<![CDATA[Jokin Sagarzazu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Wed, 27 May 2020 01:54:19 +0200 hourly 1 <![CDATA[Jokin Sagarzazu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Pentsioen kopuruak behera egin du: 2.329 gutxiago]]> https://www.berria.eus/albisteak/181883/pentsioen_kopuruak_behera_egin_du_2329_gutxiago.htm Tue, 26 May 2020 17:08:28 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/181883/pentsioen_kopuruak_behera_egin_du_2329_gutxiago.htm <![CDATA[Baliteke Bruselak bi urtera mugatzea suspertze funtsa]]> https://www.berria.eus/albisteak/181897/baliteke_bruselak_bi_urtera_mugatzea_suspertze_funtsa.htm Tue, 26 May 2020 17:05:34 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/181897/baliteke_bruselak_bi_urtera_mugatzea_suspertze_funtsa.htm Herbehereek, Austriak, Danimarkak eta Suediak osatzen duten taldeak onartuko ote duen Bruselak aurkeztutakoa. Laukote horrek ez du diru laguntzen sistema nahi, eta azaldu du itzuli beharreko maileguakbi urterako ematea baino ez dutela onartuko. Batzordearena erdibideko proposamen bat izango litzateke, beraz: estatu horiek eta aurretik Frantziak eta Alemaniak eginikoen artean kokatuko litzateke. Hegoaldeko herrialdeek ere laguntza zuzenak eskatu dituzte, maileguen ordez -haiek jasango dituzte krisiaren ondoriorik latzenak-. Selmayrrek aurreratutakoa berretsiko balitz, funtsaren zenbatekoa Emmanuel Macron presidenteak eta Angela Merkel kantzilerrak aurkeztutako planaren berdina izango litzateke -itzuli behar ez diren laguntzak zeuden jasota plan horretan-. Bestalde, bat egingo luke laukoak eginiko eskaera batekin: bi urterako izatea, 2022an amaitzea, koronabirusaren beste kutsatze olaturik ez badago behintzat. Zerga berriak Era berean, funtsaren zuzkidura bonuak jaulkiz egingo litzateke, Europako Batasunaren 2021-2027. urteetarako aurrekontuaren bermearekin. Selmayrrek ez du ezer zehaztu aurrekontuaren igoerari buruz eta hori finantzatzeko moduaz. Horren diru iturri nagusia da estatuen ekarpena: estatu bakoitzaren errenta nazional gordinaren% 1,16 da gaur egun, eta hori %2ra igotzea aztertzen ari da -EBren historian inoiz ez da %1,3 baino handiagoa izan-. Holandak, Austriak, Danimarkak eta Suediak ohartarazi dute ez dutela horren igoerarik babestuko. Beste finantzaketa bide batzuk aztertzeko prest azaldu da Batzordea. Hala, Europako Parlamentuak eskatu bezala, Selmayrrek esan du baliabide propio berriak sortzea proposatuko duela, hala nola plastikoari, CO2 isurien merkataritzari, irabazi digitalei eta multinazional handien sarbideari ezarritako zergen bidez. Kalkulu batzuen arabera, tasa berri horiek 300.000 milioi eurorainokoak izan daitezke.]]> <![CDATA[Astelehenetako mobilizazioak direla eta, eztabaida pentsiodunen artean]]> https://www.berria.eus/albisteak/181772/astelehenetako_mobilizazioak_direla_eta_eztabaida_pentsiodunen_artean.htm Sat, 23 May 2020 20:23:11 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/181772/astelehenetako_mobilizazioak_direla_eta_eztabaida_pentsiodunen_artean.htm berriz ekin zioten joan den astean. Baina ez guztiek. Hurrengo astelehenean ere agerian geratuko da talde ezberdinen artean dagoen eztabaida. Bizkaiko Ados plataforma, adibidez, elkarretaratzeen aurka agertu da berriro ere, protestek «arriskuan» jartzen dutelako «kolektibo ahulenaren [pertsona edadetu edo zaharren] osasuna». «Nolabaiteko presa sumatzen dugu», gaineratu du taldeak mobilizazioei buruz, ohar batean. Gipuzkoako Bat Etorri plataformak ere jakinarazi du ez dituela protestak babestuko, argudio berak erabilita. Aurreko astelehenean UGT Euskadiko Erretiratuen eta Pentsiodunen batzordeak ere uko egin zion batzeari. Zaintza sistema publikoaren alde Protestak egin zituzten Bilbon, Gasteizen eta Iruñean, eta herri ugaritan. Bizkaiko eta Arabako diputazioen eraikinen aurrean elkartu ziren, zahar egoitzetako eta etxez etxeko arreta zerbitzuetako egoeraz ohartarazteko, egoitzetan hildakoak gogoratu eta langileen segurtasun gabeziak eta lan baldintzak salatzeko, eta aldundiak horren erantzule eginez. Zahar etxe batzuen aurrean ere mobilizatu ziren. Bizkaiko Pentsiodunen Mugimenduak berriz antolatu ditu protestak astelehen honetarako; elkarretaratze «sinbolikoak» iragarri ditu, «prebentzioko eta osasun segurtasuneko neurri guztiak errespetatuz». Oraingoan, lurraldeko eta Hego Euskal Herri osoko udalen aurrean elkartuko dira, duela bi urtetik hona egin ohi duten moduan. Lekuz aldatu arren, mugimenduak aldundien erantzukizuna azpimarratu du. Ohar batean adierazi du koronabirusaren ondorioen larritasuna «arindu» den arren -«baita egoitzetan eta etxez etxeko arretan ere»-, foru erakundeek «erne» jarraitu behar dutela, eta eskumena haiena den neurrian, «antzemandako gabezia larriak» konpondu behar dituztela. Mugimenduak beste behin eskatu du zaintza sistema «kalitatezkoa, publikoa, unibertsala eta doakoa» izatea eta ez uztea «interes pribatuen menpe». «Diskriminazio» mediatikoa Bizkaiko Ados plataformak eta Gipuzkoako Bat Etorrik azaldu dute eskaera horrekin bat egin arren, hori eta mugimenduaren ohiko aldarrikapenak -1080 euroko gutxienezko soldata, bereziki- «egungo garaietara egokitu» behar direla. Horrez gain, azpimarratu dute asteleheneko deialdia «kolektiboaren sektore batek» egin duela, eta hala egin duela «guztien izenean hitz eginda, mugimenduaren ezaugarri den aniztasuna aintzat hartu gabe eta pentsiodun guztien interesetatik kanpoko interesei soilik erantzunez». Bizkaiko Pentsiodunen Mugimenduak ez die kritika horiei erantzun, larunbat honetako oharrean. Aurreko asteleheneko mobilizazioan, Jon Fano eledunak esan zuen mugimendu guztietan daudela «edozein ekinaldi babesteari uko egiten dioten pertsonak», eta Bizkaiko mugimenduaren barruan %5 baino gehiago ez direla. Gogoratu zuen, halaber, mugimenduaren bokazioa eta praktika «asanbleario eta demokratikoa» dela, eta, beraz, gehiengoaren nahia nagusitzen dela. Bizkaiko Pentsiodunen Mugimenduak astero egiten duen txostenean aipatu du gaia, eta EITBren eta «komunikabide pribatu batzuen» jarrera «diskriminatzailea» salatu du, «mugimendua kritikatzen eta iraintzen dutenei itzelezko audientzia» ematen dietela iritzita. Plataformak jakinarazi du hedabide horietako buruekin biltzeko eskaerak egin dituela.]]