<![CDATA[Jon O. Urain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 18 Nov 2019 03:00:26 +0100 hourly 1 <![CDATA[Jon O. Urain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[EAn "elkarrizketa bide guztiak" zabaltzeko prest agertu da Ramirez]]> https://www.berria.eus/albisteak/173893/ean_elkarrizketa_bide_guztiak_zabaltzeko_prest_agertu_da_ramirez.htm Sun, 17 Nov 2019 15:35:52 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/173893/ean_elkarrizketa_bide_guztiak_zabaltzeko_prest_agertu_da_ramirez.htm
Uste du alderdikideek "ikuspegi mingarria" dutela EAk azken asteetan eman duen irudiarekiko, eta erantsi du ikusmolde hori "irauli" egin behar dela "itxaropenerantz eta ilusiorantz".

Urriaren 25ean primarioen bozketarik ez zenez egin, Ramirezek proposatu zuen azaroaren 24an egitea hauteskunde primarioak; datorren igandean. Azaldu du proposamen horrek ez duela aurrera egin, baina "akordioa eta elkarrizketa bilatzeko konpromisoa" berretsi du. Ez du zehaztu elkarrizketa hori zein formulazioren arabera edo zein esparrutan eman litekeen, baina gaineratu du "elkarrizketa bide guztiak" zabaldu nahi dituela gatazka atzean uzteko.

Era berean, EAren "beharra eta potentzialtasuna" nabarmendu du Ramirezek, eta konbentzituta agertu da krisitik "indartuta" irtengo dela alderdia. Ekainean sakondu zen EAko sektoreen arteko arrakala, Pello Urizarrek idazkari nagusi kargutik dimisioa ematean. Hauteskunde primarioak egiteko prozesu bat zabalduzuen alderdiak aurrenekoz, baina Hauteskundeen Antolaketa Batzordeak baliogabetu egin zuen Ramirezen hautagaitza, argudiatuta herrialde bakoitzean bosna abal lortzeko baldintza ez zuela bete. Alderdiko Berme Batzordeak, ordea, arrazoia eman zion Ramirezi.]]>
<![CDATA[Auzitegi Nazionalak Altsasuko epaitegiaren esku utzi du Ospa Egunari buruzko ikerketa]]> https://www.berria.eus/albisteak/173816/auzitegi_nazionalak_altsasuko_epaitegiaren_esku_utzi_du_ospa_egunari_buruzko_ikerketa.htm Fri, 15 Nov 2019 16:45:01 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/173816/auzitegi_nazionalak_altsasuko_epaitegiaren_esku_utzi_du_ospa_egunari_buruzko_ikerketa.htm Poliziaren zaintzapean. Debekatu ez, baina Morenok berak agindu zuen ekitaldiak "zaintzeko, ez dadin terrorismoa goratu edo justifikatu, edo biktimak iraindu". Bi egun geroago, Nafarroako Parlamentuko Eledunen Batzordeak Ospa Eguna gaitzetsi zuen, nabarmenduz ekitaldi horren helburua dela "gorrotoa sustatzea" Guardia Zibileko kideen eta haien senideen kontra. UPNren idatziarekin bat egin zuen PSNk; kontra bozkatu zuten gainontzeko talde guztiek.]]> <![CDATA[Atzerriko botoek behin betiko egoera alda dezakete Bizkaian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2144/007/002/2019-11-12/atzerriko_botoek_behin_betiko_egoera_alda_dezakete_bizkaian.htm Tue, 12 Nov 2019 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/2144/007/002/2019-11-12/atzerriko_botoek_behin_betiko_egoera_alda_dezakete_bizkaian.htm
Alde batetik, EAJren azken diputatua dago kolokan. Joan den igandeko boto guztiak zenbatuta, 163 botoren aldea dago EAJren eta PPren artean. Baina horrek ez du esan nahi atzerritik iritsiko diren 4.500 boto horietan PPk EAJk baino 163 boto gehiago lortu behar duenik; gutxiagorekin ere, PPk kendu ahal dio azken diputatua EAJri; izan ere, D'Hont sistemaren arabera, jeltzaleek, laugarren diputatua lortzeko, PPren botoak halako lau jaso behar dituzte.

EH Bilduren taldea, kolokan

Beste aldetik, Espainiako Estatutik kanpoko posta bidezko botoak erabakiko du EH Bilduk talde propioa izango duen Espainiako Kongresuan. Talde parlamentarioa osatu ahal izateko, bi baldintza bete behar dira: gutxienez hamabost diputatu izatea, edo bost diputatu lortzea eta indar hori aurkezten den barruti guztietan botoen %15 eskuratzea gutxienez. Herenegun, EH Bilduk %15eko langa hori aiseago gainditu zuen Araban, Gipuzkoan eta Nafarroan, baina ozta-ozta Bizkaian: botoen %15,05 erdietsi zituen.

Hortaz, ikusteko dago Espainiako Estatuaren kanpotik bidalitako 4.500 boto horiek nola eragiten duten boto portzentajeen banaketan, eta EH Bilduk eutsiko dion %15eko langa horri. Botoak bihartik aurrera zenbatuko dituzte.

Aurrekaria Amaiurrek izan zuen: orotara, zazpi diputatu lortu zituen 2011n, baina, Nafarroan %14,86 boto bilduta, Espainiako Kongresuko Mahaiak ez zion utzi talde parlamentarioa osatzen, eta koalizio subiranista talde mistora bidali zuen.]]>
<![CDATA[Eztabaida saihetsezina]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/009/001/2019-11-12/eztabaida_saihetsezina.htm Tue, 12 Nov 2019 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1879/009/001/2019-11-12/eztabaida_saihetsezina.htm
Komeni da gogoratzea zein den Llotja de Marreko adierazpenaren edukia, mezua ulertze aldera. Bost puntu: autodeterminazioa, bide demokratikoa eta baketsua, «preso politikoen askatasuna eta erbesteratuen itzulera», askatasun zibil eta politikoak, eta politika sozialak. Pedro Sanchezek jarrai dezake zapia begietatik kendu nahi izan gabe, baina, gehiengoak kudeatu behar dituen parlamentuan, erabakitzeko eskubidearen eztabaida saihetsezina da.

Izan ere, igandeko emaitzek PSOEren kalkulagailuan uzten dituzten aukerak oso murritzak dira, subiranistekiko betoari eusten badiote. Bat, PPren abstentzioa negoziatzea, legealdian ildo orokor batzuk garatzea (eta beste batzuk baztertzea) adostuta. Bestea, hausturarik proposatzen ez duten alderdi sorta zabalean babesak biltzea: hor sartzen dira Unidas Podemos, Mas Pais, EAJ, Coalicion Canaria, Kantabriako PRC eta Teruel Existe. Eta, posible bada, Ciudadanosen abstentzioarekin, Albert Rivera buru zuen alderdiak bere burua «blokeotik» kanpo kokatu eta gero. Kontua da nola kudeatzen den hori inbestidura batetik harago, lau urterako gobernatu nahi bada.

Hirugarren aukera litzateke indar subiranistak ekuazio politikoan sartzea, baina A eta C aukerak bateraezinak dira; bat edo bestea hautatu beharrean dago PSOE. Atzoko mezu ugarik, behintzat, errealitate hori gogorarazi diote Pedro Sanchezi; «gobernantza autoritario baten bidea zabaltzen bada, aurrean izango gaituzte. Beste aukera alternatibo bakarrak Llotja de Mar izena du: burujabetza, autodeterminazioa, preso politikoen askatasuna, politika sozial antioligarkikoak. Ez dago besterik, eta aukeratu beharra dago», esan zuen Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaileak emaitzen balorazioa egiteko agerraldian. Antzera hitz egin zuen Quim Torra Kataluniako Generalitateko presidenteak: «Inoiz baino gehiago, esertzeko eta hitz egiteko garaia da». C aukerak apenas duen abagunerik, hauteskunde gau betean Sanchezek bere alderdiko militanteei emandako erantzunei erreparatuta.

«Alde erradikala», martxan

Igaro dira hauteskundeak, eta ikuskizun dagoen elementu nagusietako bat izango da PSOEk aipatutako bi bide horietatik zein hartuko duen; luze gabeko lehia elektorala baztertuta, elkarrizketaren bidea lehenetsiko duen eta Kataluniatik datorkion Tsunami Demokratikoan surf egingo duen, edo, hauteskunde kanpainan erakutsi duen bezala, prest dagoen eskuinak planteatutako tsunami antidemokratikoarekin bat egiteko. Ez litzateke harritzekoa, hauteskunde zikloa itxita eta Tsunami Demokratikoak kalean protestara deitu bitartean, mugimendu sozialetako teorikoek Alde erradikalaren efektu esaten diotena eratzea: aktibismo erradikalago batek helburu bera duen beste mugimendu moderatuago baten eragiteko ahalmena handitzea. Alegia: PSC/PSOE, Unidas Podemos/En Comu Podem eta ERC Katalunian tentsioa murriztera bideratutako pauso gurutzatuak ematen hastea (batek daki: topagune hori Kataluniako Gobernuan gorpuztu daiteke 2020an). Zenbat erraztuko lukeen horrek ERCko hamahiru diputatuen lankidetza Espainiako gobernabidean.

Edonola ere, ez da komeni perspektiba galtzea: subiranistek, gora eginda ere, indar erlatiboa dute; gehiengoa PSOE-PP parametroetan dago. Ustezko zentroa ia desagertuta, bipartidismoa indartu egin da hemeretzi diputatutan, eta bien arteko elkar ulertzeko gaitasunak erakutsiko du zer norabide hartuko duen legealdiak.

Azkenik, indar subiranisten esparruaz harago, alderdi erregionalisten ordezkaritzaren ugaritzeak ere esanahi politiko interesgarria azaleratu du. Espainia ulertzeko (eta eraikitzeko) bi ikuskera hazi ziren herenegun. Bat, erreakzionarioa, nazioaren balioak oroz gain kokatzen dituena; gutxi-asko, una, grande y libre leloan laburbiltzen dena. Bestea, Espainiaren burujabetza auzitan jarri gabe, ulertzen duena tokian tokiko alderdiak babestea dela tresnarik onena norbere lurraldeko baldintzak hobetzeko; Espainiaren interes orokorrak urrunxeago geratzen zaizkiona, bizilekuko interesekin alderatuz gero.

