<![CDATA[Jon Rejado | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 20 Nov 2018 12:34:06 +0100 hourly 1 <![CDATA[Jon Rejado | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Aiegik eremu ez-euskaldunean jarraituko du]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1882/007/001/2018-11-20/aiegik_eremu_ez_euskaldunean_jarraituko_du.htm Tue, 20 Nov 2018 00:00:00 +0100 Jon Rejado https://www.berria.eus/paperekoa/1882/007/001/2018-11-20/aiegik_eremu_ez_euskaldunean_jarraituko_du.htm
Aiegiko udalbatzak 2017ko maiatzean bozkatu zuen eremu mistora pasatu edo ez: dozenaka herri igaro ziren garai hartan. Aiegik, ordea, ez zuen onartu, boto bategatik. Udalean gehiengoa du Ayegui Unido taldeak, eta hango sei zinegotziek aldatzearen aurka egin zuten. Oposizioko bost zinegotziek, alde. Herri galdeketa egitea erabaki zuten udalbatza hartan, eta erabakitakoa beteko zuela hitzeman zuen Juan Mari Iantzi alkateak. Espainiako Gobernuari baimena eskatu zioten, eta irailaren 14an jaso zuen baiezkoa, eskaria araudiarekin bat zetorrela argudiatuta. Hala ere, gogorarazi zuen Aiegik aldaketaren alde egingo balu ere Nafarroako Parlamentuak eman beharko liokeela baiezkoa herria eremuz aldatzeari.

Parlamentuak, 2017ko martxoan, eremu mistoa zabaltzeko aukera eman zuen, eta, ordutik, dozenaka herri aldatu dira eremu mistora. Horietatik hainbat Aiegi inguruko udalerriak izan ziren: Allin, Metauten, Murieta, Abaigar...

Lau alkate ohi, alde

Galdeketa izan baino astebete lehenago, Aiegiko lau alkate ohik, beste hogei lagunen babesarekin, idazki bat aurkeztu zuten eremu mistora pasatzearen aldekoa. Nabarmendu zuten «milaka urte dituen Nafarroako hizkuntza» berreskuratzeko pausoa izango zela, «errespetuz» emandakoa, «aniztasunaren aldekoa», eta inguruko udalerriekin «bat etortzekoa».

Azaroaren 2tik 16ra arte egin zuten kanpaina. Aldaketaren aldekoek salatu zuten zenbait tokitan jarritako pankartak kendu zizkietela, herri galdeketaren aurreko kanpainaren testuinguruan kokatu bazituzten ere. Salatu zuten herriaren sarreran jarritako kartelak ez zuela iraun 24 ordu ere.]]>
<![CDATA[«Jo ez duzun gitarra bat erostea ezezagun batekin ezkontzea bezala da»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1914/046/001/2018-11-18/jo_ez_duzun_gitarra_bat_erostea_ezezagun_batekin_ezkontzea_bezala_da.htm Sun, 18 Nov 2018 00:00:00 +0100 Jon Rejado https://www.berria.eus/paperekoa/1914/046/001/2018-11-18/jo_ez_duzun_gitarra_bat_erostea_ezezagun_batekin_ezkontzea_bezala_da.htm
Bost belaunaldi iraun du dendak. 138 urte. Sorreraren zergatiaren arrastorik geratzen al da?

Susmo batzuk baditugu. Cosme Carrion Toledoko [Espainia] herrixka batean jaio zen. Ate baten aurrean utzi omen zuten, eta haren guraso biologikoak ez ziren laborari batzuek hartu zuten semetzat. Madrilera mugitu zen gero, eta, azkenik, Gasteizera.

Zergatik aukeratu zuen Gasteiz halako proiektu bat hasteko?

Uste dugu Gasteizera etorri zela militar asko zeudelako. Armada zen bezero handienetako bat garai horretan, musika instrumentuen salerosketan. Eta militarrei saltzen hasi zen, ez bakarrik Gasteizen zeudenei, baizik eta Espainiakoei, eta kanpokoei ere bai.

Penintsulatik kanpokoei?

