<![CDATA[Jokin Sagarzazu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Thu, 20 Feb 2020 02:59:52 +0100 hourly 1 <![CDATA[Jokin Sagarzazu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Kezka makina-erremintan]]> https://www.berria.eus/albisteak/177666/kezka_makina_erremintan.htm Wed, 19 Feb 2020 14:14:27 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/177666/kezka_makina_erremintan.htm azkenengo bost urteetan %30 hazi zen-, eta %8,1 egin zuen behera esportazioetan. Sektorean, baina, ez dituzte oraindik alarmak piztu, 2018. urtea oso ona izan baitzen; historikoa, neurri batean, inoiz baino gehiago ekoitzi baitzuten. Dena den, iazko datuek eta aurtengo aurreikuspenek dezelerazio sintomak erakusten dituzte. AFM makina-erremintaren klusterreko buruek hori lotu dute automobilgintzaren sektorean izaten ari diren aldaketekin. Inbertsio produktiboetako asko atzeratu dira, mugikortasun iraunkorrarekin lotutako eskariengatik eta horrek ekarriko dituen aldaketa teknologikoengatik. «Egoera zaila da, bereziki zuzenean automobilgintzaren sektorearekin lan egiten dugunontzat. Gure prospektiba analisiek hobekuntza erakusten dute, eta badirudi urtearen amaiera aldera iritsiko litzatekeela», azaldu du AFMko presidente Cesar Garbalenak. AFM Espainiako elkartea da, baina Donostian du egoitza, haren kideen %80tik gora Euskal Herrikoak baitira, gipuzkoarrak nagusiki. Danobat, Fagor Arrasate, Ibarmia, Korta, Lazpiur, Latz, Sarralle eta Zayer daude 127 bazkideen artean; 8.000 langile inguru dituzte. Dezelerazioak deformazioaren azpisektorean izan du eraginik handiena -%13ko beherakada-. Harroketaren azpisektoreak ere nabaritu du: -% 4,3 -2018an %15etik gora hazi zen-. Gainerakoek portaera hobea izan dute, «beherakada mugatuen egoera orokorraren testuinguruan». Fakturazioak bezala, esportazioek ere atzera egin dute: % 8,1 gutxiago. Dena den, Garbalenak gogoratu du «historiako urterik onenetakoa» izan zen dela alor horretan, «2018an ezarritako markaren ondoren». Merkatuei dagokienez, Alemaniako industria da gaur egun ere erosle nagusia; hara joan dira esportazioen %12,7. Krisiaren urterik okerrenean, Alemaniak eta Txinak eutsi zieten Euskal Herriko makinen erosketei, baina azken urtean beste merkatu batzuek izan dute gorakadarik handiena. AEBek, esaterako, aurre hartu diote Txinari, eta Euskal Herriko makina tresnek gertuago dituzte orain Portugal, Italia eta Frantziako merkatuak. Lehen sarbide eskasa zuen beste herrialde batzuetara ere iritsi da: Poloniara eta Indiara, esaterako. Aurreikuspen «gogorrak» AFMko buruek azaldu dutenez, ziurgabetasun ekonomikoak erabateko eragina du ekipamendu ondasunen erosketan. 2019a zaila izan bazen alor horretan, 2020a bide beretik hasi dela azaldu dute. Deformazioan, eskari zorroa mugatuagoa. Harroketak ere behera egin du, baina zorro ona du, eta, horri esker, ekoizpen dinamika «interesgarria» izan dezake 2020an. Europako lehiakide nagusiak oso antzeko egoeran daudela azpimarratu du AFMk. «2020a urte gogorra izango da», ondorioztatu du AFMren zuzendari nagusi Xabier Ortuetak: «Gure produktuek heltze aro luzeak dituztenez, eta lortu ditugun kaptazio datuak kontuan hartuta, ez dago dudarik horrek guztiak eragina izango duela fakturazioan 2020aren amaieran. Aurten eskariak nola doazen ikusita, baliteke emaitza hobetu ahal izatea, baina, aurreikuspenen arabera, galeraren bat izango da, eta hura minimizatu behar dugu, ahaleginak bikoiztuz». Edonola ere, eta aurrera begira, Ortuetak azpimarratu du makina-erremintaren sektorea oro har «egoera onean» dagoela baina, aurrera egiteko, erakundeen inplikazio handiagoa behar dela uste du. Ideia hori nabarmen du Garbalenak: «Industriaren erantzukizuna da ekipamenduak berritzea, baina baita administrazioen arreta ere, neurri fiskalen eta baliabide produktiboak berritzeko eta digitalizatzeko planen bidez inbertsio hori susta dezaten». Italia jarri du eredu gisa: «Italiak Espainiak baino zazpi aldiz gehiago inbertitzen du makina-erremintan. Oso azkar eta argi ibili behar dugu inguruko herrialdeekin lehiatu nahi badugu» BECeko biurtekoa Maiatzaren 25etik 29ra Barakaldoko BEC erakustazokan (Bizkaia) egingo den 31. biurtekoaren garrantzia azpimarratu dute AFMko buruek. Azaldu dutenez, han izango dira fabrikazio teknologietako -makina-erreminta, 3D inprimaketa...- eta automatizazio eta digitalizazio industrialeko azken joerak, eta industria produktibo aurreratuarekin lotutako produktu eta teknologien aukera zabala ikusi ahal izango da. «Azken hamarkadako biurtekorik handiena -2018koa- berdindu edo gaindituko dugu. Bisitariak zuzenean ikusi ahal izango du zergatik garen fabrikazio teknologien, fabrikazio aurreratuaren eta Smart Industry delakoaren inguruko potentzia bat», azpimarratu du Ortuetak. ]]> <![CDATA[Kezka makina-erremintan ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2020-02-19/kezka_makina_erremintan.htm Wed, 19 Feb 2020 00:00:00 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2020-02-19/kezka_makina_erremintan.htm ]]> <![CDATA[Eroskik 58 frankizia ireki zituen iaz]]> https://www.berria.eus/albisteak/177663/eroskik_58_frankizia_ireki_zituen_iaz.htm Tue, 18 Feb 2020 14:28:25 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/177663/eroskik_58_frankizia_ireki_zituen_iaz.htm <![CDATA[Garbiñe Aranburu (LAB): «Lan merkatua zorretan dago emakumeekin»]]> https://www.berria.eus/albisteak/177661/garbine_aranburu_lab_lan_merkatua_zorretan_dago_emakumeekin.htm Tue, 18 Feb 2020 14:21:20 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/177661/garbine_aranburu_lab_lan_merkatua_zorretan_dago_emakumeekin.htm
Horrez gain, sindikatuak uste du erabakiak hartu behar direla emakumeek «enplegua aurkitzeko pairatzen duten diskriminazioaren aurrean». Eta hori gainditzeko, besteak beste, honako neurri hauek proposatu ditu: 1.200 euroko gutxieneko soldata; lanaldia 35 ordura jaistea, enplegua sortzeko eta lan guztiak banatzeko; «inposatutako» lanaldi partzialak bukatzea; 20 orduko gutxieneko lanaldia ezartzea; eta subrogazio eskubidea bermatzea».]]>
<![CDATA[Ahoak estalita, hitza ez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1957/007/001/2020-02-16/ahoak_estalita_hitza_ez.htm Sun, 16 Feb 2020 00:00:00 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1957/007/001/2020-02-16/ahoak_estalita_hitza_ez.htm gaiari buruzko elkarrizketa. Haietako batek: ikusi duela minutu batzuk lehenago pertsona bat aho maskara batekin; bakarra, baina ikusi duela. Mahaiko kideak: saiatuko direla bat lortzen, manifestaziora eramateko eskatu dutela deitzaileek, eta zeinek daki datozen egunetan ere ez ote duten beharko. «Gertatu zenetik, jendea larrituta etorri zaigu», azaldu du Alberdi Lamikiz farmaziako botikariak. Atzotik bukatu zaizkie maskarak. Eskatu dituzte gehiago. Egunotan antiseptiko asko saldu dituztela dio: «Bereziki, eskuak garbitzeko eskuzapi hauek». Mostradorean ditu. Ez dakite zer gehiago eman egunotan farmaziara gerturatzen direnei. Osakidetzatik ez dute inolako abisurik jaso arriskuen inguruan,ezta gomendiorik ere hara doazenei jakinarazteko. Etxeetako atari batzuetan ikus daitezke Eusko Jaurlaritzaren oharrak. Ez dute argi uzten zein neurritan den arriskutsua arriskua, erlatibizatu edo normalizatzen baitute. «Konposatu kimiko horiek ez dute berehalako eraginik osasunean, baina zuhurtziazko neurri horiek hartzea gomendatzen dugu». Hasi da jendetza biltzen plazan. Eta lehengo kezkek beste tonu bat hartu dute. Zaratarenak: turuta hotsena, sukaldeko tresnena, txistuena... Eta haserrearenak: «Atzo esan zuten leihoak ixteko, kirolik ez egiteko, inguruko barazkirik ez jateko. Baina atzo arte dena ondo zegoen. Ez sinesteko modukoa da gertatzen ari dena: desastre bat», dio Marian Expositok. Babesa ematera joan da Ermuara. «Gertukoa» da, Elgoibarkoa. «Guri ez digute ezer esan, baina bihar ez bada, etzi iritsiko zaizkigu mezuak». Expositok argi du gertatutakoa ez dela «kasualitatea». «Zaborra sortu eta sortu ari gara, eta gero ez dakigu zer egin horrekin. Dena halamoduz, korrika eta presaka, ezkutuan. Arazo potolo bat daukagu». Ez duela politikaz hitz egin nahi dio. «Konfiantza galdu» duelako. «Informazioa bideratzen dute eurek nahi duten eremura. Iritsi da momentu bat non jendeak ez duen sinisten esaten duten ezer». «Urkullu, non zaude?» Abiatu da martxa. Ehunka lagun; gero, Eitzaga auzoko bidegurutzean elkartuko dira Eibartik datorren beste zutabekoekin. Eta orduan milaka batzuk izango dira. Horiei batuko zaizkie Elgetatik joandakoak. Manifestazioa udaletxetik pasatu denean, ate joka hasi dira batzuk: inork ez du ireki. Aurrera egin ahala, lehenengo oihuak entzun dira, zabortegia eta handik ateratzen diren keak lehen aldiz ikustearekin batera: «Herriak ez du barkatuko». Duela hamar egun luizian desagertutako bi langileen senideak aurrean doaz. Espaloietan daudenen txaloak. Jasotako babesa eskertu du Helene Alberdik. «Espero dugu presio honen eraginez serio jartzea eta gure senideak behingoz hortik ateratzea». «Ez dago gauza tristeagorik lanera joan eta han hiltzea baino», adierazi du Ibon Lekubek. Mutrikutik joan da, babesa emateko eta gertatutakoaren inguruan «erantzukizun guztiak» eskatzeko. «Langileen desagertzea bigarren plano batean geratu da; garrantzi gehiago eman zaio autobidea konpontzeari». Eitzagan egin dute bat hiru zutabeek. Eta auzokideei eman diete hitza lehenik. Autopistako zubi, zabortegi... «obra handiz inguratuta» bizi direla gogoratu dute. «Eta inork inoiz ez digu ezer galdetu: txikiok ere badugu hitza». Euren osasunarekin kezkatuta daudela ohartarazi dute. «Azterketa medikurik ere ez digute egin». Senideak mintzatu dira gero; Alberdik hartu du hitza. Hunkituta, eskertu du Euskal Herri osotik jasotako babesa. Martxa zaratatsua izan da, baina lelo gutxikoa; «Zaldibar argitu», nagusiena. Luizia jazo zen lekutik gertu pasatu direnean, «Urkullu non zaude?» oihuak entzun dira. Langile bat garabi batekin ikus zitekeen errepidearen beste aldean. Lanean. Ez dakite zein albisterekin esnatuko diren bihar, Expositok esan duenez. «Baliteke, gaur daramagun maskara hau gau eta egun erabili behar izatea. Baina ez gaituzte isilduko». ]]> <![CDATA[Argindarra garestitu izanak %1,3ra igo du inflazioa]]> https://www.berria.eus/albisteak/177518/argindarra_garestitu_izanak_13ra_igo_du_inflazioa.htm Fri, 14 Feb 2020 14:50:32 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/177518/argindarra_garestitu_izanak_13ra_igo_du_inflazioa.htm erosketa saskiaren prezioa garestitu egin da, baina gorabehera handirik gabe sektorerik gehienetan (%1,3, batez beste), etxeetako energiarenean izan ezik, eta, bereziki, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan: argindarra -%3,6 merkeagoa da iazko urtarrilean baino; Nafarroan, berriz, -%2,4. Aldiz, iazko prezioekin konparatuta, elikagai eta edari ez-alkoholdunak igo dira gehien: %2,8. Erosteko ahalmena Hego Euskal Herrian inflazioak urteak daramatza %2tik behera, EBZ Europako Banku Zentralak egokitzat jotzen duen mailatik behera. 2016an gerturatu zen (%1,6), baina, orduz gero, hortik beherako maila batean egonkortu da: %1,1ean 2017an eta 2018an, eta %1,2an iaz. Erosteko ahalmenari dagokionez, berriz, oro har Hego Euskal Herriko herritar gehienek ez dute galerarik izan. Pentsioek KPIaren gaineko igoera izan dute (%1,6), eta langile publikoek, %2,5. Bestalde, indarrean dauden eta iaz berritu ziren lan itunek -langileen %49ri eragiten diete, EAEko Lan Harremanen Kontseiluaren arabera- inflaziotik gorako soldata igoera izan dituzte: %2,01 eta %2,31, hurrenez hurren.]]> <![CDATA[Aske geratu dira urtarrilaren 30eko grebarekin lotuta Iruñean atxilotutakoak]]> https://www.berria.eus/albisteak/177452/aske_geratu_dira_urtarrilaren_30eko_grebarekin_lotuta_iruntildeean_atxilotutakoak.htm Thu, 13 Feb 2020 16:45:16 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/177452/aske_geratu_dira_urtarrilaren_30eko_grebarekin_lotuta_iruntildeean_atxilotutakoak.htm Foruzaingoak pertsona bat atxilotu zuen han. Hego Euskal Herri osoan urtarrilaren 30ean eginiko mobilizazioetan hamalau lagun atxilotu zituzten; tartean, Iruñerriko bederatzi gazte. La Morea merkataritza gunean eginiko protesta batean atzeman zituen Espainiako Poliziak eta Guardia Zibilak. Hurrengo egunean aske geratu ziren. Babesa ematera epaitegiaren aurrean bildutakoei oldartu zitzaien Foruzaingoa, eta, momentu horretan, beste pertsona bat atxilotu zuten. Handik astebetera, beste gazte bat atxiki zuten Burlatan (Nafarroa). Greba egunean pikete batean parte hartzea leporatu zion Espainiako Poliziak. Guztira, hemeretzi lagun atxilotu zituzten, greba deialdiarekin loturik.]]> <![CDATA[Airbusek 1.362 milioiren galerak izan zituen iaz]]> https://www.berria.eus/albisteak/177456/airbusek_1362_milioiren_galerak_izan_zituen_iaz.htm Thu, 13 Feb 2020 16:44:17 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/177456/airbusek_1362_milioiren_galerak_izan_zituen_iaz.htm Halaber, Sevillan (Espainia) ekoizten duen garraio militarrerako hegazkinaren hornidura berriak 1.200 milioi euroren galerak eragin dizkio, eta programa hori abiatu zuenetik, guztira, 10.000 milioi euro inguru. Airbusek azaldu duenez, hegazkin hori esportatzeko aukera «gero eta zailagoa» da, eta Saudi Arabiari saltzeko debekuak kolokan jarri ditu etorkizuneko entregen aurreikuspenak. Iaz 14 unitate entregatu zituen. Hegazkin komertzial gehiago Orokorrean, hegazkin horren produkzioa % 40 jaitsi da; aldiz, % 32 hazi zen iaz hegazkin komertzialen negozioa (6.358 milioi), eta %11 helikopteroena (422 milioi). Airbusek 863 hegazkin komertzial entregatu zituen iaz (800, 2018an). Aldi berean, konpainiak 81.200 milioi euroren eskaerak jaso zituen, 2018an baino 55.500 milioi gehiago. Horrek lotura du Airbusek lineako hegazkinetan duen merkataritza martxa onarekin, Boeing, AEBetako aurkaria , bere historiako garairik okerrenean dagoen honetan -horrek, halaber, tentsioa sortu du Trumpen gobernuaren eta Europako agintarien artean-. Horiek hala, 6.946 milioi euroko mozkin operatibo garbia lortu zuen iaz konpainiak. 3.509 milioi euroko kutxako fluxu librea du, eta zuzendaritzak dibidendu bat banatuko du akziodunen artean (1,80 euro akzio bakoitzeko), iazkoa baino% 9 handiagoa. Konpainiako hipotesia da datorren urtean ez direla nabarmen aldatuko aire trafikoaren hazkunde aurreikuspenak. 2020an 880 hegazkin komertzial inguru entregatzeko asmoa du, eta horrek 7.500 milioi euroko mozkin operatibo garbia eta 4.000 milioi inguruko kutxa fluxua ekarriko lioke. Quebecekiko akordioa Airbusek eta Quebeceko Gobernuak ostegun honetan iragarri dute Kanadako Bombardier enpresak A220 hegazkinaren programan zuen partaidetza (%30) erosi dutela. Horren trukean, Bombardierrek 591 milioi dolar jasoko ditu. Europako taldeak 2018ko uztailetik zuen modelo horren kontrola. Orain, Airbusek% 75eko parte hartzea izango du, eta Quebeceko Gobernuak, berriz, % 25ekoa.]]> <![CDATA[Irizarrek hamalau autobus elektriko saldu ditu Genovan]]> https://www.berria.eus/albisteak/177467/irizarrek_hamalau_autobus_elektriko_saldu_ditu_genovan.htm Thu, 13 Feb 2020 14:31:52 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/177467/irizarrek_hamalau_autobus_elektriko_saldu_ditu_genovan.htm <![CDATA[Altzako kiroldegiko obretan legez kanpo ari direla salatu du ikuskariak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/009/001/2020-02-13/altzako_kiroldegiko_obretan_legez_kanpo_ari_direla_salatu_du_ikuskariak.htm Thu, 13 Feb 2020 00:00:00 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1877/009/001/2020-02-13/altzako_kiroldegiko_obretan_legez_kanpo_ari_direla_salatu_du_ikuskariak.htm
Atzo gertatu zen hori; azken berria da, egunak joan egunak etorri obra publiko horren inguruan ezagutzen ari diren ustezko irregulartasunei buruzko azkena. Asteon jakin da, halaber, azpikontratak horrek 4.700 euroko zorra duela langileek bazkaltzen duten tabernan. Eta 4.000 inguruko beste bat, Loiolako ostatu batean; han egiten zuten lo, kanporatu zituzten arte. Orain, etxe bat alokatu behar izan dute, beharginek beraiek ordainduta. Bat izan ezik, Galiziatik, Leondik eta Madrildik etortzen dira denak. Aste osoa egiten dute, eguzkiz eguzki, 52 ordu astean, hileko 1.000 euroko soldata baten truke.