> <![CDATA[Macronen eta Merkelen planak ez ditu konbentzitu]]> https://www.berria.eus/albisteak/181775/macronen_eta_merkelen_planak_ez_ditu_konbentzitu.htm Sat, 23 May 2020 15:11:48 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/181775/macronen_eta_merkelen_planak_ez_ditu_konbentzitu.htm Macronek eta Merkelek bilioi erdi euroko funts bat sortzea proposatu dute, transferentzien bidez banatzeko, eta ez maileguen bidez. Lau herrialde horiek uste dute hori «dohaintza» bat dela, trukean estatuek ez dutelako «ezer itzuliko». Laukoak koronabirusaren osteko berreskuratze funtserako proposamena egin du: Efe berri agentziak jakinarazi duenez, laguntzak aldi baterako izatea nahi dute -gehienez ere bi urtez eska daitezkeenak- , eta diru hori herrialdeen artean banatzea maileguen bidez. Era berean, ez dute zorra mutualizatu nahi, ezta herrialdeek Europako diru kutxari egin behar dioten ekarpena igotzea ere -estatu bakoitzaren Errenta Nazional Gordinaren% 1,16 da gaur egun-. «Ezin dugu onartu zorra mutualizatzeko tresnarik edo neurririk, ezta EBren aurrekontuan igoera esanguratsurik ere. Estatu kide guztiok aurrez sekula izan gabeko uzkurdura ekonomikoa jasango dugu 2020an, eta 2021ean suspertze partziala izango dugu», dio dokumentuak. Europako Batzordeak asteazken honetan aurkeztekoa du bere plana, datozen zazpi urterako aurrekontu egitasmoarekin batera. Batzuen eta besteen jarrerak ikusita, luze jo dezakete negoziazioek. Batzordeak hainbat laguntza onartu ditu jada -750.000 milioi guztira, maileguen bidez- , horiek eta berreskuratze funtsekoak 2021-2027rako aurrekontuari gehitzearekin ados dago laukoa. Mesfidantzak Dena den, euren egitasmoak ez du diru kopuru zehatzik aipatzen, Frantzia eta Alemaniarenak ez bezala. Proposatu dute Europako Batzordeak finantza susperraldirako herrialde bakoitzak zenbat diru behar duen zehaztu arte itxarotea. Laukoak uste du laguntzak jasotzen dituztenek errekuperazio plan propioa egin behar dutela, «beharren ebaluazio zehatza eginez», eta erreformak egiteko konpromisoa hartuz. Eta azpimarratu du horien helburua izan behar dela «merkatu bakarra indartzea». Laguntzak jasotzen dituzten estatuek diru horrekin egin dezaketen «iruzur posibleez» ohartarazi du. «Babesak ziurtatu behar du estatu kide guztiak hobeto prestatuta egongo direla hurrengo krisialdirako. Erreformekin eta zerga esparruarekin konpromiso sendoa izatea funtsezkoa da hazkunde potentziala sustatzeko». Maileguen inguruan, defendatu dute «baldintza onuragarrietan» ematea, baina ohartarazi dute horrek ezin duela «arriskurik» suposatu gainerako kideentzat. Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidentea maileguen eta transferentzien arteko «oreka» baten alde agertu da. Dena den, Batzordeak argi du aurrekontua nabarmen handitu beharko duela. Valdis Dombrovskis presidenteorde ekonomikoak esana du egungoaren halako bi izan daitekeela, eta horretarako estatuek kutxa komunari egiten dioten ekarpena handitu beharko dutela. Europako Parlamentuak «gehienbat» itzuli behar ez diren transferentzien alde egin du. Hegoaldeko herrialdeek -haiek jasango dituzte ondorio latzenak- eta bereziki Italiak eta Espainiak saihestu nahi dituzte maileguak, euren zor ratioak eta arrisku sariak gehiago igo ez daitezen eta Europako Iparraldeko eta hegoaldeko herrialdeen arteko arrakala ekonomikoa gehiago zabal ez dadin.]]> <![CDATA[Inbertsio funtsak direla eta, maizterrak babesik gabe daudela salatu dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/181709/inbertsio_funtsak_direla_eta_maizterrak_babesik_gabe_daudela_salatu_dute.htm Fri, 22 May 2020 20:09:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/181709/inbertsio_funtsak_direla_eta_maizterrak_babesik_gabe_daudela_salatu_dute.htm <![CDATA[LABek auzitara eramango du Arcelorren enplegu erregulazioa]]> https://www.berria.eus/albisteak/181708/labek_auzitara_eramango_du_arcelorren_enplegu_erregulazioa.htm Fri, 22 May 2020 07:49:35 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/181708/labek_auzitara_eramango_du_arcelorren_enplegu_erregulazioa.htm <![CDATA[Bruselak ez du doikuntzarik galdegingo 2021era arte]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1892/010/001/2020-05-22/bruselak_ez_du_doikuntzarik_galdegingo_2021era_arte.htm Fri, 22 May 2020 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1892/010/001/2020-05-22/bruselak_ez_du_doikuntzarik_galdegingo_2021era_arte.htm
Batzordeak martxoan aktibatu zuen lehen aldiz Egonkortasunerako eta Hazkunderako Ituna babesteko klausula, 2009koa, eta arindu egin zituen diziplina fiskaleko arauak, estatuek aukera izan dezaten pandemiaren aurka borrokatzeko gastua handitzeko, espediente baten beldur izan gabe. Dombrovskisek azaldu duenez, betebehar fiskalak malgutuz, lagundu egin nahi diete «osasunaren arloan, enpresentzako likideziarenean eta diru sarrerenean». «Horiek dira, gure ustez, gai nagusiak oraintxe».

