<![CDATA[Jokin Sagarzazu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 20 May 2019 00:54:16 +0200 hourly 1 <![CDATA[Jokin Sagarzazu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[EGA azterketak amaitu dira EAEn]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2074/013/001/2019-05-18/ega_azterketak_amaitu_dira_eaen.htm Sat, 18 May 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/2074/013/001/2019-05-18/ega_azterketak_amaitu_dira_eaen.htm
Aurten, EGArako deialdi bakarra egon da —bi egiten ziren lehen— Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. HABEren C1 azterketa egin nahi dutenek horretan matrikulatzeko epea zabalik izango dute ekainaren 26tik uztailaren 9ra arte. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak hartu du EGA kentzeko erabakia, eta, beraz, Euskal Autonomia Erkidegoan izango du eragina.

Nafarroan eta Ipar Euskal Herrian, berriz, indarrean jarraituko du EGAk, Nafarroako Gobernuaren Hezkuntza Departamenduaren eta EEP Euskararen Erakunde Publikoaren eta Euskaltzaindiaren ardurapean, hurrenez hurren. Oinarrian oso antzekoak izan arren, ez dira azterketa berberak. Nafarroan, proba egokitzeko asmotan dira; bereziki, lehen atala: Atarikoa.

EAEn, EGAren euskara maila bera frogatzen du HABEren C1ak. Baina ezberdintasun batzuk daude bien artean. Nagusiena: C1ean ez dago atariko probarik, ezta berridazketa ariketarik ere, eta idazmen proban testu bakarra eskatzen dute. Denborari dagokionez ere laburragoa da C1a.

Orain, HABE Helduen Alfabetatze eta Berreuskalduntzerako Erakundearen ardura izango da maila guztietako tituluak eskuratzeko deialdiak egitea, euskaltegietan ikasten ari diren ikasleen kasuan, eta herritar guztientzako deialdi irekietakoak ere bai. EGA azterketa ez zegoen HABEren ardurapean, Hezkuntza Sailarenean baizik. IVAP Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundearen esku egoten jarraituko dute, berriz, EAEko administrazioetako funtzionarioek hizkuntza eskakizunak egiaztatzeko azterketek.

Proba polemikoa

Egunkari honek jakin duenez, Jaurlaritzak 2016-2020 agintaldira begira euskara agirien eraketa, egituraketa eta berrantolamenduari buruz eginiko plangintzaren barruan kokatu du EGA kentzeko erabakia, eta hori bat dator 2017-2020rako Euskararen Agenda Estrategikoan finkatutako asmoekin. Horren arabera, egun indarrean dauden deialdien egituraketa berri bat ezarri nahi du Hezkuntza Sailak.

EGAk 30 urtetik gorako ibilbidea egin du, eta azterketa horri buruzkoak beti agertu dira polemika kutsutan; askotan, joko politikoarekin lotuta. Kritiketan, azterketaren «zailtasuna» —eta, bereziki, Atarikoarena— azpimarratu izan dute maiz. EAEn, lautik batek soilik gainditu du azken urteetan. Aurkezten ziren pertsonen —bereziki ikasleen— kopuru handiek ere eragin dute kezka —10.000tik gora lagun urtero—.

Zifra horiek murriztu dira azken deialdietan; bereziki, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ikasleek aitortuak dituztelako euskara gaitasunak ikasketak B edo D ereduan egitearen truke: C1 mailakoa, unibertsitate ikasketak eginak dituztenek. Hori izan da azken urteetako aldaketarik nabarmenena EGAri dagokionez. PSE-EEk Eusko Jaurlaritzan bakarrik gobernatu zuenean (2009-2012) hartu zuen neurria.

Geroztik, beste hainbat urrats egin dira. 2013-2014 urteetan, HABEk eta euskaltegiek gogoeta sakon bat egin zuten elkarrekin, euskalduntzearen curriculuma guztiz egokitzeko Hizkuntzen Europako Marko Bateratura. 2016an jarri zituzten abian aldaketa batzuk; sei mailatan banatu zituzten HABEren tituluak, eta horietatik hiru —C1 barne— azterketa libre bihurtu zuten, ez soilik ikasleentzat. 2015ean, Eusko Legebiltzarrak aho batez eskatu zuen EGA probaren egoera berrikusteko.]]>
<![CDATA[«Legea ezin da muga izan euskararen arloan lankidetza garatzeko»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1855/011/001/2019-05-17/legea_ezin_da_muga_izan_euskararen_arloan_lankidetza_garatzeko.htm Fri, 17 May 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1855/011/001/2019-05-17/legea_ezin_da_muga_izan_euskararen_arloan_lankidetza_garatzeko.htm Elkar ulertzetik elkarrekin lan egitera... Ados? goiburua hautatu dute aurten mintegirako, eta Euskal Herriko instituzio guztien babesa jaso dute. Hizlarien artean izan da Iñigo Urrutia legelaria (Jatabe, Bizkaia, 1966). Euskalgintzaren lankidetza bideratzeko formula berrien bila izenburua jarri zion bere hitzaldiari.

Eredu berriez ari zara. Orain artekoek zertan egin dute huts?

Ikuspegi juridiko batetik, ez da sortu tresna berezirik euskalgintzaren eta instituzioen arteko lankidetzarako. Bilatu beharko genituzke formula berriak. Helburua ez da zehaztea zer egin daitekeen egungo araudiarekin; ideia izango litzateke jakitea zer lortu nahi den, eta horren arabera bilatzea edo asmatzea. Aurrena kontsentsu soziala behar da, eta gero jantzi juridikoa. Legea ezin da muga izan euskararen arloan lankidetza garatzeko.

Eta zergatik da orain horretarako garaia? Zer aldatu da?

Lankidetzak onurak ekarriko dituen ideia zabalduta dago alor instituzionalean eta sozialean. Jakina da haien artean dauden dialektikak oso konplexuak direla; bakoitzak bere rolak eta funtzioak dauzka, eta hori ez da zokoratu behar. Baina ulertu behar da euskararen alorreko lankidetza formulak eredu izan daitezkeela testuinguru zabalago baterako.

Zer testuingururako?

EAEko estatus politiko berrian pentsatzen ari naiz, adibidez.

Nola saihets daitezke instituzioen eta eragileen arteko mesfidantzak?

Ulertu behar da momentu klabean gaudela. Batzuek eta besteek aitortu behar dute mugak dituztela, eta onartu behar dute batera aritu eta elkar elikatu gabe ez dutela urrats sendorik egingo euskararen normalizazioan. Aurrera egiten bada, izango da gizarteak babesten duelako, bultzatzen duelako. Horretarako, agenda instituzionalak eta sozialak modu paraleloan joan behar dute.

Alderdien arteko lehia ere badago. Ez da hori sakoneko arazoa?

Egia da hegemoniaren bilaketa horrek ahuldu egiten dituela zenbait helburu. Boterean dagoenak joera dauka bere irizpideak ezartzeko. Uste dut hau dela garaia epe ertainera begira jartzeko, zenbait erabaki estrategiko planteatzeko —euskararen alorrean, esaterako—, eta hauteskunde zikloetatik haratago pentsatzeko.

Zer diozu Euskaraldiaz?

Euskaraldiak rol bat eman dio norbanakoari. Pertsona bakoitzak egin dezakeena azpimarratu du, zentroan jarri du; eraldaketa sozialerako prozesu batean, funtsezkoa iruditzen zait hori. Inori galdetzen badiozu nork antolatu duen, inork ez dizu esango gauza argirik: instituzioek, herriko taldeek, pertsonek... Gizarte ekintza modura planteatu da.

EAEko Udal Legeak euskararen alorrean udalerriz gaindiko erakundeak sortzeko gaitasuna aitortzen die tokiko erakundeei. Zer aukera zabaltzen ditu horrek?

Oso inportantea iruditzen zait klabe hori legean sartu izana. Planteatzen du hizkuntza politika gidatzeko tresna batzuk daudela eta sor daitezkeela. Instituzioen eta gizarte eragileen arteko loturak bideratzeko aukerak zabaltzen ditu. Ikusteko dago instituzioak gobernatzen dituzten eragile politikoek zer irismen eman nahi dioten horri, horren araberakoa izango baita emaitza.

Zer lankidetza eredu proposatzen dituzu zuk?

Errazena izan daiteke parte hartze prozedura batzuk zabaltzea, eta iritzi horiek erabaki politikoetan integratzea. Hori izango litzateke eredu klasikoa. Eredu berritzaileago bat da gizarte eragileak integratzea ia modu organikoan erabakiak hartu behar diren mahaietan; nire ustez, hor egongo litzateke jauzi kualitatiboa.

Eta egingarria iruditzen zaizu?

Instituzioetan daudenek kostuen eta irabazien arteko analisi bat egin beharko lukete, zehazteko zein den parte hartze modurik egokiena lortu nahi dituzten helburuei begira. Alor estrategikoetan, funtsezkoa iruditzen zait interes publikoa daukaten eragileak erabakiguneetan egotea; ez da aski haien iritziak jasotzea instituzioen erabakietan.

Euskal Herria hiru administraziotan dago zatituta, eta bi estaturen menpe. Egungo legediak zer dira gehiago: aukera ala muga?

