<![CDATA[Jon O. Urain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 27 Jun 2022 11:34:08 +0200 hourly 1 <![CDATA[Jon O. Urain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Kote Cabezudori 28 urteko zigorra jarri diote]]> https://www.berria.eus/albisteak/215174/kote_cabezudori_28_urteko_zigorra_jarri_diote.htm Mon, 27 Jun 2022 11:31:19 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/215174/kote_cabezudori_28_urteko_zigorra_jarri_diote.htm Cabezudoren auziari buruzko berri gehiago Argazkilari ezaguna izana da Cabezudo, eta haren modeloek jarritako salaketengatik epaitu dute. Iruzurra, intimitatearen aurkako delituak, haurrekin egindako pornografia eta sexu erasoak egotzi dizkiote, besteak beste. 2013an jarri zuten akusatuaren kontrako lehen kereila. Hedabideetan-eta isilpean gelditu ziren haren kontrako lehen salaketak, eta justiziak ez zuen neurririk hartu akusatuaren kontra. 2018ko udaberrian kasuari buruzko albisteak oihartzuna lortzen hasi ziren, eta, urte hartako maiatzean, preso sartu zuten; gaur beteko dira, hain justu, lau urte. Martuteneko espetxean dago ordutik, Donostian. Martxoaren 7an hasi zen auzibide nagusiko epaiketa. Hasieran, 121 urteko kartzela zigorra eskatu zuen fiskalak; 2.338koa akusazio partikularrak. Hilaren bukaeran, zigor eskea handitu zuen fiskalak, epaiketan delitu gehiagoren berri izan zuela argudiatuta: 250 urte eskatu zituen orduan, hasieran halako bi. Apirilaren 13an amaitu zen epaiketa. Defentsak beti argudiatu du argazkilariak modeloen baimenarekin jardun zuela, ez zuela deus okerrik egin. Hamazazpi andrek jarritako salaketak aztertu dituzte. Epaiketan, Mario Diez akusazioen abokatuak nabarmendu zuen kasu guztien atzean beti «patroi» bera ageri dela: «iruzur» eginda erakartzen zituen modelo gazteak, eta nahieran erabiltzen zituen gero. Hori erakusten duten froga ugari zerrendatu zituen, eta jokatzeko era baten ondorio izan zirela esan zuen: «Hemen gertatu dena ez da modelo bakoitzari gertatu zaionaren batuketa bakarrik: portaera patroi bat zegoen atzean, eta akusatuak hamarraldiz hamarraldi zigorgabetasunez jarduteko era izan zuen horregatik». Fiskalak, berriz, akusatuari leporatu zion «gezurra» besterik ez esatea auzibide osoan, eta haren kontrako frogak sendoak direla ere esan zuen. Modeloak, egiten zizkien argazkiak bitarteko, horien erabilera zitalaren «uztarripean» zituela gaineratu zuen. informazio zabalagoa, berehala]]> <![CDATA[Euskal herritarrek 154 gailur piztuko dituzte Pirinioetako Bidean]]> https://www.berria.eus/albisteak/215081/euskal_herritarrek_154_gailur_piztuko_dituzte_pirinioetako_bidean.htm Sun, 26 Jun 2022 10:01:26 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/215081/euskal_herritarrek_154_gailur_piztuko_dituzte_pirinioetako_bidean.htm herri gogoa» berpiztea ezinbestekoa dela uste du Gure Esku-k, eta, deialdiarekin, burujabetzaren aldeko aldarrikapena nazioartera ere zabaldu nahi dute antolatzaileek. Astebete falta da horretarako, eta hasieran iragarritakoak baino gehiago izango dira euskal herritarrek argiztatuko dituzten gailurrak; 115 ziren hasieran, baina 154 izango dira azkenean. Antolatzaileek kolore gorriarekin eta berdearekin identifikatu dituzte tontorrak, horiek zailtasunaren arabera sailkatzeko. Horiek horrela, euskal herritarrek 91 tontor gorri argiztatuko dituzte, eta 63 berde. BERRIAk mapa batean jaso du zer gailur dauden jada beteta, eta zeintzuetarako dagoen oraindik izen ematea zabalik. Gailur guztien artean 97 Euskal Herrian daude, eta 57 Erdialdeko Pirinioetan. Denetara, 300 gailurretik gora argiztatuko dituzte, euskal herritarrek eta katalanek piztuko dituztenak batuta. Gailur berdeak errazenak eta irisgarrienak izango dira. Horietako batzuk egokiak izango dira mugikortasun murriztua dutenentzat ere. Jaizkibelera igotzeko, adibidez, autobusak egongo dira. Beste mendiak, gailur gorriak, zailtasun tekniko eta fisiko handiagokoak dira, Erdialdeko Pirinioetan daudenak gehienbat, eta mendizale trebatuak igoko dira soilik. ]]> <![CDATA[Emakume bat larri zauritu dute, eta bikotekide ohia atxilotu]]> https://www.berria.eus/albisteak/215080/emakume_bat_larri_zauritu_dute_eta_bikotekide_ohia_atxilotu.htm Fri, 24 Jun 2022 10:37:53 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/215080/emakume_bat_larri_zauritu_dute_eta_bikotekide_ohia_atxilotu.htm <![CDATA[Nafarroako suteak egonkortze fasean sartu dira]]> https://www.berria.eus/albisteak/214983/nafarroako_suteak_egonkortze_fasean_sartu_dira.htm Wed, 22 Jun 2022 17:00:31 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/214983/nafarroako_suteak_egonkortze_fasean_sartu_dira.htm 10.000 hektareatik gora kiskali dituzte. Javier Remirez Nafarroako Gobernuko Lehendakaritza, Berdintasun, Funtzio Publiko eta Barne sailburu eta gobernuko lehendakariordeak atzo adierazi zuen «historikoa» izan dela suteek erretako eremua: «Soroak eta basoak hondatu ditu, baina, tamainagatik, batez ere basoei egin die kalterik handiena». Remirezek esan zuen suteek eragindako kalteak oso handiak izan direla. Kalteei buruzko datu ofizialak gobernuko ingurumen teknikariek landuko duten txostenean jasoko dira, eta hori izan arte itxoiteko eskatu zuen lehendakariordeak.]]> <![CDATA[Kontabilitate eta auditoretza hiztegia aurkeztu dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/007/001/2022-06-22/kontabilitate_eta_auditoretza_hiztegia_aurkeztu_dute.htm Wed, 22 Jun 2022 00:00:00 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1857/007/001/2022-06-22/kontabilitate_eta_auditoretza_hiztegia_aurkeztu_dute.htm
Ekonomisten Euskal Elkargoko Euskara Komunitateak orain dela hilabete batzuk Kontabilitate eta Auditoretza Hiztegi Terminologikoa garatzea erabaki zuen, «profesionalek lanbide jardunean terminologia teknikoa erabiltzean aurkitzen dituzten oztopoen irtenbide gisa». Ekonomisten lan munduan auditoretzak eta kontabilitateak presentzia handia dutenez, eta arlo horietako hizkuntza normalizazioaren mesedetan, gai horiei buruzko hiztegi terminologikoa egitea erabaki zuten.