Weyler jeneralari ere instrumentuak saldu zizkion, Kubako gerran zegoenean. Amak gordeak ditu orduko gutunak. Horietako batean Weylerrek idatzi zion herenaitonari esanez gerra txarto zihoala, eta ez zekiela nola ordaindu behar zion erositakoa.

Garai horretan zenbat musika denda egongo ziren?

Oso gutxi. Hastapenetan, Dato kalean zegoen denda, eta orduan Geltokiaren kalea deitzen zen. Bada, dendatik tren geltokira maiz joaten ziren eskorga batekin, edozein txokotatik egindako eskariak bidaltzeko. Landa eremuan ere musika tresna asko saltzen zituen, gaur egun pentsaezina den modu batean.

Nola?

Hitzemanda. Aitak maiz kontatu zidan tratuak egiteko modua. Saxofoia bidali, eta ordainketari buruz galdetzean ohikoa zen entzutea: «Ardiak saltzen ditudanean bidaliko dizut dirua», «uzta jasotzen dudanean»... Eta dirua heldu egiten zen. Hitzak balioa zuen.

Landa eremura musika tresna asko saltzen zela aipatu duzu.

Pentsa orduan ez zegoela gaur egungo bezeroen profila: haurrak, ikasleak... Gehien jota, klase altuen gauza zen. Herrietan, udal musika-bandak zeuden, eta instrumentuak behar zituzten. Ordutik errotik aldatu da dena, batez ere azken hamarkadetan. Asko demokratizatu da musika.

Denda belaunaldiz belaunaldi oinordetu zen zuregana heldu zen arte...

Familiaren eskuetan egon da, bai, baina nire gurasoek ez zuten dendan lan egin. Aitona hil zenean, aitak bazuen lana, baina denda mantendu zuen. Langileak zeuden, eta berak kudeatzen zuen, beste lanean ez zegoenean.

Zu, ordea, dendaren ardura hartzera itzuli zinen. Nola izan zen?

Zuzendaritza Idazkaritza ikasketak egin nituen, Madrilen. Aitak galdetu zidan ea bere lagun batzuen musika dendan lan egin nahi ote nuen, Madrilen bertan: Leturiaga. Nik baietz esan, eta... gustatu zitzaidan! Bi urte eman nituen, eta hona etorri nintzen 1980ko hamarkadaren bueltan.

Nola aurkitu zenuen denda?

Iraganera begiratzen zuen, eta ni gaztea nintzen: beste musika bat nuen gustuko, beste giro bat... Denda goitik behera zaharberritu genuen. Hortik aurrerako urteak oso onak izan ziren: gitarra elektriko asko saldu genuen, anplifikadoreak, mikrofonoak eta ahotserako ekipoak...

Horren eskari handia zegoen?

Musika tresna batzuk dendara heldu aurretik salduta zeuden. Bilbon, Jose Maria Dieguez izeneko gizon batek gitarrak egiten zituen, Jomadi markapean. Bada, aita Bilbora joaten zen gitarren bila, eta margoa guztiz lehortu gabe ere ekartzen zituen, salduta zeudelako, pentsa!

Nolakoa zen gorakada horretan bezeroekin zenuten tratua?

Oso polita zen, oso dibertigarria. Gazte guztiak etortzen ziren, sortu berriak ziren talde guztiak. Musikariek lan handia zuten. Berbenak egiten zituen talde batek ez zuen uda osoan atsedenik hartzen. Ehun emanalditik gora ematea ohikoa zen. Egun, pozik daude 30era heltzen direnak.

1980ko hamarkadan musika talde asko sortu ziren Gasteizen...

Garai horretatik dudan oroitzapena da asko eta asko hil zirela. Asko. Pakito [Rodrigo] Cicatrizeko baxu jotzailea gogoratzen dut, agurtzera etorri zelako. Anplifikadore bat ekarri zidan, dendan saltzeko. «Saltzean ateratzen duzun dirua nire gurasoei eman».

Beste maila batean, noiz antzeman zenuten musika tresnen merkatua aldatzen ari zela?

Informatika eta Internet zabaldu zenean; batez ere Alemaniako dendak gugana heldu zirenean. Tabernetako musika sistemak jarriz eutsi genion, baina instrumentuak saltzeari utzi gabe. Are, eskaintza ere zabaldu genuen. Rock musikan zentratu beharrean, instrumentu gehiago saltzen hasi ginen. Handienen kontra borrokatzea ez da erraza.