Iruditzen zait gutxi erabili direla legediek zabaltzen dituzten aukerak hizkuntza politika modu komun batean egiteko edo partekatzeko Euskal Herriko perspektibarekin. Muga batzuk daude: mugaz gaindiko lankidetzan, adibidez, zaila da estatuen kontroletik eta tutoretzatik irtetea. Baina entseatu daitezke hortik ihes egiteko formulak.

Adibidez?

Nortasun juridikorik gabeko erakundeak sor daiteke. Badirudi legeditik kanpo ezin dela ezer egin, eta hori ez da horrela. Dena den, egungo zuzenbideak aukerak ematen ditu. Arazoa, nire ustez, interes politiko falta izan da. Baina egoera aldatu da: orain, Ipar Euskal Herriko elkargoak eta Nafarroako aldaketaren gobernuak ahalbidetu dezakete lankidetza. Uste dut aurrerapauso kualitatibo handiak egin daitezkeela lau urteren buruan.

Zein aipatuko zenuke zuk administrazioen elkarlanerako egitura juridikoen artean?

Partzuergoa. Figura hori ordenamendu juridikoan ametitzen da, mugaz gaindiko programetan sar daiteke... Katalunian badute Consorci per a la Normalització Lingüística delakoa, eta zenbait programa garatzen dituzte hortik. Beste aukera bat izan daiteke hiru esparru administratiboetako ordezkari instituzionalak eta gizarte eragileak bilduko dituen elkarte bat sortzea: sektorez sektore, kuota batzuekin. Elkarte horrek gidalerro batzuk ezar ditzake modu prospektibo batean, eta ondoren instituzioek integra ditzakete horiek.

EAEko autogobernua eguneratzeko lantaldeko kide zara, estatutu proposamen berria idatziko duen legelarietako bat. Zertan ari zarete euskarari begira?

Gaur egungo legediak sortzen dituen kezken inguruan aritu gara. Ikusi dugu, besteak beste, [Espainiako] Estatuak nola egin duen udaletan hartu diren zenbait erabakiren aurka; hezkuntzan ere arazoak izan dira, kontsumitzaileen munduan... Batzuon ideia da euskararen estatusa blindatzea. Alderdiek adosturiko oinarrietan planteatu da, eta hala uste dut nik ere, hizkuntza politikak arlo kontzertatu bat izan behar duela, eta, hala den heinean, estatuak ez daukala ezer inposatzerik. Esfortzu handia ari gara egiten, baina zaila da bat egite zabaletara heltzea hor.]]>
<![CDATA[Erraustegia. Su haien arrastorik ez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1978/006/001/2019-05-14/erraustegia_su_haien_arrastorik_ez.htm Tue, 14 May 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1978/006/001/2019-05-14/erraustegia_su_haien_arrastorik_ez.htm
EAJk, PSE-EEk eta PPk diote Zubietako azpiegiturarekin konpondu dutela hondakinen alorrean zegoen arazoa. Aurreneko biak gobernu akordioa egin eta berehala berrabiarazi zuten errauste plantaren proiektua, zeina eten egin zuen aurreko gobernuak —Bildurenak—. Eta hauteskunde kanpaina hasi baino egun batzuk lehenago jarri zuten martxan azpiegitura horren zati bat; urrirako espero dute osorik.

EH Bildu eta Elkarrekin Podemos, berriz, zaborrak erretzearen aurka daude, baina ordezko proposamen zehatzik ez dute proposatu. EH Bilduk herritarren gehiengoaren hitza aintzat hartzea nahi du, baina ez du zehaztu nola. Era berean, Zubietako azpiegitura egokitu daitekeela uste du: errausteko ez, birziklatze tasak handitzeko baizik, han dagoen tratamendu bio-mekanikorako plantaren bidez, esaterako. Hondakinen bilketari dagokionez, berriz, aipamenik ez atez ateko sistemari buruz EH Bilduren egitasmoetan; ez foru aldundietarakoetan, ez udaletarakoetan.

Duela lau urteko eztabaidetan, EAJk, PSE-EEk eta PPk zaborrak biltzeko modu hori izan zuten helduleku kritiketan, EH Bilduk gobernatutako udaletan herritarren hitza kontuan hartu gabe ezarri zela argudiatuta. EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek, berriz, erraustearen arriskuak izan zituzten arrazoibide.

Lehia horretan, aurrenekoek irabazi zuten botoetan. Hala, foru gobernuaz gain, atez atekoa ezarri zuten udal batzuk galdu zituen EH Bilduk: Bergara eta Pasaia, adibidez. Halaber, amaitu berri den legealdian, alor horretan atzera egin du berak gobernatutako beste herri batzuetan, eta akordiorako bidea landu du EAJrekin eta PSE-EErekin, errefus eta organikoentzako txip bidezko edukiontzi itxien sistema ezarriz —sistema hori proposatu du orain, adibidez, Donostiarako—.

EAJk eta PSE-EEk, berriz, tinko eutsi diote duela lau urte esandakoari. 2019-2030 urteetarako hiri hondakinak kudeatzeko plana onartu dute. 2016an, Urbaser multinazional txinatarra buru duen enpresa talde bati eman zioten Zubietako azpiegitura eraikitzeko eta 32 urtez kudeatzeko kontratua, eta amaitzear dituzte lanak: udazkenerako espero dute %100ean lanean egotea.

Bozetatik epaitegietara

Horrez gain, gobernuan diren bi alderdiek aurrera egin dute azpiegitura hori eten izanagatik EH Bilduko arduradunen aurka abiatu zuten bide judizialean. Aurtengo urtarrilean, Auzitegi Gorenak berretsi zuen erabaki hori baliogabea zela, EAJri eta PSE-EEri arrazoia emanez. Iazko urrian, aldiz, Kontu Auzitegiak errugabetu egin zituen Iñaki Errazkin Ingurumen diputatu ohia eta Ainhoa Intxaurrandieta GHK Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioko presidente ohia. GHK-ko zuzendaritza berriak, baina, helegitea jarri zuen, eta auzitegiak gaur erabakiko du horri buruz: EH Bilduko bi kideek 46 milioi eurorainoko zigorra dute mehatxu.

Gipuzkoako zaborren kudeaketaren gaiak oihartzun eskasa izan du kanpaina honetan alderdi politikoen artean. Gaurko ebazpenak, baina, lehen lerrora ekar lezake berriz ere.]]>
<![CDATA[Ramon Gonzalo izango da NUPeko errektorea, %61eko babesa lortuta]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/007/001/2019-05-10/ramon_gonzalo_izango_da_nupeko_errektorea_61eko_babesa_lortuta.htm Fri, 10 May 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1877/007/001/2019-05-10/ramon_gonzalo_izango_da_nupeko_errektorea_61eko_babesa_lortuta.htm
10.433 pertsona zeuden deituta atzoko bozetara. Boto haztatuko sistema erabili dute. Sektore guztietan irabazi du Gonzalok, ikasleenean izan ezik. Unibertsitatearekin lotura iraunkorra duten irakasle doktoreen artean, 202 boto jaso ditu, eta Beriainek, 117. Sektore horrek du pisurik handiena azken emaitzetan: %59 (391 kide dira guztira). Gainerako irakasleen eta ikerlarien artean (%11ko pisua; 789 kide) 242 boto izan dira Gonzalorentzat, eta 117 Beriainentzat; administrazioko eta zerbitzuetako langileen artean (%10eko pisua; 489 kide) 231 botoa Gonzalorentzat, eta 61 Beriainentzat. Ikasleen artean, berriz (%20ko pisua; 8.764 kide), Beriainek irabazi du, 531 botorekin, eta Gonzalok 399 lortu ditu. Abstentzioa, ohi bezala, ikasleen artean izan da handiena: %89k ez dute botoa eman.

Hamasei urte igaro dira Antonio Perez Pradosek errektore kargua galdu zuela. Haren ondotik, sektore progresistarekin loturiko hautagaiek irabazi dute beti. Karlosenak irabazi zuen duela lau urte (%71ko babesarekin), eta hark ekindako bidetik jarraituko du Gonzalok. Bere aurrekoak bezala, hark ere xede du NUPek harreman zuzena izatea Nafarroako instituzio publikoekin eta eragile sozial eta ekonomikoekin.

Lehentasuna: finantzaketa

Erronka nagusia izango du finantzaketa. Hori bermatu zuen Karlosenak 2017an, Nafarroako Gobernuarekin ituna eginda, 2020ra arte —180 milioi, hiru urterako—. Akordio hori luzatzea da Gonzaloren asmoa. Uste du beharrezkoa dela hainbat urteetarako hitzarmenak egitea, unibertsitateak egonkortasuna izan dezan.

Karlosenak lortu zuen lehen aldiz NUPek eta Nafarroako administrazioak gisa horretako akordio bat egitea. Ordura arte, urte bakoitzeko aurrekontuen araberakoa zen finantzaketa. Lau ardatz ditu: egiturazko finantzaketa, emaitzen araberakoa, hobekuntza eta proiektu berrien garapenekin loturikoa, eta azpiegitura eta ekipamenduetarakoa.