Horiek ere gora egin dute, Madrilen inork mezua entzun nahi badu. Baina, lezioetan oinarrizkoena, hauxe: gizartea ez dira matematikak. Ezin da gela batean aurreikusi, eta are gutxiago kozinatu, jendeak zeren alde bozkatuko duen. Errealitate soziala hori baino kontingenteagoa da.]]>
<![CDATA[Epaileak eten egin du Eba Blancoren izendapena, behin-behinean ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1834/013/001/2019-11-12/epaileak_eten_egin_du_eba_blancoren_izendapena_behin_behinean.htm Tue, 12 Nov 2019 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1834/013/001/2019-11-12/epaileak_eten_egin_du_eba_blancoren_izendapena_behin_behinean.htm
Epaileak nabarmendu du EAko Nazio Batzarrak eta zuzendaritzako zenbait kidek ez dituztela bete EAko Berme Batzordeak emandako azken ebazpenak, eta litekeena dela parte hartze politikorako eskubidea urratu izana. Hala gertatu izanaren zantzuak antzemanda, epaileak azaldu du eskatutako kautelazko neurria onartzea dagokiola, urraketa horren eragina luzatu ez dadin.

Auziak, erroldaren sarbideari buruzkoa izateaz gain, primarioen emaitzari eragiten dio: Eba Blanco EAko idazkari nagusi izendatu izanari. Joan den asteko saioan, Blancoren izendapena behin-behinean etetearen aurka agertu zen fiskala. Ildo kritikoak eskatu zuen Blancoren izendapena bertan behera uzteko auziaren mamiari buruzko erabaki bat hartu arte. Lau kidek jo zuten auzitara: Ramirezek, Mikel Goenaga Gipuzkoako koordinatzaileak, Iratxe Lopez de Aberasturi Arabako koordinatzaileak eta Miren Aranoa Nafarroako koordinatzaileak. Haien abokatuak azaldu zuen Berme Batzordearen ebazpenak «onartu» egin behar direla, eta ez dela horrela gertatu primarioen prozesuan. Ramirezek ez beste hirurek espedientea zabalik dute alderdi barruan.

Ramirez, pozik

Azken bi urteetan EAren norabideaz azaleratutako desadostasunak sakondu egin dira ekainaz geroztik, Pello Urizarrek idazkari nagusi karguan dimisioa eman zuenetik eta primarioen prozesua abiatu zutenetik. EAko Hauteskundeen Antolaketa Batzordeak baliorik gabe utzi zuen Maiorga Ramirezen hautagaitza, herrialde bakoitzean bost abal lortzeko baldintza bete ez zuela-eta, baina alderdiko Berme Batzordeak ebatzi zuen haren hautagaitza «bidegabeki» utzi zutela baliorik gabe.

EAko zuzendaritzak jakinarazi du helegitea aurkeztuko duela erabakiaren aurka, eta alderdiko «organoak eta afiliatuen eskubideak» babestuko dituela: «Urte eta erdiz saiatu gara alderdi barruan hitz egiten eta negoziatzen epaitegietara joan gabe, ulertzen baitugu ezberdintasun politikoak alderdi barruan ebazten direla». Halaber, adierazi du «lau afiliatuk ezgaitu» dutela «idazkaritza nagusi bat izendatzeko aukera».

Sektore kritikoak zabaldu duenez, Ramirez pozik agertu da epaileak kautelaz hartutako neurriarekin, eta uste du erabakiak «erraztu» egingo duela «EAren krisi demokratikori irtenbide azkar bat» ematea. Ebazpena eskuan, Ramirezek berretsi egin du azken egunetan eginiko proposamena: hauteskunde primarioen prozesua berriro zabaltzea, azaroaren 24rako bozketa egin dezaten: «Urrezko aukera baten aurrean gaude berehala hauteskunde prozesu garden bat martxan jartzeko, ilusioa piztuko diena afiliatu guztiei». ]]>
<![CDATA[Partida zabalik dago Bizkaian]]> https://www.berria.eus/albisteak/173591/partida_zabalik_dago_bizkaian.htm Mon, 11 Nov 2019 14:12:51 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/173591/partida_zabalik_dago_bizkaian.htm Araban, Gipuzkoan eta Nafarroan, indar politikoek alde handiarekin lortu zuten azken diputatua eskuratzea. Dena den, orain Bizkaian dago arretagunea. EAJk bere nagusitasuna indartu zuen atzo gauean, jokoan zeuden zortzi diputatuetatik lau lortuta, baina Espainiako Estatutik kanpoko posta bidezko botoak aldaketak eragin ditzake behin betiko emaitzetan. Batetik, EAJren azken diputatua dago kolokan. Atzoko boto guztiak zenbatuta, 163 botoren aldea dago EAJren eta PPren artean. Estatutik kanpoko botoak zenbatzean, PPk ez du EAJk baino boto kopuru hori gehiago eskuratu beharrik Bizkaian diputatu bat lortzeko; izan ere, D'Hont sistemaren arabera, EAJk laugarren diputatua lortzeko, PPren botoak halako lau jaso behar ditu. 4.500 boto daude zenbatzeko. EH Bilduren taldea, kolokan Bestetik, Espainiako Estatutik kanpoko posta bidezko botoak erabakiko du EH Bilduk talde propioa izango duen Espainiako Kongresuan. Talde propioa osatzeko, bi baldintza bete behar dira: gutxienez hamabost diputatu izatea, edo bost diputatu lortzea eta indar bat aurkezten den barruti guztietan botoen %15 eskuratzea gutxienez. Atzo, EH Bilduk %15eko langa hori aiseago gainditu zuen Araban, Gipuzkoan eta Nafarroan, baina ozta-ozta Bizkaian: %15,05 erdietsi zituen. Hortaz, ikusteko dago Espainiako Estatuaren kanpotik bidalitako 4.500 boto horiek nola eragiten duten boto portzentajeen banaketan, eta EH Bilduk eutsiko dion langa horri. Botoak asteazkenetik aurrera zenbatuko dituzte. Aurrekaria Amaiurrek izan zuen: zazpi diputatu lortu zituen 2011n, baina, Nafarroan %14,86 boto bilduta, Espainiako Kongresuko Mahaiak ez zion utzi talde parlamentarioa osatzen, eta talde mistora bidali zuen.]]> <![CDATA[Epaileak behin-behinean eten du Eba Blancoren izendapena]]> https://www.berria.eus/albisteak/173592/epaileak_behin_behinean_eten_du_eba_blancoren_izendapena.htm Mon, 11 Nov 2019 09:15:50 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/173592/epaileak_behin_behinean_eten_du_eba_blancoren_izendapena.htm <![CDATA[ZENBAKIEK EMAN ARTE]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2027/002/001/2019-11-10/zenbakiek_eman_arte.htm Sun, 10 Nov 2019 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/2027/002/001/2019-11-10/zenbakiek_eman_arte.htm
Zer gertatu da, ordea, gobernabidea horrenbeste zailtzeko estatuan? Aldagai ugari egon daitezke mahai gainean, eta elkarri lotuta egon litezke: krisi ekonomikoa, sistema politikoaren zilegitasunaren krisia, botoen polarizazioa eta zatiketa, hiru hamarkada luze iraun duen alderdi biko sistema batetik alderdi anitzeko sistema baterako jauzia, Katalunia...

Aldagaietako bat, behintzat, nabarmena da: PPk eta PSOEk indarra galdu dute nabarmen azken urteetan, eta urrun dute gehiengo absolutua. «2011n, lehen bi alderdiek bozen %70 baino gehiago zuten, eta egun ez dira %50era iristen. Baina hori ez da ezegonkortasunaren arazoa. Estatu mailako alderdien blokeek ez dute ematen gobernu egonkorrak osatzeko garaian; ez ezkerrean, ez eta eskuinean ere», dio Ainhoa Novo Euskal Herriko Unibertsitateko Politika Zientzietako irakasleak: «Ziurrenik alderdien ametsetatik kanpo dago egonkortasuna, igandeko bozketaren emaitzek Espainiako Kongresuko eserlekuen banaketan aldaketa handia eragin ezean. Alderdien helburua da inbestidurako bozketa gainditzea, luze gabeko helburua». Novok legealdiari begirako indar posizio batetik ulertzen du jokabide hori: «Negoziazioetan hartzen dituzten betebeharrak neurtu behar dituzte, etorkizunean lagun ezberdinekin elkartu beharko direlako politikak aurrera eramateko, eta horretarako aske behar dute izan. Ezin da ezegonkor eta lotuta gobernatu».

Espainiako alderdien sisteman berritasun handia izan zen Podemosen eta Ciudadanosen agerpena; batez ere, ezohiko indarrez sartu zirelako Espainiako Kongresuan, 2015eko hauteskundeetan. Frankismo osteko lehen urteetako jokaleku politikoaren antzeko bat zabaldu zen orduan, estatu mailako lau indar politikorekin: bere burua zentro-ezkerrean kokatzen duen bat (PSOE), bere burua zentrokotzat duen bat (UCD 1977an, CDS eta UPD gero, Ciudadanos orain), eskuineko bat (Alianza Popularretik PPra) eta PSOEren ezkerrerako indarra (PCE lehen, Unidas Podemos orain). Lau familia politiko horiek bilakaera handia izan dute lau hamarkadatan zehar, baina, tartean, eskema bat nagusitu da: zentro ia ezdeusa, eskuinaren batasuna eta PSOEren hegemonia harengandik ezkerrera dagoen sektorearekiko.

Hori, ordea, aldatu egin zen 2015ean, Tania Martinez Portugal politologo eta EHUko Enpresaren Kudeaketa eta Berrikuntzaren Baliospen Saileko irakaslearen arabera: «2015eko hauteskundeek aldaketa kuantitatiboa eta kualitatiboa eragin zuten Espainiako Estatuko sistema demokratiko eta elektoralean». Kuantitatiboa, «lehian aritzeko aukera zuten alderdien zenbatekoak gora egin zuelako, eta, ondorioz, botoa zatitu zelako». Kualitatiboa, berriz, «sentsibilitate politiko ezberdinen barruan dauden xehetasunak eta konplexutasuna azaleratu zituztelako». Ordura arteko «homogeneotasuna apurtu» zela uste du Martinez Portugalek: «Espainiako Estatuan trantsiziotik edo, hobe esanda, transakziotik gure egunetara izandako berezko ibilbide historiko-politikoari perspektibaz begiratzen baldin badiogu, esan daiteke sistema politiko parlamentario honi nerabetasuna ailegatu zitzaiola». Haren esanetan, 2015eko bozak «une garrantzitsu eta erabakigarria» izan ziren «geroko ibilbidearen nondik norakoak zehazteko orduan. Egoeraren berregituraketa horrek kudeatu beharreko tentsio, interes eta lehia berriak ekarri izan ditu; beraz, zailagoa izan da orain arte egonkortasuna deitu diogun egoera horri heltzea».