Hiztegia diseinatzeko, UZEIren zuzendaritza teknikoa eta unibertsitateko zenbait irakaslek osatutako lantalde baten laguntza izan dute: Euskal Herriko Unibertsitateko, Mondragon Unibertsitateko, Deustuko Unibertsitateko eta Nafarroako Unibertsitate Publikoko irakasleak aritu dira zeregin horretan. Era berean, Kutxa fundazioa, Eusko Jaurlaritzako Kontrol Ekonomikoko Saila, Herri Kontuen Euskal Epaitegia eta Ekonomisten Euskal Elkargoko Ekonomista Auditoreen Erregistroak ere lagundu dute egitasmoa.]]>
<![CDATA[Burujabetzaren aldeko abagunea «baliatzera» deitu du Sortuk]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1952/008/001/2022-06-22/burujabetzaren_aldeko_abagunea_baliatzera_deitu_du_sortuk.htm Wed, 22 Jun 2022 00:00:00 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1952/008/001/2022-06-22/burujabetzaren_aldeko_abagunea_baliatzera_deitu_du_sortuk.htm
Bide horretan, «gehiengo sozial zabalak» artikulatzea gakoa iruditzen zaio Rodriguezi: «Ezinbesteko lehengaia da egunetik egunera indartsuago izatea». Izan ere, horretarako «kaleko bulkadak» duen garrantzia azaldu zuen: «Azken urteetan, azken hamarkadetako mobilizaziorik handienak egin dira herri honetan; erabakitzeko eskubidearen defentsan, mugimendu feministaren eskutik, pentsiodunen eta langileen eskutik...».

Ildo beretik, herritarren mobilizazioan jarri zuen arreta Gil de San Vicentek: «Jendarteak du hitza, eta behartu behar ditugu alderdiak erantzunak ematera, arriskatzera, mugitzera akordioak egiteko; uztailaren 2an jendarte zibilak antolatu duen mobilizazioak ere ematen digu agentzia». Dei egin zien independentistei: «Independentzia bilakatu behar dugu gure identitate politikoaren ardatza».

Elejabarrietak nazioarteari erreparatu zion: «Gero eta argiago geratzen ari da norbere burujabetzak gero eta indar handiagoa hartzen duela; norberak daukan kapazitateak erabaki estrategikoak garatzeko». Norabide horretan, uste du ez dela kasualitatea urteotan estaturik gabeko herrietan burujabetza gehiago eta independentzia aldarrikatzen duten indarrak «gero eta indartsuagoak» izatea, eta zenbait aldagai komun antzeman ditu, irakaspen gisa erabil daitezkeenak: «Eman dira zenbait aldaketa, guretzat oso garrantzitsuak direnak. Momentu berean». Bi nabarmendu zituen: batetik, duela hogei urtetik hona, independentismoa igaro dela «aktore txiki bat zena aktore indartsuena eta gehien bozkatua» bihurtu da: Eskozian, Irlandan, Groenlandian, Flandrian, Korsikan eta Katalunian, esaterako. Bigarrena: «Gero eta gehiago, Europan horrelako gatazkak konpontzen dira erabakitzeko eskubidearen aplikazioaren bidez».

Gaineratu zuenez, «erabakitzeko eskubidearen aplikazioa normalizatzen den heinean, Espainiako eta Frantziako estatuetako agintariei gero eta zailagoa egingo zaie euskaldunok erabaki dezagun geldiaraztea». Gakoa indarra da, haren hitzetan: «Norberak daukan indarra bere herriak etorkizuna modu demokratikoan erabaki ahal izateko».]]>
<![CDATA[Burujabetzaren arloan «aukerak baliatzera» deitu du Sortuk]]> https://www.berria.eus/albisteak/214953/burujabetzaren_arloan_aukerak_baliatzera_deitu_du_sortuk.htm Tue, 21 Jun 2022 09:43:43 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/214953/burujabetzaren_arloan_aukerak_baliatzera_deitu_du_sortuk.htm Pirinioetan mobilizatzeko, eta, gaur, subiranismoaren eta independentismoaren abagune politikoaz jardun dute Kizkitza Gil de San Vicente Sortuko ekintza politikoko arduradunak, Arkaitz Rodriguez Sortuko idazkari nagusiak eta Gorka Elejabarrieta EH Bilduko nazioarteko arduradunak, Iratzar fundazioak Prozesu independentistan zein momentutan gaude? izenburupean antolatutako solasaldi batean. Besteak beste, Rodriguezek azaldu du egungo egoeran «arrisku ikaragarriak» daudela; baina baita «aukera handiak» ere: «Pandemiak inoiz baino nabarmenago utzi ditu, batetik, burujabetzaren beharra, eta, bigarrenik, indarrean den sistema ekonomiko eta sozialaren mugak eta bidegabekeriak». Horiek horrela, Espainiako Gobernuan zabaldutako “aukera baliatu" beharra dagoela nabarmendu du. Bide horretan, «gehiengo sozial zabalak» artikulatzea funtsezkoa iruditzen zaio Rodriguezi: «Ezinbesteko lehengaia hori da; egunetik egunera indartsuago izatea». Izan ere, horretarako «kaleko bulkadak» duen garrantzia nabarmendu zuen: «Azken bost-hamar urteetan, azken hamarkadetako mobilizaziorik handienak egin dira herri honetan; erabakitzeko eskubidearen defentsan, mugimendu feministaren eskutik, pentsiodunen eta langileen eskutik… Hemen badago herri bat bizirik, autoantolaketa gaitasun inportantea duen gizarte bat». Herritarren mobilizazioan jarri du arreta Gil de San Vicentek ere: «Jendarteak du hitza, eta behartu behar ditugu alderdiak erantzunak ematera, arriskatzera, mugitzera akordioak egiteko; uztailaren 2an jendarte zibilak antolatu duen mobilizazioak ere ematen digu agentzia». Gainera, dei egin zien independentistei: «Independentzia bilakatu behar dugu gure identitate politikoaren ardatza. Harrotasunez azaldu behar dugu, nabaritu egin behar da independentistak garela». Elejabarrietak, ordea, nazioarteko egoerari erreparatu dio: «Gero eta argiago geratzen ari da gero eta indar handiagoa duela norbere burujabetzak, erabaki estrategikoak garatzeko norberak daukan gaitasunak. Gero eta gehiago entzuten da beharrezkoa dela autonomia estrategikoa, norbere herriaren ongizatea bermatu ahal izateko». Norabide horretan, uste du ez dela kasualitatea urteotan estaturik gabeko herrietan «gero eta indartsuagoak» izatea burujabetza handiagoa eta independentzia aldarrikatzen duten indarrak, eta zenbait aldagai komun antzeman ditu, irakaspen gisa erabil daitezkeenak: «Izan dira zenbait aldaketa, guretzat oso garrantzitsuak direnak. Orokorrak dira: Euskal Herrian gertatu dira, Katalunian ere bai, baina Europako beste hainbat tokitan ere bai. Momentu berean. Horrek pentsarazten digu badirela ezaugarri batzuk komunean bultzatzen dutenak, momentu historiko honetan, hori gertatzera". Bi nabarmendu zituen: batetik, duela hogei urtetik hona Europako estaturik gabeko herri gehienetan independentismoak utzi egin diola “eragile txiki bat izateari" eta "eragile indartsu eta bozkatuena» bihurtu dela: «Hori gertatu da Eskozian, Irlandan, Faroen, Groenlandian, Flandrian, Korsikan, Katalunian, Korsikan, Euskal Herrian. Denetan batera». Bigarrena: «Gero eta gehiago, Europan horrelako gatazkak konpontzen dira erabakitzeko eskubidearen aplikazioaren bidez». Gaineratu zuenez, Euskal Herriko egoera ezberdina da, baina «argi dago Europan estaturik gabeko herriek aurrera egiten duten heinean, erabakitzeko eskubidearen aplikazioa normalizatzen den heinean, Espainiako eta Frantziako estatuetako agintariei gero eta zailagoa egingo zaiela euskaldunok erabaki dezagun geldiaraztea». Gakoa indarra da, Elejabarrietaren esanetan: «Norberak daukan indarra bere herriak etorkizuna modu demokratikoan erabaki ahal izateko. Kasu guztietan, behar-beharrezkoa da indar harreman hori izatea».]]> <![CDATA[Andueza: «Ezin dugu espero izan mediku guztiek 4. hizkuntza eskakizuna izatea»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2173/002/002/2022-06-11/andueza_ezin_dugu_espero_izan_mediku_guztiek_4_hizkuntza_eskakizuna_izatea.htm Sat, 11 Jun 2022 00:00:00 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/2173/002/002/2022-06-11/andueza_ezin_dugu_espero_izan_mediku_guztiek_4_hizkuntza_eskakizuna_izatea.htm
27.000tik hogeik

Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza politikako sailburuak erantzun egin dio, zorrotz idatzitako ohar batean. Uste du Anduezaren adierazpenen atzean egoeraren «ezagutzarik eza» dagoela. «Gaur egun Osakidetzako plantilla osatzen duten 27.000 lanpostuetatik, 4. hizkuntza eskakizuna soilik euskararen zaintzaren ardura duten profesionalei eskatzen zaie: hogei inguru (bost itzultzaile eta hamabost euskara teknikari inguru)». Lanpostua lortzeko hizkuntza eskakizuna egiaztatu behar duten kasuetan gehienezko maila B2a dela zehaztu du oharrean: «Horrek esan nahi du osasun arloko lanpostu bakar batean ez direla eskatzen edo baloratzen C1 (EGA) edo C2». Are gehiago, gehitu du C1 profila egiaztatua duten hainbat mediku badaudela, eta horrek ez diela puntuazio handiagoa ematen.

Zupiriak uste du Anduezaren esanek «alarma» eragin dezaketela, eta horretarako arrazoirik ez dagoela. «Osakidetzako hizkuntza eskakizunen araubideak ez du lan arloko gatazkarik sortzen profesionalen artean, progresibotasun printzipioak gidatu duen normalizazio araubidea baita. Anduezaren baieztapenek gaur ez dagoen kezka bat sor lezakete». Zehaztu du osasun zerbitzuetan pazienteak artatzeko lanposturik ez dela geratu bete gabe euskara eskatzearen ondorioz.

Eskubideak aldarri

Hizkuntza eskubideak betetzeko aldarrikatu du Maialen Barandalla Medikuntzako ikasleen ordezkariak ere, Medikuntza eta Erizaintzaren graduazio ekitaldian, nolako osasun sistema nahi duten adieraztean: «Pazienteen eta langileen hizkuntza eskubideak babestuko dituen osasungintza euskalduna, pijamaren koloreak kontuan hartuko ez dituena, talde lanean eta horizontaltasunean oinarritua. Osasuna guztiona, guztiontzat eta hurbila. Pazientearen ongizatea da lehentasuna, edozein herritan bizi dela».

ELA sindikatuak ere onartezintzat jo ditu Anduezaren hitzak: «Euskarari buruzko uste faltsu bat eraiki nahi dute PSEren interes alderdikoiengatik».]]>
<![CDATA[Zupiriak Anduezari esan dio 4. hizkuntza eskakizuna Osakidetzako 27.000 langiletatik hogeiri baino ez zaiela eskatzen]]> https://www.berria.eus/albisteak/214503/zupiriak_anduezari_esan_dio_4_hizkuntza_eskakizuna_osakidetzako_27000_langiletatik_hogeiri_baino_ez_zaiela_eskatzen.htm Fri, 10 Jun 2022 21:39:21 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/214503/zupiriak_anduezari_esan_dio_4_hizkuntza_eskakizuna_osakidetzako_27000_langiletatik_hogeiri_baino_ez_zaiela_eskatzen.htm Osakidetzako sindikatuek manifestaziora deitu dute ekainaren 26rako Bilbon Anduezak azaldu du bera «euskararen defendatzailea eta euskalduna» dela, baina hau erantsi: «Osasun arloko lan eskaintza publiko batean, elementu inportanteetako bat ezin da izan hizkuntza eskakizuna, arriskuan jartzen baitira zenbait zerbitzu». Anduezaren iritziz, «lehentasunak» jarri behar dira lanpostu horiek «lehenbailehen» betetzeko: «Ezin da eduki hamarreko osasun sistema bat, hori eragozten duten exijentziak jartzen badira». Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza politikako sailburuak erantzun dio arratsaldean, zorrotz idatzitako ohar batean. Uste du Anduezaren adierazpenen atzean egoeraren «ezagutzarik eza» dagoela. «Gaur egun Osakidetzako plantilla osatzen duten +/- 27.000 lanpostuetatik, 4. hizkuntza eskakizuna (HE) soilik euskararen zaintzaren ardura duten profesionalei eskatzen zaie: hogei inguru (bost itzultzaile eta hamabost euskara teknikari inguru) eta guztiak, Osakidetzan bertan». Lanpostua lortzeko hizkuntza eskakizuna egiaztatu behar duten kasuetan gehienezko maila B2a dela zehaztu du oharrean: «Horrek esan nahi du osasun arloko lanpostu bakar batean ez direla eskatzen edo baloratzen C1 (EGA) edo C2». Are gehiago, C1 profila egiaztatua duten hainbat mediku badaudela gehitu du, eta horrek ez diela puntuazio gehiago ematen. Zupiriak uste du Anduezaren esanek «alarma» eragin dezaketela horretarako arrazoirik ez egonda ere. «Osakidetzako hizkuntza eskakizunen araubideak ez du lan arloko gatazkarik sortzen profesionalen artean, progresibotasun printzipioak gidatu duen normalizazio araubidea baita. Andueza jaunaren baieztapenek gaur ez dagoen kezka sor lezakete». Zupiriak arrazoitudu zein irizpideren arabera dagoen finkatuta hizkuntza eskakizuna: «Errealitate soziolinguistikoa (euskara eskatzen da euskaldun kopuru handiena duten eremu soziolinguistikoetan; eskakizuna askoz ere txikiagoa da euskara gutxiago dagoenetan) eta osasun arretaren mota (euskara eskatzen da ahozko arreta handiena ematen den zerbitzu eta arreta unitateetan (lehen mailako arretan), eta haurren arreta zerbitzuetan, besteak beste)». Halaber, zehaztu du pazienteak artatzeko osasun zerbitzuetako lanposturik ez dela geratu bete gabe euskara eskatzearen ondorioz. ]]> <![CDATA[Gizon bat atxilotu dute 3.000 kalamu landare haztea egotzita]]> https://www.berria.eus/albisteak/214502/gizon_bat_atxilotu_dute_3000_kalamu_landare_haztea_egotzita.htm Fri, 10 Jun 2022 10:24:54 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/214502/gizon_bat_atxilotu_dute_3000_kalamu_landare_haztea_egotzita.htm <![CDATA[Donostiako AZGAk hitz egitera deitu du GKS, «irtenbide bat» adosteko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/008/001/2022-06-07/donostiako_azgak_hitz_egitera_deitu_du_gks_irtenbide_bat_adosteko.htm Tue, 07 Jun 2022 00:00:00 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1873/008/001/2022-06-07/donostiako_azgak_hitz_egitera_deitu_du_gks_irtenbide_bat_adosteko.htm
GKSko kideari eginiko erasoaren harira, Alde Zaharreko Gazte Asanbladak jakinarazi zuen eraso egin zuen kidea kanporatu dutela eta hark bere gain hartu duela «erantzukizun osoa»: «Ez dugu inongo erasorik onartzen». Hori horrela, GKSri ere eskatu diote AZGAko kideari eta Parte Zaharreko gazteari eraso zieten mugimendu sozialistako kideen inguruan ere «jarrera bat» har dezala. Era berean, nabarmendu zuen AZGA herri mugimenduaren parte dela eta ez duela harreman «organiko edo estrategikorik ez ezker abertzalearekin, ez Jarkirekin, ez beste inongo eragilerekin», eta, beraz, Gazte Asanbladak ez duela «beto politikorik» ezarri; kontrara, esan du GKSk Gazte Asanbladari eginiko «erasoak» eragin zuela hura AZGAtik kanporatu izana.