Aurreko zuzendaritzaren beste helburua izan zen Medikuntza gradua eskaintzea NUPen. Aldarrikapen historikoa izan da hori ere, orain arte Nafarroako Unibertsitatean —Opusek kudeatuan— baino ez baitira izan ikasketa horiek. Aneca Kalitatea Ebaluatzeko eta Ziurtatzeko Espainiako Agentziak oniritziaren zain jarraitzen du NUPek —hori bakarrik falta du—, baina Gonzalok uste du garaiz iritsiko dela datorren ikasturtean gradua abiatzeko baimena.

Martxan jarri beharreko neurririk premiazkoen artean, berriz, nabarmendu du unibertsitateko langileak egonkortzeko plana. NUP unibertsitatea gaztea izanik ere, bere beharginen gehiengoa 50 urte baino gehiago ditu, eta askotariko kontratuak dituzte.

Belaunaldi aldaketa

Horiek hala, uste du plan bat abian jarri behar dela erretiroa hartuko dutenak ordezkatzeari begira, eta postu finkorik ez dutenen lan baldintzak hobetzeko, eta hori egin behar dela departamentu bakoitzeko beharrak aintzat hartuz. Irakasle elkartuen kasuan, NUPen doktorego tesiak egindakoak unibertsitatean geratzea nahi du, eta haiek lehentasuna izatea erretiroa hartzen dutenak ordezkatzeko. Halaber, berdintasun plan berri bat proposatu du. Gogoratu du amatasun baimenekin edo eszedentziekin ikerlari zein langileen ibilbidea gelditzen dela; ebaluazioak egiteko orduan hori ere aintzat hartzea proposatu du.

Ikasketa eskaintzari dagokionez, egungo graduak egonkortzeko eta masterrena indartzeko xedea du. Azpiegituren alorrean, besteak beste, bi eraikin berri proposatu ditu Iruñeko campuserako —bat, laborategietarako—, eta Tuterako campusa berritu nahi du.

Euskara bultzatzeko aurreko errektoretzat 2017-2019ra begirako plana garatu nahi du. Horren arabera, besteak beste, NUPek 1.689 kreditu eman beharko lituzke euskaraz aurten; kredituen %25. Egun, kopuru horretatik urrun dago. Halaber, bi gradu soilik egin daitezke erabat euskaraz: Lehen Hezkuntza eta Haur Hezkuntza. Egun, unibertsitate horretako hiru ikasletatik bat da euskalduna.]]>
<![CDATA[Ramon Gonzalo izango da NUPeko errektorea]]> https://www.berria.eus/albisteak/166121/ramon_gonzalo_izango_da_nupeko_errektorea.htm Thu, 09 May 2019 07:17:10 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/166121/ramon_gonzalo_izango_da_nupeko_errektorea.htm <![CDATA[Gazteen sareko 'klika']]> https://www.berria.eus/paperekoa/1921/008/001/2019-05-08/gazteen_sareko_klika.htm Wed, 08 May 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1921/008/001/2019-05-08/gazteen_sareko_klika.htm
Agurtzane Elordui EHUko irakaslearen arabera, zaila da hori zehaztea, baina haren ustez, eta BERRIAk kontsultatu dituen beste aditu batzuen arabera, adinak bezainbeste baldintzatzen dute hizkuntzaren hautua sare sozialaren izaerak, erabilerak eta zabaltzen eta partekatzen diren edukietako gaiek. «Sare sozialen arabera oso ezberdinak izaten dira praktikak linguistikoak».

Elorduik gogoratu duenez, gazteenen artean Instagram da gehien erabiltzen den plataforma, baina horretan hizkuntzaren hautua ez da hain agerikoa, sare horrek duen mezularitza zerbitzu pribatua delako gehien erabiltzen dutena. Twitter, berriz, «plaza publiko» bat da, eta hor bai azter daitezke zein hizkuntzatan aritzen diren. Hala ere, gazte euskaldunak ez dira horrenbeste ibiltzen hor. «25 urte baino gutxiago dutenak ez gehiegi; eta hortik gorakoen artean, ogibide jakin batzuk dituztenak: kazetariak, irakasleak...».



Twitterren erabiltzen den hizkuntzari buruz, EHUko ikerlariak dio, oro har, sare horretan «formalagoak» direla elkarrizketa gaiak, eta horrek «mugatu» egiten duela gazteen parte hartzea, eta euskararen erabilera. Bestela gertatzen da Instagramen: «Hor askeago sentitzen dira, gaiak arinagoak, pertsonalagoak edo eguneko kontuei buruzkoak direlako-edo». Horrek, baina, erdaren aldeko hautua egitera eraman ditu gazteak. «Instagramen gutxiago erabiltzen dute euskara, eta erabiltzen dutenean, informalagoa izaten da». Konparazio baterako, EHUko irakasleak dio gazteek Twitter eskolarekin identifikatzen dutela, eta Instagram, kalearekin.

Gazteek Instagramen dituzten «askotariko praktikak» -hizkuntzakoak barne- aztertzen ari den talde bateko kidea da Elordui. Hasi berri dute ikerketa, baina aurreikusten du hizkuntzaren hautua oso lotuta egon daitekeela erabiltzaile bakoitzaren «testuinguruarekin» -ingurune euskaldun batekoa izatearekin ala ez, familiarekin- eta «ohiturekin». Eta, hortaz, kaleko erabileran bezala, nagusi izango dela erdarena, eta, oro har, «hibridazioa» gertatuko dela hizkuntzen eta euskalkien artean. Praktika linguistiko horien atzean dauden arrazoiak -ideologikoak eta beste- aztertzea dute xede; uda parterako espero dituzte lehen emaitzak.

Nagore Ipiña Mondragon Unibertsitateko irakasleak ere nabari du aldea sare sozialen eta adinen artean -susmoa du generoen artean ere gerta daitekeela, baina ez du ikerketarik esku artean-. Helduek euskara «formalagoa edo zainduagoa» erabiltzen dutela dio. «Idatzizko euskarara jotzen dute». Gazteek, «ahozkora».

Twitterren eta Instagramen artean, argi du Ipiñak lehena dela hizkuntzaren hautua egitera gehien «behartzen» duen sarea, «edo hori modu kontzientean egitera eramaten duena». «Txioek bi norabideko zentzua daukate. Askotan, mezu berarekin zure komunitatearekin komunikatzen ari zara, baina, aldi berean, beste norbaiti, beste erakunde bati... zuzentzen ari zara; Twitterrek badauka berezitasun hori, beste sare sozial batzuek, agian, hain agerikoa ez dutena, eta horrek eramaten zaitu hizkuntzaren hautua birpentsatzera».

Oro har, bat dator Elorduiren hausnarketekin. «Gazteek sare sozialetan erreproduzitzen dituzte kaleko jokaerak: oso kontziente dira nori zuzentzen ari zaizkion». Ipiñak dio gazteek hizkuntza bat edo beste aukeratzean ere pisuzko aldagaiak direla mintzagai dituzten gaiak eta helarazi nahi dituzten emozioak. «Adibidez, gazteen kasuan ikusten ari gara gaztelaniaren erabilera oso lotuta dagoela haserrearekin».

Gaiei buruz, gazteek euskara gehien erabiltzen duten hiru multzo aipatu ditu: eguneroko kontuak; kirolak; eta kultur ekitaldiak. Azken horretan, berezitasun bat azpimarratu du: euskarara jotzen dute sortzailea euskalduna bada; bestela, erdaretara.

Ondorio gisa, Ipiñak dio helduak gehiagotan aritzen direla euskaraz sare sozialetan, eta hori gertatzen dela euren hizketaldiek eta mezuek lotura handiago dutelako «identitateari» buruzko gaiekin. «Gazteen artean ere gertatzen da, baina helduengan gehiago igartzen da hori».

Euskaldunen gaiak

«Twitter da sarerik euskaldunena», ondorioztatu du Joseba Fernandez de Landa ikerlariak, eta, aurreko adituek bezala, berak ere uste du helduek gazteek baino gehiago erabiltzen dutela euskara Interneten. «Zertaz aritzen dira gazte euskaldunak sare sozialetan?», galderari erantzuten saiatu da berriki kaleratu duen lan batean, Eusko Ikaskuntzak bultzatutakoa. Metodologia «berritzaile» baten bidez, lortu du Twitterren euskaraz idatzitako zortzi milioi mezu aztertzea. «Sare horren ezaugarri nagusia da izaera politikoa eta berehalakotasuna», adierazi du ikerlariak.

Atera dituen ondorioen artean bat azpimarratu du: erabiltzaile euskaldunek euskara erabiltzen dutela, batez ere, «euskaldunen gaiei buruz» hitz egiteko, eta horien arabera sortzen dituztela harreman taldeak sare sozialetan.

Baina zeintzuk dira gai horiek? Fernandez de Landaren arabera, euskaraz aritzen diren gazteek beren gertukoekin komunikatzeko erabiltzen dituzte sare sozialak, eta eurentzat interes handien duten gaiak dira aisialdiarekin loturikoak -kirolak, bereziki-, eta «gai politikoekin edota nortasunarekin loturikoak» -hizkuntzari buruzkoak nabarmendu ditu-. Heldu euskaldunen artean, berriz, harremanak egiteko baino gehiago, mezuak zabaltzeko «lanabes» modura erabiltzen dituzte sareak, eta, batez ere, «izaera politikoa edota gizartean pil-pilean dauden gaiei» buruz aritzeko. Orri honetan azaltzen den infografian -Fernandez de Landaren ikerketaren emaitzekin egindakoa- ikus daitezke, besteak beste, gai bakoitzak duen pisua batzuen eta besteen artean, eta zeintzuk diren alor bakoitzean txiolari erreferenteak.