Alderdiak ugaritzearen fenomenoa ez da soilik Espainian gertatu, eta faktore ugari daude atzean, Novok gogora dakarrenez: «Hautesleak aldatu egin dira, eta baita haiek botoa emateko era ere. Alderdiekiko identifikazio maila gutxitu egin da, eta «gaien» arabera botoa ematen herritarrak ugaritu egin dira. Horrekin batera, Novok uste du alderdi tradizionalak ez direla gai izan hautesleen «kezka berriak barneratzeko», eta horrek lekua utzi die alderdi berriei. Azkenik, krisi ekonomikoak areagotu egin du PSOEren erorketa 2011n, eta PPrena 2015ean.

Kultura politikoaz mintzo da Felix Arrieta politologo, Deustuko Unibertsitateko Gizarte Laneko irakasle eta Deustu Forumeko zuzendaria: «Espainiako mapa politiko-parlamentarioa aldatu egin da, baina kultura politikoak bere horretan jarraitzen du. Sakonean dagoen arrazoia hori da. Espainiako Kongresuak argazki bera erakusten du behin eta berriro; hau da, ezein alderdik gehiengo argirik gabe gobernatu behar duela, baina ezein alderdik ez du pausorik ematen kultura politiko hori aldatzeko». PP eta PSOE jotzen ditu horren erantzuletzat: «Konturatu behar dira jada ez diela balio urteetan funtzionatu dien logikak, bakarrik gobernatzearenak. Berdin dio Ciudadanosek edo Podemosek behera egiten duen, logika multipartidista geratzeko etorri baita; behintzat, bolada baterako». Hortaz, uste du bi indar politiko nagusiek «ikasi» behar dutela «beste modu batera» funtzionatzen, «hauteskunde parlamentarioak ez direla logika presidentzialista batean egiten». Arrietaren arabera, urteetan egin dira hauteskundeak logika presidentzialista horretan, «azken batean bi alderdiren arteko talka zelako. Baina orain logika horrek ez du inolako zentzurik gero koalizioak eratu behar baldin badira».

Panorama politikoan ezarri den ezegonkortasun horri beste esplikazio bat ere eman dio Arrietak: «Eredu sozioekonomikoaren eta, batez ere, estatu ereduaren inguruko proposamenak egiteko ezkerrak daukan ausardiarik eza. Batez ere, PSOEk». Funtsean, uste du eskuinak zedarritutako joko zelaian ari direla sozialistak: «Asteleheneko eztabaidan argi ikusi zen eskuinak markoa irabazita daukala; ez bakarrik Kataluniara begira, baita estatu osora begira ere, PSOEk aukera zeukalako bere idatzietan horrenbeste aldiz agertzen den federalismo hori martxan jartzeko eta beste modu batean egituratzeko, beste alderdi batzuekin akordioak eginez: ERCrekin, EAJrekin EH Bildurekin...». Horrekin, PSOEk aurre egingo lioke eskuinaren diskurtsoari, Arrietaren iritziz: «PSOEk ez du egin, ez du nahi izan edo ez du horretan sinesten. Azkenean, eskuinaren markoa ez dakit sinesten duen, baina behintzat erosi egin du».

Erkidegoetan, posible

Paradoxa bat: Espainiako erkidego ugaritan, posible izan dira koalizio gobernuak (Madril, Andaluzia, Errioxa, Aragoi, Gaztela eta Leon, Kantabria...). Euskal Herrian eta Katalunian, salbuespena izan dira koaliziorik gabeko gobernuak. Hortaz, zergatik ez da posible izan Espainiako Gobernuan? Martinez Portugal: «Benetako kultura politiko instituzional baten eskasia, falta esango nuke dela arazoa». Dimentsio kontu bat ere bada, haren esanetan: «Politikariak zenbat eta urrunago egon kudeatu behar duten gizartetik eta haren errealitatetik, orduan eta errazagoa izango da, erabakiak hartzeko unean, joko politikoan bestelako interes eta botere harremanak gurutzatzea». Horretaz aparte, uste du alderdi politikoak «ugaritzearekin bat» nork bere identitatea «azpimarratzeko beharra» azaleratu dela: «Nolabait joko politikoan betetzen zuten lekua aurkitu, berreskuratu, edo asmatu, bakoitzaren arabera. Egoera honek orain arte onartezinak iruditzen zitzaizkigun diskurtsoak ekarri izan ditu lehen lerrora».

Novok, berriz, ez du uste kultura falta denik, «aukera» baizik: «Espainian, 2015 arte koalizio gobernu bideragarriak, hau da, gehiengoa bermatzen duten gobernu koalizioak estatu mailaz kanpoko alderdiekin soilik ziren posible, baina, horiek erkidegoko lehian izan zitzaketen ondorioengatik, hitzarmen egonkorren bidea hartu zuten». Harrezkero, egoera aldatu egin da: blokeka, ez eskuineko ez ezkerreko alderdiek ez dute lortu gehiengo osorik: «Gutxiengo gobernua alderdi bakarrekoa bada, askatasun osoz negozia dezake gainontzeko alderdiekin, baina negoziatzera koalizioan badoaz, adostasunerako bideak askoz konplexuagoak izango dira. Blokeen barneko koalizioak gehiengoa emango balu, ez dut uste arazorik izango luketenik adostasunera iristeko. Nahiz eta oso ezohikoak diren Europako sistema politikoetan ezkertiar berrien eta ezkertiar tradizionalen arteko koalizioa gobernuak».

Subiranisten rola

Beste aldagai bat ere aldatu da azken urteetan, aurreko 30 urteetako jokaleku politikoarekin alderatuta: alderdi abertzale edo subiranistek izan duten rolaren edo jokabidearen aldaketa. 1980ko hamarkadan, PSOEren gehiengo absolutuek ahalbidetu zuten Felipe Gonzalezek aise gainditzea inbestidura saioak, beste inoren beharrik gabe. 1990eko hamarkadan, ordea, protagonismoa irabazi zuten CiUk eta EAJk: 1993an, Gonzalezen inbestidura babestu zuten, eta 1996an, Jose Maria Aznar PPko presidentegaiarena (Aznarrena, baita Coalicion Canariak ere). 2000ko hamarraldian, Jose Luis Rodriguez Zapateroren inbestidurek ere ezinbesteko izan zituzten, IUrenez gain, alderdi abertzaleen botoak (2004an, ERC, BNG, CC eta CHAren babesa; 2008an, abertzale guztien abstentzioa, ERCren ezezkoa salbu). 2011n, Mariano Rajoyk (PP) gehiengo absolutua eskuratu zuenez, ez zuen beste inoren laguntzarik behar izan.

Hori horrela, Espainiako gobernabideak lagun izan ditu alderdi abertzaleak, hala behar izan duen aldiro: horiek eman diote inbestiduraren giltza kasuan kasuko presidenteari, eta egonkortasuna gobernuari. Egoera hori aldatu egin da azken urteetan; Rajoy PSOEren abstentzioari esker heldu zen presidentetzara 2016an, eta haren aurkako zentsura mozioa onartuz Pedro Sanchez presidente jarri zutenak, Unidas Podemosez gain, alderdi abertzale eta subiranistak izan baziren ere, horietako batzuek Espainiako aurrekontu proiektuari emandako ezezkoak behartu zituen apirilaren 28ko hauteskundeak. Aldiz, Junts Per Catalunya ez beste talde guztiak Sanchezen inbestidura babesteko prest azaldu ziren, Unidas Podemosekin ados jartzen bazen.

Horrela laburtu zuen egoera Javier Perez Royo Konstituzio Zuzenbideko katedradunak iazko abuztuan, BERRIAk eginiko elkarrizketa batean: «[Kataluniako nazionalismoak] Ez du indarrik bere posizioak inposatzeko, baina bai, ordea, Espainia gobernaezin egiteko. Tentsio, geldialdi edo paralisi horretan gaude. Hauteskunde ziklo basati batean sartuko gara, eta ikusiko dugu zer atertzen den hortik; ea Espainiako gizartea gai den bere buruaren sintesi politiko bat egiteko bere burua gobernatzeko. 2015 geroztik ez dugu lortu; harrezkero, Espainia ez da ari lortzen autogobernatzea ahalbidetuko duen sintesi bat egitea».

«Batetik, jada zenbakiek ez dute ematen alderdi periferikoekin egonkortasuna lortzeko. Bestetik, markoaren eraikuntzak Espainiako alderdiak jarri ditu lehian, nor den espainiarrago. Guda horretan, oso gaizki saltzen da, adibidez, ERCrekin akordio bat egitea», uste du Arrietak. Kataluniako faktoreari erreparatu dio Novok: «Haustura handia estatu mailatik kanpoko Kataluniako alderdiekin dago. 1993an eta 1996an gobernugintzan aritu zen CiU desagertzeak eragina izan du dudarik gabe. Nahiz eta 2004ko Zapateroren gobernua osatzeko orduan ERCk ordezkatu zuen, Kataluniako estatutuaren erreformaren kudeaketaren ondoren, Kataluniako botoez hornitzen den alderdi batentzat konplexua da estatu mailako alderdi politiko batekin akordioetara iristea». Novoren arabera, «bi bozka eremuen interesen talkak ezinezko bilakatu zuen gobernu koalizioa osatzea 1990eko hamarkadan, baina gaur egun ezin da gutxiengo gobernu mozorrotua ere lortu, hau da, legealdi baterako hitzartutako babesaren bidez egonkorra izango den gutxiengo gobernua».

Autodeterminazio erreferenduma marra gorri bihurtu da Kataluniako zenbait sektore politikorentzat, eta PSOE ez dago prest lerro hori gainditzeko —zer esanik ez PP, Ciudadanos eta Vox—. «Katalunian alderdien arteko lehian ezinbestekoa den erreferendumaren gaiak talka egiten du estatu mailako gobernatzeko aukera duten alderdiekin; beraz, ez da aurreikusten legealdi baterako akordio egonkorrik. Eta, babesa inbestidura prozesura mugatzen bada, bizi izan dugun gobernu hiperminoritario baten aurrean ginateke berriro; zein prezioetan?», galdetu du Novok.

