<![CDATA[Jon O. Urain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 24 Feb 2020 16:22:22 +0100 hourly 1 <![CDATA[Jon O. Urain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[EAJk Urkullu berretsi du lehendakarigai gisa]]> https://www.berria.eus/albisteak/177921/eajk_urkullu_berretsi_du_lehendakarigai_gisa.htm Mon, 24 Feb 2020 15:57:18 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/177921/eajk_urkullu_berretsi_du_lehendakarigai_gisa.htm urtarrilaren 13an iragarri zuen Urkullu proposatuko zuela lehendakarigai gisa, eta gaur jakinarazi du bera izango dela hautagaia: «Iñigo Urkulluk Uri Erakunde guztien aho bateko babesa jaso du eta,ondorioz, Lehendakarirako hautagai bakarra da». Aberri Batzarrak gaur onartuko ditu hauteskundeetara aurkeztuko dituen zerrendak, eta ekitaldian bertan mintzatuko da Urkullu. Iñigo Urkullu (Alonsotegi, 1961) EBBren lehendakari izatera iritsi zen 2007an, eta, ardura instituzionaletan, 2012tik izan da Eusko Jaurlaritzako lehendakaria. Bi agintaldi egin ditu Urkulluk Eusko Jaurlaritzako Lehendakaritzan. Lehenengoan, 2012tik 2016ra, kolore bakarreko gobernua osatu zuen, 27 legebiltzarkide jeltzaleen babesarekin eta gehiengo absolututik urrun. Zailtasunak zailtasun, Jaurlaritzak zenbait egitasmo aurrera ateratzea lortu zuen, batzuetan PPren laguntzarekin, beste batzuetan PSE-EE makulu hartuta, eta inoiz EH Bildurekin ados jarrita. «Guztiekin akordioak lortzeko gaitasuna» asko nabarmendu zuen EAJk garai hartan. 2016ko hauteskundeetan, Urkullu berriro izan zen jeltzaleen hautagaia, eta EAJk bere nagusitasunari eutsi zion, 28 legebiltzarkide lortuta, aurrekoan baino bat gehiago. Baina, ordurako, EAJren eta PSE-EEren arteko harremana beste fase batean zegoen: 2015eko udal eta foru hauteskundeen ostean, EAJk bazkidetzat hautatu zuen PSE, eta akordioak lortu zituen sozialistekin foru eta udal erakunde gehienetan elkarrekin aritzeko. Horren ondorio logikoa izan zen 2016ko azaroan EAJk eta PSE-EEk koalizio gobernua osatzea, berriro ere Urkulluren gidaritzapean.]]> <![CDATA[«EAJk uko egin dio proiektu nazional anbiziotsu bati»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2395/006/001/2020-02-22/eajk_uko_egin_dio_proiektu_nazional_anbiziotsu_bati.htm Sat, 22 Feb 2020 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/2395/006/001/2020-02-22/eajk_uko_egin_dio_proiektu_nazional_anbiziotsu_bati.htm
Zaldibarkoak, gertakari gisa, zer eragin dezake politikoki?

Zaldibarkoa hauteskundeen arabera neurtu nahiko dute batzuek, baina harago doa: jendeak ikusi du dena ez dagoela kontrolpean, gezurra dela ziurtasunari buruzko diskurtsoa; gobernu bat dagoela bere gestioa mahai gainean jarri duena eredugarri gisa, hankaz gora joan zaiona; gobernu bat gezurra esan duena. Mito batzuk erori dira: gestio eredugarriarena, ziurtasunarena. Osasun publikoari dagozkion ardurei uko egin die gobernuak, eta, funtsezkoena, jendeari ez zaio egia esan.

Nola jokatuko zukeen EH Bilduk holako krisi bati aurre egiteko?

Lehenik, egia esanda. Halako egoera bat baduzu eta ez badituzu datu guztiak, jendeari esan egin behar diozu. Bigarrenik, hasiera-hasieratik jendearekin enpatia izan behar duzu. Azkenik, gobernantza berri bat martxan jarrita: eragile guztiekin bildu eskualde horretan. Ez da gobernuaren edo EH Bilduren arazo bat, herriarena baizik; krisi kabinete bat ez da soilik gobernuarena. Egia esan behar da, jendearekin egon behar da, jendeari aukera eman behar zaio gertatzen ari diren gauzetan kontrola izateko. Gobernantza eredu berri bat behar dugu, egungoa guztiz zaharkituta dagoelako.

Zer iruditu zitzaizkizun Urkulluren azalpenak legebiltzarrean?

Marketin operazio bat egin zuen. Norbaitek esan zion [hauteskundeetara deitzeko prentsaurrekoan] izan zuen jarrera izugarria zela eta beste bat eduki behar zuela. Zein da benetako Urkullu? Apaltasun kristauaren ariketa egin zuena edo haserre erantzun zuena? Sakoneko arrazoiak daude pentsatzeko hemen gauzak modu desegokian kudeatzen direla eta gobernantza eredu hori zaharkituta dagoela, ezin dela mantendu; zabortegiak ezin dira esku pribatuetan egon, kontrol publikorik gabe.

Oposizio gisa, nola jokatzen ari da EH Bildu?

Norbaitek pentsatzen badu ezker subiranista Zaldibarren gertatutakoaren inguruko hausnarketa egiten ari dela hauteskunde batzuk daudelako, ez gaitu ezagutzen. Agian, kontua ez da EH Bildu hori egiten ari dela hauteskundeak daudelako; agian, batzuek ez dute egia guztia esaten hauteskundeak daudelako. Ezin dute onartu ez dutela kontrolatzen egoera, eskuetatik ihes egin diela, emandako irudia penagarria izan zela. Lehendakari honek kontrolatzen ez duen oro mespretxatzen du, harrokeriaz.

EAEko aurrekontuak negoziatu zenituzten, eta Maria Txibiteren nahiz Pedro Sanchezen inbestidurak ahalbidetu dituzue. Interpretazio bat egin duzue jokatu beharreko rolaz?

Espainiako Estatua egiturazko krisi batean dago. Guk ate bat ireki dugu Madrilen: alor sozialean, murrizketak gainditzeko; alor nazionalean, onartzeko hemen ere mahai bat behar dela presoez, autodeterminazioaz eta naziotasunaz hitz egiteko; eta, hirugarrenez, bestelako espetxe politika baten arloan. Bitartean, EAJrekin akordio bat genuen [EAEko estatus politikoaz], baina errenuntzia batzuk jarri dira; EAJk uko egin dio proiektu nazional anbiziotsu bati. Ahal Dugu-k, aurrekontuekin, uko egin zion ezkerreko alternatiba bati. Bakarrik geratu gara errenuntziarik gabe ordezkatzeko burujabetza eta politika aurrerakoiak nahi dituzten sektoreak.

Haatik, aliantzak zabaldu dira.

Zer gertatzen da EAJk uko egitean? Guk ere aukera ireki diogu beste batzuekin akordioak egiteari. EAJk esklusibotasuna eskatzen du akordioetan, baina gero polimaitasunean bizi da. Guk ere polimaitasuna aurkitu dugu. Datorren legebiltzarrean, PSE, Elkarrekin Podemos eta gu gehiengoa izango gara; aukera bat da. EAJ eta gu ere oso gehiengoa izango gara; bada beste aukera bat da. Hirugarrena, bizikleta estatikoarena: EAJk eta PSEk salbazio laboraleko gobernu bat osatzea eta ez egotea ez subiranismorik, ez ezkerreko politikarik. Hori saihestu nahi dugu.

Jokaleku horrek hazteko eremu bat uzten dio EH Bilduri, baina, hazi arren, EAJ ere gora doa.

Herri hau EAJ baino ekologistagoa, feministagoa, sozialistagoa eta subiranistagoa da. Herri honek beste balio batzuen inguruan osatu nahi ditu gobernu eta estatu bat. Oraingoz, ez du islarik izan hauteskundeetan, nahiz eta ezker subiranista hazten doan. Helduko da momentua. Guk ez dugu gobernuan egon nahi; guk gobernatu nahi dugu. Politika ezkertiarrak eta subiranistak egiteko, EH Bildu oso indartsua ez bada, ez da egongo ez bata ez bestea; inertzian jarraitzeko gobernu bat egongo da. Ez dugu presarik, gauzak ondo egin behar dira eta komunitate nazional kohesionatu bat behar da, baina horretara goaz. Errenuntzia horiek umezurtz uzten ari dira sektore asko, eta horiengana heldu behar gara; EH Bildun alternatiba bat ikusi behar dute.

