<![CDATA[Jokin Sagarzazu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Thu, 18 Jul 2019 02:57:43 +0200 hourly 1 <![CDATA[Jokin Sagarzazu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Hogei urteotako pobrezia tasarik handiena neurtu du Jaurlaritzak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1874/008/001/2019-07-13/hogei_urteotako_pobrezia_tasarik_handiena_neurtu_du_jaurlaritzak.htm Sat, 13 Jul 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1874/008/001/2019-07-13/hogei_urteotako_pobrezia_tasarik_handiena_neurtu_du_jaurlaritzak.htm
Pobreziari eta giza desberdintasunei buruzko inkesta lau urtean behin egiten du Jaurlaritzak. Iazkoa ez du jendaurrean aurkeztu, baina gobernuaren webgunean dago ikusgai. EH Bilduk eman du horren berri. Emaitzak «ezkutatzea» egotzi dio Enplegu eta Gizarte Politiketako sailburu Beatriz Artolazabali. «Ez gaitu harritzen, bere politika sozialen porrotaren isla zuzena direlako». Nerea Kortajarena legebiltzarkideak gogora ekarri du legealdi hasieran Iñigo Urkullu lehendakariak esan zuela haren gobernuaren xede nagusietako bat zela pobrezia %20 jaistea. «Porrota erabatekoa izan da».

«Prekarizazio egoera berri baten aurrean gaude», nabarmendu du EH Bilduko kideak. «Ekonomiak hobera egin arren, hori ez da herritarrengana iristen ari». Haren ustez, EAJk eta PSE-EEk gidatzen duten Jaurlaritzaren politiken ondorio da hori: murrizketen, eskumenen faltaren eta Madrilen hartzen diren erabakien eragina azpimarratu du, besteak beste.

Jaurlaritzaren ikerketaren arabera, pobrezian bizi direnak ez ezik, horren arriskuan direnak ere gehiago dira. Kasu horretan ere azken hogei urteetako kopuru handiena izan zen iazkoa: egoera horretan 270.294 pertsona zeuden. Legealdi hasieran baino %14 gehiago, eta Urkulluren lehen agintaldiko lehen urtean (2016an) baino %41 gehiago.

Azken hamarkadan, adin tarte gehienetan egin du behera pobrezia indizeak, pertsona gehien biltzen duenean izan ezik. 45 eta 54 urte artekoen artean hamabi puntu igo da 2008tik.

Horrekin guztiarekin loturik, egungo gobernuaren gizarte laguntzetarako politiken eraginkortasunik eza salatu du EH Bilduko legebiltzarkideak. «Handitu egin da sisteman egonik pobreziatik ateratzen ez direnen kopurua». Kortajarenak azaldu duenez, hirutik batek ez du lortzen. «Jende gutxiago sartzen da babes publikoaren sisteman, eta horien artean gehiago dira pobreziatik ateratzen ez direnak ateratzen direnak baino».

Datuok mahai gainean, ondorioztatu du diru sarrera bermatzeko errentaren sistema erreformatu behar dela, eta hori herritar gehiagori zabaldu behar zaiola. Horrez gain, ezinbestekotzat jo du kalitatezko enplegua sustatzea; baita 1.200 euroko gutxieneko soldata ezartzea ere, edota kontratazio publikoetan klausula sozialak txertatzea, gazteen emantzipazio politikak indartzea eta ikuspegi feminista politika publikoen erdigunera ekartzea.]]>
<![CDATA[Hogei urteotako pobrezia tasarik handiena neurtu du Jaurlaritzak]]> https://www.berria.eus/albisteak/168808/hogei_urteotako_pobrezia_tasarik_handiena_neurtu_du_jaurlaritzak.htm Fri, 12 Jul 2019 07:17:08 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/168808/hogei_urteotako_pobrezia_tasarik_handiena_neurtu_du_jaurlaritzak.htm Azken hamarkadan, adin tarte gehienetan egin du behera pobrezia indizeak, pertsona gehien biltzen duenean izan ezik. 45 eta 54 urte artekoen artean hamabi puntu igo da 2008tik. Horrekin guztiarekin loturik, egungo gobernuaren gizarte laguntzetarako politiken eraginkortasun eza salatu du EH Bilduko legebiltzarkideak. "Handitu egin da sisteman egonik pobreziatik ateratzen ez direnen kopurua". Kortajarenak azaldu duenez, hirutik batek ez du lortzen. "Jende gutxiago sartzen da babes publikoaren sisteman, eta horien artean gehiago dira pobreziatik ateratzen ez direnak ateratzen direnak baino". Datuok mahai gainean, ondorioztatu du diru sarrera bermatzeko errentaren sistema erreformatu behar dela, eta hori herritar gehiagori zabaldu behar zaiola. Horrez gain, kalitatezko enplegua sustatzea ezinbestekotzat jo du; baita 1.200 euroko gutxieneko soldata ezartzea ere, edota kontratazio publikoetan klausula sozialak txertatzea, gazteen emantzipazio politikak indartzea eta ikuspegi feminista politika publikoen erdigunera ekartzea.]]> <![CDATA[«Guk bete dugu hitza»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/006/001/2019-07-12/guk_bete_dugu_hitza.htm Fri, 12 Jul 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1879/006/001/2019-07-12/guk_bete_dugu_hitza.htm
Andres Urrutia Euskaltzainburuak sarrera hitzaldian parte hartu zuen. Jendaurrera azaldu aurretik agurtu zuten elkar Urrutiak eta Salaburuk; hotz. Bien arteko etena 2013an egin zen agerikoa, eta, bertsio ofizialaren arabera, atzo aurkeztutako lanaren ingurukoek piztu zuten haserrea. Gramatikako Batzordeko kide guztiek dimisioa eman zuten, baita Hiztegi Batuaren arduradun Ibon Sarasolak ere. Hilabete batzuen buruan bideratu zuten auzia, eta euren lanetara itzuli ziren batzordeko kideak; ez, ordea, Sarasola —euskaltzain oso da oraindik ere—. Euskaltzaindiaren barruko botere lehiak ere agerian utzi zituen gertakari hark.

Batzordearen lanarekin batera gramatika labur bat egiteko proposamenak azaleratu zuen eztabaida. Horren lanketarako Gramatika Batzordea kanpoan utzi zutela salatu zuen Salaburuk. Gainera, azpimarratu zuen euren ustez gramatika laburra ezin zitekeela egin aurretik Euskal Gramatika eguneratu eta moldatu arte. Eta berdin pentsatzen jarraitzen dutela berretsi zuen atzo. «Hori horrela ez egitea kontradikzio bat da».

Iaz, baina, Euskara Batuaren Eskuliburua kaleratu zuten. Euskaltzaindiaren arabera, nork bere lanak egitea adostu zuten batzordeko kideekin, karguetara itzuli zirenean. Haiek euskararen gramatika amaituko zutela, eta beste talde batek eskuliburua egingo zuela. «Idatzizko konpromisoa genuen, baina hitzemandakotik baino urrunago doa eskuliburu hori, baita edukietan ere», adierazi zion Salaburuk kazeta honi atzo. «Polemikak bere horretan jarraitzen du».

Hitzaldiaren amaieran ere gogoratu zuen 2013ko eztabaida, baina horri aipamen zuzena egin gabe. Koldo Mitxelena euskaltzainaren hitz batzuk parafraseatuz honako hau esan zuen: «Gramatika egitean, laburrak beti etorri behar du zabala egin ondoren».

Amaierarik gabeko lana

Miren Azkarate kideak gogoratu zuen Salaburu Gramatika Batzordearen sorreratik ari dela bertan, eta nabarmendu zuen egun daudenek haren «hauspoagatik» jarraitu dutela taldean eta amaitu dutela atzo aurkeztutako lana.

