola_ez_zaionaz.htm Sun, 09 Jun 2019 00:00:00 +0200 Jaione Dagdrommer https://www.berria.eus/paperekoa/1938/037/004/2019-06-09/inori_axola_ez_zaionaz.htm
Idazteak ere lasaitzen du, baina aspaldion hitzek ihes egiten diote, pantaila zuria gero eta aratzagoa iruditzen zaio, eta hitzak zuritasun eder hori zikintzeko beldur dira. Gero eta zailagoa egiten zaio maite duen musikari buruz mintzatzea. Dena den, nork baloratzen du hori? Abesti batzuk norberarentzat duten esanahia norbaiti azaltzea denbora alferrik galtzea da. Zertarako balio du esatea amaz oroitzen denean Nick Caveren disko beltzaz akordatzen dela, eta entzuten duen bakoitzean miragarriki zoragarria iruditzen zaiola minetik horrelako disko ederra erditu izana. Musika bidez tristura lasaigarri zaio, pozgarri nolabait. Edota, batzuetan, orain hain modan dagoen nostalgiaz kutsaturik, nerabezaroko taldeak entzuten dituela partekatu nahiko luke, baina nori axola zaio hori azken nobedade efimeroak garrantzitsuagoak diren gizarte honetan? Nork jakin nahiko luke oraindik zenbat gozatzen duen Toxicity diskoarekin, edo zein freskoa iruditzen zaion Incubusen diskografia, Sick Sad Little World-eko soloa entzuten duen bitartean? Lisabö lehenengoz entzuten jarri zeneko hori agian norbaiti axolako zaio? Nola irundarren bidez Anariz ere maitemindu zen. Bere bizitza musika bidez azaldu dezake. Norbait ezagutzen duenean bere playlist-a eskatu nahiko lioke, edota bere etxeko apalategiak arakatu. Haatik, nori axola zaio hori, egun abestiak Instagrameko publikazio hutsalak apaintzeko filtro bat gehiago baino ez direnean?]]>
<![CDATA[Usoak fenixak dira]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/026/004/2019-05-26/usoak_fenixak_dira.htm Sun, 26 May 2019 00:00:00 +0200 Jaione Dagdrommer https://www.berria.eus/paperekoa/1938/026/004/2019-05-26/usoak_fenixak_dira.htm
Esan bezala, hamar urte igaro dira bai jaialdiarentzat eta baita niretzat ere. Egun festibalek ez didate lehen sortzen zidaten irrika pizten, eta, hain zuzen, horregatik dut hain gustuko Iparraldeko jaialdi hau, jaialdia izenez bakarrik delako. Bertan ez daude multinazionalen iragarki erraldoiak benetako protagonista behar luketen talde eta bakarlarien izenak estaltzen. Alderantziz, Usopop ezagutzen ez nituen taldeak deskubritzeko aukera paregabea izan da niretzat. Noiserv bezalako izenak ez nituen sekula ezagutuko, ez banintz bertara hurbildu; eta orain, portugaldarraren Almost Visible Orchestra diskora behin eta berriz itzultzen naiz. Asteazken batez idatzita dago hau, eta momentu honetan irrikan nago egun Euskal Herrian ditugun artista interesgarrienez gozatzeko (Lisabo, Madeleine, Anari, Joseba Irazoki), baina are gogo handiagoa dut nire talde faborito berria zein izango den jakiteko.