Bi hilabeteotan, estatu askoren defizita eta zorra nabarmen handitu dira. EBk oraingoz ez du prozedurarik ireki, baina presidenteordeak ohartarazi du «desbideratzeak zuzentzeko» eskatuko duela. «Argi dago larrialdiko neurriez haratago begiratu beharko dugula, eta epe ertainean jasangarritasun fiskala kontuan hartu beharko dugula»

Udazkenean arauak berriro aplikatzea erabakiko balute ere, baliteke Bruselak doikuntzarik ez eskatzea datorren urteko udaberrira arte, orduan gomendio berriak emango baititu. Gainera, aurreikusi du 2021erako euroguneko ekonomia % 6,1 haztea, eta uste du horrek arnasa emango diela hainbat herrialderi. «Egoerak uzten duenean, estatuek zerga bide jasangarrira itzuli beharko dute, baina, inbertitzen jarraitu beharko dutela kontuan hartuta, bi beharrak orekatu beharko ditugu».

Jaso eta eman

Dombrovskisentzat ezinezkoa da orain aurreikustea ea krisiaren aurretik zor eta defizit ratio altuak zituzten herrialdeen aurrekontu desbideratzeen gorakadak egiturazko krisi sakonago bat ekarriko duen. Dena den, azpimarratu du Bruselak kontuan hartuko duela estatu guztiak ez direla puntu beretik abiatzen. «Gaitasun ezberdinak dituzte egungo krisiari erantzuteko. Batzuk oso zorpetuta daude, batez ere hegoaldekoak, eta Europa ekialdeko eta erdialdeko batzuk. Lagundu behar diegu, eta testuinguru horretan ulertu da gure proposamena».

Batzordeak asmoa du datorren astean aurkezteko 2021-2017rako aurrekontua, eta hor sartuko du COVID-19ari loturiko plana. Dombrovskisek ez du zenbatekoa zehaztu nahi izan -aurreko astean esan zuen bi bilioi inguru izango dela aurrekontua: oraingoa halako bi-. Horren harira, adierazi du koronabirusaren krisiari aurre egiteko planak horren erdia hartuko duela eta erantzukizuna «proportzionala» izatea nahi dutela, Europako Batasunaren inbertsioaren, estatuenaren eta inbertsio pribatuaren artekoa.

Estatuen ekarpenak bikoiztea aurreikusten du batzordeak, baina EBko kutxetatik jaso baino diru gehiago jartzen duten herrialde batzuek ez dute nahi -bereziki, Austriak, Herbehereek, Danimarkak eta Suediak-. Dirua laguntza zuzenen bidez eman beharrean maileguen bidez ematea nahiago dute. Alemaniak eta Frantziak asteon aurkeztutako proposamenak, berriz, atea zabaldu die laguntza zuzenei.

Dombrovskisek azaldu duenez, Batzordeak lehiakortasunerako eta konbergentziarako tresna erabili nahi du, herrialdeetan inbertsioak eta egiturazko erreformak finantzatzekoa. Trukean, estatuek ez dute dirurik itzuliko, baina euren planak aurkeztu beharko dizkiote batzordeari, eta horrek bere gomendioekin bat datozela egiaztatu beharko du.]]>
<![CDATA[EBk ez du doikuntzarik eskatuko 2021era arte]]> https://www.berria.eus/albisteak/181663/ebk_ez_du_doikuntzarik_eskatuko_2021era_arte.htm Thu, 21 May 2020 10:13:56 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/181663/ebk_ez_du_doikuntzarik_eskatuko_2021era_arte.htm Alemaniak eta Frantziak asteon aurkeztutako proposamenak, berriz, atea zabaldu die laguntza zuzenei. Dombrovskisek azaldu duenez, Batzordeak lehiakortasunerako eta konbergentziarako tresna erabili nahi du, herrialdeetan inbertsioak eta egiturazko erreformak finantzatzekoa. Trukean, estatuek ez dute dirurik itzuliko, baina euren planak aurkeztu beharko dizkiote batzordeari, eta horrek egiaztatu beharko du bat datozela bere gomendioekin. ]]> <![CDATA[Turistarik gabeko apirila]]> https://www.berria.eus/albisteak/181658/turistarik_gabeko_apirila.htm Thu, 21 May 2020 09:41:47 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/181658/turistarik_gabeko_apirila.htm <![CDATA[Esportazioak %22 jaitsi dira]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1892/011/001/2020-05-20/esportazioak_22_jaitsi_dira.htm Wed, 20 May 2020 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1892/011/001/2020-05-20/esportazioak_22_jaitsi_dira.htm
Aurtengo martxoko esportazio datuak iazkoarekin konparatuta, %22 jaitsi dira: 520 milioi gutxiago. Inportazioei dagokienez, %14,2 jaitsi dira: 257 milioi gutxiago.

Atzo ezagutarazi zituzten datuok Espainiako Industria Ministerioak eta Eustatek. Esportazioen kasuan, jaitsierarik handiena autogintzak izan du, eta bereziki Nafarroan: iazko martxoan baino %71,6 gutxiago saldu da kanpoan. Alarma egoera dela-eta ezarritako neurriengatik, sektoreko lantegi askok itxi behar izan zuten martxoko bigarren hamabostaldian.

