<![CDATA[Jon Ordoñez Garmendia | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sat, 23 Feb 2019 20:05:04 +0100 hourly 1 <![CDATA[Jon Ordoñez Garmendia | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Zazpi proiektu, mausoleoa ordezkatzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/163031/zazpi_proiektu_mausoleoa_ordezkatzeko.htm Wed, 20 Feb 2019 10:47:46 +0100 Jon Ordoñez Garmendia https://www.berria.eus/albisteak/163031/zazpi_proiektu_mausoleoa_ordezkatzeko.htm 1.- Pausoz pauso (6. zenbakia)
Egileak: Borja Gorostiaga Requejo, Nerea Aranbarri Kortabarria eta Aitor Acilu Fernandez. Eraikina mantentzea eta "Nafarroako kulturari eta sanferminei" eskaintzea proposatzen du proiektu honek, aldi berean, Iruñeko zein Nafarroako XXI. mendeko kulturari eskainitako museo bilakatuz. Eraikina mantentzeaz gain, absideari atxikita beste eraikin bat eranstea proposatzen du, proposatutako programa hor gauzatzeko. Askatasun plaza eta Serapio Esparza parkeko lorategiak lotzea proposatzen du, alboetako galerietan bide bana erabiliz. Egungo monumentu-plazan herritarren eguneroko erabilpenak txertatzea da proposamena. 2.- Metamorfosia (12. zenbakia)
Egileak: Jordi Comas Mora eta Anna Pont Armengol. Hau da Erorien monumentua osorik eraistea proposatzen duen proiektu bakarra, bai tenplua bera, baita alboetako arkuteriak eta pabiloiak ere. Eraitsitako eraikinaren materialarekin beste eraikin txiki bat eraikitzea proposatzen du, "oroitzapen-gune poetikoa sortuz". Lurrean Erorien Monumentuaren kokagunearen traza uztea proposatzen du, eta hor pergolaren antzeko osagai bat sortzea. Erabateko hustuketa-jarduketak oinezkoen eremu batua sortzen du Karlos III.a etorbidetik Monjardin Mendia kaleraino, Jesusen Bihotzaren misiolarien aldea ere eraldatzen baita. Eremua garbitu nahian, lurpeko garajeko maldak lekualdatzea proposatzen du, eta Iturralde y Suit kalean birkokatzea. "Eremu publiko osoan aske ibiltzea ahalbidetzen du eta mendebaldeko alboan oroitzapen-gunea hartzen du egungo monumentuan jatorria duen materialez. Proposamen hau, bereziki, monumentu osoa desagerrarazteko jarduketa eredugarritzat hartu da, baita oroitzapen-gune poetikoa sortzeagatik ere". 3.- Memoriaren zuhaitza (28. zenbakia)
Egileak: Jokine Crespo Garbisu eta Luis Beriain Sanzol. Kulturari eta memoria historikoari eskainitako zentro bat jartzea proposatzen du proiektu honek, eraikin osoan eta horren atal guztietan. Erdiko tenpluak eta alboetako galeriek zein pabilioiak osatzen duten eraikin osoa mantentzen du. Osagai guztiak arkuterian solairuartea sortuz lotzen dira. Tenpluko barnealdean erdiguneko hutsune handia errespetatzen du. Egungo ur-gunea, eskailerak eta plataformak kentzen dira. Kultur gune berrirako sarrera nagusia kriptaren mailan egtea proposatzen du. Egungo Kristo Erregearen parrokia eraikinaren hegoaldera lekualdatuko litzateke, eta hiri-eremua eraldatzen da Joan Paulo II.aren etorbidearen hasieran, Lezkairu eta Askatasun plaza lotzen dituen oinezkoen ibilbide agerikoa sortuz. 4. Civitas (31. zenbakia)
Egilea: Oscar Mongay Jimenez Eraikina mantentzea proposatzen da, hausnarketa-gune izateko, eta memoria historikorako gune batean sartzeko atari gisara. Arkuteriak kendu eta alboetako pabilioiak mantentzen ditu Civitas proiektuak. Tenplua mantentzen du, baina isolatuta. Monumentuko atzeko aldean, tarte bat utzita, beste eraikin bat proposatzen da. Egungo ur-gunea, eskailerak eta plataformak kentzen dira; eta, horrela, erdiko pabilioiaren isolamenduarekin batera, plazak eta hegoaldeko lorategiak ia gune bakarra osatzen dute, "horien arteko egungo banaketari naturaltasunez irtenbidea emanda". Lezkairuranzko oinezkoen ibilbideak indartzen ditu. 5. Denon etxea (34. zenbakia)
Egileak: Jose Ramon Sierra Gomez de Leon eta Practica Sociedad Civil Proposamen honek monumentuaren erdiko gunea mantentzen du, baita arkuteriak ere, eta alboetako pabiloiak eraikin berri batez ordezten ditu. Eraikinean erakunde publikoren bat sartzea proposatzen du, modu horretan monumentuari beste esanahi bat emateko. "Askatasun plaza eta Serapio Esparza parkeko lorategiak eremu publikoko maldak leunki moldatuz lotzen dira, ibilbideak jarraian egotea ahalbidetuz". 6. Hegoaldeko atea (41. zenbakia)
Egileak: Tabuenca & Leache + DOA Arquitectura Honek ere eraikina mantentzea proposatzen du, baina epaimahaiak azpimarratu nahi izan du proposamen honek baduela indargune bat: oso didaktikoa da eraikina bere horretan mantentzeak dakarrena ikusteko. Erabilerei dagokienez, museo bihurtzea proposatzen du baina bestelakorik baztertu gabe (azken erabakia beste une batean har daitekeela uste da). Aisialdirako behin-behineko programa alternatibo bat proposatzen du (jatetxea, liburu-denda, kafetegia), lekua erakargarriago egiteko, baina proposamenaren zati hau ez da garrantzitsuentzat jo. Hegoaldearekiko lotura ebazten du, galerien azpiko pasabide baten bidez. Plaza berrantolatzen da, "espazio publikoari garrantzia eman eta etengabeko tratamendua emanez"; gunea oinezkoendako bihurtzea proposatzen da, osorik, alboetako ibilgailuendako bideak zein erdiko ur-gunea. Gune publikoa hegoaldera zabaltzen da, Monjardin Mendiaren kaleko biribilguneraino, eta Agoitz kalearen birmodelazioa iradokiz. 7. Wu (49. zenbakia)
Egileak: Jose Manuel Rodriguez Peña, German J. Delgado Perez, Ingenieria y Arquitectura Techne Proyectos S.L.P. Gaur egungo eraikinetik soilik tenplua mantentzea proposatzen du, arku-multzoak eta alboetako eraikinak kenduz. Tenpluaren mendebaldean eraikin berri bat egitea proposatzen du proiektu honek, "bi bolumenen arteko kontraste erakargarria lortzeko". Bi eraikin horien antolamenduak espazio publikoaren ihesbide argia sortzen du hegoalderantz plazaren albo batetik, eta lotura errazagoa eratzen du Lezkairurako, sortu den asimetria hori espazio publiko berri horren bereizgarri bihurturik. Oraingo tenplua liburutegi bihurtzea proposatzen du, eta erdiko hutsune handia libre mantenduz. Eraikin berriak gatazkak bideratzeko zentro bat hartuko luke. Bi erabilera horiek, bigarrenaren balizko definiziorik eza gorabehera, oso egokitzat jo dira, betiere lehiaketaren oinarrietan emandako irizpideekin bat. Erabilera anitz 1936ko kolpe militarra goratzeko eraiki zuten Erorien Monumentua 1942. urtean, baina, ordutik, erabilera anitz izan ditu: eliza izan zen hainbat urtez, baita Mola, Sanjurjo eta beste zenbait militar kolpisten hilobia ere, handik atera zituzten arte; eta Yolanda Barcinak erakusketa areto bihurtu zuen, alkate izandako garaian. 2007ko memoriaren legea betetzeko, ikonografia frankista oihalekin estali zuen, baina ez zuen ezer moldatu. Iazko irailean herritar talde batek mausoleoa botatzeko ekinbidea aurkeztu zuen. Hiru multzotan bildu zituzten eraistearen aldeko arrazoiak: "arrazoi demokratikoak, legalak eta arkitektonikoak", eta horren aldeko manifestua aurkeztu zuten. 120tik gora pertsonak sinatu zuten. Besteak beste, memoria historikoaren esparruko ekintzaileak, 1936ko kolpe militarraren eta diktaduraren biktimen senideak, kulturaren esparruko sortzaileak, unibertsitateko irakasleak, historialariak eta hainbat talde politikoko ordezkariak batu ziren egitasmora. Duela urtebete hasi zuten Iruñean Askatasunaren plazan dagoen eraikinarekin zer egin erabakitzeko prozesua. Irailean Iruñeko Udalak nazioarteko ideia lehiaketa atera zuen, eta urrian Joseba Asiron alkatearen kalitatezko botoarekin atera zen aurrera (EH Bildu, Geroa Bai eta PSNk bozkatu zuten alde, eta UPNk eta Ezkerrak, kontra), eta zazpi proiektu hautatu dituzte bigarren faserako. Maiatzerako, erabakita Martxoaren 8tik apirilaren 21era herritarrengandik jasotako ekarpenak aztertuko dituzte, eta aurreproiektuak idatzi eta epaimahaiari aurkeztuko zaizkio maiatzaren 5erako. Prozesua, beraz, maiatzaren 26ko udal eta foru hauteskundeen aurretik amaituko da. Asiron bera edo berak aukeratutako zinegotzi bat izango da epaimahaiburu eta, harekin batera, epaimahaia osatuko dute iaz Erorien Monumentuari buruzko jardunaldietara gonbidatutako adituetako batek, Hirigintza Gerentziak izendatutako arkitekto batek, administrazio publikoarekin loturarik ez duen beste arkitekto batek, Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofizialeko arkitekto batek eta Nafarroako Gobernuko memoria historikoaren alorreko ordezkari batek. Hirigintzaren ikuspuntutik, monumentua bidegurutze batean dago: Iruñeko hegoaldea (Lezkairu, Arrosadia, Mendillorri...) erdiguneko auzoekin lotzen du, eta itxitura ematen dio Karlos III.aren etorbideari. Inguru hori berezi egiten duena, ordea, ez da kokapena, eraikinaren historia iluna baizik. "Ukaezina da 1936ko estatu kolpearen eta errepresio frankistaren ikur gisa duen garrantzia. Hortaz, planteatzen den irtenbide orok aintzat hartu beharko du Memoria Historikoaren Legea", gogorarazi zuen Jose Abaurrea Iruñeko Udaleko Hiri Bizigarri eta Etxebizitza saileko zinegotziak (EH Bildu).]]>
<![CDATA[Hirugarren aldiz, lau urtean]]> https://www.berria.eus/albisteak/162893/hirugarren_aldiz_lau_urtean.htm Fri, 15 Feb 2019 18:11:04 +0100 Jon Ordoñez Garmendia https://www.berria.eus/albisteak/162893/hirugarren_aldiz_lau_urtean.htm Espainiako Gorteetarako hauteskundeak lau urtean egiten diren hirugarrenak izango dira. Espainiako Konstituzioa onartu ondoren gobernua aukeratzeko lehen bozak 1979an egin ziren, eta harrezkero hiru edo lau urtean behin egin izan dira. Azken urteetan, ordea, egoera politikoa nahastuta dago Espainian, eta horrek, orain arte ez bezala, gehiengo sendoak lortzeko zailtasunak ekarri dizkie bai PSOEri baita PPri ere. 1980ko hamarkadatik Kongresuko diputatuen %80 bereganatzen zituzten bi alderdi horiek, baina azken urteetan bien artean %60 izatera jaitsi dira eta 2015eko hauteskundeetan ozta-ozta iritsi ziren boto guztien %50 izatera. Ezegonkortasun ziklo honetako lehen bozak izan ziren 2015eko horiek. Mariano Rajoyk gehiengo osoa jaso zuen 2011ko bozetan, eta legegintzaldi horretan nahieran gobernatu zuen, beste alderdi guztiak gutxietsiz. 2015eko bozak ere Rajoyk irabazi zituen, baina ez gehiengo osoz, eta horrek aukerarik gabe utzi zuen babesa jasotzeko garaian. 2014an eta 2015ean Podemosek eta Ciudadanosek Espainiako egoera politikoa irauli zuten bipartidismoa hautsiz. Diskurtso berritzaile bat zekarten biak, politika zaharra berritzeko nahia, eta PPren ustelkeria zama handiegia zen inork Rajoyri babesa emateko. Pedro Sanchez saiatu zen orduan babesa lortzen, eta aurkeztu ere aurkeztu zen inbestidura saio batean. PSOEk eta Ciudadanosek akordio bat sinatu zuten, nahiz eta Kongresuan gehiengorik ez izan, Rajoyren aurrean beste norbaitek babestuko zuelakoan Sanchezen hautagaitza. Podemosek, ordea, uko egin zion Ciudadanosekin akordio bat egiteari. Sanchezen inbestidura 2016ko martxoaren 2an eta 4an bozkatu zen eta ez zen aurrera atera. Horren ondoren, ekainaren 26rako deitu zuten bozetara berriro. Beste behin PPk irabazi zituen, Rajoy hautagai zela, baina aurreko urteko emaitzen antzekoak izan ziren orokorrean, eta ezintasun berarekin egin zuen topo. Azkenean, ordea, PSOEk Rajoyren inbestiduran abstenitzea erabaki zuen, eta horrek bideoa eman zion horri presidente izateko Ciudadanos, Coalicion Canaria, Foro Asturias eta UPNren babesarekin. Ez zen legegintzaldi lasaia izaten ari, gehiengo nahikorik ez zuelako Rajoyk, baina ia bi urtez irautea lortu zuen PPk Espainiako Gobernuan. 2018ko maiatzean, ordea, Gurtel auziaren epaiak astindu egin zuen egoera politikoa adieraziz PP ustelkeria sare bat zela, eta legez kanpo finantziatu eta aberastu zela. Sanchezek hori baliatu zuen zentsura mozioa aurkezteko, eta Rajoyren kontra zeudenen alderdien botoekin (PP eta Ciudadanos ez beste guztiak) atera zen presidente. Pedro Sanchezek ere gutxiengoan gobernatu du azken bederatzi hilabeteetan. Podemosen babesa izan du, baina hori ez da nahikoa izan, berak hala nahi bazuen ere, legegintzaldia amaitzeko. Rajoyk PPren presidentetzat utzi ondoren, Pablo Casadok hartu du eta horrekin tentsioak gora egin du. Lehen ez bezala, PPk beste bi alderdirekin du lehia orain eskuineko botoa bereganatzeko, eta Vox eskuin muturreko alderdiak Andaluziako hauteskundeetan izan zituen emaitzak, eskuinerago eraman ditu Ciudadanos eta PP bera. Sanchezen erronka handiena, gainera, Rajoyk Kataluniarekiko izan zuen poltikaren aurrean beste zerbait eskaintzea izan da, eta lortu ez badu ere, egin dituen mugimenduak nahikoa izan dira PPk eta Ciudadanosek "traidore" esan eta asaldura hauspotzeko. Espainiako Gobernuak Katalunian bitartekari lanak egiteko errelatore bat proposatu ondoren, Jose Luis Rodriguez Zapateroren agintaldiko manifestazioen pareko batera deitu zuten bi alderdi horiek. Espainiako Poliziaren arabera 45.000 lagun elkartu ziren Madrilen mobilizazio horretan, eta antoaltzaileek espero zituztenak baino gutxiago izanagatik, garbi uzten zuen horrek zein izango zen oposizioaren estrategia Sanchez higatzeko. Hala ere, hauteskundeetara berriro, lau urtean hirugarren aldiz deitu behar izanaren arrazoi nagusia ez da hori, baizik eta Sanchezen gobernuak 2019ko aurrekontuak aurrera ateratzeko ezintasunak. ERCren eta PDeCATen babesa galduta, aurrekontuari aurkeztutako osoko zuzenketak aurrera atera ziren asteazkenean, eta harrezkero bolo-bolo ibili da berriro hauteskundeetara deitzeko aukera. Ikusteko dago orain zer gertatzen den apirilaren 28ko bozetan. 