Alderdi abertzaleen artean ere bereizketak antzematen ditu Martinezek: «Batetik, akordioen bidez gobernuen egonkortasuna posible egin dituztenak, eta, bestetik, gobernuan egon diren alderdiek euren diskurtsoa eraikitzeko instrumentalizatuak izan direnen artean». Haren ustez, ETA desagertu ondoren, «etsaiaren rola jokatuko duen indar politiko berriak topatu behar izan dituzte batzuek, euren diskurtso publikoaren parte esanguratsu bat osatu ahal izateko eta dituzten bestelako gabeziak estaltzeko».]]>
<![CDATA[Kanpaina bat kolpez kolpe]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2548/008/002/2019-11-08/kanpaina_bat_kolpez_kolpe.htm Fri, 08 Nov 2019 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/2548/008/002/2019-11-08/kanpaina_bat_kolpez_kolpe.htm kantatu beharko dute». PPren ahotan, beldurra ematen duten hitzak. Larunbata. Voxek: abertzaleei -berrikuntza gisa, abertzale guztiei- ilegalizazioarekin mehatxuka. Irene Monterok dio «Katalunia zaindu nahi duen Espainia bat» existitzen dela, bere buruari galdetu gabe zainduak zaindua izan nahi duen edo bere burua zaintzea nahiago duen. Astelehena. PSOEk: erreferendumak delitu izateko, Zigor Kodea erreformatzeko proposamena -ez bazen delitu, zergatik orduan ehun urteko zigorra?-. Asteartea. Pedro Sanchezen gobernuak: zerbitzu digitalak nahieran ixteko dekretua -kontuz: Espainian, botere banaketa dago-. Ciudadanosek bere programa aurkeztu du; 206. puntua: indar abertzaleak de facto Espainiako Kongresutik kanporatzea, estatu mailako botoen %3ko langa ezarrita. 215. neurria: estatuaren eskumenak indartzea. 219. neurria: Nafarroa Arabarekin, Bizkaiarekin eta Gipuzkoarekin batzea ahalbidetzen duen Xedapen Iragankorra Espainiako Konstituziotik ezabatzea. Asteazkena. Sanchezek berak: Puigdemont Espainiaratzeko aitzakian, fiskaltza komenentzia politikoen arabera erabiltzearen aitortza esplizitua -ikus, astearteko oharra-. Fiskalak: independentea denez, Elisenda Paluzie Biltzar Nazional Katalaneko presidentea ikertuko du, komentario enpiriko bati -«Bartzelonako liskarrek ikusgarritasuna eman diote nazioartean Kataluniako auziari»- balio normatiboa eta morala -eta, nork daki, penala- emanda.

Gaur amaituko da kanpaina. Eskerrak oraingoan astebete laburragoa den.]]>
<![CDATA[EAko bi ildoek epailearen aurrean azaldu dituzte primarioei buruzko desadostasunak]]> https://www.berria.eus/albisteak/173375/eako_bi_ildoek_epailearen_aurrean_azaldu_dituzte_primarioei_buruzko_desadostasunak.htm Wed, 06 Nov 2019 14:57:48 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/173375/eako_bi_ildoek_epailearen_aurrean_azaldu_dituzte_primarioei_buruzko_desadostasunak.htm Ildo kritikoak auzitara jo zuen, salatuz alderdiko zuzendaritzak ez ziola sarbiderik eman afiliatuen erroldara, eta, beraz, kritikatuz desabantaila zuela hauteskunde primarioetan. Auziak, erroldaren sarbideari buruzkoa izateaz harago, primarioen emaitzari eragiten dio: Eba Blancoren izendapenari EAko idazkari nagusi gisa. Gaurko saioan, Blancoren proklamazioa behin-behinean etetearen aurka agertu da fiskala, eta epaileak bost eguneko epean hartu beharko du horri buruzko erabaki bat. Ildo kritikoak eskatu du Blancoren izendapena bertan behera uzteko auziaren mamiari buruzko erabaki bat hartu arte. Zehazki, lau kidek jo dute auzitara: Maiorga Ramirez ildo kritikoko hautagaiak, Mikel Goenaga Gipuzkoako koordinatzaileak, Iratxe Lopez de Aberasturi Arabako koordinatzaileak eta Miren Aranoa Nafarroako koordinatzaileak. Horien abokatuak azaldu du alderdiko Berme Batzordearen ebazpenak "onartu" egin behar direla, eta ez dela horrela gertatu primarioen prozesuan zehar. Ohar batean, EAko zuzendaritzak azaldu du "lau afiliatuk" jo dutela auzitara, eta espero duela epailearen ebazpena "alderdiaren eta barne demokraziaren interesen aldekoa" izatea: "Eusko Alkartasunak afiliatu guztien eskubideak bermatuz ekin du momentu oro, bere Nazio Batzarrak, Nazio Kontseiluak, Nazio Batzordeak eta Hauteskunde Antolaketa Batzordeak onartu eta erabaki duena betez". Era berean, nabarmendu du prozesu osoan alderdiko barne araudia errespetatu dutela: estatutuak, Nazio Batzordearen antolaketa araudia nahiz primarioetakoa, "zeinak hautesle erroldan agertu beharreko datuak ezartzen dituen, batetik (izen-abizebak eta tokiko erakundea), eta nork kontsulta ditzaken datu hauek: afiliatuek berenak, eta aurrehautagaiek lurralde bakoitzeko errolda". Zuzendaritzaren esanetan, "era neutro eta inpartzialean, afiliatu guztien eskubideak defendatzeko neurri eta baldintza guztiak" bete dituzte, eta ohartarazi du, egoera konpontzeko epaitegietara jota, auzia ezingo dutela alderdi barruko organo eta araudietara itzuli. Ramirez, "itxaropentsu" Primarioen prozesu liskartsua izan du EAk, eta bi ildoen arteko gatazka gaiztotu egin da azken asteetan. Alderdiko Hauteskundeen Antolaketa Batzordeak primarioen lehiatik kanpo utzi zuen Maiorga Ramirez ildo kritikoko hautagaia, argudiatuta ez zuela baldintzetako bat betetzen -bost abal herrialde bakoitzeko- baina, joan den astean, Berme Batzordeak arrazoia eman zion Ramirezi, eta ebatzi haren hautagaitza "bidegabeki" baliogabetu zutela. Edozein gisara, Hauteskunde Antolaketa Batzordeak Eba Blanco proklamatu zuen idazkari nagusi. Ramirez bera epaitegian izan da gaur, eta, irteeran eginiko adierazpenetan, esan du Eba Blancoren izendapenak Berme Batzordearen ebazpenaren aurkakoa dela. "Itxaropentsu" agertu da gaurko auzi saioaren aurrean, baina aitortu du ez dela "gustu onekoa" desadostasunak auzitegietan konpondu behar izatea. Edozein kasutan, bi ildoek akordio bat lortzeko atea zabalik utzi du Ramirezek, uste baitu gatazkaren konponbidea "erraza" dela "borondatea" badago. Irtenbide hori da afiliatuek "erabakitzea" primarioen prozesu berri batean, Ramirezen arabera.]]> <![CDATA[Ertzaintzak hiru pertsona atxilotu ditu Bilbon, Voxen aurkako protesta batean]]> https://www.berria.eus/albisteak/173385/ertzaintzak_hiru_pertsona_atxilotu_ditu_bilbon_voxen_aurkako_protesta_batean.htm Wed, 06 Nov 2019 09:43:24 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/173385/ertzaintzak_hiru_pertsona_atxilotu_ditu_bilbon_voxen_aurkako_protesta_batean.htm Apirilean ere liskarrak izan ziren Bilbon, Voxek Euskalduna jauregian eginiko ekitaldi baten kontra eginiko protestetan. Urriaren 20an, berriz, Ertzaintzak dozenaka lagunek osatutako elkarretaratze bat desegin zuen, Bilbon bertan, Voxen ekitaldi baten kontra protestan ari zirela. Gaur bertan jakinarazi dutenez, sei lagun deklaratzera deitu dituzte abenduaren 2rako eta 3rako Donostiako epaitegian, apirilaren 13an Errenterian (Gipuzkoa) Ciudadanosek antolatutako ekitaldiaren aurkako protestan parte hartzea egotzita. Tentsioa izan zen, eta Ertzaintza oldartu egin zitzaien protestan ari zirenei. Ciudadanosek gertatutakoa salatu zuen Espainiako Estatuko fiskalaren aurrean, eta Gipuzkoako fiskalak ikerketa abiatu zuen maiatzean, aztertzeko mehatxu, irain edo gorroto deliturik egin ote zen.]]> <![CDATA[Urkulluk uste du Voxen jarrerak «bozen joko zelaia gainditzen» duela]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2554/003/001/2019-11-05/urkulluk_uste_du_voxen_jarrerak_bozen_joko_zelaia_gainditzen_duela.htm Tue, 05 Nov 2019 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/2554/003/001/2019-11-05/urkulluk_uste_du_voxen_jarrerak_bozen_joko_zelaia_gainditzen_duela.htm
Urkulluk ohar bat zabaldu zuen sare sozialetan, Voxen jarrera «intolerantea eta onartezina» arbuiatzeko. Urkulluk gomutan izan zuen Alderdien Legea sortu zutenekoa: «Orduan ohartarazi genuen hitzaurrean sarriago aipatzen zirela EAJ eta EA ETA baino, eta susmoa genuela egunen batean helburua izango zela nazionalismo demokratikoa legez kanporatzea, euskal erakundeak mutilatzea eta euskal gehiengo sozialari boto konbentzitua emateko aukera kentzea».

Urkulluk, ordea, Voxez harago zabaldu zuen kritika: «Espero nuen estatu mailako alderdiek [Voxi] erantzutea». Zehatzago, PPri eta Ciudadanosi galdetu zien alderdi horrekin dituzten hitzarmenez: «Horiek badira Espainiako Estatua uniformizatzeko estrategia komunaren zumeak, argi esan nahi diet ez dutela soilik EAJ edukiko aurrean; baita, lehen lerroan, Jaurlaritza ere». Beraz, «autogobernuaren alorrean eraikitako guztia desegiteko prest dagoen eskuin muturraren mehatxuaren aurrean», Jaurlaritzak eta lehendakariak «irmotasun demokratikoz» erantzungo dio «euskal autogobernuaren, bere erakundeen, alderdien edota euskal gizartearen sentsibilitate demokratikoaren aurkako eraso orori».