Salaburuk azaldu zuenez, 1981ekoa da Euskaltzaindiaren gramatikaren lehen koadernoa. 1984tik 2011ra Euskal Gramatikaren Lehen Urratsak izenburupean beste zazpi liburu eta gramatika labur bat kaleratu zituzten. 2011n proposatu zuten lan horiek denak «bateratzea, osatzea, aldatzea, laburtzea eta egokitzea». «Homologa daitekeen zerbait egitea, inguruko akademien gramatikekin konpara daitekeena». Izaera «deskribatzailea eta preskribatzailea» du. Arauak ematen ditu eta, aldi berean, norabide jakin bat markatzen du. «Eztabaidarako irekia» dagoen lan bat dela azpimarratu zuen Salaburuk.

Atal berri batzuk sartu dituzte; batzuetan «erroko» zuzenketak egin dituzte, eta «ikerketa sakonagoa behar duten atalak» sartu dituzte. «Gramatikaren ikerketa ez da inoiz amaitzen», esan zuen euskaltzainak. Terminologian eginiko batzuk aipatu zituen: adibidez, deklinabide kontzeptua baztertu dute, postposizio sistema hobetsita.]]>
<![CDATA[Cabezudo argazkilaria epaitu egingo dute, 21 emakumeri erasotzeagatik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/005/001/2019-07-11/cabezudo_argazkilaria_epaitu_egingo_dute_21_emakumeri_erasotzeagatik.htm Thu, 11 Jul 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1893/005/001/2019-07-11/cabezudo_argazkilaria_epaitu_egingo_dute_21_emakumeri_erasotzeagatik.htm
Epaileak sexu askatasunaren aurkako delituak antzeman ditu lau emakumeren kasuetan; zortzi kasutan, adingabeak galbidean jartzea; hamahirutan, intimitate urratzeak; hamazazpitan, iruzurra; eta bostetan, osotasun moralaren aurkako delituak. Alegia, emakume batzuen kasuan delitu bat baino gehiago leporatu dizkio instrukzio epaileak Cabezudori. Horiez gain, sexu abusuekin loturiko beste sei kasu jaso ditu autoan, baina horiengatik ez dute epaituko, preskribatuta baitaude.

Cabezudok modaren arloko argazkiak egin zituen hainbat hamarralditan; besteak beste, First Models agentziarentzat lan egiten zuen, eta sona eta onespena zituen inguruan. Azken urteotan, hainbat salaketa jarri dituzte haren kontra. Iazko maiatzetik, preso dago.

Instrukzio epaileak argazkilariaren jokamoldea deskribatu du. Haren kontaketaren arabera, kasu gehienetan kontratu bat sinatzen zuen modeloekin. Saioetan, biluzarazi egiten zituen, hitzemanez irudietan organo sexualak ez zirela azalduko. Gero, argazki horiek ordainpeko webgune pornografikoetan jartzen zituen, emakumeen baimenik gabe. Cabezudok modeloei hitzemana zien irudiak ez zituela helburu horretarako erabiliko, eta kontratuetan ez zen horri buruzko aipamenik egiten. Kasu batzuetan, emakumeen baimenik gabe ere egin zituen argazkiak.

Cabezudok, gainera, saio horiek baliatzen zituen sexu erasoak egiteko; gutxienez lau kasutan antzeman ditu horren zantzuak epaileak. Besteak beste, bortxaketa bat jaso du autoan. Haren arabera, argazkilariak modelo bati mehatxu egin zion, esanez hari biluzik egindako argazki guztiak Interneten jarriko zituela, baginako sarketa egiten uzten ez bazion. Horren beldur, emakumeak men egin zuen. Horixe bera behin baino gehiagotan egin zuela azpimarratu du epaileak.

Ordurako, biktimak 18 urte baino gehiago zituen, baina adingabea zela hasi zen erasoak pairatzen. 14 urte zituenean, Cabezudok neska hori biluzik ageri zen argazkiak jarri zituen Interneten, eta, autoaren arabera, gaur egun arte egon dira ikusgai. 15 urterekin egin zizkion lehen sexu erasoak; besteak beste, behatzekin baginako sarketa egin zion behin.

Adingabeekin loturiko kasu gehiago azaltzen dira autoan. Epaileak dio gutxienez 18 urtez azpiko beste zortzi modeloren argazkiak jarri zituela Cabezudok webgune pornografikoetan. Neska horiek galbidean jartzea leporatu dio argazkilariari.

Auzipetze autoarekin batera, beste bi auzibide zabaltzeko eskatu du epaileak. Bata, kontratuen faltsutzeekin loturikoa, eta bestea, hamabost webguneri buruzkoa. Azken horrekin lotuta, hainbat pertsona ikertzen ari dira.

Udazkenerako espero dute

Oraingoz, bi auzibide ditu zabalik, eta beste salaketa ugari ari dira ikertzen. Orain arte, Cabezudo bakarrik auzipetu dute. Urtarrilean epaitu zuten aurrenekoz, eta erruduntzat jo zuten: bi urte eta hiru hilabeteko espetxe zigorra jarri zioten, hertsatze delitu bat egotzita, auzi nagusian lekuko gisa deklaratzera deitutako emakume bati xantaia egiteagatik.

Sumario nagusiari buruzko auzipetze autoa hil honen hasieran kaleratu du auzitegiak. Orain, epaimahaia osatu beharko du, eta defentsak eta akusazioek euren idatziak eta absoluzio ala zigor eskaerak aurkeztu beharko dituzte. Akusazio partikularrak udazkenerako espero du epaiketa hastea. Bitartean, Cabezudok preso jarraituko du; hala berretsi du epaileak auzipetze autoan. Iazko maiatzaz geroztik, Martuteneko espetxean (Gipuzkoa) dago, behin-behinean eta kautelazko neurri gisa.]]>
<![CDATA[Kote Cabezudo auzipetu dute, 47 delitu leporatuta]]> https://www.berria.eus/albisteak/168705/kote_cabezudo_auzipetu_dute_47_delitu_leporatuta.htm Wed, 10 Jul 2019 07:14:35 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/168705/kote_cabezudo_auzipetu_dute_47_delitu_leporatuta.htm errudun jo zuten: bi urte eta hiru hilabeteko espetxe zigorra jarri zioten, hertsatze delitu bat egotzita, auzi nagusian lekuko gisa deklaratzera deitutako emakume bati xantaia egiteagatik. Auzi nagusiaren kasuan, uztailaren 1ean kaleratu zuen Donostiako Epaitegiak auzipetze autoa. Cabezudok preso jarraitzea ebatzi du epaileak. Iazko maiatzaz geroztik, Martuteneko espetxean dago, behin-behinean eta badaezpadako neurri gisa. Adingabeak Instrukzio epaileak argazkilariaren jokamoldea deskribatu du. Bere kontaketaren arabera, kasu gehienetan kontratu bat sinatzen zuen modeloekin. Saioetan, biluztuarazi egiten zituen, irudietan organo sexualak ez zirela azalduko hitz emanez. Gero, argazki horiek ordainpeko webgune pornografikoetan jartzen zituen, emakumeen baimenik gabe. Cabezudok modeloei hitz emana zien irudiak ez zituela helburu horretarako erabiliko, eta kontratuetan ez zen horri buruzko aipamenik egiten. Kasu batzuetan, emakumeen baimenik gabe ere egin zituen argazkiak. Cabezudok, gainera, saio horiek baliatzen zituen sexu erasoak egiteko; gutxienez, lau kasutan antzeman ditu horren zantzuak epaileak. Besteak beste, bortxaketa bat jaso du autoan. Horren arabera, argazkilariak modelo bati mehatxu egin zion hari biluzik egindako argazki guztiak jarriko zituela Interneten, bagina sarketa egiten uzten ez bazion. Horren beldur, emakumeak men egin zuen. Horixe bera behin baino gehiagotan egin zuela azpimarratu du epaileak. Ordurako, biktimak 18 urte baino gehiago zituen, baina erasoak adingabea zela hasi zen pairatzen. 14 urte zituenean, Cabezudok neska horren argazki biluziak jarri zituen Interneten, eta, autoaren arabera, gaur egun arte egon dira ikusgai. 15 urterekin egin zizkion lehen sexu erasoak; besteak beste, behatzekin bagina sarketa egin zion behin. Adingabeekin loturiko kasu gehiago azaltzen dira autoan. Epaileak dio gutxienez 18 urtez azpiko beste zortzi modeloren argazkiak jarri zituela webgune pornografikoetan. Neska horiek galbidean jartzea leporatu dio. Auzipetze autoarekin batera, beste bi auzibide zabaltzeko eskatu du epaileak. Bata, kontratuen faltsutzeekin loturik, eta beste bat, hamabost webguneri buruzkoa. Azken horrekin lotuta, hainbat pertsona ikertzen ari dira.]]> <![CDATA[Espero ez zuten bezalakoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/005/001/2019-07-10/espero_ez_zuten_bezalakoa.htm Wed, 10 Jul 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1879/005/001/2019-07-10/espero_ez_zuten_bezalakoa.htm
Oriak azaldu duenez, ekaitz indartsuak «ohikoak» izaten dira Nafarroako ingurune horretan, uda eta udazken partean: «Ia urtero izaten da baten bat». Baina ez halako ezaugarriekin. Gertatutakoa ez dute arrotz meteorologoek, eta horren arrazoiak zein diren badakite: halako ekaitzak gertatzen dira fronte erdiestatiko hertsiengatik. Oriak azaldu duenez, Iberiar penintsulatik aire hotz poltsak sartzen dira. Ohikoena da Ebro ibaiaren ibilbidearen erdiko tarteetan biltzea. Hainbat kilometroko hodei bertikalak sortzen dira -herenegungoak, hamalau kilometro ingurukoak-. Geldirik geratzen dira ekaitzak, eta ur kantitate handiak botatzen dituzte, indar handiz. «Baina normalean denbora epe labur batean».