Abuztuan abiatu zituzten Altzako kiroldegiko azken faseko obrak —eraikina altxatzekoa—, eta dagoeneko lan bera egiteko —kofratzeak— beste hiru kuadrilla aritu dira aurretik. Oraingo langileek jakin dutenez, zegokien dirua jaso gabe joan ziren.

Altzan gertatzen ari denari gertutik erreparatu dio ELA sindikatuko Igor San Josek. Horretan aritu da jakin zuenetik herrialdeko beste eraikuntza publiko garrantzitsu batzuetan —besteak beste, Anoetako estadioan eta abiadura handiko trenean— antzera aritu den azpikontrata bera zegoela. «Izena aldatzen dute. Altzan, esaterako, Colaper izenarekin aritu da abendura arte, eta, ondoren, Fermin Group izenarekin, baina jabea bera da, eta praktikak ere bai».

Urtarrilaren 22an salatu zuen kasua, eta lan ikuskaritzak herenegun berretsi zuen egoera horretan beharginek ezin dutela lanik egin. Kontratu faltsutuez gain, ELAko kideak mahai gainean jarri du behargin horiek Gipuzkoako eraikuntza hitzarmenaren araberako kontratua izan behar dutela; horrek euren soldatetan eragina izateaz gain, besteak beste, kotizazio oinarrietan ere badu, %30-40 txikiagoak baitira.

Dietei buruzkoa da beste salaketa. Horrek eragin du obraren arduradun diren Altuna y Uria eta Acciona enpresek osatutako aldi baterako enpresa elkartea (ABEE) mugitzen hastea. Egunotan hainbat bilera egin dituzte azpikontratarekin, zorrak nor ordaindu zehazteko, eta atzo enpresa horien ordezkari bat aipatutako tabernan eta ostatuan izan zen, fakturak prestatzeko eskatzeko, haiekin duten zorra kitatutako dutela hitzemateko. «Gauza bat da esatea eta beste bat egitea. Guk ostiralera arteko epea eman diegu. Zor hori, langileekin dutena, eta beste irregulartasun guztiak konpontzeko; ez badute egiten, mobilizazioak abiatuko ditugu», adierazi du San Josek.

Atzerapena eta gainkostua

Donostiako Udala da auzi honetan inplikatutako beste partea: bezeroa. Kazeta honi azaldu dio komunikabideen bitartez jaso duela gertakarien berri, informazioa biltzen ari dela, eta harremanetan jarri dela ABEEarekin, egoera konpontzeko eskatzeko. Horren arabera, jokatuko du. EH Bilduren udal taldeak jakinarazi duenez, datorren asteleheneko udalbatzarrean galdetuko dio Eneko Goia alkateari gaiari buruz.

Lehen irregulartasunen berri eman zen egun berean, astelehenean, jakinarazi zuen udalak kiroldegiaren irekiera beste behin atzeratuko duela, 2021eko udaberrira arte, baina ez zuen salaketei buruzko baloraziorik egin. 2016an abiatu zituzten lanak, baina hasi eta berehala eten behar izan zituzten lurrean amiantoa aurkitu zutelako. 14 milioi eurotan esleitu zuten obra, baina, ELAren arabera, 17 milioi euro ingurukoa izango da.]]>
<![CDATA[«Zikina ezkutatzeko alfonbra bat» da mahai soziala, ELAren arabera]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/015/001/2020-02-12/zikina_ezkutatzeko_alfonbra_bat_da_mahai_soziala_elaren_arabera.htm Wed, 12 Feb 2020 00:00:00 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1877/015/001/2020-02-12/zikina_ezkutatzeko_alfonbra_bat_da_mahai_soziala_elaren_arabera.htm euskal oasiaren zikinkeria guztia, gezurrak eta gabeziak ezkutatzeko». ELAko idazkari nagusi Mitxel Lakuntza oso gogor mintzatu da EAEko Elkarrizketa Sozialerako Mahaiaren aurka. Foroa «patronalaren neurrira» eginda dagoela adierazi du -«berak erabakitzen du zertaz hitz egin eta zertaz ez»-, eta Eusko Jaurlaritzak «propagandarako» erabiltzen duela: «Patronalarena ez den beste bide orririk ez du». Azpimarratu du aurreko asteko argazkiarekin «bake soziala irudikatu» nahi dutela. «Baina etengabe ikusten ari gara hori ez dela horrela».

Jaurlaritzak, Confebaskek, CCOOk eta UGTk adostutakoa «hutsala» dela salatu du ELAko buruak. «Ez daukate zehaztapenik eta eraginkortasunik». Eta azpimarratu du «ordezkaritza legitimorik ez daukaten sindikatuek» soilik babestu dituztela; alegia, CCOOk eta UGTk -%28,7ko ordezkaritza dute-. Salatu du, halaber, Jaurlaritzak bilera «kontraprogramaziorako» erabili zuela, eta komunikabideen aurrean erakutsi du sindikatuak jaso zuen gonbidapena, urtarrilaren 30eko greba baino egun bat lehenagokoa.

Foroan hitz egindakoez, Lakuntzak azpimarratu du edukiez baino finantzaketaz aritu zirela. «Beti dago dirua mahai gainean». Azpimarratu du, halaber, Mahaia ez dela «inondik inora demokratikoa», langileen gehiengoa ordezkatuta ez egoteaz gain, araudiaren arabera, sindikatu baten babesarekin nahikoa delako akordioa egiteko patronalarekin eta gobernuarekin. «UGTren %10 aski litzateke».

Horiek hala, Lakuntzak azpimarratu du «erabaki egokia» izan dela foroan ez parte hartzea, eta berretsi du bere sindikatuak «konfrontaziotik» jarraituko duela langileen eskubideak defendatzen.