Datu horiek aztertuta, ikerlariak ondorioztatu du euskaraz aritzen diren txiolarien artean -gazte zein helduetan- gai politikoak direla nagusi, eta hor «ezker abertzaleak» daukala «zentralitatea», bai hizketagaietan, bai erreferentziazko txiolarietan: «Ezker abertzalearekin lotura duten erakundeak edota erabiltzaileek horiekin identifikatzen dituzten norbanakoak dira nagusi: haiek dute euskal hiztunak biltzeko gaitasunik handiena», azpimarratu du Fernandez de Landak.]]>
<![CDATA[Osakidetzak ezingo du kaltetu gisa aurkeztu bere oposizioen auzian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/010/001/2019-05-08/osakidetzak_ezingo_du_kaltetu_gisa_aurkeztu_bere_oposizioen_auzian.htm Wed, 08 May 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1893/010/001/2019-05-08/osakidetzak_ezingo_du_kaltetu_gisa_aurkeztu_bere_oposizioen_auzian.htm
Yolanda Varona instrukzio epaileak uste du oraindik ez dagoela argi zein den Osakidetzaren rola prozesuan. Are gehiago: erabakiarekin osasun zerbitzuari ohartarazi dio bera izan litekeela ikertzen ari diren delituen erantzule zibila. Aurreko astean, osasun zerbitzuak helegitea jarri zuen ebazpen horren aurka.

Otsailean, Gasteizko 2. Instrukzio Epaitegiak tramiterako onartu zuen Carmen Adan EAEko fiskalburuaren salaketa. Hiru mediku akusatu zituen, hirurak Osakidetzako zuzendaritzako kideak: Giza Baliabideetako zuzendari ohi Juan Carlos Soto eta zuzendariorde Xabier Balerdi, eta Osasun Arretako zuzendari Andoni Arzelai. Epaileak ez du baztertzen beste norbait inputatzea.

Fiskaltzak salaketan nabarmendu zuen Osakidetzako zuzendaritzak ez zuela irizpide objektiborik jarri oposizioak prestatu zituzten kideak eta epaimahaikoak aukeratzeko orduan. Frogatu zuen berak ikertutako alorretan, besteak beste, zuzendaritzako kide batzuek zuzenean izendatu zituztela epaimahaiko kide batzuk, eta horien artean zeudela azterketa aurretik jaso zuten pertsona batzuen lankideak eta senideak. Etsamina egin aurretik ere langile batzuek salatu zuten filtrazioak egongo zirela, eta jarduteko modu hori aspaldikoa zela Osakidetzan.

Osakidetzak argudiatu du auzian parte hartu nahi duela ikerketako informazioa jasotzeko eta frogak proposatzeko. Instrukzioaren hasieratik azaldu du parte ez hartzea bere interesentzako kaltegarria izan daitekeela. Gaineratu du informazioa nahi duela osasun zerbitzuak har ditzakeen barrurako erabakiei begira ere.

Aldaketa prozesuan dago Osakidetza. Fiskaltzak salaketa jarri eta hilabete geroago, Jon Darpon Osasun sailburuak dimisioa eman zuen. Aurretik, gauza bera egin zuten Maria Jesus Mujika Osakidetzako zuzendari nagusiak eta Juan Carlos Soto Giza Baliabideetako zuzendariak.

Apirilean, Osakidetzak hobekuntzak iragarri zituen oposizioetako azterketetan. Hamabi neurri; nagusienak, bi: zozketa bidez aukeratzea epaimahaiak, eta irizpide objektiboak zehaztea horko kide izan ahalko duten hautagaientzat. Halaber, proba teorikoak prestatzeko, Euskal Autonomia Erkidegotik kanpoko adituengana jotzea proposatu du. Batzorde bat osatu dute legebiltzarrean, lan eskaintza publikoetarako eredu berria lantzeko.

Azterketetako emaitzak

Legebiltzarreko Osasun Batzordea bildu zen atzo, eta EH Bilduk legez besteko proposamen bat aurkeztu zuen Elkarrekin Podemosekin adostuta: eskatu zuten iazko ekainean eginiko azterketetako emaitzak behin-behinean eteteko epaitegietan dauden kasuak argitu arte. PP abstenitu egin zen, eta eskaerak ez zuen aurrera egin. EAJk argudiatu zuen legebiltzarrak ezin duela halakorik egin, orain auzitegien esku dagoelako horri buruzko erabakia.]]>
<![CDATA[Epaileak atzera bota du oposizioen auzian Osakidetza kaltetu gisa aurkezteko eskaera]]> https://www.berria.eus/albisteak/166035/epaileak_atzera_bota_du_oposizioen_auzian_osakidetza_kaltetu_gisa_aurkezteko_eskaera.htm Tue, 07 May 2019 07:18:54 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/166035/epaileak_atzera_bota_du_oposizioen_auzian_osakidetza_kaltetu_gisa_aurkezteko_eskaera.htm <![CDATA[Zahar etxeetako greban kaltetuek aldundiari egotzi diote ardura]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2045/015/002/2019-05-05/zahar_etxeetako_greban_kaltetuek_aldundiari_egotzi_diote_ardura.htm Sun, 05 May 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/2045/015/002/2019-05-05/zahar_etxeetako_greban_kaltetuek_aldundiari_egotzi_diote_ardura.htm
Sindikatuen arabera, Gipuzkoako zahar etxeak aldundiak pagatzen ditu %90ean, eta instituzio hori da, hain justu, «traba gehien» jartzen ari dena akordio bat lortzeko. Luze jo dezake gatazkak. Maiatzaren 1ean berriz ekin zioten grebari beharginek; iazko irailetik protestan dira. Gipuzkoan 5.000 bat lagunek egiten dute lan sektore horretan; gehienak, emakumeak.

Senideek salatu dute Gipuzkoako zahar etxeetan «nabaria» dela pertsonalaren gabezia, eta lan karga, berriz, «gehiegizkoa». Lanuzteak direla-eta egoera okertu dela azpimarratu dute, eta ohartarazi horrek «ondorioak» izan ditzakeela erabiltzaileen osasunean. Salatu dute, halaber, langileak greban egonda ere aldundiak berdin ordaintzen diela enpresei, eta senideek «esfortzu ekonomiko berbera» egiten ari direla jasotzen ez dituzten zerbitzuengatik. Aldundiari ohartarazi diote diru hori «berreskuratzeko» bideak aztertzen ari direla.]]>
<![CDATA[Zahar etxeetako greban kaltetuek aldundiari egotzi diote ardura]]> https://www.berria.eus/albisteak/165934/zahar_etxeetako_greban_kaltetuek_aldundiari_egotzi_diote_ardura.htm Sat, 04 May 2019 11:40:34 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/165934/zahar_etxeetako_greban_kaltetuek_aldundiari_egotzi_diote_ardura.htm <![CDATA[«Bidea marraztu dugu; ausardia behar da orain»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/004/001/2019-05-04/bidea_marraztu_dugu_ausardia_behar_da_orain.htm Sat, 04 May 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1857/004/001/2019-05-04/bidea_marraztu_dugu_ausardia_behar_da_orain.htm
Uemako udalerriek zeintzuk dituzue arrisku eta erronka nagusiak gaur egun?

Azken aldiko azterketek erakutsi dute atzeraldi bat gertatu dela ezagutzan eta erabileran herri euskaldunetan. Alarmak piztu ziren datu horiek ezagutu zirenean, nahiz eta aurreikusitakoak izan. Horrek eraman gintuen hausnarketak eta estrategiak berritzera Ueman, eta uste dut asmatu dugula, bide berriak ireki ditugula.

Ikerketok diote udalerri horietan funtsezko faktorea direla haurrak. Zer egiten ari zarete alor horretan?

Haur hezkuntza eta DBHrako landu dugu programa bat soziolinguistikaren ikuspegitik, haurrek jakin dezaten zein den jaio diren tokiko euskararen egoera eta zeintzuk diren beste tokietakoak, sentsibiliza eta ahaldundu daitezen. Eskoletatik kanpo ere udalekuak antolatu ditugu udalerri euskaldunetako gazteak harremanetan jartzeko. Garrantzi handia eman nahi diogu sentsibilizazioari, baita helduenari ere.

Herri euskaldunen eta arnasguneen arteko bereizketa egiten duzue Ueman. Zergatik?

Bi ideia horiek zehaztea beharrezkoa ikusten dugu: lehenak ezagutzarekin du lotura; bigarrenak, erabilerarekin. Herri batzuetan, ez datoz bat. Uemako herriak zerbait homogeneo gisa tratatu izan ditugu, eta ikusten dugu batzuetatik besteetara aldea dagoela. Uemaren baitan saiatu behar gara tokian tokiko errealitateei erantzuten, eta ez neurri berak planteatzen herri guztietarako.

