<![CDATA[Jon O. Urain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Fri, 18 Jan 2019 15:34:22 +0100 hourly 1 <![CDATA[Jon O. Urain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[«Sukalde handia dago memoriaren arloan»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/004/001/2019-01-16/sukalde_handia_dago_memoriaren_arloan.htm Wed, 16 Jan 2019 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1873/004/001/2019-01-16/sukalde_handia_dago_memoriaren_arloan.htm Memoria partekatu baterantz izenburu duten txostenak: Errenterian (2015), Lasarte-Orian ( 2017), Elgoibarren (2017), Andoainen (2018) eta Arrasaten (2018). Guztiak, Gipuzkoan. Helburua: udalerri horietan gertatutako giza eskubideen urraketa guztiak biltzea; sufrimenduaren argazki bat ateratzea. Guztiak daude irakurgai udaletako webguneetan eta Argituz elkartearen atarian.

Zeregin horretan buru-belarri aritu da Sabino Ormazabal (Donostia, 1953), beste zenbait herritarrekin batera. Urte luzez antimilitarismoan, ekologismoan, desobedientzia zibilean eta indarkeriarik-ez aktiboan aritua, Ormazabal Argituz elkarteko kide da gaur egun. Txostenez bainoago, prozesuez mintzo da; bost dokumentu horiek lantzeko bideaz eta agiriok zabal ditzaketen aukerez. Izan ere, egileen asmoa da azterlanak «tresna» bat izatea, ez «tiradera batean sartzeko» liburuak.

Jada bost herritan osatu ditu Argituz-ek memoriari buruzko txostenak. Nolako balorazioa egiten duzue orain arteko bideaz?

Bizikidetza Mahaiak osatuta dauzkaten bost udal izan dira gu deitu gaituztenak txostenak egiteko. Haiek dira txostena egin aurretik lanean ari zirenak eta ondoren ere jarraituko dutenak. Dokumentu hauekin ez da ezer amaitzen, eta, beraz, balantzea ezin da izan gurea soilik. Dena dela, bost lan egin ditugu oraingoz, bost tresna utzi ditugu, eta bakoitzean 150 pertsona inguruk hartu dute parte. Gainera, EAJ, EH Bildu eta PSE-EE alkatetzan dituzten herriak dira.

Aniztasun ideologiko bat badago, beraz.

Hori bilatzen dugu, ez baitu zentzurik edozer egitea kolore bakarreko udal batean. Edo bai, baina beste modu batera. Inportanteena da plurala izatea, eta, beraz, ez du balio alkatetzatik eskatzea horrelako lan bat; talde politiko guztien artean adostu behar dute zer nahi duten, eta balio behar die aurrera egiteko, ehuneko ehunean bat ez badatoz ere.

Lau hilabete barru, udal eta foru hauteskundeek moldatu egingo dituzte talde politiko bakoitzaren indarrak. Horrek eraginik izan dezake martxan dauden prozesuetan, edo aniztasun horrek bermatzen du egindako lanak jarraipena izango duela, agintean edonor dagoela ere?

Zailtasun puntu bat sortu ohi dute; kanpainak, tentsionamenduak... mesfidantza gehiago daude, eta halako prozesuak behetik adostu behar dira, aniztasunean. Ziur egongo direla krisiak eta gorabeherak, baina uste dut indartsuagoak direla behetik gorako adostasunak. Herri bakoitzak bere bidea hartu beharko du, eta marra batzuk jarri, alderdiak oztopo ez bihurtzeko.

Badaude herri gehiago martxan?

Badaude eskariak gehiago egiteko, eta gure zeregina izan da ildo bat ezartzea Memoria partekatu baterantz txosten eredua burutzeko eskuliburua argitaratuz. Legazpin gaude orain. Udalak giza eskubideak lantzen ari dira, hitzarmen asko daude erakundeekin... Bestalde, memoria partekatuari buruzko txosten gehiagorik ez egiteak ez du esan nahi herri askotan memoria lantzen ari ez direnik modu batera edo bestera; sukalde handia dago.

Horrek erakusten du gaia lantzeko interes handia dagoela udal mailan?

Gipuzkoan, behintzat, bai. Gipuzkoan hitzarmen ugari daude diputazioarekin, eta udal ugaritan, giza eskubideei buruzko gaiak zuzenean udalbatzarrera eraman beharrean, Bizikidetza Mahaian aztertzen dituzte, udalbatzarrean espektakulua ez emateko. Gai delikatuak ezin dira ikuskizun bihurtu.

Zergatik Gipuzkoan bai, eta ez gainerako herrialdeetan?

Saio batzuk egon dira, baina politikak agintzen du askotan. Gasteizko Udalean proposatu genuen lan bat egitea giza eskubideen irakurketarekin, baina gero aldaketa politikoak egon ziren, zatiketak, eta horrelakoetan atzerapauso bat eman behar duzu. Baldin- tzak daudenean, baliatu egin behar dira. Kuriosoa da asko sufritu duten bost herritan egin dugula lan, eta, agian horregatik, oso baliagarriak izan daitezke horrelako prozesuak.

Zein da lan metodologia? Informazioa bildu, talde politikoekin hitz egin, biktimengana jo...

Gure lanaren asmoa izan da alderdiek udal mailan zabaldutako prozesuak indartzea, txosten hauen bidez lagunduz. Herrian gertatu diren biolentzia politikoei argazkia atera diegu: hilketak, jazarpenak, estortsioa, torturak... argazki hori mahai gainean jarri dugu. Ondoren, talde politikoekin hitz egiten dugu, jakiteko zer espero duten horrelako lan batetik, eta argitzea eurentzat zer den ezinbestekoa txostenean agertzea. Biktimengana ere jotzen dugu, baina ez da helburu zuzena. Izan ere, biktima batzuk gogaituta daude, eta ezin dituzu erre. Bildutako datu guztiak herriko pertsona ugarirekin kontrastatzen ditugu gero, eta arlo juridikoa ere jaso ohi dugu, marko bat ezartzeko. Datu horiek guztiak sailkatu egin behar dira gero, zehazteko zeintzuk diren giza eskubideen urraketak eta zeintzuk ez.

Nola egiten duzue bereizketa hori?

Beti egongo dira iritzi ezberdinak, eta normala da, berandu iritsi garelako gai hauetara. Denok ari gara prozesuan ikasten. Dena jarri behar da mahai gainean, baina nahastu gabe, batzuk giza eskubideen urraketa garbiak direlako, baina beste batzuk, ez hainbeste. Hor beste bi multzo osatzen ditugu: batetik, gehiago ikertu behar diren kasuak bertsio ofizialean kontraesanak daudelako, adibidez-; bestetik, beste sufrimendu batzuen atalean sartzen ditugun kasuak: bere buruaz beste egin dutenak, istripuak, enfrentamenduetan gertatutakoak... nazioarteko estandarren arabera, kasu horiek ez dira giza eskubideen urraketatzat hartzen, zentzu hertsian. Gehiago edo gutxiago gustatu, giza eskubideen arauak dira, eta horiekin funtzionatzen dugu.

Edozein kasutan, lortu behar dugu talde guztiek txosten hauek sinatzea eta bere egitea. Bakoitzak bere kontakizuna egin dezake, baina txosten hauek partekatuak izan behar dute bizikidetza osatzeko bidean.

Beraz, bereizi daitezke gertatutakoaren memoria eta zergatiei buruzko kontakizuna?

Zilegi da bakoitzak bere kontakizuna egitea. Bakoitzak bere historia dauka, nork bere irakurketa. Posible da kontakizun guztiak partekatzea? Zail ikusten dut. Horrelako txostenen bitartez ikusten da denetarik agertzen dela mahai gainean, eta hori da garrantzitsuena: ezer ez gelditzea esan gabe. Modu batean edo bestean, gertaerak kontatzen ari zara. Kontakizunak zatiketarako erabili izan dira, eta goitik beherakoak dira sarri. Gurea alderantziz da.

Enpatia sumatu duzue esperientziotan?

Toki batzuetan bideoak osatu genituen indarkeria mota ezberdinetako biktimekin. Talde guztiek onartu zituzten kasuistika denak. Horrela behar du izan. Denen sufrimendua ezagutu eta errespetatu behar dugu. Inportantea da, goitik beste diskurtso bat entzuten delako.

Nolako harrera izan dute egindako txostenek?

Harrera ona izan dute. Andoainen, txostenaren aurkezpenak ilusio handia eragin zuen. Talde guztiak oso pozik zeuden. Horrelako ekimen bat aspaldi egin gabe zeuden, jende anitzarekin. Indarrak berreskuratu dituztela uste dut, eta orain asmatu behar da zeintzuk izango diren hurrengo pausoak.