Janire Landaluze ELAren ikerketa batzordeko kideak azpimarratu duenez, iazko otsailean osatu zuten Mahaia, eta, egindako bilera «ugarien» ondoren, «ondorio bakarrera» iritsi dira: «Hitz egiten jarraitzea: Mahaiaren jarraipena bera bihurtu da helburua; erabaki erabilgarri bakar bat ere ez».

«Enpresen intereserako»

Adibide gisa, akordioaren lau puntu aztertu ditu. Berdintasunari buruz, azaldu du Jaurlaritzak aurten martxan jartzekoa duen programa pilotu bat baino ez dutela aipatzen. Horrez gain, salatu du kontziliazioa eta beste eskubide batzuk «enpresen interesen menpe» jarri dituztela, eta azpimarratu du akordioaren beste planteamendu batzuk «jasanezinak» direla generoaren ikuspegitik. «Diskurtsorik atzerakoiena ontzat ematen da; esaterako, emakumeei leporatzen zaienean ikasketak gaizki aukeratzea, eta hori lotzen denean soldata arrakalarekin».

Enpleguari buruz, Landaluzek adierazi du Mahaiko kideek aitortu dutela haiek adostutako hainbat programaren «porrota», eta gabezia horiek «pizgarriekin eta ahalegin gehiagorekin» bete nahi direla esateak erakusten duela asmorik ez dutela oinarrian egon litezkeen gaiei heltzeko -prekaritateari, aldi baterako enpleguei, prestakuntzari...-.

Lan istripuei buruz, ELAko kideak salatu du beste behatoki bat sortzea proposatu duela Mahaiak, eta galdetu du zertarako dagoen Osalan. Kazetariei erantzunez, esan du bere sindikatuak Osalan uztea erabaki zuela bere eskaerak ez zirelako aintzat hartzen, eta haserrea azaldu du Iñaki Garcinuño Cebekeko presidenteak esandakoarekin -ELAk eta LABek ez dute zilegitasunik lan istripuez mintzatzeko Osalanen ez daudelako-.

