<![CDATA[Jon O. Urain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 23 Sep 2018 18:53:17 +0200 hourly 1 <![CDATA[Jon O. Urain | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Presoak "ahalik eta modu diskretuenean" gerturatuko ditu Madrilek]]> https://www.berria.eus/albisteak/156931/presoak_ahalik_eta_modu_diskretuenean_gerturatuko_ditu_madrilek.htm Fri, 21 Sep 2018 10:15:16 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/156931/presoak_ahalik_eta_modu_diskretuenean_gerturatuko_ditu_madrilek.htm hilaren 13an jakinarazi zuen Arronategi eta Marta Igarriz euskal presoak Euskal Herritik gertuago dauden kartzeletara lekualdatzeko erabakia, eta Etxerat elkarteak gaur eman du Arronategiren lekualdaketaren berri. Kepa Arronategi gernikarra, 1997. urtetik dago preso -ETAko kide izatea, hilketak egitea eta Espainiako erregea hiltzen saiatzea egotzi eta 158 urteko zigorra ezarri zioten-. Gaixo larri dago, eta hori izan liteke hura tokiz aldatzeko arrazoi nagusia, Espetxe Zuzendaritzaren oharrak halako argibiderik ematen ez bazuen ere. Almeriatik(Euskal Herritik 1.000 kilometrora dago) Zuerako espetxera (300 kilometrora) lekualdatu dute. Euskal presoen eskubieen aldeko elkarteak, ordea, ez zuten nahikotzat jo gerturatzea. Etxerat-ek salatu zuen Zuerako espetxean "beti" egon izan direla euskal presoak -Zueran bederatzi daudela egun-, eta ez dagoela haiek eta beste euskal preso guztiak Zaballara ez hurbiltzeko "arrazoi bakar bat ere". Sarek ere kritikatu zuen ez dela "onargarria": "Norbere bizilekutik 250 kilometroa dagoen espetxe bati buruz ari gara, eta joan eta etorri 500 kilometro egin behar direla esan nahi du horrek. Hori ez da urruntze politika amaitzea. Urrunketa amaitzea presoak Euskal Herriko espetxeetara lekualdatzea da", nabarmendu zuen Joseba Azkarraga bozeramaileak.]]> <![CDATA[«Arkadia» irudikatzea eta «miopia» izatea egotzi dio oposizioak Iñigo Urkulluri]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2102/003/002/2018-09-21/arkadia_irudikatzea_eta_miopia_izatea_egotzi_dio_oposizioak_intildeigo_urkulluri.htm Fri, 21 Sep 2018 00:00:00 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/2102/003/002/2018-09-21/arkadia_irudikatzea_eta_miopia_izatea_egotzi_dio_oposizioak_intildeigo_urkulluri.htm
«Anbizio falta» eta «miopia politikoa» izatea leporatu zion EH Bilduko bozeramaile Maddalen Iriartek Urkulluren gobernuari: «Anbizioa ez da notario lana egitea; lidergoa izan behar da». Jaurlaritza «kaletik eta errealitatetik urrun» dagoela uste du Iriartek, baina Urkulluri eskua luzatuz amaitu zuen hitzaldia: «EH Bildu hor egongo da herri akordioetarako».

Elkarrekin Podemosen izenean, Jon Hernandezek eta Lander Martinezek hitz egin zuten. Hernandezek langileen egoera izan zuen hizpide: «Herri honetako langileek beste gauza bat merezi dugu. Behekoen alde egongo den gobernu bat merezi dugu». Martinezek, berriz, «arkadia» bat irudikatu izana egotzi zion, «egiazkoa ez den Euskadi baten erretratua» egitea eta «umiltasun faltaz» mintzatzea. Alde horretatik, «gurasoen etxean bizitzera behartuak dauden gazteak» eta gizon-emakumeen arteko ezberdintasunak ekarri zituen gogora: «Arazoak ahaztu nahi dituzue, kontziente zaretelako konponbiderik gabeko gobernu bat zaretela». Gainera, aurpegiratu dio hitzaldian ez aipatu izana Marguello auzia, De Miguel auzia, Karrantzako Mindarena eta beste ustelkeria kasu batzuk: «Sagar ustelen saskia gainezka dagoela dirudi».

Alfonso Alonso PPko bozeramailea izan zen hitza hartzen lehena. Salatu zuen Espainian egoerak «okerrera» egin duela: «Dudak ugaritu dira, eta ziurtasunak urritu». EAJri leporatu zion horren ardura: «Gauzak ez dira bakarrik aldatu: zuek nahi duzuen gobernua da». Urkulluri egotzi zion goizeko hitzaldian Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuari «babesaren prezio politikoa eskatu» izana, eta ukatu zuen 1979ko estatutuaren 37 eskuduntza eskualdatzeke daudela: «Ez badira eskualdatu, horrela da eskumen horiek ez dituzuelako nahi». Gezurretan aritzea egotzi zion: «Nora eraman nahi gaituzu? ez dago 1839 aurreko Euskal Herri idilikorik. Eskubideak ez ditu historiak ematen, botere konstituziogileak baizik».

«Pertsona ardatz»

Eusko Jaurlaritzak eginiko lana balioetsi zuen, ordea, Idoia Mendia PSE-EEko idazkari nagusiak; bereziki Etxebizitza Sailaren zeregina txalotu zuen -PSEren esku dago-, eta erantsi plan bat prestatzen ari direla gazteek etxebizitzarako sarbidea izan dezaten. Autogobernuaren alorrean, Mendiak beharrezkotzat jo zuen akordio «transbertsal bat» lortzea, eta uste du posible dela «eskubideak eta adostasunak zabaltzea».

Urkulluren gobernuaren jarduna goraipatu zuen Joseba Egibar EAJko bozeramaileak ere, gobernuaren «jardun politikoaren ardatza pertsona» delakoan. Autogobernuaren eztabaidaren harira, Elkarrekin Podemos, PSE eta PP kritikatu zituen. Azpimarratu zuen «posizioak ikusita» gaur egun ez litzatekeela onartuko 1979ko estatutua ere, eta estatutu hura «hauskorra» dela azaldu zuen, estatus politikoa berritzeko beharra defendatzeko: «Estatutuak subordinaziotik irten eta errespetua behar du».]]>
<![CDATA[EH Bildu: "Gobernua kaletik eta errealitatetik urrun dago"]]> https://www.berria.eus/albisteak/156883/eh_bildu_gobernua_kaletik_eta_errealitatetik_urrun_dago.htm Thu, 20 Sep 2018 07:21:49 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/156883/eh_bildu_gobernua_kaletik_eta_errealitatetik_urrun_dago.htm <![CDATA[Etorkizuna «aske» erabakitzeko aukeraz galdetuko dute Donostian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2018-09-20/etorkizuna_aske_erabakitzeko_aukeraz_galdetuko_dute_donostian.htm Thu, 20 Sep 2018 00:00:00 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2018-09-20/etorkizuna_aske_erabakitzeko_aukeraz_galdetuko_dute_donostian.htm
Donostia izango da gisa horretako galdeketa bat antolatzen duen lehen hiriburua, azaroaren 18an, eta Donostia Galdeketa plataformak atzo eman zuen galderaren berri, eragile politiko eta sindikal ugariren babesarekin. Kaian eginiko agerraldi batean, Maria Mungiak eta Ibon Rosalesek azaldu zuten hamazazpi lagunez osatutako «adosgune» batek erabaki duela galdera, 1.500 ekarpen baino gehiago jaso eta gero. Izan ere, beste hiru aukera ere bazituzten: euskal errepublikaz, Euskal Herri independenteaz edo euskal estatu burujabeaz galdetzea. «Etorkizun politikoaz» galdetzea lehenetsi dute, aho batez.

Galdera aurkeztuta ekin diote kanpainari, eta, bidean, egitasmo baten berri eman zuten: «kalejira erraldoi» bat egin nahi dute urriaren 28an, Dantzatu dezagun erabakia lelopean. 11:30ean, hiru zutabe abiatuko dira, eta Bulebarrean elkartuko, ordubete geroago. Alde Zaharra zeharkatu eta gero, ekitaldi bat egingo dute, 13:00etan, kaian. Egun horretan iritsiko dira hautetsontziak hirira, eta orduan zabalduko dute boto aurreratua emateko prozesua.