Bizitza gehiena musika tresnaz inguratuta eman duzu. Baten bat jotzen al duzu?

Bere garaian gitarra apur bat ikasi nuen. Jotzen nuen musika ere ordukoa zen: Paco Ibañezen Soldadito boliviano, Victor Jararen hainbat, Violeta Parra... Garai horretan entzuten genuen musika! Gerora eskusoinua jotzen ikasi nuen. Ez nuen asko iraun. Eta ondo moldatzen nintzen, ez pentsa! Baina... ze astuna zen musika tresna hori. Alde batetik bestera horrekin joatea ezinezkoa zen. Alferkeriagatik utzi nuen.

Dendan hasi izan ez bazina, beste zerbait egiten ikusiko zenuke zure burua?

Ohikoa da pentsatzea uneren batean erratu duzula, atzera begira hasten zarela. Baina eskerrak baino ezin ditut eman dendan lan egin izanagatik, eta horrek ahalbidetu didan bizimoduagatik. Bizitzari eskerrak ematen dizkiot, Violeta Parrak egin zuen moduan [barre egin du].

Dendan emandako urteetan, zein izan da antzeman duzun mugarri handiena?

Instrumentu elektrikoen erabilera zabaldu zenean, zalantzarik gabe. Horrek guztia aldatu zuen. Informatika heldu zenean ere aurreko guztia errotik aldatu zuen. Disko jartzaileak agertu zirenean, orkestren gainbehera heltzen hasi zen.

Bizitza erdia baino gehiago eman duzu dendan lanean. Uneren bat gogoratzen al duzu?

1981eko otsailaren 23a ez dut ahaztuko. Dendan nengoen Angel Celada bateria jotzailearekin batera. Bateria bat erostekotan zegoen. Irratian entzuten genuenarekin harrituta geunden biak. «Mari Carmen, horiek irabazten badute, zer egingo dut? Merezi du bateria erostea?», galdetu zidan berak. «Horiek irabazten badute, danborren adarra baino ez dugu entzungo!», erantzun nion nik.

Angel Celada aipatu duzu. Zein da dendan sartu eta gehien harritu zaituen musikaria?

Pat Metheny etorri zen gitarrarentzako soka bila... Musikari asko sartu dira, baina badakizu zer? Oso zaila da artista bat aurrez aurre ezagutzea, aurretik egunkarian baino ez baduzu ikusi. Ados, Eric Clapton edo Bob Dylan etortzen badira bai, noski, baina...

Gasteizen musikari ospetsuak izan dira, Carrion sortu eta gerora jaiotakoak: Jesus Guridi 1886an jaio zen, Carmelo Bernaola 1929an...

Carmelo ezagutu nuen. Asko maite nuen. «Carmencita si bemolean» esaten zidan. Pena handia hartu nuen zendu zenean. Hamaika gauza egin zituen: XX. mendearen erdialdean egin zituzten film askori musika jarri zien, adibidez. Harreman handia izan genuen harekin. Jesus Guridi musika eskolako zuzendari zenean gaur egungo eraikina egin zen.

Dendak hamarkadetan hornitu izan ditu gasteiztarrak musika instrumentuz. Nola ikusten duzu egun hiriak musikarekin duen harremana?

Zaletasun handia dagoela uste dut. Adibidez, azken urteetan izugarri ugaritu dira biolina, biola eta biolontxeloa jotzen duten haurrak. Gero eta ikasle gehiago dago, eta hein berean hazi dira musika eskolak.

Ikasleak aipatu dituzunez, Carrionen ere eskolak eman izan dituzue, urteetan.

Teklatuetan Yamahak proposatu zuen sistema batekin hasi ginen. Gerora, beste sistema bat heldu zen, Rolandena. Eta, aurrerago, gitarra eskolak ematen hasi ginen dendan bertan. Gitarra da, zalantzarik gabe, instrumentuen artean erregina.

Zergatik?

Ez dut esango errazena denik, gitarra ondo jotzea oso zaila baita. Baina oso esker oneko tresna da. Akorde gutxi batzuk azkar ikas daitezke, eta... Violeta Parra abesteko prest.