Akordioaren beste puntu bat ere aipatu du Landaluzek: 4.0 industria. Esaldi batean laburbildu du: «Hemen ere gizarte itun bat egin behar omen da».]]>
<![CDATA[Lakuntza (ELA): «Euskal oasiaren zikinkeria ezkutatzeko alfonbra da Elkarrizketa Sozialerako Mahaia»]]> https://www.berria.eus/albisteak/177359/lakuntza_ela_laquoeuskal_oasiaren_zikinkeria_ezkutatzeko_alfonbra_da_elkarrizketa_sozialerako_mahaiaraquo.htm Tue, 11 Feb 2020 20:33:37 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/177359/lakuntza_ela_laquoeuskal_oasiaren_zikinkeria_ezkutatzeko_alfonbra_da_elkarrizketa_sozialerako_mahaiaraquo.htm Eusko Jaurlaritzak, Confebaskek, CCOOek eta UGTk adostutakoa edukiak «hutsalak» direla salatu du ELAko buruak. «Gomendioak baino ez dira, ez daukate inongo zehaztapenik eta eraginkortasunik». Eta azpimarratu du «ordezkaritza legitimorik ez daukaten sindikatuek» soilik babestu dituztela; alegia, CCOOk eta UGTk, zeinak biak batera %28,7ko ordezkaritza duten. Salatu du, halaber, Jaurlaritzak aurreko asteko bilera «kontraprogramaziorako» erabili nahi izan zuela, eta komunikabideen aurrean erakutsi du horretara deituz sindikatuak jaso zuen gutuna: urtarrilaren 30eko greba baino egun bat lehenagokoa. Adostutakoei buruz, ELAko buruak azpimarratu du edukiez baino gehiago neurrien finantzaketaz aritzen direla hizketan foro horretan. «Beti dago dirua mahai gainean». Eta, horrekin lotuta, han parte hartzen duten sindikatuen jarrera salatu du. Azpimarratu du, halaber, Mahaia ez dela «inondik inora demokratikoa», gehiengo soziala ordezkatuta ez egoteaz gain, barne araudiaren arabera, sindikatu baten babesarekin nahikoa delako akordioa egiteko patronalarekin eta gobernuarekin. «UGTren %10 aski litzateke horretarako». Horiek hala, Lakuntzak azpimarratu du «erabaki egokia» izan zela ELAk foro horretan ez parte hartzeko iaz hartu zuen erabakia, eta berretsi du bere sindikatuak «konfrontazioaren» bidetik jarraituko duela langileen eskubideak defendatzen. Mahaia «helburu» «Mahai horretan parte hartzean, gobernuaren politikak eta patronalen praktikak ontzat jotzen dira, eta sindikatuak ez gaude horretarako», adierazi du Mikel Noval ELAren arlo sozialeko arduradunak ere. Salatu duenez, akordioetako edukiek «prekaritatean sakontzen» dute, «betiere emakumeen eskubideen eta langileen lan osasunaren lepotik». Janire Landaluze sindikatuaren ikerketa batzordeko kideak azpimarratu duenez, iazko otsailean sortu zuen elkarrizketarako foro hori, eta egin dituzten bilera «ugarien» ondoren, «ondorio bakarra» atera dute hor parte hartzen dutenek: «Hitz egiten jarraitzea: Mahaiaren jarraipena bera bihurtu da helburua. Erabaki zehatz eta erabilgarri bakar bat ere ez dute jaso». Akordioaren lau puntu aztertu ditu Landaluzek. Berdintasunari buruz, Jaurlaritzak jada onartua duen eta aurten martxan jartzekoa duen programa pilotu bat baino ez dela aipatzen salatu du. Horrez gain, salatu du kontziliazio politikak eta beste eskubide batzuk «enpresen interesen menpe» jarri dituztela, eta azpimarratu du akordioaren beste planteamendu batzuk «jasanezinak» direla generoaren ikuspegitik. «Diskurtsorik atzerakoiena ontzat ematen da; esaterako, emakumeei leporatzen zaienean ikasketak gaizki aukeratzea, eta hori lotzen denean soldata arrakalarekin». Enpleguari buruz, Landaluzek adierazi du Mahaiko kideek aitortzen dutela haiek adostutako hainbat programaren «porrota» -gazte talentudunak erakartzekoa edota errelebo kontratuena, esaterako-; eta gabezia horiek «pizgarriekin, baliabide eta ahalegin» gehiagorekin bete nahi direla esateak -besteak beste enplegu publikorako behatoki bat sortuz- erakusten duela Mahaiko kideek asmorik ez dutela oinarrian egon litezkeen gaiei heltzeko -prekaritateari, aldi baterako enpleguei, prestakuntzari...-. Lan istripuei buruzko prebentzioaz, ELAko kideak salatu du beste erakunde bat sortzea proposatzen dutela Mahaiko kideek -Kultura Prebentiboaren Euskal Behatokia-, eta galdetu du zertarako dagoen Osalan institutua. Kazetariei erantzunez, Landaluzek azaldu bere sindikatuak Osalan uztea erabaki zuela bere eskaerak ez zirelako aintzat hartzen, eta haserrea azaldu du Iñaki Garcinuño Cebek patronaleko presidenteak esandakoarekin. Garcinuñoren arabera, ELAk eta LABek ez dute «zilegitasunik» lan istripuei buruz mintzatzeko Osalanen ez daudelako. Akordioaren beste puntu ere bat aipatu du Landaluzek: 4.0 industriari buruzkoa. Esaldi batean laburbildu du: «Hemen ere gizarte itun bat egin behar omen da».]]> <![CDATA[Danbor hotsak Sole Handian ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1917/018/001/2020-02-11/danbor_hotsak_sole_handian.htm Tue, 11 Feb 2020 00:00:00 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1917/018/001/2020-02-11/danbor_hotsak_sole_handian.htm brexit-a dela-eta Mantxako kanalaren bestaldetik etor dakiekeena. Ez dute ezer onik espero. Haientzat, mehatxu eta amesgaizto bihurtu da Erresuma Batuak Europako Batasuna uzteko erabakia; haientzat, eta Atlantikoko herrialde guztietako arrantzaleentzat. Ingalaterrako eta Eskoziako arrantzalekuak -Sole Handikoak, Rockallekoak eta Mantxako kanalekoak- dira Europa osoko oparoenak; Europako Batasuneko ontziek han egiten dituzte harrapaketa gehienak. Eta ziurtatu nahi dute ur horietan dituzten arrantza eskubideak ez dituztela galduko. Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroak, baina, danbor hotsak sortu ditu negoziazioaren atarian; berriz ere esan du bere asmoa dela «berreskuratzea» Ingalaterrako eta Eskoziako uren «kontrol osoa». EBrentzat, Erresuma Batuarekin etorkizunean izan nahi dituen harremanen negoziazioetan dena dago lotuta. Eta estatu kideak beldur dira arrantzaren ingurukoak ez ote dituen besteak nahastuko. Elkarrizketa prozesu luze batek ez lioke inori mesederik egingo, baina oso zaila izan daiteke hori saihestea, Erresuma Batuak eta EBk kontrako jarrerak baitituzte, eta maniobrarako tarte eta denbora gutxi. Izan ere, bost hilabete baino ez dituzte arrantza eskubideei buruzko akordio bat egiteko. Johnsonek eta EBko buruzagiek uztailaren 1era arteko epea jarri dute. Akordiorik gabe, EBko ontziek Ingalaterra eta Eskoziako uretarako sarbidea galduko lukete urte honen amaieran. EBko kideek jarrera bateratua dute: uretarako eta arrantza- baliabideetarako sarbidea egun dagoen moduan mantendu nahi dute. Bruselak ohartarazi du Erresuma Batuak bere uretarako sarbidea murrizteko hartzen duen edozein erabakiri «erantzun gogor bat» emango diola. Gaur-gaurkoz hipotesi bat baino ez da, baina Londresko gobernuak urak itxiz gero, Ingalaterra eta Eskoziako arrantzaleek galdu egin ditzakete hainbeste behar dituzten Europako merkatuetara sartzeko eskubideak. Horrek, baina, beste alor batzuetako merkataritza negoziazioak oztopa litzake, eta areagotu 2020aren amaieran brexit-ari buruzko akordiorik ez egoteko aukerak. Eta Europak ez du hori nahi. Negoziazioak hasi baino ez dira egin. Esportazioak gako Egun, EBko arrantza flotek sarbidea dute besteen uretara -EEZ edo Eremu Esklusiboko Uretan-, kostaldetik kanpoko lehen hamabi itsas milien salbuespenarekin. Hortik aurrera, EBk urteko kuota batzuk ezartzen ditu herrialde bakoitzerako. Erresuma Batuaren eta EBren artean akordiorik ez balego, muga hori 200 itsas miliatara hedatuko litzateke. Britainia Handiko uretan Europako dietako oinarrizko elikagai ugari daude: berdela, zapoak, mihi arrainak sardinzarra eta itsaskiak. Erresuma Batuarentzat, brexit-ak esan nahi du Europako arrantza politika bateratutik ihes egitea. Banantzearen aldekoek boto ugari jaso zituzten kostaldeko arrantzale komunitateetan. Besteak beste, argudiatu zuten gobernuak sektore hori «sakrifikatu» egin zuela 1973. urtean, Europako batasun ekonomikoan sartzeko. Ordutik, sektorea burua altxatu ezinda dabil, eta azken hogei urteak oso gogorrak izan dira. «Hori zuzendu nahi dugu orain: 70eko hamarkadan eta gerora arrantza eskubideak trukatu ziren bezala ez trukatzea ziurtatuko dugu», adierazi du Johnsonek. EBko kideek harrapakinen %33 arrantzatzen dute Ingalaterra eta Eskoziako uretan. Sektore horrek 180.000 pertsona inguru enplegatzen ditu Atlantikoko kostaldeko komunitateetan, eta ezinbesteko elementu ekonomikoa da. Ez horrenbestekoa Ingalaterra eta Eskoziakoentzat: 6.000 ontzi eta 12.000 arrantzale inguru dituzte, eta ekarpen txikia egiten die hango ekonomiei (BPGaren %0,2). Gainera, Erresuma Batuan, dagokien kuota harrapatzen duten itsasontzi handien erdiak kanpotarrak dira, eta beste erdiak, enpresa mistoak. Hala ere, berebiziko garrantzia du kostaldeko herri batzuentzat, bereziki Eskozia ekialdekoentzat: han egiten dituzte Erresuma Batuko arrain lehorreratzeen %64. Eta han daude, halaber, esportazio