<![CDATA[Jokin Sagarzazu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 04 Dec 2022 23:26:53 +0100 hourly 1 <![CDATA[Jokin Sagarzazu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Jaurlaritzak helegitea jarriko du Errioxako mahastien esklusibotasunaren aurka]]> https://www.berria.eus/albisteak/221506/jaurlaritzak_helegitea_jarriko_du_errioxako_mahastien_esklusibotasunaren_aurka.htm Fri, 02 Dec 2022 16:26:41 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/221506/jaurlaritzak_helegitea_jarriko_du_errioxako_mahastien_esklusibotasunaren_aurka.htm Arabako Mahastiak sor marka berriarentzat produzitu. Erabaki hori hartu zuen Errioxako ardoaren kontseilu arautzaileak Eusko Jaurlaritzak sor-marka berriari behin-behinean aritzeko baimena eman eta gero. Duela bi aste Espainiako Gobernuak aintzat hartu zuen eskaera, eta helegiteak aurkezteko aukera zabaldu zuen. Eusko Legebiltzarrean EH Bilduk egindako galdera bati erantzunez, Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapenerako sailburuak berretsi du gobernuak alegazioa aurkeztuko duela, eta hori oinarritzeko azterketa bat egiten ari dela Errioxako kontseilu arautzailearen erabakiak Arabako ardo ekoizleengan izan dezakeen eraginari eta kalteei buruz. Tapiaren arabera, estatutuetan eginiko aldaketa «zuzenbidearen aurkakoa da, diskriminatzailea eta justifikatu gabea». Sailburuak argudiatu duenez, mahastien esklusibotasunak «enpresen erabakitzeko eskubideari» eta upategiek «jatorri deitura batean, bestean ala bietan egoteko duten enpresa askatasunari» eragiten die. «Gure mahastizainek beren enpresarekin zer egin nahi duten erabakitzeko eskubidea dute», azpimarratu du. Tapiak ziurtatu du Jaurlaritzak hasieratik ideiak oso argi izan dituela, eta lau printzipio hauetan laburbiltzen dela: legea betetzea, errespetuz eta erantzukizunez jokatzea, erakundeen eta enpresen erabakiak onartzea eta besteen erabakien zilegitasuna aitortzea. EH Bilduko legebiltzarkide Itxaso Etxebarriak txalotu egin du Jaurlaritzak helegitea aurkezteko erabakia hartu izana, baina Arabako Mahastiak izena sortzeko prozesua ez duela behar beste erraztu leporatu dio. Araban eztabaida sortu du gaiak. PP eta PSE-EE aurka daude, EH Bildu alde, eta EAJ zatituta dago; hala ere, jeltzale guztiek eskatzen dute errespetua urratsa egin nahi dutenentzat.]]> <![CDATA[FVEMek «xantaia estrategia» uzteko eskatu die sindikatuei]]> https://www.berria.eus/albisteak/221500/fvemek_xantaia_estrategia_uzteko_eskatu_die_sindikatuei.htm Fri, 02 Dec 2022 12:43:22 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/221500/fvemek_xantaia_estrategia_uzteko_eskatu_die_sindikatuei.htm
FVEMen arabera, mobilizazioek erakusten dute sindikatuek eta «haiek ordezkatzen dituztela dioten pertsonek» pertzepzio desberdina dutela patronalak mahai gainean jarritako proposamenei buruz. Hala, greba egunak «guztiz alferrikakoak» izan direla ziurtatu du, eta sindikatuei leporatu die langileen interesen alde baino gehiago hauteskunde sindikalei begira aritzea.

FVEMek azaldu duenez, bere azken proposamenak %14ko soldata igoerak jasotzen ditu 2022-2025ko aldirako: % 6,5koa 2022rako, %3,5koa 2023rako, %2,5koa 2024korako eta %1,5koa 2025erako; soldata berrikuspena, KPI metatua handiagoa bada, eta «eduki koherenteak ditu berriki sinatutako metalaren arloko beste hitzarmen batzuekin». «Hitzarmen bat beharrezkoa da, baina ezin da enpresen lehiatzeko gaitasuna arriskuan jarri; errealista izan behar du, egungo krisi egoerarekin bat etorriko dena».

Patronalak salatu du sindikatuek «xantaia estrategiarekin» jarraitzen dutela, eta dinamika horrek ez duela ahalbidetuko «sektoreko langileek merezia duten eta dagoeneko gozatzen ariko liratekeen akordioa» lortzea. ELA, mugagabearen alde Sindikatu guztiek bat egin dute aste honetako greba deialdiekin. Eta gaur manifestazioak egin dituzte Bilbon. ELA bere aldetik mobilizatu da. Komunikabideetara bidalitako ohar batean adierazi duenez, patronalak negoziazio mahaian planteamendu berberekin jarraitzen badu, hurrengo urratsa greba mugagabea deitzea izan beharko litzateke. ELAk «zoriondu»egin ditu aste honetan «borrokatzea» erabaki duten langile guztiak. «Eman duten mezua argia izan da: FVEMen azken eskaintzaren aurka agertu dira aurrez aurre, eta patronalak egindako planteamenduak nabarmen hobetu nahi dituzte». CCOO, LAB, UGT, ESK, CGT eta CNT sindikatuak ere manifestazioa egin dute Bilboko kaleetan. ]]>
<![CDATA[EBtik kanpokoek Osakidetzan eta Ertzaintzan lan egin ahal izango dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1892/015/001/2022-12-02/ebtik_kanpokoek_osakidetzan_eta_ertzaintzan_lan_egin_ahal_izango_dute.htm Fri, 02 Dec 2022 00:00:00 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1892/015/001/2022-12-02/ebtik_kanpokoek_osakidetzan_eta_ertzaintzan_lan_egin_ahal_izango_dute.htm
Berrikuntzen artean, Europako Batasunetik kanpokoek aukera izango dute administrazioan lan egiteko. Aurreko araudiak ez zuen horretarako aukerarik ematen. Orain, esparru jakin batzuetan egin ahal izango dute, baldin eta aldez aurretik horretarako beharra arrazoitzen bada, «lege sektorial» batekin. Aldaketa horrekin «behar objektibo» bati erantzun nahi zaio, bereziki langileen falta dagoen arloetan: Osakidetzan, nagusiki, baina baita Ertzaintzan eta komunikazio teknologiekin loturiko arloetan.

Horrez gain, funtzionarioek administrazioaren barruan aurrera egin ahal izateko prozedura batzuk berritu dira: hala nola Zuzendaritza Publiko Profesionalaren figura sortuko da. Horren bitartez, zuzendaritzako izendapenak lehiaketa publikoen bidez eta merezimenduak baloratuta egingo dira. Orain arte, kargudunak hori gabe hautatzen ziren.