Hori izan zen Volkswagenek Iruñean duen plantaren kasua. Baita Mercedesek Gasteizen duenarena ere. Araban, sektore horretan %44,8 jaitsi dira salmentak. Beste lurraldeetan ez dago auto ekoizlerik, baina ibilgailuentzako osagaiek industria sektore garrantzitsuena osatzen dute. Hego Euskal Herriko esportazioetan ere berebiziko garrantzia du: BPG barne produktu gordinaren %25 inguru esportatzen dute.

Energiarena da beste sektore garrantzitsu bat esportazioetan; Bizkaian, bereziki: %60,6 jaitsi dira petrolio olio findegien esportazioak, eta %22,1 autogintzarekin loturikoak. Gipuzkoak nabaritu du gutxien esportazioen jaitsiera (%16,6), eta bereziki trenen sektorean izan duen hazkundeagatik izan da hori: % 7,8 handitu ditu salmentak iazko martxokoekin alderatuta.

Eustaten arabera, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako esportazioak batez ere Europako Batasuneko (EB) herrialdeetara egin dira: %59,4. Nafarroan pisu handiagoa izan dute Europatik kanpora egindakoek. Iazko martxoko datuekin konparatuta, EBra egindakoak %50,8 jaitsi ziren —%39ko pisua dute guztira—, eta gehitu egin dira Amerikara (%146) eta Asiara (%40,6) egindakoak.]]>
<![CDATA[Esportazioak %22 jaitsi dira martxoan]]> https://www.berria.eus/albisteak/181555/esportazioak_22_jaitsi_dira_martxoan.htm Tue, 19 May 2020 10:46:27 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/181555/esportazioak_22_jaitsi_dira_martxoan.htm <![CDATA[Pentsiodunak protestara itzuli dira]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2580/013/001/2020-05-19/pentsiodunak_protestara_itzuli_dira.htm Tue, 19 May 2020 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/2580/013/001/2020-05-19/pentsiodunak_protestara_itzuli_dira.htm
Alarma egoera ezarri aurreko astelehenean egin zituzten azkeneko elkarretaratzeak, martxoaren 9an; 2018ko urtarriletik ari dira mobilizatzen, gutxieneko pentsioa 1.080 eurokoa izan dadila eskatzeko. «Pentsiodunen mugimenduak aurrera jarraituko du, eta osasun alarmak uzten digun neurrian, astelehenero egongo gara kalean», azaldu du Jon Fanok, Bizkaiko Pentsiodunen Mugimenduko bozeramaileak.



Pentsiodunen elkarte batzuek ez dute deitu protestara, eta ez dute parte hartu antolatutakoetan: UGTren Erretiratuen eta Pentsiodunen batzordeak eta Ados kolektiboak, esaterako, eta herri batzuetako batzarrek. Ez dute egoki ikusi «pandemia bete-betean» kalean mobilizatzea.

Horren harira, Fanok esan du mugimendu guztietan daudela «edozein ekinaldi babesteari uko egiten dioten pertsonak». Bizkaiko mugimenduan %5 baino gehiago ez direla zehaztu du. Dena den, azpimarratu du bere asmoa ez dela polemikak elikatzea, eta gogoratu du pentsiodunen mugimendua «asanblearioa eta demokratikoa» dela.

UGTkoek, berriz,«arduragabekeriaz» jokatzea egotzi diete protesten aldekoei. Adierazi dute egungo egoeran hobe dela halakorik ez egitea, eta uste dute deitzaileak «legearen mugak behartzen» ari direla. «Ez gaude pentsiodun bat bera ere arriskuan jartzeko moduan. Eta ez dugu nahi hainbeste babestu gaituen gizarte horrek orain gu ikustea arduragabe batzuk izango bagina bezala».

Ados pentsiodunen plataformakoentzat ere ez da protestak berriro hasteko garaia. Haien ustez, «dagokion unean» aztertu beharko da administrazioek zertan huts egin duten osasun publikoan eta adinekoen egoitzen antolaketan eta funtzionamenduan.

Zahar etxeetara begira

Bilboko protestan hainbat pankarta agertu zituzten zahar etxeen pribatizazioa salatzeko; horrekin batera, eta, ohi dutenez, «pentsio duinak» aldarrikatu zituzten, eta 2011ko eta 2013ko pentsioen erreformen «puntu atzerakoiak» indargabetzeko eskatu zuten.

Fanok gogorarazi duenez, Bizkaian aldundia da lurraldeko zahar etxe publiko, itunpeko eta pribatu guztiak «kontrolatzeko» arduraduna, eta horregatik mobilizatu dira foru jauregiaren aurrean, eta ez udaletxean, ohi bezala. Horrekin batera, erakunde horretako agintarien jarrera salatu dute. «Apirilean gutun bat bidali genion ahaldun nagusiari, eta ez dugu erantzunik jaso. Hona etorri gara, ez digulako erantzuten, eta gure nahigabea adieraztera».

Zahar etxeen egoeraz gain, Fanok azpimarratu du COVID-19aren osteko egoera oso zaila izango dela «enpleguari eta eskubide sozialei dagokienez», eta izango dela gizarte osoarentzat, oro har. Hala ere, nabarmendu du horrek ez duela aldaraziko euren aldarrikapen nagusia.

Arabako pentsiodunek ere elkarretaratzea egin zuten atzo diputazioaren eraikinaren aurrean, lurraldeko zahar etxeetan hildakoei «omenaldia» egiteko, eta EAEko arartekoari eskatzeko ikerketa bat abia dezala, «gertatutako guztia argitzeko». Gogoratu dute pertsona horietako batzuk «erabat bakarrik eta euren senideen laguntza jaso ezinda» hil direla, eta salatu dute zentro horietako langileen baldintzak ere ez direla behar bezala ziurtatu. «Uste dugu osasun krisi honek agerian utzi duela gizarte honetan dagoen balio eta gizatasun krisia eta, batez ere, esparru politiko, instituzional eta ekonomikoena. Eta premiazkoa dela balio horiek berreskuratzea eta zerbitzu publikoak egokitzea eta indartzea».