Mila boluntarioren beharra

Aurreikusi dutenez, mila lagun ingururen laguntza beharko dute bozketaren egunean bertan. Horregatik, herritarrei deia zabaldu zieten antolaketan parte hartzera, «auzoko taldera batuz» nahiz Donostiagaldeketa.eus webgunean boluntario aritzeko izena emanez. Bozeramaileek azpimarratu zuten Donostia «aitzindari» izango dela, gai horri buruzko galdeketa bat antolatzen duen lehen hiriburua izango denez gero: «Lehen aldiz, aukera izango dugu gure etorkizunaz hitza hartzeko. Ez baitigu inork behin ere galdetu zer izan nahi dugun, nolako herria nahi dugun». Mungiaren hitzetan, argi dute prozesuak «merezi» duela: «Galdeketaren ostean, gure herria helduagoa izango da, ahaldunduagoa, burujabeagoa. Eraiki nahi dugun etorkizunetik eta erabakitik hurbilago egongo gara».

Azaroaren 18an bertan, galdeketak egitekoak dira Irunen (Gipuzkoa), Zallan, Balmasedan eta Alonsotegin ere (Bizkaia). Orain arte, 203 herritan egin dituzte galdeketak, eta 189.000 lagun inguruk eman dute botoa.]]>
<![CDATA["Etorkizun politikoaz" galdetuko dute Donostiako kontsultan]]> https://www.berria.eus/albisteak/156823/etorkizun_politikoaz_galdetuko_dute_donostiako_kontsultan.htm Wed, 19 Sep 2018 07:56:09 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/156823/etorkizun_politikoaz_galdetuko_dute_donostiako_kontsultan.htm <![CDATA[Bi astez etengo dute 'De Miguel auziko' epaiketa, «akordio aukerak» aztertzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2018-09-18/bi_astez_etengo_dute_de_miguel_auziko_epaiketa_akordio_aukerak_aztertzeko.htm Tue, 18 Sep 2018 00:00:00 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2018-09-18/bi_astez_etengo_dute_de_miguel_auziko_epaiketa_akordio_aukerak_aztertzeko.htm De Miguel auziko akusatuen arteko negoziazioen inguruan, eta atzo Josu Izagirre Arabako fiskalburuak baieztatu zuen elkarrizketak egon, badaudela. Horregatik, «akordio aukerak esploratzeko», fiskalak epaiketa eteteko eskatu zuen, eta epaimahaiak, onartu.

Urtarrilean hasi zen auzipetutako 26 lagunen aurkako epaiketa, eta, epailearen aurretik peritu, lekuko eta abar igaro eta gero, akusatuak atzo ziren deklaratzekoak. Deklarazioen zerrendan aurrenekoa, ustelkeria sarearen ustezko burua: Alfredo de Miguel EAJko Araba Buru Batzarreko kide ohi eta Arabako Aldundiko Tokiko Administrazioko diputatu ohia. Saioa 09:30ean zen hastekoa, baina goizean goizetik ikusmin handia zegoen Arabako Probintzia Auzitegiko atarian. Hain justu, auzitegiaren atarian eman zuen Izagirrek elkarrizketen eta saioa eteteko eskariaren berri; zehazki, bi datu argitu zituen: akusatu guztien abokatuekin ari dela hizketan, eta hamabost eguneko etena eskatuko zuela.

Prozedura Kriminalaren Espainiako Legearen arabera, epaiketa hilabetez eten liteke gehienera ere, eta Izagirrek aukera guztiak utzi zituen zabalik: hamabost egun igarota akordiorik lortu ez eta epaiketari berrekitea, epea amaituta beste bi asteko luzapena eskatzea edo akordioa hamabost egun horiek baino lehenago lortzea; baita akordioa, lortzekotan, auzipetu guztiekin edo soilik batzuekin egitea ere. Ituna akusatu batzuekin baino ez badu egiten, epaiketak aurrera egingo luke gainerako auzipetuekin, eta baliteke ebazpena 2019ko maiatzeko udal eta foru hauteskundeen kanpainaurre betean heltzea. Edozein kasutan, Izagirrek azaldu zuen fiskaltza eta defentsako abokatuak «denbora» daramatela hizketan, eta auziak «konplexutasun izugarria» duela, 26 auzipetu daudenez eta delitu ugari leporatzen zaizkienez gero: «Hitz egiten ari gara. Oraindik asko dago fintzeko; akusatu eta delitu asko dira. Akordioa badago, jakinaraziko diogu epaimahaiari».

Berandu abiatu zen saioa, eta Izagirrek hasi eta berehala hartu zuen hitza. Hark eman zituen epaiketaren etena eskatzeko azalpen juridikoak, eta, segidan, eskariarekin bat etorri ziren Jaurlaritzako, Bizkaiko Foru Aldundiko eta defentsako abokatuak — Jaurlaritza auzi jartzaile zibil gisa ari da, eta diputazioa, akusazio gisa—. Horiek horrela, Jaime Tapia, Elena Cabero eta Raul Aztiria epaimahaikideek hamabost minutuko tartea hartu zuten orduan, eskariaz erabakitzeko. Itzultzean, ikusita eskaria «aho batez» egin zutela, ontzat jo zuten auzia bi astez etetea eta epaiketari urriaren 1ean berrekitea, horrela bermatutzat jotzen baitituzte benetako babes juridikorako eskubidea, akusatuen defentsa eskubidea nahiz fiskalaren akusazio ahalmena.

De Miguelen abokatu Gonzalo Susaeta ere bat etorri zen fiskalaren eskariarekin. Argudiatu zuenez, fiskalarekin ados jartzeko aukerak «inguruabar berriak» sortzen ditu, eta horrek bere «bezeroaren interesetan eragin nabarmena» izan lezake. Izan ziren abokatuen arteko desadostasunak ere, ordea, bi asteko epea eskasa iruditzen baitzaie batzuei; azaldu zutenez, apenas jaso duten Izagirre fiskalburuaren asmoen berri, eta ohartarazi zuten tarte eskasa dutela asmo horiek aztertzeko. Beste abokatu batzuek, ordea, nahiago dute prozesua ez luzatzea, eta nahikotzat jo zuten bi asteko etena. Azaro amaierarako espero da epaiketa epai zain geratzea.

Beraz, hitz egin bai, baina fiskalak eta defentsak ez dute oraindik akordiorik egin. Hitzarmen horren asmoa litzateke auzipetuek delituetako batzuk onartzea, fiskalak orain arteko zigor eskariak murriztearen truke. Izan ere, fiskalak 439 urteko espetxe zigorra eta 16,5 milioi euroko isuna eskatu ditu 26 akusatuentzat. De Miguelentzat ia 55 urteko zigorra eskatu du, eta Aitor Telleria eta Koldo Otxandianorentzat, 32koa. Biak Araba Buru Batzarreko kideak ziren. Fiskalak hirurei egozten die delitu sare bat osatzea; besteak beste, eroskeria, influentzia trafikoa eta diru zuritzea leporatzen die.

Fiskal nagusiak, kexu

Joan den ostiralean, Jaime Tapia auziko epaimahaiburua fiskalaren eta defentsaren arteko akordio posible baten inguruan mintzatu zen elkarrizketa batean, eta orduan esandakoekin kritiko azaldu zen atzo Euskal Autonomia Erkidegoko Fiskal Nagusien Batzordea. Tapiak esan zuen «normalean» fiskalen eskariak «puztuta» egon ohi direla, gerora akusatuekin negoziatzeko. Fiskalburuek, ordea, uste dute Tapiaren adierazpenek «dudatan» jar dezaketela fiskaltzaren lana edo sistema judiziala bera.]]>
<![CDATA[«Proposamen propioak» garatzeko gaitasuna babestuko du Urkulluk]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/005/001/2018-09-15/proposamen_propioak_garatzeko_gaitasuna_babestuko_du_urkulluk.htm Sat, 15 Sep 2018 00:00:00 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1877/005/001/2018-09-15/proposamen_propioak_garatzeko_gaitasuna_babestuko_du_urkulluk.htm
Lehendakaritzako iturriek atzo zabaldu zuten Urkulluk emango duen hitzaldiaren laburpena. Aurrena, gobernu jardueraren balantze bat egingo du, legealdi hasieran ezarritako helburuen betetze maila errepasatuta. Gero aipatuko ditu hainbat alorretan izango dituzten erronkak; horietako bat izango da autogobernua eguneratzea. Atal horretan, Urkulluk bi norabideko mezua bidaliko du: Espainiako Estatuari gogoraraziko dio 1979ko estatutua «bete gabeko arau bat» dela, eta estatuaren «barne pluraltasuna» onartzeko eskatuko dio, «jakinik asmo oso bereiziak dituzten gehiengoak» daudela. Euskal alderdiei, berriz, adieraziko die «adostasuna zabaltzea» dela gakoa: «Gehiengoaren akordio batek autogobernuaren etorkizuna bermatzen du. Kontsentsu zabalago batek, berriz, sendotzen». Erantsiko du estatus politiko berria «anbizioarekin» sortu behar dela, «belaunaldi berri baten premiei erantzuteko anbizioarekin».