PSErekin bada paradoxa bat: eurekin batzartu zinen jendaurrean (2006), baina, 2019an, ukatu egiten dute zuekin negoziatu izana. Zergatik?

Mundu guztiak daki gu alderdi sozialistarekin hitz egiten ari garela azken 40 urteetan. Egin genuen bilera ofizial bat Espainiako Kongresuan; Nafarroan esaten zuten gurekin ezin zela ezer adostu, eta aurrekontuak hitzartu ditugu, bilera publikoak egongo dira estatuan aurrekontuen arloan... Hori normaltze bidean doa; gu bigarren indarra gara, eta gurekin kontatu behar da. [Ukazioa] Mantendu nahi dute batzuek, aldatzeak aliantza politikak aldatzea ekar dezakeelako. Baina hori eroriko da, denborarekin.

Bilerak publikoak ez ziren heinean, bazen irudipen bat: EH Bilduren babesa doan dela. Horrek zenbateraino ahultzen du zuen posizioa negoziazio batean?

EAJk ildo bat irekia du horren inguruan: gratis et amore; ezker abertzaleak doan ematen dituela bere babesak. Badakite ez dela horrela, baina hori esan behar dute. Baina non legoke herri hau milaka lagunek hainbat gauza doan egin izan ez balituzte. Ni harro nago Euskal Herrian badagoelako sentimendu komunitario bat kapaz dena gauza pila bat egiteko, gratis et amore.

Beraz, gratis et amore?

Guk baldintza batzuk ditugu, eta baldintza horietan jokatu behar dugu, ardura guztiarekin. 40 urtez, Espainiako gobernuak CiUren eta EAJren mende egon dira. Emaitzak badakizkigu: estatutua ere ez da bete. Orain, koalizio gobernu bat dago, ezker independentismoaren mende. Agian, ez da ezer gertatuko; ikusiko dugu. Baina jendeak ikusiko du zer gertatzen den Espainiako Gobernua batzuen edo besteen mende dagoenean. Zergatik etorriko da espetxe eskumena, etortzen bada, 40 urtez ez bada etorri? Hori da jendeak egingo duen galdera, eta guk jarraituko dugu esaten: bai, gratis et amore.

EH Bildurentzat, bazkide fidagarriak dira PSOE eta Podemos?

Espainia ezin da demokratizatu guk nahi dugun terminoetan: ez dago indar harremanik edo bokaziorik. Ezin da soilik fronte popularraren itxura egin: fronte popular baten agenda demokratizatzailea eduki behar da. Agenda hori Llotja de Marrekoa da: frankismotik oinordetzan jasotako erregimen juridiko eta politikoarekiko haustura. Horrek esan nahi du nazio aniztasuna eta erabakitzeko eskubidea, lan legeria, mozal legea eta abar atzera botatzea, eta euskal presoak kalean egotea. Eszeptikoak gara, baina partida jokatuko dugu.

Hego Euskal Herrian, udal mailan egon dira ezkerreko akordio batzuk; azkena, Irunen (Gipuzkoa). Bide baten hasiera da?

Egoera bat normaltzen da horrela. Gu estatu bat bagina, zer gobernu legoke EAEn? Zentro-ezkerretik ezker sozialistara doan bat; Maddalen Iriarte litzateke lehendakaria.

Estatus politikoaren oinarrietan ados jarri zineten EAJrekin. «Historikotzat» zenuten. Espero al zenuten edukiak aldatzea?

Zalantza genuen. Mundu guztiak zuen, denok kontziente garelako behin betiko ondorio batzuk atera behar zirela egungo EAJ zuzentzen duen elite politikoarekin. EAJ ez da Madrilera joango konfrontatzera; ez da bere estrategia. Baina guk ez genien soilik konfrontazio eskaintza bat egin. Testua bien artean idaztea proposatu genien: testu subiranista bat, oso aurreratua eskubideen atalean, eskumen soziolaboral guztiekin; Madrildik ezetz esango baligute, gestio plan bat proposatu genuen. Gainera, egonkortasun instituzionala eskaini genien. Hori guztia jarri genuen mahai gainean, eta ezetz esan zuten. Kontraproposamen bat egin ziguten, baina hori azaltzea eurei dagokie.

Proposamen hori zen, hain zuzen, hainbat gai estatutuaren erreformatik ateratzea eta erreforma konstituzional bidez tramitatzea. EH Bilduk ez zuen onartu.

Mundu guztiak daki zein diren Espainiako Konstituzioa aldatzeko mekanismoak, eta, beraz, guk ulertu genuen estatutu erreforma bat aurrera atera nahi zela, eta gainerakoa, ad calendas graecas. Hori sekulako akats historikoa iruditzen zaigu. EAJko burkideei entzun diet esanez ez dela garaia autodeterminazio eskubidea Madrilera eramateko. Ez bada garaia orain, zein gobernurekin izango da? Arazoa da ez dutela eraman nahi, ez dago euren proiektuan. Herri honek merezi du marmokaren ziklotik ateratzea.

EAJren 2004ko proiektuaren eduki ugari bere egin ditu EH Bilduk, baina, halere, hautsi da ituna. Ezker subiranistan bertan kritikak egon dira, ea bide hori egitea beharrezkoa ote zen.

Ez gara gai izan eztabaida hau eztabaida herritar bat bilakatzeko. Akatsa egin dugu hor. Esaten da mugimendu emantzipatzaile berriak daudela, baina ez dugu hori konektatu burujabetza estatus berri batekin. Euskal Herriko feministek zer markotan uste dute posible dela haien zapalkuntzari aurre egiten hastea? Guk diogu hori Euskal Herri burujabe batean dela. Egin dugu estatus politiko burujabe bat hori guztia jasotzen duena, baina ez gara kapaz izan hori herri proiektu bilakatzeko. Halere, bide hori egin behar zen; herri txiki bat gara, eta aukera guztiak baliatu behar ditugu. Batzuek esaten digute: «Esaten nizuen EAJk hau egingo zuela». Norbaitek uste du sorpresaz hartu gaituela? Ez, baina saiatu behar ginen. Eta saiatuko gara.

Autogobernu Lantaldera proposamen bat aurkeztean, kritika zen estatu independente bati uko egin izana.

Sekula ez dugu jarri, ordea; ez KAS alternatiban, ez Lizarra-Garazin, ez autonomia estatutu nazionalean, pentsatzen genuelako independentziarako bideak tarteko helmugak izango zituela. Zein da independentzia egoera batetik gertuen dagoen estatusa? Konfederazioa. Oraintxe, EH Bilduk egin duena proposamen aurreratuena da; KAS alternatiba baino askoz harago doa.

«Errenuntzia» hori ikusirik, zer dagokio orain EH Bilduri: hurrengo proposamena lantzen hastea? Zein da B plana?

Eztabaida parlamentario bat izan dugu, eta orain hori sozializatzea dagokigu. Arazoa da hauteskunde eztabaida batean sartu gaituztela. Baina guk eztabaida herritar bat zabaldu nahi dugu gure proposamenaren inguruan, eta bloke historiko bat osatu, ezkerrekoa eta subiranista.

Asko hitz egiten da Bilbo Handiaren garrantziaz, baina gutxiago hor egin behar denaz.

Herri txiki bat gara, eta Bilbo da metropolia. Ez dago proiektu independentistarik gu %10 garen bitartean. Aztertu behar da zeintzuk diren gure mezuak, lan moldeak eta jendearen beharrak. Hausnarketa horretan onartu behar da zein den errealitatea eta nola eman buelta horri. Proiektu integral bat eskaini behar diogu jendeari, eta egia da independentismoak burujabetzaren aldeko apustua lotu behar duela beste eredu sozial eta gobernantza batekin. Baina ez dezagun ahaztu herri honek bere identitate nazionala arriskuan duela. Hori ahazten bazaigu, gaizki ibiliko gara. Nahi dugu burujabetza beste politika publiko batzuk egin nahi ditugulako, baina baita abertzaleak garelako ere. Hemen arriskuan dagoen identitate nazionala euskaldunona da.