Udal Legean Eusko Jaurlaritzak jaso zuen —besteak beste, zuek proposatua— hirigintza proiektuetan aztertu behar dela hizkuntzaren eragina. Aldiz, lurralde antolaketarako gidalerroen harira ezezkoa eman dizue: argudiatu du euskara ez dagokiola lurralde antolaketari. Zer irizten diozue horri?

Deigarria da, eta kontraesan argiak daude. Agerikoa da lurralde politikak eragina duela. Ikusten da Jaurlaritzan ez dutela jarrera bera sailen arabera. Hizkuntzan eragiteko, argi dugu beste sailetatik ere ikuspegi hori txertatu eta landu behar dela zehar lerro gisa; bestela, Hizkuntza Politikarako sailburuordetzatik egin daitezkeenak erdizka gera daitezke.

Euskaraldiak eta Korrikak hainbat irudi utzi dituzte. Zein nabarmenduko zenuke?

Bastidako argazkia: euskalgintzaren eta erakundeen arteko elkarlanarena. Klima edo giro inportate bat sortu da. Euskalgintza eskuzabala izan da sentsibilizazioaren alde eginiko lanean, eta uste dugu badela momentu bat hori aitortzeko eta instituzioek euskalgintzaren ahotsa kontuan hartzeko. Hor, oraindik badago jauzi bat egiteko. Ezin gara argazkiarekin bakarrik geratu; konpromiso batzuk hartu ziren. Esaten da bidegurutze batera iritsi garela. Bidea marraztu dugu; ausardia behar da orain.

Nola baloratzen duzue Tolosaldean abian jarri duten Euskara Mahaia? Eskualde mailako lehen egitasmoa da.

Oso positiboa da. Euskalgintzatik sortutako zerbait da, eta horretara batu dira udalak, Gipuzkoako Foru Aldundia, Eusko Jaurlaritza... Hizkuntza politiketan eskualde ikuspegia txertatzea oso inportantea iruditzen zaigu. Erakunde bakoitzak jartzen baldin badu jarri behar duena, emaitzak etorriko dira. Beste eskualde euskaldun batzuetatik begira daude, esperientzia horretatik ikasteko.

Udalak ez diren bestelako administrazioekiko herritarren harremanak euskaraz izan daitezen laguntzen duzue. Non nabari duzue hutsune handiena?

Zerbitzuetan. Atal horretan, hainbat gabezia aurkitu ditugu, herri txikietan bereziki. Osasungintza adibide argi bat da: agerikoak dira gabeziak. Uematik eskua luzatu diegu Osakidetzari eta Osasunbideari, udalak euskalduntzeko gure esperientziatik abiatuz. Proposatu diegu, adibidez, osasun zentroren bat arnasgune bihurtzea, baina ez dugu lortu elkarlanerako bidea egitea. Turismoarekin loturiko zerbitzuetan ere nabaritu dugu kezka. Turismoak eragin soziolinguistiko nabarmena du hainbat herritan.

Udal hauteskundeak datoz. Legegintzaldi hasieran egon ziren sartu-irten batzuk Ueman. Zer espero duzue aurrera begira?

Egia da egon zirela mamu batzuk: Uemarekiko mesfidati agertu zirela hainbat udalerritako eta kolore politiko jakinetako pertsona batzuk. Uste dut Ueman lortu dugula hortik ateratzea, konfiantza giro bat sortzea, eta elkarrekin lan egitea. 71 udalerrirekin abiatu genuen legegintzaldia, eta 86 gara orain. Uema erakunde sendo bat dela erakutsi dugu, diagnostiko egokiak egiten badakiela, eta bide orri bat markatu duela: herri euskaldunen beharrei erantzuteko tresna eraginkorra bilakatu da.]]>
<![CDATA[«Donostia salgai jarri dute»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1925/007/001/2019-05-03/donostia_salgai_jarri_dute.htm Fri, 03 May 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1925/007/001/2019-05-03/donostia_salgai_jarri_dute.htm
Talde bakoitzak aldarrikapen zehatzak ditu; baina, azaldu dutenez, askotan zail egiten zaie horiek gizarteratzea, eta horregatik batu dira. Eihar Egaña Bizilagunekin plataformakoa da. Horko kideak kezkatuta daude «hiriaren turistifikazioarekin». Haien eta beste taldeen aldarrikapenek «lotura» dutela azpimarratu du Egañak. «Bakoitzak jarraitzen du bere borrokarekin; bakoitzak dauka bere bidea; baina batzea bozgorailu bat da, eta izan daiteke modu bat heltzeko bestela iristea zail izango litzatekeen jende eta toki batzuetara».

Añorga auzoan udalak eraiki asmo duen merkataritza gune berriaren (Belartza 2) aurkako plataformakoek ere parte hartzen dute koordinakundean. Kide horietako bat da Eli —ez du abizenik eman nahi izan—. Haren ustez, gizarte mugimenduek «ezinbestekoa» dute batzea, eta, kasu honetan, «are gehiago». «Konturatu gara daukagun arazoa komuna dela: udalaren hirigintza politika. Eta horren baitan hartzen ari diren erabakiek eragina dutela guztiongan». Salatu du udalean ez dutela herritarren «interes orokorra» aintzat hartzen, «interes ekonomiko partikular eta jakin batzuk baizik». «Neurri horien bitartez, udalak finantzaketa lortzen du, eta diruaren truke jarri du hiria salgai». «Nik esango nuke saltzen ari direla urte luzez eraiki dugun gizartea, harremanak egiteko genuen modua», gaineratu du Dendartean elkarteko Amador Biterik.

Denek onartu dute Donostia ez dela salbuespena, «fenomeno zabal baten beste adibide bat» dela, baina azpimarratu dute prozesu hori Donostian «azkartu» egin dela azkenengo urteetan. Biteriren arabera, legegintzaldi honetan aldaketa sakon bat egon da EAEko erakundeetan, eta Donostiako Udala izaten ari da «aktore nagusia». «Ezagutzen genuen Gipuzkoak ez dauka batere zerikusirik egungoarekin».

Instituzioen jarreraren inguruan, Biterik ezbaian jarri ditu euren erabakiak «justifikatzeko» ematen dituzten azalpenak. «Gezurretan ari dira. Nola edo hala aberastasuna sortu nahi dute, baina aberastasun faltsu bat da hori: pertsona eta enpresa jakin batzuen mesedetan ari dira, ez herritarrenean».

«Isilpeko» erabakiguneak

Udala hartzen ari den erabaki askoren legezkotasuna zalantzan jartzen dute koordinakundeko kideek. Haietako batzuek jada jo dute beste instantzia batzuetara, auzitegietara bereziki. «Dagoeneko auzitara eraman ditugu hainbat erabaki, eta prest gaude beste leku batzuetara eramateko ere», azaldu du Haritzalde naturzaleen elkarteko Xabier Rubiok. Horietako batzuk «irabazi» egin dituztela nabarmendu du: «Herritarrek jakin behar dute gizarte mugimenduen bidez lor daitezkeela gauza asko», azpimarratu du.

«Udalak egiten duena fiskalizatzen dugu herri mugimenduok», erantsi du Elik. «Haiek erraza dute: denon dirua daukate. Gure diruarekin ordaintzen dituzte aholkulari eta abokatuak, eta horiek erabiltzen dituzte gure aurka egiteko ere bai. Guk nahi dugu urbanismo legezko, iraunkor eta parte hartzaile bat».

Koordinakundeak salatu du 2010. urtetik berritu gabe dagoela Donostiako Hirigintza Plana, eta, horren ordez, udala «bere kabuz» erabakiak hartzen ari dela, funtsean hirigintza plan bat osatzen dutenak edota indarrean dagoenari eragiten diotenak, «goitik behera». «Hartzen dituzten erabaki horietako asko udalera eramaten dituzte oso landuta eta atzera egin ahal izateko zirrikitu gutxirekin», salatu du Haritzaldeko kideak.

Udalaren «jarduteko modu hori» kritikatu du Belartzako merkataritza gune berriaren aurkako plataformako kideak ere. «Udaletik kanpo hartzen dira erabaki horiek, isilpeko erabakiguneetan, eta, gero, oharkabean pasatzen dira. Jakin badakite herritarren gehiengoak ez duela bat egingo, eta mantu bat jartzen dute gainetik edota eskura duten propagandarako makineria erabiltzen dute». Haren ustez, «aurrez planifikatuta eta engranatuta dagoen estrategia» bat da hori.

Bat dator horrekin Haritzaldeko kidea ere. Erabakiak arrapaladan hartzen ari direla dio, eta udala nahi ala nahi gabe makurtzen ari dela enpresa handien interesetara. «Moratoria moduko bat beharko litzateke; lasai hausnartzeko zer-nolako hiria nahi dugun. Orain hartzen diren erabakiak baldintzatzen ari dira hiriaren eta herritarron geroa».]]>
<![CDATA[Zartaginetako ke beltzak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1856/011/001/2019-05-02/zartaginetako_ke_beltzak.htm Thu, 02 May 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1856/011/001/2019-05-02/zartaginetako_ke_beltzak.htm
Tefloiz egindako tresnak asko berotzen badira, osagai toxiko batzuk askatzen ditu PFOA azidoak. Horiek aireratu egiten dira, eta kozinatutako jakietara ere itsas daitezke. Luze irauten dute airean eta odolean, eta hainbat ikerketa medikuk eta osasun agentziek frogatu dute osagai horiek gaixotasun batzuk garatzeko arrisku faktore direla; besteak beste, eta FAOren arabera, giltzurrunetako eta testikuluetako minbiziak, tiroideetako gaixotasunak, eta haurdunaldiko hipertentsioa.