2016koetan inoizko parte-hartzerik txikiena izan zen (%66,48). Oraingo hauek, gainera, Pazko astearen amaieran egingo dira, eta ikusteko dago nola eragiten duen kanpaina opor garaian izateak. Andaluziako haueskundeetan ezkerreko botoemaileen abstentzioari egotzi zitzaion eskuinaren gorakada, eta Sanchezek orain hori baliatu nahiko du ezkerrekoak mobilizatzeko eta botoa polarizatzeko. Kontutan hartu behar da, hala ere, Kongresuan eta Senatuan eserlekan banatzeko Espainian erabiltzen den sistemak, D'Hont izenekoak, probintzi bakoitzean boto gehien lortzen dituzten alderdiak saritzen dituela, eta boto zenbaketa orokorrean laugarren edo bosgarren indarra izateak ez duelako askorik balio boto kopuru hori ez badago probintzia batzuetan kontzentratuta. Espainiako Gorteetarako hauteskunde hauek, gainera, udal, foru eta Europarlamenturako hauteskundeetarako hilabete bat baino gutxiago falta denean egingo dira. Maiatzaren 26an bozkatuko dute hilabeten batean bigarren aldiz Hego Euskal Herriko herritarrek (Iparraldekoak Europako hauteskundeetara ere deituta daude), eta ikusteko dago horrek eraginik izan ote dezakeen. Maiatzeko hauteskundeetan, besteak beste, Nafarroako Gobernua egongo da jokoan. Espainiako Gorteetarako ez bezala, udal eta foru hauteskundeetan beste gai batzuk egoten dira mahai gainean eta beste joera batzuk antzematen dira boto-emaileen artean. Hain denbora gutxian bi aldiz botoa emateak, ordea, eragina izan dezake, besterik ez bada, kontra egiteko edo zenbait joera neurtralizatzeko bada ere. Edozein kasutan garbi dago Espainian amaitu dela trantsizioaren ondoren bipartidismoaren ondoren izan zen giro politiko egonkorra. PSOEk eta PPk galdu dute estatus hori, eta CiU desagertuta eta Katalunian irtenbide politiko bati bizkarra emanda, garai batean gehiengoak osatzeko zituzten aliatuetatik EAJ geratzen zaie. Azken urteetan jeltzaleek ez dute eragozpenik izan ez Rajoyrekin ezta Sanchezekin aurrekontuak negoziatu eta zenbait eskumenen truke babesa emateko. Horretarako, ordea, gehiengoak osatzeko garaian erabakigarriak izatea behar dute eta hori ere zaildu egiten zaie Kongresuaren osaketa atomizatuta. Jeltzaleek parlamentari bat irabazi zuten 2015eko bozetan (Geroa Bai-k 2011n lortu zuena galdu zuen), eta galdu egin zuten 2016koetan. Bost ditu orain. EH Bilduk 2015ean bi eskuratu zituen, 2011n Amaiurrekin eskuratutako 7 eserlekuetatik urrun, eta bi horiek mantetzea lortu zuen 2016an.]]> <![CDATA[Kanpainako lehen ekitaldia]]> https://www.berria.eus/albisteak/162889/kanpainako_lehen_ekitaldia.htm Fri, 15 Feb 2019 18:10:50 +0100 Jon Ordoñez Garmendia https://www.berria.eus/albisteak/162889/kanpainako_lehen_ekitaldia.htm hauteskundeak egingo dira apirilaren 28an. Hauteskunde kanpaina, beraz, Aste Santuan eta Pazko astean egingo dute alderdiek, opor garaian. Hori ez da eragozpen bat izan bozetara deitzeko, PSOEko zenbaitek azken egunetan aitortu duen bezala, Espainian alderdiak kanpainan daudelako jada duela zenbait hilabetetatik. Hori hala izanik ere, Pedro Sanchezen gaurko agerraldia kanpainako lehen ekitalditzat har daiteke, bozetara deitzeaz gain, bere agintaldian onartutako neurriak azpimarratu baititu, beste alderdi guztiengan jarri du egoera politikoaren ardura, eskuinekoengan besteengan baino gehiago. Hori izan da bere hautagaitzaren aurkezpena. Ekonomia, ongizatea eta elkarrizketa izan ditu hizpide Sanchezek. Hauteskundeetarako eguna eman duenerako, hogei minutuz aritu da hizketan. Gogoratu du Mariano Rajoyren kontrakoa Espainian aurrera atera zen lehen zentsura mozioa izan zela, eta PPren ustelkeria ekarri du gogora, legez kanpo finantziatu eta aberastu zela adieraziz. Rajoyren zentsura mozioa eragin zuen epaian epaimahaikideek erabili zituzten hitzak erabili ditu Sanchezek ere: "ustelkeria sarea". Oposizioaren leialtasun faltaz aritu denean, Ciudadanos ere aipatu du PPrekin batera, eta euren interesaren alde aritzea leporatu die, "interes orokorraren aurka". Aurrera atera dituen neurriak izendatzeaz gain, oposizioak "blokatu", "geldiarazi" dituen neurriak ere aipatu ditu. Asteazkenean Espainiako aurrekontuen aurka bozkatu zuten beste alderdiak ez ditu zuzenean aipatu, baina PPren ustelkeria azpimarratu ondoren, zentsura mozioa onartu zuten horiengan jarri du arreta, esanez zentsura mozioa onartzeak berekin dakarrela konpromiso bat. Ez du zuzenean Kataluniako alderdien kontra egin, baina adierazi du horiek azaldu beharko dutela zergatik bota dituzten aurrera "aurrekontu sozialak" autodeterminazioaz hitz egiten ez delako. Gaurko agerralditik ondorioztatu daiteke Pedro Sanchezen kanpainaren ardatza zein izango den: eskuinaren gorakadaren aurrean irabazi dezakeen aukera bakar gisara aurkeztuko da, eta horretarako Rajoyren aurkako zentsura mozioan jaso zituen babesak berriro lantzeko eta jasotzeko prest dago. Hiru aste geratzen dira, gainera, Espainiako Kongresua eta Senatua desegiteko. Hauteskundeak apirilaren 28an izan daitezen martxoaren 5ean desegin behar dira Espainiako Gorteak. Ziurrenik hiru aste hauek baliatu nahi izango ditu Sanchezek gaur azpimarratutako guztiaren ildotik hainbat neurri onartzeko, nahiz eta jakin agian gero beste gobernu batekin ez direla aurrera aterako. "Herritarrek ikusi dute zein den gobernu honen bide orria". Abantaila izango du alde horretatik, ekimena berea izango baita, eta beste guztiek atzetik joan beharko dute euren lekua egiten. Gaur bertan Ministro Kontseilu bilera egin du Espainiako Gobernuak, eta Franco Erorien Haranetik ateratzeko dekretua onartu du. Sanchezek agenda markatzeko aukera izango du datozen egunetan, eta balio handiko erreferentzialtasuna eman diezaioke horrek, batik bat aintzat hartuta bere hauteskunde kanpaina izango diren bi aste horietan herritarrak oporretan egongo direla. Ez da ahaztu behar, gainera, Mariano Rajoyren zentsura mozioa iritsi zen arte bere lidergoa auzitan egon zela baita PSOEren barruan ere (idazkari nagusi kargutik kendu zuen alderdiaren egiturak, eta gero primarioak irabazi zituen militanteen babesarekin), baina kolpe hura emanda bederatzi hilabete hauetan lidergoa sendotu duela, eta PPk eta Ciudadanosek eskuinerantz bira egin izanak eta Podemosen krisiek bidea libre utzi diotela herritarren aurrean bere itzala handitzeko.]]> <![CDATA[German Rodriguez hil zuten eguneko 'Martin Villa txostena' eskuratu du 78ko Sanferminak Gogoan elkarteak]]> https://www.berria.eus/albisteak/162842/german_rodriguez_hil_zuten_eguneko_039martin_villa_txostena039_eskuratu_du_78ko_sanferminak_gogoan_elkarteak.htm Thu, 14 Feb 2019 07:09:45 +0100 Jon Ordoñez Garmendia https://www.berria.eus/albisteak/162842/german_rodriguez_hil_zuten_eguneko_039martin_villa_txostena039_eskuratu_du_78ko_sanferminak_gogoan_elkarteak.htm 1978ko uztailaren 8an German Rodriguez hil zuten gertakariak jasotzen dituzten hainbat agiri. Martin Villa txostenean jasota daudenak dira, eta elkarteak jakinarazi du euren abokatuak txosten horiek aztertzen ari direla. Urtarrilaren 22an kereila bat aurkeztu zuen elkarte horrek egun horretako gertakarien harira, eta orain eskuratutako informazioa prozesu horretan baliatuko dute. 1978ko uztailaren 8an Espainiako Polizia Iruñeko zezen-plazan sartu zen peñetako kideek amnistiaren aldeko pankarta bat atera zutenean. Handik aterarazi zituzten harmailetan zeudenek, eta horren ondoren istilu larriak eragin zituen Poliziak. "Ez inporta hiltzea", entzuten da egun horretako polizia baten audioan. Istilu horietan tiro egin zuen Poliziak eta horietako batek German Rodriguez gazte iruindarra hil zuen. Martin Villa txostenean egun hartan gertatutakoa jasotzen duten agiriak daude. Gobernu Zibilak, Segurtasun zuzendariordeak eta Polizia inspektoreburu batek egun horietan egindako txostenak jasotzen ditu. 78ko Sanferminak Gogoan elkarteak agiri ofizialak eskuratzeko trabak salatu ditu behin baino gehiagotan. Azkenean Espainiako Kongresuan aurkitu du txostena EH Bilduk eta elkartearen esku utzi du. Podemos, IU, Compromis, ERC, PdeCat eta Podemosek ere egin zuten txostena jasotzeko eskaera. Orain ezkutuan egon diren agiri horiek eskuratu dituen arren, elkarteak salatu du Espainiako Barne eta Defentsa Ministerioetan "ezkutaturik" dauzkatela beste agiri "garrantzitsu" batzuk, eta horiek ere eskuratzeko lanetan jarraituko dutela. Martin Villa txostena ez da beti egon ezkutatuta. 1978ko uztailaren 19an bertan eztabaidatu zuten Espainiako Kongresuko batzorde batean, baina harrezkero desagertuta egon dira. 78ko Sanferminak Gogoan elkarteak Iruñeko Udalak eta Nafarroako Parlamentuak behin baino gehiagotan eskatu du desklasifikatzeko egun horretako agiriak, baina Madrilen behin eta berriz uko egin diote horri. Azken hilabeteetan eskaera hori PPko eta PSOEko gobernuei egin die elkarteak, baina ez batek eta ez besteak ez du aintzat hartu, eta elkarteak berak salatu duenez, txosten hori existitzen zenik ere ukatu dute. Iaz maiatzean, gertakari horien 40. urteurrenaren atarian, Espainiako Kongresuak atzera bota zuen horien inguruko informazioa desklasifikatzeko eskaria, PP, PSOE eta Ciudadanosen kontrako botoekin. 78ko Sanferminak Gogoan elkarteak salatu egin zuen alderdi horien jarrera, eta PSOEren jarrera kritikatu zuen bereziki: "Nafarroan proposamenaren alde egin zuten, eta Madrilen, berriz, kontra". Urtarrilean kereilaren aurkezpenean hala esan zuen Fermin Rodriguezek, Germanen anaiak: "40 urte igaro dira justiziarik egin gabe. Egia, justizia eta ordaina eskatzen ditugu".]]> <![CDATA[Hamabi auzipetu akusatuen aulkian eta estatu bat auzitan]]> https://www.berria.eus/albisteak/162703/hamabi_auzipetu_akusatuen_aulkian_eta_estatu_bat_auzitan.htm Mon, 11 Feb 2019 13:43:45 +0100 Jon Ordoñez Garmendia https://www.berria.eus/albisteak/162703/hamabi_auzipetu_akusatuen_aulkian_eta_estatu_bat_auzitan.htm Euskal Herrian (igandean, Gure Esku Dago-k deituta) eta mundu osoan ere egingo dira mobilizazio gehiago. Epaiketa 10:00etatik 14:00etara eta 16:00etatik 18:00etara egingo da, aste honetan bihartik ostegunera eta datorrenean asteartetik ostegunera ere. BERRIAren webgunean zuzenean ikusi ahal izango da. Modu berezian jorratuko du BERRIAk epaiketa euskarri guztietan, eta, zuzenean emateaz gain, momenturik esanguratsuenak ere jasoko ditu bideoan, eta euskaraz azpidatziak emango ditu. Igor Susaeta kazetariak Madrildik jorratuko du epaiketa webgunerako eta papererako. Epaiketa webgunean ikusi ahal izateaz gain, bihar epaiketaren inguruko lan berezi bat argitaratuko da webgunean, Nor da nor? izenekoa. Auzipetuez gain, abokatuak, fiskalak, epaimahaikideak eta lekukoak nortzuk izango diren ikusi ahal izango da. ]]> <![CDATA[Jon Arretxeren '19 Kamera' izan da eLiburutegian iaz gehien hartu zen liburua]]> https://www.berria.eus/albisteak/161936/jon_arretxeren_03919_kamera039_izan_da_eliburutegian_iaz_gehien_hartu_zen_liburua.htm Thu, 24 Jan 2019 13:20:38 +0100 Jon Ordoñez Garmendia https://www.berria.eus/albisteak/161936/jon_arretxeren_03919_kamera039_izan_da_eliburutegian_iaz_gehien_hartu_zen_liburua.htm <![CDATA[Erresuma Batuko Parlamentuak hilaren 15ean bozkatuko du 'brexit'-aren akordioa]]> https://www.berria.eus/albisteak/161210/erresuma_batuko_parlamentuak_hilaren_15ean_bozkatuko_du_039brexit039_aren_akordioa.htm Mon, 07 Jan 2019 07:10:28 +0100 Jon Ordoñez Garmendia https://www.berria.eus/albisteak/161210/erresuma_batuko_parlamentuak_hilaren_15ean_bozkatuko_du_039brexit039_aren_akordioa.htm <![CDATA[MSFk bertan behera utzi ditu 'Aquarius' ontziaren erreskate lanak]]> https://www.berria.eus/albisteak/160236/msfk_bertan_behera_utzi_ditu_039aquarius039_ontziaren_erreskate_lanak.htm Fri, 07 Dec 2018 17:18:56 +0100 Jon Ordoñez Garmendia https://www.berria.eus/albisteak/160236/msfk_bertan_behera_utzi_ditu_039aquarius039_ontziaren_erreskate_lanak.htm <![CDATA[Emakume bat izendatu dute Etiopiako presidente, Afrikako bakarra une honetan]]> https://www.berria.eus/albisteak/158502/emakume_bat_izendatu_dute_etiopiako_presidente_afrikako_bakarra_une_honetan.htm Thu, 25 Oct 2018 12:31:06 +0200 Jon Ordoñez Garmendia https://www.berria.eus/albisteak/158502/emakume_bat_izendatu_dute_etiopiako_presidente_afrikako_bakarra_une_honetan.htm <![CDATA[Del Burgo: "EAJ eta EH Bilduk adostutako oinarriak ETAren eraberritze ideologiko moduko bat dira"]]> https://www.berria.eus/albisteak/156499/del_burgo_eaj_eta_eh_bilduk_adostutako_oinarriak_etaren_eraberritze_ideologiko_moduko_bat_dira.htm Tue, 11 Sep 2018 14:45:05 +0200 Jon Ordoñez Garmendia https://www.berria.eus/albisteak/156499/del_burgo_eaj_eta_eh_bilduk_adostutako_oinarriak_etaren_eraberritze_ideologiko_moduko_bat_dira.htm Aditu talde bat arduratuko da oinarri horietatik abiatuta estatutu berriko artikuluak idazteaz. Bihar zehaztuko diete zein den euren eginkizuna. Del Burgok gaur esan du bera ez doala nafar gisara, baizik eta "aditu" modura, eta jakinarazi du Alfonso Alonso EAEko PPko presidenteak eskatu ziola parte hartzeko, foruen inguruan duen ezagutzagatik. "Betikoa egiten jarraitzen dut. Esaten dut Nafarroak aurrerantzean ere Nafarroa izan behar duela, besterik ez. Horregatik nago hemen", adierazi du. Del Burgok elkarrizketan esan du Euskal Herria erakunde politiko gisara ez dela inoiz existitu eta ez duela eskubide historikorik. Ondorioz, haren hitzetan, "Euskadiri" ezin zaio aitortu nazio izaera estatutu berrian. "Espainiako Konstituzioaren arabera, Espainia da nazioa".]]> <![CDATA[Trumpen kontrako "erresistentzia isila" Etxe Zurian]]> https://www.berria.eus/albisteak/156335/trumpen_kontrako_erresistentzia_isila_etxe_zurian.htm Thu, 06 Sep 2018 18:06:30 +0200 Jon Ordoñez Garmendia https://www.berria.eus/albisteak/156335/trumpen_kontrako_erresistentzia_isila_etxe_zurian.htm