Legeak, halaber, «genero berdintasunaren printzipioak» txertatzen ditu; adibidez, sexu indarkeria jasan duen funtzionario batek beste herri edo administrazio batera aldatzeko aukera izango du. Eta «desgaitasun intelektualen bat» dutenentzat ere berrikuntza batzuk jasotzen ditu: hautaketa prozesu independenteak egin ahal izango dira.

Euskararekin loturik, arauak dio helburua dela bi hizkuntza ofizialen erabilera bermatzea administrazio guztien barneko eta kanpoko harremanetan. Horretarako, besteak beste, Jaurlaritzak dagokion administrazioekin batera zehaztuko du lanpostu bakoitzaren hizkuntza eskakizuna. Hautaketa prozesuetan, euskarak gutxienez puntuazio osoaren %5 balioa izango du, baina ezingo du %20 gainditu.

Legeak PP+Cs koalizioaren abstentzioarekin egin du aurrera, Espetxe Erakundeetako lanpostuak lehiaketa publikora ateratzeko eginiko akordioari esker.

Sindikatuen babesik gabe

Hori izan da gobernuak onartutako zuzenketa bakarrenetako bat. Eta hala gogoratu diote EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk. Biek azpimarratu dute araudi berriak ez duela amaiaraziko administrazio publikoan egun dagoen behin-behinekotasun handia (%30etik gorakoa), eta «pribatizazioaren eta azpikontratazioen» atea zabalik uzten duela.

EH Bilduko Pazis Garciak azaldu du behin-behinekotasunari %8ko muga jartzeko eskatu ziotela Jaurlaritzari, baina ez duela aintzat hartu. Horrekin batera, salatu du lege berriarekin ez dela «funtsezko urratsik» egin administrazioa euskalduntzeko.

Elkarrekin Podemos-IUko Jon Hernandezen arabera, arauak ez ditu langileen baldintzak «homogeneizatzen», eta horrek «bidegabekeriak» sortzen ditu, soldatetan eta lan baldintzetan. Era berean, salatu du araudi berriak apaldu egingo duela sindikatuek erabakiguneetan duten parte hartzea, eta, horrekin batera, negoziazio kolektiboa indargabetuko duela.

Hain zuzen, administrazioan ordezkaritza duten sindikatu guztiak oso kritiko azaldu dira legearekin. ELAren arabera, Patxi Lopezen (PSE-EE) agintaldian bultzatu baina onartu ez zen legearen «kopia» bat da. Salatu du sektore publikoaren arazo nagusiak betikotzen dituela —«behin-behinekotasuna, pribatizazioa, enpleguaren suntsiketa eta murrizketak»—, eta «interes pribatuen esku» uzten dituela langileak eta zerbitzu publikoak. LABen iritzian, araua Espainiako Estatuaren oinarrizko legediaren «garapen hutsa» da, «anbiziorik gabekoa», eta negoziazio kolektiboa ukatu eta «inposizio eredua» betikotzen du. UGTren ustez, araudi berria «aukera galdu bat» da.]]>
<![CDATA[Kutxabankek beste 150 milioi banatuko dizkiei dibidentuetan BBK, Kutxa eta Vital fundazioei]]> https://www.berria.eus/albisteak/221453/kutxabankek_beste_150_milioi_banatuko_dizkiei_dibidentuetan_bbk_kutxa_eta_vital_fundazioei.htm Thu, 01 Dec 2022 15:21:25 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/221453/kutxabankek_beste_150_milioi_banatuko_dizkiei_dibidentuetan_bbk_kutxa_eta_vital_fundazioei.htm Anton Arriola durangarrak hartu du Gregorio Billalabeitiaren tokia. ]]> <![CDATA[Enplegu Publikoaren Legea onartu du Eusko Legebiltzarrak]]> https://www.berria.eus/albisteak/221445/enplegu_publikoaren_legea_onartu_du_eusko_legebiltzarrak.htm Thu, 01 Dec 2022 13:21:09 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/221445/enplegu_publikoaren_legea_onartu_du_eusko_legebiltzarrak.htm <![CDATA[Kotizazio urte gehiago, baina «hoberenak»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2048/011/002/2022-11-30/kotizazio_urte_gehiago_baina_hoberenak.htm Wed, 30 Nov 2022 00:00:00 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/2048/011/002/2022-11-30/kotizazio_urte_gehiago_baina_hoberenak.htm
Sindikatuek ez dute ongi hartu kotizazio urteak gehitzeko proposamena, eta patronalek ez dute ontzat jo kotizazio oinarrien muga kentzea. Baina haiek baino gogorrago mintzatu da Unidas Podemos. Yolanda Diaz Lan ministroak esan du neurria ez dutela babestuko, kotizazio urteak gehitzea «eskubide murrizketa bat» delako.

Gaur egun gutxienez hamabost urte kotizatu behar dira erretiro pentsioa jasotzeko. Iristen ez denak kotizaziorik gabeko pentsio bat jasotzen du. Pentsioaren %100 jasotzeko, berriz, 37 urte eta bederatzi hilabetetik gora kotizatu dutenek aukera dute erretiroa 65 urtetan hartzeko; besteek 66 urte eta lau hilabete izan arte itxaron behar dute, baina kotizazio epeek handitzen jarraituko dute 2027. urte arte. Orduan, 38 urte eta sei hilabete beharko dira.

Azkenekoak ez

Prestazio osoa zein aurretiazko erretiroa hartzen dutenena kalkulatzeko, berriz, azken 25 urteetako soldatetako oinarri erregulatzailea hartzen da kontuan. 2011. urtera arte, azkeneko hamabost urteetakoa hartzen zen, baina, aurreko gobernuen erreformengatik, handitu egin da. Orain, modu progresiboan 30 urtera zabaldu nahi du Escrivak, eta, azkenengoak izan beharrean, 28 «hoberenak» kontuan hartzea. PSOEko ministroaren asmoa zen 35 urtera luzatzea eta horietatik 25 hoberenak kontuan hartzea.

Egungo 25 urteetara edo Escrivak proposatutako 30 urteko kotizazioetara iristen ez direnentzat, berriz, mekanismo bat dago, bitarteko kotizazio hutsuneak betetzeko, eta horren kalkuluan «hobekuntza» batzuk ere proposatu ditu Escrivak, bereziki guraso izateagatik lan etenak egiten dituzten emakume eta gizonentzat. Proposamena «eskasa» dela adierazi du Unai Sordo CCOOko idazkari nagusiak, eta puntu horretan«anbizio handiagoa» galdegin dio.