2017. urtean Europako Batasunak debekatu egin zuen PFOA azidoaren erabilera. Zuzentarauak, baina, moratoria bat ezarri zuen 2020. urtera arte. Hori dela eta, gero eta ugariagoak dira PFOArik ez duten tefloizko sukalde tresnak merkatuan, baina nabarmen garestiagoak dira. Genevan egiten ari diren bileran behin betiko debekatu nahi dute PFOA azidoaren erabilera, sukalde tresnetan eta bestelakoetan.

Herenegun hasi eta maiatzaren 10era arte bi astez egongo dira bilduta 180 gobernutako ordezkariak. Horiek sinatu zuten hondakin arriskutsuen nazioarteko garraioa arautzen duen 1989. urteko Basileako Hitzarmena eta Kutsagarri Organiko Iraunkorrei aurre egiteko 2001eko Stockholmeko Hitzarmena. AEB Amerikako Estatu Batuek ez zituzten itunok babestu, eta ez dute Genevako bileran parte hartuko.

Egun 30 bat produktu kimiko jasotzen ditu Stockholmeko Hitzarmenaren zerrendak; euren toxikotasun maila dela-eta debekatuta egon beharko lirateke ituna sinatu duten herrialdeetan. Horien artean daude, besteak beste, bi pestizida: lindanoa eta DDTa. Lindanoa 2008. urtetik dago debekatuta Europako Batasunean, baina, ekologistek salatu ohi dutenez, Euskal Herrian —Bizkaian, bereziki— ez da garbiketa sakonik egin hainbat landa eremu, ibai eta urtegitan, eta pestizida horrek kutsatuta jarraitzen dute ingurune ugarik. DDTaren erabilera, berriz, mugatuta dago Europako Batasunean, baina ez dago debekatuta guztiz herrialde guztietan, nekazaritzarako industria kimikoaren lobbyen presioengatik, bereziki.

Genevako bileran Dicofol pestizida ere debekatzea aztertuko dute. Osagai kimiko hori erabili ohi da akain izurriteei aurre egiteko; besteak beste, fruitu, barazki, lore, eta kafe laboreetan. FAOk dio ikerketek frogatu dutela «oso toxikoa» dela inguruko txori eta, bereziki, uretako landare, animalia eta ornogabeentzat; azterketek ohartarazi dute azaleko narriadurak eta nerbioetako hiperestimulazioa eragiten dizkiela gizakiei.

Nonahi topa daiteke

AEBetako DuPont enpresak asmatu zuen tefloia 1930eko hamarkadan, eta egun enpresa horrek berak erregistratua du marka gisa. Bi ezaugarri ditu polimero horrek: ez-itsaskorra eta iragaitza dela. Era berean, oso malgua da eta oso erresistentea. Hori dela eta, sukaldeko tresnetan ez ezik, beste hainbat produktuetan ere erabiltzen da: arropetan, bereziki. Isolatzaile nagusietako bat da, halaber, eta oso erabilia industriaren hainbat alorretan: autogintzan, eraikuntzan...

Tefloia bera ez dago eztabaidagai; bai, ordea, hori itsasteko erabiltzen den osagaia kimikoa: PFOA. Azido hori oso erabilia izan da margo eta bernizetan, eta, FAOren arabera, hainbat ikerketak frogatu dute horiekin lan egiten duten langileek gaixotasun jakin batzuk garatzeko aukera gehiago izan dutela, azido horren osagai batzuk arnasteagatik.

Askatzen dituen osagaien artean azido trifluoroazetikoa dago. Azido hori oso geldoa da, ia ez du erreakzionatzen, eta lurrean eta uretan luze irauten du. Aztergai dago aireratzen den kopuruak ingurunean kaltea eragiten duen: zenbait ikerketatan diote eragina duela troposferako ozonoaren deskonposaketan.]]>
<![CDATA[Kiratsa Gipuzkoako auzitegietan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1996/009/001/2019-05-01/kiratsa_gipuzkoako_auzitegietan.htm Wed, 01 May 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1996/009/001/2019-05-01/kiratsa_gipuzkoako_auzitegietan.htm
Grebalariak ez daude bakarrik. Besteak beste, epaileen, fiskalen eta administratzaileen babesa dute. Garbitzaileek epaitegien aurrean eginiko protestetan izan dira arlo horietako ordezkariak. Haiek ere Eusko Jaurlaritzako Justizia Sailari eskatu diote esku hartzeko, arazoa «lan gatazka bat baino gehiago bihurtu delako».

Zalantzarik ez du Gipuzkoako Probintzia Auzitegiko epaile eta JPD Demokraziarako Epaileak elkarteko bozeramaile Augusto Maesok. «Jaurlaritzako Justizia Sailarena ere bada ardura». Epaitegietako garbiketa zerbitzua azpikontratatua du gobernuak, baina hori ezin da «aitzakia» izan, haren ustez, «erantzukizuna gainetik kendu eta eskuak garbitzeko». Antzera pentsatzen du fiskalen elkarteko ordezkari Belen Martinezek. «[Espainiako] Estatuko langileak gara gu, baina Jaurlaritzaren eraikinetan egiten dugu lan; harena da eraikinak behar bezala edukitzeko ardura».

Iazko irailean hasi zuten greba garbitzaileek; Eusko Jaurlaritzak gutxieneko zerbitzuak ezarriak ditu —astelehen eta ostegunetan egin behar dituzte garbiketak—, baina ez da nahikoa. Otsailean kaleratu zuen agindu bat Justizia Sailak Garbialdi enpresa eta protestan diren langileak behartuz sakoneko garbiketa egitera. Zazpi hilabeteotan eginiko bakarra izan da. «Ez da aski», ohartarazi du Maesok. Langileek gogoratu dute epaitegietan eta ertzain etxeetan paper pila sortzen dela, batzuek informazio pribatua dutela, eta korridoreetan pilatuta daudela, «inolako kontrolik gabe». Ehunka pertsona pasatzen dira egunero eraikin horietatik.

Langileek eta erabiltzaileek diote zikinen artean lan egitera ohitzen hasiak direla, eta, lanean ez ezik, osasunean ere nabari dutela eragina. Ohartarazi dute baldintzek okerrera egin dezaketela, udaberriarekin eta egun beroekin batera ugaritu egin baitaitezke akaroak eta kutsadurarekin loturiko partikulak.

Jada behargin batzuek jakinarazi dute izan dituztela erreakzio alergikoak, asma krisiak, konjuntibitisak, dermatitisak eta eztarriko narritadurak, besteak beste. Arrisku horiez ohartarazi zuen Lan Ikuskaritzak ere, otsailean eginiko txosten batean. Aurretik, urtarrilean, fiskalek eta epaileek kexa agertu zioten Justizia Sailari.

Sektore «feminizatua»

Kale garbitzaileen aldean jasaten duten soldata arrakala ezabatzea nahi dute epaitegietako eta ertzain etxeetako garbitzaileek. ELAk du gehiengoa Garbialdi enpresako langile batzordean. Sindikatuko ordezkari Amaia Pintadok azaldu duenez, eraikin judizialetako langileek kaleko garbitzaileek baino %7 gutxiago irabazten dute, eta polizia etxeetakoek, %13 gutxiago. Azpimarratu du kalekoen aldean «sektore feminizatuagoa» dela epaitegietakoa eta ertzain etxeetakoa: %95 dira emakumeak —kalean, %80 gizonak—.

Azaroan jaso zuten enpresaren proposamena. Justizia Sailak orduan berritu zuen kontratua Garbialdi enpresarekin, aurrekoaren «baldintza berberetan», eta horrek «nahasi» egin ditu negoziazioak. «Enpresak hori erabili du argudio moduan ezer ez aldatzeko», azaldu du Pintadok.

Urtez urte soldata arrakala hori murriztuz joatea proposatu dute langileek: epaitegietako garbitzaileen kasuan, %1,5 datozen hiru urteetan; ertzain etxeetakoenean, %2,5. «Azken bileran, enpresak argi esan zigun ez duela onartuko arrakala aintzat hartzen duen testurik», salatu du Pintadok.

ELAko ordezkariak azpimarratu du «greba amaitzeko deseatzen» daudela. Justizia Sailak eta Garbialdik ez diete erantzun BERRIAk eginiko galderei. Sindikatuko ordezkariak salatu duenez, Justizia Sailarekin biltzeko hainbat eskaera egin dituzte, baina haiek ere ez dute erantzunik jaso.