Bestalde, GKSk ere agerraldi bat egin zuen Donostian, «ezker abertzaleak daukan eraso kanpaina antikomunista salatzeko». GKSk ezker abertzalea egin zuen larunbat iluntzean gertatutakoaren erantzule, eta «tentsioa kalera eramateko hautua» egin izana egotzi zion. Negoziaziorako deia egin zuen GKSk ere: EH Bilduri eta Sorturi eskatu die «txosnetako beto politikoen kanpaina» eten dezala eta GKSren «militantzia politikoa aitortu eta errespetatu» dezala: «Gazte langileen arteko guda zentzugabe bat ekiditeko borondatea agertzen dugu. Aipatu marra politikoak errespetatzeko borondate politikoa badago, ezker abertzalearekin negoziatzeko prest agertzen gara». Marra gorri horiek dira «militanteen segurtasuna, espazio publikoa erabiltzeko eskubidea eta finantzatzeko eskubidea».

Halere, oharra egin zuen GKSk: «Gure antolakunde eta militanteen aurkako erasoek jarraitzen badute, komunismoaren aurkako kanpaina zikinak jarraitzen badu, EH Bildu eta Sortu alderdiak udan sortu daitekeen agertokiaren erantzule egiten ditugu».]]>
<![CDATA[Liskarrak eta erasoak izan dira Donostian GKSren eta Gazte Asanbladaren inguruko kideen artean]]> https://www.berria.eus/albisteak/214317/liskarrak_eta_erasoak_izan_dira_donostian_gksren_eta_gazte_asanbladaren_inguruko_kideen_artean.htm Mon, 06 Jun 2022 21:39:58 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/214317/liskarrak_eta_erasoak_izan_dira_donostian_gksren_eta_gazte_asanbladaren_inguruko_kideen_artean.htm liskarrak izan zirela Kijera gaztetxea zen eraikinean, han zegoen materialaren kontura, eta asteburuan, berriz, AZGA Alde Zaharreko Gazte Asanbladak salatu du GKSren inguruko hogei bat lagunek eraso egin dietela Gazte Asanbladako kide bati eta auzoko gazte bati. GKSk, berriz, salatu du bere kide bati etxera jarraitu eta jipoia eman ziotela atarian. Gertakari horien harira, agerraldi bat egin du gaur Alde Zaharreko Gazte Asanbladak, 19:30ean, Trinitate plazan. Zehaztu dutenez, egoerari irtenbide bat ematea dute helburu, eta auzoko eragileen mahaira deitzea erabaki dute horretarako. GKS ere deitu dute mahaira. «Errespetuan oinarrituriko espazio seguruen, anitzen eta parte hartzaileen alde egiten jarraituko dugu, betiere auzoaren eta auzotarron mesedetan», erantsi dute. GKSk egindako salaketari buruz ere mintzatu dira AZGAkoak. Izan ere, Gazte Koordinakunde Sozialistak salatu du bere kide bati jipoia eman ziotela. Horren gainean, AZGAk jakinarazi du eraso egin zuen kidea kanporatu dutela: «Ez dugu inongo erasorik onartzen». Hala, GKSri eskatu diote «jarrera bat» har dezala eraso egin zuten bere kideekiko. Larunbateko liskarrak Atzo goizaldean zabaldu zen notizia. Gazte Asanbladak ohar batean azaldu zuenez, larunbatean, 20:30 aldera, hogei bat lagunek AZGAko kide bati eta auzoko gazte bati «eraso egin eta jipoia eman» zieten «ildo sozialistako hogei bat kidek». Horietako «asko kanpotik etorriak» zirela ere adierazi zuen AZGAk: «Gainera, egoera lasaitzera sartu zen auzotar orori mehatxu eta eraso egin zioten ildo sozialistako militanteek». Gauerdian beste eraso bat gertatu zela azaldu du AZGAk: «AZGAko bi kide kalean zeudela, ildo sozialistako hiru kide aurretik eraso egina zioten kidearengana harropuzkeriaz oldartu ziren». Gazte Asanbladaren arabera, beste kidea egoera baretzen ahalegindu zen, baina «ildo sozialistako 40 bat militante kalearen bi muturretatik kristalezko botilak auzotarroi botaz auzotarron aurka oldartu ziren». Horietako batzuek aurpegia estalita zeramatela ere zehaztu zuen Gazte Asanbladak, eta gaineratu «eraso antolatuak» izan zirela. Bestelakoa da Donostiako GKSk emaniko bertsioa. Azaldu du asteburuan bere «militantzia babestu» nahi zuela: «Ez baitzen harritzekoa beste liskarren bat gertatu eta gu babesik gabe egotea». Horiek horrela, GKSren arabera, hiru kide Jarkiko bi militanterengana hurbildu ziren, haiek hamar bat lagunekin zeudela: «Horren asmoa zen horietako bati esatea ez ziela berriro ere militante sozialistei erasorik egingo». Izan ere, GKSk Jarkiko kide horietako bati egozten dio ildo sozialistako kide bati «ukabilkada bat» eman, GKSko kideak «hainbat bider mehatxatu» eta «espazio publikotik kanporatu» izana. GKSren hitzetan, «liskarrean hasi ostean joka» amaitu zuten, baina ukatu egin du «lintxamendu bat» egon izana: «Borrokaldi tipiko bat izan zen». Izan ere, GKSk dio guztira haren ildoko dozena bat lagun zeudela kale horretan, eta tirabira hastean horien laurdenek-edo hartu zutela parte. Gauerdiko gertakariaren harira, GKSk Jarkiko kideari egotzi dio liskarra sortu izanaren erantzukizuna, baina bigarren «borrokaldi» hori «jende askoren artekoa izan zen, bi aldeen partetik». Horrez gain, GKSk ere salatu du bere kide bat, Kijera gaztetxeko materialaren eztabaidaren harira zabaldutako bideo batean ageri dena, «jipoitu» egin zutela etxeko atarian, eta heriotza mehatxuak egin dizkiotela sare sozialen bidez. Gazte Asanbladak eraso hori «salatu» du, eta erantsi ez duela «inolako erasorik» onartu. GKSk Sortu eta EH Bildu egin ditu gertatutakoaren erantzule: «Haiek diseinatu dute mugimendu sozialistaren aurkako toxikazio kanpaina, beto politikoen eta edozelako trikimailuen bitartez tentsioa Euskal Herri osoko kaleetara eramateko apustua eginda».]]> <![CDATA[Donostiako AZGAk hitz egitera deitu du GKS, «irtenbide bat» adosteko]]> https://www.berria.eus/albisteak/214325/donostiako_azgak_hitz_egitera_deitu_du_gks_laquoirtenbide_batraquo_adosteko.htm Mon, 06 Jun 2022 09:55:55 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/214325/donostiako_azgak_hitz_egitera_deitu_du_gks_laquoirtenbide_batraquo_adosteko.htm asteburuan erasoak eta liskarrak izan ziren Donostiako Parte Zaharrean. AZGA Alde Zaharreko Gazte Asanbladak salatu zuen Gazte Koordinakunde Sozialistaren inguruko hainbat lagunek AZGAko kide bati eta auzoko gazte bati eraso zietela eta hura «antolatua» izan zela. Herria Kultur Elkarteak ere hala berretsi zuen ohar batean, azalduta talde batek kaputxak jantzita eta Ikatz kalearen bi aldeetatik sartuta jardun zuela. Bere aldetik, GKSk salatu zuen bere kide bati etxera jarraitu eta bertan «jipoitu» zutela. Atzo, tentsio horretan eta egoera «guztiz deskontrolatuta» dagoela iritzita, AZGAk elkarretaratze bat egin zuen, eta jakinarazi auzoko eragileen mahaira deitu dutela, GKS barne, egoerari «irtenbide bat» emateko asmoz: «Errespetuan oinarrituriko espazio seguruen, anitzen eta parte hartzaileen alde egiten jarraituko dugu, betiere auzoaren eta auzotarron mesedetan». GKSko kideari eginiko erasoaren harira, Alde Zaharreko Gazte Asanbladak jakinarazi zuen eraso egin zuen kidea kanporatu dutela eta hark bere gain hartu duela «erantzukizun osoa»: «Ez dugu inongo erasorik onartzen». Hori horrela, GKSri ere eskatu diote AZGAko kideari eta Parte Zaharreko gazteari eraso zieten mugimendu sozialistako kideekiko ere «jarrera bat» har dezala. Era berean, nabarmendu zuen AZGA herri mugimenduaren parte dela eta ez duela harreman «organiko edo estrategikorik ez ezker abertzalearekin, ez Jarkirekin, ez beste inongo eragilerekin», eta, beraz, Gazte Asanbladak ez duela «beto politikorik» ezarri; kontrara, GKSk Gazte Asanbladarekiko eginiko «erasoak» eragin zuela hura AZGAtik kanporatu izana. Bestalde, GKSk ere agerraldi bat egin zuen Donostian, «ezker abertzaleak daukan eraso kanpaina antikomunista salatzeko». GKSk ezker abertzalea egin zuen larunbat iluntzean gertatutakoaren erantzule, eta «tentsioa kalera eramateko hautua» egin izana egotzi zion. Negoziaziorako deia egin zuen GKSk ere: EH Bilduri eta Sorturi eskatu die «txosnetako beto politikoen kanpaina» eteteko eta GKSren «militantzia politikoa aitortu eta errespetatu» dezala: «Gazte langileen arteko guda zentzugabe bat ekiditeko borondatea agertzen dugu. Aipatu marra politikoak errespetatzeko borondate politikoa badago, ezker abertzalearekin negoziatzeko prest agertzen gara». Marra gorri horiek dira «militanteen segurtasuna, espazio publikoa erabiltzeko eskubidea eta finantzatzeko eskubidea». Halere, oharra egin zuen GKSk: «Gure antolakunde eta militanteen aurkako erasoek jarraitzen badute, komunismoaren aurkako kanpaina zikinak jarraitzen badu, EH Bildu eta Sortu alderdiak udan sortu daitekeen agertokiaren erantzule egiten ditugu».]]> <![CDATA[EH Bilduk Iker Casanova proposatu du Bizkaiko ahaldun nagusi izateko]]> https://www.berria.eus/albisteak/213941/eh_bilduk_iker_casanova_proposatu_du_bizkaiko_ahaldun_nagusi_izateko.htm Fri, 27 May 2022 12:01:04 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/213941/eh_bilduk_iker_casanova_proposatu_du_bizkaiko_ahaldun_nagusi_izateko.htm <![CDATA[«Lidergo kooperatiborako» deia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2022-05-27/lidergo_kooperatiborako_deia.htm Fri, 27 May 2022 00:00:00 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2022-05-27/lidergo_kooperatiborako_deia.htm Euskal Eredua. Herri hobe baten alde izenburupean. Funtsean, «aro aldaketa bat» nabari du, eta datozen urteetarako «herri proiektu bat» eratzea da EH Bilduren xedea, premisa bat abiapuntu hartuta: «Erronka guzti-guztiek gure lurraldearen dimentsio eta ezaugarrien araberako konponbideak eskatzen dituzte». Horretarako, ordea, beharrezkotzat jo du «berrikuntza irekian oinarritutako gobernantza ereduak eta lidergo kooperatiboak» osatzea.