Does the so-called “Senior Administration Official" really exist, or is it just the Failing New York Times with another phony source? If the GUTLESS anonymous person does indeed exist, the Times must, for National Security purposes, turn him/her over to government at once! - Donald J. Trump (@realDonaldTrump) 2018(e)ko irailaren 5(a) Hedabideei egindako adierazpenetan ere egin du Trumpek The New York Times-en eta anonimoaren aurka. Anonimoaz berriro esan du "beldurti" bat dela eta egunkariari ironiaz zuzendu zaio: "Hemen egongo ez banintz, ziurrenik existitu ere ez litzateke egingo". Sarah Sanders Etxe Zuriko bozeramaileak "barkamena" eskatzeko eskatu dio kazetari. Iritzi artikulu anonimoa argitaratzea "patetikoa, zuhurgabea eta berekoia" dela esan du, eta hauteskundeetako emaitza ekarri du gogora: 62 milioi herritarrek ez zioten botoa eman Trumpi The New York Times-eko "iturri beldurti eta anonimo" bategatik. Goi kargudun hori existitzen dela auzitan jarri gabe, Sandersek esan du bere burua AEBen gainetik jartzen ari dela, eta dimisioa aurkeztu beharko lukeela. Trumpen aurka hitz egin arren, anonimoak bere artikuluan dio herritarrek jakin beharko luketela presidentearen inguruan jende heldua dagoela eta gai direla hura menderatzeko. "Aitortzen dugu zer gertatzen den eta zuzen dagoena egiten saiatzen ari gara, nahiz eta Trumpek ez egin". Impeachment edo kargugabetze batez geroz eta gehiago hitz egiten den arren, anonimoak dio azkenera arte, "modu batean edo bestean", jarraituko dutela Trumpen legealdia norabide zuzenean eramaten.]]> <![CDATA[Guillermo Ravest hil da, Allenderen azken hitzaldia eman zuen kazetaria]]> https://www.berria.eus/albisteak/155890/guillermo_ravest_hil_da_allenderen_azken_hitzaldia_eman_zuen_kazetaria.htm Thu, 23 Aug 2018 19:45:51 +0200 Jon Ordo├â┬▒ez Garmendia https://www.berria.eus/albisteak/155890/guillermo_ravest_hil_da_allenderen_azken_hitzaldia_eman_zuen_kazetaria.htm <![CDATA[Pueblako laborariak, talka uhinen aurka]]> https://www.berria.eus/albisteak/155889/pueblako_laborariak_talka_uhinen_aurka.htm Thu, 23 Aug 2018 08:59:42 +0200 Jon Ordo├â┬▒ez Garmendia https://www.berria.eus/albisteak/155889/pueblako_laborariak_talka_uhinen_aurka.htm <![CDATA[Iru├â┬â├é┬â┬▒eko Zezenzaleen Klubari eraso dio Animalien Askapenerako Fronteak]]> https://www.berria.eus/albisteak/155886/iruneko_zezenzaleen_klubari_eraso_dio_animalien_askapenerako_fronteak.htm Thu, 23 Aug 2018 07:38:39 +0200 Jon Ordo├â┬▒ez Garmendia https://www.berria.eus/albisteak/155886/iruneko_zezenzaleen_klubari_eraso_dio_animalien_askapenerako_fronteak.htm
Animalien Askapenerako Frontearen gaztelerazko izenaren inizialak, Zezenzaleen Klubaren kanpoaldean egindako margoketetan. / Jagoba Manterola, Foku Geroa Baik, UPNk, PSNk eta PPk gaitzetsi egin dute erasoa. Iruñeko Geroa Baik errefusatu egin du erasoa ohar batean, eta esan du horrelakoek zaildu egiten dutela zezenen inguruko eztabaida. Geroa Bairentzat, bart gaueko erasoa edo sanferminen aurretik izandako sabotajeak ez dira abiapuntu ona eztabaida lasai eta ireki bat hasteko: "Soilik elkarrizketaren bidez bideratu daiteke". Sanferminen aurretik hainbat sabotaje izan ziren zezenak jaietan erabiltzen direla eta. Haietako batean, Animalien Askapenerako Frontea izeneko talde batek su eman zien Gaseko ukuluei. Orduan, Animalien Askapenerako Fronteak adierazi zuen animaliak erabiltzen dituzten jarduerak geldiarazi nahi dituztela. Orduan ere margoketak egin zituzten. Erasoa ekainaren hasieran izan zenez, oraindik ez zegoen zezenik ukuilu horietan, eta kalte materialak besterik ez zen izan. Dena dela, Udalak esan zuen kalte materialak handiak izan zirela. Sute hori piztu aurretik, ibilbideko hesiak sartzeko zuloetan porlana eta burdina bota zituen norbaitek beste ekintza batean. Animalien Askapenerako Frontearen barruko No19 taldeak bere gain hartu zituen uda aurreko ekintza horiek guztiak. Animalien sufrimendua eragiten dituzten egoerei erantzun nahi diotela adierazi dute: "Sanferminetan animaliak erabiltzen dituzten ekitaldiak gelditu eta eragotzi nahi ditugu, bai eta animalien kontura aberasten diren enpresa eta instituzioei kalte ekonomikoa sortu ere". Bart gaueko erasoaren ostean, Javier Esparza UPNkoak esan du "askatasunaren kontrako eraso bat" dela: "Elkarbizitzaren aldeko apustua eginez jarraituko dugu guk". Iruñeko PSNren udal taldeak, erasoa gaitzesteaz gain, elkartasuna adierazi dio Zezenzaleen Klubari, eta, Twitterren, zinegotziek idatzi dute "biolentziarekin" ezin dela ideiarik defendatu. PPk, mezu horiez guztiez gain, adierazi du gizarte demokratiko batean ez dutela lekurik "ez biolentziak eta ez bandalismoak".]]>
<![CDATA[Gizarteak bere bidea noiz egingo]]> https://www.berria.eus/albisteak/154805/gizarteak_bere_bidea_noiz_egingo.htm Sun, 22 Jul 2018 13:32:37 +0200 Jon Ordoñez Garmendia https://www.berria.eus/albisteak/154805/gizarteak_bere_bidea_noiz_egingo.htm Beasaindarrak dira, baina, herri berean bizi arren, ia ez zuten elkar ezagutzen. Trantsitu bat egin dute biek, baina euren esperientziak oso desberdinak izan dira. German Urteaga mutil transgenero bat da. Baginarekin jaio zen, baina gizonezkoa da. Ibane Imaz emakume transexual bat da. Zakilarekin jaio zen, baina emakumezkoa da. Imaz sexuz aldatu zen, baina Urteaga ez, mutila izan arren gustura dagoelako bere baginarekin. Beasaingo Igartza jauregian izan dute solasaldia.