Bitartean, pilatzen ari dira paperez eta plastikoz beteriko poltsak epaitegietako korridoreetan, bulegoetan... Eta are okerragoa da komunetako egoera, eta edari eta janari makinentzako espazioetan: zenbait egunetan, gainezka egoten dira zabor ontziak, itsaskor lurrak, eta usain ezatseginak nabari dira. Ez da giro Gipuzkoako epaitegi eta ertzain etxeetan.]]>
<![CDATA[Abertzaleak gailendu dira, EAJk eta EH Bilduk bina diputatu lortuta]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/006/001/2019-04-29/abertzaleak_gailendu_dira_eajk_eta_eh_bilduk_bina_diputatu_lortuta.htm Mon, 29 Apr 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1893/006/001/2019-04-29/abertzaleak_gailendu_dira_eajk_eta_eh_bilduk_bina_diputatu_lortuta.htm
Parte hartze handiak eta Elkarrekin Podemosen beherakadak baldintzatu ditu lurraldeko emaitzak: hiru boto emailetik bat galdu du alderdi horrek. 2015eko eta 2016ko bozetan gailendu zen, eta kolpea hartu du: 11 puntu eta 35.000 boto gutxiago, duela hiru urteko emaitzekin alderatuta. Orduan, bi diputatu lortu zituen; orain, bakarra. Eserlekua lortu duen azkeneko indarra izan da.



Galera horrek mesede egin die beste denei: EH Bilduk eta PSE-EEk ere gora egin dute, eta biek ere aurrea hartu diote Elkarrekin Podemosi. EH Bilduk 4 puntu eta 24.000 boto gehiago lortu ditu. Sozialistek eutsi egin diote diputatu bakarrari, baina gora eginez: 4 puntu eta 23.000 boto gehiago.

EAJk emaitza onenak ditu 1982. urtetik (125.000 boto). 2004tik ez zuen gainditzen 100.000 botoen langa. EH Bilduren erreferentziak azkenengo bozak eta 2011n Amaiurrek lortutakoak ziren. 2016koak zituen txarrenak, eta horiek eta 2015ekoak (81.200 boto; %21) hobetu ditu, baina 2011koetatik urrun geratu da: orduan botoen 130.000 boto lortu zituen (%35).

PSE-EEk alde izan du haizea, eta azken urteetako odolustea gelditzea lortu du. Ez hain aspaldikoak, hau da, 2008koak ditu lurraldean inoiz lortu dituen emaitza onenak: botoen %40.

Espainiako eskuinak ez du ordezkaritzarik lortu Gipuzkoan. Ez zuten aulkirik eskuratu aurreko bozetan ere, eta, ehunekoetan, gainera, pisua galdu dute: PPk eta Ciudadanosek botoen %13 lortu zituzten 2016an, eta orain, Vox ere gehituta, %10 eskas.

Mobilizazio handia

Parte hartze handiak ere eragin du emaitzetan. Inoizko handiena izan da herrialdean, lehenengo bozak -1977. urtekoak- eta 1982koak kenduta: horietan bietan ere jeltzaleak izan ziren garaile. 2016koetan txikienetan hirugarrena izan zen parte hartzea.

Gipuzkoako herri nagusiei dagokienez, EAJ buru izan da Donostian, Zarautzen, Arrasaten, Tolosan eta Hondarribian; PSE-EE Irunen, Errenterian, Eibarren, Lasarte-Orian; eta EH Bildu Hernanin. Hego Euskal Herriko emaitzak ]]>
<![CDATA[Asteon jarriko dute martxan Zubietako TMB planta]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1878/008/001/2019-04-24/asteon_jarriko_dute_martxan_zubietako_tmb_planta.htm Wed, 24 Apr 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1878/008/001/2019-04-24/asteon_jarriko_dute_martxan_zubietako_tmb_planta.htm
Hasierako asmoa zen TMB planta lanean jartzea ingurune berean eraikitzen ari diren beste azpiegiturekin batera: erraustegiarekin, biometanizatze plataformarekin eta errautsak ontzekoarekin, bereziki. GHKren arabera, obraren %75 egina dago jada: nahi dute azpiegitura osoa udazkenerako bukatzea, eta ekainean probetan hastea. TMB planta lehenagotik arituko da lanean: aste honetan hasi, eta bi hilabeteko probaldia egingo dute. Azaldu dutenez, uztailaren 3an egongo da bete-betean.

Birziklatu eta pisua gutxitu

Aldundiko eta GHK-ko agintarien arabera, material batzuk berreskuratzea eta errefusaren pisua gutxitzea lortuko dute TMB plantaren bidez. Aurreikusten dute hara eramango dituzten hondakinen %8-10 birziklatu ahal izango dituztela. Eta xede dute laster %60ko birziklatze tasara iristea Gipuzkoan; 2018ko datuen arabera, %52koa zen.

Birziklatzeaz batera, GHK-k uste du TMB planta martxan jarrita «nabarmen» gutxituko dela zabortegietara eramaten den errefusa: materialak bereizi eta 15-20 eguneko lehortze prozesu baten ondoren horren pisua %25 inguru jaistea lortuko dutela.

Hala, GHK-k aurreikusten du 2019an Gipuzkoak 150.000 tona errefus sortzea eta TMBtik pasatu ondoren 105.000koa izatea kantitatea. Asmoa da Zubietako errauste planta amaitzean han erretzea hori dena: 200.000 tonarako ahalmena duen erraustegi bat eraikitzen ari dira; hots, Gipuzkoan sortutako errefus kantitatea halako bi hartzeko gai izango dena.

GHK-k azaldu du errauste planta egin bitartean Mutiloako zabortegira (Gipuzkoa) eta Zabalgarbira (Bizkaia) eramango dituztela hondakin horiek. Erakunde horren arabera, Bizkaira eramaten den zabor kantitatea gutxitu ahal izango dute TMB plantarekin; 83.600 kilometro gutxiago egingo dituzte hondakinak garraiatzen, eta 889.761 euro aurreztuko dituzte, besteak beste.

Jose Ignacio Asensio Ingurumen diputatuak esan du «albiste ezin hobea» dela planta martxan jartzea. Azpimarratu du Zubietako azpiegitura osorik amaitzean Gipuzkoak «berreskuratu» egingo duela hondakinen kudeaketa «autonomoa», eta azken urteetako «amesgaiztoaren bukaera» ekarriko duela.

EH Bilduren agintaldian (2011-2015), gelditu egin zuten aurreko gobernuak (EAJ) hasiriko egitasmoa, erraustegia egiten ari zen enpresekin kontratua etenda. Baina, duela lau urte, EAJ-PSE gobernuak lanak hasi zituen berriz. Aurtengo martxoan, EAJk, PSEk eta PPk onartu egin zuten erraustegia oinarri duen 2019-2030 urte arterako Gipuzkoako Hiri Hondakinen Kudeaketa Plana.]]>
<![CDATA[Memoria historikoa. Francoren harlauza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1911/006/001/2019-04-19/memoria_historikoa_francoren_harlauza.htm Fri, 19 Apr 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1911/006/001/2019-04-19/memoria_historikoa_francoren_harlauza.htm
Aspaldiko eskaera da Franco Erorien Haranetik mugitzekoa; eta harekin batera hango hobi komunetan dauden ia 35.000 pertsonen gorpuzkiak ateratzearena: 1936ko gerran hildakoak dira, gehienak antifaxistak. 2007ko Memoria Historikoaren legeak aurreikusten du «memoriarako gune» bihurtzea egun Eliza Katolikoaren esku dagoen mausoleoa. 2011n Jose Luis Rodriguez Zapateroren gobernuak (PSOE) aurkeztu zuen horri begirako proiektua: besteak beste, Franco handik ateratzea gomendatzen zuten adituek. Hilabete geroago eskuratu zuen agintea Mariano Rajoyk (PP), eta bazter utzi zuen egitasmoa; baita Memoria Historikoaren Legea ere.

«Zero euro memoria historikorako». Esan eta bete egin zuen Rajoyk. Bere bi agintaldietan soilik lehen aurrekontuetan (2013) jaso zuen horretarako dirua; aurrekoetan sozialistek banatutakoa baino %60 gutxiago. Hortik aurrera, ezer ez. Lehen urtean, halaber, itxi egin zuen biktimen arretarako bulegoa. «Frankismoko biktimak beren gurasoez gogoratu dira haiek bilatzeko diru laguntzak eman dizkietenean», esan zuen PPk Kongresuan zuen bozeramaile Rafael Hernandok.

Diktaduraren ondorengo urteetan bezala, ahaztura berrezartzen ahalegindu zen Rajoy. Bere agintaldiak iraun zuen zazpi urteetan, baina, NBE Nazio Batuen Erakundeak hainbatean ohartarazi zion hobi komunetan dauden gorpuzkiak atera behar zituela, eta gogora ekarri, besteak beste, identifikatu gabeko hildako gehien duten herrialdeetan bigarren dela, Kanbodiaren ostean. Dauden hobi guztien laurdenak baino gutxiago zabaldu dituzte Espainian. Euskal Herrian, berriz, bestelakoa da egoera; bertako gobernuek finantzatu egin dituzte lanok: Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, esaterako, hobiak aurkitu dituzte, eta atera dituzte han zeuden gorpuzkiak. Nafarroan ere, abian da hobiak irekitzeko plan bat.

Gerran hildakoez gain, diktaduran errepresaliatuek ere babes instituzionalik ez dute jaso ia. Estatu indarkeriaren erantzuleak epaitzeko saioek ez dute aurrera egin, 1977ko Amnistia Legea dela-eta. Horiek gizateriaren aurkako krimenak direla argudiatuta, bide bat zabaldu dute biktimek Argentinan, Maria Servini epailearen bidez, baina orain artekoek ez dute emaitzarik izan.