enpresa nagusiak. Erresuma Batuak arrainetan superabit komertziala du EBrekin, eta hango arrantzaleek irabazirik handiena duten espezieetako batzuk Europako merkatuetarako harrapatzen dituzte ia esklusiboki. Erresuma Batuak arrainen ia %70 esportatzen ditu, eta esportazioen bi heren EBra doaz. Erresuma Batuko esportatzaileak, baina, beldur dira esportazio eta inportazio agiriek - ingurumen eta osasuneko ziurtagiriek eta ikuskapenek, besteak beste- EBn saltzea bideragarria ez egitea. Horiek horrela, hainbat aukera aipatu dituzte: batetik, arraina muga zergarik gabe saltzeko aukera eskain diezaioke Bruselak Londresi, baldin eta hark sarbidea bermatzen badie EBko itsasontziei Ingalaterra eta Eskoziako uretan arrantza egin dezaten. Downing Streetek, berriz, eskain dezake muga zergak kentzea EBko itsasoko produktuei, nahiz eta ez utzi bere uretarako sarbiderik. Hori tentazio handia litzateke EBko kontserba sektorearentzat, asko saltzen duelako Erresuma Batuan, eta baduelako gaitasuna presio egiteko Bruselan. Gaur-gaurkoz, dena dago airean. Erresuma Batuak Norvegia ikusten eredu gisa. Oslok urtero negoziatzen ditu EBrekin uretarako sarbideak, partekatutako arrain espezieen kudeaketa eta, horrekin batera, kuotak. Baina ikuspegi horrek ziurgabetasun amaigabea ekarriko lioke EBri. Europako Arrantza Aliantzako presidente Gerard van Balsfoortek azaldu duenez, EBko kideek «sarbide bermatua» nahi dute, ez urtez urteko negoziaziorik. Eraginak Euskal Herrian Berdin pentsatzen dute Euskal Herriko agintariek. Egungo statu quo-a mantentzearen aldekoa da Leandro Azkue Eusko Jaurlaritzako Arrantza zuzendaria. «Guk nahi dugu arrantza eremuak eta kuotak zehazteko moduak berdin mantentzea, eta, trukean, Europako merkaturako sarrera librea ematea britainiarrei, orain arte bezala». Eta ideia horrekin bat dator Serge Larzabal Lapurdiko eta Landetako Arrantza Batzordeko burua ere. «Nik, bederen, beste irtenbiderik ez dut ikusten». Eremuen eta kuoten ingurukoa da Eusko Jaurlaritzak daukan kezka nagusia. «Aurrena hori konpondu beharko litzateke. Guk gertutik jarraituko dugu eztabaida hori». Arrantza produktuen esportazio-inportazioen auzia, berriz, «ondoren» etorriko dela uste du Azkuek. Jaurlaritzarentzat, halaber, erabaki «egokia» izan da arrantzaren inguruko akordio besteetatik bereiztea eta negoziazioak aurreratu izana. «Dena batera negoziatuz gero, arrantza salduta edo alde batera uzteko aukera gehiago egon zitekeen; lehentasun gisa jarri izana eta uztailera arteko epea jarri izana -nahiz eta akordio batera ez heldu- modu positiboan baloratzen dugu». Larzabalek ez du berdin pentsatzen, eta, haren iritziz, gainera, EBko agintariak ez dira hala ari. «Negoziazioak aurreratu arren, 'pakete global' baten barruan ari dira lantzen arrantzaren gaia, beste jarduera ekonomiko batzuekin batera. Eta, nire irudiko, inportantea da hori horrela egitea». Larzabalek uste du arrantza eremuen eta kuoten gaia esportazioenarekin batera landu behar direla; eta gogoratu du Frantziako arrantza sektorearentzat ezinbestekoa dela Erresuma Batuko merkatua; bera da esportatzaile nagusia han, Galiziarekin batera. Oinarrian ados egon arren, Bidasoaren bi aldeetan ñabardurak nabari dira batzuen eta besteen ikuspuntuetan, Larzabalek azpimarratzen duenez «oso ezberdinak» direlako bateko eta besteko arrantzaleek Erresuma Batuko merkatuarekin eta urekin dituzten harremanak. Lapurdiko eta Landetako 25-30 arrantzontzi inguru aritzen dira han arrantzan, eta Akitaniako ontzien harrapaketen %16 han egiten dituzte -Lapurdiko ontziena zenbatekoa den ezin du zehaztu Larzabalek-. Hegoaldeko arrantza sektorearentzat, aldiz, zuzeneko kaltea ez litzateke oso handia izango, baina bai zeharkakoa. Bakarrik hiru itsasontzi dabiltza gaur egun ur britainiarretan, hirurak Ondarroakoak (Bizkaia): bi arrasteontzi -hilabete batzuk bakarrik egiten dituzte ur horietan, udaran bereziki, eta ez urtero- , eta tretzaontzi bat -urte osoan ibiltzen da-. Baina beste ontzientzat ere izango lirateke kalteak. Azkuek azaldu duenez, Ingalaterra eta Eskoziako uretatik botatzen dituzten Espainiako eta Frantziako barkuei gehitu beharko litzaizkieke Herbehereetakoak eta Belgikakoak; horiek denak Bizkaiko golkora joango lirateke arrantzara, Frantziako uretara. «Arrantza asko handituko litzateke esparru txiki batean; hainbeste ontzi eremu batean pilatzeak iskanbilak sor ditzake. Hori da gure kezka nagusia». Zigorrak ala laguntzak Larzabalen ustez, horrek «eragin handia» izango luke «bizikidetzan» ez ezik arrantza kuoten banaketan ere: «Desplazamenduak bezainbesteko garrantzia du horrek; berrikusi egin beharko lirateke kuotak». Eta eragina izango luke, halaber, espezie batzuen geroan ere. «Azken hamarkadetan sekulako ahalegina egin da populazioa %60tik gora mantentzeko, eta arriskuan jar liteke hori». Horiek hala, Lapurdiko arrantzaleen ordezkariak uste du Bizkaiko Golkoan jarduera batzuk «eten edo zigortu» egin beharko liratekeela. Euskal Herriko arrantzaleen interesak Madrilek eta Parisek defendatzen dituzte. Baikor da Larzabal: «Kontent gara orain arte gobernuak izan duen jarrerarekin eta berarekin ditugun harremanekin». Jaurlaritzako kideak, berriz, uste du Espainiako eta Frantziako gobernuek «plan alternatibo bat» izan beharko luketela. «Aurrea hartzen saiatu beharko ginateke. Adibidez, Europako arrantza funtsak moldatu beharko lirateke kaltetuak izango diren flotei diru laguntza batzuk emateko, egoera bere onera etorri arte edo beste errealitate batera moldatu arte». Azkuek eta Larzabalek diotenez, aukera bat litzateke hori, «negoziazioek porrot egin balute». Normandiako arrantzalek bezala, Euskal Herrikoek ere kezkaz begiratzen diote Erresuma Batutik datozen hodeitzarrei. Baina, beti bezala, Sole Handian jarriak dituzte itxaropenak. Ekaitzaren ostean, etor daiteke barealdia. ]]> <![CDATA[Zazpi urteko espetxe zigorra jarri diote Victor Bravo EAJko senatari ohiari]]> https://www.berria.eus/albisteak/177201/zazpi_urteko_espetxe_zigorra_jarri_diote_victor_bravo_eajko_senatari_ohiari.htm Sat, 08 Feb 2020 16:13:20 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/177201/zazpi_urteko_espetxe_zigorra_jarri_diote_victor_bravo_eajko_senatari_ohiari.htm EAJren kudeaketarekin lotutako beste kasu batzuk azaleratu ziren, hala nola Balentziaga auzia -Mariano Camio Getariako alkate ohia zigortu zuten-, eta, geroago, De Miguel auzia -Alfredo De Miguel, Aitor Telleria eta Koldo Otxandiano EAJren Araba Buru Batzarreko burukide ohiak zigortu zituzten iaz, beste hamabi pertsonarekin batera-. Halaber, Victor Bravoren izena azaldu zen haren anaia Jose Maria Bravoren aurkako auzian. Gipuzkoako Ogasunak Irunen duen ordezkaritzaren buru zela, Jose Maria Bravok hainbat urtez bereganatu egin zituen harengana jo zuten hainbat enpresak Gipuzkoako Ogasunari zor zioten dirua. Gaur egun, espetxean dago, 11 urteko zigorra betetzen. Gipuzkoako Batzar Nagusietan bi ikerketa batzorde osatu zituzten Bravo anaien kasuak aztertzeko. Bietan ondorioztatu zuten ogasuneko kontrol neurriek huts egin zutela, eta nahieran aritu zirela Bravo anaiak. Victor Bravori egotzi zioten 90eko hamarkadaren bigarren erdian Gipuzkoako Ogasunean eginiko iruzur kasuen erantzukizuna. Bi auzi horiengatik seinalatu zuten kargudun politiko bakarra izan zen Bravo; Antton Market Ogasun diputatu ohiaren lana ere kritikatu zuten, baina bere jardunean ez zuten erantzukizun penalik antzeman. Hiru ahaldun nagusi ohik deklaratu zuten ikerketa batzordeetan. EH Bilduren eskaera Komunikabideetara bidalitako ohar batean, EH Bilduk gogoratu du Bravorena ez dela kasu «bakan» bat, «ezta Gipuzkoako Ogasunarekin zerikusia duen lehenengo praktika irregularra ere». Azpimarratu du epaiak «argi uzten» duela «birgaitze demokratikoa» behar dela Gipuzkoan, «klase politikoaren eta erakunde eta zerbitzu publikoen lanean ari diren pertsonen ohorea berreskuratzeko».]]> <![CDATA[Gipuzkoako Ogasuneko buru ohiari zazpi urteko espetxe zigorra jarri diote]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/018/001/2020-02-08/gipuzkoako_ogasuneko_buru_ohiari_zazpi_urteko_espetxe_zigorra_jarri_diote.htm Sat, 08 Feb 2020 00:00:00 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1893/018/001/2020-02-08/gipuzkoako_ogasuneko_buru_ohiari_zazpi_urteko_espetxe_zigorra_jarri_diote.htm
Bravoren bazkide Fernando Isidoro Gonzalez Enfedaqueri, berriz, hiru urteko kartzela zigorra jarri diote guztira —akusazioek lau urte eta erdi eskatu zituzten—. Eta milioi eta erdiko isuna ordaindu beharko du. Era berean, biek galdu dute hiru urtez laguntza publikoak lortzeko aukera eta onura edo pizgarri fiskalak edo Gizarte Segurantzakoak jasotzeko eskubidea.