Hain justu, Urkulluk osoko bilkura horretarako prestatutako hitzaldiaren gidalerroak aurkeztu zizkion atzo EAJko legebiltzarkide taldeari. Hautetsi jeltzaleek urte politikoa abiatzeko bilera egin zuten Urkullurekin eta Andoni Ortuzar EAJko Euzkadi Buru Batzarreko presidentearekin. Ortuzarrek giro politikoaz EBBk egiten duen irakurketaren berri eman zien.

«Garai zailak»

Batzarrean, Urkulluk iragarri zuen «jarduera politikorako garai zailak» izango direla. Ortuzarrek azaldu zuenez, ordea, urte politiko berrian «alderdi politiko guztiekin eremu guztietan akordioak lortzea» izango da EAJren helburu nagusia; besteak beste, 2019ko aurrekontuetan. Ortuzarren hitzetan, egungo egoera politikoak «ez du lana erraztuko», baina ez «aurrekontuak aurreko urteetakoak baino hobeak edo eskasagoak izateagatik», oposizioko alderdiei «eragiten dieten legebiltzarraz haragoko kontuengatik» baizik. Puntu horretan, ezker-eskuin banatu ditu kritikak; batetik, EH Bilduri: «Historikoki, EH Bilduk ez ditu aurrekontuak babestu arrazoi taktiko eta estrategikoak tarteko, eta, azken aldian, bere erabakiak hartzeko autonomia baldintzatu nahi duten eragileek presionatuta eta hertsatuta». PPri dagokionez, Ortuzarrek uste du litekeena dela «itzuli nahi izatea ustez Madrilen guk egindako kaltea, Mariano Rajoyren zentsura mozioa babesteagatik. Kontuen aurka bozkatzen badu, ez da aurrekontuengatik izango, baizik eta mendeku egarriak bultzatuta».

Aitzitik, Maddalen Iriarte EH Bilduko Eusko Legebiltzarreko bozeramailea prest azaldu da Jaurlaritzarekin «aurrekontu sozialak» negoziatzeko. Talde politikoak hedabideen aurrean azaldu zituen atzo zeintzuk izango diren urte politikoaren lan ildo nagusiak, eta, Iriartek azaldu zuenez, erronka nagusia alor sozialean egongo da, uste baitu Jaurlaritzak «miopia sozial izugarria» duela. Horren harira, gogora ekarri ditu azken hilabeteetako mobilizazio jendetsuenak.]]>
<![CDATA[Eusko Ikaskuntzak egungo erronkei erantzun nahi die mendeurren kongresuan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1960/007/001/2018-09-14/eusko_ikaskuntzak_egungo_erronkei_erantzun_nahi_die_mendeurren_kongresuan.htm Fri, 14 Sep 2018 00:00:00 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1960/007/001/2018-09-14/eusko_ikaskuntzak_egungo_erronkei_erantzun_nahi_die_mendeurren_kongresuan.htm Geroa Elkar-Ekin lelopean. Erakundeak Oñatin (Gipuzkoa) egin zuen aurreneko biltzarra, aurten duela ehun urte, eta, mendeurrena ospatzeko, XVIII. kongresuaren ondorioak «sorlekuan» ospatuko dituzte azaroaren 23an, Iñaki Dorronsoro Eusko Ikaskuntzako lehendakariak atzo azaldu zuenez. Oñatira arteko bidean, ordea, erakundeak bost saio prestatu ditu, bost lan ildo jorratzeko, eta urriaren 5ekoa izango da aurrenekoa, Baionan.

Eusko Ikaskuntzak atzo ezagutarazi zuen saio bakoitzeko egitaraua, Donostiako Tabakaleran eginiko agerraldi batean. Atal bakoitzeko zuzendari zientifikoek beren arloko saioek landuko dituzten gaiak xehatu zituzten. Guztietan ariko dira Euskal Herriko nahiz atzerriko unibertsitateetako irakasle eta ikerlariak.

Programa aurkeztearekin batera, erakundeak eta XVIII. kongresuak bildutako babes instituzionala irudikatu zuten. Izan ere, ekitaldian izan ziren, besteak beste, Joxean Muñoz Eusko Jaurlaritzako Kultura sailburuordea, Mikel Arregi Euskarabideko zuzendaria, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako aldundietako ordezkariak, Oñatiko alkatea, Donostiako, Bilboko eta Gasteizko udaletako ordezkariak eta Jesus Loza Espainiako Gobernuak Euskal Autonomia Erkidegoan duen ordezkaria, besteak beste. Hainbat finantza entitate eta enpresako kideek ere babesa azaldu diote Eusko Ikaskuntzari.

Kongresuaren amaiera modura, azaroaren 24an ospatuko dituzte Eusko Ikaskuntzaren ehun urteak. Egun horretan, agintariei, bazkideei eta herritarrei ongietorria egingo diete Oñatiko plazan, 11:00 aldera, eta ekitaldi nagusia eguerdirako antolatu dute, San Migel elizan.

Beatriz Akizu kongresuko zuzendari zientifikoak azaldu zuenez, «momentu historiko» batean helduko da biltzarra, Eusko Ikaskuntzak aurten mendeurrena beteko duenez gero. «Eusko Ikaskuntza gizarteari erantzun aurrerakoiak emateko jaio zen», Akizuren esanetan, eta uste du erakundeak «erronka bera» duela gaur egun, «egungo errealitate sozialera egokituta».

Biltzarra, «erakusleiho»

Xabier Alkorta XVIII. biltzarreko lehendakariak azpimarratu zuenez, hiru ezaugarri nagusi izango ditu kongresuak: partaidetzari eta metodologiari dagokionez, nabarmendu zuen urteotan eginiko lanaren «erakusleihoa» izango dela, eta bidean 1.150 lagunek hartu dutela parte. Izan ere, Eusko Ikaskuntzak 2015ean ekin zion Euskal Herriaren etorkizunari buruzko gogoetari eta diagnostiko bat osatzeari, eta prozesu horren ondorio izan da erakundeak berak plazaratutako Euskal Herriko lurralde(ar)en liburu berdea. Biltzarreko subjektua, berriz, Euskal Herri osoa izango dela azaldu zuen Alkortak, saioak bost hiriburutan egingo dituztenez gero. Azkenik, etorkizunari begira «planteamendu propositiboa» egiteko beharra nabarmendu zuen, eta horri erantzun nahi dio biltzarrak: Liburu Berdean jasotako diagnostikoa abiapuntu hartuta, Oñatiko kongresuan aurkeztuko duten Liburu Zuria-k zenbait erantzun proposatuko ditu.]]>
<![CDATA[Mendeurreneko biltzarreko egitaraua aurkeztu du Eusko Ikaskuntzak]]> https://www.berria.eus/albisteak/156595/mendeurreneko_biltzarreko_egitaraua_aurkeztu_du_eusko_ikaskuntzak.htm Thu, 13 Sep 2018 17:46:11 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/156595/mendeurreneko_biltzarreko_egitaraua_aurkeztu_du_eusko_ikaskuntzak.htm <![CDATA[Bi argazkiren argiak eta itzalak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2044/006/001/2018-09-13/bi_argazkiren_argiak_eta_itzalak.htm Thu, 13 Sep 2018 00:00:00 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/2044/006/001/2018-09-13/bi_argazkiren_argiak_eta_itzalak.htm  

ERAKUNDEEN ANTOLAKETA

Iparraldea, egituratuta



Euskal Elkargoa da bi hamarkadotako lorpenik esanguratsuenetako bat, Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoa erakunde bakarrean biltzen dituen instituzio politikoa eratu denez gero. 2017an sortu zen Euskal Hirigune Elkargoa, eta forma eman zion azken bi mendeetako aldarrikapen bati: Ipar Euskal Herriaren instituzionalizazioari. 2002. urtean eratu zuten Batera plataforma, eta hark eraman du erakunde propioa osatzeko aldarriaren bandera. Frantziako Gobernuak ezezkoa eman zion departamentuaren eskaerari, baina Batera-k lurralde elkargo baten aldeko hautua egin zuen 2009an, eta handik urte batzuetara heldu zen Parisen proposamena: orduko hamar herri elkargoak bakarrean batzea. Herriko etxeen bi herenek babestu zuten egitasmoa.