Prozesu luzeak izan ohi dira. Oro har, zeintzuk izan dira topatu dituzuen zailtasun nagusiak? Konfiantza falta, indarkeriaren definizioetan desadostasunak…

Mesfidantza da zailtasun nagusia, eta hori da irabazi behar duguna edozein kolektiborekin biltzerakoan. Gure lana ez da soilik lerro batzuk idaztea; entzutea, hitz egitea, laguntzea eta mesfidantzak argitzea ere bada. Edozein kasutan, talde politiko guztiek konpartitu dituzte giza eskubideen aldarrikapen unibertsala gutxieneko oinarria dela. Guk bi esaldi erabili ohi ditugu: batetik, urraketa berdinen aurrean eskubide berak izan behar direla; bestetik, biktima guztiek eskubide berberak dituztela urraketaren egilea edozein dela ere. Zailtasunak hor daude; teoria eta praktika ez datozela beti bat.

Zenbaterainokoa da udalen eta tokiko administrazioen eragin esparrua egia, justizia eta erreparazioa izateko bidean?

Gauza dezente egin ditzakete. Hurbileko eremuak lagungarriak izan behar dira gertatukoa modu kritiko eta autokritikoan aztertzeko, lagun dezakete hainbat kasu argitzen, presio egin dezakete artxiboak zabal daitezen, testigantzak bildu ditzakete... eta, noski, egin gabeko errekonozimenduak eta erreparazioak bere neurrian egin ditzakete.

Azterlanak osatuta dauzkaten udalerrietan, zeintzuk izan daitezke aurrerantzean eman beharreko pausoak?

Txosten bakoitzean iradokizunak eta proposamen zehatzak jaso dira, herrian dauden korapiloen araberakoak. Errenterian, adibidez, onartu dituzte iradokizun horiek. Andoainen, herritarren kontseilu bat osatzea proposatu genuen, guk antzemandako korapilo batzuen aurrean planteamendu positiboak egiteko: non eta nola egin behar diren memoria guneak... Hau ez da tiradera batean sartzeko lan bat; pistak ematen ditu etorkizunerako.]]>
<![CDATA[Eskubideak lehenesteko garaia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/005/001/2019-01-12/eskubideak_lehenesteko_garaia.htm Sat, 12 Jan 2019 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1872/005/001/2019-01-12/eskubideak_lehenesteko_garaia.htm Orain presoak. Euskal presoen eskubideen eta bestelako espetxe politika baten alde, buruan lelo hori eramango duten bi manifestazio egingo dituzte gaur Baionan eta Bilbon, 17:00etan. Errepublikako plazatik hasiko da Lapurdiko hiriburukoa, eta Casillatik Bizkaiko hiriburukoa. Urtarrilero presoen eskubideen alde egiten diren martxetan lehena izango da ETA desagertu zenetik, eta, hori horrela, antolatzaileek uste dute presoen eskubideei heltzeko tenorea dela, Euskal Herriratzeen, gradu progresioaren eta zuzenbide arruntaren aplikazioaren bidez, bakegintzan eta bizikidetzan sakontzeko.

Izan ere, «eskubideak eskubideak» dira, Anaiz Funosas Bake Bideko lehendakariaren arabera. Nicole Belloubet Frantziako Justizia ministroak France Bleu irratian esandakoez galdetuta. Belloubetek adierazi zuen Ipar Euskal Herriko ordezkaritzarekin abiatutako elkarrizketa ez dagoela «hautsita», eta atea «irekia» duela. Funosasek positibotzat jo zuen Belloubetek presoen auziaz hitz egin izana manifestazioen bezperan, eta itxaropentsu azaldu zen mobilizazioen ondoren preso gehiago gerturatzeko aukeraz. Iparraldeko ordezkaritzak 2018 amaieran azaldu zuen «etenda» zegoela Frantziako Justizia Ministerioarekiko mintzaidetza, urteko lehen erdialdean 25 preso Mont-de-Marsango eta Lannemezango kartzeletara gerturatu eta gero. Hortaz, martxa akuilu izatea nahi dute antolatzaileek.

Sarek ere hizpide izan zituen Belloubeten adierazpenak. Plataformak agerraldi bat egin zuen atzo Bilbon, bi manifestazioetara joateko deia egiteko, azken aldiz. Arantza Aldezabal eta Joseba Azkarraga bozeramaileek uste dute Belloubeten hitzak «ikaragarri positiboak» direla, eta mobilizatzearen garrantzia azpimarratu zuen Aldezabalek: «Badakigu elkarlan hori ez litzatekeela posible gizartea aktibatu izan ez balitz. Horri esker izan da posible puntu honetara iristea». Halaber, eskerrak eman zizkien gaurko martxetan parte hartuko duten eragileei, eta errespetua adierazi zien batuko ez direnei.

«Oraingoz, hitzak»

Hegoaldean, PSOEren gobernua mugiaraztea da asmoa, Aldezabalen hitzetan, «espetxe politika berriaren inguruko mezu itxaropentsuak» gauza daitezen: «Oraingoz, hitzetan besterik ez dira geratu». Presoen gaia «normaltasunez» garatzen ari dela uste du, ordea, Angel Luis Ortiz Espetxe Erakundeetako idazkari nagusiak: «Albiste onena da ez dagoela albisterik. Lekualdaketak bakarkako azterketen bidez egiten ari dira, eta, horiek jakinarazi aurretik, biktimei ematen zaie horren berri».

Bi hirietan batuko den jende kopurua ikuskizun, eragile ugarik babestu dituzte martxak. Iparraldean, 150 hautetsik -tartean Jean Rene Etxegarai Euskal Elkargoko lehendakari eta Baionako auzapeza, Alfontxo Idiart Donibane Garazikoa eta Mixel Etxebest Maulekoa-, zortzi alderdi politikok, 78 sindikalistak, kultur arloko 63 sortzailek, 40 apaizek, Bizi mugimenduak eta LDH Giza Eskubideen Ligak azaldu diote babesa Baionakoari.

Atzo, zerrenda horretara batu ziren Ipar Euskal Herriko gazte antolakunde ugari: Azia, Euskal Herria Zuzenean, ELBko gazteak, Aitzina antolakundea eta Donapaleu, Donibane Garazi, Makea, Luhuso, Itsasu, Kanbo, Hazparne, Baiona, Azkaine, Donibane Lohizune, Sara eta Miarritzeko gaztetxeak. Deialdi bateratua egin zuten guztiek biharko, «gatazka armaturik eta horrek dakarren sufrimendurik gabeko herri batean» bizitzeko: «Horretarako, euskal presoak etxeratzeko bidean, ezartzen zaizkien salbuespen neurriak bukatzea da gakoa». Berezko blokea osatuko dute Baionako martxan, eta, horretarako, 16:30ean jarri dute ordua hiriko presondegiaren aitzinean biltzeko.

Hegoaldean ere plurala izango da ordezkaritza; sindikatu guztiak, EH Bildu eta Ahal Dugu batu dira Bilboko martxara. Sarek harrera ekitaldi bat prestatu du 16:00etarako. Goizean ere izango da deialdirik: 11:30erako, mahai inguru bat antolatu dute La Bolsan: Bel Pozueta Adur Ramirez de Alda preso altsasuarraren ama, Laura Masvidal Quim Forn Kataluniako presoaren bikotekidea eta Maider Viso Harriet Iragi euskal presoaren bikotekidea arituko dira hizketan.

«Biktimek ez dute erabakitzerik non atxiki presoak»

Salbuespenetik bizikidetzara

«Presoen gaia desblokeatu da, baina itxaropenak ez dira bete»

«Madrilek ez ditu kontuan hartzen osasun irizpideak»



]]>
<![CDATA[Espainiako polizia ohi bat atxilotu dute, Amurrioko erasoaren egilea delakoan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2576/005/001/2019-01-11/espainiako_polizia_ohi_bat_atxilotu_dute_amurrioko_erasoaren_egilea_delakoan.htm Fri, 11 Jan 2019 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/2576/005/001/2019-01-11/espainiako_polizia_ohi_bat_atxilotu_dute_amurrioko_erasoaren_egilea_delakoan.htm
Joan den igandean, ezker abertzaleko familia baten baserriari tiro egin zioten Amurrioko Lezama herribatzarrean. Bala batek sukaldeko leihoa zeharkatu zuen, kristala hautsiz, eta horma jo zuen, baina ez zen inor zauritu, erasoa gertatu zenean familiako zenbait kide baserrian zeuden arren. Ikerketa abiatu zuen Ertzaintzak, eta Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak atzo eman zuen atxiloketaren berri. Polizia izanik, susmagarriak bazuen pistola bat, baina, erretiroa hartzean, arma itzuli zuen. Poliziek badute, lanekoaz gain, beste arma bat izateko baimena, eta hura manten dezakete erretiroa hartu ondoren ere, horretarako baimena eskatuz eta behar bezala argudiatuz gero. Baserriari «baimendu gabeko arma motz» batekin egin zioten tiro, asteartean Josune Irabien (EAJ) alkateak jakinarazi zuenez.