Iruñeko elkarretaratzean, protestara deitu zuten taldeek Maria Txibiteren gobernuari beste behin eskatu zioten «azterketa sakon» bat egiteko zahar etxeetan gertatutakoaz eta zentro horien egoeraz.

Donostian, berriz, ez zuten elkarretaratzerik egin, eta horren ordez Alderdi Ederreko Pentsiodunen Batzordeak agiri bat kaleratu zuen. Bilera bana eskatu die Gizarte Politiketako foru diputatuari eta Donostiako Udaleko Gizarte Ongizateko zinegotziari. Plataforma horrek uste du osasun eta zaintza zerbitzu publikoen egoerari buruzko gogoeta eta eztabaida sustatu behar dela lurraldean. «Ezin dugu onartu murrizketak aplikatzen segitzea edota enpresa pribatuen esku uztea zerbitzu horiek. Eta funtsezkoa iruditzen zaigu pertsona helduen eskubideei buruz jendea kontzientziatzeko kanpainak egitea».]]>
<![CDATA[Pentsiodunak protestara itzuli dira]]> https://www.berria.eus/albisteak/181505/pentsiodunak_protestara_itzuli_dira.htm Mon, 18 May 2020 07:57:38 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/181505/pentsiodunak_protestara_itzuli_dira.htm <![CDATA[Europako Batzordea prest azaldu da Batasuneko aurrekontua bikoizteko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2041/009/002/2020-05-16/europako_batzordea_prest_azaldu_da_batasuneko_aurrekontua_bikoizteko.htm Sat, 16 May 2020 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/2041/009/002/2020-05-16/europako_batzordea_prest_azaldu_da_batasuneko_aurrekontua_bikoizteko.htm
Indarrean dagoen aurrekontua nagusiki 27 kideen ENG errenta nazional gordinaren %0,904 bidez finantzatzen da; alegia, estatuen beraien ekarpenen bidez. Batasunaren historian, inoiz ez da %1,33 baino handiagoa izan. Dombrovskisen iragarpena baieztatuz gero, %2 izan beharko luke, aurrekontua egungoaren halako bi izateko: alegia, 1,7 bilioi eurokoa, Europako Parlamentuak eskatutakotik —bi bilioi— gertu, beraz.

Egitasmoak ez du bide erraza izango, baina. Batzordeak hainbat kontu argitu behar ditu oraindik. Laguntza programen finantzaketa aurrekontuen bidez egin nahi badu, eta, horren zama nagusia estatuengan jarri nahi badu, berriz ere topo egin dezake EBko kutxetatik jaso baino diru gehiago jartzen duten herrialdeekin; bestela esanda, iparraldeko estatuen betoarekin.

Koronabirusaren krisiak eztanda egin baino aste batzuk lehenago, otsailean, aurrez aurre egindako azkeneko bileran, EBko buruzagiek ez zuten akordiorik lortu. Bruselak mahai gainean jarri zuen zuen ENG %1,11 izatea, baina iparraldeko estatuek ez zuten onartu: %1 nahi zuten haiek, eta %1,3 hegoaldekoek. Orduan, brexit-ak EBren aurrekontuetan eragingo duen 12.000 milioi inguruko zuloa zuten kezka nagusia. Orain, koronabirusaren krisiak txiki utziko du hori, eta laguntza berriak eta horien tamainak ere nabarmen handituko dira.

Horrekin lotuta, Europako Parlamentuko bost talde nagusiak adostasun batera iritsi ziren atzo. Ebazpen ez lotesle baten bidez proposatu dute funtsak banatzea «gehienbat» itzuli beharrik gabeko diru laguntzen bidez —alegia, EBren aurrekontuetatik tiraka—; eta «neurri txikiagoan», maileguen bidez. Estatuen artean, aukera hori Espainiak, Frantziak eta Italiak nahi dute. Alemaniak eta Herbehereek, ez; hori eginda EBko aurrekontuetan euren ekarpenak handituko liratekeelako.

Hori ikusirik, parlamentuak proposatu du egungo maila nominala mantentzea, eta trukean aurrekontua elikatzen duen baliabide propioen sistema erreformatzea. Zehazki, Europa mailako zergen bidez finantzatzea laguntza funtsak; besteak beste, zerbitzu digitalei, finantza transakzioei edo emisio kutsatzaileei ezarritako zerga bidez.

Lehen urratsak

Datorrenari aurre egiteko, Bruselak oraingoz 540.000 milioi euro inguruko lehen pakete bat aurkeztu du. Horietatik 240.000 milioi Europako erreskate funtsari (ESM) dagozkio. Ekonomia eta Finantza ministroek joan den astean onartu zituzten laguntza horientzako baldintzak: %0,115eko interesa 10 urterako, osasun gastu zuzenak eta zeharkakoak ordaintzeko baimena, eta herrialde bakoitzeko irismena BPGaren %2 izatea gehienez.

Laguntza horri gehitu behar zaizkio Europako Inbertsio Bankurako beste 100.000 milioi euro, eta beste 100.000 milioi Sure programarako —COVID-19ari aurre egiteko langabezia sari berezientzako: aldi baterako lan erregulazioak, autonomoentzako laguntzak...—. Azken horri buruzko aurreakordioa egin zuten atzo Batasuneko kideek. Programa hori finantzatzeko, Batzordeak Europako zorra jaulkiko du, eta estatuei eskatu die hori bermatzeko edo abala emateko; maileguen bidez banatuko ditu laguntzak, baina «baldintza onetan».