138 urteren buruan, zer sentipen duzu azken txanpan?

Urte horietan guztietan denda irekita egotea ahalbidetu duten guztiei eskerrak emateko gogoa dut. Horrez gain, gero eta argiago dut gertuko dendetan erostearen garrantzia. Auzoko okinari ez badiozu ogia erosten, txiroago bihurtzen gara guztiok. Kaleak ilunago bihurtzen dira.

Zergatik gertatu da hori?

Jendeak erosotasuna nahi du. Pentsa, orain ordenagailuaren bitartez erosten dugu gitarra bat ere! Instrumentua sentitu egin behar duzu eskuetan duzula... Zer sentiarazten dizun. Jo ez duzun gitarra bat erostea ezezagun batekin ezkontzea bezala da! Zer topatuko duzu? Zer soinu izango du? Oraindik ere ezin dut ulertu...]]>
<![CDATA[Dimisio bat suebaki gisara]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/009/001/2018-11-17/dimisio_bat_suebaki_gisara.htm Sat, 17 Nov 2018 00:00:00 +0100 Jon Rejado https://www.berria.eus/paperekoa/1872/009/001/2018-11-17/dimisio_bat_suebaki_gisara.htm
Mujikak iragan astelehenean egin zuen azken agerraldia Eusko Legebiltzarrean, Darponekin batera. Han, Laura Garrido PPko legebiltzarkideak Darpon sailburuari leporatu zion Mujikaren atzean babestea; uda osteko agerraldietan ohikoa izan du kritika hori. Ordea, orain, lau egun geroago, Garridok «ontzat» jo du Mujikaren erabakia. Osakidetzako zuzendari nagusiak dimisioa eman baino ordu batzuk lehenago, horixe eskatu zuen ekinbide bat aurkeztua zuen PPk. Bi ekinbide, hobeto esanda: lehenengoan, erantzukizun politikoak hartzeko eskatzen zion Eusko Jaurlaritzari, oro har; minutu batzuk geroago testua aldatu zuen, eta Mujika jarri zuen jomugan.

Osakidetzako zuzendari nagusiaren dimisioak alderdien artean eragin dituen erantzunei begira, Eusko Legebiltzarrean gaia baretuko dela dirudi. Oposizioko taldeek ez dute adierazi, oraingoz behinik behin, irregulartasunen erantzuleak argitzeko ikerketa batzorde bat abiarazteko asmorik. EH Bilduk zenbait eskari helarazi zizkion Darpon sailburuari, eta, horien artean, Osakidetzako zuzendaritza berritzea zegoen. Gainontzeko eskariak betetzen diren ikusteko zain dago orain koalizioa, bestelako erabakiren bat hartu aurretik. PPk, bestalde, ontzat jo du Mujikak ostegunean hartu zuen erabakia.

Bitartean, Elkarrekin Podemosek azken hilabeteetako jarrerari eutsi dio, eta Darpon jo du erantzule nagusitzat. ESK, LAB eta ELA sindikatuak ere oso kritikoak izan dira sailburuarekin, eta UGTk «ke laino» bat ikusi du Mujikaren dimisioaren. Are, Bizkaiko PPko presidente Raquel Gonzalezek ere aurreko tesia berretsi du, legebiltzarrean popularrek defendatutakoaren kontra.

Hainbat neurri

Duela sei hilabete piztu zen Mujikaren dimisioa eragin duen zalaparta. Lan eskaintzako irregulartasun zantzuen salaketarik ez zegoela azaldu zuten Osakidetzako buruek, eta ikerketa «mugatu» bat hasi zuten horien atzean zer zegoen argitzeko. Salaketen dimentsioa handitu ahala, lehen neurriak heldu ziren: hiru hautaproba geldiarazi zituzten, etsamin guztien azterketa Oviedoko Unibertsitateko aditu baten esku utzi zuten... Horrek ez zuen zalaparta baretu. Osasun sailburuak eta Osakidetzako zuzendari nagusiak karguak uzteko eskariak ohikoak izan dira albiste bakoitzaren ostean.