Eraso «politikoa»

Ustezko erasotzailearen atxiloketaren inguruan mintzatu zen atzo Julen Arzuaga EH Bilduko legebiltzarkidea. Donostian eginiko agerraldi batean, ontzat jo zuen ikerketan sakontzea, gertatutakoa argitu dadin. Izan ere, koalizio subiranistari «harrigarria» iruditzen zitzaion «badaezpadako inolako neurririk» ez hartzea gertatutakoa «hobeto ikertzeko, frogak deuseztea galarazteko edo antzeko gertakariak berriro pasatzea saihesteko». Erasoa «oso larritzat» jo zuen Arzuagak, eta uste du «motibazio politikoa» dagoela atzean: «Gorazarre totalitariorako diskurtso guztiek horrelako egoerak dituzte ondorio».

Amurrioko Udaleko talde politiko guztiek aho batez arbuiatu zuten erasoa, eta elkarretaratze bat egin zuten asteartean, protesta modura. EAJk, EH Bilduk, Orain Amurriok, PSE-EEk, PPk eta Guk Bai taldeak osatzen dute Bozeramaileen Batzordea. Jaurlaritzak, EAJk, Sortuk eta Ahal Dugu-k ere arbuiatu zuten erasoa.]]>
<![CDATA[Espainiako polizia ohi bat atxilotu dute Amurrioko erasoaren harira]]> https://www.berria.eus/albisteak/161381/espainiako_polizia_ohi_bat_atxilotu_dute_amurrioko_erasoaren_harira.htm Thu, 10 Jan 2019 17:41:22 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/161381/espainiako_polizia_ohi_bat_atxilotu_dute_amurrioko_erasoaren_harira.htm igandean gertatu zen erasoa. Lezama herribatzarrean dago baserria. Bala batek sukaldeko leihoa zeharkatu zuen, kristala hautsiz, eta horma jo zuen, baina ez zen inor zauritu, erasoa gertatu zenean familiako zenbait kide baserrian zeuden arren. Amurrioko Udaleko talde politiko guztiek aho batez arbuiatu zuten erasoa, eta elkarretaratze bat egin zuten asteartean, protesta modura. EAJk, EH Bilduk, Orain Amurriok, PSE-EEk, PPk eta Guk Bai taldeak osatzen dute Bozeramaileen Batzordea. Elkarretaratzearen amaieran, Mertxe Azkarraga erasoa jasan zuen familiako kideak hartu zuen hitza. Mezu bat bidali zion tiro egin zuenari: "Jakin dezala ez garela mugituko: ez gure arbasoen etxebizitzatik, ez gure pentsamendu politikotik". Gogorarazi zuen hiru bandera dituztela etxean -Saharakoa, euskal presoak etxeratzearen aldekoa eta fracking-aren aurkakoa-, eta ohar egin zuen: "Banderak astintzen jarraituko dugu. Ez gaude beldurtuta". Eusko Jaurlaritza eta hainbat indar politiko ere mintzatu ziren gaiaz. Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak esan zuen gertatutakoa "oso larria eta kezkagarria" dela. EAJko Euzkadi Buru Batzarrak "argi bezain sendo gaitzetsi" zuen erasoa, eta "elkartasuna eta hurbiltasuna" adierazi zion familiari. EH Bilduko legebiltzarkide Julen Arzuagak, berriz, "oso larritzat" jo zuen gertatutakoa: "Agerikoa da eraso horren atzean dagoen motibazio politikoa, jatorrian Espainiako Estatuan areagotzen ari diren muturreko posizio totalitarioak daudelako, Euskal Herritik inoiz alde egin ez dutenak, hain zuzen ere". Ahal Dugu-k ere azaldu zuen bere arbuioa: "Indarkeria ororen aurkako jarrera trinkoa dugu, edozein dela ere. Gertakariak argitzeko azterlan zorrotza egin dadin eskatzen dugu. Gure solidaritate guztia familiarentzat".]]> <![CDATA[Sindikalismoko, Elizako eta kultur arloko hainbat eragilek Baionako martxa babestu dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/161342/sindikalismoko_elizako_eta_kultur_arloko_hainbat_eragilek_baionako_martxa_babestu_dute.htm Wed, 09 Jan 2019 07:00:08 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/161342/sindikalismoko_elizako_eta_kultur_arloko_hainbat_eragilek_baionako_martxa_babestu_dute.htm <![CDATA[Erasoa aho batez arbuiatu dute Amurrion]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/005/001/2019-01-09/erasoa_aho_batez_arbuiatu_dute_amurrion.htm Wed, 09 Jan 2019 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1872/005/001/2019-01-09/erasoa_aho_batez_arbuiatu_dute_amurrion.htm fracking-aren aurkakoa—, eta ohar egin zuen: «Banderak astintzen jarraituko dugu. Ez gaude beldurtuta».

Ikerketako iturriek zabaldu dutenez, erretiratutako polizia bat identifikatu dute, ustezko erasotzailea delakoan, baina hark ukatu egin du berak tiro egin izana. Polizia ohiaren etxea arakatu dute, eta munizioa topatu bertan, baina ez, ordea, tiro egiteko erabilitako pistola. Ertzaintzak ez du inor atxilotu.

Udalak «goitik behera gaitzetsi» du erasoa, eta «laguntza eta elkartasuna» adierazi die baserrian bizi diren familiakoei. Halaber, udalak uste du gisa horretako ekintzak «guztiz onartezinak» direla Amurrion, herrian «errespetuan eta bakean oinarritutako giroa» nahi dutelako: «Gure ardura erakutsi nahi dugu herritarren arteko bizikidetzaren kontra doazen eta horrelako ekintzak eragin ditzaketen indarkeriazko ekintzen eta mezuen aurrean».

EAJk, EH Bilduk, Orain Amurriok, PSE-EEk, PPk eta Guk Bai taldeak osatzen dute Bozeramaileen Batzordea, eta talde guztien babesarekin onartu dute testua. Nabarmendu dute «askatasun publikoen edota politikoen esparrutik kanpo egon daitekeen edozein ekintzak» udalaren «erabateko gaitzespena» izango duela, eta eskatu dute gertatutakoa ikertzeko eta arduradunak identifikatzeko, «beren ekintzen erantzukizuna ordain dezaten». Radio Euskadin eginiko elkarrizketa batean, Josune Irabien (EAJ) alkateak esan zuen kasu «bakana» izan dela igandekoa. Jakinarazi zuenez, «baimendu gabeko arma motz batekin» egin zuten tiro.

Sortuk deituta, 19:00etan egin zuten manifestazioa herrian bertan, Ez dira pasako! Euskal Herria aurrera lelopean. Hasieran, Oihana San Vicente Sortuko Arabako arduradunak ohartarazi zuen ez dela kasu «bakana» izan, eta «arduragabekeria handia» iruditzen zaio «gertakarien larritasuna erlatibizatzea»: «Eraso faxistak ez dira isolatuak eskualde honetan», erantsi zuenez. San Vicenteren esanetan, testuinguru politiko zehatz bat du erasoak: «Eskuina tentsio, indarkeria eta gorroto giro bat ereiten ari da mugimendu independentisten aurka». Era berean, «arduratuta» agertu zen identifikatutako gizonezkoaren aurka kautelazko neurririk ez dutelako hartu.

«Larria eta kezkagarria»

Igandeko erasoaz mintzatu ziren atzo beste erakunde eta eragile politiko batzuk ere. Esaterako, Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak, gobernu kontseilu osteko agerraldian, esan zuen gertatutakoa «oso larria eta kezkagarria» dela eta Ertzaintzak ikerketa bat abiatu duela. EAJko Euzkadi Buru Batzarrak «argi bezain sendo gaitzetsi» du erasoa, eta «elkartasuna eta hurbiltasuna» adierazi dio familiari. Ohar batean azaldu duenez, EAJk «nahi eta espero» du gertakariak «albait arinen argitzea eta erantzukizun penalak dagozkionari ezartzea». Aitzitik, ezker abertzaleari ere mintzatu zaio: «Eskatu nahi diogu irmotasun berberarekin eta [igandeko] gertakariaren aurrean hedabideetan egin zuen ahalegin berberarekin erantzun dezala erasoak pairatzen dituztenak batzokiak edo PSE eta PPren egoitzak edo ordezkari politikoen etxebizitzak, negozioak edo saltokiak direnean».