Aldaketa horiekin, Escrivaren asmoa da pentsioak kalkulatzeko modua «egungo errealitatera» egokitzea. Orain arteko joera izan da kotizaziorik handienak lan karrerako azken urteetan pilatzea. Eskema berriarekin, onuradun aterako lirateke lan ibilbidean etenak izan dituztenak; adibidez, azken urteetan langabeziara jo behar izan dutenak edo lanaldi murriztuekin aritu direnak. Aldiz, lan karrera eta soldata igoera egonkorragoak izan dituztenei kalte egingo lieke, urte gehiago hartuko baitira kontuan pentsioak kalkulatzeko. Dena den, ministroak azaldu duenez, neurriak eragin «neutroa» izango luke Gizarte Segurantzaren kontuetan; alegia, poltsan ez litzateke diru gehiago sartuko, ezta aterako ere, baina pentsioak «bidezkoagoak» izango liratekeela azpimarratu du.

Pepe Alvarez UGTko buruak zalantzak ditu horrekin. «Aurten sartu da indarrean 25 urteko kotizazio aldia, eta oraindik ez dakigu zer ondorio dituen sisteman. Ez badu onurarik ekarriko, hobe litzateke dagoen bezala uztea».

Soldata handiak

Escrivaren beste asmoetako bat da gehien irabazten dutenek gehiago kotizatzea. Hala, gehiegizko muga zabaltzea proposatu du. Gaur egun urteko soldata gordinaren 49.672 eurora arte kotizatzen da, eta hortik gorako zatiarengatik, ezer ez. 2025etik 2050era %30 igo nahi du oinarria; 1,154 puntu urtero. Horri KPIa gehituko litzaioke. Orain arte, unean uneko gobernuek erabaki dute muga igo ala ez, noiz eta zenbat. 2023rako, Pedro Sanchezen gobernuak aurtengo KPIaren batezbesteko igoera ezarriko du.

Oinarria handitzea ez da patronalaren gustukoa, enpresek jartzen dutelako kotizazioaren zatirik handiena, eta hala jakinarazi diote Escrivari. Sindikatuek, berriz, uste dute oso txikia dela proposatutako igoera. Ministroak, gainera, gehieneko pentsioak igotzea aurreikusten du, baina ez du zehaztu zenbat. Hori kontuan hartuz, uste dute oinarriaren igoerak eragin eskasa izango duela Gizarte Segurantzaren poltsan.]]>
<![CDATA[Kotizazio urte gehiago, baina «hoberenak»]]> https://www.berria.eus/albisteak/221359/kotizazio_urte_gehiago_baina_hoberenak.htm Tue, 29 Nov 2022 10:05:17 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/221359/kotizazio_urte_gehiago_baina_hoberenak.htm pentsio ez-kontributibo bat jasotzen du. Pentsioaren %100 jasotzeko, berriz, 37 urte eta bederatzi hilabetetik gora kotizatu dutenek har dezakete erretiroa 65 urtean, baina besteek 66 urte eta lau hilabetera itxaron behar dute; kotizazio epeek handitzen jarraituko dute 2027. urtera arte. Orduan, 38 urte eta sei hilabete beharko dira. Azkenekoak ez Prestazio osoa zein aurretiazko erretiroa hartzen dutenena kalkulatzeko, berriz, azken 25 urteetako soldatetako oinarri erregulatzailea hartzen da kontuan. 2011. urtera arte, azkeneko hamabost urteetakoa hartzen zen, baina, aurreko gobernuen erreformengatik, handitu egin da. Orain, modu progresiboan 30 urtera zabaldu nahi du Escrivak, eta, azkenengoak izan beharrean, 28 «hoberenak» kontuan hartzea. PSOEko ministroaren asmoa zen 35 urtera luzatzea eta horietatik 25 hoberenak kontuan hartzea. Egungo 25 urteetara edo Escrivak proposatutako 30 urteko kotizazioetara iristen ez direnentzat, berriz, mekanismo bat dago, bitarteko kotizazio hutsuneak betetzeko, eta horren kalkuluan «hobekuntza» batzuk ere proposatu ditu Escrivak, bereziki gurasotasunagatik lan etenak egiten dituzten emakume eta gizonentzat. Proposamena «eskasa» dela adierazi du Unai Sordo CCOOko idazkari nagusiak, eta puntu horretan«anbizio handiagoa» galdegin dio. Aldaketa horiekin, Escrivaren asmoa da pentsioak kalkulatzeko modua «egungo errealitatera» egokitzea. Orain arteko joera izan da kotizaziorik handienak lan karrerako azken urteetan pilatzea. Eskema berriarekin, onuradun aterako lirateke beren lan ibilbidean etenak izan dituztenak; adibidez, azken urteetan langabeziara jo behar izan dutenak edo lanaldi murriztuekin aritu direnak. Aldiz, lan karrera eta soldata igoera egonkorragoak izan dituztenei kalte egingo lieke, urte gehiago hartuko baitira kontutan pentsioak kalkulatzeko. Dena den, ministroak azaldu duenez, neurriak eragin «neutroa» izango luke Gizarte Segurantzaren kontuetan; alegia, poltsan ez litzateke diru gehiago sartuko, ezta aterako ere, baina pentsioak «ekitatiboagoak» izango liratekeela azpimarratu du. Pepe Alvarez UGTko buruak zalantzak ditu horrekin. «Aurten sartu da indarrean 25 urteko kotizazio aldia, eta oraindik ez dakigu zer ondorio dituen sisteman. Ez badu onurarik ekarriko, hobe litzateke dagoen bezala uztea». Soldata handiak Escrivaren beste asmoetako bat da gehien irabazten dutenek gehiago kotizatzea. Hala, gehienezko muga zabaltzea proposatu du. Gaur egun, urteko soldata gordinaren 49.672 eurora arte kotizatzen da, eta hortik gorako zatiarengatik, ezer ez. 2025etik 2050era %30 igo nahi du oinarria; urtero 1,154 puntu. Horri KPIa gehituko litzaioke. Orain arte, unean uneko gobernuek erabaki dute muga igo ala ez, noiz eta zenbat. 2023rako, Pedro Sanchezen gobernuak aurtengo KPIaren batezbesteko igoera ezarriko du. Oinarria handitzea ez da patronalaren gustukoa, enpresek jartzen baitute kotizazioaren zatirik handiena, eta hala jakinarazi diote Escrivari. Sindikatuek, berriz, uste dute oso txikia dela proposatutako igoera. Ministroak, gainera, gehieneko pentsioak igotzea aurreikusten du, baina ez du zehaztu zenbat. Hori kontuan hartuz, uste dute oinarriaren igoerak Gizarte Segurantzaren poltsan eragin eskasa izango duela.]]> <![CDATA[«Berriztagarrien burbuilak eztanda egingo du aurki»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1913/018/001/2022-11-27/berriztagarrien_burbuilak_eztanda_egingo_du_aurki.htm Sun, 27 Nov 2022 00:00:00 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1913/018/001/2022-11-27/berriztagarrien_burbuilak_eztanda_egingo_du_aurki.htm El informe Iberdrola. Por qué el capitalismo verde no salvará el mundo (Txalaparta). Goiener energia berriztagarria merkaturatzen eta ekoizten duen kooperatibak gonbidatuta egon da Euskal Herrian.