Maluruski, formatu honetan azken urtez gozatu ahal izango da festibalaz, baina antolatzaileak, usoak baino gehiago, fenixak dira, eta, berandu baino lehen, ziur proposamen berri bezain interesgarriren batekin itzuliko direla. Bitartean eskerrak eman besterik ez nire bizitzako playlista osatzen laguntzeagatik.]]>
<![CDATA[Kontrasteak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/043/004/2019-05-12/kontrasteak.htm Sun, 12 May 2019 00:00:00 +0200 Jaione Dagdrommer https://www.berria.eus/paperekoa/1938/043/004/2019-05-12/kontrasteak.htm
Baina negu hotza iritsiko da. Musikazaleen kopurua harrigarriro apalduko da, eta musikazale gisa izugarri tristatuko nau interes falta horrek, noski. Alta, gaztetxe eta aretoek musika eskaintza zabala eskainiko dute nahi duenarentzat. Areto txikiek badute magia berezi bat, eta pertsona mota ezberdinak musikaren aitzakian elkartzen dituzte. Eskaintzaren batera hurbiltzera animatuko bazina, zure lagunekin une ederrak igaroko dituzu, oroitzapenak sortu, eta baita betirako iraun dezaketen laguntasunak indartu ere. Musikaren uhinen bidez sentsazio berriak eskuratuko dituzu, maitasuna egin, maitasuna sentitu, eta besteak maita zenitzake, akordez inguratuta. Zure abestirik gustukoena 100, 50, hogei edota lau musikazale sutsurekin oihukatuko duzu, hutsaren hutsez kasik oihartzuna bueltatzen dizun areto mortuan. Bitartean, udan diskoak gomendatzen zebilen sasi aditua ondoko modako tabernan egongo da azken abestirik hutsalena hasieratik bukaerara hunkituta abesten.]]>
<![CDATA[Musika-zuziak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/035/004/2019-04-28/musika_zuziak.htm Sun, 28 Apr 2019 00:00:00 +0200 Jaione Dagdrommer https://www.berria.eus/paperekoa/1938/035/004/2019-04-28/musika_zuziak.htm
Helduleku horretatik eskuek irrist egin liezazkigukete, ordea. Mugikorreko pantailan hamaika pertsona, euren aurpegiak sugarrez argituak, kantuan ikusten nituen bitartean ezinegon batek inbaditu ninduen: eta musika ere hilkorra balitz? Beti izan dut ziur musika nirekin izango dudala azken liparreraino. Ezinezkoa zait egun bakar bat melodiarik gabe irudikatzea. Datorren etorkizun iluna argitzen duten lastargiak dira niretzat kantuak. Nahiz eta batzuk itzaltzen joan, beste batzuek beti pizturik diraute, unerik zailenetan gu erreskatatzeko. Musika-zuziak infinituak iruditu izan zaizkit beti, edo hori uste nuen, XIII. mendeko sinbolo betierekoa sutan ikusi nuen arte. Orduan neure burua larritzen hasi zen, eta ordura arte pentsatzera ere ausartzen ez nintzen galdera planteatu zidan: ziur al zaude zure musikarekiko pasioa betierekoa dela? Betiere iraun al dezake zerbaitek?

Pasioa muturreko emozio bezala ulertu ohi dugu, baina argi dago muturreko emozioek energia andana eskatzen dutela, adikzio moduko bat baitira, une oro zerbait muturrekoagoaren bila. Musikari dagokionez, oilo ipurdi etengabean bizi nahiko nuke, geroz eta iragankorragoa den mundu honetan. Oraingoz, beti azaltzen da merezi duen diskoren bat, hotzikara eragiten didan abestiren bat. Haatik, beldurrak hor dirau, emozioen pasioa, sufrimenduaren pasio atsekabegarri bihur daitekeen eguna edozein momentutan irits litekeela dion ikara anker hori.]]>
<![CDATA[Grina]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/047/004/2019-04-14/grina.htm Sun, 14 Apr 2019 00:00:00 +0200 Jaione Dagdrommer https://www.berria.eus/paperekoa/1938/047/004/2019-04-14/grina.htm
Behingoagatik kulturaz —edota bederen, musika talde batez— ohi baino gehiagotan hitz egiteagatik kirolzale asko asaldatuta daude. Ezin al da ba kulturaz futbolaz bezain beste hitz egin, ala? Zergatik dago batzuen grina besteona baino justifikatuagoa? Futbol partida bat ikusteagatik 90 euro ordaintzen duten batzuei harrigarriki 30 euroko prezioa garestia iruditzen zaie; edota kanpora bidaiatzea kontzertu bat ikusteko, mundialetan herrialde ezberdinetatik jende andana joan ohi denean futbolaz gozatzera.