Epaileek dute azken hitza

Espainiako auzitegietan eta jurisprudentzian eragiteko orain arteko saioek porrot egin dutela kontuan hartuta, legea aldatzea beste biderik ez dute alor horretan urratsak egin nahi dituztenek. Nahi ez dutenak -PP eta, bereziki, Vox- argi mintzatu dira, eta orain arte eginiko urratsak desegiteko asmoa erakutsi dute: Memoria Historikoaren Legea indargabetzea proposatu dute. 1977ko Amnistiaren Legea da, baina, harlauza nagusia. Gobernatzeko aukera duten alderdien artean, soilik Unidas Podemosek proposatu du erreformatzea. Horrek behartuko lituzke epaileak orain arteko jarrera aldatzera. Gauza bera Francoren gorpuzkien auzian. Erorien Haranetik ateratzearen aurka ebatzi baitezakete Goreneko magistratuek, Sanchezen dekretuaren aurka; akaso horregatik jaso du PSOEk bere programan mausoleoaren legezko izaera aldatzea.

Auzitan dago frankismoa. Eta lurpean, ustelduta, diktadorearen gorpua. Orain artekoek, baina, agerian utzi dute bizirik jarraitzen dutela haren gorputzetik elikatu diren bizkarroiek.]]>
<![CDATA[Zozketa bidez hautatuko dituzte Osakidetzako oposizioetako epaimahaiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/012/001/2019-04-16/zozketa_bidez_hautatuko_dituzte_osakidetzako_oposizioetako_epaimahaiak.htm Tue, 16 Apr 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1857/012/001/2019-04-16/zozketa_bidez_hautatuko_dituzte_osakidetzako_oposizioetako_epaimahaiak.htm
Hamabi neurri jasotzen ditu Osasun Sailaren proposamenak. Nagusienak, bi: zozketa bidez aukeratuko dituzte azterketetako epaimahaiak, eta «irizpide objektibo batzuk» zehaztuko dituzte horko kide izan ahalko duten hautagaientzat. Halaber, proba teorikoak prestatzeko, Euskal Autonomia Erkidegotik (EAE) kanpoko adituengana joko dute; urriko azterketetan, proba praktikoetarakoetarako ere bai.

Otsailean, Carmen Adan EAEko fiskalburuak auzitara jo zuen 11 kategoriatako azterketak filtratu zirela salatzeko, eta nabarmendu zuen «irizpide objektiborik» ez zela jarri probak prestatu zituzten kideak eta epaimahaikoak aukeratzeko orduan. Frogatu zuen berak ikertutako alorretan, besteak beste, Osakidetzako zuzendaritzako kide batzuek zuzenean izendatu zituztela epaimahaiko kide batzuk, eta horien artean zeudela azterketa aurretik jaso zuten pertsona batzuen lankideak eta senideak.

Jon Darpon Osasun sailburuaren dimisioa ekarri zuen fiskalburuaren salaketak; martxoan izan zen hori. Azterketak egin aurretik ere langile batzuek salatu zuten filtrazioak egongo zirela, eta jarduteko modu hori aspaldikoa zela Osakidetzan.

«Eredu berri bat» helburu

EAEko Arartekoak eginiko gomendioetan oinarritu da Osasun Saila, eta esan du «berdintasun, merezimendu eta gaitasun printzipioak zaintzea» duela xede proposamenak. Neurrien alde azaldu da Arartekoa: uste du lagunduko dutela enplegu publikorako prozesu «inpartzialagoak eta objektiboagoak» diseinatzeko.

Osasun Sailak adierazi duenez, Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundearekin (IVAP) adostu ditu neurriak, eta eztabaidatu egin ditu lan eskaintza publikoetako Segimendu Batzordeko sindikatuekin: SATSErekin, Medikuen Sindikatuarekin eta UGTrekin.

Osasun Sailaren asmoa da urriko azterketetan «frogatzea» neurri horien bideragarritasuna; bere helburua da prestatzen ari den Osakidetzarako «eskaintza publikoen eredu berrian» sartzea. Egitasmo hori Eusko Legebiltzarrean aurkezteko konpromisoa hartu du.]]>
<![CDATA[Zozketa bidez hautatuko dituzte oposizioetako epaimahaietako kideak]]> https://www.berria.eus/albisteak/165257/zozketa_bidez_hautatuko_dituzte_oposizioetako_epaimahaietako_kideak.htm Mon, 15 Apr 2019 19:03:23 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/165257/zozketa_bidez_hautatuko_dituzte_oposizioetako_epaimahaietako_kideak.htm fiskalburuak auzitara jo zuen 11 kategoriatako azterketak filtratu zirela salatzeko, eta nabarmendu zuen "irizpide objektiborik" ez zela jarri probak prestatu zituzten kideak eta epaimahaikoak aukeratzeko orduan. Frogatu zuen berak ikertutako alorretan, besteak beste, Osakidetzako zuzendaritzako kide batzuek zuzenean izendatu zituztela epaimahaiko kide batzuk, eta horien artean zeudela azterketa aurretik jaso zuten pertsona batzuen lankideak eta senideak. Fiskalburuaren salaketak Jon Darpon Osasun sailburuaren dimisioa ekarri zuen, hilabete geroago. Azterketak egin aurretik ere langile batzuek salatu zuten filtrazioak egongo zirela, eta aspaldikoa zela jarduteko modu hori Osakidetzako oposizioetan. "Eredu berri bat" helburu EAEko Arartekoak eginiko gomendioetan oinarritu da Osasun Saila, eta esan du "berdintasun, merezimendu eta gaitasun printzipioak zaintzea" duela xede proposamenak. Neurrien alde azaldu da Arartekoa: uste du lagunduko dutela enplegu publikorako prozesu "inpartzialagoak eta objektiboagoak" diseinatzeko. Osasun Sailak adierazi duenez, Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundearekin (IVAP) adostu ditu neurriak, eta eztabaidatu egin ditu lan eskaintza publikoetako Segimendu Batzordeko sindikatuekin: SATSErekin, Medikuen Sindikatuarekin eta UGTrekin. Osasun Sailaren asmoa da urriko azterketetan "frogatzea" neurri horien bideragarritasuna; bere helburua da prestatzen ari den Osakidetzarako "eskaintza publikoen eredu berrian" sartzea. Egitasmo hori Eusko Legebiltzarrean aurkezteko konpromisoa hartu du.]]> <![CDATA['Euskal Y'-aren amaiera beste urtebete atzeratu dute: 2024ra]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/013/001/2019-04-12/euskal_y_aren_amaiera_beste_urtebete_atzeratu_dute_2024ra.htm Fri, 12 Apr 2019 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1879/013/001/2019-04-12/euskal_y_aren_amaiera_beste_urtebete_atzeratu_dute_2024ra.htm euskal Y deituriko zatiaren lanek beste atzerapen bat izango dute. 2024rako espero dute amaitzea Araba, Bizkai eta Gipuzkoako hiriburuak lotuko dituen azpiegitura. Datak aldatuz joan dira urteotan. Aurreko agintaldian, Eusko Jaurlaritzak aurreikusi zuen 2019rako amaituko zutela; agintaldi honetan, 2023rako. Lanek, baina, urtebete gehiago iraungo dute, Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapen eta Azpiegitura sailburuak adierazi duenez.

Espero du AHTa martxan jartzea «2024ko urtarrilaren hasierarako». Tapiak Espainiako Gobernua egin du lanen atzerapenen erantzule. Otsailean, Jesus Loza Espainiako Gobernuak EAEn duen ordezkariak aitortu zuen «zaila» izango dela euskal Y-aren obrak 2023rako prest izatea; ez zuen jarri amaiera datarik.

Tapiak ziurtatu du Eusko Jaurlaritzaren esku dagoen lanaren %90 eginda dagoela, eta azpimarratu du Espainiako Gobernuan edozein egonda ere proiektua «geldiezina» dela. Adierazi du «bideratuta» daudela obra zibilen lanak eta hiru hiriburuetako geltokietarako sarreretakoak, eta uste du horiekin «batera» burutu daitezkeela falta direnak: besteak beste, errailak, elektrifikazio sarea, transformadoreak eta trenen zirkulaziorako elementu teknikoak jartzea. Kalkulatu du lan horiek urte eta erdi iraun dezaketela, eta adierazi du horiek hasteko ez dagoela zertan itxaron azpiegitura handiak amaitu arte.

«Tarifa soziala»

Jaurlaritza zerbitzuaren eskariaren azterketa eta prospekzioak egiten ari da dagoeneko. Tapiak azaldu du frekuentziak «lehiakorrak» izatea nahi dutela: puntako orduetan 30 minutuan behin abiatzea trenak hiru hiriburuetara; eta eguneko beste orduetan, 60 minutuan behin. Donostia-Bilbo eta Donostia-Gasteiz arteko bidaiek 45 minutu iraungo lukete; Bilbo-Gasteiz artekoek, 30 minutu. Prezioei dagokienez, gobernuaren asmoa da «tarifa sistema sozial bat» ezartzea; batez beste, zortzi euro bidaia bakoitzeko. Zerbitzua liberalizatzea aurreikusten du Jaurlaritzak, eta Euskotren izatea operadoreetako bat.]]>