Hortaz, herenegungoak badu «berezitasun» bat, ezohikoa bihurtzen duena, Oriaren arabera: iraun zuen denbora, bost-sei ordu. Aldea ikusteko, iazko uztailaren 13an Tafallan bertan jazo zena jarri du adibide moduan. «Ur handia bota zuen, baina hamabost minutu baino ez zuen iraun ekaitzak; ez zuen arazorik eragin ia».

Kopuruei dagokienez ere, Nafarroako Aemeten «aurrekari gutxi» dituzte, inguruko herrietan behintzat. 1999ko irailean, Lergan metro koadroko ehun litro jaso zituzten; 1987ko urrian, Esan, 140 litro. Herenegun, kopuru handienak Lerga eta Izkoko mendilerroaren artean jaso ziren, Getadarren: 160 litro -han inguruan atzeman dute ekaitzagatik hildakoa-; eta Tafallan, 100 litro.

Adituek iragarri zuten euri jasa handiak izango zirela herenegun arratsaldean Nafarroa osoan, eta leku batzuetan bereziki bortitzak izango zirela. Tafalla eta inguruetan kontzentratu ziren. Iruñean, esaterako, 27 litro metro koadro jaso zituzten, eta Lizarran eta Irunberrin, hurrenez hurren, 20 eta 26 litro. Tafallara gerturatu ahala gora egin zuten kopuruek: Artaxoan 52 litro; Agoitzen, 52; Miranda Argan, 56; eta Uxuen, 59. Neurgailuek Tafalla eta inguruetan egin zuten gainezka. San Martin Unxen, 84 litro; Erriberrin, 88. Goizean ez zuen euririk egin, eta bat-batekoa izan zen ur jasa. Tafallan 17:20an hasi zuen, eta ordu erdi lehenago mendi aldean.

Ur kopuruez eta denboraz gain, beste «faktore gakoa» da ekaitzaren kokalekua, Oriaren arabera. «20 kilometroko ratio batera mugatu zen; hortik kanpo, ezer gutxi». Euri kopuru handienak Zidakos ibaiaren goiko parteetan bildu zirela azpimarratu du Oriak, eta horrek egoera «are gehiago» okertu zuela. «Behera egin zuen urak, indar handiz; han pilatutakoari batu, eta dena eraman zuen aurretik».

Sei orduan 0,18 metrotik 5,75era igo zen uraren maila Zidakos ibaian. Ur emari handiena gauerdian izan zuen. Ordurako, alarma guztiak piztuta zeuden, eta jendeari etxean geratzeko eskatu zieten agintariek.

Kokaleku zehatza

Zidakos ibaiaren emariak orain arteko marka guztiak hautsi zituen. Duela 30 urte datuak biltzen hasi zirenetik, Erriberriko estazioak ez zuen sekula halako emaririk erregistratu. Nabarmen gainditu zuen estazioko gehienezko neurria, 5 metroko garaieran ezarria zegoena.

Aurreikuspenetan egindako «hutsa» bere gain hartu arren, Aemeteko arduradunak azaldu du egun dituzten teknologiekin «oso zaila» dela zehaztea halako ekaitzen «kokaleku zehatza». «Ezin da 24, 12, edo 6 ordu lehenago egin. Halakoetan, ditugun ereduek ez dute beste kasu batzuetan bezala funtzionatzen. Behin ekaitza gertatzen ari dela, hasten gara jarraipena egiten, eta orduan ematen dugu abisua, eta ezartzen dira babes neurriak: ezin dugu gehiago egin. Atzokoa [herenegun] ezohikoa eta muturrekoa izan zen». Abisu laranja ezarri zutenerako, «tamalez», berandu zen.]]>
<![CDATA[«Ez gara unibertsitate tradizionalen konpetentzia»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1895/010/001/2019-07-10/ez_gara_unibertsitate_tradizionalen_konpetentzia.htm Wed, 10 Jul 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1895/010/001/2019-07-10/ez_gara_unibertsitate_tradizionalen_konpetentzia.htm
2016tik zaudete Bilbon. Zergatik Donostian ere?

Euskadiko ehun sozial eta ekonomikoarekin konektatu nahi dugu, eta garrantzitsua iruditzen zaigu Gipuzkoan ere egotea. Bizkaian, Unesco Etxearen bitartez sartu ginen, eta Gipuzkoan, Impact Hub kooperatibarekin. Bat gatoz erakunde horren ikusmoldearekin, eta uste dugu bide luzea egin dezakegula elkarrekin.

Euskal instituzioen aldetik zer-nolako babesa jaso duzue?

UOC sortu zenetik izan dugu harremana haiekin, 1994tik: ordutik, hainbatetan hitz egin eta lan egin dugu Eusko Jaurlaritzarekin, [Gipuzkoako] diputazioarekin eta Donostiako Udalarekin, besteak beste. Modu naturalean sortu da aukera hau.

Euskal Herriko zenbat ikasle dituzue gaur egun?

Euskadin 1.000 ikasle inguru ditugu. Eta 1.500 bat graduatu, gurean ikasketak amaitu dituztenak. Azken bost urteetan %300 hazi dira Euskaditik UOCen izena eman duten ikasleak.

Zein da ikasle horien soslaia?

UOCeko ikasleen soslaiak eta unibertsitate tradizionaletan matrikulatzen direnenak ezberdinak dira. Adinez zaharragoak dira gurean: Euskadiko ikasleen erdiek inguruk 35 urte baino gehiago dituzte. Gehienek amaitu dituzte unibertsitate ikasketak, eta beste gradu bat edo master bat egiteko matrikulatzen dira. Euren egoera pertsonala —adinagatik, lanean ari direlako...— ikasketekin uztartzeko modua bilatzen dute, aurrez aurrekoak ez diren online eskolen bidez.