Berezko egiturak sortzeko bidean, Euskal Herriko Laborantza Ganberak eman zuen pausoa urte batzuk lehenago. 2005ean eratu zuten, baina Pirinio Atlantikoetako prefetak auzitara eraman zuen, «egitura paralelo eta legez kanpoko bat» sortu zutelakoan. 2010ean heldu zen absoluzio epaia.

Nafarroan, UPN zegoen gobernuan 1999 amaieran, Lizarrako akordioa azkenetan zegoenean, eta agintean jardun zuen 2015era arte, etenik gabe; bakarka batez ere, CDNrekin bi aldiz eta PSNrekin koalizioan 2011 eta 2012 bitartean. ETAren indarkeriarik gabeko jokalekuan, ordea, oposizioko alderdiek aukera izan zuten UPN gobernutik kanporatzeko 2015eko udal eta foru hauteskundeetan; hortaz, gobernu akordioa egin zuten Geroa Baik, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak. Mugak muga, gobernu aldaketak balio izan du nazio eraikuntzan urratsak egiteko; izan ere, hiru urteotan, Uxue Barkosen gobernuari esker, ETB Nafarroan ikusten da, herrialdeak bat egin du Euskal Autonomia Erkidegoak eta -Akitaniaren parte izanik- Ipar Euskal Herriak osatutako Euroeskualdearekin, eta ohikoagoa da Hegoaldeko bi gobernuen arteko harremana.

Udal mailan ere egin dira nazio erakundeak garatzeko urratsak. 1999ko irailean sortu zuten Euskal Herriko Udal eta Udal Hautetsien Biltzarra, Udalbiltza, baina, hura bitan banatuta, ezker abertzaleko hautetsiek babestutakoaren aurkako operazioa agindu zuen Espainiako Auzitegi Nazionalak, de facto partzuergoa deseginda. 2011ko urtarrilean eman zioten absoluzioa, eta 2013an eratu zuten berriro.
 

BAKEGINTZA

Normalizazioranzko bidea



Bakegintzaren alorrean ere aldatu da panorama politikoa, ETAk jarduera armatua amaitu eta erakundea desegin duenez gero. 1999ko azaroan su-etena amaituta, ETAk 2000. urtean berrekin zien erasoei, eta 58 lagun hil zituen 2010era bitartean. Loiolako prozesuak (2006) porrot egin osteko ezker abertzalearen gogoetaren ondorioz, ETAk jarduera armatua behin betiko amaitu zuen, 2011ko urrian. Harrezkero, hainbat saio egin bazituen ere, ETAk beste sei urte behar izan zituen armagabetzeko. 2017ko apirilean utzi zituen bere kontrolpean zituen armategiak hainbat herritarren esku, nazioarteko eragileei armen kokalekuen berri emanda. Jada armagabetua egonik, erakundea bera desegitea izan zen ETAren hurrengo erabakia; aurtengo maiatzean eman zuen horren berri.

Euskal presoen kopuruak ere gorabeherak izan ditu urteotan. Su-etenaren garaian, 450 inguru ziren, baina gora egin zuen gero, 700 pasaraino. ETAk jardun armatua eten zuenez geroztik, zifra urtez urte joan da apaltzen; egun 300 baino gutxiago dira. Gainera, ETAren armagabetzeak eta presoak «lege baliabideak» urratzen hasteak ahalbidetu zuen Frantziako Gobernua espetxe politikan pausoak ematen hastea eta hogei bat preso Mont-de-Marsan eta Lannemezango kartzeletara hurbiltzen hastea. ETA desagertuta, berriz, Espainiako Gobernuak ere asmoa azaldu du beste espetxe politika bat garatzeko.

Bi hamarkadotan, esanguratsua izan da legez kanporatzeko aroak ezker abertzalean utzitako lorratza. Lizarrako akordioa amaitu eta bi urte baino gehiagora, 2002ko ekainean, Espainiako Kongresuak Alderdien Legea onartu zuen, ex profeso ezker abertzaleko alderdiak legez kanporatzeko araua. 2003an debekatu zuten Batasuna, eta 2007ko udal eta foru bozetan ordezkaritzarik gabe geratu zen hainbat erakundetan, Nafarroako Parlamentuan, kasurako. Eusko Legebiltzarrerako 2009ko hauteskundeetan, ezker abertzale ofizialeko zerrenda debekatu izanak gehiengoa eman zien PSEri eta PPri. Sektore hori 2011. urtean itzuli zen erakundeetara, Bildu koalizioaren bidez; erakundeetatik harago, ordea, ekinaldi judizialek legez kanpo utzi zituzten ezker abertzaleko beste esparru batzuk.
 

HERRI MUGIMENDUA

GEDen bultzada



Besteak beste ETAren jardun armaturik gabeko ziklo berriari esker artikulatu zen erabakitzeko eskubidearen aldeko aldarrikapena gizarte mugimendu baten inguruan. Gure Esku Dago 2013ko ekainean aurkeztu zen, eta, bost urteotan, hura izan da erabakitzeko eskubidearen aldeko mobilizazioen dinamizatzaile nagusia; 2014ko ekainean, giza kate batean 150.000 bat herritar bilduta, eta, antolatzaileen arabera, 2018ko ekainean 175.000 inguru elkartuta. Tartean, ia urtero antolatu ditu dozenaka milaka laguneko mobilizazioak. Horrez gain, herriz herriko galdeketak izan dira haren jardunbide nagusia: 2014az geroztik, haren gerizpeko plataformek galdeketak egin dituzte 203 herritan, eta 189.000 lagun ingururen botoak bildu. EAJk eta EH Bilduk babesa adierazi izan diote dinamikari, eta baita Ahal Dugu-ko sektore batzuek ere.
 

ESTATUS POLITIKOA

Orain arte, saio antzuak



1999. urteaz geroztik, Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako estatus politiko eta juridikoak bere horretan jarraitzen du, horiek garatzeko saiorik izan bada ere. Juan Jose Ibarretxe Eusko Jaurlaritzako lehendakaria zela eginiko estatutu proposamena izan zen lehendabizikoa, besteak beste Euskal Herriaren eta Espainiaren arteko «elkartasun askea» eta etorkizun politikoari buruzko galdeketa bat egiteko aukera jasotzen zituena. Bide hura Espainiako Kongresuan eten zen, 2005. urteko otsailean, Eusko Jaurlaritzak bi hilabete lehenago onartu eta gero. Loiolako bake elkarrizketetan ere sartu ziren eduki politikoetan: EAJk, Batasunak eta PSEk lortutako akordio zirriborroan, sinatzaileek Euskal Herriaren «identitate nazionala» aitortu zuten, eta konpromisoa adierazi zuten euskal herritarrek «modu aske eta demokratikoan» beren etorkizun politikoaz hartutako erabakiak Espainiako erakundeek errespeta zitzatela defendatzeko.

Saio hark porrot eginda, Ibarretxek beste ahalegin bat egin zuen estatus politikoa galdeketa bidez erabakitzeko. Eusko Legebiltzarrak Kontsulta Legea onartu zuen 2008ko ekainean, herritarrei galdera bat luzatzeko asmoz: «Ados zaude euskal alderdiek, bazterketarik gabe, Euskal Herriaren erabakitzeko eskubidea gauzatzeari buruz Akordio Demokratiko bat lortzeko negoziazio-prozesu bati ekitearekin, eta Akordio hori 2010. urtea bukatu baino lehen erreferendumera jartzearekin?». 2008ko irailaren 11n, Espainiako Auzitegi Konstituzionalak ebatzi zuen lege hura konstituzioaren aurkakoa zela. Hamar urte geroago, Eusko Legebiltzarra estatutua berritzeko prozesuan ari da; EAJk eta EH Bilduk estatus berriaren oinarriak adostu dituzte, eta bertan jasotzen da, besteak beste, erabakitzeko eskubidearen erakundetzea.

Hortaz, 1979ko estatutuak indarrean jarraitzen du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta, 1998-99. urteetan bezala, erabat betetzeke dago oraindik, Jaurlaritzari dagozkion 37 eskumen Espainiako Gobernuaren esku baitaude. 1999az geroztik, hamasei eskumen eskualdatu dituzte, eta Jaurlaritzak Pedro Sanchezen agintaldia baliatu nahi du falta direnak eskuratzeko.