Arantza duzu lehendakarigai ez aurkezteagatik?

Ez. Gezurra esango nizuke esango banu ez litzaidakeela gustatuko Urkullurekin eztabaida publiko bat egitea [barreak]. Baina dena ezin da, eta oso ongi aukeratu dugu Maddalen lan horretarako. Nirea beste bat izango da.

Apirilaren 5etik, hauteskunderik ez da espero Hego Euskal Herrian 2023ra arte. 2021ean, EH Bilduren kongresua. Zer panorama zabalduko zaizue?

Oso ondo etorriko zaigu patxada hori. Herri honek bigarren transformazio potente bat behar du; 1970ekoa izan zen aurrekoa, baina agortze zantzuak ditu: euskararen normalizazioa, hezkuntza... kolapsatuta daude. Gainean erronkak ere izugarriak dira: trantsizio energetikoa, industriala... Prestatu behar dugu tresna bat horri guztiari erantzungo diona. Datorren kongresuan horri erantzun behar diogu: gertaera bilakatu behar dugu, ez soilik politikoa. Pentsa dezagun herri honen erronketan. Hauteskunde hauetan hamarkada baten inguruko plangintza bat irekitzen da.

Koordinatzailea, jarraitzeko indarrez?

Printzipioz bai, baina ni esaten ari naiz: ez nago bizi osorako hemen. Ni ez naute botako; uste dut edukiko dudala argi nahikoa esateko: honaino. Baina trantsizio potolo bat egin behar dugu, eta kostatzen da.]]>
<![CDATA[Zehaztu gabeko keinua Gizarte Segurantzari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1876/004/001/2020-02-21/zehaztu_gabeko_keinua_gizarte_segurantzari.htm Fri, 21 Feb 2020 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1876/004/001/2020-02-21/zehaztu_gabeko_keinua_gizarte_segurantzari.htm
Horixe zen Espainiako Gobernuak atzo aurkeztutako egutegiak gordetzen zituen interesgune nagusietako bat. 2019ko urtarrilean osatutako plangintzan, Pedro Sanchezen gobernuak negoziaziotik kanpo utzi zituen Gizarte Segurantzari lotutako lau eskumenak; urtebete igarota, ordea, idatziz jaso ditu Madrilek, baina zehaztasun handirik gabe.

Carolina Darias Espainiako Lurralde Politikarako ministroa eta Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Autogobernu sailburua, nor bere taldeek lagunduta, Gasteizen batzartu ziren atzo, 1979ko estatutuan jasota dauden baina oraindik Jaurlaritzaren esku ez dauden eskumenen transferentzia gauzatzeko egutegia eguneratzeko. Batzarraren ostean, Erkorekak aitortu zuen Gizarte Segurantzaren arloan desados- tasunak daudela bi gobernuen artean, baina balioa eman zion eskumen horiei buruzko «aipamena» jasotzeari: «Kronogramak aipamena egiten die eskumen guztiei, termino batzuetan edo besteetan». Erkorekak azaldu zuen batzarra «oso emankorra» izan zela eta «aurrerapauso garrantzitsuak» eman zituztela: «Biok argi ikusten dugu premiazkoa eta lehentasunezkoa dela estatutuaren betetze bideari bultzada ematea». Erkorekak adierazi zuenez, «harremanetan aro berri bat» zabaldu da bi gobernuen artean.

Espetxeak, ekainetik

Jaurlaritzak 2016-2020 aldirako gobernu programan ezarritako lehentasunen artean zegoen Gizarte Segurantzari buruzko eskumenak eskuratzea, espetxeen kudeaketarekin batera. Atal horretan, badira aldeak Madrilek iaz eta orain aurkeztutako bi proposamenen artean; 2019ko agirian, azken blokerako utzi zuen Sanchezen gobernuak, eta bigarrenera aurreratu du orain; ekainetik abendura bitartean jaso beharko luke Jaurlaritzak Zaballa, Martutene eta Basauriko kartzelak kudeatzeko konpetentzia.

Bestalde, Dariasek azaldu zuen martxoaren 16an batzartuko dela Transferentzien Batzorde Mistoa, lehen eskumenak eskualdatzeko: farmaziako produktuei buruzko legedia, eskola asegurua eta enplegua erregulatzeko espedienteen eraginpean dauden langileen erretirorako laguntzak. «Kronograma errealista bat» egin nahi izan dute, Dariasen arabera.

Espetxeen eskumenaz, Sare plataformari «datuak falta» zaizkio balorazio bat egiteko: «Ez dakigu zein izango den transferentziaren mamia eta beronen garapena, eta horrek era zuzenean baldintzatuko ditu ekar ditzakeen ondorioak». Izan ere, Sareren hitzetan, «ezberdina» da «estatuaren espetxe politika bera aplikatuz, beronen exekuzioaren gaineko transferentzia soilik izatea» edo «Euskadiri bere espetxe politika propioa garatzea ahalbidetuko dion transferentzia bat izatea». Bigarrena aurrerapausotzat du Sarek; aldiz, lehena bada, «ez lituzke egoera honi aterabidea emateko bideak zabalduko». Gainera, eskatu du, euskal presoen kasuan, eskumen hori Espetxe Zaintzako epaitegietatik Euskal Herriko auzitegietara eramateko, «Auzitegi Nazionalaren mende» egon ez dadin.

Andoni Ortuzar EAJko presidenteak esan du «gogobete» egin duela akordioa eta lanean jarraituko dutela egutegia bete dadin. Idoia Mendia PSE-EEko idazkari nagusiaren arabera, berriz, euskal autogobernuarekiko «konpromiso argiari» erantzuten dio hitzarmenak.]]>
<![CDATA[Espetxeen eskumena ekain eta abendu artean transferitzea adostu dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/177769/espetxeen_eskumena_ekain_eta_abendu_artean_transferitzea_adostu_dute.htm Thu, 20 Feb 2020 13:09:44 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/177769/espetxeen_eskumena_ekain_eta_abendu_artean_transferitzea_adostu_dute.htm 2019ko urtarrilean osatutako egutegiaren eta gaurkoaren artean, alde batetik, lehentasun handiagoa emango diotelako orain espetxeen eskumenaren transferentziari. 2019ko agirian, Madrilek hiru bloketan bereizi zituen transferentziak, eta azkenerako utzi zuen espetxeen eskumenaren eskualdatzea. Orain, bigarren blokean sartu dute: ekainetik aurrera. Apirilaren 5eko hauteskundeen ostean Jaurlaritza berria osatu eta gero, beraz. Horrela, Zaballa, Basauri eta Martuteneko espetxeen kudeaketa Jaurlaritzaren esku geratuko da. Beste desberdintasun nagusia da oraingo dokumentuan jasota dagoela Gizarte Segurantzaren Araubide Ekonomikoaren kudeaketari buruzko aipamena ere. Ez zen ageri iazkoan. Halere, hitzez hitz egutegian jaso dutenez, Gizarte Segurantzaren Araubide Ekonomikoari "lotutako gaiak aztertzen" hasiko dira 2021eko ekainetik abendura bitartean. Gainerako eskumenei dagokienez, ekainetik aurrera hasiko dira bigarren blokeko eskumenak transferitzen: espetxeenaz gain, ISBN eta ISNN elikatzea, itsasertzaren antolamendua eta kudeaketa, errepideko garraioak... Hirugarren blokea, berriz, datorren urteko urtarriletik ekainera bitartean negoziatuko dute, eta laugarrena, 2021eko ekainetik aurrera; hor jaso dituzte Gizarte Segurantzari buruzkoak. "Kronograma errealista bat" egin nahi izan dutela azaldu du Dariasek. Batzar "emankorra" Erkorekak azaldu du batzarra "oso emankorra" izan dela eta "aurrerapauso garrantzitsuak" eman dituztela. "Biok argi ikusten dugu premiazkoa eta lehentasunezkoa dela estatutuaren betetze bideari bultzada ematea". Erkorekak adierazi duenez, "harremanetan aro berri bat" zabaltzen da bi gobernuen artean: "Kronogramak aipamena egiten die eskumen guztiei, termino batzuetan edo besteetan".]]> <![CDATA[Martxa bat egingo dute otsailaren 29an, Bolintxu «kalteetatik» babesteko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/009/001/2020-02-19/martxa_bat_egingo_dute_otsailaren_29an_bolintxu_kalteetatik_babesteko.htm Wed, 19 Feb 2020 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1893/009/001/2020-02-19/martxa_bat_egingo_dute_otsailaren_29an_bolintxu_kalteetatik_babesteko.htm Proiektua geldi dezakegu oraindik lelopean abiatuko da martxa, Bilboko Arriaga plazatik (18:30), eta udaletxerainoko bidea egingo du. Bidean, eskatuko dute «kautelazko neurri gisa obrak geldiarazteko». Besteak beste, Ahal Dugu-k eta CCOOk eman diote babesa.