Zergatik Iberdrola, eta zergatik Mexikoko adibidea?

Han, aurrez aurreko talka bat dago eredu publikoaren eta pribatuaren artean. 1994an, sistema liberalizatzen hasi ziren, eta hor sartu zen Iberdrola, bereziki gas ziklo konbinatuarekin. Ordutik, botere handia pilatu du, harik eta 2018ko abenduan Manuel Lopez Obrador boterera iritsi zen arte. Ez du batere erraza izango mataza desegitea, baina, nire ustez, oinarrizko eztabaida bat mahaigaineratu du: elektrizitatea giza eskubide bat da, eta produkzioan, garraioan eta komertzializazioan sistema publikoa nagusi izanda soilik bermatu daiteke hori. Eta beste kontu bat, han oso argi dutena: berriztagarriak beste teknologien gehigarri dira, baina gasik, nuklearrik edo ikatzik gabe ezinezkoa da etenik gabe elektrizitatea sortzea, eta hori funtsezkoa da industriarentzat, baina baita herritarrentzat ere, energia merkea oinarrizkoa baita bizi baldintza duinak izateko.

Hemen, Iberdrolak energia berriztagarriei eman die lehentasuna.

Mexikon ere baditu parke eoliko handiak, enpresa elektrointentsiboekin batera kudeatutakoak. Baina, funtsean, enpresa horiek karbono emisio bonuengatik aldatzeko sartzen dira halako egitasmoetan, aurpegia garbitzeko. Han, ziklo konbinatua da nagusi. Hemen, aldiz, Iberdrolak marrazo baten antzera jokatzen du. Bost axola zaio hemengo industria. Sidenorreko buru Jose Antonio Jainagak esana du. Hemen, Iberdrolak berriztagarriak lehenetsi ditu merkatu elektriko marjinalistaren ezaugarriak kontuan hartuta askoz ere errentagarriago zaiolako negozio hori.

Zergatik?

Ziklo konbinatu batzuk ixten ari dira, eta berriztagarrien bidez sortzen duena garestiago saltzen ari da. Oinarrizko energia gutxiago; beraz, garestiago. Iberdrolak argi dauka eskasiarik gabe ez dagoela negoziorik. Gainera, pagotxa izugarria du; batetik, hidroelektrikoa eta nuklearra bere esku daude, erabat amortizatuta dagoeneko; eta, bestetik, berriztagarrietara jo du nuklear eta hidroelektriko gehiago ez direlako egingo, eta sekulako diru laguntzak jasotzen dituelako berriztagarriengatik. Pizgarririk gabe, ez legoke kapitalismo berderik. Funtsean, diru publikoarekin eta herritarron fakturekin ari gara ordaintzen Iberdrolaren trantsizio berdea.

Frantziak erreaktore nuklear gehiago jarriko ditu; Alemaniak luzatu egin du planta batzuen bizitza, eta ikatzezkoak berriz zabaldu ditu. Haizeak beste nonbaitetik jotzen al du herrialde horietan?

Beste aukerarik ez dute energia merkeari eta industriari eusteko. Hemen, Iberdrolaren musikaren erritmoan egiten dugu dantza. Denok gara superberdeak. Bide horretatik jarraituz gero, akabo industria. Bete dezagun eolikoz dena; gero haizerik ez badago, zer? Espainian nuklearra da egunero produzitzen den energiaren %20; Frantzian, %50... Oinarrizko energia da, ziklo konbinatuarekin batera. Ixten baditugu, etenak dituzten eta biltegiratzea onartzen ez duten teknologiekin ordezkatuko dugu kantitate hori? Iberdrolak badaki hori, eta horrekin jokatzen du.

Nuklearra da irtenbidea?

Ni mugimendu ekologistatik nator, baina, niretzat, hidroelektrikoak eta nuklearrak berdeak dira. Gakoa da jabetza zeinena den. Espainian aspalditik daude amortizatuta, eta dauden horiek publifikatu daitezke, kostu handiegirik gabe. Iberdrolak ez du nahi, eta hemengo ezkerrak konplexu handia dauka nuklearrarekin, beste herrialde batzuetan ez bezala.

Hidroelektrikoarekin planteatu da publifikazioa, baina eztabaidarik ez da egon. Zergatik?

Podemosek egin zuen keinu txikiren bat, baina berehala isildu ziren. Hidroelektrikoak sekulako gaitasuna du Iberiar penintsulan. Baina badirudi frankismoko azpiegitura batzuk oinordetzan hartzeko konplexu moduko bat dagoela. Aldiz, Latinoamerikan eta Europako herrialde batzuetan publikoak ziren azpiegitura horien alde borrokatzen dira. Agian, herrialde bakoitzaren historiak eta nortasunak pisu handia dauka eztabaida hauetan. Euskal Herrian, adibidez, asko borrokatu zen nuklearren aurka eta ezkerretik oro har.

Publikoa ez den beste irtenbiderik ez duzu ikusten?

Energia funtsezkoa da, eta estatuaren eskua beti egongo da atzean, edo diru laguntzen bidez, edo kontrola bere gain hartuta. Hemen pentsatzen da merkatua dela soluzioa, baina, benetan, zera egiten ari dira: negozioa egiten duten enpresak lagundu. Mantendu daiteke merkatu pribatu bat, baina hidraulikoa merkatu horretatik atereaz, adibidez. Asko merkatu daiteke faktura. Formula bat izan daiteke.

Zer iritzi duzu komunitate energetikoei buruz?

Ostegunean Goienerrek antolatutako ekitaldian esandakoa gogoratuko dut: komunitate energetikoak eta kooperatibak ongi daude, baina beste kontu bat da guk ere energia saltzea, gure produkzioa sarera konektatzea. Erakundeetatik hori bultzatzen ari dira. Diru laguntzen bidez kapitalista txikiak sortzen ari dira. Jende askok berriztagarriak ditu bere kontsumorako eta, era berean, etekina lortzeko. Goienerrekoek ongi hartu zuten nik esandakoa, haien jokabidea beste bat delako. Autoekoizpenak autokontsumorako izan beharko luke, ez negozioa egiteko. Herri txikietan, funtziona dezake autokontsumoak, baina hirietan, ez. Eta industrian, ezinezkoa da.