Abertzaleak ados zirenekoa

«Ilusioz» ekindako bidea

Nazio kontzientzia ]]>
<![CDATA[Oinarrietan oinarrituko dira]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/008/001/2018-09-13/oinarrietan_oinarrituko_dira.htm Thu, 13 Sep 2018 00:00:00 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1877/008/001/2018-09-13/oinarrietan_oinarrituko_dira.htm
Ez da ohikoa Jone Berriozabal lantaldeko koordinatzailea prentsaren urrera irtetea, baina horrela egin zuen atzo, aurrerantzean adituek eta lantaldeak izango dituzten zereginak azaltzeko. Azaldu zuenez, EAJk, EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek hitzartu dute adituek abiapuntu gisa erabiltzea EAJk eta EH Bilduk adostutako oinarriak. Adituek ikusiko balute oinarri horiek bateragarriak izan daitezkeela gainerako taldeek aurkeztutako boto partikularrekin, boto horiek oinarriekin uztartzen saiatu behar dute, adostasuna zabaltzeko asmoz. Ebazpen horren kontrako botoa eman zuen PPk, eta abstentziora jo zuen PSE-EEk.

Hitzez hitz, horrela jaso dute dokumentu batean: «Talde teknikoak indarrean dagoen autonomia estatutua erreformatzeko lege proposameneko testu artikulaturako hasiera idatziko du, Euskadiko autogobernua eguneratzeko legebiltzarreko ponentziak onartutako oinarri eta printzipioekin bat. Era berean, adostutako oinarriak errespetatuz, aukera aztertuko eta ahalegina egingo du horien eta aurkeztutako boto partikularren artean bat datozen puntuak aurkitzeko. Helburua da, posible bada, dagoeneko lortutako adostasunak zabaltzea».

Luze jo zuen atzoko bilerak, eta justuki horixe izan zen eztabaidagai nagusietako bat; nola uztartu adostutako oinarriak eta boto partikularrak.

Beste xehetasun bat ere argitu du Berriozabalek, bileran beste eztabaida gai nagusia izan zenez gero: aditu taldeak «batzorde juridiko bat» osatuko du, ez «politikoa», eta, beraz, ez dagokio edukia moldatzea. Zalantzetako bat zen adituek nola hartuko dituzten erabakiak, boto haztatua izango ote duten edo aditu guztiek pisu bera izango duten erabakiak hartzeko orduan; talde politikoek adituen esku utziko dute adituek beren erara antolatzea lan jarduna, baina ez dute bozkatu beharrik izango. Horri lotuta, adituei ez diete eskatu argitu dezatela edukiak Espainiako Konstituziora egokitzen diren, oinarriak adostu dituzten taldeek ez baitute «zalantzarik» egokitasun horren inguruan.

Zortzi bat hilabeteko epea

Berriozabalen esanetan, lantaldeak «parentesi bat» egingo du bere jardunean, eta testu artikulatua prest egotean berrekingo dio lanari. Adituek zortzi bat hilabeteko epea izango dute testu artikulatua prestatzeko, eta epe horretan konfidentzialtasuna gorde beharko dute. Datozen egunetan ekitaldi formal bat egingo dute legebiltzarrean aditu taldearekin, eta orduan abiatuko da epea. Espero da testua datorren urteko ekainerako prest izatea.

Bestalde, adostutako oinarriez gain, adituek aintzat hartu beharko dute Eusko Ikaskuntzak eginiko txosten bat, ekainean antolatutako bilera irekien edukiekin osatua. Eusko Ikaskuntzak irailaren 30era arteko epea du agiria legebiltzarraren esku uzteko.

Taldeek mahai gainean izan zuten aditu taldea zabaltzeko Elkarrekin Podemosek eginiko proposamena ere. Adituen batzordea lau gizonek eta emakume batek osatuko dutela eta, koalizioak proposatu zuen talde politiko bakoitzak bina aditu izendatzea, parekidetasuna bermatzeko, baina aukera hori baztertu zuen lantaldeak, EAJk, PSE-EEk eta PPk kontra eginda.

Ohar batean, EAJ kritiko agertu zen PSErekin: «Ezin da ulertu ebazpenaren hitzak eurekin landu ondoren eta taldeen artean ados jarri ondoren, sozialistak abstenitzea botoa emateko garaian». PSEren jarrerari buruzko azalpenak Jose Antonio Pastor PSE-EEko bozeramaileak eman zituen. Esan zuen EAJk eta EH Bilduk «proiektu subiranistari» eusten diotela, eta aditu taldeari eskatu zion idatz dezatela «adostasun zabaleko estatutu bideragarri» bat. Bileratik pozik irten zen EH Bilduko bozeramaile Maddalen Iriarte: «Gaurkoa urrats garrantzitsua da herri honetan proiektu demokratiko guztiak defendagarriak eta egingarriak izan daitezen».]]>
<![CDATA[EAJk eta EH Bilduk adostutako oinarriak abiapuntu izango dituzte adituek]]> https://www.berria.eus/albisteak/156551/eajk_eta_eh_bilduk_adostutako_oinarriak_abiapuntu_izango_dituzte_adituek.htm Wed, 12 Sep 2018 07:15:05 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/156551/eajk_eta_eh_bilduk_adostutako_oinarriak_abiapuntu_izango_dituzte_adituek.htm Oinarri horiek EAJk eta EH Bilduk adostu zituzten batez ere, eta Elkarrekin Podemos batu zitzaien eskubideen atalean, eta testu hura berretsi dute gaurko bileran. Oinarri horiei forma juridikoa eman beharko die orain aditu talde batek. Talde bakoitzak joan den ostiralean proposatu zuen aditu bana, eta horien eginikizuna adostu dute gaurko bileran. Jone Berriozabal lantaldeko koordinatzaileak azaldu duenez, EAJk, EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek hitzartu dute adituek abiapuntu gisa erabiltzea EAJk eta EH Bilduk adostutako oinarriak. Mikel Legarda EAJko diputatuak, Iñigo Urrutia, Arantxa Elizondo eta Alberto Lopez Basaguren Euskal Herriko Unibertsitateko irakasleek eta Jaime Ignacio del Burgo PPko kide eta Nafarroako politikari historikoak osatuko dute aditu talde hori. Gainera, adituek ikusiko balute oinarri horiek bateragarriak izan daitezkeela gainerako taldeek aurkeztutako boto partikularrekin, boto horiek oinarriekin uztartzen saiatu behar dira, adostasuna zabaltzeko asmoz. Erabakiarekin ez dira bat etorri PSE-EE eta PP; sozialistak abstenitu egin dira, eta popularrek kontra bozkatu dute. Beste xehetasun bat ere argitu du Berriozabalek: adituei ez diete eskatu argitu dezatela edukiak Espainiako Konstituziora egokitzen diren, oinarriak adostu dituzten taldeek ez baitute "zalantzarik" egokitasun horren inguruan. Aditu taldeak "batzorde juridiko bat" osatuko du, ez "politikoa". Berriozabalen esanetan, lantaldeak "parentesi bat" egingo du orain bere jardunean, eta testu artikulatua prest egotean berrekingo dio lanari. Adituek zortzi bat hilabeteko epea izango dute testua prest edukitzeko, eta, ondoren, autogobernu lantaldean aurkeztu beharko dute. Hilabeteotan "konfidentzialtasuna" gorde beharko dute. Testu artikulatua bere egin beharko du alderdi batek edo gehiagok, hura tramitatu ahal izateko. Lege proposamen gisa landuko da ondoren. Estatutu "bideragarria" Bilera amaitu eta gero, PSEren jarrerari buruzko azalpenak eman ditu Jose Antonio Pastor PSE-EEko bozeramaileak. Esan du EAJk eta EH Bilduk "proiektu subiranistari" eusten diotela, eta aditu taldeari eskatu dio idatzi dezatela "adostasun zabaleko estatutu bideragarri" bat. Horretarako, Pastorrek proposatu du adituek "antzematea" zein puntuk behar duten aurrez Espainiako Konstituzioa aldatzea, "hortik aurrerako lanak errazagoak izan daitezen".]]> <![CDATA[Bi urteko zigorra ezarri diote Francisco Aranbururi]]> https://www.berria.eus/albisteak/156463/bi_urteko_zigorra_ezarri_diote_francisco_aranbururi.htm Mon, 10 Sep 2018 13:38:08 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/156463/bi_urteko_zigorra_ezarri_diote_francisco_aranbururi.htm
Egotzitako delituak preskribatzeko urtebete falta zuela, bere burua aurkeztu zuen Espainiako autoritateen aurrean, eta, hori kontuan hartuta, fiskalak ontzat jo du bi urteko zigorra. Hasieran, fiskalak hamabost urteko espetxe zigorra eskatu zuen. 2016ko apirilean ere bi urteko zigorra ezarri zieten Jon Patxi Arratibel, Iñigo Gonzalez, Gorka Zabala, Gorka Mayo eta Iker Morenori, Ekineko kideak izatea egotzita. 4/2014 auziko epaiketa horretan, auzipetuek eta Espainiako Auzitegi Nazionaleko fiskaltzak akordio bat egin zuten.]]>
<![CDATA[Estatus berriaren eztabaidan "ez bustitzea" egotzi die Ortuzarrek PSE eta Ahal Dugu-ri]]> https://www.berria.eus/albisteak/156465/estatus_berriaren_eztabaidan_ez_bustitzea_egotzi_die_ortuzarrek_pse_eta_ahal_dugu_ri.htm Mon, 10 Sep 2018 07:17:34 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/156465/estatus_berriaren_eztabaidan_ez_bustitzea_egotzi_die_ortuzarrek_pse_eta_ahal_dugu_ri.htm taldeek proposatutako adituen zereginak zehazteko. Estatus horri begira, Andoni Ortuzar EAJko Euzkadi Buru Batzarreko presidenteak uste du "objektiboki froga" daitekeela PSE eta Elkarrekin Podemos ez direla eztabaidaren "neurrira" egon eta ez direla "busti". Onda Vascan eginiko elkarrizketa batean, ohartarazi du "egiaren ordua" iristen ari dela autogobernuari buruzko eztabaidan: "Balioa ematen diogu EH Bildurekin eginiko akordioari eta hark egin duen keinuari, historikoki defendatu dituenak baino posizio pragmatikoagoetara gerturatuta. Hori denek balioetsi behar dute, baina [talde] gehiago bildu nahi ditugu". Hortaz, PSEri eta Elkarrekin Podemosi eskatu die "apur bat mugi" daitezela: "Pausoak ematen badituzte, guk ere emango ditugu". Bestelako iritzia azaldu du, berriz, Fernando Grande Marlaska Espainiako Barne ministroak. Uste du estatutuaren edozein erreformak, "ibilbide legala" izan dezan, babes "transbertsala" izan behar duela. Radio Euskadin hitz egin du Grande-Marlaskak, eta espetxe eskumena Jaurlaritzaren esku uzteko aukera ere izan du hizpide. Azaldu du gaia "aztertu" egingo duela "horretarako" sortutako lantalde batek. Akordio "historikoa" Gaiaz aritu da Arkaitz Rodriguez Sortuko idazkari nagusia ere. Info7 irratian, azpimarratu du EAJk eta EH Bilduk autogobernu lantaldean lortutako akordioa "historikoa" dela eta, Lizarra Garaziko ituna salbuetsita, "lehen aldia" dela "bi familia abertzale nagusiak ados" jartzen direna "proposamen politiko baten inguruan". Elkarrekin Podemos, berriz, kexu azaldu da testu artikulatua idatziko duen adituen taldea lau gizonek eta emakume batek osatuko dutelako. Hori zuzentzeko, koalizioak proposatu zuen talde bakoitzak bina aditu izendatzea eta gutxienez horietako bat emakumezkoa izatea, baina, Andeka Larrea Ahal Dugu-ko Komunikazio idazkariak kritiko adierazi duenez, "oraingoz" ez dute erantzunik jaso.]]> <![CDATA[Adituak zehaztuta, horien eginkizuna adostu beharko dute taldeek asteazkenean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1898/002/001/2018-09-08/adituak_zehaztuta_horien_eginkizuna_adostu_beharko_dute_taldeek_asteazkenean.htm Sat, 08 Sep 2018 00:00:00 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1898/002/001/2018-09-08/adituak_zehaztuta_horien_eginkizuna_adostu_beharko_dute_taldeek_asteazkenean.htm
Aditu taldea datorren asteazkenean osatuko da formalki, Autogobernu Lantaldearen bileran izendapenei oniritzia ematean. Ofizialki bi izango dira lantaldearen zereginak datorren asteazkeneko bileran: aurreko urte politikoan atalka bozkatutako oinarriak osorik onartzea edo baztertzea, eta adituen izendapena onestea. Hala ere, hilaren 12ko batzar horretan, taldeek izango dute zer adostu: besteak beste, adituek noiz arteko epea izango duten testu artikulatua ontzeko, testu artikulatua EAJ-EH Bildu akordioan oinarritu behar duten edo nola jasoko dituzten Elkarrekin Podemosen, PSE-EEren eta PPren boto partikularren edukiak, zein izango den bitartean Autogobernu Lantaldearen zeregina, adituen lana ikuskatuko duen edota batzartuko den datozen hilabeteetan.