Alderik nabari duzue generoari edo sexuari dagokionez?

Euskadin, ikasle guztien %58 emakumeak dira. Haiek izaten dituzte arazo gehiago kontziliaziorako, eta online unibertsitateetan errazagoa da.

Zein dira zuenean gehien hautatzen dituzten ikasketak?

Psikologiakoak, informatika ingeniaritzakoak eta enpresa arlokoak.

Beste zer eskaintza duzue?

40 gradu inguru ditugu. Master ofizialetan Espainiako Estatuko unibertsitateen artean ikasle gehien ditugu. Lanbide Heziketako ikasketak ere baditugu, Jesuiten eskolen sareak duen eskaintza birtualizatuz. Eta ikerketa ere lantzen dugu.

Irakasle denak UOCekoak dira?

Baditugu batzuk esklusiboak; irakasle aritzeaz gain ikerketa taldeak osatzen dituzte. Haiekin batera, irakasle kolaboratzaileen sare bat dugu, beste unibertsitate batzuetakoekin edota euren lan arloetan adituak diren profesionalekin. 1.100 lagunek osatzen dugu irakasleen eta kudeaketa langileen taldea UOCen.

Unibertsitate ikasketak katalanez egiteko hutsuneari erantzun nahi izan zenioten sorreratik. Zein da egungo egoera?

Ikasketa ia denak katalanez eta gaztelaniaz egin daitezke UOCen. Ikasle gehienak Kataluniakoak dira, baina Espainiakoak ere asko, eta Amerikakoak ere bai: Kolonbian eta Mexikon bulegoak ditugu. Herrialde horietako unibertsitate ugarirekin ditugu hitzarmenak.

Zeintzuk izan ziren UOCen sorreraren gakoak?

Kataluniako hainbat sektoretan —gizartetik hasi eta instituzioetaraino—, beharrizan eta eskubide gisa planteatu zen unibertsitate ireki bat sortzea Katalunian eta katalanez. 1994an hasi ginen; Gabriel Ferrateren apustua izan zen. Orduan, Internet oso gutxi ezagutzen zen. Aitzindariak izan ginen mundu osoan.

Kataluniako Gobernuaren eta erakundeen babesa izan zuen egitasmoak?

Bai. Kataluniako unibertsitate sistema publikoaren parte izan gara, eta gara orain. Kataluniako unibertsitate ia denekin kolaboratzen dugu; sistema publikokoekin batera hainbat gradu ditugu.

Zeintzuk dira UOCen finantzaketa iturri nagusiak?

Aurrekontuaren %25 diru laguntza publikoekin osatzen dugu. Gainontzekoa, matrikulen bidez eta unibertsitateak egiten dituen beste jarduerekin.

UEU Udako Euskal Unibertsitateak ere badu asmoa euskarazko online unibertsitate bat sortzeko, eta erreferentetzat du zuena. Zeintzuk dira martxan jartzeko oinarrizko urratsak?

Hezkuntza eredua oso argi izan behar da: gurean, ikasleak daude erdigunean. Ikaslearen beharretara egokitzen ditugu ikasketak, eta bide horretan laguntzen diegu, irakasleen bidez eta beste ikasleen bidez, haiek denak saretuz. Oinarri horretatik joan gara eraikitzen plataforma teknologikoa, eta ez alderantziz. Ez da unibertsitate tradizional baten eboluzioa; hutsetik abiatu behar da.

Non nabari dituzue zailtasun handienak?

Unibertsitate tradizionalek ez lituzkete konpetentzia moduan ikusi behar online unibertsitateak. Soslai eta behar ezberdinak dituzten ikasleak ditugu haiek eta guk. Era berean, oso garrantzitsua da instituzio publikoen jarrera. Gizartean behar bat dago ikasketa hauen inguruan; euren unibertsitate sistemetan integratu beharko lituzkete.]]>
<![CDATA[Ezohikoa eta muturrekoa]]> https://www.berria.eus/albisteak/168658/ezohikoa_eta_muturrekoa.htm Tue, 09 Jul 2019 11:40:39 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/168658/ezohikoa_eta_muturrekoa.htm <![CDATA[Espainiako armadarekin itzuli da Elkano]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1887/008/001/2019-07-07/espainiako_armadarekin_itzuli_da_elkano.htm Sun, 07 Jul 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1887/008/001/2019-07-07/espainiako_armadarekin_itzuli_da_elkano.htm
Elkanok Gaztelako koroaren zerbitzura munduari bira eman zioneko hasieraren 500. urteurrena gogoratzeko ekitaldi ugari antolatu dituzte; tartean, Getariako marinelaren izena duen Espainiako armadaren itsasontzia dago han, eta horrek, besteak beste, hainbat herritarren eta Getariako Udalaren haserrea eragin du.

Ontzia atzo arratsaldean iritsi zen Getariako portura. Goizean irten zen Getxotik (Bizkaia), eta hara itzuliko da bihar —han ere bisitatu ahal izango da—. Elkanoren Zeruertza du izena programazio ofizialak; sustatzaileen artean daude Gipuzkoako eta Bizkaiko foru aldundiak eta Espainiako Armada. Aste barruan hainbat ekitaldi egin dituzte; adibidez, EHUren Uda Ikastaro bat Donostian; halaber, umeentzako animaziozko film bat aurkeztu dute.

Ikusmina eta haserrea

Getarian, lehen ekitaldiak atzo egin zituzten, eta gaur jarraituko dute. Karpa handi bat jarri dute portuan. Hitzaldiak, haurrentzako tailerrak eta beste egingo dituzte. Armadaren ontzia ere bisitatu ahal izango da, beste hiru barku tematikorekin batera; antolatzaileek diotenez, sarrerak amaitu dira. Jendetza espero dute asteburu osoan, eta errepide nagusia itxita egongo da Zumaia-Zarautz noranzkoan. Autobus zerbitzua jarri dute Zumaiako Arroa auzotik eta Zarauztik.

Ekitaldiak zeresana eman du herrian. Horrekiko desadostasuna agertzeko, Etxeu Nahi taldea sortu dute. Elkanoren irudia goratzeaz gain, «espainiar inperialismoa zuritzea» leporatu diete antolatzaileei. Egun osoko egitaraua prestatu zuten atzo. Gaur, Ongi Etorri Errefuxiatuak plataformak bat egingo du protestekin. Eguerdian, performance bat egingo dute hondartzan, eta elkarretaratzea plazan.

Getariako udalbatzarreko alderdiek —EH Bilduk eta EAJk— ere plazaratu dute armadaren presentziarekiko desadostasuna, horrek duen «karga sinbolikoagatik». Euskal Herriaren nazio izaera aldarrikatu dute.]]>
<![CDATA[Espainiako armadarekin itzuli da Elkano Getariara]]> https://www.berria.eus/albisteak/168554/espainiako_armadarekin_itzuli_da_elkano_getariara.htm Sat, 06 Jul 2019 00:10:37 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/168554/espainiako_armadarekin_itzuli_da_elkano_getariara.htm <![CDATA[Ekinaldi legegile bat aurkeztu dute biktimei «babesa bermatzeko»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2041/003/001/2019-07-04/ekinaldi_legegile_bat_aurkeztu_dute_biktimei_babesa_bermatzeko.htm Thu, 04 Jul 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/2041/003/001/2019-07-04/ekinaldi_legegile_bat_aurkeztu_dute_biktimei_babesa_bermatzeko.htm
Plataformako kideek 80 artikuluko lege bat aurkeztu dute. Horretan jasotzen diren hainbat neurri aurrera eramaten ari da Jaurlaritza —biktimen datu basea, hobi komunak hustea, DNA bankua...—, baina plataformakoentzat ezinbestekoa da egitasmo horiek eta beste batzuk lege batean biltzea, horien bideragarritasuna ez dadin egon gobernuan dagoen alderdien borondatearen edo beste faktore batzuen menpe. Legearekin, egitasmo horien segurtasun juridikoa bermatu nahi dute, eta, bereziki, biktimen eskubideena. «Egin daitekeen lan guztiari eta orain arte egin denari lege babesa eman nahi diogu. Lege bat izateak, gainera, gobernuan dauden alderdiak behartzen ditu hor jasotzen direnak betetzera, eta oposizioak tresna bat du hori exijitzeko», azaldu du plataformako kide Josu Ibargutxik.