EH Bilduko legebiltzarkide Julen Arzuagak, berriz, «oso larritzat» jo du gertatutakoa: «Agerikoa da eraso horren atzean dagoen motibazio politikoa, jatorrian Espainiako Estatuan areagotzen ari diren muturreko posizio totalitarioak daudelako, Euskal Herritik inoiz alde egin ez dutenak, hain zuzen ere». «Gertaturikoak duen garrantzia aintzat hartuta», EH Bilduk iragarri du adierazpen instituzional bat proposatuko duela Eusko Legebiltzarrean, «eraso larri horren kontrako gaitzespen zabalena bilatzeko».

Ahal Dugu-k ere azaldu zuen bere arbuioa: «Indarkeria ororen aurkako jarrera trinkoa dugu, edozein dela ere. Gertakariak argitzeko azterlan zorrotza egin dadin eskatzen dugu. Gure solidaritate guztia familiarentzat».]]>
<![CDATA[Orain Presoak dinamika, gero eta babestuago]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1946/010/001/2019-01-06/orain_presoak_dinamika_gero_eta_babestuago.htm Sun, 06 Jan 2019 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1946/010/001/2019-01-06/orain_presoak_dinamika_gero_eta_babestuago.htm
Bilbon, 17:00etan irtengo da datorren larunbateko manifestazioa, baina beste ekitaldi bat antolatu dute aurretik. Arantza Aldezabal Orain Presoak dinamikako bozeramaileak adierazi zuenez, 16:00etan eragile politiko, sindikal eta sozialentzako harrera ekitaldi bat egingo dute Silken Indautxu hotelean, Donostian urriaren 20ko martxaren aurretik Miramar jauregian eginikoaren tankerakoa. «Espetxe politikaren aldaketa eskatzeko alor instituzionalean lortutako adostasunekin egin bezala, gizarte zibil osoa batu behar dugu Bilbon eta Baionan; horregatik, alderdi eta instituzioetako kidego osoari egiten diogu bertaratzeko gonbita», Aldezabalek esan zuenez. Eragile politiko, sindikal eta sozialen atxikimenduaz gain, beste batzuk ere bildu ditu Orain Presoak dinamikak. Esaterako, esparru ugaritan diharduten 200 lagunek baino gehiagok ere babesa eman diote egitasmoari. Guztiei eskerrak eman zizkien Aldezabalek.

Bestalde, Kataluniako prozesu subiranistaren ondorioz preso dauden buruzagi politiko eta sozialen senideek ere parte hartuko dute Bilboko martxan, herrialde horretako alderdi politikoetako ordezkariek ez ezik.

Aldezabalen hitzetan, «elkarbizitzarako eta bakerako ezinbestekoa» da presoen auziari irtenbidea ematea, eta, horretarako, dinamikarentzat beharrezkoa da, «ezberdinen arteko elkarrekintza oinarri», gizarte zibila «aktibatzea»: «Bake iraunkor integral baterako oinarriak gizartearen aktibaziotik etorri behar dira, eta horrek denon ardura eta ahalegina behar du». Dinamikak uste du euskal gizartea «garai berri batean» dagoela, eta hori baliatu beharra dagoela «gizarte bezala aurrera egiteko». Horretarako, ordea, «bakoitzaren bizipen, min edota ideologiak albo batera utzi gabe», herritarrak «elkartzen» dituen elementuetan jarri behar da «indarra, behin betiko sufrimendu ororen sorrera amaitu ahal izateko».

57 auzapezen atxikimendua

Ipar Euskal Herriko eragile politiko eta sozialen artean ere sostengu zabala izango du larunbateko martxak. Herenegun, Alderdi Sozialistak, EH Baik, EAJk, Frantzia Intsumisoak, Berdeek, UDIk, Modemek eta Generationek egin zuten bat deialdiarekin, eta, atzo, zerrendara batu ziren Lapurdiko, Nafarroa Behereko eta Zuberoako 150 hautetsi inguru. Horien artean daude Vincent Bru Frantziako Parlamentuko diputatua, Denise Saint-Pe senataria eta hiru hiriburuetako auzapezak: Alfontxo Idiart Donibane Garazikoa, Jean Rene Etxegarai Baionakoa —eta Euskal Elkargoko lehendakaria— eta Mixel Etxebest Maulekoa. Guztira, 57 auzapezek babestu dute hilaren 12ko mobilizazioa.

60 bat sinatzailek agerraldi bat egin zuten atzo Baionan, atxikimenduak aurkeztu eta zergatiak azaltzeko. Etxegaraik hartu zuen hitza, eta orain arte bakegintzaren alorrean eta presoen auzia konpontzeko bidean emandako pausoak goretsi zituen. Kontrara, Frantziako Gobernuari deia egin zion berriro abia ditzan elkarrizketak euskal ordezkaritzarekin: «Elkarrekin egin dezagun bidea presoen hurbiltzeko eta eri edo kondena bukaeran direnak askatzeko». Izan ere, 2018 amaieran, gobernuarekin harremanetan den Ipar Euskal Herriko ordezkaritzak jakinarazi zuen etenda daudela Justizia Ministerioarekin abiatutako solasaldiak. «Besterik gabe, oinarrizko eskubideak aplikatzeko» eskatu zioten atzo hautetsiek Emmanuel Macronen gobernuari.

Manifestazioak Bilboko Casillatik eta Baionako Errepublika plazatik abiatuko dira, 17:00etan. Hainbat herritan autobusak antolatu dituzte horietara joateko.]]>
<![CDATA[Garikoitz Aspiazu presoaren senideek istripu bat izan dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/161172/garikoitz_aspiazu_presoaren_senideek_istripu_bat_izan_dute.htm Sat, 05 Jan 2019 11:45:17 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/161172/garikoitz_aspiazu_presoaren_senideek_istripu_bat_izan_dute.htm <![CDATA[Kritikoak talde mistoan nahi ditu Santosek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1835/008/001/2019-01-05/kritikoak_talde_mistoan_nahi_ditu_santosek.htm Sat, 05 Jan 2019 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1835/008/001/2019-01-05/kritikoak_talde_mistoan_nahi_ditu_santosek.htm
Ser irrati katean elkarrizketatu zuten atzo Santos, eta hizpide izan zuen parlamentuko taldean azken hilabeteetan sortutako egoera. Gehiago dira kritikoak, baina Santosek uste du talde hori alderdiko ildo ofizialari dagokiola: «Ahal Dugu-ren talde parlamentarioa botoa eman ziotenei zor zaie, eta legebiltzarrak ez luke onartu behar lau transfugak erabakitzea 26 parlamentarik bozkatutako presidentetzaren inguruan». Izan ere, Aznarez parlamentuko lehendakaria izanik, Orain Baikoen erabakiak ondorio bat eragin lezake: Aznarezek presidente izateari uztea eta aldaketaren aldeko indar politikoek gehiengoa galtzea legebiltzarreko mahaian.

Argudio horiek erabili ditu Ahal Dugu-k alegazioetan, eta «zentzuzkotzat» jo ditu Santosek: «Uste dugu zentzu komunean militatu behar dela, ez surrealismoan. Parlamentuaren presidentetza aldaketaren gobernuari buruzko akordioaren parte izan zen, eta horri eutsi beharko litzaioke».

Mahaiaren bilera, etzidamu

Beraz, Santosek Geroa Bai, EH Bildu eta Ezkerrako bazkideen teilatuan utzi du pilota. Azaldu duenez, horiekin «aspaldi» ari da hizketan, «eta lau pertsona horiek —Laura Perezek, Fanny Carrillok, Ruben Velascok eta Carlos Cousok— sortu duten krisi instituzionalari buruzko kezka partekatua da». Hortik aurrera, «denek jokatu behar dute demokraziak kasu honetan eskatzen duen ardurarekin», Santosen esanetan: «Hemen aldaketaren gobernu bat dago, erakundeei egonkortasuna eman behar diena, eta egonkortasun horrek beharrezkoa du edozeinek uneren batean eta onura pertsonalengatik egin ditzakeen maniobrak indargabetzea».