Bileran, Espainiako Ekonomia ministro Nadia Calviñok jakinarazi zuen Sure programako laguntzak eskatuko dituela Madrilgo gobernuak, baina ez zuen argitu ESMaren kasuan zer egingo duen. Espainiak ahalik eta gehien atzeratzen ari da erreskate funtsera jotzea, horrek sor diezaiokeen estigma saihesteko eta, bereziki, zor publikoaren merkatuan bere arrisku saria handitu ez dadin.]]>
<![CDATA[KPIa %0,2 jaitsi da, elikagaiak garestitu arren]]> https://www.berria.eus/albisteak/181335/kpia_02_jaitsi_da_elikagaiak_garestitu_arren.htm Thu, 14 May 2020 17:18:25 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/181335/kpia_02_jaitsi_da_elikagaiak_garestitu_arren.htm <![CDATA[Guraizeak udaletan:%20ko murrizketa finantzaketan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/012/001/2020-05-13/guraizeak_udaletan20ko_murrizketa_finantzaketan.htm Wed, 13 May 2020 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1893/012/001/2020-05-13/guraizeak_udaletan20ko_murrizketa_finantzaketan.htm
Hego Euskal Herriko beste hiru lurraldeetan ere oso antzekoak izango dira murrizketak. Aurreko urteetan bezala, haizea aldekoa izatea espero zuten, eta zerga bilketan %2,5eko igoera aurreikusten zuten, batez beste. Baina COVID-19ak eragindako krisi ekonomikoak hankaz gora jarri ditu aurreikuspen guztiak.

Arabako Ogasunak astearte honetan jakinarazi duenez, %12,3 erori da apirilera arteko bilketa, eta uste du urte osokoa %20 ingurukoa izango dela. Ramiro Gonzalez diputatu nagusiak azaldu du jaitsiera nagusiak BEZan (-%31) eta sozietateen gaineko zergan (-%14) gertatu direla. Kopuru horiek eta beste zerga batzuekin loturikoak —errentaren gainekoak, esaterako— «engainagarriak» direla ohartarazi du Gonzalezek, COVID-19aren hedapena gelditzeko hartu diren konfinamendu neurriek errenta kanpainaren erritmoa baldintzatu dutelako —itzulketak atzeratzen ari dira—, eta lanarekin loturiko atxikipenak datozen hilabeteetako enpleguaren bilakae- raren arabera gutxi ala asko murritz daitezkeelako.

Bizkaiko Foru Aldundiak, berriz, orain arteko bilketaz oso antzeko emaitza eman zuen aurreko astean: %14koa da erorialdia apirilera arte, eta %20koa urte osoan: 1.500 milioi gutxiago.

Nafarroako Gobernuko Ekonomia eta Ogasun kontseilari Elma Saizek, berriz, aurtengo zerga bilketan %20ko murrizketa izango dela iragarri zuen atzo, parlamentuan eginiko agerraldi batean. Dirutan, 818 milioi gutxiago jasoko ditu ogasunak.

Aldundietan ere bai

Gipuzkoan, Eider Mendoza bozeramaileak zehaztu du lurraldeko ogasunak iaz baino 1.000 milioi euro gutxiago biltzea aurreikusten duela. Udalen kasuan, funts hori 536 milioi eurokoa izatea aurreikusi zuen iazko udazkenean; orain, 429 milioi eurokoa izango da. Udalerriei egingo zaizkien hurrengo hiru ordainketetan aplikatuko zaie murrizketa.

Mendozak azaldu duenez, diru bilketa txikitzeak aldundia ere behartu du 200 milioiko murrizketa egitera: 115 milioi «doitu» dituzte jada, «baliabide propioekin, soberakinekin eta instituzioak lehendik zuen zorra berrituz»: eta gainerako 85 milioiak, «gastuak murriztuz». «Orain, udalen txanda da», azpimarratu du. Horren harira, adierazi du aldundiarentzat politika sozialak eta ekonomikoak «lehentasunezkoak» izango direla aurrerantzean ere.

Udalei begira, astearte honetan onartutako foru dekretu-arauan, aldundiak beste bi neurri gehigarri sartu ditu: kreditu gehigarriak onartzeko prozesua «sinplifikatu eta arinduko» du, eta udalek hobari fiskalak izango dituzte, «osasun krisiak bereziki kalte egindako kolektiboentzako salbuespenezko laguntzetarako».

Mendozak esan duenez, udal ordezkariak izan ziren aldundiaren aurreikuspenen berri izan zuten lehenak, eta iragarri du ostiralean Finantzen Lurralde Kontseilu berezia egingo dutela, horren inguruan dituzten zalantzak eta kezkak argitzeko.

Udalen funtsaren likidazioa otsailean egin ohi da: positiboa den kasuetan, udalek aparteko diru sail bat jasotzen dute, eta, negatiboa bada, baliabideak itzuli behar dituzte. Hala, aurten 11 milioiko aparteko diru sail bat jaso zuten, iazko funtsaren likidazio positiboagatik.