Bestalde, EAJko zuzendaritzak adierazi zuen «alderdi politiko batek beste alderdi bat ilegalizatu nahi izatea berez» dela «aldrebeskeria larria eta demokraziaren kontrako erasoa, batez ere ilegalizatzeko mehatxua jaso duen alderdiak bere sorreratik egin dituen 125 urteetan ibilbide orbangabea eskaintzen duenean, bereziki azken berrogei urteotan». Jeltzaleek «harrituta eta minduta» ikusi dute «alderdi politiko bakar batek ere» ez duela salatu Voxen asmoa.

Vox «zuritzeagatik» kritika

Ortega Smithen hitzak mintzagai izan zituen atzo Patxi Lopez PSE-EEren Bizkaiko zerrendaburuak ere, eta «lotsaizun demokratikotzat» jo zuen PPren eta Ciudadanosen jokamoldea, Vox «legitimatu eta zuritu» dutelakoan. Lopez Basaurin (Bizkaia) izan zen, eta «demokratikoki oso larritzat» jo zuen Voxek esandakoa, bai eta PPk eta C's-ek eskuin muturra «hauspotzea» ere. Ildo horretan, Odon Elorza PSE-EEren Gipuzkoako zerrendaburuak dei egin zuen «aurrerakoien mobilizaziora», uste baitu «egiazkoa» dela PPk, C's-ek eta Voxek gehiengoa osatzeko aukera.

Eskuin muturreko alderdiaz jardun zuen Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaileak ere, Etxarri-Aranatzen (Nafarroa). «Noiz utziko dute legez kanpo frankismoa Espainiako Estatuan, Alemanian nazismoarekin egiten duten moduan?», galdetu zuen, eta erantsi: «Euskal errepublikan, frankismoa eta faxismoa legez kanpo egongo dira». Hori horrela, «frankismoa eta faxismoa gelditzeko EH Bilduren borondate eta konpromiso irmoa» agertu zuen Otegik. Ekitaldi berean, Bel Pozueta indar subiranistako Nafarroako zerrendaburuak esan zuen Nafarroan «Voxeko frankistak UPN, PP eta Ciudadanosekin batera» aurkezten direla datorren igandeko hauteskundeetara: «Espainiako eskuinei eta bultzatzen ari diren inboluzioari aurre egingo dien ahots indartsu bat behar dugu Madrilen».]]>
<![CDATA[«Ezinbestekoa da hitz egiten hastea»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1937/002/001/2019-10-30/ezinbestekoa_da_hitz_egiten_hastea.htm Wed, 30 Oct 2019 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1937/002/001/2019-10-30/ezinbestekoa_da_hitz_egiten_hastea.htm
Zer moduz?

Sentimendu ezberdinak ditut. Ilusioz beteta nago, nik ere bizi izan dudalako nola sortu zen Eusko Alkartasuna nire etxean, nire herrian. Ilusionatuta eta arduratuta; sentitzen dut daramadala kristoren motxila, erantzukizunez betea. Kezkatuta ere banago, batez ere azken bi asteetan asko hitz egin delako hedabideetan. Barne kohesioa apurtu da. Haustura dago, eta nire lehenengo helburua izango da alderdia barrutik indartzea; zenbat eta indartsuago izan, orduan eta emankorragoak izango gara.

Indartu, nola? Nondik hasi?

Hitz egiten. Elkarrizketa da lehen gauza. Konfiantza lortuz. Horretarako, ezinbestekoa da alderdikideekin egotea, hitz egiten hastea.

Maiorga Ramirezek esan du ez duzula zilegitasunik idazkari nagusi izateko, bozketarik ez badago. Baduzu?

Nahiago nukeen bizpahiru hautagai egotea, baina erregelamenduari jarraitu diot. Batzar Nazionalean zuzenketak onartu ondoren, onartutako erregelamenduari jarraitu diot. Uste dut zilegi dela. Nik nire bermeak ditut, berak ez ditu bete araudiaren arabera bete behar ziren baldintzak, eta, ondorioz, hautagaitza bakarra geratu zen. Baina hori ez da nire errua; nik ongi egin ditut gauzak. Nahiago nuen eztabaida eta bozketa egin; hautagaitza aurkeztu nuenean hori nuen buruan, baina gauzak behar bezala egin ditut, eta bakarrik geratu naiz.

Eta eztabaida hori egin daiteke aurrerantzean? Zer eremutan?

Ondo legoke elkarrizketa hori izatea; denon artean bilatu beharko dugu zer-nolako ideiak, proiektuak eta helburuak adostu daitezkeen hemendik aurrera gauzatzeko. Baina horretarako elkarrizketa beharko da, eta orain arte ikusi duguna hedabideetan ateratzea izan da; ez da egon inolako borondaterik nirekin hitz egiteko. Agian ez naiz ni bozeramailerik egokiena, eta agian ezta Maiorga ere; agian bilatu beharko genituzke beste pertsona batzuk.

Berme Batzordeak oraindik ez du ebatzi Ramirezen helegitea.

Asteartean [atzo zortzi] idatzi bat bidali nien, esanez bost kideek neutraltasuna erakutsi behar dutela, eta, nire ustez, bi pertsona konprometituta daude; Maiorgari baino lehen, niri erantzun behar didate, eta oraingoz ez dut erantzunik jaso.

Ezer aldatuko luke batzordeak Ramirezen helegitea onartzea?

Ez dakit zer esango duen. Hauteskunde Batzordea bertan behera geratu da gaur [astelehenean]; erregelamenduaren arabera, bozketaren epeak errespetatu behar ziren hautagai bakarra egon arren. Automatikoki proklamatzen da idazkari nagusia, eta hori gertatu da gaur. Hori bakarrik. Hauteskunde Batzordea deseginda, ez dakit zer esango duen Berme Batzordeak, baina niri ez dit ezer erantzun.

Zer egin dute gaizki bi aldeek?

Nik ez dut esango zer egin duen berak gaizki. Horretarako daude araudia, Hauteskunde Batzordea, alderdiaren organoak... Berak jakingo du zer egin duen gaizki; nik badakit nola jokatu dudan, eta araudiaren arabera aritu naiz. Alderdiko organoek berretsi dute erregelamendu hori, eta prozesu osoan zehar gauzak behar bezala egin ditut. Orain arte ez dut ezer esan, ez dut hitz egin, errespetuagatik; barne prozesuak beti errespetatu behar dira, eta ez kutsatu hedabideetan.

Nola antzematen dituzu kideak alderdiak bizi duen egoeraren aurrean?

Esaten da bi alderdi edo bi ildo daudela: sektore kritikoa eta ofiziala. Ez dut uste hain sektore argiak daudenik; baina bai, sentsibilitate ezberdinak daude. Hitz egin beharko dugu non dauden adostasunak, horiek gauzatzeko, eta non desadostasunak, horiek konpontzeko. Ez dut uste haustura hain argia denik; agian horrela irudikatu da, baina denok gara alderdikideak, denok dakigu zer nahi dugun egin Eusko Alkartasunan, EH Bildun eta herri honetan. Hori guztia kontuan hartu beharko dugu, eta aprobetxatu behar dugu, baditugulako kapital politikoa eta giza kapitala hemendik aurrera ere lan egiteko.

Zer ildo politiko izango du idazkari nagusi berriak? Orain artekoari jarraitzea?

Kontuan hartu behar dugu Eusko Alkartasuna zer izan den, zer den eta zer izango den. Ezin da ukatu EA izan dena; zer izan den eta zer egin duen herri honetan. Baina begiratu behar diogu etorkizunari. Gogoan izan behar dugu zer egin genuen; Bildu sortu genuen, eta gu ere bagara EH Bildu. Hor badugu marko bat, EH Bilduren estatutuak, denok onartutakoak, antolaketa hori, eta horren barruan lan egin beharko dugu, betiere EH Bilduren barruko aniztasuna errespetatzen eta sustatzen. Baina markoa argi dago.

EAren kongresua 2021ean izango da; 2017koan, txosten bat adostu zen, baina lehia estua izan zen bi idazkarigai nagusien artean. Zer deritzezu dituzu bi urte hauei?

Konpondu behar ditugu alderdi barruko konfiantzarik ezak; josi behar ditugu zubi guztiak. Alderdiaren %80 inguru ados egotea da asmoa, txostenak onartzeko.

Zer rol jokatzen du EAk EH Bildun? Esan da EA koalizioan desegingo dela.

Hori gezurra da. Nik ez dut hori inoiz esan, eta ez da nire asmoa, noski. Kontu asko ditugu EH Bilduren barruan lan egiteko, eta ekarpenak egiteko moduan gaude. Etorkizunari begira, marko horretan [EH Bilduko estatutuek ezarritakoan] lan egin behar dugu, eta ez dut uste beste formularik dagoenik. Daukagun markoaren barruan mugitu behar dugu; lan egin beharko dugu aniztasun hori errespetatzen, hori balio bat delako EH Bildun; hainbat alderdi gaude, eta independenteak ere bai. Hori guztia batu behar da, eta horretarako joko arauak ezarrita daude.

Politikoki, ordea, zer ekarpen egin behar dio EAk EH Bilduri?

Sozialdemokraziaren inguruko mezua; horren adibide argia da Diru Sarrerak Bermatzeko Errenta. Garai batean, guk landu genuen alderdian; orain pil-pilean dago, eta EH Bilduk botatzen duen mezua Eusko Alkartasunarena ere bada. Guztiz identifikatuta gaude. Bakegintzan, justizia sozialean, independentzian... Identifikatuta gaude EH Bilduk gai horiez dituen mezuetan.

Kargua hartu berritan, zenioen «burujabetza politikoaren eta justizia sozialaren» alde lan egitea izango duzula lehentasun. Nolako baldintzak nabari dituzu pausoak emateko?

Justizia sozialaren alorrean, legebiltzar hau lantzen ari da DSBEa; asko dago egiteko, eta gure ekarpena ezinbestekoa izango da. Burujabetzaren eta independentziaren arloan, adibide ona da ostiralean Bartzelonan gertatu zena [Euskal Herriko, Herrialde Katalanetako eta Galiziako hamar indar subiranistak agiri bateratu bat aurkeztu dute]: batu beharra dugu indar politiko ezberdinek, bai Euskal Herrian, baita Euskal Herritik kanpo ere, helburu bera dugunok, are eta indartsuago izateko.

Eusko Legebiltzarreko legealdia azken urtean dago. Zer eman dezake?