Plataformako ordezkariek agerraldi bat egin zuten atzo manifestazioaren berri emateko, eta kezkaz mintzatu ziren proiektuaz; izan ere, uste dute lanek «eragin larria» izango dutela Bolintxu errekako uretan eta haraneko drainatze sarean, «baita babestuta eta mehatxupean dauden landaredian eta faunan ere». Batez ere, autobide berriak Bolintxu harana zeharkatzeak eragin du herritarren eta talde ekologisten kezka: Bilbo inguruko eremu natural garrantzitsua da Bolintxu, eta kontra azaldu direnek uste dute lanek kalte handiak sortuko dituztela inguru hartan.

Plataformak gogorarazi zuen egitasmoaren ingurumen eraginaren adierazpena 2017an iraungi zela. Horren aurkako helegitea aurkeztua du epaitegietan, eta hura ebatzi arte lanak etetea nahi du. Langileek beharrean jarraitzen dute, ordea, eta plataformak ohartarazi du «tarte labur batean prozesu atzeraezin bat» izan litekeela: epaileak helegitea onartzea baina obrak gauzatuta egotea. Bizkaiko Foru Aldundiak espero du konexioa abian egotea 2023ko hasierarako.]]>
<![CDATA[Martinezen hautagaitzak Ahal Dugu-ren zirkuluen %83ren babesa jaso du]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/007/001/2020-02-18/martinezen_hautagaitzak_ahal_dugu_ren_zirkuluen_83ren_babesa_jaso_du.htm Tue, 18 Feb 2020 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1893/007/001/2020-02-18/martinezen_hautagaitzak_ahal_dugu_ren_zirkuluen_83ren_babesa_jaso_du.htm
Bermeak jasotzeko epea igandean amaitu zen. Babes nahikoa jaso duten hautagaitzak bihar proklamatuko dituzte, eta etzi hasiko da kanpaina, hilaren 25era bitartean. Otsailaren 27an jakinaraziko dituzte emaitzak.

Gorrotxategik azaldu du 150 abal pertsonal beharrezkoak direla primarioetan aurrera egiteko, eta bere hautagaitzak hiru bider gehiago eskuratu dituela: 450 inguru. Gaineratu du apirilaren 5eko emaitzak edozein direla ere bere helburua izango dela «aldaketa politikorako bide progresista bat adostea» eta, bide horretan, EH Bildurekin eta PSE-EErekin aliantzak egitea: «Hauteskundeen biharamunean hots egingo diet, minutu bat itxaron gabe».

Xede horren adibide gisa aipatu ditu Elkarrekin Podemosek Errenterian EH Bildurekin eta Irunen PSErekin (Gipuzkoa) eginiko hitzarmenak; hain justu, Ion Collar Errenteriako alkateordea eta David Soto zinegotzia Gorrotxategiren zerrendetan aurkeztuko dira. Era berean, Gorrotxategiren asmoa da EAEko Ahal Dugu-n «batasuna» lortzea, eta berriro ere eskua luzatu dio Martinezi bere hautagaitzan —Zubiak— txertatzeko Guztion Aukerakoak.

Bi hautagaitzak bateratzeko aukerak urrun daudela dirudi, ordea. Atzo, Andeka Larrea Ahal Dugu-ko Komunikazio idazkariak garrantzia kendu zion bi hautagai aurkezteko aukerari, esanaz, zerrenda bateratu bat osatzerik ez badute, bozketa «normaltasunez eta dramatismorik gabe» egingo dutela, Ahal Dugu-ren «barne demokraziari» jarraituz.

Zerrendaburua edozein dela, Ahal Dugu-k Ezker Anitzarekin eta Equorekin adostu beharko ditu zerrendak, oraingoan ere koalizioan aurkeztuko baitira hiru indarrak. Ezker Anitzak ere hauteskunde primarioak egin ditu, eta zerrenda bakarra osatu dute. Isabel Salud alderdiko koordinatzailea izango da zerrendaburua, eta harekin aurkeztuko dira, besteak beste, Arantza Gonzalez Gipuzkoako batzarkidea eta Eder Alvarez Elkarrekin Podemosek Barakaldoko Udalean duen bozeramailea. Erabakia zuzendaritzak berretsi beharko du otsailaren 29an.

Antikapitalistak, aparte

Aldiz, koaliziotik aparte geratuko da orain arte Ahal Dugu-ren barne ildo gisa aritu den Antikapitalistak alderdia. Podemos eta Ahal Dugu sortu zirenetik, horien parte izan dira Antikapitalistak, baina kritiko azaldu dira alderdiak hartutako erabakiekin. Horregatik, Miguel Urban europarlamentariak azaldu du Antikapitalistek «norabidea birpentsatuko» dutela eta ez direla hauteskundeetara aurkeztuko: «Pentsatu behar dugu nola berreraiki ezker politiko eta soziala luze gabe eta luzera begira».]]>
<![CDATA[Antikapitalistak ez dira aurkeztuko hauteskundeetara]]> https://www.berria.eus/albisteak/177617/antikapitalistak_ez_dira_aurkeztuko_hauteskundeetara.htm Mon, 17 Feb 2020 17:17:46 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/177617/antikapitalistak_ez_dira_aurkeztuko_hauteskundeetara.htm <![CDATA[Espetxe arloan gehiengo sozialari entzuteko eskatu diote Sanchezi]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1942/014/001/2020-02-09/espetxe_arloan_gehiengo_sozialari_entzuteko_eskatu_diote_sanchezi.htm Sun, 09 Feb 2020 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1942/014/001/2020-02-09/espetxe_arloan_gehiengo_sozialari_entzuteko_eskatu_diote_sanchezi.htm
Ezohikoa izan zen atzoko irudia, mahaiaren inguruan bildutako eragileei erreparatuta. Horien artean zeuden Joseba Egibar eta Irune Berasaluze (EAJ), Arnaldo Otegi eta Maddalen Iriarte (EH Bildu), Lander Martinez eta Jose Ramon Becerra (Elkarrekin Podemos), Amaia Muñoa eta Xabier Anza (ELA), Garbiñe Aranburu eta Gorka Berasategi (LAB), Raul Arza eta Daniel Gonzalez (UGT), Alfonso Rios eta Santi Martinez (CCOO), Iratxe Alvarez eta Felix Irizar (ESK), Miren Arregi eta Juan Zubia (Steilas), Maite Aristegi (Etxalde), Andres Gallego eta Floren Mariñelarena (CGT), Xabier Erauskin (CNT), Agus Hernan (Foro Sozial Iraunkorra) eta Inaxio Oiartzabal eta Elena del Puerto (Sare). Horiekin batera, Urtzi Errazkin eta Patricia Velez Etxerat-eko bozeramaileak.