Zer axola du, baina, zerk mugitzen gaituen? Argi dago grinarik gabe ezinezkoa dela bizitzea. Nik, behintzat, ez dut nahi. Zu futbolak mugitzen zaituenetakoa bazara, ederto iruditzen zait; ni musikak mugitzen nau. Eta niri ere gustatuko litzaidake komunikabideetan eta, oro har, gizartean kulturak merezi duen tokia edukitzea data jakin batzuetatik harago, eta ez Berri Txarrak taldeari gertatu zaion bezala, bere agurra iragarri ondoren erdiestea beraiek ere espero ez zuten arrakasta uholdea. Badirudi, bizitzako esparru gehienetan bezala, zerbait galtzera goazenean edo galdutakoan ematen dizkiogula merezi dituen arreta eta garrantzia. Futbolean izan ezik, noski.]]>
<![CDATA[Galderak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/038/004/2019-03-31/galderak.htm Sun, 31 Mar 2019 00:00:00 +0100 Jaione Dagdrommer https://www.berria.eus/paperekoa/1938/038/004/2019-03-31/galderak.htm
Nola ordaintzen ditu taldeak bere partaideen gastuak? Nola joan-etorriko furgonetaren alokairua eta gasolina? Nola, ordaintzen dietena gastu horiek baino gutxiago bada, betiere ordaintzen badiete? Baina, aldi berean, nola esan ezetz jotzeari, jakin arren galtzen aterako direla, oholtzara igotzeko aukerarik urrienetako bat izan badaiteke hori? Taldea promozionatzeko, bederen, balioko du, ezta? Halere, musikariak ezin du duda saihestu. Zer da duinagoa: baldintza eskasak ez onartzea, edo jo eta, behintzat, proiektua ezagutarazteko pausoak ematea?

Musikak jateko ere ematen ez duela jakin arren, jotzera joan eta tabernan lau katu daudela ikusten duen musikariak jarraitzeko gogo berbera izaten ote du kontzertua bukatu ostean? Taldekideen artean sortzen den konplizitateak eta musikaren uhinek eragiten dizkioten zirrarek konpentsatzen al dute? Beharbada, publiko urri horretan dagoen baten bat buruari bortizki, emozioaren emozioz, eragiten ikusteak indarrak berritzen ote dizkio?

Finean, talde eta artistek debalde jotzea onartu beharko lukete? Benetan al da etorkizuneko inbertsioa? Ordaintzen den kasuetan, zein da ordaindu beharko litzatekeen gutxieneko duina? Eta zein sarrerarik merkeena, galerak ez izateko eta BBKrako bonua erosi duen musikazale horrek kontzertuko sarrera garestia dela esan ez dezan? Azkenik, kontzertura hurbiltzera animatu den hori, bederen, ohartuko ote da burua astintzeari ezin utzi dabilela hunkipenez? Iritsiko al da ongi xahututako dirua izan deneko ondoriora? Hau da, kontzertuak inbertsio emozionalak direneko konklusiora?

Zeren eta ziur denok askotan aldarrikatu dugula musikarik gabe tristea litzatekeela mundua; baina zer litzateke musika musikaririk gabe?]]>
<![CDATA[Ispilatzeak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/041/004/2019-03-17/ispilatzeak.htm Sun, 17 Mar 2019 00:00:00 +0100 Jaione Dagdrommer https://www.berria.eus/paperekoa/1938/041/004/2019-03-17/ispilatzeak.htm
Edota pentsatu egun bete-betean dauden trap estiloko artistetan, ziur euren musika baino lehenago datorkizuela beraien irudia, ia musikari protagonismoa kenduz. Beraien bideoetan eta argazkietan milimetrikoki kalkulatuta dago azken ileak ere non egon behar duen. Duda sortzen zait, irudiaren mende honetan, jendeak nahiago dituen Instagramera igo daitezkeen musikariak ala benetan maite ote duten euren musika. Argi dago denok, nahita edo nahi gabe, irudi bat helarazten dugula, eta horrek guk nahi baino gauza gehiago komunikatzen dituela. Horregatik, berau zaintzea ulergarria iruditzen zait, guk nahi dugun hori transmititu dezagun, betiere garbi baldin badugu kantuak direla funtsezkoenak. Hori argi izan ezean, irudi hain erakargarria ez baina proposamen interesgarriak dituzten hamaika musikari ezagutzeko aukera galdu baitezakegu. Musikak musikazaleak behar ditu, ez talde gutxi batzuk soilik jarraitzen dituzten jarraitzaileak. Musikaren mesedetan hobe idoloak hil baino, hauek sortzeari utziko bagenio. Ez al da ideia ederragoa pentsatzea normaltzat dugun edonork sortu ditzakeela salbatuko gaituzten abestiak?]]>
<![CDATA[Mugak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/035/004/2019-03-03/mugak.htm Sun, 03 Mar 2019 00:00:00 +0100 Jaione Dagdrommer https://www.berria.eus/paperekoa/1938/035/004/2019-03-03/mugak.htm
Emakumezko musikari askori irakurri izan diet gizonezkoak baino epaituagoak sentitu ohi direla oholtza gainean. Horrek azaldu dezake gizon eta emakume musikarien arteko desoreka, gizartea bera desorekan eraiki den honetan ezin musikan ezberdina izan. Baina emakumeek agertoki gainean egin dezaketenaren eta ezin dutenaren mugak kanpotik bezain beste datoz barnetik. Gizonezkoek arrakastarako aukera gehiago dituztela izan da saldu zaigun ideia. Beraz, arrakastarako aukera gehien duela uste duen horrek izango du horretarako itxaropen handiena. Itxaropen handiena duena beti arriskatzen da gehiago, eta norbait arriskatzen denean gauza gehiago egiten saiatzen da; ondorioz gauza gehiago lortuz.