Parlamentuko Mahaia eta Bozeramaile Batzordea datorren asteartean batzartuko da, eta litekeena da bi ildoek aurkeztu dituzten idatziak egun horretan aztertzea. Ahal Dugu-ren krisia «aldaketarentzat arazo bat gehiago» izan daitekeelakoan, Santosek espero du «denak gai» izatea egoera konpontzeko.]]>
<![CDATA[Iparraldeko alderdi gehienek bat egin dute Baionako martxarekin]]> https://www.berria.eus/albisteak/161142/iparraldeko_alderdi_gehienek_bat_egin_dute_baionako_martxarekin.htm Fri, 04 Jan 2019 10:07:53 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/161142/iparraldeko_alderdi_gehienek_bat_egin_dute_baionako_martxarekin.htm Bizkaiko hainbat lagun ezagunek bat egin zuten Orain Presoak dinamikarekin, eta beste hainbeste egin zuten Arabako 80 bat lagunek joan den larunbatean. Atzo, Bizi mugimendu ekologistak atxikimendua eman zion Baionako martxari. 17:00etan abiatuko da Baionako martxa Errepublikako plazatik, tren geltoki paretik. Ordu berean irtengo da Bilbokoa, Casillatik. Bietan, Orain presoak leloa eramango dute manifestazio buruan.]]> <![CDATA[«Egonkortasuna» lortzea helburu, PPk laguntza eskaini dio Jaurlaritzari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1856/005/001/2019-01-04/egonkortasuna_lortzea_helburu_ppk_laguntza_eskaini_dio_jaurlaritzari.htm Fri, 04 Jan 2019 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1856/005/001/2019-01-04/egonkortasuna_lortzea_helburu_ppk_laguntza_eskaini_dio_jaurlaritzari.htm
Baldintza bat jarri dio PPk Jaurlaritzari: Eusko Legebiltzarreko Autogobernu Lantaldean estatus politiko berrirako EAJk eta EH Bilduk adostutako oinarriak aldatzea. Akordio horrek «zaildu» egiten ditu «adostasunak», Senperren esanetan: «Euskadin dugun arazoa da alor ekonomikoko adostasun horiek ezin direla ondoren kontsentsu horien hausturaren eskutik joan». Aparteko garrantzia eman dio euskal naziotasunaren aitorpenari, uste baitu «nazionalak eta herritarrak bereiztea neurriz kanpokoa» dela.

Legealdi erdia igarota, gobernu programan jasotako 28 legeetatik hiru baino ez ditu aurrera atera Jaurlaritzak, eta, beraz, galtzak bete lan izango ditu 2020ko udazkenera bidean. EAJk eta PSE-EEk, ordea, ez dute gehiengo osorik legebiltzarrean, eta, beraz, Jaurlaritzak babesak bilatu beharko ditu oposizioko indarren artean lege horiek onartzeko.

Alde horretatik, PP prest dago Jaurlaritzari laguntza emateko, baina, Senperren hitzetan, «egonkortasun hori orokorra izan behar da; ekonomikoa, baina baita bizikidetzari eta Euskadi modu anitzean ulertzeari buruzkoa ere. Herrialde hau ezin da soilik abertzaleen edo ez abertzaleen artean eraiki». Autogobernu Lantaldean, egungo ereduaren alde egin izan du PPk, eta beste hainbeste egin zuen atzo Senperrek: «Espainiako Konstituzioan estatutuaren garapenerako jasotako eredua arrakastatsua da».]]>
<![CDATA[Osabideak-ek uste du preso erien protokoloak "zigorraren krudeltasuna itxuraldatu" duela]]> https://www.berria.eus/albisteak/161105/osabideak_ek_uste_du_preso_erien_protokoloak_zigorraren_krudeltasuna_itxuraldatu_duela.htm Thu, 03 Jan 2019 06:59:08 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/161105/osabideak_ek_uste_du_preso_erien_protokoloak_zigorraren_krudeltasuna_itxuraldatu_duela.htm agindu hori bertan behera utzi duela jakinarazi zuen Espainiako Gobernuak urtezahar egunean. Osabideak osasun eskubideen aldeko sendagileen eta legelarien elkarteak, ordea, ohar egin du: uste du funtsean ez dagoela aldaketarik, formetan baizik. Adibide gisa aipatu duenez, 3/2017 instrukzioak gaixoek askatasunean biziko duten bizitzako azken aldia "bizi aldi oso motzera" murrizten zuen; 06/2018 aginduak esamolde "gogaikarri" hori ezabatu du, baina "oker nahasten" ditu bizitzarako arrisku nabaria eta gaixotasun terminala kontzeptuak. Horren ondorioz, "hainbat gaixotasun larri, sendaezin eta bizitzarako arrisku nabaria dutenak (gaixotasun mental larriak barne) kanpoan uzten ditu", elkartearen arabera. Agindu berriak irizpide edo protokolo berriak jasotzen dituela-eta, Osabideak-ek ohartarazi du ez direla eranskin berriak: "Aurreko protokoloetan eta kartzelako medikuek aspaldi erabiltzen dituzten agiriak dira eta beraien eraginkortasun eza agerikoa da. Zuzenbidearen kontrakoa izateaz gain, tratu krudel eta iraingarria ahalbidetzen duen tresna da". Halaber, salatu dute lege aginduak ez duela babes juridikorik eta gauza bera gertatzen zela preso erien inguruan argitaratutako aurreko bi instrukzioekin: "Hirurak ad hoc sortutako instrukzioak dira, marko legaletik kanpo, larriki gaixo edo ahultasun egoera berezian dauden pertsonen zigorraren etendura lortzeko aukerak baldintzatu edo eragozteko". Beraz, ondorioztatu dute aldaketa "forman" datzala, ez mamian: "Zigorraren krudeltasuna itxuraldatu dute. Bi instrukzioek ideia bera konpartitzen dute: gaixoek epe laburrean hiltzeko bakarrik atera behar dutela espetxetik". Aitzitik, positibotzat jo dute gobernuak bere burua "behartuta" ikusi izana aldaketa hori egiteko: "Bidea egiten jarraitu behar dugu, larriki gaixo dauden pertsonen espetxeratzearen ordezko neurriak berdintasunezko ardatz sanitario eta humanitarioen gain egon arte".]]> <![CDATA[2019a, bozen erritmoan dantzan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1955/002/001/2019-01-03/2019a_bozen_erritmoan_dantzan.htm Thu, 03 Jan 2019 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1955/002/001/2019-01-03/2019a_bozen_erritmoan_dantzan.htm
HAUTESKUNDEAK

Aldaketaren zenbakiak

Maiatzaren 26a da eguna; orduan egingo dira udal eta foru bozak eta Europako Legebiltzarrerako hauteskundeak. Orduan aldatuko da Hego Euskal Herriko udalen, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako batzar nagusien eta Nafarroako Legebiltzarraren ordezkari banaketa. Azken lau urteetan, eroso gobernatu dute EAJk eta PSE-EEk erakunde gehienetan; koalizio gobernuak osatuta, gehiengoan gobernatu dute Donostian, Gipuzkoan, Bilbon eta Bizkaian, baina, gutxiengoan, nekezago aritu dira Gasteizen eta Araban.

2015eko egoera bera baldin badago, kalkulagailuek Nafarroan izan dezakete lanik handiena. Duela lau urte, Ciudadanosi botoen %0,04 falta izan zitzaizkion parlamentuan sartzeko; 200 boto baino gutxiagoren aldeagatik, Geroa Bairentzat izan zen azken parlamentaria, eta horri esker lortu zuten gehiengoa aldaketaren aldeko indarrek, ozta-ozta: 26-24. Orain, ikusteko dago zenbait faktorek nola eragiten duten Nafarroako indar korrelazioetan: besteak beste, nola banatzen diren eskuin espainiarzalearen aldeko botoak, eta nor den Ahal Dugu-ren krisiaren onuradun nagusia.

Halaber, lehen aldiz, udal eta foru bozek bat egingo dute Europako Parlamenturakoekin. Europakoetara aurkeztuko duen zerrenda osatzeko lanetan ari da EAJ, eta Josu Juaristi izango da EH Bilduko zerrendaburua. Koalizio subiranistak iragarria du ERCrekin eta BNGrekin aurkeztuko dela bozetara.

Botopaper festa horri batu dakizkioke Espainiako Gorteetarako bozak ere. Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuak esana du bere asmoa dela legealdiak 2020 arte irautea, baina aldagai ugarik eragin dezakete hauteskundeen data ezartzeko ekuazioan; esaterako, aurrekontuak aurrera ateratzeko gai izango den, alderdi katalanek babestuko duten -eta, beraz, Kataluniako egoera politikoa zein den eta preso independentisten auzia zertan den- eta udal eta foru hauteskundeetan PSOEk beheranzko joerarekin jarraitzen duen edo azken urteotako emaitzak iraultzen hasten den.

ESTATUTUA ERDIGUNEAN

Eguneratzeko urteurrena

1979ko estatutuaren hari ugari ere mahai gainean izango dira 2019an. Batetik, urrian beteko direlako lau hamarkada hura onartu zenetik. Bestetik, Eusko Jaurlaritza eta Espainiako Gobernua negoziatzen ari direlako eskualdatzeko dauden eskumenen inguruan. Madril egutegi bat aurkeztekoa zaio Jaurlaritzari, estatutuaren arabera Jaurlaritzari dagozkion baina oraindik Espainiako Gobernuaren esku dauden eskumenak transferituz joateko, baina, egutegi hori 2018 amaierarako aurkeztu behar bazuen ere, ez du hala egin. Sanchezek ostiralean agindu zuen bere gobernuaren «bokazioa» dela datozen hilabeteetan gauzatzea eskualdaketa «gehienak». Izan ere, estatutuan agertu arren, Madrilek ez du asmorik Gizarte Segurantzaren Erregimen Ekonomikoa Jaurlaritzaren esku uzteko.