Hiru puntuko adierazpen bat adostu zuten atzo batutakoek. Madrili eginiko eskariaz gain, Etxerat-ek eskerrak eman zizkien bilerara joandakoei: «Gaurko elkarretaratzean herri honetako eragile politiko, sindikal eta sozialen ordezkaritza zabala bildu izana eskertzen dugu. Presoen senide eta lagunen izenean, positiboki baloratzen dugu ahalik eta azkarren urrunketa amaitzeko eta, aldi berean, bakea eta bizikidetza demokratikoa lortzeko pausoak emateko erakutsitako gogo eta borondatea».

Bide baten berrespena

Euskal presoen aurkako sakabanaketa politika salatzeko alor instituzionalean eginiko bidean berretsi zuten beren burua eragile guztiek. Besteak beste, presoak urruntzearen kontrako adierazpenak onartu zituzten Eusko Legebiltzarrak eta Nafarroako Gobernuak 2018an, eta hirurogei udalek baino gehiagok gisa bereko mozioak onartu dituzte azken hilabeteetan. Horrez gain, sindikatuak indarrean dagoen espetxe politikaren aurkako elkarretaratzeak egiten ari dira hilero, eta etzi beteko da hilabete Bilbon eta Baionan milaka lagunek manifestazioak egin zituztenetik. «Azken urteetan eremu sozialean, parlamentuetan, batzar nagusietan eta udaletxeetan sakabanaketaren eta urrunketaren amaiera eskatzeko, hau da, espetxe politikaren aldaketaren alde egin diren akordio instituzional, politiko eta sindikal anizkoitzak berresten ditugu», adierazi zuten atzoko agirian.

2018ko ekainean heldu zen Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidentetzara, eta berehala iragarri zuen espetxe politikan aldaketak egiteko asmoa. Haatik, espero baino mugimendu gutxiago egon dela ohartarazi zuen Etxerat-ek joan den astean: «Harrezkero, hurbilago dauden espetxeetara lekualdaketa batzuk egin dira, baina baita urrunago dauden espetxeetara ere. Gradu progresio batzuk ere egon dira, baina oso gutxi; gure senide presoen gehiengoak lehenengo graduan jarraitzen du, eta justifikaezinak diren isolamendu egoerak ere badaude. Espainiako Gobernuaren jarrera zalantzatia da».]]>
<![CDATA[Espetxe arloan gehiengo sozialari entzuteko eskatu diote Sanchezi]]> https://www.berria.eus/albisteak/177245/espetxe_arloan_gehiengo_sozialari_entzuteko_eskatu_diote_sanchezi.htm Sat, 08 Feb 2020 20:10:25 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/177245/espetxe_arloan_gehiengo_sozialari_entzuteko_eskatu_diote_sanchezi.htm <![CDATA[Guardia zibil bati eraso zion gazteari zortzi hilabeteko zigorra ezarri diote]]> https://www.berria.eus/albisteak/177240/guardia_zibil_bati_eraso_zion_gazteari_zortzi_hilabeteko_zigorra_ezarri_diote.htm Sat, 08 Feb 2020 15:11:15 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/177240/guardia_zibil_bati_eraso_zion_gazteari_zortzi_hilabeteko_zigorra_ezarri_diote.htm atxilotu zuen atzo arratsaldean, ostegunean guardia zibil bati eraso egitea egotzita. Guardia Zibilak berak azaldu zuen "eraso arin bat" jasan zuela poliziak, nahiz eta hedabide batzuek 2016ko urriaren 15eko gertakariekin nahastu nahi izan zuten. Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak jakinarazi duenez, gaztea gaur igaro da epailearen aurretik, eta aitortu egin du polizia jo izana. Hortaz, zortzi hilabeteko espetxe zigorra eta ehun euroko isuna ezarri diote, agintearen aurkako atentatu delitu arin bat egotzita. Gainera, 400 euro eman beharko dizkio poliziari, eragindako lesioen kalte-ordain gisa. Iruñeko Instrukzio Epaitegiko epaileak eman du epaia, eta irmoa da.]]> <![CDATA[Denis Itxaso, Espainiako Gobernuko ordezkari]]> https://www.berria.eus/albisteak/177207/denis_itxaso_espainiako_gobernuko_ordezkari.htm Fri, 07 Feb 2020 17:14:36 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/177207/denis_itxaso_espainiako_gobernuko_ordezkari.htm <![CDATA[«Enpatia» ariketa bat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1932/002/001/2020-02-07/enpatia_ariketa_bat.htm Fri, 07 Feb 2020 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1932/002/001/2020-02-07/enpatia_ariketa_bat.htm Jatorri anitzeko biolentzien biktimak izenburupean: Naiara Zamarreño eta Maria Jauregi, ETAk hildako Manuel Zamarreño PPko zinegotziaren eta Juan Mari Jauregi Espainiako gobernadore zibil ohiaren alabak, Eneko Etxeberria Batallon Vasco Españolek desagerrarazitako Jose Miguel Etxeberria Naparra-ren anaia eta Nagore Otegi GALek hildako Juan Mari Otegiren alaba. Enekoitz Esnaola BERRIAko kazetariak gidatu zuen solasaldia, eta laurek esandakoak entzuteko elkartu ziren dozenaka lagun: tartean, ordezkaritza politiko eta instituzional zabal bat. Mintzatu ziren elkarbizitzaz, gorrotoaz, egiaz. Gertatutakoaren transmisioaz. Laurek ez zuten elkar ezagutzen. Urte luzez, Jauregik ez du izan harremanik beste biktima batzuekin, eta, Otegirentzat, gisa horretako lehen saioa zen atzokoa. Baita Etxeberriarentzat ere. Ez Zamarreñorentzat, baina aitortu zuen «zaila» egiten zaiola oraindik. Izan ere, kosta izan zaie plazara irteteko pausoa ematea. «Ni isiltasunean bizi izan naiz. Beldurra zen nire oztoporik handiena; jendeak jakitea nor nintzen, seinalatua izatea», azaldu zuen Zama- rreñok: «Zama txiki hori kentzea garrantzitsua da; askoz askeago sentitzen nintzen, eta izugarri lagundu zidan». Baita Jauregiri ere: «Aberasgarria da; garrantzitsua da jende ezberdina entzutea». Ohituago dago Etxeberria, haren anaiaren auziak zabalik baitago oraindik ere: «Garaiak aldatu dira. Euskal gizarteak barneratu du zerbait egin behar dela, aurrera egin behar dugula». Nork bere bizipenetik osatu zuten laurek kontakizuna; besteak beste, azalduz maila pertsonalean nola kudeatu duten gertatutakoa euren seme-alabei transmititzea. Zamarreñorena da pasadizoa: «Gertatu zitzaidan logelan armairuak ordenatzen ari nintzela, semeari entzun nion esaten aitonari tiro egin ziotela. Hori ez zen horrela, eta alarma piztu zitzaidan; pentsatu nuen iritsi zela hitz egiteko momentua. Ez nekien nola jorratu, baina ikusi nuen informazioa zeukala». Zamarreñok bi kezka zituen: «Gorrotoa ez izatea eta traumarik ez hartzea. Zortzi urte ditu. Beraz, modu sinple batean kontatu nion aitonari, desberdin pentsatzen zuelako, bonba bat jarri ziotela». «Denak hilko ditut» esan zuen umeak, baina amak ezetz erantzun: «Amak ez du inor gorroto eta ez dut nahi zuk inor gorrotatzea». Antzera mintzatu zen Jauregi, nahiz eta hark oraindik ez dien haurrei azaldu aitonari egin ziotena: «Gorrotoarekin erreakzionatzeak ez zaitu inora eramaten». Aitortza Lau hizlariek ahotan izan zuten aitortza hitza; indarkeriak eragindako oinazearena nahiz euren senideei gertatutakoarena; funtsean, egiarena. Otegi: «Jatorri ezberdineko biktimak gara, baina ondorio pertsonalak berdinak dira; sufrimendua bakoitzarena da, espezifikoa, baina antzeko egoera bat bizi izan dugunak hemen gaude. Bestearen sufrimendua aitortzeak eramango gaitu elkarbizitzara». Gordin jardun zuen Otegik, haren aitaren hilketa ez baitute argitu; egia falta du. «Kolektiboki ere garrantzitsua da. Itxaropenik ez dugu egia jakiteko, ezta justizia eta erreparazioa jasotzeko ere». Manuel Zamarreñoren hilketagatik ere ez dute inor zigortu: «Egia hori behar dut nire zauria ixteko. Jakin nahiko nuke nork egin zuen, eta har dezala bere ardura. Nik niretzat eskatzen badut, gauza bera nahi dut besteentzat. Justizia behar dute». Justiziarik ez du Etxeberriak ere: gogorarazi zuen Genevara doala datorren astean, Nazio Batuen Erakundeko desagertze behartuen batzordearekin biltzera. Oraindik ere ez da agertu Naparraren gorpua, eta haren bila segituko duela adierazi zion NBEko Giza Eskubideen Goi Agintariak Eneko Etxeberriari abenduan. Batzorde horrek auziari buruzko informazio gehiago eskatu zion Espainiako Gobernuari, baina hark erantzun zuen ez duela informaziorik. Madrilen jarrerarekin kritiko agertu zen Otegi ere: «Espainiako Estatuak ez du sentiberatasun izpirik. Diru laguntzak eskatu genituen biktima gisa; ezezkoa eman ziguten aita ETAko kidea zelako, eta gure aurkako atentatuagatik ere ez. Erantzunean, argudiatu zuten gure aurkakoa ez zela terrorismoa, egileak demokrazia defendatzen ari zirelako». Zubiak Aitzitik, «zubiak» eratu beharra aipatu zuen Zamarreñok: «Orain arte egon gara gure sufrimenduaz hitz egiten, jakinik ondokoak guk bezala pentsatzen zuela. Baina ariketa zaila da gaur egiten ari garena: deseroso sentitzen dituzun pertsonen sufrimendua zure egitea eta enpatia sentitzea». Zubi horiek praktikatu egin zituen Jauregik, espetxe politikaz hitz egitean: «Gaur egungo sakabanaketa politikak ez du zentzurik, senideei jartzen ari zaizkie zigorra. Gizarteratzea nahi badugu lortu, hemendik mila kilometrotara zailagoa da». Bizikidetzari buruzko epilogoa eginez amaitu zuten solasaldia: elkarbizitza «errespetuarekin» lotu zuten Jauregik eta Zamarreñok: «Besteak entzunez, bestearen azalean jarriz, enpatia landu dezakezu», azaldu zuen aurrenekoak. Gauza bera Zamarreñok: «Gaur egiten ari garena elkarbizitzaren adibide bikaina da». Solasaldia BERRIA TBn ikusi daiteke osorik. ]]> <![CDATA[«Eskumen guztiak» plangintzan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2020-02-06/eskumen_guztiak_plangintzan.htm Thu, 06 Feb 2020 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2020-02-06/eskumen_guztiak_plangintzan.htm
Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Gobernantza Publiko eta Autogobernu sailburua atzo batzartu zen Carolina Darias Espainiako Lurralde Politika eta Funtzio Publikoko ministroarekin, 1979ko estatutuaren arabera Eusko Jaurlaritzari dagozkion baina oraindik Espainiako Gobernuaren esku dauden eskumenen transferentziaz hitz egiteko. Bi gobernuen arteko lehen bilera instituzionala izan zen, Madrilen. Erkorekaz gain, Sabino Torre Araubide Juridikoaren sailburuordea eta Tatiana Gonzalez Kabineteko zuzendaria joan ziren batzarrera. Espainiako Gobernuaren aldetik, Dariasek Francisco Hernandez Lurralde Politika eta Funtzio Publikoko estatu idazkaria eta Jose Moya Kabineteko zuzendaria izan zituen alboan.