Emakumeei, musikaren munduan, beste leku askotan bezala, urteetan mugatu izan zaizkie beren aukerak, ia sinetsarazteraino gure lekua oholtzaren azpitik gainean dagoena mirestea dela. Mando Diao taldearen kontzertu batean behin gizonezko batek galdetu zidan ea gustatzen zitzaidana ile beltzeko abeslaria ala ilehoria zen. Hain pentsaezina al da emakume batek kontzertu batera joan nahi izatea musika gustatzen zaiolako soilik? Barneratutako ideia horiek eragiten dute emakume asko konbentzituta egotea musikari izateko aukera urriagoak dituztela. Ondorioz, itxaropen gutxiago izango dute, gutxiago arriskatuko dira, eta beraz, gauza gutxiago probatuko dituzte. Maiz, generoa bera indarkeria da.

Egun, ordea, dudarik baldin bazegoen ere, azken urteetan loratu diren emakume musikariek frogatu dute generoak ez duela inongo gaitasun musikal berezirik ematen. Abesti batek zioen bezala, mugak gugan daude eta baita horiek hausteko nahia ere. Itxaropena eta arrakastarako nahia ere emakumeon eskubideak baitira.]]>
<![CDATA[Paradoxa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/035/004/2019-02-17/paradoxa.htm Sun, 17 Feb 2019 00:00:00 +0100 Jaione Dagdrommer https://www.berria.eus/paperekoa/1938/035/004/2019-02-17/paradoxa.htm
Haatik, ez ditu egunero entzuten biniloak. Denbora gutxi izan ohi du astean zehar eta plazer hori asteburuetarako gorde ohi du. Igandeetan bai, disko bat aukeratu, kaxatik atera, irakurgailuan jarri eta orratza kontu handiz gainean pausatzen dio. Magia. Halere, asteburuko erritualetik at, gutxiago baina egunero entzuten du musika. «Nola, ordea?», galdetzen diote harriduraz bere CDek.

Tanpez, David Byrneren How Music Works liburuan ezarri ditu begiak. Byrnek dio musika digitalaren sorrerarekin musikaren jatorrietara bueltatzen ari garela, hain zuzen grabazioak existitzen ez ziren aldira. Garai haietan musika ez zen ukigarria, eta berau entzuteko modu bakarra zuzenekoak ziren.

Aitortzen du bera ere mundu digitalaren erraztasunak aspaldi liluratu zuela. Edonola ere, harro aldarrikatzen du diskoak bere osotasunean entzuten jarraitzen duela, eta esan beharrik ez dago kontzertu aretoetara erlijiosoak euren tenplura sartzen direnean bezalako debozioz barneratzen dela. Musikaren euskarri aldaketak baino gehiago kezkatzen baitu jada diskoak bere osotasunean entzuten ez direlako sentsazioak. Berak diskoa, musika eta diseinua uztartzen dituen lan oso bat bezala ulertzen du; bakarra ote da?