Egoera ikusita, eta diru bilketa %20-25 jaitsiko dela aurreikusita, Mendozak adierazi du ez duela zentzurik indarrean dagoen eskemari eusteak. «Hori hala balitz, 2021eko otsailean udalek 100 milioi euro baino gehiago itzuli beharko lituzkete bat-batean».]]>
<![CDATA[Guraizeak udaletan: %20ko murrizketa finantzaketan]]> https://www.berria.eus/albisteak/181242/guraizeak_udaletan_20ko_murrizketa_finantzaketan.htm Tue, 12 May 2020 18:11:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/181242/guraizeak_udaletan_20ko_murrizketa_finantzaketan.htm <![CDATA[Confebaskek dio erregulazioak ezin direla zama bat izan enpresentzat]]> https://www.berria.eus/albisteak/181236/confebaskek_dio_erregulazioak_ezin_direla_zama_bat_izan_enpresentzat.htm Tue, 12 May 2020 09:51:52 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/albisteak/181236/confebaskek_dio_erregulazioak_ezin_direla_zama_bat_izan_enpresentzat.htm horixe egin berri du Espainiako Gobernuak-. Uste du erregulazioak ezin direla «zama» bat izan «enpresen jasangarritasunerako eta etorkizunerako». Dena den, berretsi du Confebaskek proposatzen duela erregulazioen baldintzak enpresek «osatzea eta erraztea». Kontratazioekin lotuta, era berean, Zubiaurrek aitortu du tentuz aztertu behar dela behin-behinekotasun tasa handia, eta urratsak egin beharko direla enplegua egonkortzeko. «Egia da herrialde aurreratuenekin alderatuta behin-behinekotasun tasa handia dugula, eta hori aztertu beharko dugu. Baina, gure azken urteetako historiarekin alderatuta, iazko datuak urtebeteko onenak izan ziren kontratu egonkorrei dagokienez; beraz, kritikak bere lekuan jarri behar dira», adierazi du Euskadi Irratian eginiko elkarrizketa batean. Kontratu egonkorragoak lortzeko, azpimarratu du legedian aldaketak egin beharko direla -besteak beste, kontratazioen araudian eta lan erreforman-, eta ohartarazi du «eragile sozialek» eta bereziki sindikatuek orain arteko zenbait jarrera aldatu beharko dituztela, hori lortzeko eta «konfiantza giroa» zabal dadin, «herrialde aurreratuenean bezala». «Agente guztien artean konfiantza zabaldu behar dugu, kontratatu behar denean ahalik eta modu egonkorrenean kontrata dadin, eta neurriak hartu behar direnean ondo arrazoituta har daitezen». Zorpetzea eta zergak «Gakoa da aurtengo urtea ahalik eta ondoen, ahalik eta osasuntsuen eta ahalik eta enpresa eta enplegu gehienekin gainditzea. Hori lortzen badugu, datorren urtean izango den suspertze globala aprobetxatzeko prest egongo gara». Patronalaren presidenteak ohartarazi duenez, krisitik irtetea ez da berdina izango sektore guztientzat, eta uste du euskal ekonomiaren «indarguneak» aprobetxatu behar direla horretarako, hala nola industria sektorea eta esportazioa. Halaber, ezinbestekotzat jo du «egonkortasun instituzionala» eta kontzertu ekonomikoaren moduko tresnak baliatzea. Horrekin batera, azpimarratu du administrazioak gehiago zorpetu beharko duela. «Mantendu behar dugu gizartea, enpresak, gizartea, pertsonak, zerbitzuak... Eta zorpetu litezkeen bakarrak administrazioak dira. Eta zorpetze hori gero ordaindu egin beharko da, epeka, zentzuz eta hurrengo belaunaldiei zorrik utzi gabe», zehaztu du. Horrekin lotuta, eta Confebaskek egin berri duen proposamenaren harira, Zubiaurrek azpimarratu du euskal erakundeek aukera badutela zerga batzuk handitzeko: besteak beste, errentaren gaineko zerga, elkarteena eta jokoarena.]]> <![CDATA[EBZk zor erosketa handi batekin erantzun dio Alemaniari ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1834/013/001/2020-05-12/ebzk_zor_erosketa_handi_batekin_erantzun_dio_alemaniari.htm Tue, 12 May 2020 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1834/013/001/2020-05-12/ebzk_zor_erosketa_handi_batekin_erantzun_dio_alemaniari.htm La Repubblica egunkarian argitaratutako elkarrizketa batean. Schnabelek gogorarazi du EBZ Europako erakunde bat dela, eta horrek esan nahi duela Europako Batasuneko Justizia Auzitegiak jurisdikzio esklusiboa duela bere jardunaren gainean. Horren harira, gogoratu du auzitegi horrek 2018an ebatzi zuela zor publikoa erosteko programa legezkoa dela eta EBZ bere eskumenen barruan jokatzen ari dela, programa horrek prezioen egonkortasuna bermatzea duelako xede. Alemaniako konstituzionalak, baina, ohartarazi zuen horren eragina «neurriz kanpokoa» dela, zor subiranoa erosteko tresna horrek diru politikan ez ezik politika ekonomikoaren beste arlo batzuetan eragiten duelako, hala nola estatuen zerga politiketan eta aurrekontuetan. Hori hala, EBZk bere eskumenak gainditzen dituela salatu zuen, eta Alemaniako banku federalari -Bundesbanki- agindu zioen zor erosketetarako ekarpenak eteteko hiru hilabetean, erakundeak hori argitu arte. Erreakzio soka luzea ekarri du erabakiak. Christine Lagarde EBZko presidentea irmo mintzatu da Alemaniaren ultimatumaren aurrean: ez direla kikilduko esan du eta «beharrezkoa den guztia» egingo dutela euroguneko susperraldi ekonomikoa laguntzeko. Europako Batzordeko presidente Ursula von der Leyenek, berriz, herrialde hartako europarlamentari batzuei erantzunez esan du Alemania zigortzeko aukera aztertzen ari direla, «Europaren burujabetza inbaditzeagatik». Enpresen nazionalizazioa Bestalde, Europako Batzordeak dagoeneko onartu du laguntza publikoei buruzko arauen aldaketa, eta horrek aukera emango die gobernuei pandemiak kalte egindako enpresen kapitalean sartzeko, enpresa handiak ala txikiak izan, kotizatuak izan zein ez. Bruselak eskatuko du 250 milioi eurotik gorako laguntzak jakinarazteko, horiek banaka ebaluatzeko. Herrialde batzuek, Alemaniak besteak beste, 500 milioitik gorakoak soilik aztertzea nahi zuten. Araua indarrean dago jada. Estatuek 2021eko ekainera arte egin ahal izango dituzte esku hartzeak, eta sei urteko epea dute enpresen kapitaletik irteten hasteko. Zazpigarren urtetik aurrera, berregituraketa plan bat aurkeztu beharko diote Bruselari. Arauaren arabera, birkapitalizazioak soilik egin ahal izango dira «beste irtenbide egoki bat eskuragarri ez dagoenean», eta gobernuek esku hartu ahal izango dute «gizarte sufrimendua edo merkatu akatsak saihesteko, enpleguaren galera masiboengatik, konpainia berritzaile edo sistemiko baten irteeragatik edo funtsezko zerbitzu bat desagertzeko arriskuagatik». Batzordeak zehaztu duenez, laguntza enpresaren bideragarritasuna bermatzera mugatu behar da, eta bideratu behar da onuradunak koronabirusaren aurretik zuen kapital egitura berrezartzera, baina ez gehiagorako. Konpetentzia eta gardentasuna Herrialde batzuek nolabaiteko mesfidantzaz ikusi zuten Bruselaren proposamena, merkatu bakarrean aldaketak eragin eta lehia desleialeko egoerak sor zezakeelako. Hala, laguntzak ezin izango dira erabili 2019ko abenduaren 31 baino lehen krisi ekonomikoan zeuden enpresen jarduera ekonomikoak laguntzeko. Gainera, arauak jasotzen duenez, «birkapitalizazioaren %75 gutxienez» erreskatatu arte, onuradunei debekatu egingo zaie %10etik gorako partaidetzak erostea lehiakide dituzten enpresetan edo negozio lerro berekoetan. Trukean, estatuak «behar besteko ordainsaria» jaso behar du bere gain hartutako arriskuengatik, eta hori bermatzeko «pizgarriak» ezarri behar dira, enpresariek edo jabeek gobernuak aurretik erositako akzioak ahalik eta denbora laburrenean eros ditzaten. Estatuek aurreikusitako enpresetan sartzeko bideak honako hauek izan daitezke, besteak beste: akzio berriak jaulkitzea eta zorra finantzatzeko tresna hibridoak, kapital bihur daitezkeenak, bonu bihurgarrien edo partaidetza-maileguen bidez. Batzordeak gardentasun neurri batzuk jasotzen ditu araudian. Hala, estatuek eurek lagundu dituzten konpainien nortasunari eta zenbatekoei buruzko xehetasunak ezagutarazi beharko dituzte birkapitalizazioa egin eta hurrengo hiru hilabeteetan, eta onuradunek nahitaez argitaratu beharko dute laguntzak zertarako eta nola erabiltzen dituzten. ]]> <![CDATA[Gutxienez ekain amaierara arte luzatuko dituzte lan erregulazioak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/012/001/2020-05-09/gutxienez_ekain_amaierara_arte_luzatuko_dituzte_lan_erregulazioak.htm Sat, 09 May 2020 00:00:00 +0200 Jokin Sagarzazu https://www.berria.eus/paperekoa/1879/012/001/2020-05-09/gutxienez_ekain_amaierara_arte_luzatuko_dituzte_lan_erregulazioak.htm
Hala, orain arte bezala eutsiko die egoera horretan dauden beharginen langabezia sariei eta enpresek haiengatik gizarte segurantzan egin behar dituzten kotizazioen salbuespenei, baina bigarren puntu hori portzentaje ezberdinekin arautuko du, lanera itzuli ahala, ezarritako lanaldien arabera, eta enpresen tamaina kontuan hartuz.