Lidergo horren ezaugarriak ere aletu dituzte dokumentuan: «Pertsonak, proiektuak eta erakundeak konektatzeko gaitasuna, zentzu berritzailea, esperimentatzeko ausardia, eraldaketa disruptiboak bultzatzeko anbizioa, eta asoziazionismoa eta auzolana sustatzeko grina».

Lidergoez aparte, «konponbide eta gehiengo berriak» ere proposatu ditu indar subiranistak. Izan ere, kritikoa da egungo kudeaketa ereduarekin: «Azken hamarkadetan, globalizazio neoliberalaren korronteak eraman gaitzan utzi dugu». «Inertziak kudeatu» dira, baina ez da «gihar estrategikorik» egon «joerak definitzeko». Alde horretatik, «epe motzeko etekinak lehenesteko dinamika bat» nagusitu da, eta eredu horrek agorpen zantzuak ditu, Pello Otxandiano EH Bilduko Programa zuzendariaren esanetan: «Gauzen egoeran surfean aritzea izan da bidea, baina, olatua apurtu denean, ez dugu nahikoa egiturarik».

Horren adibideak ere aipatu dituzte txostenean: gasaren sektorea lehenestea «energia berriztagarrien garapenaren kaltetan», aurrezki kutxak banku bihurtzea, industria sarea «atzerriko kapitalaren esku utzi duen» politikak garatu izana edota, kasu «paradigmatiko» bat aipatuta, Euskaltelen kasua: «Banda zabaleko azpiegitura publikoari uko egin diogu [...]. Azpiegitura publiko estrategiko horren gainean ez dugu inolako kontrol publiko eta sozialik».

Hori ikusita, EH Bilduk uste du «norabide berri bat» hartzea beharrezkoa dela eta badela «euskal eredu» bat, «idiosinkrasia» bat: «Eraikuntza sozialerako gaitasun komunitario bat egon da», dio Otxandianok, baina, haren arabera, hainbat familia politikok utzi egin behar diote «iraganaren errentagarritasun partidista» ateratzeari: «Aitortu beharra dago XX. mendearen bigarren erdialdean abiatutako eraldaketa prozesu hori lidergo ugariren bidezko talde lana izan zela, eta herri honetako tradizio politikook protagonismo partekatua izan genuela».

Are, EH Bilduren diagnostikoak dioenez, Euskal Herria «eraikuntza nazionaleko prozesu baten bidez» iritsi da bizirik XXI. mendera, «eta prozesu hori sistema instituzionalaren eragintzan zein autoantolaketa komunitarioan eta bultzada sozialean oinarritu da».

Burujabetza «estrategikoa»

Eredu hori, ordea, «iraganeko errentetatik» bizi eta «inertziak kudeatzen» ari dela jaso dute txostenean, baina, aurrera begiratzeko, bost erronka definitu dituzte. Batetik, «subiranotasun estrategikoa» indartzea: «Ahalik eta buruaskitasun handiena izatea funtsezko prozesu sozioekonomikoetan, fenomeno globalen aurrean erresilientzia izateko». Bestetik, «ongizate egiturak» eraldatzea, besteak beste, «osasun sistema publikoa bermatuz», gizarte zerbitzuak zaintza sistema «publiko komunitario» baterantz eraldatuz eta enplegu politikak «birdiseinatuz».