Eusko Legebiltzarreko oposizioko taldeek adostasunak lortu dituzte hautaproben irregulartasunaren gaian. Horren erakusgarri da ekainaren 21eko osoko bilkura. Darpon eta Mujikari gertatutakoa ikertzeko eskatzeaz gain, EH Bilduk, Elkarrekin Podemosek eta PPk 2019an lantalde bat sortzea onartu zuten; Osakidetzako giza baliabideen politika eredua ikertzea litzateke talde horren helburua. EAJk eta PSE-EEk horren aurkako boza eman zuten. Testuinguru horretan aurkeztu zuen EH Bilduk ikerketa batzorde bat abiarazteko ekinbidea, hautaproben irregulartasunak aztertu eta erantzukizunak zehazteko. Oporren atarian aurkeztu zuen, eta oposizioko taldeen arteko adostasun puntu horiek ikusita, gauzatu zitekeen.

Emaitzen ondoren, dimisioa

Darponek ikerketa batzordearen gaineko bozketa atzeratzeko eskatu zuen, ordea. Esan zuen Osasun Sailak aurretik aurkeztu nahi zituela martxan zuen ikerketaren emaitzak, ondorioak eta neurriak. Eskaera aintzat hartu zuen EH Bilduk, eta ez zuen ekinbidea osoko bilkurara eraman. Irailean hasi zen EAEko osasun administrazioko arduradunen agerraldi sorta. 17an, Mujikak Osakidetzako barne ikerketaren emaitzak ezagutarazi zituen. Urriaren 30ean, Darponek eta Mujikak Legebiltzarrean azaldu zituzten hainbat erabaki. Azken agerraldia iragan astelehenean izan zuten bi agintariek. Osakidetzako langileen hautaproba eredu berri bat hitzartzeko asmoa aurkeztu zuten, eta Osakidetzako barne egituraketan aldaketak egitekoa.

Agerraldiz agerraldi, Osasun sailburuak eskatutako denbora urrituz joan da, oposizioko taldeen kritikak areagotuz joan dira, eta ikerketa batzordearen itzala gero eta luzeagoa izan da. Orain, Mujikaren kargu uzteak ingurumari berri bat ekarri du. Urriko eta azaroko agerraldietan Laura Garridok hausnarketa bera errepikatu zuen: «Ezin izango dugu etorkizunera begiratu ez bada guztiz ixten irregulartasunen auzia». Datozen hilabeteetan ikusiko da Mujikaren erabakiak auzia ixteko balio izan ote duen.]]>
<![CDATA[Kudeaketa arazo «larriak» salatu dituzte Arabako adingabeen zentroetan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1951/013/002/2018-11-16/kudeaketa_arazo_larriak_salatu_dituzte_arabako_adingabeen_zentroetan.htm Fri, 16 Nov 2018 00:00:00 +0100 Jon Rejado https://www.berria.eus/paperekoa/1951/013/002/2018-11-16/kudeaketa_arazo_larriak_salatu_dituzte_arabako_adingabeen_zentroetan.htm
Zentro horietako egoerak «hilabeteetan» mantendu direla nabarmendu du Vallejosek. «Agerikoa da administrazioaren kontrol falta». Egoitza horietako langileek gabeziak xehatu dituzte: instalazioak ez dira egokiak, banakako arreta emateko beharrizanak ezin dira bete, ez da bermatzen ez tratu berdintasuna ez aukera berdintasuna... Egoera horrek adingabeei eskainitako zerbitzuan zuzenean eragin duela salatu dute, baita langileen lan baldintzetan ere.

Sansohetako langileek jakinarazi dute hango «giro gatazkatsua» areagotu egin dela azken urtean. Jokabide arazoak dituzten adingabeak hartzen ditu zentroak, eta, gaur egun, «askotariko ezaugarri eta adinetako adingabeak» daude han. «Batzuek zentro espezializatuagoetan egon beharko lukete», zehaztu du Vallejosek. Erabiltzaileen ezaugarrien arteko alde horiek esku hartzea zailtzen duela gaineratu du, sortu den giroan ezin delako loturarik sortu adingabeekin. «Etxeko giro bat sortu beharrean, halako testuinguruekin lortzen dena da gazteek indarkeriazko jokabideak ikastea».