Zergatik da txarra erabiltzen ez dena komertzializatzea?

Izugarrizko burbuila bat sortu da berriztagarriekin. Denak ari dira espekulatzen: Iberdrola eta etxean plakak jarri dituena. Nire ustez, burbuila horrek eztanda egingo du aurki. Zergatik? Sariak amaituko direlako eta halako teknologien produkzio kostuak asko handituko direlako. Berdea garestia da, eta, gainera, ez da batere berdea teknologia horiek ekoiztea.

Planteatzen den beste aukera: energia gutxiago kontsumitzea edo desazkundea.

Baina zer energia?Eta nork? Ez dezagun ahaztu gaur egungoaren %80 erregai fosiletatik datorrela, eta funtsezkoa dela industriarentzat. Gutxiago kontsumituko du dirua daukanak, bere etxean eguzki plakak eta bestelako teknologia berriztagarriak jarri ahalko dituenak, auto elektrikoa erosi eta mantentzeko gaitasuna duenak... Baina herritar arruntak gasolina beharko du, gasa beharko du, eta merkea. Ikusi dugu Frantzian zer gertatu den jaka horiekin. Halako gizarte eztanda gehiago egongo dira. Larri dabilen edo hazteko aukerarik ez duen bati ezin diozu desazkundeaz hitz egin.]]>
<![CDATA[CEOEren burua beste lau urtez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1948/016/002/2022-11-24/ceoeren_burua_beste_lau_urtez.htm Thu, 24 Nov 2022 00:00:00 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1948/016/002/2022-11-24/ceoeren_burua_beste_lau_urtez.htm
Pandemiak markatutako agintaldia izan du Garamendik. Espainiako Lan ministro Yolanda Diazekin agerturiko sintonia onak eta harekin eta CCOO eta UGT sindikatuekin eginiko hamasei akordioak —tartean lan eta pentsioen erreforma, eta aldi baterako enplegua erregulatzeko mekanismoa — ez ziren izan patronal guztien gustukoak. Horrekin batera, Kataluniako prozesu independentista sustatzeagatik espetxeratutako buruzagi politikoei emandako indultuak babestu izanak ere aurkari batzuk sortu zizkion; besteak beste, PPren aurreko buruzagi Pablo Casado.

Hauteskundeak —patronalekoak eta Espainiakoak— gerturatu ahala, baina, bertan behera utzi ditu azken hilabeteetan negoziatzen aritu den gai batzuk; hala nola gutxieneko soldataren igoera eta bekadunaren estatutua. Gogortu egin du, halaber, Sanchezen gobernuari buruzko diskurtsoa eta, horrekin batera, hitz onak baino ez ditu izan Alberto Nuñez Feijoo PPren buruzagi berriarentzat.

Garamendi abizena beti egon da lotuta Neguriko oligarkiara eta Espainiako eskuinera. Ontzigintza sektoreari lotutako familia batean hazitakoa, siderurgia eta finantza alorreko enpresa batzuetako administrazio kontseiluetan aritu da Antonio Garamendi, baina bereziki patronaletan egin du bere ibilbidea.]]>
<![CDATA[Garamendi hautatu dute CEOEren buru izateko beste lau urtean]]> https://www.berria.eus/albisteak/221096/garamendi_hautatu_dute_ceoeren_buru_izateko_beste_lau_urtean.htm Wed, 23 Nov 2022 09:53:03 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/221096/garamendi_hautatu_dute_ceoeren_buru_izateko_beste_lau_urtean.htm <![CDATA[ELA: «Eskumen inbasioa da Madrilek funtzionarioen soldata igoera ezartzea»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1846/015/001/2022-11-12/ela_eskumen_inbasioa_da_madrilek_funtzionarioen_soldata_igoera_ezartzea.htm Sat, 12 Nov 2022 00:00:00 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1846/015/001/2022-11-12/ela_eskumen_inbasioa_da_madrilek_funtzionarioen_soldata_igoera_ezartzea.htm
ELAk gogoratu duenez, Madrilek CCOO eta UGT sindikatuekin adostu zuen datorren urtean funtzionarioen soldatak %2,5 igotzea, eta horrekin bat egin dute Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak, beren mendeko administrazioetako langileei igoera bera ezarrita. ELAren arabera, igoera hori inflazioaren oso azpitik dago, eta horrek langile publikoen erosteko ahalmenari eragiten dio; nabarmendu du «azken urteetan pilatutako galera» %20tik gorakoa dela.

Sindikatu abertzalearen ustez, Eusko Jaurlaritza eta Nafarroako Gobernua «aitzakia» moduan erabiltzen ari dira Madrilen erabakia, derrigor bete behar dutela esanez, eta uste du badutela horri izkin egiteko aukera; adibidez, Espainiako aurrekontuen negoziazioetan alderdiek Madrilekin zuzenketa bat adostuta. Horretarako, «testu artikulatu bat» bidali die EAJ, EH Bildu eta Elkarrekin Podemosi. «Horri esker, Gasteizko eta Iruñeko gobernuek eta udal eta foru erakundeek aukera izango lukete Madrilek funtzionarioen soldatetan ezarritakoa baino igoera handiagoa adosteko, eta enplegu publikoaren beharrizanei buruz erabakitzeko».

ELAren arabera, Madrilek Hego Euskal Herriko langile publikoei eta Espainiakoei igoera bera ezartzea «eskumen inbasioa» da, eta Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak horrekin bat egin izana, berriz, «estatua negoziazio esparru gisa onartzea» eta «lan harremanen euskal esparruari» muzin egitea. Hori salatzeko eta konponbide bat bilatzeko deia egin die bere proposamenaren hartzaileei. «Diputatuen Kongresuko aritmetika parlamentarioa ikusita, badute aukera aurrekontuen negoziazioa baldintzatzeko».