Aldi berean, estatutua eguneratzeko eztabaidak segida izango du 2019an. Eusko Legebiltzarreko Autogobernu Lantaldeak iaz estatus berriaren oinarriak ezarri eta gero, testu artikulatua idazteko eta estatutu proiektu hori oinarrien araberakoa izateko agindua dute bost adituk. Horretan ari dira azken asteetan, eta ekainera bitarteko denbora izango dute. Ondoren, testua lege proposamen gisa eztabaidatu beharko dute talde parlamentarioek, udazkenetik aurrera.

Oinarri horietan berariaz jasotzen da erabakitzeko eskubidea, eta aldarrikapen hori egia bihurtzeko lanetan aritu da Gure Esku Dago azken bost urteetan. Galdeketen zikloa bukatu berritan, Anjel Oiarbide bozeramaileak azpimarratu zuen Donostiako galdeketa (2018-11-18) «mugarria» izan zela «erreferendum lotesleari begira». Dinamikak martxoan emango du aurrera begira egingo dituen urratsen berri.

EUSKAL ELKARGOA

Bi urte igarota, handitzen

Urte berriarekin, bi urte bete ditu Euskal Elkargoak, eta Lapurdiko, Nafarroa Behereko eta Zuberoako instituzio horrek izango du erronkarik 2019an ere. Eratu zenetik, erakundeak bi urte izan ditu hainbat eskumen bereganatzeko, eta beste 21 hartuko ditu bere gain hasi den urtean. Otsailaren 2an dute hurrengo hitzordua, egun horretan egitekoak diren bilkuran aurkeztu eta bozkatu beharko baitute lurralde antolaketari buruzko proiektua. Horrez gain, Euskal Elkargoaren jardueraren inguruko «ikuskaritza herritarra» eginez amaitu zuen urtea Batera plataformak, haren asmoa baita datozen hilabeteetan pausoak ematea erakundearen demokratizazioan eta herritarren parte hartzean.

BAKEGINTZA

Presoak, agendan

Euskal presoen auzia ere hizpide izango da hasi berri den urtean, eta gaiak aurki du urteroko ekitaldi nagusietako bat, Orain Presoak dinamikak manifestaziora deitu baitu urtarrilaren 12rako, Bilbon eta Baionan. Espainiako eta Frantziako gobernuetan eragitea da xedea, Pedro Sanchezen eta Emmanuel Macronen gobernuek pausoak eman ditzaten espetxe politikan. Frantziakoarekin harremana duen euskal ordezkaritzak 2018 amaieran egin zuen oharra: «etenda» daude elkarrizketak, nahiz eta badagoen oraindik zer jorratu: emakume presoen hurbilketa, kasurako. Espainiakoak, berriz, esana du «bakarkako» trataera emango diela euskal presoei, baina ari da horietako batzuk gerturatzen; ez, ordea, Euskal Herriratzen.

Alor politikoan hori. Auzibidean, berriz, data zehatzik gabe jarraitzen du presoen babes sarearen aurka Auzitegi Nazionalak zabaldutako auziak. Euskal herritarren aurka zabalik dagoen azken makrosumarioa da: abokatuak eta Herrira, Etxerat eta Jaiki Hadi elkartekoak dira auzipetuak. «Terrorismo» delituak leporatzen dizkiete 2012an, 2013an eta 2014an eginiko jarduerengatik. Fiskaltzak zortzi eta 21 urte bitarteko espetxe eskaerak galdegin ditu haientzat; 590 urte, denera. Gainera, 117.600 euro eskatu ditu isunetan. Eloy Velasco epaileak egin du auziaren instrukzioa, eta Auzitegi Nazionaleko fiskaltzak bat egin du haren tesiarekin. Fiskalak eta defentsak beren ondorioak aurkeztuta, ahozko epaiketaren data ezartzea litzateke hurrengo pausoa, baina hilabeteak dira pauso hori emateko dagoela. Auziaren tamaina aintzat hartuta -48 auzipetu-, defentsako abokatuek ez dute espero epaiketa berehala izango denik.

AUZITEGIAK

De Miguel eta Altsasukoak

Presoen babes sarearen aurkako epaiketa baino lehen ere izango da berririk auzitegietan. Altsasuko auzian, orain Espainiako Auzitegi Gorenari dagokio auzipetuek aurkeztutako helegitea aztertzea. Auzitegi Nazionalak iazko maiatzean zigortu zituen zortzi gazte, eta espetxean dauzkate horietatik zazpi. Auzitegi Gorenak urtarrilaren 23an eta 24an egingo ditu errekurtsoak aztertzeko saioak.

Beste auzi batek, berriz, politika astindu dezake datozen hilabeteetan. 2018. urtea amaitzear zela, eta urtebeteko ahozko epaiketaren ondoren, epaiaren zain geratu zen De Miguel auzia, Euskal Autonomia Erkidegoan epaitu den ustelkeria kasurik handiena. 26 auzipetu; tartean, Alfredo de Miguel, Aitor Telleria eta Koldo Otxandiano EAJko ABBko burukide ohiak. Kasu korapilatsua izanik, Jaime Tapia epaileak esana du epaimahaiak hilabeteak beharko dituela auzia ebazteko.]]>
<![CDATA[Presoen eskubideen aldeko martxak babestu dituzte Arabako dozenaka lagunek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1959/011/001/2018-12-30/presoen_eskubideen_aldeko_martxak_babestu_dituzte_arabako_dozenaka_lagunek.htm Sun, 30 Dec 2018 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1959/011/001/2018-12-30/presoen_eskubideen_aldeko_martxak_babestu_dituzte_arabako_dozenaka_lagunek.htm Txiki ELA sindikatuko idazkari nagusia, Arantza Vazquez LABeko kidea, Cesar Manzanos soziologoa, Garazi Arrula idazlea eta Irantzu Lekue artista, besteak beste.

Ane Guevara ipuin kontalariak eta Juan Ibarrondo idazleak hartu zuten hitza agerraldian. «Bakegintzaren eta elkarbizitzaren bidean», uste dute presoen egoerari heldu behar zaiola, eta, nahiz eta «giltza nagusia» Espainiako eta Frantziako gobernuen esku egon, gizarte zibilak ere baduela egoera aldatzeko «eginkizuna». Horregatik, urtarrilaren 12ko manifestazioetara joatearen garrantzia azpimarratu dute, eta horretarako argudioak zerrendatu dituzte: «Salbuespen neurriak kendu behar dira, giza eskubide arruntak errespetatzea delako, egoera politiko berriak eskatzen duelako eta bake orokor eta integral baten oinarria delako».

Sinatzaileen iritziz, bakegintzan eta gatazkaren ondorioen konponbidean eginiko «aldebakarreko» urratsek beharrezko dute «erantzuna», bakearen «dinamika elikatzeko». Horren harira, ohartarazi dute «gaur eman behar diren pausoak ez emateak balioa kentzen ahal» diela orain arte emandakoei, eta erantsi dute «iraganaz ezer baztertu eta ahaztu gabe» egin behar dela aurrera bakegintzan: «Indarkeria guztien biktima guztiei zor diegu egia, errespetua eta aitortza. Zor diegu iragana ez errepikatzea, eta horretarako lan egitea, edozein izanik ere gure arteko desadostasunak».

Gizarte zibileko 46 herritarrek ekainean abiatu zuten Orain Presoak dinamika, eta, besteak beste, manifestazio bat egin zuten urriaren 20an, Donostian.