Iazko irailean epaitu zituzten. Epaimahaiak frogatutzat eman du Foru Ogasuneko zuzendari izan zen garaian hasi zela Bravo tratu pribilegiatua ematen Glass Costa bere merkataritza-sozietateari —2001ean sortutakoa— eta harekin lotutako beste batzuei, eta horrek, gerora, aukera eman ziola 2003, 2004 eta 2006ko ekitaldietan zergetan 1,6 milioi euro inguru ez ordaintzeko. Hain justu, 2003. urtean jarri zuen EAJk Espainiako Senaturako zerrendetan, eta aukeratua irten zen; Gipuzkoako Ogasuneko zuzendari kargua utzi ondorengoak lirateke, beraz, egotzitako delituak.

Epaimahaiaren arabera, Bravok baliatu zuen foru aldundiak 1996an Enpresak Sustatzeko Sozietateentzat (ESS) sortutako zerga erregimen berezia. Glass Costaren egoitza fiskala Gipuzkoan ezarri zuen, abantaila fiskal nabarmenak eskuratzeko, nahiz eta herrialdean jarduerarik ez izan. Eta onura horiek lortu zituen egoitza berean erregistratu ziren Gipuzkoa kanpoko beste hainbat enpresa eta norbanakoentzat ere. Glass Costak, berez, Cambrilsen (Herrialde Katalanak) zeukan jarduera nagusia: hotelen eta higiezinen negozioan aritzen zen.

EAJ jopuntuan

Fiskaltzak salaketa jarri eta hamar urte geroago iritsi da epaia. 2007an abiatu zuen ikerketa; garai hartan, EAJren kudeaketarekin lotutako beste kasu batzuk azaleratu ziren, hala nola Balentziaga auzia —Mariano Camio Getariako alkate ohiari zigortu zuten—, eta, geroago, De Miguel auzia —Alfredo De Miguel, Aitor Telleria eta Koldo Otxandiano EAJren Araba Buru Batzarreko burukide ohiak zigortu zituzten iaz, beste hamabi pertsonarekin batera—.