Horrez gain, azpimarratu du sindikatuak ere ezin direla geldirik egon. Jakinarazi duenez, administrazio publikoan grebarako deia egiteko aukera proposatu du, baina, «aldarrikapenekin bat egin arren», beste sindikatuek ez dute babestu. «ELAk ez ditu ulertzen grebari uko egiteko emandako arrazoiak. Guretzat, mobilizazioa eta greba ezinbestekoak dira oraindik, eta lanean jarraituko dugu horiek gauzatzeko».]]>
<![CDATA[ELAk mobilizazioak iragarri ditu sektore publikoan, erosahalmena galtzearen kontra]]> https://www.berria.eus/albisteak/220596/elak_mobilizazioak_iragarri_ditu_sektore_publikoan_erosahalmena_galtzearen_kontra.htm Fri, 11 Nov 2022 14:40:15 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/220596/elak_mobilizazioak_iragarri_ditu_sektore_publikoan_erosahalmena_galtzearen_kontra.htm <![CDATA[Siemens Gamesako buruak ez du baztertu kaleratze gehiago egotea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/010/001/2022-11-11/siemens_gamesako_buruak_ez_du_baztertu_kaleratze_gehiago_egotea.htm Fri, 11 Nov 2022 00:00:00 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1879/010/001/2022-11-11/siemens_gamesako_buruak_ez_du_baztertu_kaleratze_gehiago_egotea.htm
Horrez gain, zenbait informazio zabaldu dira azken egunetan Siemens Gamesak Asteasun (Gipuzkoa) eta Mungian (Bizkaia) dituen lantegiak saltzeko asmoen inguruan, baina zurrumurru horiei izkin egin die konpainiako buruak. «Jakinaraz dezakedan azken erabakirik ez dugu hartu. Guk ez dugu informazio hori zabaldu».

Hala mintzatu da Eickholt azken urteko emaitzak azaltzeko egindako prentsaurrekoan. Siemens Gamesako buruak berretsi du berregituratze prozesuak «aldaketa sakonak» ekarriko dituela orain arteko funtzionamenduan, barne antolaketan eta hornitzaileekin eta erosleekin dituzten harremanetan. Eickholtek azaldu duenez, helburua da Siemens Energy taldearen antolamendua «hobetzea», enpresaren «egitura sinplifikatuz», eta produkzio kostuak murrizteko.

940 milioiko galera aurten

Prozesu hori abiatu du aurrera begira sektoreak dituen erronkei buelta emateko, eta, bereziki, taldeak azken urteetan pilatutako galerei. 2022ko zergaldia ere zenbaki gorriekin amaitu du, 940 milioi euroren galerekin, iaz baino %50 gehiago. Eta, aurreko bi urteetakoak zenbatuta, 2.385 milioiko zuloa pilatu du. Hala, Mistral deituriko programa estrategikoa jarri du martxan. Eickholtek azaldu duenez, «lehen fasean daude», eta bi urte beharko dituzte amaitzeko.

Lantaldea murriztea izan da lehenengo erabakietako bat. Irail amaieran iragarri zuten moduan, enpresako buruak berretsi du %10 inguru gutxituko dutela mundu osoan —2.900 lanpostu—, bulegoetako langileak bereziki. Horietatik 350 izango dira Zamudioko egoitza nagusian, Sarrigurengo ikerketa eta ingeniaritza zentroan (Eguesibar, Nafarroa) eta Madrilen. Eickholtek ez du zehaztu bakoitzean zenbat izango diren.

Berregituratzen prozesu horren barruan kokatu du, halaber, Siemens Energy Groupek Siemens Gamesa osorik xurgatzeko erabakia. Lehenengotik falta zaizkion akzioak (%33) erosiko ditu, eta burtsatik aterako du Zamudioko konpainia. Urte amaierarako amaitu nahi du erosketa.

Aurrera begira ere ea horrek kaleratze gehiago ekar ditzakeen galdetuta, Eickholtek esan du ez dela ziurra eta ez duela «inpaktu handirik» aurreikusten. «Ez dugu behin betiko plan bat; prozesu honen hasieran gaude. Ez dugu egituraren optimizaziorik aurreikusten. Ziurra den gauza bakarra da egitura ezberdin bat izango dugula, egitura bikoiztu batzuk harmonizatu egin beharko ditugula».

Prentsaurrekoan, Siemens Gamesako burua deseroso agertu da lantegien salmentei buruz mintzatu behar izan denean, eta esaldi labur batekin laburbildu du esan beharrekoa. «Ez gara saltzen ari. Ez dut gogoratzen nik inoiz halakorik esan dudanik».

Urri amaieran jakin zen Siemens Gamesak erroten osagai batzuk ekoizteari utzi nahi diola, beste batzuen eskuetan utzita. Eusko Jaurlaritzak berretsi zuen konpainiaren asmoa zela lantegi batzuk salgai jartzea, tartean Euskal Herrian geratzen zaizkion azken bi fabrikak —Asteasukoa eta Mungiakoa— eta Espainiako beste sei. Balizko erosleen inguruan ere zurrumurruak egon dira, baina Eickholtek ez du azalpenik eman nahi izan, nahiz eta ez duen erabat ukatu aukera hori. «Dena aztertzen ari gara». Zabaldu denez, lantegi horietan ekoizten diren osagaiak erosten jarraitzeko konpromisoa hartuko luke Siemens Gamesak, planta horien etorkizuna bermatu ahal izateko. Asteasuko lantegian 250 beharginek egiten dute lan, eta Mungiakoan, 70 inguruk.]]>
<![CDATA[Siemens Gamesako buruak ez du baztertu kaleratze gehiago egotea]]> https://www.berria.eus/albisteak/220542/siemens_gamesako_buruak_ez_du_baztertu_kaleratze_gehiago_egotea.htm Thu, 10 Nov 2022 14:09:43 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/220542/siemens_gamesako_buruak_ez_du_baztertu_kaleratze_gehiago_egotea.htm
«Ez gara lantegiak saltzen ari» Prentsaurrekoan, Eickholt deseroso agertu da lantegien salmentei buruz galdetu dioten bi aldietan, eta esaldi labur batekin laburbildu du esan beharrekoa. «Egia esan, ez gara saltzen ari. Ez dut gogoratzen nik inoiz halakorik esan dudanik». Urri amaieran zabaldu zen Siemens Gamesak erroten osagai batzuk ekoizteari utzi nahi diola, beste batzuen eskuetan utzita, eta Eusko Jaurlaritzak berretsi zuen konpainiaren asmoa zela orain arte pieza horiek egiten zituzten lantegi batzuk salgai jartzea, tartean Euskal Herrian geratzen zaizkion azken bi fabrikak -Asteasukoa eta Mungiakoa- eta Espainiako beste sei. Balizko erosleen inguruan ere zurrumurruak egon dira egunotan, baina Eickholtek ez du azalpenik eman nahi izan horren inguruan, nahiz eta ez duen erabat ukatu aukera hori. «Dena aztertzen ari gara». Zabaldu denez, lantegi horietan ekoizten diren osagaiak erosten jarraitzeko konpromisoa hartuko luke Siemens Gamesak, planta horien etorkizuna bermatu ahal izateko. Asteasuko lantegian 250 beharginek egiten dute lan, eta Mungiakoan, 70 inguruk. Asteasuko lantegian urriaren hasieran egin zuten hitzarmena berritzeko akordioa, eta, horren arabera, lantegia salduz gero, lanpostuak, lan baldintzak eta lan kargak bermatu beharko lirateke.]]>
<![CDATA[Eurogunean erosteko ahalmenak %5,5eko galera izan du iaztik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1914/012/001/2022-11-10/eurogunean_erosteko_ahalmenak_55eko_galera_izan_du_iaztik.htm Thu, 10 Nov 2022 00:00:00 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1914/012/001/2022-11-10/eurogunean_erosteko_ahalmenak_55eko_galera_izan_du_iaztik.htm
Galerarik handienak Herbehereek (-%10,7) eta Italiak (-%7,9) izan dituzte. Eta txikienak, Frantziak (-%1,53) eta Alemaniak (-%2,9). Herbehereek dute euroguneko inflaziorik handienetarikoa (%14,5,) eta kontratu berrietan iaz baino %3,8 gehiago ordaintzen ari dira aurten. Aldiz, Frantzian txikiagoa da prezioen igoera (%6,2), eta apur bat handiagoak dira soldatak (%4,7). Alemanian igo dira gehien: iaz baino %7,7, baina KPIa %10,4koa da han.