Tentsio uneak Iruñean

Begirada bat barrutik egitasmoa egin dute Iruñean, Sare plataformak antolatuta. Herenegun ekin zioten, eta atzo amaitu zen. Kristalezko ziega bat jarri dute Sarasate pasealekuan, urrundutako preso batek espetxean bizi duena ikusarazteko, eta bertatik igaro ziren atzo Julio Soto bertsolaria, Txema Esteban marrazkilaria, Joxerra Senar BERRIAko kazetaria, Iñigo Jurado Sortuko kidea eta Laura Perez eta Jose Ramon Urtasun Ahal Dugu-Orain Baiko kideak, besteak beste. Ostiralean bezala, Anvite ETAren Terrorismoaren Biktimen Nafarroako Elkarteak protesta egin zuen atzo Sareren egitasmoaren aurrean; tentsio uneak izan ziren, Anviteren protestako batzuk Sarek antolatutako gunera joan baitziren eta «hiltzaileak» eta «pistolarik gabe ez zarete inor» oihukatu. Bertan zeudenek presoen eskubideen aldeko aldarriekin erantzun zieten.]]>
<![CDATA[2019rako ildo «erabat neoliberala» izatea egotzi dio ELAk Jaurlaritzari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1897/010/001/2018-12-29/2019rako_ildo_erabat_neoliberala_izatea_egotzi_dio_elak_jaurlaritzari.htm Sat, 29 Dec 2018 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1897/010/001/2018-12-29/2019rako_ildo_erabat_neoliberala_izatea_egotzi_dio_elak_jaurlaritzari.htm
ELAko Gizarte Politikako arduradun Mikel Novalek eta Azterketa Bulegoko kide Xabier Zabalak agerraldi bat egin zuten atzo Bilbon, Araba, Bizkai eta Gipuzkoarako aurrekontuen eztabaidari buruzko balorazioa egiteko. EAJ eta EH Bildu aritu dira negoziatzen, baina, ez zirenez ados jarri, Jaurlaritzak erretiratu egin zuen proiektua, eta 2018ko kontuak luzatuko ditu datorren urtean.

Novalen arabera, Jaurlaritzaren aurrekontu proiektuak «ez zien biztanleen beharrei erantzuten», eta, beraz, «ezinezkoa» zen aurrekontu «sozialak» izatea: «Eusko Jaurlaritzak [Espainiako gobernuburu ohi Mariano] Rajoyri agindu zion 2019ko aurrekontuaren hazkundea ez zela %2,7 baino handiagoa izango termino nominaletan. Hortaz, hortik abiatuta ez zegoen ezer egiterik». Jaurlaritzak «ez du momentu baten ere erakutsi borondaterik pentsioen gaiari ekiteko», Novalek erantsi duenez.

Hortaz, EH Bilduri ere kargu hartu dio, uste baitu koalizio subiranistaren «kezka nagusia errelatoa» izan dela: «EH Bilduk Eusko Jaurlaritzaren aurrekontu ildoarekin ez konfrontatzea erabaki du».]]>
<![CDATA[ELA: "Inoiz ere ez da egon aurrekontu sozialak izateko aukerarik"]]> https://www.berria.eus/albisteak/160967/ela_inoiz_ere_ez_da_egon_aurrekontu_sozialak_izateko_aukerarik.htm Fri, 28 Dec 2018 16:18:11 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/160967/ela_inoiz_ere_ez_da_egon_aurrekontu_sozialak_izateko_aukerarik.htm ados jarri ez, eta erretiratu egin zuen aurrekontu proiektua. Hortaz, 2018ko kontuak luzatuko ditu Jaurlaritzak datorren urterako. Hain justu, EH Bildurekin kritiko agertu da Noval, aurrekontuak negoziatzeko prest agertzeagatik. "Gizartea nahastea" eta "aurrekontu sozial baten akordioa posible zenaren ideia faltsua" zabaltzea leporatu dio: "Ez zegoen akordio sozial baterako baldintzarik. Eusko Jaurlaritzak ez du momentu baten ere erakutsi borondaterik pentsioen gaiari ekiteko". Izan ere, Novalen esanetan, Jaurlaritzak "argi" utzi du 2019rako bere ildoa "erabat neoliberala" dela. Koalizio subiranistaren "kezka nagusia errelatoa" izan dela erantsi du Novalek: "EH Bilduk Eusko Jaurlaritzaren aurrekontu ildoarekin ez konfrontatzea erabaki du, hain beharrezkoa den gastu arauaren haustura planteatzea ahaztuz eta diru bilketa handituko duen erreforma fiskal progresista baten exijentzia alde batera utziz".]]> <![CDATA[Presoen alorrean "banakako" pausoak ematen jarraituko du Sanchezek]]> https://www.berria.eus/albisteak/160971/presoen_alorrean_banakako_pausoak_ematen_jarraituko_du_sanchezek.htm Fri, 28 Dec 2018 14:10:38 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/160971/presoen_alorrean_banakako_pausoak_ematen_jarraituko_du_sanchezek.htm <![CDATA[Arrakastaren osteko ajeak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1928/002/001/2018-12-28/arrakastaren_osteko_ajeak.htm Fri, 28 Dec 2018 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1928/002/001/2018-12-28/arrakastaren_osteko_ajeak.htm

NAFARROA: ZAURIA, ZABALIK



Alderdiarentzat, azken urte eta erdia gatazkatsua izan da Nafarroan. Idazkari nagusia aukeratzeko barne hauteskundeak egin zituzten iazko maiatzean, eta bozketa horrek islatu zuen zenbaterainoko zatiketa zegoen alderdi barruan: 28 boto eskasen aldearekin, Eduardo Santos nagusitu zitzaion Laura Perez ordura arteko idazkari nagusiari. Podemosen eta Ahal Dugu-ko ildoen arteko orekak iraultzea eragin zuen bozketa horrek, Pablo Iglesias Podemoseko idazkari nagusiaren sokakoa nagusitu baitzitzaion Antikapitalisten sektorearen gertukoa zenari.

Lehia ez zen hor amaitu: iazko azaroaren 30ean Orain mugituz agiria atera zuten Nafarroako Ahal Dugu-ko kide batzuek, eta, egun berean, joera hark Kataluniako egoerari buruzko hitzaldi bat antolatu zuen. Hitzaldian parte hartu zuen Laura Perezek. Handik gutxira, Perezen eta alderdiko hamalau kideren aurka salaketa aurkeztu zuen militante batek, «alderdiari akabera ematea eta gerra zikina egitea» egotzita. Urtarrilean, berriz, alderdiko Berme Demokratikoen Batzordeak «ustezko irregulartasunak» atzeman zituen Perezek parlamentari gisa garatu duen jardunean, eta alderditik kanporatu zuen.

Gatazkak bitan banatu zuen talde parlamentarioa: batetik, gehiengoa, zuzendaritzaren ildoarekin kritikoak diren lau ordezkariak: Perez bera, Carlos Couso, Ruben Velasco eta Fanny Carrillo. Bestetik, hiru ofizialistak: Mikel Buil, Ainhoa Aznarez eta Tere Saez. Gehiengoa izanik, taldearen izena moldatu zuten kritikoek, eta Ahal Dugu-Orain Bai izenaz bataiatu. Gerora, Couso, Velasco eta Carrillo ere egotzi dituzte alderditik. 2019ko aurrekontuak onartzeko bilkuraren ostean heldu zen barne liskarraren hamaikagarren koska, kritikoek sektore ofizialeko hirurak taldetik egotzi eta gero. Horrek parlamentuko presidentetzatik kanpora dezake Aznarez, eta laukoak gehiengoa gal lezake legebiltzarreko mahaian, hauteskundeetarako bost hilabete eskasen faltan.

Egoerak kezka piztu du laukoa osatzen duten beste indar politikoetan ere, alderdiaren balizko boto galera esanguratsu batek kolokan jar bailezake aldaketaren aldeko indarren gehiengoa. Inkestak besterik ez dira, baina, EiTBk azaroaren 23tik abenduaren 3ra bitartean eginiko inkesta baten arabera, galera handia izan lezake Ahal Dugu-k: %7,5 boto eta lau ordezkari; egun dituen zazpi parlamentarietatik eta botoen %13,7tik urrun. Hurrengo egunean argitaratutako Navarrometroak ez zion emaitza hoberik iragarri: hiru ordezkari eta %6,4 boto.

Bi inkestak ez datoz bat Ahal Dugu-ren boto galerak indar korrelazioetan izan dezakeen eraginean: EiTB Focus inkestaren arabera, laukoa sendotu egingo litzateke -Ahal Dugu-ren botoak Ezkerrara eta Geroa Baira joanda-; Navarrometroaren arabera, ordea, PSN litzateke alderdi morearen galeraren onuradun nagusia, eta egun Nafarroako Gobernua sostengatzen duten lau indar politikoek gehiengoa galduko lukete parlamentuan.

GIPUZKOAN, AUZIBIDEAN



Gipuzkoan, auzitara iritsi da batzarkideen arteko liskarra. Ezin ikusiak telefono gastu bat du oinarrian. 2016ko urrian, batzarkide taldeko buru Juantxo Iturriak espediente bat zabaldu zion Ione Cisneros taldekideari, oporretan laneko telefonoarekin sortutako gastua ez ordaintzeagatik. Horren ondoren, Cisneros gaixo baimena hartuta egon zen urtebetez, eta salaketa bat aurkeztu zuen Patricia Geteren, Monica Moraren eta Iturriaren aurka, hertsatzea eta intimitatearen aurkako delitu bat egitea leporatuta. Abenduaren 19an, instrukzio epaileak ez zituen hiruren helegiteak aintzat hartu, eta Gipuzkoako Auzitegiari dagokio orain erabakitzea ahozko epaiketa zabalduko duen akusatuen aurka.