Haurrek ez dute esaten trans direnik. Haurrek mutila edo neska diren esaten dute.

IBANE IMAZ: Ni ez naiz kontsideratzen transexuala. Trantsitu bat egin dut, ni naizen hori izateko. Baina ni emakume bat naiz, beste edozein bezala. Ez dut arazorik transexuala naizela esatearekin, baina nik ez dut inoiz esango.

GERMAN URTEAGA: Ni bai, ni trans kontsideratzen naiz, ez naiz mutil zisgenero bat. Mutil bat naiz, eta mutil izateko modu desberdinak daude. Genital femeninoak dituen mutil bat naiz, eta gustura nago nire genitalekin. Garrantzitsua da jendeak jakitea aniztasun hori badagoela. Zein da zuen identitateari buruz daukazuen lehen oroitzapena?

I. I.: Ni beti izan naiz emakume bat. 2 urterekin zapata takoidunak eramaten nituen eskuetan. Beti sentitu naiz emakume, ez dut zalantzarik izan. Beti nahi izan dut operatu, ni naizen hori izateko.

G.U.: Jaio aurretik jada ni mutila nintzela uste zuten nire gurasoek. Jaio nintzenean ikusi zuten nire genitalak ez zirela maskulinoak, eta uste izan zuten neska bat nintzela. 3 edo 4 urterekin, mutil izango nintzen galdetu zidan neska batek, eta baietz esan nuen. Haren erreakzioa ikusita, ordea, txantxa bat zela esan nuen gero. 7 edo 8 urterekin, Athleticeko emakumeen futbol partida bat ikusten ari nintzela, amari galdetu nion ea niri titiak haziko zitzaizkidan, eta baietz erantzun zidan. Sentsazio hura dut gogoan: nire buruan ez zen horrelakorik sartzen, gustura nengoen nire gorputzarekin. Niretzat gorputza garatzea oso desatsegina izan zen, batez ere titiak haztea. Hilerokoa jaistea ere bai. Neskak gustatzen zaizkidala jabetu ondoren, lesbiana edo transexuala ote nintzen ere galdetu nion neure buruari. Lesbiana izate hutsak beldurra ematen zidan. Transexuala izateak, ikara ez, hurrena. Nire genitalekin gustura nagoela jabetu nintzenean lasaitua hartu nuen.