Giro horrek indarkeriazko jokabideak areagotu dituela berretsi dute langileek, bai adingabeen artean, bai langileen kontra ere. Zentroetako profesionalek gaineratu dute aldundia ez dela «ondo» jokatzen ari egoera «gatazkatsu» horri aurre egiteko orduan. Adingabeak zentro espezializatuetara bidali beharrean, hezitzaileei «adingabeak fisikoki eusteko» teknikak irakatsi dizkietela azaldu du Vallejosek. «Sansohetan egon behar duten gazteei emozionalki eutsi behar zaie, eta lan hori egiteko prestatutako hezitzaile profesionalak dira». Horrek lantaldean antsietate egoerak sortu dituela gaineratu dute langileek.

Azpiegiturarekin ere kezka adierazi dute, azkenaldian zentroa bera asko hondatu delakoan: «Instalazioak ez dira bertan bizitzeko modukoak».

60 erabiltzaile eta sei dutxa

Bideberria zentroko langileek, bestalde, salatu dute erabiltzaileak pilatuta daudela. Zerbitzu horrek arreta ematen die familiarik gabe bidaiatu duten adingabe migratzaileei. Duela aste batzuk, diputazioak beste solairu bat egokitu zuen zentroan bertan, hamabost adingaberentzat. Bada, hor, 31 adingabe daude gaur egun. Langileek nabarmendu dute oheak dituzten gela gehiago daudela, baina ez dagoela espazio komun gehiago. Beraz, aurretik 30 gazte zeuden lekuan 60 daude egun, horrek eragiten dituen zailtasunekin: sei dutxa daude, otorduak txandaka egin behar dituzte...

Horrez gain, nabarmendu dute solairu berrira joan diren adingabeei ohea eta janaria eskaintzen zaiela, ez besterik. «Adingabeek jasotzen duten mezua da bideko ostatua baino ez dela». Halaber, behar berriei erantzuteko langile gehiago kontratatu badira ere, horiei egindako kontratuak ekainera artekoak direla salatu dute. Vallejosek galdetu du ea zein den horren helburua: «Bideberriko zerbitzu gehigarri hori adabaki bat baino ez da izango, hauteskundeak datozela eta?».]]>
<![CDATA[Arabako adingabeen zentroen kudeaketa hobetzeko eskatu diote langileek aldundiari]]> https://www.berria.eus/albisteak/159357/arabako_adingabeen_zentroen_kudeaketa_hobetzeko_eskatu_diote_langileek_aldundiari.htm Thu, 15 Nov 2018 10:32:12 +0100 Jon Rejado https://www.berria.eus/albisteak/159357/arabako_adingabeen_zentroen_kudeaketa_hobetzeko_eskatu_diote_langileek_aldundiari.htm <![CDATA[Osakidetzako oposizioetan epaimahaiak zozketa bidez aukeratzea proposatu dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1889/010/001/2018-11-13/osakidetzako_oposizioetan_epaimahaiak_zozketa_bidez_aukeratzea_proposatu_dute.htm Tue, 13 Nov 2018 00:00:00 +0100 Jon Rejado https://www.berria.eus/paperekoa/1889/010/001/2018-11-13/osakidetzako_oposizioetan_epaimahaiak_zozketa_bidez_aukeratzea_proposatu_dute.htm
Proposamen guztiak Eusko Legebiltzarreko Osasun Batzordean xehatu zituen Jimenezek berak, atzo, Jon Darpon Osasun sailburuarekin eta Maria Jesus Mujika Osakidetzako zuzendariarekin. Zehaztu zuen ekarpenak, hein handian, osasun sistema publikoko mediku espezialisten aukeraketara bideratuta daudela. Aurkeztutako proposamenen gainean eztabaidatuko dute datozen hilabeteetan Osakidetzako profesionalen hautaketa prozesua erabakitzeko. Hainbat eragilek izango dute aukera ekarpenak egiteko: Eusko Legebiltzarreko taldeek, sindikatuek, mediku elkargoek eta EAEko Arartekoak.