Halaber, Victor Bravoren izena azaldu zen haren anaia Jose Maria Bravoren aurkako auzian. Gipuzkoako Ogasunak Irunen duen ordezkaritzaren buru zela, Jose Maria Bravok hainbat urtez bereganatu zituen harengana jo zuten hainbat enpresak Ogasunari zor zioten dirua. Gaur egun, espetxean dago, 11 urteko zigorra betetzen.

Bravo anaien kasuak aztertzeko bi ikerketa batzorde osatu zituzten batzar nagusietan. Bietan ondorioztatu zuten, Ogasuneko kontrol neurriek huts egin zutela, eta nahieran aritu zirela Bravo anaiak. Victor Bravori egotzi zioten 90eko hamarkadaren bigarren erdian Gipuzkoako Ogasunean eginiko iruzur kasuen erantzukizun osoa.

Bi auzi horiengatik seinalatu zuten kargudun politiko ia bakarra izan zen Bravo; Antton Market Ogasun diputatu ohiaren jarduna ere kritikatu zuten, baina ez zuten erantzukizun penalik antzeman. Hiru ahaldun nagusi ohik deklaratu zuten ikerketa batzordeetan.]]>
<![CDATA[Ardien artilearekin egindako jakak]]> https://www.berria.eus/albisteak/177206/ardien_artilearekin_egindako_jakak.htm Fri, 07 Feb 2020 17:16:39 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/177206/ardien_artilearekin_egindako_jakak.htm <![CDATA[Hamar langiletik hiruk lan itun berria dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/012/001/2020-02-01/hamar_langiletik_hiruk_lan_itun_berria_dute.htm Sat, 01 Feb 2020 00:00:00 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1879/012/001/2020-02-01/hamar_langiletik_hiruk_lan_itun_berria_dute.htm
LHK Lan Harremanetarako Kontseiluaren urteko txostenean azaltzen dira datuok. Horren arabera, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako 311.814 langilek (%51,6k) indarrean dute lan hitzarmen kolektibo bat: azken bost urteetako ehunekorik handiena. Kontaketa horretan ez dituzte gehitu urte amaieran itunpeko irakaskuntzan eta Bizkaiko metalgintzan sinatutakoak. Horiek batuz gero portzentajea %61,1 izango litzatekeela azpimarratu du LHK-k.

Txosten horren arabera, nabarmen igo da hitzarmena berritu dutenen kopurua: 2019aren hasieran %35,5 behargin ari ziren itunarekin lanean; urtebetean, beraz, hamar langitetik hiruk berritu dute hitzarmena: 103.536k -hiru sektore horietakoak kontuan hartu gabe-. Guztira, 289 itun berritu dituzte: 246 enpresakoak, eta 43 sektorekoak. %27,3 EAEn eragina duten Espainia mailako itunak dira.

Mobilizazioen eragina

Aldaketa horretan eragin zuzena izan dute urtean zehar izandako lan gatazkek. Mobilizazio ugari izan dira, eta azpimarratzekoak bi: Bizkaiko metalgintzakoenak eta itunpeko irakaskuntzakoenak. LHKren arabera, gatazka horiek eragin zituzten grebengatik lan egin gabe erregistratutako egunen %80 baino gehiago. Guztira, 264 greba egin ziren, eta 78.502 langilek parte hartu zuten: 38.188 egun egon ziren lanera joan gabe.

Era berean, 2019an 464 gatazka kolektibo aurkeztu zituzten Preco lan gatazkak konpontzeko organora, 117.988 langileri eragiten zietenak. 2018. urtearekin alderatuta, prozedura kopurua %2,5 murriztu zen, baina horiek eragindako langile kopurua %3,3 hazi zen.

Negoziazio kolektiboaren eraginpeko gainerako lan itunei dagokienez, 202.216 beharginek (%33,4k) hitzarmena luzatua dutela hasiko dute urtea. Epetik kanpo ari dira 484 enpresatan eta 78 sektoretan. Hala ere, kategoria horretan nabaritu da gehiago hitzarmenen berritzea: 75.492 langilek berritu dute ituna (%12,6k).

Hitzarmena iraungia dute, berriz, 90.918k langilek (%15): zortzi enpresatan eta 22 sektoretan. Akordioek neurri apalagoan eragin dute kasu honetan: urtebetean 21.156 langilek berritu dute (%3,5 gehiago).

Kontratu gutxi

Beste hainbat alorri erreparatu die LHK-k. Adibidez, soldaten igoerari. 2019an indarrean zeuden hitzarmenen batez besteko soldata igoera %2 izan zela dio, eta, urte horretan berritu ziren itunen kasuan, %2,25. LHK-k azpimarratu duenez, KPIaren gainetik igo ziren: urte arteko igoera %1,2 izan zen EAEn; eta batez besteko inflazioa, urte osorako, %1.

Lan kontratuen alorrean, berriz, azterketak datu kezkagarria utzi du: aurreko urtearen aldean, apenas igo diren %0,7. Kontratu mugagabeak %5,3 jaitsi dira; aldi baterako kontratuak, aldiz, %1,3 igo. Hala ere, langabezia tasa aurreko urtean garai berean erregistratu baino puntu bat beherago dago; 2019ko azken hiruhilekoan %9,3a zen. Lana erregulatzeko espedienteak, berriz, gutxitu egin dira: iaz, 2.449 langile kaleratu zituzten hala, aurreko urtean baino %23,2 gutxiago.

Lan istripuei buruzko datuak ere jaso ditu LHK-k: azarora arte, 30.243 izan ziren Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, %8,8 gehiago, dioenez. Istripu larriak izan zituzten 149 langilek (%8 gutxiago), eta 24 behargin hil ziren, aurreko urtean baino %25 gutxiago.

]]>
<![CDATA[Hamar langiletik hiruk lan hitzarmen berriarekin hasi dute urtea]]> https://www.berria.eus/albisteak/176884/hamar_langiletik_hiruk_lan_hitzarmen_berriarekin_hasi_dute_urtea.htm Fri, 31 Jan 2020 20:01:45 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/176884/hamar_langiletik_hiruk_lan_hitzarmen_berriarekin_hasi_dute_urtea.htm 2018an bezala, iazkoa ere akordioen urtea izan zen hitzarmen kolektiboen negoziazioen alorrean, baina baita lan gatazkena ere. Batera ala bestera uler daiteke. Hamar langiletik hiruk itun berriarekin hasi dute urtea, baina zenbait sektore eta enpresatan mobilizazio eta protesta dinamika luze baten ondoren gertatu da hori. 78.502 langilek egin zituzten lanuzteak iaz, eta erregistratutako egunen %80 metalgintzako beharginek eta itunpeko irakaskuntzakoek egin zituzten. LHK Lan Harremanetarako Kontseiluaren urteko txostenean azaltzen dira datuok. Horren arabera, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako 311.814 langilek (%51,6k) indarrean dute lan hitzarmen kolektibo bat: azken bost urteetako ehunekorik handiena. Kontaketa horretan ez dituzte gehitu urte amaieran itunpeko irakaskuntzan eta Bizkaiko metalgintzan sinatutakoak. Horiek batuz gero, portzentajea %61,1 izango litzatekeela azpimarratu du LHK-k. Txosten horren arabera, nabarmen handitu da hitzarmena berritu dutenen kopurua: 2019aren hasieran %35,5 behargin ari ziren itunarekin lanean; urtebetean, beraz, hamar langitetik hiruk berritu dute hitzarmena: 103.536k -hiru sektore horietakoak kontuan hartu gabe-. Guztira, 289 itun berritu dituzte: 246 enpresakoak, eta 43 sektorekoak. %27,3 EAEn eragina duten Espainia mailakoak dira. Mobilizazioen eragina Aldaketa horretan eragin zuzena izan dute urtean zehar izandako lan gatazkek. Mobilizazio ugari izan dira, eta azpimarratzekoak bi: Bizkaiko metalgintzako langileen lanuzteak eta itunpeko irakaskuntzakoek egindakoak. LHKren arabera, gatazka horiek eragin zituzten grebengatik lan egin gabe erregistratutako egunen %80 baino gehiago. Guztira, 264 greba egin ziren eta 78.502 langilek parte hartu zuten, eta 38.188 egun egon ziren lanera joan gabe. Era berean, 2019an 464 gatazka kolektibo aurkeztu zituzten Preco lan gatazkak konpontzeko organora, 117.988 langileri eragiten zietenak. 2018 urtearekin alderatuta, prozedura kopurua %2,5 murriztu zen, baina horiek eragindako langile kopurua %3,3 hazi zen. Negoziazio kolektiboaren eraginpeko gainerako lan itunei dagokienez, 202.216 beharginek (%33,4k) hitzarmena luzatua dutela hasiko dute urtea. Epetik kanpo ari dira 484 enpresatan eta 78 sektoretan. Hala ere, kategoria horretan nabaritu da gehiago hitzarmenen berritzea: 75.492 langilek berritu dute ituna (%12,6k) Hitzarmena iraungia dute, berriz, 90.918k langilek (%15): zortzi enpresatan eta 22 sektoretan. Akordioek neurri apalagoan eragin dute kasu honetan: urtebetean 21.156 langilek berritu dute (%3,5 gehiago). Kontratu gutxi, soldatak gora Beste hainbat alorri erreparatu die LHK-k: adibidez, soldaten igoerari. 2019an indarrean zeuden hitzarmenen batez besteko soldata igoera %2 izan zela dio; eta urte horretan berritu ziren itunen kasuan, %2,25. LHK-k azpimarratu duenez, KPIaren gainetik igo ziren: urte arteko igoera %1,2 izan zen EAEn; eta batez besteko inflazioa urte osorako, %1. Lan kontratuen alorrean, berriz, datu kezkagarria utzi du azterketak. 2018aren aldean apenas igo diren %0,7. Kontratu mugagabeak %5,3 gutxitu dira; aldi baterako kontratuak, berriz, %1,3 igo. Hala ere, langabezia tasa aurreko urtean garai berean erregistratutakoa baino puntu bat beherago dago; 2019ko azken hiruhilekoan %9,3an zegoen. Lan erregulazioko espedienteak, berriz, gutxitu egin dira: iaz, 2.449 langile kaleratu zituzten hala, aurreko urtean baino %23,2 gutxiago. Azarora arte, 30.243 langilek izan zituzten lan istripu arinak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan: %8,8 gehiago. Istripu larriak izan zituzten 149 langilek (%8 gutxiago), eta 24 behargin hil ziren, aurreko urtean baino %25 gutxiago.]]> <![CDATA[Gipuzkoa: ia erabatekoa eskualde batzuetan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1882/009/002/2020-01-31/gipuzkoa_ia_erabatekoa_eskualde_batzuetan.htm Fri, 31 Jan 2020 00:00:00 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1882/009/002/2020-01-31/gipuzkoa_ia_erabatekoa_eskualde_batzuetan.htm
Grebak Goierrin eta Tolosaldean izan zuen eragin handiena. Industria ia erabat gelditu zen, eta denda eta taberna gehienak itxita egon ziren. Goierriko lantoki handienen artean hauek egin zuten bat: CAF, Indar, Irizar, Ampo, Jaso, Bellota eta GKN-k. Tolosaldean ere ia erabatekoa izan zen sektore guztietan.