Irlandako Banku Zentralak azpimarratu duenez, soldaten hazkundea handiagoa izaten ari AEBetan eta Erresuma Batuan, bereziki langabezia tasa txikiagoak dituztelako. Europako Banku Zentralaren aurreikuspenen arabera, euroguneko soldatak %4 igoko dira aurten, eta %4,8 datorren urtean.

Hego Euskal Herrian, azpitik

Hego Euskal Herrian, berriz, hitzarmen kolektiboen babespean dauden lan kontratuak kontuan hartuz, soldatak batez beste %3,78 igo dira aurten Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta %4,58 Nafarroan, baina kasu horretan ere KPIaren oso azpitik. Hala, lehen hiru lurraldeetako langileek erosahalmenaren %4,9 galdu dute, eta Nafarroakoek, %4,7.]]>
<![CDATA[Greba mugagabean daude Kursaaleko garbitzaileak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1919/012/002/2022-11-10/greba_mugagabean_daude_kursaaleko_garbitzaileak.htm Thu, 10 Nov 2022 00:00:00 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1919/012/002/2022-11-10/greba_mugagabean_daude_kursaaleko_garbitzaileak.htm
Haiez gain, Gasteizko Heraclio Fournier enpresako langileek bigarren greba eguna egin zuten atzo, KPIaren araberako soldata igoerak eta «lan baldintza duinak» eskatzeko. Gureak taldeko Nafarroako langileek, berriz, protesta egin zuten enpresaren egoitzan, Donostian.]]>
<![CDATA[Negoziazioak «blokeatzea» egotzi diote Ibermaticako zuzendaritzari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/009/002/2022-11-09/negoziazioak_blokeatzea_egotzi_diote_ibermaticako_zuzendaritzari.htm Wed, 09 Nov 2022 00:00:00 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1893/009/002/2022-11-09/negoziazioak_blokeatzea_egotzi_diote_ibermaticako_zuzendaritzari.htm
Euskal Herritik kanpo

Informazioen teknologietako euskal enpresarik handienean urte hasieratik ari dira negoziatzen lan hitzarmen berria, baina gertakari batek elkarrizketak baldintzatu ditu: ekainean, Sevillako (Espainia) Ayesa taldeak konpainia erosteko akordioa erdietsi zuen oraingo jabeekin: Madrilgo Pro A Capital arrisku kapitaleko funtsarekin (%55), ONCErekin (%14) eta Kutxabankekin (%11). «Ibermaticaren zuzendaritzaren arabera, gure egoera ez zen ezer aldatuko salmentarekin. Baina orain Ayesak duen kontsultoria hitzarmenera pasatuko garen mehatxua egin digu», salatu zuten sindikatuek atzo, ONCEren Bilboko eraikinaren aurrean eginiko elkarretaratzean.

Ibematicak Donostian du egoitza, eta bulegoak ditu Zamudion eta Gasteizen. Guztira 1.800 langile ditu Euskal Herrian, baina gehiago ditu kanpoan —4.000 inguru guztira—. Zentro guztiak ordezkatzen dituen batzorde bat ari da zuzendaritzarekin negoziatzen, eta hor CCOO eta UGT sindikatuek dute gehiengoa. Aurreko astean, proposamen hau igorri zioten zuzendaritzari: aurten, %3ko soldata igoera 27.000 euro baino gutxiagoko soldatetan, eta %,2,3koa besteetan; 2023rako, %4ko eta %3,2ko igoerak, hurrenez hurren. Eta 2024rako eta 2025erako, %4ko igoera lantalde osoarentzat. ELAren iritzian, ez da nahikoa; KPIak izan beharko luke marra gorria. ]]>
<![CDATA[Negoziazioak «blokeatzea» egotzi diote Ibermaticako zuzendaritzari]]> https://www.berria.eus/albisteak/220464/negoziazioak_blokeatzea_egotzi_diote_ibermaticako_zuzendaritzari.htm Tue, 08 Nov 2022 09:22:38 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/220464/negoziazioak_blokeatzea_egotzi_diote_ibermaticako_zuzendaritzari.htm <![CDATA[Erretzeari uzteko aitzakia bat gutxiago]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2031/018/001/2022-11-06/erretzeari_uzteko_aitzakia_bat_gutxiago.htm Sun, 06 Nov 2022 00:00:00 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/2031/018/001/2022-11-06/erretzeari_uzteko_aitzakia_bat_gutxiago.htm
Hitzarmena 1994an egin zuten, eta egun berrogeita hamar bat estatuk parte hartzen dute. Jatorriz, Sobietar Batasuneko izandako herrialdeetan inbertitzea erabakitzen zuten kanpoko konpainien interesak defendatzeko egin zen, gerta zitezkeen aldaketa politiko eta sozialetatik babesteko; adibidez, balizko nazionalizazioetatik edo ustiapen baimenetan eginiko aldaketetatik.

Orduan, nazioarteko testuingurua beste bat zen, eta klima krisia ez zen mehatxutzat hartzen. Orain, sinatzaile gehienek — batez ere Europako Batasunekoek — uste dute itunak ez duela zentzurik. Espainiak eta Frantziak iragarri berri dute utzi egingo dutela, baita Herbehereek eta Poloniak ere, eta Alemaniak ez du baztertzen bide bera hartzea. Italia duela sei urte joan zen.

Itunaren erreforma negoziatzen aritu dira, eta ekainean akordio bat iragarri bazuten ere, ez du aurrera egin testuak. Horren arabera, enpresek aukera izango zuten erregai fosilen ustiapen lizentziak 2030era arte luzatzeko, eta gas zentralen kasuan 2040ra arte. Horrek talka egiten du gobernu askoren erabakiekin, eta, bereziki, klima krisiaren aurka borrokatzeko Parisko Akordioan jasotako helburuekin.