Itxaroten ari gara autogobernu lantaldean egiten ari diren lanari. Azaroaren 30ean etorriko da adituen txostena. Ikusiko dugu zer adostu duten. Oinarriak eta printzipioak behintzat adostuta daude, eta hori oso inportantea da.]]>
<![CDATA[Kritikoen protesta artean, EAk Eba Blanco izendatu du alderdiko idazkari nagusi]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2019-10-29/kritikoen_protesta_artean_eak_eba_blanco_izendatu_du_alderdiko_idazkari_nagusi.htm Tue, 29 Oct 2019 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2019-10-29/kritikoen_protesta_artean_eak_eba_blanco_izendatu_du_alderdiko_idazkari_nagusi.htm
EAk duen zazpigarren arduradun nagusia da Blanco, eta, Begoña Erraztiren ostean, bigarren emakumezkoa. Pello Urizarrek zuzendu du alderdia azken hamarkadan, baina, hark ekainean dimisioa eman eta gero, Joseba Gezuraga izan da behin-behineko idazkari nagusia azken lau hilabeteetan. Blancok gaur goizean egingo du kargua hartu ondorengo lehen prentsaurrekoa, Gasteizko alkartetxean.

Blancoren izendapenak, ordea, lehendik harro zeuden hautsak are gehiago harrotuko ditu alderdi barruan. Maiorga Ramirezen hautagaitza primarioetatik kanpo utzi izanak EAko sektore kritikoa sumindu du, eta, atzo bertan, alderdiko barne araudia ez betetzea egotzi zioten Blancori: «Erabat kontziente da Berme Batzordeari dagokiola Ramirezek aurkeztutako helegitea ebaztea, eta, beraz, izendapena baliogabea da Berme Batzordeak ebazpen bat ematen duen arte».

Lehen aldia da idazkari nagusia aukeratzeko EAk hauteskunde primarioen prozesu bat abiatu duena, eta bidea erabat katramilatu da azken asteetan. Urriaren 4an, alderdiko Berme Batzordeak moldatu egin zuen alderdiko Nazio Batzarrak ekainean onartutako araudia, primarioen prozesua zuzendu behar zuena; moldaketa horren arabera, hautagaiek nahikoa zuten gutxienez 50 abal aurkeztea, herrialde bakoitzean gutxienez bost abal jaso beharrik gabe. Hauteskundeen Antolaketa Batzordeak, ordea, primarioen ekaineko araudia hartu zuen aintzat, eta ebatzi zuen Ramirezek ez zituela baleko bost abal bildu Iparraldeko afiliatuen artean. Horrela, prozesutik kanpo utzi zuen Ramirezen hautagaitza, hark 400 abal baino gehiago eskuratu zituen arren -Blancok, 60 bat-.

Egoera horren aurrean, Berme Batzordean helegitea aurkeztu zuen Ramirezek, baina organo horrek oraindik ez du erabakirik jakinarazi. Helegitea aurkeztuta, Blancok ere aukera izan zuen alegazioak aurkezteko, eta eskatu zuen primarioei buruzko erabakietatik kanpo uzteko Berme Batzordeko bi kide. Bost kidez osatuta dago batzordea, eta talde hori «sistematikoki» ari da ildo kritikoaren aldeko ebazpenak ematen -3-2 izan ohi dira emaitzak-. Blancoren arabera, bost horietako batek abala eman zion Ramirezen hautagaitzari. Bestea sektore kritikoko kide ezagun baten senarra da. Beraz, Blancok uste du batzordearen «neutraltasuna eta inpartzialtasuna auzitan» daudela eta «interes pertsonalak» dituztela. Biak prozesutik kanpo utzita, sektore bakoitzak talde horretan duen indar korrelazioa aldatuko litzateke batzordean.

«Atzeko atetik»

Horiek horrela, Ramirezen hautagaitzak atzo nabarmendu zuen Berme Batzordeari dagokiola «azken hitza», eta erantsi zuen haren ebazpenik gabe Blanco ezin dutela idazkari nagusi izendatu: «Hau gehitu egin behar zaio alderdiko zuzendaritzak primarioen prozesu osoan gauzatutako zentzugabekeriari, eta erakusten du Eba Blanco, Eusko Legebiltzarreko lehendakariordea, gai dela afiliazioa alde batera uzteko EAren idazkaritza nagusira atzeko atetik sartzeko». Orain, sektore kritikoak «itxaron» egingo du Berme Batzordeak, «afiliazioaren eskubideen zaintzaileak», ebazpen bat plazaratu arte, «Hauteskundeen Antolaketa Batzordeak eta Blancok egin beharko luketen bezala»: «Blancok presa handia badu ere idazkaritza nagusiko aulkia betetzeko, denok egon behar dugu Berme Batzordearen erabakiaren zain, eta hura errespetatu behar dugu».

Igandean Noticias taldean argitaratutako elkarrizketa batean, harago joan zen Ramirez: esan zuen Blancok ez duela idazkari nagusi izateko «zilegitasunik» izango alderdiko kideek bozketa batean aukeratzen ez badute. Edozein modutan, baztertu egin zuen eszisio bat gertatzea: «EAren proiektua gure sentitzen dugu».

2017ko ekaineko kongresuan azaleratu ziren EAko bi ildoen arteko desadostasunak; biltzar hartan, bi sektoreek lantalde politiko bat adostu zuten, baina bi hautagai aurkeztu ziren idazkaritza nagusirako: Pello Urizar eta Maiorga Ramirez. Urizar nagusitu zen, hamalau botoren aldearekin -152 eta 138-. Funtsean dagoen eztabaida da EAk zer-nolako rola jokatu behar duen EH Bildun eta horrek alderdien arteko koalizio bat izan behar duen edo integrazio handiagoa behar duen. Bi ildoek nabarmendu izan dute desadostasuna ez dela EH Bilduren proiektuari buruzkoa, koalizioan alderdiek eta independenteek izan beharreko pisuari buruzkoa baizik. ]]>
<![CDATA[Kritikoen protesta artean, EAk idazkari nagusi izendatu du Eba Blanco]]> https://www.berria.eus/albisteak/173004/kritikoen_protesta_artean_eak_idazkari_nagusi_izendatu_du_eba_blanco.htm Mon, 28 Oct 2019 17:39:39 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/173004/kritikoen_protesta_artean_eak_idazkari_nagusi_izendatu_du_eba_blanco.htm <![CDATA[Higadura baten kronika]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1963/008/001/2019-10-27/higadura_baten_kronika.htm Sun, 27 Oct 2019 00:00:00 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1963/008/001/2019-10-27/higadura_baten_kronika.htm
LOAPA: LEHEN MUGAK

Prozesu Autonomikoaren Harmonizazioko Espainiako Lege Organikoa -LOAPA, gaztelaniazko akronimoan- izan zen autogobernuak izango zituen mugen lehen adierazpidea. Arau horrek ezarri zuen erkidego guztiek modu progresiboan jasoko zituztela eskumenak, nork bere ahalmenaren arabera, denak berdindu arte. EAJk eta CiUk Auzitegi Konstituzionalera jo zuten, eta magistratuek hainbat artikulu baliogabetu zituzten, baina, gerora, esan izan da LOAPAren «espirituak» zuzendu izan duela Espainiako erakundeen jarduera.

«LOAPA onartu zen autonomien prozesua ordenatzeko, Espainiako Gobernuak beharrezko botereak izan zitzan autonomien estatua zuzentzeko eta esku hartzeko», dio Iñaki Lasagabaster Euskal Herriko Unibertsitateko Administrazio Zuzenbideko katedradunak: «Prozesua borondate printzipioaren arabera gidatu beharrean -alegia, erkidego bakoitzak nahi dituen eskumenak hartu beharrean-, estatuak esku hartu zuen prozesua kontrolatzeko». Zer esanahi izan zuen lege horrek euskal autonomiarekiko, alor politikoan nahiz administratiboan? Lasagabasterren arabera, neurri horrek «mugatu» egin zuen euskal erakundeen «ekimen gaitasuna», eta estatuak «ahaztu» egin zuen «bi erkidego mota» zeudela: «Hori islatu zen erkidegoen eskumenen kontrolean, estatuaren etengabeko zelatatzean, Auzitegi Konstituzionalaren jurisprudentzia birzentralizatzaile batean, eta abar».

ESTATUTUA, ERDIZKA

EAEri dagozkion eskumenak eskualdatzeko prozesua ere gatazkatsua izan da hamarkadotan, eta, datuek frogatzen dutenez, koiuntura politikoaren eta unean uneko gobernuen beharren araberakoa izan da prozesu hori. Konpetentzia gehienak Jaurlaritza martxan jarri osteko lehen urteetan jaso zituen, baina, 1999tik 2009ra, Jaurlaritzan EAJren eta PSEren arteko bazkidetzarik egon ez zen urteetan, ez zuten eskumen bat ere eskualdatu. 2009tik 2011ra, sozialisten esku egon ziren Eusko Jaurlaritza eta Espainiako Gobernua, eta hamasei eskualdatze gauzatu ziren epe horretan. 2011tik aurrera, Mariano Rajoy (PP) gobernuburu izandako zazpi urteetan -lehen lauak gehiengo absolutuarekin-, ez zen eskumenik eskualdatu, eta Pedro Sanchezen gehiengo ahulak bide eman dio Jaurlaritzak harekin negoziatzea falta diren eskumen gehienak eskualdatzeko egutegi bati.

Hori bera beste hitz batzuekin azaldu du Maite Zelaia EHUko Konstituzio Zuzenbideko irakasleak: «[Eskumenak] orokorrean truke politikorako estrategia gisa erabiltzen dira». Horren atzean dagoen azalpena hau da: «Estatuaren eta autonomia erkidegoaren arteko harremana ez denez parekoen artekoa, estatuak politikagintzan sortzen zaizkion beharrizanen arabera kudea ditzakeen baliabideak dira eskumenak».

Sanchez iazko ekainean heldu zen gobernura, baina bozek baldintzatu egin dute agindutako eskumenak eskualdatzea; ezarritako egutegitik bi eskumen baino ez dituzte eskualdatu, eta egutegi horrek ez ditu eskualdatze guztiak jasotzen, kanpoan utzi baitzituzten Gizarte Segurantzaren erregimen ekonomikoaren arloko bi konpetentzia. Hortaz, estatutua onartu eta lau hamarkadara, testuan jasotako 35 eskumen falta izango dira oraindik betetzeko.