Bi aste barruko batzarra zehaztea izan zen atzoko bilkuraren emaitzetako bat. Bilbon elkartuko dira bi ordezkaritzak, sailburua eta ministroa buru dituztela, «eskumen guztien kronograma adosteko», Dariasen esanetan. Eusko Jaurlaritzako iturriek ere baieztatu dute estatutua «osorik» betetzeko egutegi bat jasoko dutela egun horretan.

Transferentzien arloan, Dariasek jakinarazi du hiru eskumenen transferentzia gauzatuko dutela martxoan: farmaziako produktuei buruzko legedia, eskola asegurua eta lan erregulazio espedienteen eraginpean dauden langileen erretirorako laguntzak. Bi gobernuek iazko urtarrilean adostutako egutegiak hiru bloketan banatu zuen eskumenen transferentzia, eta gaur iragarritako hirurak lehen blokekoak dira. Horiek lantzeko, Transferentzien Batzorde Mistoa elkartuko da datorren hilabetean. Erkorekak berak esana zuen, iazko apirilean Espainiako Gorteetarako hauteskundeak egin aurretik, bi gobernuek aurreratuak zituztela lehen blokeari buruzko negoziazioak, eta espero zuela orduko lanek balio izatea orain.

Halere, Gizarte Segurantzari lotutako eskumenetan egon daiteke korapiloa. Iazko egutegian, negoziaziotik kanpo utzi zituen Madrilek. Erkorekak, baina, gogorarazi du horiek ere jasota daudela Gernikako Estatutuan eta, beraz, «ukaezina» dela horien eskualdaketa. Orain, bi aldeek adostu behar dute «nola zehazten» den transferentzia hori: «Gobernuari eskatzen diogu gai horiei buruzko erreferentziaren bat jaso dezala egutegian». Urkulluren gobernuak 2016-2020 aldirako programan lehentasun gisa jaso zuen Gizarte Segurantzaren Araubide Ekonomikoa eta espetxe eskumena jasotzea.

Helegiteez, datorren astean

Bestalde, eskumen gatazkei lotutako hiru helegite indargabetzea ere bazen Jaurlaritzaren asmoa, eta Dariasek adierazi du atzo osatutako lantaldeak beharrean hasiko direla datorren astean, eskumen gatazkei lotutako helegiteak konponbidean jartzeko.

Izan ere, hiru helegite daude Espainiako Auzitegi Konstituzionalean. Bi, euskal erakundeek emandako arauen kontrakoak —Polizia Legearen erreforma eta Merkataritza Gune Handien Lurralde Antolaketarako legea—, eta, bestea, Espainiako Gobernuaren Segurtasun Digitalari buruzko Errege Dekretua —155 digitala esan izan zaiona; horren arabera, gobernuak baliogabetu egin ditzake sareko domeinuak eta komunikazio zerbitzuak, badaezpadako neurri gisa—.

Dariasek eskerrak eman dizkio Erkorekari, haren prestasunagatik. Erkorekak, berriz, nabarmendu du bilera «ulermen, sintonia eta adeitasun giroan» egin dutela eta «positiboa, emankorra eta alde askotatik itxaropentsua» izan dela.

Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeek eskumenei buruzko negoziazioetan izan dezaketen eraginaz galdetuta, berriz, Erkorekak azaldu du bozen data ezartzeke dagoela, baina, horietara deituta ere, ez dutela oztoporik izango hauteskundeetara bitartean akordioak lortzeko.]]>
<![CDATA[Urkullu: «Bozak, apirilaren 5aren eta urriaren 25aren artean»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1923/004/001/2020-02-06/urkullu_bozak_apirilaren_5aren_eta_urriaren_25aren_artean.htm Thu, 06 Feb 2020 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1923/004/001/2020-02-06/urkullu_bozak_apirilaren_5aren_eta_urriaren_25aren_artean.htm
Hauteskundeak aurreratzeko aukeraren inguruan, Iñigo Iturrate EAJko legebiltzarkideak esan du Euskadi ez dela «irla bat»: «Lehendakariak buruan izango du hemen dagoen oreka eta lasaitasun instituzionala mantendu nahia». Balizko aurrerapenarekin kritiko agertu da Maddalen Iriarte EH Bilduko lehendakarigaia. «Alderdikeriaz» jokatzea egotzi dio Urkulluri: «Ez dut uste Urkullu herri interesetan pentsatzen ari denik. Badaki legealdi amaiera ez dela samurra izango». Lander Martinez Elkarrekin Podemoseko bozeramaileak, berriz, uste du legealdiari «denbora» falta zaiola: «Ez dugu ulertzen lehendakariaren presa». PSE-EE, ordea, «prest» dago bozetarako, Jose Antonio Pastor eledunak esan duenez. PPko Amaia Fernandezen iritziz, datu ekonomikoek okerrera egingo dute datozen hilabeteetan, eta horiek eragingo dituzten kritikak saihestu nahi ditu Urkulluk hauteskundeak aurreratuta.]]>
<![CDATA[Martxorako hiru eskumen emango dizkio Madrilek Jaurlaritzari]]> https://www.berria.eus/albisteak/177091/martxorako_hiru_eskumen_emango_dizkio_madrilek_jaurlaritzari.htm Wed, 05 Feb 2020 14:19:45 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/177091/martxorako_hiru_eskumen_emango_dizkio_madrilek_jaurlaritzari.htm Transferentzien arloan, Dariasek jakinarazi du hiru eskumenen transferentzia gauzatuko dituztela martxoan zehar: Farmaziako produktuei buruzko legedia, eskola asegurua eta lan erregulazio espedienteen eraginpean dauden langileen erretirorako laguntzak. Bi gobernuek iazko urtarrilean adostutako egutegiak hiru bloketan banatu zuen eskumenen transferentzia, eta gaur iragarritako hirurak lehen blokekoak dira. Horiek lantzeko, Transferentzien Batzorde Mistoa elkartuko da datorren hilabetean zehar. Horrez gain, Dariasek iragarri du otsailaren 20an beste bilera bat egingo dutela, Bilbon, «eskumen guztien kronograma» adosteko. Jaurlaritzako iturriek ere baieztatu dute estatutua «osorik» betetzeko egutegi bat jasoko dutela. Helegiteez, datorren asterako lanean Bestalde, eskumen gatazkei lotutako hiru helegite indargabetzea ere bazen Jaurlaritzaren asmoa, eta Dariasek adierazi du lantaldeak beharrean hasiko direla datorren astean, eskumen gatazkei lotutako helegiteak konponbidean jartzeko. Hiru helegite daude Espainiako Auzitegi Konstituzionalean. Bi, euskal erakundeek emandako arauen kontrakoak -Polizia Legearen erreforma eta Merkataritza Gune Handien Lurralde Antolaketarako legea-, eta, bestea, Espainiako Gobernuaren Segurtasun Digitalari buruzko Errege Dekretua -155 digitala esan izan zaiona; horren arabera, gobernuak baliogabetu egin ditzake sareko domeinuak eta komunikazio zerbitzuak, badaezpadako neurri gisa-. Dariasek eskerrak eman dizkio Erkorekari, haren jarreragatik. Erkorekak, berriz, nabarmendu du bilera «positiboa, emankorra eta alde askotatik itxaropentsua» izan dela. Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeek eskumenei buruzko negoziazioetan izan dezaketen eraginaz galdetutakoan, berriz, Erkorekak azaldu du bozen data ezartzeko dagoela baina, horietara deituta ere, ez dutela oztoporik izango hauteskundeetara bitartean akordioak lortzeko.]]> <![CDATA[Eusko Legebiltzarrerako bozak, «apirilaren 5aren eta urriaren 25aren artean»]]> https://www.berria.eus/albisteak/177086/eusko_legebiltzarrerako_bozak_laquoapirilaren_5aren_eta_urriaren_25aren_arteanraquo.htm Wed, 05 Feb 2020 10:31:32 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/177086/eusko_legebiltzarrerako_bozak_laquoapirilaren_5aren_eta_urriaren_25aren_arteanraquo.htm Miren Gorrotxategi lehiatuko dira Elkarrekin Podemosen lehendakarigaia izateko, eta PP falta da bere lehendakarigaia zehazteko. Amaia Fernandez PPko Euskal Autonomia Erkidegoko idazkari nagusiak azaldu duenez, Alfonso Alonso presidentea da hautagairik onena EAEn «konstituzionalismoaren lidergoa» izateko, eta hura «zaintzera» deitu du.]]> <![CDATA[Transferentzien egutegia gaurkotzea xede, Erkoreka gaur bilduko da Dariasekin]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1871/005/001/2020-02-05/transferentzien_egutegia_gaurkotzea_xede_erkoreka_gaur_bilduko_da_dariasekin.htm Wed, 05 Feb 2020 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1871/005/001/2020-02-05/transferentzien_egutegia_gaurkotzea_xede_erkoreka_gaur_bilduko_da_dariasekin.htm
Haatik, Idoia Mendia PSE-EEko idazkari nagusiak iragarri du Erkorekak eta Dariasek landuko dutena: Herri Irratian eginiko elkarrizketa batean esan duenez, Dariasek, Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuaren enkarguz, eskumenak eskualdatzeko egutegi berri bat landuko du Erkorekarekin.

Erkoreka bera ere mintzatu da bileraz, Jaurlaritzaren gobernu kontseilu osteko agerraldian. Azaldu duenez, hiru helbururekin joango da bilerara: transferentzien egutegia gaurkotzea, horiek gauzatzeko lantaldeak osatzea eta eskumen gatazkei lotutako hiru helegite indargabetzea.

Helegiteei dagokienez, Erkorekak adierazi du bi gobernuak bat datozela «desadostasunen judizializatzea» akordio politikoekin «ordezkatu» beharrean, eta biharko bileran aztergai izango dituzte Espainiako Auzitegi Konstituzionalean dauden hiru helegite: bi, euskal erakundeek emandako arauen kontrakoak —Polizia Legearen erreforma eta Merkataritza Gune Handien Lurralde Antolaketarako legea—, eta, bestea, Espainiako Gobernuaren Segurtasun Digitalari buruzko Errege Dekretua —155 edo mozal lege digitala esan izan zaiona; horren arabera, gobernuak baliogabetu egin ditzake sareko domeinuak eta komunikazio zerbitzuak, badaezpadako neurri gisa—.

Bestalde, transferentzien egutegia izango dute mahai gainean. Duela urtebete, bi gobernuek egutegi bat adostu zuten, negoziaziotik kanpo uzten zituena Gizarte Segurantzaren Araubide Ekonomikoko eskumenak. Hain justu, eskumen horiek ziren Jaurlaritzak 2016-2020 aldirako gobernu programan jasotako lehentasunetako bat. Egutegian, eskumenak hiru bloketan bereizi zituzten; aurrenekoan, «aurrerapauso handiak» egin zituzten, Espainiako Gorteetarako apirileko hauteskundeen aurretik; beraz, Erkorekak espero du orduan eginiko lana aintzat hartzea orain. Erkorekak azaldu du estatutua osorik betetzea «premiazkoa eta lehentasunezkoa» dela Jaurlaritzarentzat, eta espero du bilerak balio izatea «aldebiko lan bide etengabea zabaltzeko».