Dena den, erromantikoen garaia ez baldin bada ere, behintzat musika denon eskura dagoela ondorioztatzen amaitzen ditu bere hausnarketak. Baina gure musikazale kartsuari, musikaren demokratizazioaren ideiak poztasuna beharrean beldurra sorrarazi dio. Nola da posible edozein txokotako musika segundo gutxian eskura edukitzeko aukera izan eta denok ia musika berbera entzutea?]]>
<![CDATA[Nostalgia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/037/004/2019-02-03/nostalgia.htm Sun, 03 Feb 2019 00:00:00 +0100 Jaione Dagdrommer https://www.berria.eus/paperekoa/1938/037/004/2019-02-03/nostalgia.htm
Zeren ni oraindik ere hunkitzen uzteko prest nago. Urrutira joan gabe, irribarretxo bat atera zait Pixies disko berria prestatzen ari dela irakurri dudanean. Hamahiru urte daramatzat, lehenengo egunean bezain itxaropentsu, Tool taldearen lan berria itxaroten, eta noski, izugarrizko tristura sortu dit Berri Txarrak-en agurrak, nire bizitzako soinu banda izan baita. Baina zein puntutaraino lirateke berri onak albiste hauek? Nostalgia pasatutako garaien inbidia baita, eta ni, behintzat, apur bat nazkatuta nago atzera begira egoteaz.

Badirudi, ordea, komunikabide gehienak nostalgiarekin lardaskan dabiltzala. Azkenaldian, talde berriei buruzko albisteak baino, bueltan diren talde mitikoen nobedade gehiago jasotzen ditudan sentsazioa dut. Agian ez da melomanook musika gehiegi entzutearen ondorioz zailagoa izatea gu txunditzea, baizik eta nekeza suertatzea talde berrien proposamenak ezagutzea beraiei buruz zabaltzen den informazio urriagatik. Badirudi talde mitiko horiek betiere izango direla gure artean, talde berriak mitiko bihurtzeko aukerarik gabe utziz.

Beharbada iragana idealizatzeari utzi beharko genioke. Maiz kontrakoa dirudien arren, detektibe lan sakonak eginez, oraindik ere hamaika proposamen interesgarri aurkitu baitaitezke belaunaldi berrietan ere. Egun zerbait apurtzailea asmatzea ia ezinezkoa bada ere, horrek ez du esan nahi kalitateak behera egin duenik.

Musikaren helburu nagusia komunikatzea eta hunkitzea baita, ez originala izatea. Ez dezala iraganak etorkizuna ikusezin bihurtu.]]>
<![CDATA[Erraietatik errana]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/038/004/2019-01-20/erraietatik_errana.htm Sun, 20 Jan 2019 00:00:00 +0100 Jaione Dagdrommer https://www.berria.eus/paperekoa/1938/038/004/2019-01-20/erraietatik_errana.htm
Hain zuzen, azken bi hilabeteetan etengabe dabil Vic Chesnutt entzuten. Berandu izan du haren berri; tristeki deskubritu berri du bere buruaz beste eginda hil zela. Halaber, bere abestiek oraindik arima gupidagabeki murtxikatzeko ahalmena dute. Eta pentsatzen du hala behar duela izan, entzuten ari garen abestiak ez bagaitu zaplazteko batez esnatzera behartzen, zertarako behar dugu bada musika hori? Zoriontsu izateko? Horretarako ez dugu musikarik, ez arterik behar! Behar duguna, ordea, eta zoritxarrez gaur egun gero eta nekezagoa dena aurkitzen, heriotza bezain mingarriak diren abestiak dira, gugan izoztuak gordetzen saiatzen garen sentimenduak aizkorakada batez apurtzea lortzen duen musika. Preseski, hori da Vic Chesnutten You Are Never Alone abestiak lortu duena beregan. Eta aldi berean lortu du munduari azkenaldian falta duen magia eta itxaropena ematea. Gauza bitxia baita musikarekiko maitasuna. Lehengoan batek esan zion esaldia etorri zaio gogora: «Musikarekin gozatzeko zortea dugunok beti izango dugu alboan hil arte». Maskota hilezkor bat bezala irudikatu du musika: «Abestiak ditugun bitartean...» Chesnuttek bukatu dio esaldia: We are never alone. Gutxitan bada ere, batzuetan zeinen polita den mundua.]]>
<![CDATA[Eulien burrunba]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/036/004/2018-12-23/eulien_burrunba.htm Sun, 23 Dec 2018 00:00:00 +0100 Jaione Dagdrommer https://www.berria.eus/paperekoa/1938/036/004/2018-12-23/eulien_burrunba.htm
Entzule adina esanahi izan ditzakete abestiek, eta elkarrekintza hori magikoa da. Haatik, kantuak eulien modukoak iruditzen zaizkit, betidanik gogoratzen ditut nire inguruan hegaka, nire kaka xurgatzeko beti prest.