Debagoienan ere izan zuen oihartzun zabala, bereziki industrian, merkataritzan eta hezkuntzan. Kooperatiben artean ez zen erabatekoa izan. Mondragon Unibertsitatean bertan behera utzi zituzten eskolak, baina fakultate guztietako irakasleek ez zuten babestu greba. Gorabeherei dagokienez, piketeek Kanpazarreko mendatea itxi zuten une batez 06:00 aldera. Asteazken gauean, eraso egin zioten kutxazain bati Arrasaten, baita Aretxabaletako beste bati ere.

Debabarrenan, Urola Kostan, Oiartzualdean eta Behe Bidasoan lurraldeko argazki bera izan zen: greba nabariagoa izan zen lantegi eta saltoki handietan. Denda eta tabernetan alde handiak egon ziren eskualdeen artean: Oiartzualdean eta Urola Kostan gehiago nabaritu zen kaleetan.

Pasaiako portuan, berriz, kamioiak sartu-irtenean aritu ziren, baina barruko eraikinetan ia erabatekoa izan zen lanuztea. Guardia zibilak zaindu zuen portua. Garraioetan, gutxieneko zerbitzuek normal funtzionatu zuten. Goizean, Lapurdi eta Gipuzkoa arteko Euskotren linea bi orduz eten zuten grebalariek; arratsaldean, A-15 errepidea itxi zuten Hernani eta Andoain artean, ordu erdiz.

Donostian, Egia eta Amara auzoetan nabaritu zen gehien. 27. Industrialdean, enpresa gehienak itxi zituzten lehen orduetan, baina, goizak aurrera egin ahala, handituz joan zen jarduera. Gorabeherei dagokienez, Ertzaintzak bi pikete atxilotu zituen goizaldean, bi kutxazaini eraso egitea eta hainbat dendaren kanpoaldean grebaren aldeko pintaketak egitea leporatuta; aske geratu ziren karguekin.]]>
<![CDATA[Ia erabatekoa Goierrin eta Tolosaldean]]> https://www.berria.eus/albisteak/176846/ia_erabatekoa_goierrin_eta_tolosaldean.htm Thu, 30 Jan 2020 20:14:15 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/176846/ia_erabatekoa_goierrin_eta_tolosaldean.htm Grebak Goierrin eta Tolosaldean izan du eragin handiena. Industria ia erabat gelditu da, eta eskualde horietako herrietako denda eta taberna gehienak itxita egon dira. Goierriko lantoki handienen artean hauek egin dute bat: CAF, Indar, Irizar, Ampo, Jaso, Bellota eta GKN-k, besteak beste. Ikastetxe gehienek eta udal batzuek ere ez zuten zerbitzurik eman. Tolosaldean, ia erabatekoa izan da greba, sektore guztietan. Tolosaldeko industrialde handienean, Apattaerrekan, lantegi gehien-gehienetan egin dute bat; salbuespenen artean dago Voith. Eskualdeko 102 langile batzordek babestu dute greba. Saltoki handi eta txikietan ere ia denek itxi dituzte ateak. Debagoienean ere erantzun zabala izan du deialdiak, bereziki industrian, merkataritzan eta hezkuntzan. Kooperatiben artean ez da erabatekoa izan: bat egin dute Ulma Contructionek eta Ulma Packagingek, Orklik eta Cikautxok, beteak beste. Ez dute babestu Ulma Forjak, Ulma Architectural Solutionek eta Fagor taldeko hainbatek. Osasun zerbitzuetan eragin eskasa izan du grebak eskualde horretan. Saltoki handietan, aldiz, handia. Mondragon Unibertsitatean bertan behera utzi dituzte eskolak, baina fakultate guztietako irakasleek ez dute grebarekin bat egin. Erakunde publiko batzuek babestu dute: Bergara eta Arrasateko udalek, adibidez. Gorabeheren artean, piketeek 06:00 aldera Kanpazarreko mendatea itxi dute une batez. Asteazken gauean eraso egin zioten kutxazain bati Arrasaten; Aretxabaletako bati ere egin diote kalte. Desberdintasunak eskualdeen artean Lurraldeko argazkia errepikatu egin da Debabarrenean, Urola Kostan, Oiartzualdean eta Behe Bidasoan: greba nabariagoa izan da lantegi eta saltoki handietan, baina ez denetan. Herrietako denda eta ostatuetan ere alde handiak egon dira eskualde batzuen eta besteen artean: Oiartzualdean eta Urola Kostan beste bietan baino gehiago antzeman da. Pasaiako portuan, berriz, kamioien sartu-irtenean ez da alde handirik nabaritu; bai, ordea, barruko eraikinetan: ia erabatekoa izan da greba. Guardia Zibilak zaindu ditu porturako sarrerak. Garraio publikoetan gutxieneko zerbitzuek normaltasun osoz funtzionatu dute lurraldean. LABeko eta Aitzina gazte antolakundeko hainbat kidek bi orduz eten dute -07:30etik, 09:30era- Lapurdi eta Gipuzkoa lotzen dituen Euskotren linea. Era berean, arratsaldean grebalari batzuek A-15 errepidea itxi dute Hernani eta Andoain artean, eta auto ilara luzeak sortu dira. Donostian, oso irudi ezberdinak izan dira, auzoen arabera: Egian eta Amara zaharrean nabaritu dira gehien lanuzteak. 27. Industrialdean manifestazio bat egin dute lehen orduetan, eta enpresa gehienek itxi dituzte ateak. Goizak aurrera egin ahala, handituz joan da jarduera. Gorabeheren artean, Ertzaintzak bi pikete atxilotu ditu goizaldean, bi kutxazaini eraso egitea eta hainbat dendaren kanpoaldean grebaren aldeko pintaketak egitea leporatuta; aske geratu dira, karguekin.]]>