Antzerako bilakaera izan du Nafarroaren autogobernuak. Foru Hobekuntzaren Legea indarrean sartu eta lehen urteetan, Nafarroako Gobernuak legez dagozkion eskumen ugari jaso zituen, baina, 2001etik, ez dute falta diren 25etatik bat ere eskualdatu. 40 urteotan emandakoak eta emateke daudenak aintzat hartuta, Jaurlaritzari dagozkion lau eskumenetik bat jasotzea falta zaio, eta Nafarroako Gobernuari, hirutik bat.

ERABAKIMEN «MUGATUA», JAURLARITZAREN ARABERA

Besterik da zein den euskal erakundeen erabakitze ahalmena jada bere esku dauden eskumenetan. Eusko Legebiltzarreko Autogobernu Lantaldeak eskatuta, Jaurlaritzak txosten bat egin zuen 2017an, «Euskal Autonomia Erkidegoko erakundeen eskumenen benetako irismenari buruzkoa». Jaurlaritzak atalka egin zuen kudeatzen dituen eskumenen ebaluazioa, eta politika publikoak ezartzeko dituen mugen azterketa, aintzat hartuta lan harremanak, babes sozialerako sistema, finantza publikoak nahiz pribatuak, ogasuna, lehen sektorea, energia araubidea, hezkuntza, hizkuntza, parte hartze politikak eta justizia sistema. Atal horietan sarrien aipatzen den ondorioa da EAEko instituzio publikoek ezin dutela «guztiz» erabaki esparru horietako politika publikoa, ordenamendu juridikoak «ahalmen mugatua» ematen dielako. «Kontuan hartu behar da EAE ez dela ente publiko subirano bat, baizik eta erakunde publiko bat; zehazki, autonomia politikoko kuota jakin batzuk dituen lurralde erakunde publiko bat», dio Jaurlaritzak txostenean.

Atalka, berriz, adierazgarriak dira Jaurlaritzak atal jakin batzuetan egiten dituen ebaluazioaren pasarte batzuk. Finantza pribatuen alorrean, esaterako, gobernuak aitortu zuen bankuen, aurrezki kutxen, kutxa kooperatiben eta aseguruen eremuetan «oso konplexua» dela, «ezinezkoa ez bada», politika publiko «propio eta bereizi bat» garatzea, Espainiako eta nazioarteko ordenamendu ekonomikoez gain, zuzenbide zibila eta merkataritza zuzenbidea ere jokoan sartzen direlako. Energiaren araubideaz, berriz, Iñigo Urkullu buru duen gobernuak ondorioztatu zuen estatuak finkatzen dituela gai horren gaineko politika publikoaren «elementu garrantzitsu ia gehienak, bai bere oinarrietan, bai ekonomia politikaren neurri berezietan».

Halere, hezkuntzari buruzko atalean atera zituen Jaurlaritzak ondorio gordinenak. Agirian, errepasoa egin zion Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako erakundeek azken mende eta erdian hezkuntzaren arloan izandako ahalmenari, Gernikako Estatutuaren 16. artikuluan jasotzeraino, errepaso horrek «agerian» uzten zuelakoan «irakaskuntzak lotura duela Euskadiko foru araubidearen berezitasunarekin». Hortaz, Jaurlaritzak uste du aldagai horiek eskatzen dutela «estatuaren eskumenaren erabilera bereziki murriztailea izatea», eta, beraz, Jaurlaritzak «erabaki eremu propio eta eraginkorra» duela, «bateraezina erabat 8/2013 Lege Organikoan (LOMCE) hezkuntza sistemaren muineko alderdi askori egiten zaien definizioarekin, EAEko esku hartzea oso mugatua geratzen baita hor; subsidiarioa eta aipamenezkoa da ia».

EUROPAK ZER ERAGIN?

Europako Batasunaren integrazio prozesuak eta haren zuzentarauek EAEko ahalmen arauemailearen higaduran duen eraginari ere aipamena egin zion Jaurlaritzak 2017ko txostenean: «Europar Batasunaren eraginak estatuaren boterea indartu du, autonomia erkidegoen aldean. Horren harira, konstituzio doktrinak Europako Batasunaren zuzenbidearen neutraltasuna aldarrikatzen badu ere, ohartzekoa da de facto estatuak bere gain hartzen duela Europako Batasunaren zuzenbidearen transposizioa egiteko lanaren zatirik handiena».

Zelaiak nabarmendu duenez, estatutuaren arabera autonomia erkidegoarenak diren gaien inguruko erabakiak hartzeko prozesuetan ere «esku hartze nagusia Estatuko ordezkariena da», eta «erkidegoaren interesen defentsa zuzen bat egikaritu ahal izateko mekanismoak urriak» dira.

BIRZENTRALIZAZIO SAIOAK

Eskumena izateaz harago, Espainiako Gobernuak azken urteetan hartutako hainbat neurrik ere eragin zuzena izan dute euskal autogobernuaren mugak estutzean; bereziki Mariano Rajoyren agintaldian gertatu zen hori (2011-2018). Adibide esanguratsuak daude: Jose Luis Rodriguez Zapateroren (PSOE) agintaldian, Espainiako Konstituzioaren 135. artikuluaren erreformak (2011) Espainiako Gobernuari eta erkidegoetakoei galarazi zien egiturazko defizita izatea, zor publikoa mugatzeaz gain.

Horrela, orain Madril da erkidegoei defizit muga eta zor helburuak ezartzen dizkiena, horiek ez betez gero zigorrak zehazteaz aparte. Sektore publikoan esku hartu zuen gero Madrilek (2012), erkidegoei eta tokiko administrazioei kontratazio publikoak egiteko ahamena mugatuta. Urte berean, osasun arloan Rajoyren gobernuak hartutako neurriek de facto kendu zioten Jaurlaritzari alor horretan dagozkion eskumenak garatzeko aukera, eta 2013an LOMCE legea onartu zuten, hezkuntzaren esparruan Jaurlaritzaren gaitasuna urritu zuen araua.

Iñigo Urrutia EHUko irakasleak eta Zelai Nikolas legelariak laburbildu zituzten prozesu horren ondorioak, Basque Nationhood: Towards a Democratic Scenario (Euskal naziotasuna: jokaleku demokratiko baterantz, 2016) liburuan: «Aldebakarreko birzentralizazioak apurtu egin du Euskal Autonomia Erkidegoaren sorrerari bide eman zion adostasun estatutarioa, eta Euskal Herriari eragotzi egiten dio autogobernu erakundeek emandako tresnak eta botereak erabat erabiltzea. Ondorioz, autogobernu gaitasuna ahuldu egin da».

Birzentralizazio prozesu hori 2000. urtetik aurrera egin da nabarmenago, eta «Auzitegi Konstituzionalarekin batera» gauzatu da, Lasagabasterren hitzetan: «Erkidegoetako parlamentuak erdeinatzen dira». Harago doa: «Espainiako Estatua eta bere buruzagi klasea erreakzionarioak dira; inperio pentsamoldea dute, baina porrot egindako inperioarena».

KONSTITUZIONALA, TRESNA

Izan ere, Espainiako Gobernuaren eskumen urraketa horiek ezinbesteko bazkide izan dute Espainiako Auzitegi Konstituzionala: batetik, gobernuak hara eraman dituelako Hego Euskal Herriko zenbait lege; bestetik, Madrilen zenbait neurri, erkidegoen eskumenetan sartu arren, ontzat jo dituelako konstituzionalak. 1980tik 2018ra bitartean Eusko Jaurlaritzak Auzitegi Konstituzionalean aurkeztutako helegiteak edo eskumen gatazkak 127 izan dira; Espainiako Gobernuak Euskal Autonomia Erkidegoko arauen aurka jarritakoak, berriz, 56. Espainiako Auzitegi Konstituzionaleko iturriek BERRIAri azaldu diote gatazka gehienak 1980ko hamarkadakoak direla, eskumenak jasotzen eta gauzatzen hasi ziren urteetakoak. Datuotan ez dituzte bereizi zenbat epai eman diren baten eta bestearen alde, gehienak partzialki onartu dituztelako magistratuek, artikulu batzuk baliogabetuta -artikuluen esangura ere aldakorra da, kasuan-kasuan-.

Nafarroan, askoz urriagoa da gatazka: bi aldiz jo du Espainiako Gobernuaren arauen aurka, eta Espainiakoak seitan Nafarroakoen kontra.

Hortaz, Auzitegi Konstituzionala ez da autogobernuaren «berme», Lasagabasterren hitzetan: «Eskumenak eta horien garapena bermatu nahi badira, lehenbizi mentalitatea aldatu behar da. Ezin da etengabe baldintzatu eskumen propioen garapena». Hortaz, uste du «egiturazko» irtenbide bat litzatekeela «desadostasunak konpontzeko mekanismo parekide bat» osatzea; «eta guretzat bereziak diren arloetan beto eskubidea izatea estatuaren erabakien aurrean».