Era berean, beharrezko jo du «ezagutza sistemak berritzea» eta «identitate komunitarioa» indartzea, tartean «euskal komunikazio esparru» bat artikulatuta. Azkenik, «segurtasun eredu propioa» garatu nahi du EH Bilduk, iritzita «ongizatea eta egonkortasuna mehatxatu dezaketen faktoreak ugariak» izango direla datozen urteetan. Otxandianok erronka nagusi horiei erantzuteko testuinguruan kokatu du, besteak beste, EAJk, EH Bilduk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk Araba, Bizkai eta Gipuzkoako hezkuntzaren alorrean eginiko hitzarmena.

EH Bildu eragile politikoekiko itunez harago mintzo da dokumentuan, eta zehaztu du agirian jasotakoak ez diola erantzuten «estrategia elektoralista bati». Areago, ezker independentistak nabarmendu du, «gobernatzeko asmo legitimoa» izateaz eta jardun politikoan oposizio lana egiteaz harago, bere «gaitasun politikoa nazio mailako elkarrizketa sakon bat bultzatzera» bideratuko duela: «Bizi dugun ziurgabetasun testuinguru honetan, Euskal Herriaren indartze komunitarioa izango da gure ongizatearen berme nagusia, eta horrek lidergo partekatuak sortzeko eta gaitasun handiko jendartea ehuntzen laguntzeko instituzionaltasun berriak eskatzen ditu».

Garaiaren diagnostiko hori jada beste eragile batzuekin partekatzen hasia da EH Bildu, eta, Otxandianoren hitzetan, «sintonia» nabari dute. Zeregin horretan jarraitzekoak dira aurrerantzean, eta identifikatutako bost erronka nagusiei lotutako proposamen sektorialak ere datozen hilabeteetan garatuko dituzte. «Herri honen arazoekin erantzukidetasunez jokatzeko prest gaude», dio Otxandianok.]]>
<![CDATA[EH Bilduk Rocio Vitero aurkeztuko du Gasteizko alkatetzarako]]> https://www.berria.eus/albisteak/213754/eh_bilduk_rocio_vitero_aurkeztuko_du_gasteizko_alkatetzarako.htm Mon, 23 May 2022 13:26:00 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/213754/eh_bilduk_rocio_vitero_aurkeztuko_du_gasteizko_alkatetzarako.htm
Atzo, berriz, Arabako Mahai Politikoak Eva Lopez de Arroiabe (Gasteiz, 1973) aurkeztu zuen Arabako ahaldun nagusi izateko. Lopez de Arroiabe zuzendaritzako idazkaritzako tituluduna da, eta 2007tik 2011ra UAGA eta EHNEko zuzendaritzako kidea izan zen. EHNEren berdintasun saila zuzendu zuen. 2014 eta 2016 artean, Gure Soroaren, Arabako Emakume Nekazarien Elkartearen lehendakariordea izan zen. 2013tik 2017ra, Larreako Batzar Administratiboko lehendakaria izan zen, eta 2015etik aurrera batzarkide izan da Arabako Batzar Nagusietan. 2016tik 2020ra, Eusko Legebiltzarreko legebiltzarkidea ere izan da. Arabako Mahai Politikoaren ustez, Lopez de Arroiabek «inork baino hobeto ordezka dezake, egun, EH Bilduren egitasmo politikoa Araban. Bere ibilbide profesional eta militantean zehar, eta azken urteetan Kike Fernandez de Pinedorekin batera eskuz esku egindako lanean, lurraldearen ezagutza sakona pilatu du, Errioxatik Aiaraldera eta Añanatik Lautadara». Bozketa maiatzaren 27an, 28an eta 29an izango da. Arabako eta Gasteizko hautagaien aurretik, EH Bilduk Nafarroako lehendakaritzarako eta Iruñeko alkatetzarako prozesuak gauzatu zituen. Horietarako, Laura Aznal eta Joseba Asiron hautatu dituzte.]]>
<![CDATA[EH Bilduk lehen Konferentzia Munizipalista egingo du hilaren 27an eta 28an]]> https://www.berria.eus/albisteak/213607/eh_bilduk_lehen_konferentzia_munizipalista_egingo_du_hilaren_27an_eta_28an.htm Thu, 19 May 2022 15:12:23 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/213607/eh_bilduk_lehen_konferentzia_munizipalista_egingo_du_hilaren_27an_eta_28an.htm <![CDATA[Aragoiko presidenteak dio uztailaren 2an ez duela onartuko «zaborrik» Pirinioetan]]> https://www.berria.eus/albisteak/213552/aragoiko_presidenteak_dio_uztailaren_2an_ez_duela_onartuko_zaborrik_pirinioetan.htm Wed, 18 May 2022 12:49:59 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/213552/aragoiko_presidenteak_dio_uztailaren_2an_ez_duela_onartuko_zaborrik_pirinioetan.htm Pirinioetako 300 gailur baino gehiago argiztatuko dituzte, Kataluniako plataforma batzuekin elkarlanean. Euskal herritarrek 115 gailur bete beharko dituzte, Jaizkibeldik (Gipuzkoa) Benasquera. Bitan bereizi dituzte: gailur berde eta gorri gisa izendatu dituztenak. Igoeraren eta jaitsieraren iraupenaren, ibilbidearen, desnibelaren eta sarbidearen ezaugarriak aintzat hartuz bereizi dituzte, eta, berdeei dagokienez, uste dute ez dutela aparteko zailtasunik eta jende gehiena igotzeko modukoak direla. Hortaz, egitasmoak, Euskal Herriko eta Kataluniako mendiez gain, Aragoiko tontorrak ere zeharkatuko ditu, baina asmo hori ez da Javier Lamban Aragoiko presidentearen gustukoa izan. Izan ere, esan du ez duela «zaborrik» onartuko Pirinioetan: «Ez organikoa, ez inorganikoa, eta ezta estrabagantzia ideologiko edo politikorik ere». «Ez nago prest onartzeko inork Pirinioak zikintzea, eta are gutxiago Aragoiko biztanleen gehiengoaren artean arbuioa sortzen duten ideologiek eta proposamen politikoek», erantsi du. Lambanek dio Pirinioak «Aragoiko koroaren harribitxietako bat» direla eta, beraz, gobernuari dagokiola haiek zaintzea. Are, Lamban prest agertu da burujabetzaren aldeko egitasmoari aurka egiteko: «Ikusi beharko da nola lantzen den, zer terminotan, eta zer erantzun eman diezaiokegun». Gure Esku eta Kataluniako eragileak jada ari dira uztailaren 2ko topaketa prestatzen. Joan den larunbatean, Gorbeia, Uzturre, Larreineta eta Ganekogorta mendiak argiztatu zituzten.]]> <![CDATA[«Galdera ez da estatua bai ala ez, baizik eta EBn nola kokatzen garen»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1855/006/001/2022-05-17/galdera_ez_da_estatua_bai_ala_ez_baizik_eta_ebn_nola_kokatzen_garen.htm Tue, 17 May 2022 00:00:00 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1855/006/001/2022-05-17/galdera_ez_da_estatua_bai_ala_ez_baizik_eta_ebn_nola_kokatzen_garen.htm
Norantz doa EB?

Trantsizio garai guztietan bezala, eztabaida handia dago. Hala gertatu zen lehen eta bigarren mundu gerren artean; esperimentu asko egon ziren. Gerra bat izan zen emaitza, bi ideologia nagusi utzi zituena. Faxismoa konfrontazio politikotik kanpo geratu zen armen bidez. Orain, kontua da ez izatea gerra bat erabakitzen duena nazioarteko ordena berriaren dimentsio politikoa.

Zein da bidea: federalizazioa? Estatuen indartzea?