Edonola ere, auzibideak jada eragina izan du alor politikoan. Inputazioaren ondorioz, Ahal Dugu-ko Koordinazio Kontseiluak erabaki zuen zigor prozedura bat abiatzea Iturriaren, Geteren eta Moraren aurka, eta Iturria bozeramaile kargutik kendu zuten behin-behinean.

ARABAN, ERDIBITUTA



Araban, zortzi batzarkide lortu zituen Ahal Dugu-k 2015ean. 2016ko abenduan, desadostasunak agertu ziren alderdiko zuzendaritzaren eta batzarkideen erdien artean, Koldo Martinek, Daniel Trujillanok, Juanjo Celoriok eta Javier Bizarrok aurrekontuen aurka bozkatu zutelako, alderdiak abstenitzeko agindu zien arren. Ondorioz, lau batzarkide horiek kargutik kendu eta kanporatu egin zituen alderdiak 2017ko maiatzean, eta, ordutik, talde mistoan daude lau kritikoak.

Krisiak beste atal bat izan zuen, ordea, Mari Cruz Polaina batzarkideak kritikoen aldeko agiri bat sinatu zuenez gero. Gaixo baimena izan zuen krisiak iraun zuen bitartean, eta bere eserlekura itzultzean hartu zuen kargua uzteko erabakia, iazko urrian. Agurrean, kritiko azaldu zen alderdiko nahiz batzarkide taldeko zuzendaritzarekin, desadostasun politikoak adierazita: «Herritarrei egiten zaien iruzurrean parte hartu» nahi ez zuelako, «hauteskundeetan egindako promesekiko» eta euren botoa eman zieten herritarrekiko «zintzotasunez» jokatu nahi zuelako eta bere «balioei koherentzia» zor dielako utzi zuen kargua.

PRIMARIOEN ERREZETA



Arabako nahiz Gipuzkoako kasuetan, «arazo pertsonalak» sortu dira batzarkideen artean, Ahal Dugu-ko iturrien arabera. Arabako kasuan, batzarkide taldearen desadostasunetan bazegoen oinarri politiko bat, bi ildotakoek osatu zutelako taldea -Antikapitalistak eta Roberto Uriarte idazkari nagusi ohiaren zuzendaritzak proposatutakoak-, baina, gerora, horrek ez du eragin politikorik izan, tirabirak ez baitira ikuspuntu politikoen araberakoak izan, iturrion arabera.

Alderdia udal eta herrialde mailan eratzen ari zela heldu ziren 2015eko udal eta foru hauteskundeak, eta jende berria sartu zen instituzioetara. Lau urte igarota, alderdian uste dute amaitzear den legealdiko liskarrak ez direla berriro gertatuko datorrenean: «Orain jendeak elkar ezagutzen du, badaki nola egiten den lan...». Bada beste berrikuntza bat 2015etik: hauteskunde primarioen bidez aukeratu dituztela maiatzerako zerrendaburuak, eta zerrenda bateratuak aurkeztu direla primario horietara: «Aurrerapauso handia da».

EITBk abenduaren 16an argitaratutako inkestaren arabera, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan %3,3 eta %3,6 arteko apalaldia izan lezake alderdiak hiru batzar nagusietan. Aitzitik, udalak izan daitezke haren indargunea, 2015eko bozetan ezin izan baitzuten zerrendarik aurkeztu hainbat udalerritan. Lau urtean udal mailako presentzia handitzeko eta egonkortzeko astia izanda, nabarmen zabal lezake ordezkaritza tokiko erakundeetan.]]>
<![CDATA[Zuzendaritzen harremana gaiztotu du zerrendaburuen aukeraketak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1984/003/001/2018-12-28/zuzendaritzen_harremana_gaiztotu_du_zerrendaburuen_aukeraketak.htm Fri, 28 Dec 2018 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1984/003/001/2018-12-28/zuzendaritzen_harremana_gaiztotu_du_zerrendaburuen_aukeraketak.htm
Hautagaien aukeraketa prozesuak sortu duen ezinegonaren erakusle, esanguratsua izan zen Pablo Iglesias Podemoseko idazkari nagusiak abenduaren 14an Gernika-Lumora (Bizkaia) eginiko bisitan Martinezek lagundu ez izana. Plantoari garrantzia kendu zion Andeka Larrea Komunikazio idazkariak, eta azaldu Martinezek saioa zuela egun horretan Eusko Legebiltzarrean eta telefonoz hitz egin zuela Iglesiasekin.

Madrilgo zuzendaritzaren egiteko moduekin kritiko azaldu zen herenegun Nagua Alba diputatua ere. Euskadi Irratian elkarrizketatu zuten, eta, solasaldi horretan, Albak hauteskunde primarioak «azkarregi» deitu eta egitea kritikatu zuen: «Prozesu hauek hausnarketarako denbora eskatzen dute». Errolda bakarrarekin ere kexu azaldu zen: «Bageneukan aukera alderdi gisa helduago izateko, hazteko. Gure proposamen politikoa estatuarentzat nazio aniztasunarena da, eta hori politika egiteko tresnan islatu behar da: alderdian. Mundurako nahi duguna etxean aplikatu beharko genuke, eta hori ez da gertatu». Primarioetan, Gipuzkoako, Bizkaiko edo Arabako hautagaiak «Andaluzian eta Madrilen ere» hautatu dituztela arbuiatu zuen, «eta horietan afiliatu gehiago dituzte. Niri ez zait modu egokiena iruditzen». Hala ere, erantsi zuen giroa «lasaia» dela alderdian.]]>
<![CDATA[Espainiaren «nazioaniztasuna» aitortzeko eskatu du Jaurlaritzak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/007/001/2018-12-27/espainiaren_nazioaniztasuna_aitortzeko_eskatu_du_jaurlaritzak.htm Thu, 27 Dec 2018 00:00:00 +0100 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1873/007/001/2018-12-27/espainiaren_nazioaniztasuna_aitortzeko_eskatu_du_jaurlaritzak.htm
Espainiako erregearen mezuak beste lurralde batzuetan baino interes apalagoa eragin zuen Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Izan ere, Barlovento ikerketa etxearen arabera, diskurtsoak Euskal Autonomia Erkidegoan izan zuen audientzia batez bestekorik txikiena: %45,8. Soilik bi erkidegotan ez zen iritsi audientzia %50eko kuotara: EAEn eta Katalunian. Han, %47,5ekoa izan zen jarraipena. Nafarroako daturik ez dute ezagutarazi.

«Azken hitza», Madrilek

Erkorekak hizpide izan zuen azken hilabeteetako agenda politikoan nagusitu den beste gaietako bat: 1979ko estatutuaren arabera Eusko Jaurlaritzari dagozkion baina oraindik Espainiako Gobernuaren esku dauden eskumenei buruzko eztabaida. Gaur-gaurkoz, Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak ez dute egutegi zehatzik eskumenak eskualdatzeko, eta bi gobernuak ez datoz bat: «Hainbat aldiz esan dute beste ikuspuntu bat dutela. Ez dago ikuspuntu bateraturik horren inguruan. Azken hitza Espainiako Gobernuari dagokio, eta berak esango du bere egutegia nola osatuko duen eta zer-nolako lehentasunak jasoko dituen eskualdaketak egiteari dagokionez». Erkorekaren hitzetan, Jaurlaritzak espero du urtea amaitu aurretik jasotzea Espainiako Gobernuaren egutegi proposamen bat, baina aitortu du egunotan ez dela bi gobernuen arteko harremanik izan.

Ekainean, PSOE Espainiako Gobernura heldu zenean, 37 ziren eskualdatzeko zeuden eskumenak, baina, Arabako AP-1 errepideko zati bat eta Bizkaiko bi trenbide Jaurlaritzaren kudeaketaren esku utzi eta gero, 35 konpetentzia falta dira orain. Atzo, Erkorekak azpimarratu zuen «argi» daudela Jaurlaritzaren lehentasunak, «dokumentu publikoetan jasota» daudelako. Gobernu programan, Gizarte Segurantzaren erregimen ekonomikoaren eta espetxe eskumenaren transferentzia lehentasunen artean jaso zituen Jaurlaritzak. Bi gobernuak azaroaren 26an batzartu zirenean, ordea, negoziaziotik kanpo utzi zuten Gizarte Segurantzaren erregimen ekonomikoari buruzko eskualdaketa, «aldaketa horrek ekarriko lukeen konplexutasunagatik». ]]>