Testuan ageri da, besteak beste, biktimen eta biktimarioen zerrendak egiteko beharra, eta erreparazio moral eta ekonomikorako neurriak. Halaber, euskal erakundeen betebehar ekonomiko eta judizialak aipatzen ditu egitasmoak: adibidez, beren gain hartzea gorpuak hobitik ateratzearen gastu guztiak, edo auzibideak zabaltzen laguntzea eta hori bultzatzea. Hainbat plan aurreikusten ditu: gorpuak lurpetik ateratzearenaz gain —Erorien Haranean dauden Euskal Herritarrak ekartzekoa barne—, haur desagertuei buruzkoa, «memoriarako tokiak» izendatzeko eta babestekoa, edo sinbologia fankista eta monumentu frankistak kentzekoa. Zigor eta isunen atal bat ere badu.]]>
<![CDATA[Ekinaldi legegile bat aurkeztu dute biktimei "babesa bermatzeko"]]> https://www.berria.eus/albisteak/168423/ekinaldi_legegile_bat_aurkeztu_dute_biktimei_babesa_bermatzeko.htm Wed, 03 Jul 2019 07:28:14 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/168423/ekinaldi_legegile_bat_aurkeztu_dute_biktimei_babesa_bermatzeko.htm <![CDATA[Lanak ez zituen aske egin]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1913/010/001/2019-06-25/lanak_ez_zituen_aske_egin.htm Tue, 25 Jun 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1913/010/001/2019-06-25/lanak_ez_zituen_aske_egin.htm
Zaragozatik gertu badago geraleku bat: Casetas (Aragoi, Espainia). Lotune bat. Han hartzen dute trenek Madrilerako ala Bartzelonarako bidea; itxuraz, bestelako interesik ez du. Gaur egun, 7.000 biztanleko lo hiri bat da. Ezerk ez du gogoratzen behinola han gertatutakoa: ez oroitarri bat, ez kale bat. Deus ez. Senideak ez dira inoiz hara itzuli. Trenean edo autoz gertu pasatu direnean ikusi dute kartela: Casetas. Ziur daude han izan zutela. Kontzentrazio eremu batean. Hark kontatutakoaren arabera, euskal herritar gehien jaso zuenetako bat da, Miranda Ebrokoarekin batera (Burgos, Espainia).

Han jazo zena ahanzturan galdua da. Han izan zirenen eta euren senideen memoriak bakarrik gorde dute. Sabino Urraren alaba Maria Luisak bezala. «Filmetakoa bezalakoa zen: landa eremu lokaztu bat, burdin harizko hesi bat, eta barrakoiak». Gurasoek jakinarazitako «apurra» baino ez du gogoan. «Gutxitan esan dut hau: ni han sortu ninduten, ama bisitan joan zitzaionean, Zaragozako familia baten etxean», azaldu du 80 urte betetzear den donostiarrak.

Casetas. Carlos Hernandez ikerlariak entzuna du izen hori beste biktima batzuen ahotan. Baina ez du agiri ofizialetan topatu kontzentrazio eremu bat egon zela. Ez du dudarik egon zela. «Diktadura amaieran eta demokraziaren lehen urteetan lan izugarria egin zuten aztarnak desagerrarazteko».

Hernandezek dioenez, Urrak azaldutakoaren modukoak ziren kontzentrazio eremu batzuk, baina ez denak. Gerraren hasieran nahiko modu «inprobisatuan eta kaotikoan» egin zituzten. 1937tik aurrera, «modu zentralizatu eta sistematizatuan», kontzentrazio eremuen ikuskaritzak koordinatuta. Eremu batzuek zutik iraun zuten 1940ko hamarkadaren amaierara arte. Ezagunena, Miranda Ebrokoa, naziek ere erabili zuten. Eremu horiek aztertu ditu Los campos de concentracion de Franco liburuan (Francoren kontzentrazio esparruak).

Euskal Herrian ere bai

Euskal Herrian hemeretzi egon ziren. Nagusia Irunen (Gipuzkoa), trenbidearen ondoan. «Garrantzi berezia» izan zuen, Hernandezen arabera. «Muga zeharkatu, eta odol deliturik ez zutenei Francok hitzeman zien lasai itzultzeko, baina hori ez zen hala izan. Santiagoko zubia pasatu, eta atxilotu egiten zituzten. Han gertuko eremura eramaten zituzten. Han izaten zituzten, edo trenean sartzen eta handik beste eremu batzuetara eramaten: bai lan batailoietara, bai fusilatzera».

Deustukoa (Bilbo) ere gogoratu du. «Sinbolotzat» du, «frankismoko gogorrenetakoa» izan zelako eta unibertsitate batean zegoelako. Zezen plazetakoak ere nabarmendu ditu: Tolosakoa (Gipuzkoa) eta Iruñekoa, esaterako. «Eraikin horietako gehienak zutik daude gaur egun, baina ez dute plaka ziztrin bat ere jarri, han zer gertatu zen gogoratzeko».

Handik pasatu zirenen informazio ofizial gutxi dago. «Ia ezinezkoa da izen zerrendak topatzea». Han egondakoen memoriatik berreskuratzen ari dira historia. Urduñako (Bizkaia) kasuan bezala. Joseba Egigurenek liburu bat egin zuen 2011n. Kontzentrazio eremu hori zabalik egon zen bi urteetan 50.000 pertsona igaro ziren, gehienak Eusko Gudarostekoak. 24 lagun hil zituzten.

Baionako Beyris poloan izan zen beste eremu bat, 1939tik 1947ra. Uste dute 9.000 pertsona inguru izan zirela. 1936ko gerra bukatuta muga zeharkatu zuten errefuxiatuak hartu zituzten han; Bigarren Mundu Gerran, nazien okupazioan, kolonietako frantses soldaduak; gero, alemaniarrekin kolaboratu zuten euskal herritarrak; eta, azkenik, gerran preso hartutako soldadu alemanak. Oroitarri txiki batek gogoratzen du hori dena.

Etzanda bada ere bizi

Frankismoko kontzentrazio eremuetatik 300.000 eta milioi bat pertsona inguru pasatu ziren, Hernandezen zenbaketaren arabera. Ikertzaileak dioenez, atxilotze gune horiek egon zirela ukatzen duten «negazionista» ugari daude, dokumentazioa desagerrarazi baitzuten. Ikerlariak azpimarratu duenez, baina, «ukaezina» da alemanen gisan espainiarrek ere kontzentrazio eremuen «sistema bat» sortu zutela, eta, «aldeak alde», antzeko helburuak zituztela. Nagusia, «sarraski selektiboa» egitea. Horrekin batera, informazioa lortzea, «berreziketa» eta «lan esplotazioa».

Hortik pasatu zen Sabino Urra. 1937an Santanderren hartu zuten preso, baina ez zuten inoiz epaitu. Hainbat euskal herritar bezala, Miranda Ebroko eremuan izan zuten aurrena; ondoren, Sevillan, lan batailoi batean; eta jarraian Cadizen. Azkenik, 1938an, Casetasen, gerra amaitu arte.