I. I.: Nik ez dut horretan pentsatu.

G.U.: Orain bi urte, lagun baten etxean nengoela galdetu zidan: «Noizbait pentsatu duzu trans ote zaren? Nik ikusten zaitut». Eta nik erantzun nion ni haurra nintzela genitalengatik zer izan behar nuen esan izan ez balidate eta aukera guztiak aurrean jarriz gero banekiela zer bide aukeratuko nukeen, eta ez zela egin dudana. Eta esan zidan: «Ez bada hau zuk aukeratuko zenukeen bidea, zer bide egin duzu?». Eta klik egin zuen nire buruak.

Oso desberdinak dira zuen istorioak. Zuk, Ibane, argi izan duzu zure identitatea. Zuk, German, aurkitu egin behar izan duzu.

G.U.: Ni beti izan naiz mutila, baina, ez badakizu zaren horrek zer izen duen, oso zaila da identifikatzea. Nik banekien izan nintekeela sexu femeninoa duen mutil bat, baina uste nuen disforia izan behar nuela. Disforia gabe mutila izan zaitezkeela jakiteak dena aldatzen du.

I. I.: Nik betidanik nahi izan dut aurrean daukazun emakumea izan. Beti nahi izan dut bagina eduki. Titiak ez izatea ez zitzaidan axola, baina bagina bat eduki nahi nuen. Eta ez naiz batere damutzen, nahiz eta oso gaizki pasatu nuen. Gizartea ez da batere ondo portatu nirekin. Asko sufritu dut. Borroka asko egin behar izan dut, eta borrokan jarraitzen dut; naizen emakume hori naizela esan beharra daukat oraindik.

"Nire herrian ukatu egin naute, eta nik beti izan dut herriarekiko zera hori. Asko kostatzen zait, adibidez, euskaldunekin irekitzea. Ijitoen artean, berriz, oso ondo hartu naute, beste baten moduan" Ibane Imaz

Zerk eragin dizu sufrimendua?

I. I.: Ni jo egin naute etxerako bidean, iraindu egin naute, txistua bota, denetarik egin didate Beasainen, 13 eta 14 urte nituenean. Ni isildu egiten nintzen. Autoestimurik ez nuen, hauskorra nintzen, ez nintzen ausartzen ama gabe ezer egitera. Nire irudia, gainera, oso muturrekoa zen orduan, munduari esan nahi bainion oso emakumea nintzela, eta 16 urte nituenean jendea ez zegoen hain irekita. Gero, aldatzen hasi nintzenean, nire nortasuna indartzen hasi nintzen, hobeto sentitzen. 15 urterekin, kanpora joaten hasi nintzen; gaueko giroan ibiltzen hasi nintzen, Madrilen, Eivissan... eta, giro hori irekiagoa denez, pluralagoa, han onartu ninduten nintzen bezala. Orain Beasainen ere onartzen naute, baina gaztaroan ez. Eta ez naute soilik ni epaitu, baita ama eta ahizpa ere: «Begira hori, nola uzten dion semeari horrela janzten...».

G.U.: Nik ez dut arazorik izan gizartearekin. 21 urterekin klik hura izan nuenetik ez dut sekula izan beldurrik. Urteetan autoezagutza prozesu batean egon naiz, eta hori oinarrizkoa da. Argi izan dut aurrera egin behar nuela eta maite nauenak onartuko nauela. I. I.: Aurten bertan, Beasaingo jaietan, lagunekin nindoan paseatzen, eta mutil batek neska bati esan zion: «Ikusten duzu hori? Ba, mutil bat da». Nire herrian ukatu egin naute, eta beti izan dut herriarekiko zera hori. Asko kostatzen zait, adibidez, euskaldunekin irekitzea. Ijitoen artean, berriz, oso ondo hartu naute. Niri ijito batek sekula ez dit marikoia esan, inoiz ez. Ni ijitoa naiz, oso ijitoa sentitzen naiz, eta beti onartu naute beste baten moduan. Niri ijito gizonezko batek esan dit «begira zer polita dagoen Ibane», baina euskaldun batek, sekula ez. Agian pentsatu du, baina ez du esan, beste batek erantzungo diolako: «Lehen, gizon bat zen». Lagun asko ditut euskaldunak, baina pasatu dudan guztia hor dago.

Zu ere euskalduna zara.

I. I.: Ni euskalduna naiz, baina nire ingurua erdalduna da. Ni asko ibiltzen naiz emakume ijitoekin, beltzekin, musulmanekin, errumaniarrekin... Kosta egiten zait, ordea, euskal kulturan integratzea. Lehen aipatu dizkizudan gauzak beti gertatzen zaizkit ahizparekin Arranora edo euskal giroko tabernetara joaten naizenean. Amorratu egiten nau horrek. Naizen bezalakoa izateko borroka asko egin behar izan dut.

G.U.: Ikaragarria da Beasainen hori gertatzea.

I. I.: Badago asko babesten nauen jendea ere. Nire ahizparen lagunak oso irekiak dira. Ez dut jende guztia zaku berean sartuko. Orain gazteria aldatu da, eta gizartea kontzientziatuago dago.

G.U.: Desberdina da, gainera, mutil trans bat izatea edo neska trans bat. Mutilok transfobia jasaten dugu, baina neskek, transfobia eta matxismoa. Eta, beltza bazara, baita arrazakeria ere.

I. I.: Eskolan, futbolean ari den neska bat oso onartua da, baina panpinekin jolasten den mutiko bat, ezpainak margotzen dituena edo gona bat janzten duena marikoia da zuzenean. Eskola garaia nolakoa izan zen?

I.I.: Oso gaizki pasatu nuen. Emakume jantzita joaten nintzen, eta irakasleak esaten zidan ezin nintzela joan horrela. Nik nahi nuena egiten nuen, top bat jantzita joaten nintzen, baina denen aurrean aldarazten zidaten. Emakumezkoen aldageletan ere ez zidaten sartzen uzten. Eurentzat mutil bat nintzen. Gabon eskean ere oso gaizki pasatzen nuen: mutil jantzia janzten zidaten, eta nik bertsotan mutikoekin batera kantatu behar izaten nuen... Irakasle oso onak ere izan ditut, eta batzuk oso ondo portatu dira nirekin. Lourdes Segurola, adibidez. Baina eskolan oso gaizki pasatu dut. Haurtzarorik ez dut izan, lapurtu egin zidaten.

Barkamena eskatu dizu inork?

I. I.: Pare bat pertsonak.


[Trans-formatzen dokumentalaren teaser-a. Hor ere bildu dituzte Urteagaren testigantza eta Imazen amarena]

Gauzak aldatuz doazela diozu, baina aurten, Ondarroan, bere buruaz beste egin du mutil transexual batek.

G.U.: Gauzak aldatzen ari dira, baina gizartea transfoboa da, eta behartuta zaude indartsua izatera. Transfobiarik ez balego, ez genuke indartsuak izan behar beti. Ni, zorionez, orain konturatu naiz zer naizen. 15 urterekin jakin izan banu, ez dakit zer gertatuko zen. Trantsitua adin oso ezberdinetan hasi zenuten.

G.U.: Ni harro nago 21 urtez gizartearentzat rol femenino batean bizi izanaz. Hori gabe ni ez nintzateke naizen pertsona izango, eta hori ez nuke aldatuko. Amak esan izan dit inoiz genital maskulinoekin jaio izan banintz errazagoa izango zela dena niretzat. Baina ez. Ni gustura nago nire genitalekin. Gizarteak emakume bezala ikusi izan nauenez, gainera, matxismoa jasan dut: ipurdia ukitu didate, beldurra sentitu dut etxerako bidean... Mutil transak posizio aberasgarri batean gaude, eta maskulinitate hegemonikoa deseraikitzeko eta emakumeak ahalduntzeko erabili behar dugu hori. Mutil ikusten zaituztenean gauzak aldatu egiten dira.

I. I.: Nik ere galdetu diot neure buruari berriro jaiotzekotan eta aukera izatekotan genital femeninoak nahiko nituzkeen. 14 urterekin ez, baina orain, agian, erabakiko nuke jaio naizen bezala jaiotzea. Harro nago naizena izateaz eta egin dudana egin izanaz. Trantsituan zer izan da zuentzat erabakigarriagoa?

I. I.: Niretzat, ebakuntza. Bainuontzian bakarrik nagoenean, ikusten dut nire bagina, eta asebeteta sentitzen naiz. Operatu ondoren nire gorputza ikustea ez zen sorpresa bat izan; betidanik eduki izan banu bezala sentitu nintzen.

G.U.: Niri mastektomiarekin berdin gertatu zait. Ispiluan begiratu, eta «ze ondo» pentsatu nuen, baina lehendik ere horrela ikusten nuen neure burua. Ebakuntza behar nuen zerbait zen. Horrek ez du esan nahi denek behar dutenik; nik disforia nuen nire bularrarekin. Trans izateko modu asko daude. Horregatik ez dago ondo psikologo-psikiatraren txostena behar izatea ebakuntza bat egiteko, eta hortik pasatu behar izatea.

I. I.: Baina txosten hori gabe, nola aldatu, German, besterik gabe?

G.U.: Nik psikologia maite dut, psikologoa naiz, ez dut mundua psikologia gabe ulertzen, eta uste dut terapia nahi duenarentzat aukera bat izan beharko lukeela. Ez zait iruditzen normala trans garenok prozesu bat egin behar izatea kanpoko batek zer garen erabaki dezan arau batzuen arabera.

I.I.: Bai, arrazoia duzu, ni arau horretan sartzen nintzen, baina bestelako pertsonak ere badaude, noski.

G.U.: Ni ere arauen barruan sartu naiz, baina oso garbi hitz egin nuen: «Ni hau naiz, paper bat behar dut, eta zuk ez didazu esango ni nor naizen». Orientazio sexualaz galdetu zidaten, eta noski, neskak gustatzen zaizkidanez, arauaren barruan sartzen nintzen. Baina zer zerikusi du, ba, identitate sexualak orientazio sexualarekin? Eta, mutilak gustatuko balitzaizkit, ez zidaten papera sinatuko? Nik sare pribatuan egin dut dena, Bartzelonan, eta nik hori aholkatuko nuke; ez dut inolako arazorik izan.