Soldatapekoen kasuan, berriz, legediak bermatuko du egoera horretan daudenek —egun, lautik bat Hego Euskal Herrian— ekainaren 30era arte jasotzea langabezia saria; orain bezala, gabealdirik gabe eta kontagailua hutsean jarrita. Aldizkako langile finkoek, berriz, aparteko saria jasotzen jarraituko dute abenduaren 31ra arte.

Horrekin batera, gobernuak eutsi egin dio patronalak gustuko ez zuen neurri nagusiari: langile bat lanera itzuli eta hurrengo sei hilabeteetan enpresak ezingo du kaleratu. Hori eginez gero, bidegabetzat joko litzateke —kalte-ordaina handiagoa da—, eta enpresak itzuli egin beharko lituzke behargin horrengatik aurreztu dituen kotizazio guztiak.

Aldi baterakoak, arriskuan

Kaleratzeak zaildu arren, gobernuak, patronalaren presioen ondorioz, aukera hori malgutu zuen duela aste batzuk, eta dekretuan jaso du orain. Hala, ez da kaleratze bidegabe gisa hartuko aldi baterako kontratu batzuk etetea, lan horiek egiteko beharra eragin zuten kausak amaitzen direnean.

Zehaztapen hori bereziki garrantzitsua da turismoan eta ostalaritzan, sektore horietan ohikoagoak direlako horrelako lan kontratuak; uda garaian, bereziki. Enpresaburuek kezka agertu zuten euren negozioek datozen asteetan eta hilabeteetan izango duten bilakaeragatik, eta kontratu horiek eteteko baldintzak berrikusteko eskatu zuten. Aldi baterako lanaldietan ahalbidetzeaz gain, orain hartzekodunen konkurtso baten arriskua duten enpresek ere egin ahal izango dituzte kaleratzeak.

Patronalek azkenean oniritzia eman diote dekretuari; baita CCOO eta UGT sindikatuek ere. Testuan, halaber, beste bi puntu sartu ditu gobernuak: egoitza nagusia paradisu fiskaletan duten taldeek ezingo dute erregulaziorik eskatu. Eta erregulazioan dauden enpresek debekatua izango dute zerga urtean izandako irabazien dibidenduak banatzea, salbuespen batekin: Gizarte Segurantzako langileen kuoten murrizketen zatia itzultzen badute.

Aldaketak kotizazioetan

Negoziazioetako beste gai nagusia izan da langileengatik Gizarte Segurantzan egin beharreko kotizazioena. Laguntza horiek enpresek enplegua mantentzeko hartutako konpromisoaren mende egongo dira. Horrekin lotuta, dekretuan jasota geratu da aurreko astean iragarritako neurri bat: aldi baterako erregulazioetatik modu mailakatuan atera ahal izango dituzte langileak, lan kargak kontuan hartuz.

Horiek hala, orain honela geratuko dira enpresen kotizazioak: lantalde osoa erregulazioan duten 50 langile baino gutxiagokoek ez dute ordainduko, eta %75eko deskontua izango dute 50 langile edo gehiago dituztenek.

Lantalde guztiarekin baina lanaldi murrizturekin hasten diren 50 langile baino gutxiagoko enpresek maiatzeko kuoten % 85 deskontatu ahal izango dute, eta ekainekoen % 70; eta langile gehiago dituztenek maiatzekoen %60, eta ekainekoen % 45.

Aldiz, langile batzuk erregulazioan mantentzen dituzten 50 behargin baino gutxiago enpresek maiatzeko kuoten % 60 deskontatu ahal izango dute, eta ekainekoen % 45; eta 50etik gora langile dutenek, maiatzekoen%45 eta ekainekoen %30.]]>