Aurtengo kaka gehiena Idles taldearen lan berriak xurgatu du, erakutsiz poza erresistentzia modu bat ere badela. Esango nuke poz hori bera helarazten dutela Kvelertakoek zuzenean, edo hori da, behintzat, nik sentitu nuena fokuen azpian izerditan blai beren musikarekin saltoka nengoela. Baina aurtengo zuzenekoetan didaktikoena Olafur Arnaldsena izan da, bere musikarekin isiltasunak duen indarra entzunarazi baitit.

Musikak bere forma guztietan ilusioa oparitu izan dit, eta baita kuriositatea piztu ere. Beti olatu onenaren bila dabilen surflaria banintz bezala, beti nabil, abestiz abesti, emozioen paleta zein anitza den berrikasten. Mugaz eta hormaz beteta dagoen mundu honetako murruak sentimenduekin eraitsi daitezkeela irakatsi dit, zaurgarritasunaren garrantzia azpimarratuz.

Musika emozioa baita beste ezeren gainetik, eta sentitzea bera batzuentzat deserosoa den garai honetan, sentimenduak adierazi eta akorde bidez zabaltzea iraultzailea da.

Musikaren baitan elkarrekin bizitakoa ez digu inork kenduko, beude musika.]]>
<![CDATA[Klika]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/041/004/2018-12-09/klika.htm Sun, 09 Dec 2018 00:00:00 +0100 Jaione Dagdrommer https://www.berria.eus/paperekoa/1938/041/004/2018-12-09/klika.htm
Baina iruditzen zait hizkuntza baten normalizaziorako kritika txarrak ere beharrezkoak direla, betiere errespetuz eginak badira, maisulanak diren sorkuntzez gain, zaborra ere beharrezkoa baita. Nola apreziatu ona txarrik egon gabe? Haatik, gustatzen ez zaion horretaz ez du hitz egiten euskaldunak, balorazioen eta iritzien ausentzian soilik suma genitzake ezkutatuak kritika ezkorrak. Bere kritika txarra euskararen aurkako kritikatzat hartzeko beldur dela dirudi.

Horregatik pozten naute Fermin Muguruzak Korrikarako sortutako abestiaren inguruan egon diren kritika txarrek. Denetariko iritziak entzun ditut, baina, oro har, gehienek bat egiten zuten abesti «txarra» dela esanez. Beste behin, eta, agian, oraingo honetan nahi gabe bada ere, Fermin Muguruzak berritasuna dakar euskal musikaren eremura. Bazen garaia jendeak umorez eta naturaltasunez horrelako iritziak ematekoa. Euskaldun kultu, zuzen eta sakonaren profilarekin hautsi da, ez dadila salbuespena izan!

Gustatu ala ez, abesti honek argi utzi du euskaraz edozein estilo jorratu daitekeela, eta baita abesti komertzialak sortu ere, eta ez dela horregatik deus pasatzen. Gainera, Korrika bezalako ekimen batentzat positiboa iruditzen zait, ikusgarritasuna eman baitio sortu den eztabaidak. Pertsonalki, barre ugari bota dut sortu diren iritzi eta memeak irakurtzen. Txikikeri honek erakutsi du euskara ergelkeriez hitz egiteko ere baliagarria dela. Eta zuri gustatu al zaizu Korrikako abestia?]]>
<![CDATA[Tra, tra!]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/044/004/2018-11-25/tra_tra.htm Sun, 25 Nov 2018 00:00:00 +0100 Jaione Dagdrommer https://www.berria.eus/paperekoa/1938/044/004/2018-11-25/tra_tra.htm
Barkatu errepikatzea, baina zinez zaila egiten zait ulertzea publikoak betiko abesti arrakastatsuen bertsio sinpleak hautatzea disko berri eta apurtzaile bat baino. Prezio berean kalitatezko arropa eta kalitate eskasekoaren artean bigarrena hautatuko bagenu bezala da. Gaur egun, Spotify eta bestelako streaming plataformekin munduko edozein txokotako eta estilotako musika eskura edukita, zergatik geratu bertsio plastifikatuekin? Publikoak nahiago al du aurpegi polit baten bertsio edulkoratua egiazko obra bat baino?