I.I.: Nik Malagan egin nuen ebakuntza, Andaluziako osasun sisteman, eta arazorik ez nuen izan. Oso eskertuta nago Andaluziari. Baina gogorra izan zen: urtebetez hilero joan behar izaten nuen hara, sexua aldatzeko beharrezkoak ziren paperak lortzeko. Bilbon ez zegoen orduan unitaterik.

"Oso babestua sentitu naiz bertsoaren esparruan. Ez dut beldurrik izan. Bertsolaritza aldatzen ari da, eta hartzen ari den norabidea izugarri gustatzen zait. Emakume bertsolariek lan handia egin dute, bertsolaritzaren mundua geroz eta pluralagoa da, eta bertsolari mota gehiago egongo dira" German Urteaga
Bertsoak gustatzen al zaizkizu, Ibane?

I.I.: Kar, kar, kar! Gustatu, gustatu... Niri kaleko rapa gustatzen zait, eta gustatzen zait momentuko bat-batekotasuna. Baina bertsoen erritmoa... ez. Ni oso flamenkoa naiz. Baina arte gisara asko apreziatzen dut, eta balio behar da bertsotan egiteko.

G.U.: Antzekotasun handiak dituzte bertsolaritzak eta rapak, nahiz eta bertsoak metrika bat izan, eta rapak, ez.

I.I.: Niri bertso bat kantatu zenidan behin!

G.U.: Egia, trans zikloaren barruan antolatu genuen bertso saioan.

Trans zikloetan Beasainen nabarmena da bertsolaritzaren presentzia. Nola hartu dute bertso munduan zure trantsitua, German?

G.U.: Oso babestua sentitu naiz esparru guztietan, eta bertsoarenean ere bai. Ez dut beldurrik izan. Bertsolaritza aldatzen ari da, eta hartzen ari den norabidea izugarri gustatzen zait. Emakume bertsolariek lan handia egin dute, bertsolaritzaren mundua geroz eta pluralagoa da, eta bertsolari mota gehiago egongo dira.

Entzun zenuten Euskal Herriko Txapelketan Irunen kartzelakoan Maialen Lujanbiok kantatu zuen bertsoa?

G.U.: Bai, ni han nengoen. Jende guztia hunkitu zen, txaloka hasi zen, eta ni han nengoen esan zuena barneratu nahian.

I.I.: Nire amak hamaika aldiz jarri zidan bertso hori: «Begira, Ibane, zer esan duen!».

G.U.: Brutala izan zen, goitik behera. Lehen bertsoan jada nire Whatsappa sutan zegoen. Gero, idatzi egin nion Maialeni, eta eskertu egin nion egin zuena. Gainera, azaroaren 1a zen; nik hilabete eta erdi lehenago aldatu nuen izena. Une berezia zen hura niretzat. Joan den astean, Arroabean (Zestoa,Gipuzkoa) kantatu zenuen zuk: «Izena desberdina dut / baina izana, berdina».

G.U.: Arroabea asko eman didan herri bat da; oso ondo tratatu naute. Niretzat oso herri garrantzitsua da; oso maitatua sentitu naiz, eta nik ere asko maite ditut. Nire klik hura hor izan zen, herri horretako lagun batekin, herri horretako festetan. Eta han kantatu dut mastektomia egin ondoren lehen aldiz. Saio oso berezia izan zen niretzat, eta aspaldiko partez bertsotan gozatu nuen. Egun magikoa izan zen. [Entzun Urteagaren bertso hura, 0:23 segundoan, bideoa abiatu etaahotsaren ikurrapiztuz]

Izena aldatzea garrantzitsua izan da zuentzat?

I.I.: Niretzat, bai. Egin ditudan aldaketa guztiak niretzat garrantzitsuak direlako egin ditut.

G.U.: Niretzat ere garrantzitsua izan zen. Identitateaz ari gara, eta izena hautatzeak zenbait buruhauste eman zizkidan. Hilabete aritu nintzen iaz abuztuan hausnarrean, eta, azkenean, aurkitu nuen nire izena zen hori. Badakit ez naizela sekula damutuko.

I.I.: Niri ez zait gustatzen Ibane. Aldaketa txiki bat eginda jendearentzat errazagoa zelako aukeratu nuen. Ez nuen egin niregatik, baina horrela geratuko naiz. Zergatik da zuretzat garrantzitsua irudia?

I.I.: Nire iruditik bizi izan naizelako; dantzaria eta modeloa izan naiz, eta mundu horretan zer transmititzen duzun da garrantzitsua. Uste dut, hala ere, garrantzi gehiegi ematen diodala. Oso azalekoa da irudiaren kontua, mundu horretan ez daukazu sentimendurik. Horregatik utzi nuen duela urtebete, beste gauza batzuen artean. Nik badut azaleko puntu hori, baina, aldi berean, oso zoriontsua naiz ijitoekin kanpatuz, motots batekin, umeekin, errekan. Oso gertukoa naiz, etxezalea. Eta mundu horretan hotza sentitzen nuen.
Feminismotik emakumeen zenbait estereotipo kritikatzen dira, horiek erreproduzitzeak binarismoa indartzen duela esanez.

G.U.: Garrantzitsuena norbera den bezalakoa izatea da. Emakumea bazara eta femeninoa bazara, ez daukazu beste modu batekoa izan beharrik. Emakumea bazara eta maskulinoa bazara, halakoa zara. Ez dezagun pentsatu txarra denik emakumea eta femeninoa izatea edo gizona eta maskulinoa.

I.I.: Niretzat garrantzitsua da norbera den bezalakoa izatea. Jende asko dago ez dena den bezalakoa, eta hori tristea da, ez direlako inoiz izango zoriontsu.

G.U.: Gizarteak genital femeninoekin jaiotzen bazara behartuko zaitu femeninoa izatera, hortik dator kritika. Egiten duzuna zuregatik egin behar duzu. Ni entrenatzaile pertsonal batekin ari naiz nik nahi dudalako. Mastektomia egin dut nahi dudalako. Horrela janzten naiz nahi dudalako.

Zu ez zara hormonatzen.

G.U.: Oraingoz, ez. Aldaketa batzuk nahi ditut, adibidez bizar pixka bat ateratzea, baina hormonarik hartu gabe aldatzen saiatzen ari naiz, pazientziarekin. Badakit testosterona asko dudala, eta hormonak hor egongo dira gero ere. Ebakuntzak nola gogoratzen dituzue?

I.I.: Oso gogorrak. Nik hiru egin ditut: lehenengo, baginoplastia egin nuen; gero, bularra; eta, hirugarrenean, baginan ukitu bat egin nuen. Lehenengoa izan zen gogorrena. Bi astez egon nintzen ohetik mugitu ezinik, bizkarrean mina nuen, antsietatea nuen... odol asko bota nuen, eta ezin nuen jan ezin nuelako kaka egin. 400 puntu eman zizkidaten baginan. 49 kilotan geratu nintzen, eta aulki gurpildunean atera nintzen ospitaletik. Baina ez naiz damutzen.

G.U.: Niretzat oso berezia izan zen ebakuntzaren eguna. Oso gustura nago emaitzarekin. Gogorrena lehen gaua izan zen. Lagun bat zegoen nirekin, nire anaiatzat dudana, eta eskerrak eskua hartu eta laztantzen ninduen.

I.I.: Ni Malagatik autoan etorri nintzen operatu eta bi astera. Hamalau orduko bidaia izan zen, eta autotik jaitsi ere ez nintzen egin. Gero, etxean erizainak sendatzera etorri, begiratu, eta nondik hasi ere ez zekiten; izututa geratzen ziren. Hemen ez zeuden prestatuta horrelakoetarako. Denek ikusi nahi zuten, denek zuten ikusmina. Oraindik ere askok ikusmina dute, eta lagun batzuek eskatzen didate erakusteko. «Hara! Ez da nabaritzen eta!», esaten didate.

Kiroldegira joan behar baduzue, aldagelak prestatuta daude?

G.U.: Ni ez naiz joaten. Donostiara joaten naiz entrenatzaile pertsonalarengana, baina, joan behar banu, ez nintzateke dutxatuko han; etxean egingo nuke. Sexu femeninoa duen mutil bat naiz. Emakumeen dutxan ez nintzateke sartuko, eta gizonezkoenean ez nintzateke arriskatuko, garbi izan arren hor sartu beharko nukeela.

I.I.: Niri ez zait gustatzen jendearen aurrean dutxatzea. Emakumezkoenean sartu naiz beti, baina zakila nuenean dutxa indibidualean dutxatzen nintzen.

G.U.: Trans jendearentzat leku deserosoak dira aldagelak eta komunak. Transfobia gehien dagoen tokietako bat da. Eta ez da hain zaila hori konpontzea: aldagela eta komun komunak jarri behar dira, ateetako ikurrak kendu eta barruan dutxa eta komun indibidualak jarri. Generoa ez da binarioa, eta, bi ate bakarrik uzten badira, non sartzen dira besteak?

I.I.: Baina nik asko bereizten ditut horretan gizon bat eta emakume bat. Sartzen banaiz komun batera eta gizon bat zutik pixa egiten ari bada, deseroso sentitzen naiz.

G.U.: Eta baldin bada emakume bat zakilarekin? Beti esan zaigu hau horrela eta horrela egin behar da, baina abaniko zabal bat dago. Egon daiteke emakumeen komunean emakume bat bizarrarekin eta zakilarekin, eta emakume bat da. Baina, zutikako pixatokiak kendu behar badira, hori bada arazoa, kendu eta kito, ez da ezer pasatzen. Absurdoa da gizon eta emakume kategoriak egotea.

Zuentzat amaitu da trantsitua?

I.I.: Niretzat, bai.

G.U.: Ufa... Ez dakit. Ebakuntzatik errekuperatzen ari naiz, eta ez dut horretan pentsatzen. Oraingoz, gustura nago nagoen bezala, eta ez dakit hormonatuko naizen edo ez. Bizitzan momentuan sentitzen duzuna egin behar duzu.

I.I.: Hori da, zeure buruarekin gustura sentitu behar duzu une oro.

Ibane, zergatik erabaki duzu publikoki agertzea orain?

I.I.: Neuri buruarekin oso ondo sentitzen naizelako. Lehen ere ondo sentitzen nintzen, baina banuen zerbait, adibidez, ama biologikoa izateko ezintasuna; hori eramatea kosta egiten zait. Baina orain emakumeagoa naiz, helduagoa, eta berdin dit aurpegia eman eta batzuei gaizki iruditzea.