Bada paradisu nazional galdu batera itzuli nahi duenik; beste erantzun batzuk pluralagoak dira, eta bada erantzun europar bat ere. 2019an, indar europazaleen babesa handitu zen. Europeismoa dirudien baino hedatuago dago. Prozesu politiko europarraren heldutasun garai batean gaude.

EAJk eta EH Bilduk argitasun lege bat babestu dute lurralde gatazkak konpontzeko, baina ez da jaso konferentziaren ondorioetan.

Proiektu politiko europarra aukera handikoa da estaturik ez daukaten identitate nazional guztientzat. Baina ez derrigor estatu propio bat izatea errazten dizulako. Aukera handiko eremu bat da burujabetza kontzeptua moldatzen ari delako.

Zertan ari da aldatzen?

Aukera bikaina da burujabetza kontzeptua birpentsatzeko: beren estatua edo autogobernu zabalagoa eskatzen duten mugimendu nazionalistak testuinguru historiko guztiz ezberdin batean sortu ziren. XIX. mendeko nazio estatuen mundua jada ez da existitzen. 1945. urtearen ostean, estatuek burujabetza kontzeptu berri batera egokitu behar izan zuten, testuinguruak bultzatuta. Simetrikoki, [estaturik gabeko nazioek] horretara egokitu behar dute. Pentsatu behar duzu zein den zure beharretara ondoen egokitzen den egitura politikoa.

Adibidez?

Euskadik independente izatea lortuz gero, biharamunean bilatu behar du EBko kide izatea, ez duelako ezinbesteko gauza asko egiteko eskala. Galdera ez da estatua bai ala ez, baizik eta, estatua izan ala ez, nola kokatzen garen EBn.

Jada EBn daudenen kasuan, argudiatu izan da independentzia prozesu bat barne zabalkunde bat izan litekeela. Baina EBren posizio ofiziala izan da estatu berria EBtik kanpo geratzea.

Hori da estatuek darabilten argudioa estatu berriak sortzea eragozteko. Argudioa da EBko merkatutik kanpo geratuko zarela. Estatuek ez diote kalte egingo beste kide bati. Argia izan behar duzu: aukeraren partea erabili eta egin dezakezunaren mugen jakitun izan. Ipar eta hego euskal herritarrak libre mugi gaitezke Schengeni esker. Europako integrazioak batu ditu gehien Ipar eta Hego Euskal Herriko herritarrak. Tentsioa urrituta, akordio bat egitea errazten duzu; eskoziar erara edo beste autonomia batekin.

Halako mugimenduak EBn pisu handia duten estatuetan daude, batez ere.

27 estatuetako askok ez dauzkate arazook edo ez daude agendan. Interesgarriagoa da zure kasuaren espezifikotasuna bilatzea argitasun lege orokor bat egitea baino; zailagoa da horrelakoak ez dituzten estatuek hori onartzea. Argiagoa da beste egokitzapen politiko bat bilatzea, berezitasun politikoa aitortuko duena.

Orduan?

Antzeko egoerak dituzten estatuak konbentzitu behar dituzu: onartu behar dute ezin dituztela berdin tratatu erregioak eta lurralde administratiboak. Hori onartuta dago Europan, gutxienez arlo pribatuan, eta aurrera egin dezake; ez duzu ezer apurtzen. Okerra da pentsatzea zure estatuan lortzen ez duzuna Bruselan lortuko duzula. Eta kontrakoa: okerra da soilik zure estatuan zentratzea eta dimentsio europarraz ahaztea. Zure herria subjektu politiko bereizia dela uste duen mugimendu bat bazara, bi dimentsioetan lan egin behar duzu.

Zer posizio du Euskal Herriak?

Gure tamainagatik dagokiguna baino eragin handiagoa daukagu. Sozialismoaren inguruko jende askok kargu garrantzitsuak dauzka Bruselan; EAJ ondo kokatuta dago bere familia politikoan; EH Bildu ere bai berean.

Konferentzia betean, Ukraina.

Nazioarteko sistema eraldatzen ari da. Gerra Hotza amaitzean, eragile batek [AEB] uste zuen irabazi egin zuela; narratiba bat sortu zuen: potentzia bakarra zela.

«Historiaren amaiera».

Errusiak galdu zuen; ez militarki, okerrago: ekonomikoki. Desagertu egin zen lehen mailako potentzia gisa, eta onartu zuen. Sobietar Batasuna lehertu eta 24 ordura, EB sortzeko ituna egin zen. Aldaketa geopolitiko izugarria zen.

Ordena aldatu zen?

Txina oreka apurtzen hasi da. Trantsizio bat egin du ikuspegi estrategikoan. Superpotentzia bat bihurtzeko presa izan ordez, luzera ari dira. Xedea da iraultzaren mendeurrenean, 2049an, munduko potentzia nagusia izatea.

Zer gertatzen ari da orain?

Jokaleku bare hori lehertzen hasi zen. Gakoak: 2008ko krisi ekonomikoa. Txinan, klase ertainak ez dio utzi handitzeari, baina Mendebaldean, Europan, klase ertaina lausotzen ari da. Jende askok zalantzan jarri zuen sistema. Beste erantzun batzuk hazten hasi ziren, sistematik kanpokoak. Estatuak ez ziren gai krisi horri erantzuteko, baina EBk ez zuen eskumenik hori kudeatzeko. sortu zen Siriako errefuxiatuen krisia. Horrek krisia areagotu zuen: hasieran ekonomikoa zen, gero politikoa eta ia balioena.

Nola irten zen EB hortik?

Batetik, Macron; hauteskundeak irabazi zituen diskurtso europeista batekin. Bestetik, Erresuma Batua brexit-a negoziatzen hasi zen estatu askorekin. Horrek EBko estatu guztiak batu zituen, eta ahots bakarrarekin negoziatu zuten. 27ek adierazpen bat egin zuten, eta esan EB indartu beharra zegoela. Inflexio puntu bat da.

Zeri erantzuten dio Errusiaren erasoak?

Jabetu da boterea Asiarantz lekualdatzen ari dela, eta hara begira jarri da. Errusiak Ukraina inbaditu du ziurtatu duenean AEBek ez dutela militarki esku hartuko. Bestetik, Errusiak Europari buruz egiten duen analisia da oso bananduta dagoela. Egia zen, baina hori aldatu da. 90eko urteetatik ikusi dugun EB batuena da oraingoa. Errusiak de facto onartu du potentzia garrantzitsu bat izango dela, baina Txinaren mendekoa.

Zein da EBren rola?

EBko merkatua zentroa da ekonomikoki, baina ez politikoki ez militarki. Putinek indartsuen sentitzen den arlora eraman du gatazka: arlo militarrera. EB ekonomian sentitzen da indartsuen; erantzuna ez da izan tropak bidaltzea, gatazka arlo ekonomikora eramatea baizik. Orain, handitan zer izan nahi duen erabaki behar du Europak. Oraingo proiektu politikoak ez du gehiagorako ematen.]]>
<![CDATA[BOTO PAPERAK, HITZAURREAN]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2040/002/001/2022-05-15/boto_paperak_hitzaurrean.htm Sun, 15 May 2022 00:00:00 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/2040/002/001/2022-05-15/boto_paperak_hitzaurrean.htm


EAJ, GEROA BAI

«EAJ ez dago oraindik hauteskundeetara begira, kudeaketara begira baizik», diote EAJko iturriek. Baina, aldi berean, jeltzaleek, egutegirik finkatu ez arren, argi dauzkate tempo-ak. Udazkenera arte egongo dira «kudeaketara begira», eta urrian edo azaroan konbentzio bat egingo du. Urritik Gabonetara bitarteko prozesu horretatik irtengo da udal eta foru hauteskundeetan jeltzaleen egitasmoa izango dena. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako aldundiak, Bilboko, Donostiako eta Gasteizko alkatetzak eta Nafarroako Parlamentuko presidentetza bere esku izanik, ikusteko dago EAJk instituzio horietan aldaketarik egiteko asmorik duen.