«Aita eta harekin zeudenak botata izaten zituzten, noiz hilko ziren zain», azaldu du Urraren alabak. Lurrean egiten zuten lo: «bata bestearekin pegatuta», zaku edo egurrezko xafla batzuen gainean. «Ura ere eskas, lurretik hartuta, zikina. Eta koipe koilarakada bat eta ogi gogor zati bat egun osorako». Horri gehitu behar bestelako bizi baldintzak: zikinkeria, gaixotasunak, zorriak.... «'Horretarako bizitzeko hobea duk hil', esaten omen zien aitak hango kideei. 'Hil ez, Sabino, bizi; etzanda baldin bada ere, bizi', erantzuten zion harekin zegoen baserritar gazte batek».

«Ez lanik, ez janik. Eta beti beldurrez». Goizero azaltzen zen presoren bat hilik barrakoietan, Urrak kontatzen zuenez. Batzuek gaua ere ez zuten pasatzen. Gauetan, esnatu, kanpoan ilaran jarri, eta pertsona batzuk aukeratzen zituzten. «Batzuetan dozena erdi, besteetan gehiago. Ez zituzten gehiago ikusten. Zer egiten zuten? Pertsona horiek ez zeuden ezer egiteko, ezin zituzten beste toki batera eraman lanera. Orduan? Aitak argi zuen: fusilatu».

«Bizirik irauteko zortea» izan zuen Sabino Urrak. Gerra bukatzean aske utzi zuten. Kontzentrazio eremuko bizipenen zama, baina, bizi osorako eraman zuen. «Beti zegoen gaixo, argal-argal eta sabela erorita; jateko arazoekin eta nerbioetako medikazioarekin, urduri beti». Bestela ere «markatu» zuen esperientzia hark. Inork ez zion lanik eman nahi. «'Zuretzako lanik ez dago, Sabino', esaten zioten. 'Zuri lana ematen badizugu, gu hartu eta hara eramango gaituzte'».

Kontzentrazio eremuko bizipenetan preso geratu zen Sabino Urra. Betiko. Bizirik, baina preso, leku horietatik pasatu ziren milaka herritarrak bezala.

Esklaboekin batera bizitzen ]]>
<![CDATA[Esklaboekin batera bizitzen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1987/011/001/2019-06-25/esklaboekin_batera_bizitzen.htm Tue, 25 Jun 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1987/011/001/2019-06-25/esklaboekin_batera_bizitzen.htm Corella deituriko batek hartu zuen. Hozka egin zion eskuan, eta hark arratoiari buruan, krak-krak, hil zuen arte; hura ere kalderura. Egun horretan horixe jan zuten». Bere begiekin ikusi zuen hori Mikel Salaberriak, haur koskorra zela, Lezon (Gipuzkoa), gerra amaitu berritan, 1940an.

Kaskoan bizi zen orduan, osabarenean: Elias Salaberria margolariaren etxean. Haren sotoan, besteenetan bezala, hainbat pertsona zeuzkaten, militarrek zainduta. Herrian 2.000 biztanle ziren, eta beste 3.000 bat jaso zituzten 1939tik 1946ra, hiru taldetan. Hasieran, etxeetan izan zituzten. «Herriko emakumeek garbitzen zizkieten arropak, ur berotan, eta orduan ikusten genituen zorriak saltoka, zientoka, arropetatik ihesean». Plazan zigortzen zituzten, herritar guztien aurrean. Mezara eramaten zituzten. Elkarrekin bizi ziren. Frankismoaren printzipioen uztarpean. «Bikote batzuk sortu ziren».

Preso horiek Lezora bidali zituzten herri lan batzuk egitera. Hasieran, kaiko moila txikikoetara. Gero, Jaizkibelgo errepidera (egungo GI-3449). «Gurdiek egindako bide zuloetan egiten zuten lo, baina gutxi iraun zuten, bolada hartan euri pila egin zuelako eta asko gaixotu zirelako».

Azkenean, barrakoietan sartu zituzten, «hesituta eta zentinelekin». Lau multzo egon ziren Jaizkibelen, eta horietan izan zituzten bost urtez. Noizean behin tiroak entzun zituzten, ihes egiten saiatzen zirenak gelditzeko. Hala hildako hiru zenbatu dituzte. Lanean hildakoak, lau, gutxienez.

«Ordurako baserrira igoa nintzen [Martizkonera], eta hemen hurbil bi barrakoi zeuden: 900 lagun inguru. Lanetik bueltatzen zirenean-eta, hutsik uzten ziguten baratzea; gosez hilda zeuden». Baina umorerik ez zuten falta, Salaberriak dioenez. «Dena entzuten zen baserritik. Igandeetan, abestu egiten zuten; igandeetan soilik. Hori errespetatzen zieten».

«Denetatik» pasatu zen Lezotik; bereziki, kontzentrazio eremuetatik lan batailoietara bidalitakoak. Irundik batzuk, eta ezagunak ere bai: Marcelino Camacho, Luis Ortiz Alfau, Iñaki Eizmendi Basarri... «Guk bizkaitar batzuk genituen osabarenean: Lavin, Dimas Agirre... Gogoratzen dut katarroa kentzeko gorputz osoa asunez igurtzi zutela. Ez genituen gehiago ikusi».

«Batzuk ondo-ondo jantzita iristen ziren, beroki eta maleta eleganteekin; ez ziren militarrak, haiek ere trabajadoriak ziren». Izen horrekin ezagutzen zituzten herrian. Baina, izatez, presoak ziren, asko epaitu gabeak: desafektoak, susmagarriak, errepublikaren garaian soldaduska egindakoak eta frankistekin berriz egitera behartutakoak, besteak beste.

«Hemengoa de facto kontzentrazio eremu bat izan zen», azaldu du Joxe Luix Agirretxe Etxetxo elkarteko kideak. Sasitan egon diren barrakoiak azaleratzen aritu dira azken urteetan. Baita han egondakoen izenak ere; 1.500 lagunenak dituzte, gehienak Errenteriako eta Pasaiako udalean aurkituak, han erroldatzen baitzituzten. Dokumentazio ofizial gutxi lortu dute. Eta testigantzak dituzte iturri nagusia. Salaberriarena bezalakoak.

Lanak ez zituen aske egin]]>
<![CDATA[Udaltzain guztiek eraman dezakete pistola, EAEko Auzitegi Nagusiak dioenez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1903/016/001/2019-06-16/udaltzain_guztiek_eraman_dezakete_pistola_eaeko_auzitegi_nagusiak_dioenez.htm Sun, 16 Jun 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1903/016/001/2019-06-16/udaltzain_guztiek_eraman_dezakete_pistola_eaeko_auzitegi_nagusiak_dioenez.htm
3.300 udaltzain inguru daude Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Hiru hiriburuetakoek erabiltzen dituzte pistolak; gainontzeko 78 udalerrietan, erdiek ez diete udaltzainei pistolak eramaten uzten. Debekua Gipuzkoan dago gehien zabalduta: dozena erdi bat udalek baino ez dute baimentzen.

Hain justu, herrialde horretako bi herritan sortu zen polemika, iaz: Eibarren eta Arrasaten. Bi udalerri horietako udaltzain batzuek eskatu zuten pistolak erabiltzea, herriotan izandako delinkuentzia kasuei aurre egiteko babesgabe zeudela argudiatuta. Udalei formalki egin zieten eskaera lehenik. Ezezko erantzunak jaso ondoren, Eibarkoek auzitara jo zuten gero, SVPE sindikaturen bidez —ez du ordezkaririk udalean — eta Erneren babesarekin.