Hitzarmenak eragina dauka gobernuek ingumen politiketan hartzen dituzten erabaki gehienetan: izan ikatzari loturikoetan, energia nuklearri buruzkoetan, gas eta petrolio ustiaketetan, eta baita ibaietan uraren kalitate estandarrei eta ingurumen inpaktuari buruzko erabakietan. Gaurko testuingurura ekarrita, adibidez, Errusiako Gazpromek erabil dezake Alemaniari milioi askoko konpentsazioak eskatzeko, NordStream 2 gasbidea erabiltzeko lizentzia ez emateagatik.

Lotsarik gabe

Horrelako beste itun batzuetan bezala, salaketak nazioarteko arbitraje auzitegietan ebazten dira: justizia sistema paralelo bat, non, besteak beste, ez den zuzenbide nazionala aplikatzen. Galduz gero, gobernuek kalte ordain handiak pagatu behar dituzte. Horrez gain, salaketa baten mehatxu soilak atzera eraman ditzake ingurumena babesteko legeak egiterakoan.

Adibidez, 2017an, Frantziak iragarri zuen, 2040tik aurrera erregai fosilak erauztea debekatuko zuela eta baimenen berritzea mugatuko. Herrialde hartan inbertsioak dituen Kanadako Vermillion konpainiak auzitara jotzeko keinua egin zuen; gaur egun, ustiapen baimenak 2040ra arte berritu daitezke, eta ondoren ere bai, baldintza jakin batzuekin. Beste adibide bat: 2019an Herbehereek iragarri zuten 2030etik aurrera ikatzaren bidez argindarra sortzea debekatuko zutela, eta han zentralak dituen Alemaniako RWEk salaketa jarri zuen iaz, 1.400 milioi euro eskatuz. Aurten, gobernuak ikatzezko zentralen ekoizpen ahalmena handitu du, gasaren krisia argudiatuta. Espainia da azken hamarkadan salaketa gehien jaso duen herrialdea; besteak beste, frackinga debekatzeagatik. Konpainiek 21 kasu irabazi dituzte, eta Madrilek 1.100 milioiko zigorra du ordaintzeke.

Transnational Institute erakundeak azpimarratu duenez, energia konpainien atzean kapital funts handiak daude, eta haiek egiten dituzte salaketen %85, abokatu bulego handien laguntzarekin. Gobernuen edozein erabaki hartzen dute aitzakia gisa negozioa egiteko. Adibidez, pandemian, estatuak auzitara eramatera animatu zituzten energia konpainiak, pobrezia energetikoari aurre egiteko hartutako neurriengatik; berriki, gauza bera egin dute gasa, argindarra zein gasolinaren prezioak murrizteagatik.

Litekeena da datozen hilabeteetan egun bizi dugun krisi energetikoa areagotzea eta, horrekin batera, konpainia handien eta gobernuen arteko borrokak. Herrialde batzuek hitzarmena uzteko urratsa egin dute. Damoklesen ezpata bizkar gainetik kenduta, hemendik aurrera ausartago jokatzeko aukera izango dute, eta erretzeari uzteko aitzakia bat gutxiago.]]>
<![CDATA[Hegaluzearen kanpainak zapore «gazi-gozoa» utzi die euskal arrantzaleei]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/010/001/2022-11-05/hegaluzearen_kanpainak_zapore_gazi_gozoa_utzi_die_euskal_arrantzaleei.htm Sat, 05 Nov 2022 00:00:00 +0100 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1893/010/001/2022-11-05/hegaluzearen_kanpainak_zapore_gazi_gozoa_utzi_die_euskal_arrantzaleei.htm
Aurtengo udan hegaluzea urrutiago egon izanak beste eragin bat izan du, halaber. Mantsoagoa izan da harrapaketa, urrira arte luzatu da, eta kuota osoa bete gabe amaitu dute kostera, azken asteetako haize bortitzak arrantzan jarraitzea eragotzi baitie. Gutxi gorabehera milioi bat kilo utzi dituzte harrapatu gabe. Orain, eta hil amaierara arte, sardina arrantzatzen jarraituko dute; berdelaren eta atunaren kanpainen ondoren, garrantzitsuenetan hirugarrena da euskal arrantzaleentzat.

Hegaluzearenak, beraz, eman du eman beharrekoa. Ekainetik urrira 17.000 tona inguru ontziratu dituzte. Prezioa hobea izan da aurten. Lonjan kiloa 4,25 euroan ordaindu da batez beste; iaz, 3,75 euroan. Hori posible izan da kostera pausatuagoa izan delako. Aurreko hiru urteetan abuztuko azken bi asteetan amaitu zen, eta kuota erabat bete zuten. Baina ohikoena izaten da urriko lehenengo hamabostaldira arte luzatzea.

Aurten, ontziek gogotsu ekin zioten kanpainari, baina abuzturako konturatu ziren kostera luzatu egingo zela. Arrazoi nagusia: hegaluzea urrutiago zegoela. Euskal arrantzale gehienak Asturias (Espainia) eta Galizia artean aritu dira; iaz, euskal kostaldean edo oso gertu arrantzatu zuten.

Urrutiago; beraz, garestiago

Eguraldia ere ez dute lagun izan. Abuztuko egun batzuetan, ontziak portuan lotu zituzten, itsasoko uren tenperatura beroek arraina urrutiago, iparralderago eraman baitzuten. Irailean, haizeen norabidea aldatu, eta hegaluzea hurbildu egin zen, eta horrek areagotu egin zuen arrantzaren erritmoa. Irailaren amaierarako, Bruselak ezarritako kuotaren %90era heltzea lortu zuten, eta gainerakoa urrian arrantzatu nahi zuten, baina berriz ere eguraldia kontra izan dute.

Arrantzaleen egoera ez da erraza. Arraina urrun baldin badago, gastuak handitu egiten dira, baina hurbilegi egotea ere ez zaie komeni, barku guztiak batera irten eta ahalik eta azkarren eta gastu gutxienarekin arrantzatu nahi izaten baitute. Horrek bi ondorio ditu: kuota berehala amaitzea eta merkeago saltzea. Hori gerta ez dadin, Bizkaiko eta Gipuzkoako kofradien aspaldiko eskaera da hegaluzeari esleitutako kuota barkuen artean banatzea —beste espezie batzuekin egiten den bezala—, norberak nahi duen moduan kudea dezan, baina Espainiako Estatuak, oraingoz, ez du eskaera hori aintzat hartu.]]>