Soilik, kudeaketa

Ikusteko dago gaurko bileran lekurik egiten dioten gizarte segurantzari buruzko eztabaidari. Mendiak aitortu du, estatutua betetzeko, eskumen horiek ere Jaurlaritzaren esku utzi behar direla, gainerako transferentzia guztiak gauzatu ostean. Nabarmendu du Gizarte Segurantzaren Araubide Ekonomikoaren kudeaketa dela soilik transferitu beharrekoa, pentsioak Jaurlaritzak kudeatuta ere horiek «Espainiako pentsio sistema publikoaren parte» izan daitezen aurrerantzean ere.]]>
<![CDATA[Transferentzien egutegi berri bat adostuko dute bihar Erkorekak eta Dariasek]]> https://www.berria.eus/albisteak/177033/transferentzien_egutegi_berri_bat_adostuko_dute_bihar_erkorekak_eta_dariasek.htm Tue, 04 Feb 2020 14:45:56 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/177033/transferentzien_egutegi_berri_bat_adostuko_dute_bihar_erkorekak_eta_dariasek.htm egutegi bat adostu zuten, negoziaziotik kanpo uzten zituena Gizarte Segurantzaren Araubide Ekonomikoko eskumenak. Egutegian, eskumenak hiru bloketan bereizi zituzten; aurrenekoan, «aurrerapauso handiak» egin zituzten, Espainiako Gorteetarako apirileko hauteskundeen aurretik; beraz, Erkorekak espero du orduan eginiko lana aintzat hartzea orain. Erkorekak azaldu du estatutua osorik betetzea «premiazkoa eta lehentasunezkoa" dela Jaurlaritzarentzat, eta espero du bilerak balio izatea "aldebiko lan bide etengabea zabaltzeko». Gizarte Segurantza Mendiak ere esan du egutegi hori «eguneratu» behar dela. Aitortu du estatutua betetzeko eskumen horiek ere Jaurlaritzaren esku utzi behar direla, aurrez gainerako transferentzia guztiak gauzatu ostean: «Hala ere, esan beharra dago EAJk bide bat egin duela urteotan, 1990eko hamarkadatik 2020 arte, kutxa bakarra apurtu nahi izatetik eta Gernikako Estatutuak esaten duena ez bete nahi izatetik sozialistok geunden posizioekin bat egitera». Mendiak azpimarratu du Gizarte Segurantzaren Araubide Ekonomikoaren kudeaketa dela transferitu beharrekoa, pentsioak Jaurlaritzak kudeatuta ere horiek «Espainiako pentsio sistema publikoaren parte» izaten jarrai dezaten: «Espainiako Gobernuak ordainduko eta bermatuko lituzke». EAJk eta PSE-EEk Gizarte Segurantzari eta espetxeen eskumenari eman zieten lehentasuna 2016an, Jaurlaritzaren gobernu programan. Horrela jaso zuten gobernu programaren 173. konpromisoan: «Eusko Jaurlaritzak, berori eusten dioten alderdi politikoen babesaz eta adostasunez, lehentasuna emango die transferentzia hauek erreklamatzeari eta negoziatzeari: a) Espetxeak; b) Gizarte Segurantzaren erregimen ekonomikoaren kudeaketa, Gernikako Estatutuak aldi baterako bosgarren xedapenean xedatzen duen moduan».]]> <![CDATA[Iriarte EH Bilduko lehendakarigai]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/007/001/2020-02-04/iriarte_eh_bilduko_lehendakarigai.htm Tue, 04 Feb 2020 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1879/007/001/2020-02-04/iriarte_eh_bilduko_lehendakarigai.htm
Iriarte donostiarra da (1963), eta Durangon bizi da, Bizkaian. Kazetaria da, eta ETBn aritu izan da urteetan. Joan den astean, haren hautagaitza aurkezteko agerraldian, adierazi zuen «ardura eta ohore handia» dela harentzat hautagai izatea. «Prest nago; indarrez nago erronka honi aurre egiteko». Eskerrak eman zizkion EH Bilduren Mahai Politikoari, eta hautagaitza gehiago aurkeztera deitu zuen, «eztabaida aberasgarria» delakoan. Atzo, izendapena ezagutarazi berritan, antzera mintzatu zen sare sozialetan: «Indarrez, arduraz eta pozik ekin diot erronkari. Ohorea da niretzat. Elkarrekin egingo dugu».

Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiaren inhabilitazioaren ondorioz, 2016ko hauteskundeetan Iriarte bera izan zen EH Bilduren lehendakarigaia, independente gisa sartuta, eta Mahai Politikoak apustu berari eutsi dio orain. Lehendakarigaia hautatu ostean ekingo dio EH Bilduk Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako zerrendak osatzeko prozesuari, eta martxoaren 9an amaituko du.

Beraz, Eusko Legebiltzarreko hauteskundeak egiteko data zehaztuta ez badago ere, indar politikoak ari dira beren zerrendaburuak erabakitzen. EAJk martxoaren 7an berretsiko du Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariaren hautagaitza, eta Elkarrekin Podemosen martxoaren 4an jakinaraziko dute nor nagusitzen den hauteskunde primarioetan —hautagaitza bat baino gehiago lehiatuko da lehendakarigaia aukera- tzeko—. PSE-EEko lehendakarigaia Idoia Mendia idazkari nagusia izango da. PPn ez dute erabakirik jakinarazi, baina, itxura guztien arabera, Alfonso Alonso PPko Euskal Autonomia Erkidego presidentea izango da lehendakarigaia. Legealdia udazkenean da amaitzekoa, baina litekeena da Urkulluk hauteskundeak udaberrira aurreratzea.

Otegi-Ortuzar kritikak

Bestalde, Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaileak agerraldi bat egin zuen atzo goizean, eta EAJren jarrera jarri zuen kritiken jomugan. Nagusiki, osteguneko greba orokorrean EAJk argitaratutako iritziari egin zion erreferentzia: «Noiz bildu da EBB ostegun batean greba orokorraren balorazioa egiteko? Mespretxatu ditu sindikatuak, mobilizatu diren herritarrak, ezker independentista... Dena mespretxatzen da. Sektore kontserbadorearen bozeramaile lanak egiten ari da EAJ». Halaber, Otegik uste du Andoni Ortuzar EAJko Euzkadi Buru Batzarreko presidentea «obsesionatuta» dagoela EH Bilduk Euskal Herrian eta Madrilen izan dezakeen rolarekin: «Lehen aldiz, Espainiako Gobernua ezkerreko independentisten baitan dago. Laster ikusiko da Madrilen determinanteak garenean zer gertatzen den».

Ortuzarrek berak Herri Irratian eginiko elkarrizketa batean kritikatu zituen EH Bildu eta Otegi: «Hemen otsoa dira, eta Madrilen, Txanogorritxo. Han, ezker abertzale berriaren itxura eman nahi dute, ezkerreko indarra dela, eta hemen, Euskadin, esentzien zaindariak dira. Politikan, koherentzia izan behar da, eta EH Bildu eta Otegi inkoherentziaren paladinak dira».]]>
<![CDATA[Abusuen biktimei laguntza emateko talde bat osatu du Iruñeko Artzapezpikutzak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1927/011/002/2020-02-04/abusuen_biktimei_laguntza_emateko_talde_bat_osatu_du_irueko_artzapezpikutzak.htm Tue, 04 Feb 2020 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1927/011/002/2020-02-04/abusuen_biktimei_laguntza_emateko_talde_bat_osatu_du_irueko_artzapezpikutzak.htm
Kintanak eta Berak agerraldi bat egin zuten atzo, batzordea osatzeko asmoaren berri emateko. Taldea mediku psikiatra batek, biktimen arretarako profesional batek eta bi abokatuk osatuko dute.«Adingabe askok bizi dezaketen egoerak kezkatzen gaitu», adierazi zuen Kintanak: «Errealitatea oso zabala da, eta batzordearen kezka biktima da; berdin du nola, non, noiz eta nork». Zehaztu zuenez, lehenbiziko helburua izango da «biktima artatzea» eta, horrekin batera, herritarren artean sentsibilizazioa zabaltzea eta adingabeekin lan egiten duten aisialdiko begirale, katekista, apaiz eta abarrekin prestakuntza saioak egitea.

Martxan jarri nahi duten prozesuak abusuen biktimei entzutea izango du abiapuntuan, eta entzute ariketa horretan sartu nahi dute Elizaren abusuen biktima izan direnen elkartea. Hurrengo urratsak izango dira «laguntza terapeutikoa, espirituala eta juridikoa ematea, Vatikanoak eta [Espainiako] Apezpikuen Batzarrak ezarritako protokoloen arabera».

30 salaketa

Azken hilabeteetan, Nafarroako hainbat ikastetxetan 1950eko hamarkadatik 1990eko hamarkadara izandako 30 sexu abusu salatu dira. Salaketa horiek denak, ordea, artxibatu egin dituzte, delituak preskribatu egin direlako edo abusuen arduradunak hil direlako. Biktimak batu eta elkarte bat sortu dute, elkar babesteko. Iazko urrian eta aurtengo urtarrilean parlamentuan izan ziren, testigantzak ematen. Elizako goi organoetan konfiantza gutxi dutela adierazi zuten orduan, eta Nafarroako Elizan topatu dituzten eragozpenen berri ere eman zuten. Urtarrilean parlamentuan egindako agerraldian, Jose Luis Azpilikueta elkarteko kideak azpimarratu zuen salaketak jartzen jarraituko dutela, «behingoz inork gaiari hel diezaion».]]>