Eibarren, udal talde bakar batek ere ez zuen begi onez ikusi eskaera. Udalak 1977an erabaki zuen Udaltzaingoak suzko armarik ez erabiltzea. Ordutik, erabaki hori ez da sekula ezbaian egon. SVPEk Donostiako 3. Instrukzio Epaitegietan jarri zuen salaketa. Epaileak udalari eskatu zion suzko armak debekatzeko erabakia argudiatzeko, eta, azalpenak entzun ostean, arrazoia eman zion udal gobernuari. SVPE sindikatuak EAEko Auzitegi Nagusira jo zuen gero; bere helegitea Espainiako Segurtasun Indarren legean oinarritu zuen. Epaimahaiak —Luis Angel Garrido magistratua buru— arrazoia eman die udaltzainen taldeari. Suzko armak erabiltzeko eskubidea aitortu die polizia guztiei, «udaltzainak barne». Ebazpenak dio «egungo errealitate sozialak» zenbait kasutan «ezinbesteko» egiten duela indarra eta suzko armak erabiltzea.

Lege berria aurki

Pistolen erabilera mugatzeko aukera aitortzen die, halere, udalei. Eta azpimarratu du autonomia erkidegoetako gobernuek ere zehaztu dezaketela zer kasutan ezin duten eraman udaltzainek.

Hain zuzen ere, Eusko Legebiltzarrean laster onartuko dute EAJ, PSE eta PPk adostu duten EAEko Poliziaren Lege berria. Horren arabera, udaltzain guztiek pistola eraman beharko dute segurtasun publikoko lanak egingo dituztenean edota «ertzainek ohikoak dituzten lanak» betetzean. Adostutako testuaren arabera, udalek aukeratu ahal izango dituzte pistola gabe eman ditzaketen zerbitzuak, «baldin eta horrek ez baditu arriskuan jartzen funtzionarioaren edota beste pertsonen bizitzak eta segurtasuna». Alegia, erabakia argudiatu beharko dute.]]>
<![CDATA[«Ez gara geure izenen jabe»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2006/003/001/2019-06-15/ez_gara_geure_izenen_jabe.htm Sat, 15 Jun 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/2006/003/001/2019-06-15/ez_gara_geure_izenen_jabe.htm
Orain arte, Euskaltzaindiaren teorizazioak ukatu egiten zuen euskaraz izen mistoak zeudela; orain, onartu ditu batzuk, epizeno edo neutro deiturikoak. Zer diozue zuek?

Onomastika Batzordeak lan handia egin du, eta asko baloratzen dugu ahalegina. Baina gu ez gara hizkuntzalariak, ez gara alor horretan sartzen; guk zalantzan jartzen duguna da bereizketa egiteko beharra. Hodei, adibidez, mantendu egin dute gizon izenen listan, baina Amets orain neutroa da.

Euskaltzaindiak dio legediak horretara behartzen duela.

Zerrenda horrekin ikusten da Euskaltzaindiak ahalegin bat egin duela legediari izkin egiteko, eta ondo iruditzen zaigu. Azken hitza, dena den, Erregistro Zibileko arduradunak du. Euskaltzaindia, kasu honetan, gomendio edo aholku emailea da, baina ez da arau emailea. Erregistroan daudenak ez daude behartuta haren izendegia erabiltzera. Langile horiei ere zuzentzen gatzaizkie, eta gizarteari oro har.

Euskaltzaindiak aldaketa gehiago egitea espero duzue?

Oraingo erabakiak izango du azalpen bat hizkuntzalaritzaren aldetik edota tradizioarenetik; ez dakigu. Guk uste dugu egungo eskaera sozialari ere erantzun behar zaiola izendegiarekin. Euskaltzaindiak 2010ean erabaki zuen neska-mutil bereizketa egitea genero markarik gabekoentzat ere, eta zorrotzago jokatzen hasi zen. Atzerapauso handia izan zen hori. Orain, aldaketa batzuk egin ditu, eta, gure ikuspegia beste bat izan arren, urrats positiboa iruditzen zaigu. Pentsatzen dugu epizenoen corpusa handituz joango dela.

Zer dela-eta egin du hori orain?

Uste dugu herritarrek eginiko lanarengatik eta jarritako kexengatik izan dela. Errekonozimendu hori faltan botatzen dugu. Bilgune Feministakook gure lanarekin jarraituko dugu; batzuen eta besteon ikuspuntuak elkar elikatu daitezkeela uste dugu.

Zer proposatzen duzue zuek?

Sexuaren araberako bereizketa desobeditzea. Hodei edo Iraitz erabili nahi badugu neska batentzat, erabiltzea. Guk ulertzen dugu markarik gabeko izen gehiago daudela euskal izendegian, eta horiek erabiltzeko deia egiten dugu.

Zer ondorio izan ditzake desobedientziak?

Guk planteatzen dugunak ez du lege ondoriorik edo zigorrik. Guk legean dauden zirrikituak erabiltzea proposatzen dugu. Aukera asko daude. Bide honetan urratsak egin dituztenen esperientzietatik abiatu gara; jaioberriei izenak jarri nahi izan dizkietenenak edota euren izenak aldatu nahi izan dituztenenak.

Zeintzuk dira zirrikitu horiek?

Espainiako legeak berak ematen ditu aukera batzuk. Gaur egun, ospitalean egin daiteke erregistroa, eta malguagoak izaten dira. INE Espainiako Estatistika Institutuak badu pertsona izenen estatistika bat; horrekin froga daiteke izen batzuk neska zein mutilentzat erabili direla. Beste aukera bat da erakustea ipuin batean ala kontakizun batean agertzen dela izena. Leku izena dela frogatuz gero ere erabil daiteke bi sexuetarako. Gure gidan halako gehiago jaso ditugu.

Gaiaz aritzeko, Euskaltzaindiarekin batera parte hartuko duzue datorren astean Eusko Legebiltzarreko Berdintasun Batzordean. Zer eskatuko duzue han?

Eragile bakoitzari bere eskumenen arabera jokatzeko eskatuko diogu. Nahiko genuke Euskaltzaindiak ez egitea genero edo sexuen araberako sailkapena, izen bakoitzari zakil ala alu marka ez jartzea; aldaketak aldaketa, oraindik ere egiten baitu. Euskal instituzioei, berriz, eskatzen diegu Espainiakoei eskatzeko arautegi hori moldatzeko gure administrazioak izan daitezen euskarazko izenen arauen jabe, ez baikara geure izenen jabe.

Lehen zirrikitua izen neutroentzat]]>
<![CDATA[Laguntza eskea Andaluziatik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/009/001/2019-06-14/laguntza_eskea_andaluziatik.htm Fri, 14 Jun 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1872/009/001/2019-06-14/laguntza_eskea_andaluziatik.htm Mugak Zabalduz izeneko karabana. Europako Batasunaren migrazio politikak salatzeko asmoz, 2016ko udan Grezian izan ziren horko kideak; hurrengo urtean, Melillan (Espainia); eta iaz, Italian. Hilabete barru, Espainiako hegoaldeko mugetara itzuliko dira.

Karabana uztailaren 12an abiatuko da Andaluziara, eta egun berean Granadara iritsiko da; han bilduko dira hara joandako nazioarteko beste taldeekin. Euskal Herrikoan joango dira Italiako Carovane Migrantiko kide batzuk ere. Besteak beste, Granadan, Motrilen, Tarifan, Ceutan, Algecirasen, Jerezen, Sevillan, Lepen eta Huelvan izango dira, han dauden migratzaileen eta haiekin lanean ari diren erakunde eta taldeen egoera gertutik ezagutzeko.

Migratzaileentzako aldi baterako guneetara eta haiek atxikitzeko zentroetara joango dira, hango bizi baldintzak salatzeko. Bilduko dira, halaber, itsas erreskate eta salbamenduko profesionalekin. Adingabeek bizi duten «abandonu humanitarioari» erreparatuko diote. Ceutan egiten ari diren legez kanpoko kanporatzeak salatuko dituzte. Eta «lan esplotazioaren» gaiari helduko diote; bereziki, emakumeenari. Gogoratu dute Espainiako Gobernuak 19.000tik gora emakume langile marokoarren kupoa baimendu duela aurtengo marrubi sasoirako. «Kokaleku tamalgarrietan daude; lan esplotazioa jasaten dute, eta sexu abusuen biktima izaten dira maiz», salatu du egitasmoko kide Cristina Garcia de Andoinek.