Halaber, erabakitzeke dago batzorde horrek nola hartuko dituen erabakiak. Izan ere, oinarriak nagusiki adostu dituzten taldeek bi ordezkari izango dituzte batzorde horretan, eta babestu ez dutenek, hiru. Gutxi gorabehera, espero da adituek zortzi bat hilabeteko epea izatea testua prest edukitzeko; ekain ingururako, beraz. 2019ko udako etenaldiaren ostean erregistratuko lukete Eusko Legebiltzarrean lege proposamen gisa, eta gutxienez zortzi bat hilabeteko tramitazioa beharko luke osoko bilkuran onartu edo baztertu arte; 2020ko udaberri edo uda ingururako, alegia. Epeak betez gero, 2020ko udazkenean izango dira Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak.

Adituek hilaren 30erako jasoko dute Eusko Ikaskuntzak ekainean eginiko bilerekin osatutako txostena. 200 bat herritarrek hartu zuten parte Gasteizen, Bilbon eta Donostian eginiko batzarretan. Agiri hori eta lantaldeak onartutako oinarriak izango dira txostengileen lanabesa.

Beraz, bost aditutik lau gizonezkoak izango dira, eta bakarra emakumea. Bostetik hiru, euskaldunak. Hain justu, batzordeak izango duen parekidetasun falta salatu du Elkarrekin Podemosek: «Ezinbestekoa da emakumeek rol protagonista izatea estatus berri bat ordezkatzen duen itun sozialaren idazketan, negoziazioan eta aurkezpenean». Koalizioak erantsi du parekidetasuna «beharrezko baldintza» dela emakumeen «beharrak eta ekarpenak kontuan har daitezen prozesu ia-konstituziogile honetan». Batzordearen genero desoreka zuzentzeko, Elkarrekin Podemosek proposatu du talde parlamentario bakoitzak bi aditu izendatzea, eta horietako bat gutxienez emakumezkoa izatea. Koalizioak «ez du eragozpenik adituen izendapen eta erregistro epea luzatzeko».

Erabakitze «mekanismoa»

Adituek izango duten egitekoaz eta estatus berriaren oinarrietan onartutakoaz hitz egin zuen atzo Marian Beitialarrangoitia EH Bilduko diputatuak. Onda Vascan, esan zuen espero duela «gutxiengoek beto eskubiderik ez izatea». Izan ere, azaldu zuen EH Bilduren nahia dela «berdinen arteko harreman bat» izatea Espainiako Estatuarekin, «eta ez du zentzurik dena geldiaraztea gutxiengo baten betoagatik». Gaineratu zuen EAJrekin adostutako oinarrietan ez dela independentzia jasotzen, «herritarrei mekanismoak ematea baizik, erabaki dezaten zer izan nahi duten».

Autogobernu Lantaldeak uztail hasieran amaitu zuen estatus berriaren oinarriak adosteko prozesua. EAJk eta EH Bilduk bat egin zuten atal gehienetan, eta Elkarrekin Podemos akordiora batu zen eskubideen alorrean. Udako asteetan, ordea, ugari izan dira adostasun hori zabaltzeko eta testuaren edukiak moldatzeko beharra azpimarratu duten mezuak; Elkarrekin Podemosen, PSE-EEren eta PPren aldetik zabaldu dira mezu horiek nagusiki, baina baita EAJren barrutik ere.

Espainiako Gobernuak argi esan zion Jaurlaritzari joan den igandean: «Kongresuak baztertu egingo du estatutuaren erreforma subiranista bat». Isabel Zelaa gobernuko bozeramailearenak dira hitzak, El Correo egunkariak hilaren 2an argitaratutako elkarrizketa batekoak. Eneko Andueza PSE-EEko Gipuzkoako buruzagiak, berriz, abuztuaren 26an itxaropena azaldu zuen EAJk «obsesio subiranistak» alde batera utziko dituela. Urte politikoa hasteko ekitaldian, Lander Martinez Elkarrekin Podemoseko bozeramaileak adierazi zuen EAJk eta EH Bilduk adostutako testua «oso identitarista eta baztertzailea» dela, eta PPk akordioarekin «Euskadi amildegi ertzera» eramatea egotzi zion. Bestalde, ohar egin dio EH Bilduk EAJri, onartutako edukietan ez dezan amore eman. Esaterako, Pello Urizar legebiltzarkideak BERRIAn eginiko elkarrizketa batean ohartarazi zuen EH Bilduk zail izango lukeela estatus berria babestea erabakitzeko eskubidea testutik kanpo geratuko balitz.