German, zuk pentsatu duzu haurdun geratzea?

G.U.: Bai. Garrantzitsua da jendeak hori jakitea, mutiko bat haurdun gera daitekeela eta erditu daitekeela. Eta zakila duen emakume baten umearen esperoan egon daiteke haurdun, gainera. Nik neuk aita izan nahi dut, baina ez dut neure burua haurdun ikusten.

Gizarteak ere trantsitatu behar du. Non ikusten duzue?

I.I.: 0tik 10era, 4an. Onartuta sentitzen naiz, baina kosta egiten da.

G.U.: Goierriko Zubiak [Goierriko LGTBI+ kolektiboa] asko egin du Goierrin hau guztia ikusarazten, eta inguruko eskualdeetatik ere begiratzen gaituzte. Asko egin da, baina asko dago egiteko. Hemen, T horren barruan badirudi transexualitatea soilik dagoela, baina ez da horrela. T hori ikusezin bihurtua dago, baina horren barruan badaude transexualek baino ikusgarritasun gutxiago dutenak ere.]]> <![CDATA[175.000tik gora lagun inoizko mobilizaziorik jendetsuenean]]> https://www.berria.eus/albisteak/153137/175000tik_gora_lagun_inoizko_mobilizaziorik_jendetsuenean.htm Sun, 10 Jun 2018 19:16:13 +0200 Jon Ordoñez Garmendia https://www.berria.eus/albisteak/153137/175000tik_gora_lagun_inoizko_mobilizaziorik_jendetsuenean.htm Gure Esku Dago-ren mugarriak gogoratu ditu. "Ez dago porrotik. Porrot handiena ezer ez egitea da; ikusle izatea, eta ez protagonista". Gure Esku Dago-k jakinarazi du egun bakar batean jende gehien mobilizatu duten eguna izan dela. 201,9 kilometro zituen giza kateak, eta 175.000 lagunek baino gehiagok parte hartu dutela esan du. "Hor egon garenak sentitu dugu zer egiteko gai izan gaitezkeen elkarrekin arituz gero. Gaurkoa ensegu txiki bat izan da, baina ezinbestekoa etorkizunari aurre egiteko. Herri bezala duintasunez aurrera egiteko ezinbestekoa izan da. Baina hau ez da hemen bukatzen. Etorkizuna dugu irabazteko, eta elkarrekin pausoak ematera deitzen ditugu herritarrak".