Azken hamarkadan beste hauteskunde batzuetan erakutsitako nagusitasuna islatzen du udal mapak ere; 2019an, EAJk lortu zuen alkate gehien, Nafarroan jeltzaleek parte hartzen duten Geroa Bai koalizioak eskuratutako hirurak aintzat hartuta: 133 udalerritan gobernatzen du. Hegemonia hori desberdina da lurraldearen arabera, ordea: Araban (32) eta batez ere Bizkaian (74), lehen indarra da, eta bi herrialde horietan lortu zituen Hego Euskal Herri osoan dituen bost alkatetik lau. Aldiz, duela hiru urte, EAJk baino alkate gehiago lortu zituen EH Bilduk Gipuzkoan, eta, Nafarroan, aho biko interpretazioa dute haren datuek; udaletan, Geroa Bai urrun dago parlamentuan lortzen dituen emaitzetatik -20.177 udaletan, 59.106 parlamentuan-, baina, tokiko inplantazio apala izanagatik, 2015ean Nafarroako Gobernuko lehendakaritza lortzeko eta 2019an gobernabiderako giltzarri izateko gai izan da. Horiek horrela, EAJren erronka nagusiak izango dira gaur egun Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan daukan botere instituzionalari eustea eta Nafarroan, tokiko erakundeetako presentzia zabaltzearekin batera, Navarra Sumaren alternatiba izango den gehiengo batean eragiteko gaitasuna mantentzea.

EH BILDU

EH Bildu hasia da zerrendak osatzeko lanetan. Indar subiranistak Nafarroan abiatu du hautagaitzak zehazteko prozesua; Nafarroako eta Iruñeko mahai politikoek proposatutako hautagaiak izan dira aurkeztutako bakarrak, eta, bilkideek berretsita, Laura Aznal izango da Nafarroako Gobernuko lehendakarigaia, eta Joseba Asiron Iruñeko alkategaia. Datozen asteetan jarraituko du prozesuak, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hautagaiekin.

Udal eta foru hauteskundeak plaza egokia dira EH Bildurentzat, datuek erakusten dutenez; zinegotzi kopuruari erreparatuta, lehen indarra da, eta joera goranzkoa da azken hamarkadan: 1.067 lortu zituen duela 11 urte, eta 1.247 duela hiru. Gainera, 2019ko emaitzei erreparatuta, subiranisten botere instituzionala homogeneoagoa da Hego Euskal Herri osoan, bilkideak diren 118 alkateak modu orekatuagoan banatuta baitaude lau herrialdeetan. Gipuzkoan du gehien (44), lurralde horretako alkate guztien erdiak; Bizkaian, lau alkatetik bat da EH Bildukoa, eta bostetik bat Araban. Gainera, Nafarroako udalerri guztien %12,5etan gobernatzen du. Emaitza horiek islatzen dute EH Bilduren botere instituzionala, udaletakoa, ez dagoela lurralde jakin batean pilatuta.

PSN, PSE-EE

PSOE eta PSNrentzat hamarkada gorabeheratsua izan da 2011tik gaur egunera bitartekoa, baina, Pedro Sanchez PSOEren buruzagitzara itzuli zenetik, goranzko joeran daude sozialistak Euskal Herrian. 2015eko hauteskundeekin alderatuta, emaitzak hobetu zituen duela lau urte lau herrialdeetan, eta gaur-gaurkoz hirugarren indarra da alkate eta hautetsi kopuruan Hegoalde osoan.

Nafarroan, PSNk Navarra Sumaren alkatetza batzuk ahalbidetuz hasi zuen legealdia, baina Maria Txibite Nafarroako Gobernuko lehendakariak Geroa Bai, Ahal Dugu eta Ezkerra izan ditu gobernukide, eta EH Bildu lehentasunezko bazkide. Nafarroako akordioa, ordea, ezin da bereizi PSOEk Espainiako Kongresuan dauzkan beharretatik, Sanchezen gobernuaren sostenguetako bi baitira EAJ eta EH Bildu. 2023ko maiatzera bitarteko eta hortik aurrerako inkognita nagusia izango da, indar korrelazioaren arabera, PSNk egungo aliantza ereduari eusten dion edo 2012 aurreko PSN-UPN itunera itzuliko den.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, ordea, EAJ-PSE akordioak udal eta foru mailako hirugarren azterketa izango du. Jeltzaleek eta sozialistek 2015eko bozetan inauguratu zuten egun indarrean dagoen aliantza: hiru diputazioetan gobernu koalizioak egitea eta udaletan bi indarrek bietatik boto gehien duen hautagaitza babestea. Akordio horren emaitzak agerikoak dira: PSE-EE hiru aldundietako eta hiru hiriburuetako gobernuan da, kasu guztietan EAJren alkate eta ahaldun nagusiak babestuta. Lehen hauteskundeak izango dira Eneko Andueza idazkari nagusi denetik, eta urtebete barrukoak erakutsiko du, batetik, haren zuzendaritzapean PSEk gora edo behera egiten duen, eta, bestetik, EAJrekiko itunari eusten dion edo EH Bildurekin akordio gehiagotan murgiltzen den.

PP, UPN, C'S

Eskuin espainiarzaleak esateko gehiago dauka Nafarroan, baina, oraingoz, ikusteko dago Navarra Suma osatzen duten indarrek formulari eutsiko dioten. Gaur-gaurkoz, UPNk ez du prestatu hauteskundeei begirako egutegirik. Navarra Sumak, 2019an, UPN, PPN eta Ciudadanosen baturak 2015ean lortutakoak baino 13.000 bat boto gehiago lortu zituen, eta, alde horretatik, eraginkorra izan zen. Baina horrek UPNren posizioan ere eragin du.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, berriz, bozak argigarriak izango dira PPrentzat; 2011n zituen hiru bototik bat galdua zuen 2019an, epe horretan 28 batzarkidetik 11ra igaro zen, eta, datorren urtean, ikusteko dago Voxen presentziak nola eragiten dion.

ELKARREKIN PODEMOS, EZKERRA

Ahal Dugu-k ere udazkenerako dauka hauteskundeei ekiten hasteko asmoa. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako Ahal Dugu-ri dagokionez, uda aurretik ekitaldi bat egitekoak dira, proposamen politikoaz gogoeta egiteko, eta irailean ekingo diote hautagaitzak prestatzeari, ohiko prozedurarekin: hautagaitzen aurkezpena, primarioak... Alderdiko iturren esanetan, udal eta foru bozen prozesuek segida izango dute Espainiako Gorteetarako eta Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeekin.

Alderdi -eta, Ezker Anitzarekin, koalizio- gaztea izanik, portaera oso aldakorra erakutsi du hauteskunde esparruaren eta deialdiaren arabera. 2015ean, alderdia sortu berritan eta aldeko joera betean, 207.000 boto lortu zituen Hegoaldean, batzar nagusietarako eta Nafarroako Parlamenturako botoak batuta. Aldiz, lau urte geroago eta 70.000 boto galduta, tokiko ordezkaritzan jauzia egin zuen, alderdiak udalerrietako egiturak sortu eta egonkortu ondoren. 2023koa errebalida izan daiteke Ahal Dugu-ren etorkizun politikoa, haren presentzia instituzionala eta jokatzeko duen rola zehazteko.]]>