Edukien alorrean, posizio ugari azaldu ditu EAJk asteotan. Urte politikoa abiatzeko ekitaldian, Andoni Ortuzar Euzkadi Buru Batzarreko presidenteak nabarmendu zuen adostutako oinarriak ez direla «dogma bat», eta alderdiei «mugitzea» dagokiela. Ekitaldi berean, Joseba Egibar Gipuzko Buru Batzarreko presidenteak Elkarrekin Podemos, PSE eta PPri egotzi zien «gutxiengo obstrukzionista» izatea, eta azpimarratu zuen euskal instituzioei dagokiela «autogobernua definitzea». Irailaren 3an, Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariak eskatu zuen estatutu berriaren akordioa «bideragarria» izan dadila, eta uste du «aztertu» egin beharko dela EAJk eta EH Bilduk adostutako guztia. Biharamunean, ordea, oinarriei «babes osoa» agertu zien Markel Olano Gipuzkoako ahaldun nagusiak. Oinarriak onartu osteko agerraldian, uztail hasieran, Egibarrek azpimarratu zuen adituen zeregina argia dela: horiei soilik dagokie oinarriak testu artikulatu batean antolatzea, ez interpretazioetan sartzea. Adituek zume horiekin ekin beharko diote lanari.]]>
<![CDATA[Legarda, Urrutia, Elizondo, Lopez Basaguren eta Del Burgok idatziko dute estatutu proiektua]]> https://www.berria.eus/albisteak/156374/legarda_urrutia_elizondo_lopez_basaguren_eta_del_burgok_idatziko_dute_estatutu_proiektua.htm Fri, 07 Sep 2018 06:33:02 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/156374/legarda_urrutia_elizondo_lopez_basaguren_eta_del_burgok_idatziko_dute_estatutu_proiektua.htm
EH Bilduk Iñigo Urrutia Libarona zuzenbide doktore, EHUko Administrazio Zuzenbideko irakaslea eta unibertsitate publikoko aldezlea proposatu du adituen talderako. Urrutiak 52 urte ditu, Erabakizaleak erabakitzeko eskubidearen aldeko juristen taldeko kide da, eta 2015eko otsailean Autogobernu Lantaldean hartu zuen parte, taldeek eskatutako agerraldi sortan. Elkarrekin Podemosek, berriz, Arantxa Elizondo EHUko Politika Zientzietako irakaslea proposatu du. Elizondo Emakundeko idazkari nagusi izan zen Patxi Lopezek zuzendutako Jaurlaritzan, eta gaur egun Espainiako Politika Zientzia Elkarteko presidentea da. PPk Jaime Ignacio del Burgo historialari nafarra proposatu du. 76 urte ditu, eta politikan ibilbide luzea eginikoa da: UCDn aurrena eta UPN-n ondoren. Orain PPn dago afiliatuta. Espainiako Kongresuan diputatu izan zen, eta baita Nafarroako Diputazioko presidente ere, 1979 eta 1980 artean. PSE-EEk atzo eman zuen bere proposamenaren berri: Alberto Lopez Basaguren Euskal Herriko Unibertsitateko Zuzenbide Konstituzionaleko katedraduna (Basauri, Bizkaia, 1957). Espainiako sistema politikoa eta federalismoa ditu ikergai, besteak beste, eta behin baino gehiagotan mintzatu da autogobernu lantaldeak adostutako oinarrien aurka. Atzo, Radio Euskadin, ohartarazi zuen oinarriek «sistema konfederal bat» proposatzen dutela «legearen ikuspuntua kontuan izanda», eta hori «onartezina» dela. 2014an eta 2017an Eusko Legebiltzarreko Autogobernu Lantaldean parte hartu zuen.

Ohar batean, PSEk adierazi du espero duela adituen taldeak egingo duen lanak bide ematea «pertsonen eskubideak zabaltzeko, eskumenak errealitate sozialera egokitzeko eta botere publikoen arteko harremanak berrantolatzeko, eraginkortasuna irabazte aldera».]]>
<![CDATA[Lege tradizioari lotzeko saioak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/006/001/2018-09-07/lege_tradizioari_lotzeko_saioak.htm Fri, 07 Sep 2018 00:00:00 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1877/006/001/2018-09-07/lege_tradizioari_lotzeko_saioak.htm
Edukietan eta formetan, antzekotasunak eta aldeak dituzte 2003ko urriaren 25ean Juan Jose Ibarretxek zuzendutako Jaurlaritzak onartutako oinarriek eta joan den uztailean Autogobernu lantaldean onartutakoek. Bi testuen arteko alde nagusietako bat egiletza izango da; izan ere, orain Eusko Legebiltzarraren ekimenez egin dute, 2001-2005 legealdian ez bezala. 2001eko otsailaren 17an Kursaal jauregian eginiko ekitaldi batean, Ibarretxek estatutuaren erreforma baten eta herri galdeketa baten «zilegitasuna» azpimarratu zuen, eta, hiru hilabete geroago hauteskundeak irabazi eta gero, asmo hori bidea egiten hasi zen, EAJk, Eusko Alkartasunak eta Ezker Batuak osatutako gobernuaren eskutik. Eusko Legebiltzarrak autogobernuari buruzko eztabaida monografikoa egin zuen urte hartako urriaren 25ean, eta, hirukoaren babesarekin, aurrera atera zen «autogobernuan sakontzeko batzorde» baten eraketa. Azaroan osatu zuten batzorde hori, eta hilabeteak eman zituzten adituen iritziak jasotzen; guztira, 56 lagunenak. Legebiltzarrak prozedura hori erabili du oraingoan ere; dozenaka adituren hitzaldiak entzun dituzte 2012-2016 arteko legealdian.

2002ko uztailean, legebiltzarreko batzordeak enkargua eman zion Jaurlaritzari «ordenamendu juridikoari buruzko proiektu berri bat» prestatzen hasteko. Irailean, Ibarretxek jakinarazi zuen urtebete barru aurkeztuko zuela, eta lege proiektu gisa aurkeztuko zuela Legebiltzarrean. Testu artikulatua landu zutenen izen-abizenak ez dira publiko egin, baina Jaurlaritzak bere gain hartu zuen estatutu proposamena idazteko ardura. 2003ko urriaren 25eko gobernu kontseiluan onartu zuen testua. Egungo prozesua bestelakoa izaten ari da: Autogobernu Lantaldean bildutako talde politikoek negoziatu dituzte estatus berriaren oinarriak, eta orain aditu talde bati dagokio testu artikulatuaren forma ematea. Aipatu ziren beste aukera batzuk: kasurako, enkargua Jaurlaritzari ematea, 2002an bezala, edo Eusko Ikaskuntzaren esku uztea idazketa, 1931ko Lizarrako estatutu proiektuarekin egin bezala.

Bi testuek, ordea, badituzte puntu komunak, BERRIAk kontsultatutako iturrien arabera. Lizarrako 1931ko estatutu egitasmoa eta 1979ko estatutua euskal tradizio juridikoan oinarritutako testuak izan ziren, eta 2003ko proiektua tradizio horretan sakontzeko hurrengo saioa izan zen. Egitasmo hark Eusko Legebiltzarraren oniritzia jaso zuen 2004ko abenduaren 30ean, baina, 2005eko otsailean, Espainiako Kongresuak ez zuen tramiterako ere onartu, eta estatutuari aurrera egiteko bidea moztu zioten. Ibarretxeren egitasmoari atea itxita, orain EAJk eta EH Bilduk tradizio juridiko eta politiko horrekin lotzeko beste saio bat egin dute adostutako oinarriekin. Izan ere, testuotan, 1931tik 2018ra, printzipio iraunkor batzuk antzeman daitezke, galdera bati erantzun nahi diotenak: nola lortu euskal herritarrek beren burua gobernatzeko sistemak eratzea?