Alta, pozgarria da, gustu kontuak eta haren inguruan sortu den zirkua alde batera utzita, El mal querer bezalako lan bat goiko postuetan ikustea. Musika komertzial moduan saldu badute ere, ez da disko erraza. Gainera, single soilen mundu honetan, disko kontzeptual bat eskaini digu. Lana osorik entzutea beharrezkoa da benetan azaldu nahi duen guztiaz jabetzeko. Entzulearen arreta eskatzen du une oro, bere detaile txiki eta ahots efektu bereziekin. Eta gaur egun, hiru minutuz jarraian mugikorra kontsultatu gabe zerbait egiteko gai ez garen honetan, mundu erdia disko oso bat entzuten jartzea ez da meritu makala.

Nire beldurra da joera hau salbuespena izango ez ote den. Rosaliarena bezain disko bikain eta berritzaileak egon badaude, baina ez dute marketinean xahutzeko hark bezalako aurrekonturik. Betiko leloaren betiko leloa.]]>
<![CDATA[Behin eta berriz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/038/004/2018-11-11/behin_eta_berriz.htm Sun, 11 Nov 2018 00:00:00 +0100 Jaione Dagdrommer https://www.berria.eus/paperekoa/1938/038/004/2018-11-11/behin_eta_berriz.htm
Batzuetan, ordea —adinari egozten dio errua—, ez dakit nongo aretora joateko ordu eta erdi egiteak merezi ote duen galdetzen dio bere buruari. Alta, argiak itzali, musikariak oholtzan azaldu eta sabeleko nerbioak sentitzean badaki ez dela alferrikako ahalegina izan. Esku bakarrarekin kontatu ditzake irribarretxo bat bederen ateratzea lortu ez duten kontzertuak. Sarri pentsatzen du mirari txikiak direla, zeren, zenbat gauza atera daitezke gaizki? Hainbeste faktore daude zuzenean kontrolatu ezin direnak... Alta, ia beti ederto ateratzen dira. Gehiago edo gutxiago gustatuko zaio kontzertu hura ala bestea, baina gehienetan zirrara atsegin bat uzten diote. Errepikatu ezin den momentu bat ikusi izanaren sentsazioa. Kuttunak dituen zenbait talde anitzetan ikusteko aukera izan du, eta hala ere, ez du kontzertu berdina behin eta berriro ikusten ari deneko sentsaziorik eduki sekula. Behin eta berriz ezberdina den errituala da. Gainera, kontzertuek bestela gutxiagotan elkartuko liratekeen lagunez gozatzeko aitzakia ere ematen diote, musikak betiereko lagunak oparitzen baititu. Abesti baten letra datorkio burura: «Sinesten al duzu magian?». Irribarre bat atera zaio zapatilak lotzen bukatu eta txaketa janztera doan bitartean.]]>
<![CDATA[Nyepi]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/042/004/2018-10-28/nyepi.htm Sun, 28 Oct 2018 00:00:00 +0200 Jaione Dagdrommer https://www.berria.eus/paperekoa/1938/042/004/2018-10-28/nyepi.htm
Kontzertua bukatuta, irteerarantz abiatu naiz beste entzuleekin batera John Cageren kamera anekoikoaz hausnartzen dihardudan bitartean. Cagek frogatu zuen soinua erabat isolatuta ere azkenean beti bukatzen dugula zerbait entzuten. Kamera anekoiko baten barruan lehendabizi zure belarriak isiltasunera ohitzen dira. Ondoren, zure bihotz taupadak entzuten hasiko zara eta zure arnasan kontzentratzen. Azkenik, zure sabeleko borborra ere entzuteraino iritsiz. Gero, altxatzen saiatuko zara, pauso batzuk eman nahian, baina oreka galduko duzu, soinuaren bidez orientatzen baikara. Beraz, soinurik gabe, ez duzu mugitzeko ahalmenik izango.

Atzenean, eseri egingo zara, baina ezingo duzu horrela 15 minutu baino gehiago egon. Entzumenezko estimulurik ez dagoenez —zure gorputzak sortzen dituenak soilik—, garuna nahastu egingo da eta soinu propioak sortzen hasiko da. 30 minutu geroago haluzinazioak eta eldarnioak pairatuko dituzu.

Horretan pentsatzen nenbilela ohartu naiz, hain ederra iruditu zaidan isiltasun hori jasangarria izan dela musikaren ondoren iritsi delako. Soinua erabat beharrezkoa dugu. Finean, nekien hori azpimarratu dut beste behin: ezin gara musikarik gabe bizi.]]>