Datu horiekin duela lau urte Durangotik Iruñera egin zen giza katearenak gainditzen dituzte. Izan ere, Gure Esku Dago-ren arabera, 150.000 herritarrek osatu zuten orduko horretan giza kate hori. 123 kilometro bete zituzten parte hartu zuten herritarrek, eta boluntarioak 3.000 izan ziren. Donostia, Bilbo eta Gasteiz arteko giza katean, berriz, 25.000 herritarrek baino gehiagok hartu dute parte, eta kilometroak ere 79 gehiago izan dira. Boluntario kopuruari dagokionez, Gure Esku Dago-k esan zuen 5.000 izango zirela.]]>
<![CDATA[Hutsune bakarra, kilometro gorrian]]> https://www.berria.eus/albisteak/153151/hutsune_bakarra_kilometro_gorrian.htm Sun, 10 Jun 2018 19:15:13 +0200 Jon Ordoñez Garmendia https://www.berria.eus/albisteak/153151/hutsune_bakarra_kilometro_gorrian.htm Kataluniako kilometroa bezala, Altsasuko gazteena ere elkartasun kilometroa izan da. Auzia Nafarroan epaitu behar dela azpimarratu zuten aurkezpenean, eta justizia aldarria giza katera eramatera deitu zuten. Giza katean adierazi dute beste behin oso pozik daudela jaso duten babesarekin. Ekitaldian hutsuneren bat nabarmendu bada, espetxean dauden Altsasuko gazteena izan da. "Altsasukoak askatu", ohiukatu dute behin eta berriz 193. kilometro horretan. Gazteen senideek azpimarratu dute minduta daudela gertatu denarekin, eta horregatik salatu nahi dutela berriro auzi horren bidegabekeria. Gure Esku Dago eta Altsasukoak etxera aldarriek bat egin dute beraz. Senideek, elkartasuna eskertu, eta larunbateko manifestazioan parte hartzera deitu dute. Sadarretik aterako da manifestazioa.]]> <![CDATA[Bost urteko atzerako bidaia, 'Via catalana'-ra]]> https://www.berria.eus/albisteak/153147/bost_urteko_atzerako_bidaia_039via_catalana039_ra.htm Sun, 10 Jun 2018 19:14:24 +0200 Jon Ordoñez Garmendia https://www.berria.eus/albisteak/153147/bost_urteko_atzerako_bidaia_039via_catalana039_ra.htm Kataluniako alderdi eta erakundeetako kide ugari izan da Bilbon, elkartasun kilometroan. Tartean zen Elisenda Paluzie ANCko presidentea. Erakunde hori izan da azken hamarkadan Bartzelonan egin diren mobilizazio erraldoien antolatzaile nagusia. Gaur giza katean esan du nolabait Euskal Herriaren falta sumatzen duela erabakitzeko eskubidearen alde katalanak egiten ari diren bidean: "Gustatuko litzaidake Katalunia eta Euskal Herria batera aritzea". Ignasi Termes Omnium Cultural erakundeko kideak elkartasun kilometrora gonbidatu izana eskertu du, eta elkartasuna aldebikoa dela gaineratu du. Askok izan dute gogoan Kataluniako egoera, eta Mireia Boya CUPeko kideak adierazi du "hitz egiteko prest ez dagoen estatu baten aurrean" mobilizazioa dela garrantzitsuena. Euskal Herrian 175.000tik gora lagun elkartu dira, antolatzaileen arabera. 122. kilometroa zen Kataluniarekiko elkartasunez prestatutakoa, eta preso politikoak izan dituzte gogoan: xingola horiak eta espetxeratuen askatasuna eskatzen zuten pankartak ikusi ahal izan dira. Elkartasun kilometro horretatik kanpo, Kataluniarekiko keinuak nonahi ikusi dira giza katean. Kataluniako banderak eraman dituzte askok eskuetan eta bizkarrean, eta Markel Olano Gipuzkoako ahaldun nagusiak estelada zeraman elastiko bat eraman du soinean giza katean. Rufian, lehen kilometroan Gabriel Rufian ERCko diputatua ere giza katean egon da, baina lehen kilometroan, Donostian. Berak ere esan du ohorea zela beretzat giza katean egotea, eta Katalunian duela bost urte egin zen via catalana mobilizaziora itzultzea bezalakoa izan dela. "Inflexio puntu bat izan zen, orduan ezinezkoa baitzirudien herri bat inguratzea herritarrak elkar besarkatuta edo eskutik helduta. Baina egin zen, eta horrek indarra eman zigun gero egin ditugun beste gauza batzuk egiteko". Gaurko giza katea "historikoa" izango dela esan du, via catalana izan zen modu berean. Rufianek gaineratu du "oso positiboa" dela Euskal Herriak "aspalditik" eta Katalunian "une honetan" bizi dituzten "askapen" bideek bat egitea, eta gaineratu du kataluniarrek beti jaso dutela euskal herritarrengandik elkartasuna, eta oso eskertuta daudela. Gaur ikusmin handia piztu du Rufianek giza katean, eta hainbat herritarrek harekin argazki ateratzeko parada baliatu dute. Paulo Muñoa giza katean lehen tokian zegoenarekin ere solastatu da Rufian. Giza katea amaitu ondoren, Donostiako Parte Zaharrean izan da Rufian, eta momentu hunkigarriak bizi izan dituzte han bildu direnek. L'Estaca eta Els Segadors abestiak ere kantatu dituzte: ]]> <![CDATA[PPk bere aurrekontuak aldatuko ditu Senatuan]]> https://www.berria.eus/albisteak/152874/ppk_bere_aurrekontuak_aldatuko_ditu_senatuan.htm Mon, 04 Jun 2018 07:14:02 +0200 Jon Ordoñez Garmendia https://www.berria.eus/albisteak/152874/ppk_bere_aurrekontuak_aldatuko_ditu_senatuan.htm Rafael Hernando PPko bozeramaileak. Espainiako telebista kate batean egin dioten elkarrizketan esan du PPk Mariano Rajoyren gobernuak prestatutako aurrekontuak aldatuko dituela Espainiako Senatuan zuzenketak aurkeztuz, "hobetzeko". Hernandoren ustez, jeltzaleek PPrekin zuten konfiantzazko harremana hautsi zuten ostiralean Rajoyren kontra bozkatuta, eta adierazi du orain "eskuak libre" dituztela lehen, aurrekontuek EAJrekin babesa jaso zezaten, hartu ezin izan zituzten erabakiak hartzeko. Ez du aurreratu, hala ere, zer aldatuko duten, eta datozen egunetan erabakiko dutela esan du. Hernandok azpimarratu du, gainera, ez dutela ukituko EAJrekin adostutako pentsioen igoera. Modu horretan, uler daiteke adostu zituzten gainontzeko diru zatiak aztergai izan litezkeela. PPk gehiengo osoa du Senatuan, eta erabakitzen duena edozer izanda ere aurrera aterako dira zuzenketak. Berez, ezer aldatuko ez balitz automatikoki onartuta geratuko lirateke aurrekontuak, beste tramiterik gabe. Zuzentzen badituzte, ordea, Kongresura itzuliko dira, eta ikusteko dago zer gertatuko den hor. Aitor Esteban EAJren Kongresuko bozeramaileak berehala erantzun dio Hernandori. Estebanek esan du ulertzen duela PPren haserrea, baina EAJk jakin duela une bakoitzean non egon behar duen, eta egoera ulertu ez duena PP izan dela. Aurrekontuetan EAJrekin adostutako diru zatiak aldatzeak soilik "euskal gizarteari" kalte egingo liokeela gaineratu du Estebanek, eta horrek "are eta gehiago urrunduko luke PP euskal gizartetik". Andoni Ortuzar EBBko presidenteak ere hitz egin du PPk duen aukera horretaz -Hernandok hitz egin baino lehen-, eta esan du espero duela PPk aurrekontuak ez aldatzea "mendeku" gisara, kasu horretan "zaplaztekoa euskal gizarteak" emango diolako. "Ulertzen dut PP haserre egotea gurekin. Ez dugu arazorik eurekin hitz egiteko eurek ere autokritika egin beharko dutelako, nola iritsi diren egoera honetara, zeren eta politikan mendekua ez da erraminta on bat izaten", esan du Ortuzarrek Onda Vascan. Aldatzen badituzte, berriro Kongresura Pedro Sanchezek jeltzaleen botoa jasotzeko esan zuen errespetatu egingo zituela PPk EAJrekin adostutako diru zatiak. Baina PSOEk ez du gehiengorik Kongresuan ezer aldatzeko, eta zail izango du gehiengo bat osatzea EAJk PPrekin adostutako diru zati horiek onartzeko. Senatuan egindako aldaketak babestu edo atzera bota beharko ditu Kongresuak. Atzera botatzen badituzte, beste gehiengo bat beharko dute zuzenketak egin aurreko kontuak aurrera ateratzeko berriro. Eta Sanchezek ostiralean botoa eman zioten batzuen traba izan dezake hor. PSOEk, Unidos Podemosek, ERCk, PDeCATek, EAJk, Compromisek, EH Bilduk eta Nueva Canariak bozkatu zuten Rajoy bota eta Sanchez presidente izendatzearen alde. Orain arte, Unidos Podemos aurrekontu horien aurka agertu da irmo. Senatuan egindako zuzenketak ez badituzte Kongresuan onartzen, aurrekontuak luzatu beharko ditu Sanchezek. Asteburuan jakin da PPko zenbait senatarik kendu egin nahi dituztela EAJrekin aurrekontuetan adostatutako diru zatiak. Zenbait hedabidek jakinarazi dutenez, haserre daude uste dutelako EAJk Rajoyrekin aurrekontuetarako zuen konpromisoa hautsi zuela joan den ostiralean Pedro Sanchezen zentsura mozioaren alde bozkatuta. Sanchezen lehen ekitaldi ofiziala, gaur Pedro Sanchezek gaur lehen ekitaldi ofiziala egin du. Petro Poroxenko Ukrainako presidentea hartu du Moncloa jauregian. Berez, Rajoyren agendan zegoen ekitaldi bat da, baina, ostiralean presidentetza galdu ondoren, mantendu egin dute. Bere gobernuko ministroak zeintzuk izango diren erabakitzeko lanetan da Sanchez. Oraingoz, Rajoyren ministroak jardunean daude karguan, eta litekeena da astearen erdirako izendatzea Sanchezek bereak. Hala, ostiral honetan bertan lehen ministro kontseiluko bilera egingo lukete.]]> <![CDATA[Kongresuak Rajoy kendu eta Sanchez jarri du presidente]]> https://www.berria.eus/albisteak/152779/kongresuak_rajoy_kendu_eta_sanchez_jarri_du_presidente.htm Fri, 01 Jun 2018 09:46:33 +0200 Jon Ordoñez Garmendia https://www.berria.eus/albisteak/152779/kongresuak_rajoy_kendu_eta_sanchez_jarri_du_presidente.htm Pedro Sanchezek itzaletik Moncloara iristeko, eta, hala, Mariano Rajoyk gaur amaitu du zazpi urteko agintaldia; amaiarazi egin diote, Espainiako Kongresuak bota egin baitu gobernuko presidentetzatik zentsura mozio baten bidez. Azkar gertatu dira gauzak azken egunetan. Rajoyk bideratua zuenlegegintzaldia maiatzaren 23an: EAJk Espainiako Gobernuaren aurrekontuak onartzea erabaki zuen, eta PPk arnasa hartu zuen. Biharamunean, ordea, duela zortzi egun, Gurtel auziaren epaiak PPren oinarriak astindu zituen, eta lurrikara horrek bota du Rajoy. Pedro Sanchezek gaur zortzi aurkeztu zuen zentsura mozioa, eta hasieran batzuentzat burugabekeria bat zena egia da orain: Espainako Kongresuak Mariano Rajoy bota du Espainiako Gobernuaren presidentzatik, eta Pedro Sanchez aukeratu du presidente (zuzeneko kontakizuna). Ezustekorik ez da izan bozketan. PSOE (84), Unidos Podemos (67), ERC (9), PDeCAT (8), EAJ (5) eta Compromisen (4) babesa behar zuen Sanchezek 177 boto bildu (beharrezkoak 176 ziren) eta Moncloara iristeko, eta, azkenean, 180 izan ditu. EH Bildu (2) eta Nueva Canarias (1) gehitu zaizkie. Ciudadanosek (32), Foro Asturiasek (1) eta UPNk (2) zentsura mozioaren aurka bozkatu dute, PPrekin (134) batera. Coalicion Canaria (1) abstenitu egin da. Rajoy da, beraz, Espainian zentsura mozio batekin gobernutik kendu duten lehen presidentea, eta Sanchez, era horretan Moncloara iristen lehena. Gainera, diputatu ez den lehen presidentea ere izango da Sanchez, parlamentari kargua utzi baitzuen PSOEn 2016an izan zen krisiaren ondoren. Zazpigarren presidentea izango da frankismoaz geroztik. Botere aldaketa bizkorra Aldaketa berehalakoa da. Bozketaren ondoren, Ana Pastor Kongresuko presidenteak Rajoyri eta Felipe Borboikoa Espainiako erregeari jakinaraziko die ofizialki zein izan den emaitza, eta botere aldaketa azkar egingo da. Pastor 15:30ean joango da erregearengana. Rajoyk asteburua izango du Moncloako bere bizitokia eta bulegoa uzteko. Gaur goizeko hamarrak pasatuta iritsi da Kongresura. Atzo egin zuen bezala, ez da han izan alderdiek zentsura mozioa eztabaidatzen zuten bitartean. PPko bozeramaileak hitz egin ondoren iritsi da, eta agurtzeko hartu du hitza, tarte labur batez. Esan du ohore bat izan dela, eta zoriondu egin du Sanchez. Gero, eten bat egin dute Kongresuan; 11:00etan hasi da bozketa, eta 11:30ean amaitu. Pastorrek bozketaren emaitza jakinarazi eta berehala, Rajoyk aurrez aurre zoriondu du Sanchez. Hori egin eta alde egin du Kongresutik. Sanchezek diputatu askoren zorionak jaso ditu ondoren. "Bai, ahal da" oihuak entzun dira orduan ganberan. Sanchezek esana du ez duela minutu bakar bat ere galdu nahi, eta litekeena da gaur zortzi egitea ministro kontseiluarenlehen bilera. Espainiako erregeak gaur sinatuko du Sanchezen izendapena, eta litekeena da bihar hartzea kargua, Kongresuaren erabakia Espainiako aldizkari ofizialean argitaratu ondoren. Orduan jakingo da noiz hartuko duten kargua ministroek. Ministroak izendatu eta gobernua asteburuan osatzeko asmoa du Sanchezek. PSOEk zazpi urteren ondoren berreskuratu du Espainiako presidentetza. Hirugarren presidente sozialista PSOEko hirugarren presidentea da Sanchez. Felipe Gonzalez hamabi urtez izan zen Moncloan, 1982ko hauteskundeak irabazi zituenetik Jose Maria Aznar PPko presidenteak 1996ko bozetan irabazi zuen arte. Aipatzekoa da, Gonzalez alde batera utzita, bai Jose Luis Rodriguez Zapatero eta bai Pedro Sanchez testuinguru berezi batean iritsi direla Moncloara. Zapaterok ezustean irabazi zituen 2004ko hauteskundeak, Rajoyren kontra hain zuzen, lau egun lehenago zenbait atentatu jihadistak Espainia astintu ondoren. 193 pertsona hil ziren Madrilen martxoaren 11n izan ziren eraso horietan, eta hautesleek Aznarren politikekin lotu zituzten, George W. Bush eta Tony Blairrekin Azoreetako argazkian egoteak islamisten jomugan jarri baitzuen Espainia. Gerrari ez leloa oso zabalduta zegoen orduan, eta espainiarrak ozen mobilizatu ziren PPren gobernuaren aurka. Aznar zigortzeko bozkatu zuten askok 2004ko martxoaren 14an Zapateroren alde. Kosta egin zitzaion PPri emaitza horiek barneratzea, eta 2008an Zapaterok karguari eutsi zion, orduan ere Rajoyri irabazita bozetan. Pedro Sanchez ere egoera berezi batean iritsi da Moncloara, Zapatero bezala, ezustean. Ustelkeria kasuek eta gerra zikinak Gonzalezen agintaldia baldintzatu zuten modu berean baldintzatu du Gurtel auziak Rajoyren agintaldiaren amaiera. Baina, haren kasuan, istantean izan da. Ikusteko dago orain legegintzaldiak zenbat iraungo duen eta nola gobernatuko duen Sanchezek. EAJ, ERC eta PDeCATen babesa ezinbestekoa izan du zentsura mozioaren bozketan. Bezperan, aurrekontuak errespetatuko zituela adierazi zion EAJri, eta alderdi katalanei elkarrizketarako deia egin zien. Mezu horiekin jaso du babesa Sanchezek, baina PSOEk 84 diputatu besterik ez duela gobernatu beharko du. Agintaldiaren iraupena ere erronka izango du Legegintzaldi motza iragartzen dute askok. Ciudadanosek gaur berriro eskatu du herritarrak bozetara deitzeko, aparretan dagoelako inkestetan, baina litekeena da Sanchezi babesa eman diotenek hauteskunde horiek atzeratzea. Sanchezek Kataluniako prozesua kudeatu beharko du datozen hilabeteetan. Euskal Herrian, berriz, ETAk bere ibilbidea amaituta, batetik gatazkaren ondorioei heldu beharko die, presoen egoera batez ere, eta, bestetik, Eusko Legebiltzarrean artikulatzen ari den estatutu berriari. Sanchezek iragarria du EAJ izango dela lehenetsiko duen alderdia gobernatzeko, eta gogoratu behar da jeltzaleek eta PSE-EEk urteak daramatzatela Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan egonkortasun akordio batekin. Nafarroaren kasuan, ikusteko dago Sanchez Moncloan egoteak nola eragin diezaiokeen PSNri. Datorren urtean egingo dira Nafarroako presidentetzarako hauteskundeak, eta atzoko eztabaidan Sanchezek hala esan zion Iñigo Alli UPNkoari: "Guk beti defendatuko ditugu gobernu progresistak, eta ez zurea bezalako alderdi batenak". Gauza bat hitzak dira, ordea, eta beste bat, ekintzak edo iragana. Jakina da Nafarroa estatu auzia dela Espainiarentzat, eta PSOEk hala jokatu du azken urteetan. Rajoyren aroa amaitu da, beraz, baina Sanchezen presidentetzak erantzunik ez duten galderak uzten ditu oraindik.]]>