Debate juridiko eta politikoa

Testuen bideragarritasun politiko eta juridikoari buruzko eztabaidak ere lotzen ditu Ibarretxeren garaiko proiektua eta oraingo oinarriak, bi kasuetan jarri baita auzitan. Astelehenean, esaterako, Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak berak egin zuen bi testuen arteko alderaketa, azpimarratzeko gaur egungo eztabaidan adostasuna zabaldu behar dela: «Biderik egingo ez duen testu batekin gelditu nahi badugu, lehendik ere baditugu testuak».

Egungo oinarrien bideragarritasun juridikoaz eta politikoaz aritu ziren atzo Radio Euskadin, eta Xabier Ezeizabarrena EAJko Gipuzkoako batzarkideak defendatu egin zituen: «Bideragarria da. Testuak oinarri sendoak ditu Gernikako estatutuan eta baita Espainiako Konstituzioaren lehen xedapen gehigarrian ere. Planteamenduak legezkoak dira».

Eszeptikoago mintzatu zen Iñaki Lasagabaster Euskal Herriko Unibertsitateko Administrazio Zuzenbideko katedraduna: «Egungo oinarriei ez diet bideragarritasun handirik ikusten, Urkulluk berak iradoki baitu aldatu egingo direla».]]>
<![CDATA[Alberto Lopez Basaguren proposatuko du PSEk adituen lantalderako]]> https://www.berria.eus/albisteak/156339/alberto_lopez_basaguren_proposatuko_du_psek_adituen_lantalderako.htm Thu, 06 Sep 2018 07:46:21 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/156339/alberto_lopez_basaguren_proposatuko_du_psek_adituen_lantalderako.htm Autogobernu Lantaldean aritu zen hizlari, PSE-EEk proposatuta, taldeek eskatutako agerraldien sortan. PSE-EEk espero du adituen taldeak egingo duen lanak ahalbidetuko duela "pertsonen eskubideak zabaltzea, eskumenak errealitate sozialera egokitzea eta botere publikoen arteko harremanak berrantolatzea, eraginkortasuna irabazteko". Sozialisten arabera, ondoren legebiltzarrak hartuko du "proposamen bideragarri, erabilgarri, adostasun zabalagoko eta egungo ordenamendu juridikoa errespetatuko duen estatutu bat" lantzeko ardura.]]> <![CDATA[PPk estatus berriko oinarriei kontra eginez hasiko du urte politikoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/007/001/2018-09-06/ppk_estatus_berriko_oinarriei_kontra_eginez_hasiko_du_urte_politikoa.htm Thu, 06 Sep 2018 00:00:00 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/paperekoa/1873/007/001/2018-09-06/ppk_estatus_berriko_oinarriei_kontra_eginez_hasiko_du_urte_politikoa.htm
Uztailean oinarriei buruzko eztabaida amaitu eta gero, Autogobernu Lantaldeak datorren asteazkenean ekingo dio berriz lanari, eta eragile politiko gehienak autogobernuari buruzko eztabaidaz ari dira hizketan egunotan. PPz gain, gaia hizpide izan zuten atzo Jaurlaritzak, EH Bilduk, PSE-EEk Ezker Anitzak eta ELAk. Elkarrizketa batean, Josu Erkoreka Jaurlaritzako bozeramaileak azpimarratu zuen EAJn «denak» daudela ados EH Bildurekin adostutako oinarriekin, baina «akordio barneratzaileago bat» nahi dutela guztiek.

Izan ere, Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariak astelehenean adierazi zuen «aztertu» beharra dagoela EAJk eta EH Bilduk adostutako edukiak, baina, herenegun, Markel Olano Gipuzkoako ahaldun nagusiak azpimarratu zuen oinarri horiei ez zaiela uko egin behar. Erkorekak argitu du ez dagoela «sakoneko desberdintasunik» bi iritzien artean.

Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaileak, berriz, hitzartutakoa defendatu du: «Estatusaren inguruan EAJrekin egin dugun akordioak herri honen gehiengoaren sentimendu politikoarekin konektatzen du».

Asmo «gauzagarriak»

Estatus berriaren oinarriei buruzko eztabaidan, EAJk eta EH Bilduk gainerako alderdi politikoei leporatu diete negoziaziorako borondaterik erakutsi ez izana, baina kritika horri erantzun dio Idoia Mendia PSE-EEko idazkari nagusiak. Esan du sozialistak «jada mugitu» direla estatutua erreformatzea onartuta, PSEk nahiago baitzuen «Espainiako Konstituzioaren erreforma bat», eta ohartarazi du «guztiek» egin beharko dituztela ekarpenak estatus berriak «denak babesteko». Horrez gain, «errealitate printzipiotik» abiatzeko eskatu du: «Gauza bat dira asmo nazionalistak, eta beste bat, horiek gauzagarriak izatea».

Ezker Anitzak, berriz, erabakitzeko eskubidea estatutuaren erreformatik kanpo uzteko eskatu du, iritzita hori «Argitasun Lege»baten bidez hitzartu beharra dagoela: «Pentsatzea estatutuaren erreformaren bidez guk beti defendatu izan dugun autodeterminazio eskubidea gauzatu dezakegula jendea engainatzea da».

Gaiaz hitz egin du Adolfo Muñoz Txiki ELAko idazkari nagusiak ere. Uste du EAJ «debaluatzen» ari dela EH Bildurekin eginiko akordioa, eta erantsi du «eskertuko»lukeela bi taldeek orain arteko akordioari eustea: «EH Bilduk dio akordio estrategiko bat lortu duela EAJrekin, baina guk sumatzen dugu EH Bilduk gauza bat dioela eta EAJk beste bat».]]>
<![CDATA[EAJn "denak" daude ados EH Bildurekin adostutako oinarriekin, Erkorekaren arabera]]> https://www.berria.eus/albisteak/156300/eajn_denak_daude_ados_eh_bildurekin_adostutako_oinarriekin_erkorekaren_arabera.htm Wed, 05 Sep 2018 07:28:12 +0200 Jon O. Urain https://www.berria.eus/albisteak/156300/eajn_denak_daude_ados_eh_bildurekin_adostutako_oinarriekin_erkorekaren_arabera.htm "aztertu" beharra dagoela EAJk eta EH Bilduk adostutako edukiak, baina, atzo, Markel Olano Gipuzkoako ahaldun nagusiak azpimarratu zuen oinarri horiei ez zaiela uko egin behar. Erkorekak argitu du ez dagoela "sakoneko desberdintasunik" bi iritzien artean. Onda Vascan elkarrizketatu dute Erkoreka. Zehaztu duenez, Autogobernu Lantaldeak "bide luzea" du aurrean, "lehen fasean" dagoelako eztabaida. Hortaz, "normala" iruditzen zaio "alderdien jarrerak azaleratzea eta adostasuna zailagoa izatea". Azaldu du "antzera" gertatu zela 1979ko estatutuarekin: "Hasierako akordioak mugatuagoak ziren, eta zabalduz joan ziren, lortu zenean hasieran urrun zeuden alderdiek bat egitea". PSE-EE "jada mugitu da" Jeltzaleen kritiketako bat izan da PSE-EEk eta PPk ez dituztela beren jarrerak moldatu akordio bat errazteko. Kritika horri, ordea, gaur erantzun dio Idoia Mendia PSEko idazkari nagusiak, Radio Euskadin: esan du sozialistak "jada mugitu" direla estatutua erreformatzea onartuta, PSEk nahiago baitu "Espainiako Konstituzioaren erreforma bat", eta ohartarazi du "guztiek" egin beharko dituztela ekarpenak estatus berriak "denak babesteko". Horrez gain, "errealitate printzipiotik" abiatzeko eskatu du: "Gauza bat dira asmo nazionalistak, eta beste bat, horiek gauzagarriak izatea". PP ere agertu da EAJren eta EH Bilduren akordioaren kontra. Alfonso Alonso presidenteak jakinarazi duenez, PPk egitasmo bat aurkeztuko du Eusko Legebiltzarrean, EAJk akordio horretan "atzera" egin dezan. Zehazki, proposatuko du autogobernu lantaldean onartutako oinarriak "erretiratzea" eta batzorde horrek "berriro ekitea" estatutua moldatzeko lanei, "legaltasunetik eta modu transbertsalean". Gaiaz hitz egin du Adolfo Muñoz Txiki ELAko idazkari nagusiak ere, Euskadi Irratian eginiko elkarrizketa batean. Uste du EAJ "debaluatzen" ari dela EH Bildurekin eginiko akordioa, eta erantsi "eskertuko" lukeela bi taldeek orain arteko akordioari eustea: "EH Bilduk dio akordio estrategiko bat lortu duela EAJrekin, baina guk sumatzen dugu EH Bilduk gauza bat dioela eta EAJk beste bat".]]>