Horren funtsean dago «gure identitate politikoarekiko errespetu falta eta aitortzarik eza», Lasagabasterren iritziz: «Botere zentrala guztiaren jabe sentitzen da, eta hala jarduten du». Zelaiaren iritziz, berriz, LOAPAk, lege birzentralizatzaileek eta abarrek «Konstituzioaren estatuaren antolaketa lurraldetarrari buruzko tituluaren eta, orokorrean, autonomia politikoaren interpretazio hertsi bati» erantzuten diote: «Finean, estatua barnera begirako eskumenen kudeaketan lehentasuna duen aktore politikoa baita beste aktore politikoekin -autonomia erkidegoekin- alderatuta».]]>
<![CDATA[Oihu bera jendetzaren ahotan: "Altsasukoak askatu"]]> https://www.berria.eus/albisteak/172959/oihu_bera_jendetzaren_ahotan_altsasukoak_askatu.htm Sat, 26 Oct 2019 21:25:58 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/172959/oihu_bera_jendetzaren_ahotan_altsasukoak_askatu.htm zigor epaia, eta, horren arabera, hiru urte eta erdi eta bederatzi urte eta erdi arteko zigorrak ezarri zizkien preso dauden zazpi gazteei. Gaur, Duintasunaren Martxa izenekoa abiatu da Nafarroako herri horretatik goizean, eta Iruñera heldu da arratsaldean. Han, milaka lagunek harrera egin diote Nafarroako Auzitegi Nagusiaren atarian, han deituta baitzegoen elkarretaratze bat, sententziaren aurka protesta egiteko. Izan ere, nabarmendu dute auzitegi horrek behar zuela auzia epaitzeko lekua, eta ez Espainiako Auzitegi Nazionalak. Bertan, "justizia eta proportzionaltasuna" eskatu dute. Antolatzaileen arabera, 52.000 bat pertsona batu dira mobilizazioan; Espainiako Gobernuko ordezkaritzaren arabera, 7.500 inguru izan dira. Antoniutti parkean, aho batez oihukatu dute, besteak beste, Altsasuko auzian eginikoa ez dela "justizia" izan: "Esan genuen injustizia itzela zela, eta hala esaten jarraitzen dugu. Ez gara nekatuko gauza bera oihukatzeaz: Altsasukoak aske", esan dute Aritz Leoz eta Idoia Goikoetxea bozeramaileek. Altsasuko Gurasoek eta Altsasukoak Aske plataformak deitu dute elkarretaratzera, eta hainbat indar politikok egin dute bat deialdiarekin: esaterako, Geroa Baik, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak. Baita sindikatu eta eragile sozial ugarik ere. Altsasukoak Aske plataformaren arabera, Auzitegi Gorenaren epaia "hiru urteko ibilbidea duen azpijoko baten azken atala" da: "Justizia eskatu dugu, eta injustizia jaso; gezurrak entzun ditugu, eta egiak oihukatu". Eskerrak eman dizkiete mobilizazioekin bat egin duten herritarrei, eta "besarkada berezia" bidali diote "Kataluniako herriari, bide honetan lagundu gaituztelako eta beren azaletan nozitzen ari direlako injustizia eta gezur berdinak". Gurasoen arabera, sententziak "betiko" jarri du mugarri bat gazte presoen bizitzan, baina erantsi dute "arrazoi asko" daudela "borrokatzen jarraitzeko": "Demokrazia eta justizia behar dugu, eta, ez daukagun bitartean, kalean eta beharrezkoa den lekuan jarraituko dugu". 2016ko urriaren 15ean Altsasuko Koxka tabernan bi guardia zibilekin eta haien bikotekideekin izandako liskar baten ondorioz zigortu zituzten gazteak. Auzia terrorismo delitutzat jo zitekeelakoan, Espainiako Auzitegi Nazionalak hartu zuen auzia bere gain, eta bederatzi eta hamahiru urte bitarteko zigorrak ezarri zizkien, terrorismo deliturik egon ez zela ebatzi arren. Joan den irailaren 18an egin zituen auzi saioa Espainiako Auzitegi Gorenean, helegiteak aztertzeko, eta, zigor urteak murriztu arren, zazpi gazteek espetxean jarraitzeko adinako zigorrak ezarri zituen. Auzitegi Goreneko magistratuen ustez, badira biktimei eragindako "lesio fisiko eta psikologikoen froga nahikoak", akusatuak segurtasun indarren aurkako delituengatik, lesioengatik eta desordena publiko eta mehatxu delituengatik zigortzeko. ]]> <![CDATA[EAko kritikoek salatu dute Blancok sinadurak bilduz ordezkatu nahi duela primarioen bozketa]]> https://www.berria.eus/albisteak/172960/eako_kritikoek_salatu_dute_blancok_sinadurak_bilduz_ordezkatu_nahi_duela_primarioen_bozketa.htm Sat, 26 Oct 2019 19:58:14 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/172960/eako_kritikoek_salatu_dute_blancok_sinadurak_bilduz_ordezkatu_nahi_duela_primarioen_bozketa.htm bozketa sinbolikoak" antolatu zituen. Helburua: "Alderdikideek, alderdiaren barruan, beraien erabakitzeko eskubidea aldarrikatzea".]]> <![CDATA[Altsasuko auziak sortutako "frustrazioaz" ohartarazi du Foro Sozialak]]> https://www.berria.eus/albisteak/172866/altsasuko_auziak_sortutako_frustrazioaz_ohartarazi_du_foro_sozialak.htm Thu, 24 Oct 2019 21:39:40 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/172866/altsasuko_auziak_sortutako_frustrazioaz_ohartarazi_du_foro_sozialak.htm hiru urte eta erdi eta bederatzi urte eta erdi arteko zigorra ezarri zien 2016ko urriaren 15ean Altsasuko taberna batean (Nafarroa) izandako liskarrengatik akusatutako gazteei. Hori ikusita, Foro Sozial Iraunkorrak "kezka eta egonezina" adierazi du, uste duelako auzia "sekulako frustrazioa" eragiten ari dela Nafarroako gizartean eta, bereziki, gazteen artean. Foro Sozialak gogorarazi du auziari buruzko iritzia ematea saihestu duela luzaroan, bere lan eremua "indarkeria ziklo luzearen ondorioen konponbidea" delako eta uste zuelako Altsasun gertatutakoak "ez zuela zerikusirik ziklo horrekin". Hala ere, erabaki du epaiak "Nafarroan eraikitzen ari den elkarbizitza demokratikoan izango duen eraginari buruzko irakurketa" egitea. Foro Sozialak uste du Nafarroan hasi berri den legealdia “elkarbizitza demokratikoaren eraikuntza ahalbidetuko duena" izango dela, baina auzia eragiten ari den frustrazioak "arriskuan" jartzen duela "alderdien, sindikatuen, jendarte zibilaren eta Nafarroako Gobernuaren artean eraikitzen ari garen errail zentralaren lana". "Guztion artean egiten ari garen lan honek indarkeria zikloaren ondorioen konponbidea du helburu, elkarbizitza demokratikoan oinarritutako etorkizun bat indartze aldera, betiere indarkeria mota guztietako biktimekiko eta partekatutako memoriarekiko begirunez", erantsi du. Hori ikusita, dei egin du "etsipenean" ez erortzera: "Ikuspegi luze batekin egindako hausnarketek adierazten digute baldintzak egon badaudela. Egoerak eskatzen duen mailan jardun behar dugu denok, eta baldintza horiek baliatu. Politika hauek guztiak indartzeko eta azkartzeko garaia da, bai erakundeen aldetik, bai jendarte zibilaren aldetik". Aitzitik, Foro Soziala jakitun da "gatazka ukatzen duen pisu handiko sektore bat" dagoela Nafarroan: "Hala eta guztiz ere, epai honek gazteentzat eta bere senideentzat esan nahi duena aintzat hartuta, oso argi dugu Nafarroako jendartearen gehiengoak, alderdi politiko gehienek eta sindikatu guztiek elkarbizitzan oinarritutako etorkizuna nahi dutela". Ildo horretan, "atzera begiratuko duen etorkizuna" babestu du foroak, "bakea eta giza eskubideen kultura batean gainean eraikiko dena. Hori da etorkizuna duen alternatiba bakarra; bestea iraganean ainguratzea izango litzateke". Larunbaterako "Duintasunaren Martxa" eta ondoren elkarretaratzea antolatu dute. 09:30ean abiatuko da martxa, Altsasutik, eta Nafarroako Auzitegi Nagusiaren aurrean egingo dute elkarretaratzea, Iruñean (16:30).]]> <![CDATA[Blancok primarioetatik kanpo nahi ditu EAko Berme Batzordeko bi kide]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1841/008/001/2019-10-24/blancok_primarioetatik_kanpo_nahi_ditu_eako_berme_batzordeko_bi_kide.htm Thu, 24 Oct 2019 00:00:00 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1841/008/001/2019-10-24/blancok_primarioetatik_kanpo_nahi_ditu_eako_berme_batzordeko_bi_kide.htm
Bost kidez osatuta dago Berme Batzordea, eta, EAko iturriek BERRIAri azaldu diotenez, talde hori «sistematikoki» ari da ildo kritikoaren aldeko ebazpenak ematen -3-2 izan ohi dira emaitzak-. Blancoren arabera, bost horietako batek abala eman zion Ramirezen hautagaitzari. Bestea sektore kritikoko kide ezagun baten senarra da. Beraz, Blancok uste du batzordearen «neutraltasuna eta inpartzialtasuna auzitan» daudela eta «interes pertsonalak» dituztela. Biak prozesutik kanpo utzita, sektore bakoitzak talde horretan duen indar korrelazioa aldatuko litzateke batzordean.

Berme Batzordea begirada guztien erdian dago. Lehen aldia da EAk boz primarioak egiten dituela idazkari nagusia aukeratzeko, eta prozesurako araudia onartu zuen alderdiko Nazio Batzarrak ekainean. Urriaren 4an, ordea, Berme Batzordeak moldatu egin zuen araudi hori, eta kendu egin zuen hautagaiek bete beharreko baldintzetako bat: herrialde bakoitzean gutxienez bost abal eskuratzea, Euskal Herri osoan gutxienez 50 abal biltzearekin batera. EAko Nazio Batzarrak, ordea, urriaren 11n erabaki zuen ekaineko araudiarekin jarraitzea, «alderdiko edozein organoren eskutik datorren eta estatutuei eta antolakuntza araudiari aurka egiten dien ezein ebazpen» baliogabea litzatekeela iritzita.

Kritikoak, «kezkatuta»

Maiorga Ramirezek ordezkatutako ildoak «erabateko kezka» agertu du Blancoren eskakizunaren aurrean, eta gogorarazi du Berme Batzordea 2017ko ekaineko kongresuan izendatu zutela: «Blancok, Eusko Legebiltzarreko egungo presidenteordeak, Gezuragaren bide errepresibo beretik, mehatxu bidez isilarazi nahi du EA EH Bildun urtzeko eta alderdi gisa desagertzeko ildo estrategikoarekin bat ez datorren oro».

Blancoren hitzekin «biziki haserre» agertu da Esther Larrañaga Jaurlaritzako sailburu ohia, eta salatu du Blanco prest dagoela EAko idazkaritza nagusira «atzeko atetik» sartzeko, «afiliatuen botorik gabe», eta «kutsu matxista" erakutsita. Izan ere, uste dute hautagaiak «kide bat isilarazi» nahi duela, «Berme Batzordeko kide batekin duen harreman pertsonalarengatik». Hori horrela, ildo kritikoak azaldu du egoera «erabat kafkarra eta EAn aurrekaririk gabekoa» dela, eta zentzuz jokatzera deitu du: «Afiliazioari dagokio idazkaritza nagusia bete behar duen pertsona aukeratzea».

Idazkari nagusia aukeratzeko bozketa bihar zen egitekoa berez, baina, hautagai bakarra onartuta, EAk esan du datorren astelehenean izendatuko duela Blanco idazkari nagusi. Ikusteke dago, bitartean, Berme Batzordeak edo ildo kritikoak urratsik egingo duten.]]>