Antolatzaileek gogoratu dute Europako eskualdeen artean Andaluzian jaso zutela migratzaile gehien iaz —58.000 inguru—, eta horietatik 1.064 hil zirela kostaldera iristeko ahaleginean. «Egoera horrek harrera sistema instituzionalaren gabezia larriak azaleratu ditu, eta inboluzioa gertatu da [Espainiako] Gobernuaren migrazio politiketan».

Horrekin lotuta, Garcia de Andoinek Andaluziako erkidegoko hauteskundeetan gertatutakoa gogoratu du; azpimarratu du agintean dauden alderdiek —PPk eta Ciudadanosek, Voxen babesarekin— migratzaileak «erabili» dituztela jarrera «erreakzionarioak» hauspotuz boterera heltzeko. Horiek hala, eta «egungo ikuspegi soziopolitikoak aintzat hartuta», ohartarazi du Andaluzian eta Europa osoan oro har «ahalegin bikoitza» egin beharko dela giza eskubideei eta immigrazioari buruzko nazioarteko akordioak bete daitezen exijitzeko eta herritarrak engaiatzeko.

Antolatzaileek azaldu dutenez, aurtengo karabanan aurrekoetan baino «leku handiagoa» izango dute tokian bertan eginiko sentsibilizazio, prestakuntza, gogoeta eta eztabaidarako edukiek, eta iragarri dute horiek uztartuko dituztela askotariko salaketa eta mobilizazio ekintzekin. Iaz atera zituzten ondorioetan oinarrituta, halaber, gazteen parte hartzea sustatu nahi dute, eta belaunaldien arteko harremanean sakondu. «Aurten, gure nahia da karabana inoiz baino gazteagoa, feministagoa, arrazismoaren kontra irmoagoa, ekologistagoa eta antifaxistagoa izatea».

Iaz, Euskal Herrian ere egin zuten bira bat, eta migrazioarekin loturiko hainbat «gune gatazkatsutan» izan ziren: Bilboko portuan eta Hendaiako (Lapurdi) atxikitze zentroan, besteak beste. Aurten ez dute halakorik egingo.]]>
<![CDATA[Mugak Zabalduz karabana Andaluziara joango da uztailean]]> https://www.berria.eus/albisteak/167627/mugak_zabalduz_karabana_andaluziara_joango_da_uztailean.htm Thu, 13 Jun 2019 12:36:16 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/167627/mugak_zabalduz_karabana_andaluziara_joango_da_uztailean.htm Italian. Uztailean, Espainiako Estatuaren hegoaldeko mugetara itzuliko da. Karabanako kideak uztailaren 12an abiatuko dira Euskal Herritik Andaluziara, eta egun berean Granadara iritsiko dira; han bilduko dira nazioartetik joandako beste taldeekin: besteak beste, Granadan, Motrilen, Tarifan, Ceutan, Algecirasen, Jerezen, Sevillan, Lepen eta Huelvan izango dira, han dauden migratzaileen eta haiekin lanean ari diren erakunde eta taldeen egoera gertutik ezagutzeko, eta Europako Batasunari beste migrazio politika bat eskatzeko. Euskal Herritik abiatuko den taldean joango dira Italiako Carovane Migrantiko kide batzuk ere. Iaz, Euskal Herrian ere egin zuten bira bat, eta hainbat "gune gatazkatsutan" izan ziren: Bilboko portuan eta Hendaiako atxikitze (Lapurdi) zentroan, besteak beste. Aurten ez dute halakorik egingo. Nazioarteko eragileekin harremanak saretzeko helburuarekin batera, antolatzaileek azpimarratu dute aurtengo edizioan aurrekoetan baino "leku handiagoa" izango dutela lekuan bertan eginiko sentsibilizazio, prestakuntza, gogoeta eta eztabaidarako edukiek, eta iragarri dute horiek uztartuko dituztela askotariko salaketa eta mobilizazio ekintzekin. Iaz atera zituzten ondorioetan oinarrituta, halaber, gazteen parte hartzea sustatu nahi dute, eta belaunaldien arteko harremanean sakondu. "Aurten, gure nahia da karabana inoiz baino gazteagoa, feministagoa, arrazismoaren kontra irmoagoa, ekologistagoa eta antifaxistagoa izatea", azaldu du karabanako kide Cristina Garcia de Andoinek Zergatik Andaluzia Aurtengo karabana Andaluzian egiteari buruzko azalpenak eman dituzte antolatzaileek. Gogoratu dute Europako eskualdeetatik Andaluziara iritsi zela migratzaile gehien iaz (58.000 inguru), eta horietatik 1.064 hil zirela hango kostaldean. "Harrera sistema instituzionalaren gabezia larriak azaleratu ditu horrek, eta [Espainiako] Gobernuaren migrazio politiketan inboluzioa gertatu da". Andaluziako erkidegoko hauteskundeetan gertatutakoa gogoratu dute; azpimarratu dute agintean dauden alderdiek -PP eta Ciudadanosek, Voxen babesarekin- migratzaileak "erabili" dituztela jarrera "erreakzionarioak" hauspotuz boterera heltzeko. Horiek hala, eta "egungo ikuspegi soziopolitikoak aintzat hartuta", ohartarazi dute Andaluzian eta Europa osoan oro har "ahalegin bikoitza" egin beharko dela giza eskubideei eta immigrazioari buruzko nazioarteko akordioak bete daitezen exijitzeko eta herritarrak engaiatzeko.]]> <![CDATA[Sindikatuek ez dute gurasotasun baimenen dekretua babestu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1884/015/001/2019-06-13/sindikatuek_ez_dute_gurasotasun_baimenen_dekretua_babestu.htm Thu, 13 Jun 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1884/015/001/2019-06-13/sindikatuek_ez_dute_gurasotasun_baimenen_dekretua_babestu.htm
Jaurlaritza sindikatuekin bildu zen atzo, Administrazio Publikoko Mahai Orokorrean, eta, UGT salbu, ordezkaritza duten guztiak azaldu ziren egitasmoaren aurka. LABek bileratik alde egin zuen, eta ELAk eta CCOOk ez zuten babestu. Nolanahi den, Jaurlaritzak jakinarazi du hurrengo gobernu kontseiluan onartuko duela dekretua, irailaren 1ean indarrean sartu ahal izateko.

«Propaganda»

LABen arabera, Jaurlaritzaren proposamenak ez dakar berritasunik. Gogoratu du amatasun baimenen iraupen «bera» jasotzen duela, eta 24 astekoa proposatu du. «Propagandatzat» jo du neurria. Antzera mintzatu da CCOO. Harentzat ere «erabat populista» da egitasmoa. Kritikatu du gobernuak Administrazio Publikoko Mahaira neurri hori soilik eraman duela, eta kanpoan utzi dituela langile publikoen lan baldintzekin loturiko besteak, baita berdintasun lege bat egitea ere.

ELAk ohartarazi du gobernuak ez daukala negoziatzeko «borondaterik», eta mobilizazioa beharko dela. «Benetako berdintasun politikak» ezartzeko eskatu du.]]>
<![CDATA[Jaurlaritzaren gurasotasun baimenen dekretuaren aurka egin dute sindikatuek]]> https://www.berria.eus/albisteak/167583/jaurlaritzaren_gurasotasun_baimenen_dekretuaren_aurka_egin_dute_sindikatuek.htm Wed, 12 Jun 2019 07:34:19 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/167583/jaurlaritzaren_gurasotasun_baimenen_dekretuaren_aurka_egin_dute_sindikatuek.htm