Txostengileak argudiatu du egungo enplegu eskaintzen eredua «tresna zaharra» dela, eta indarrean dagoen araudiaren ondorioz erabiltzen dutela oraindik. Hala ere, ohartarazi du araudi horrek aukera gehiago eskaintzen dituela. Haren arabera, aukera horiei heldu behar zaie «beste pauso bat» emateko. «Hautaketa sistema analogikoa da mundu digitalean; berehalako erantzunak behar dira gaur egun».

Halaber, azterketa ereduari dagokionez, test moduko galdetegiak gainditu beharraz aritu da Jimenez. Test horien ordez, sendagile espezialisten aukeraketan beste proba batzuk erabiltzearen alde egin du; adibidez, «jokabide elkarrizketa egituratuak».

Kontratazio unitate berezia

Txosten horretaz gain, neurri gehiago iragarri ditu Osakidetzak. Aldatu egingo dute Giza Baliabideetako Zuzendaritzaren antolaketa: langileen aukeraketa prozesuetarako atal bat sortuko dute hiru hilabete baino lehen. Mugika zuzendariaren arabera, hautaketaz arduratzen diren profesionalak, oro har, legelariak dira egun, eta «beste profil bateko adituak» izan nahi dituzte: analista informatikoak, hautaketa prozesuetan adituak... Bertako profesionalak elkarlanean arituko dira beste aditu batzuekin.

Oposizioko taldeek salatu dute akatsak izan zirela aitortu gabe proposatu dituela neurriak Darpon sailburuak. Gaur, EH Bilduk ekinbide bat aurkeztuko du ikerketa batzorde bat abiarazteko.]]>
<![CDATA[Osakidetzako lan eskaintzetako epaimahaiei jokabide kodea ezartzea eztabaidatuko dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/159198/osakidetzako_lan_eskaintzetako_epaimahaiei_jokabide_kodea_ezartzea_eztabaidatuko_dute.htm Mon, 12 Nov 2018 11:36:17 +0100 Jon Rejado https://www.berria.eus/albisteak/159198/osakidetzako_lan_eskaintzetako_epaimahaiei_jokabide_kodea_ezartzea_eztabaidatuko_dute.htm <![CDATA[Garrantzian ados, bidean ez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2120/006/001/2018-11-11/garrantzian_ados_bidean_ez.htm Sun, 11 Nov 2018 00:00:00 +0100 Jon Rejado https://www.berria.eus/paperekoa/2120/006/001/2018-11-11/garrantzian_ados_bidean_ez.htm
Lurdes Imaz. «Segregazioa badago. Hori eragozteko, ezinbestekoak dira botere publikoen ardura eta gizartearen kontzientziazioa. Ikastetxe bakoitzak izango duen ikasle kopurua gurasoen ikastetxea aukeratzeko eskubidean oinarritzen bada, eta, hezkuntza administrazioek ezer egiten ez badute, segregazioa egongo da. Maila sozioekonomikoak zerikusia dauka horretan: batetik, ikastetxe pribatuek kuotak kobratzen dituztelako; bestetik, hainbat familiaren artean badagoelako ikastetxe homogeneoak aukeratzeko joera. Segregazioa ez da gai berria, baina ezkutatu egin nahi izan da, eragile batzuek mahai gainean ipini dugun arte. Eta hezkuntza sistema bera eztabaidan ipintzen duelako ezkutatu da».

Iñigo Salaberria. «Euskal Eskola Publikoan bertatik bertara ezagutzen dugun errealitatearen dimentsioa aipatu izan dugu aspalditik, baita horren zergatiak ere: familiek eskola erabakitzeko aukeraren atzean egon diren gaizki-ulertu interesatuak, matrikulazio garaiko trikimailuak, aniztasuna handitzen den heinean bertakoek alde egitea... Ez da soilik herritar etorri berrien kontua; maila sozioekonomikoarekin zerikusia du. Hainbat jardunbide de facto normalizatu dira, ikastetxeen kuotak kasurako, eta horren aurrean egin diren kontrol lausoek eraman gaituzte egoera honetara, baita urteetan zenbait estamentuk halakoen aurrean izan duten nolabaiteko utzikeriak ere».

Mikel Ormazabal. «Gaiari heldu behar zaio maila sozioekonomiko apala duten ikasleen ikuspuntutik, ez bakarrik jatorriaren ikuspuntutik. Hain zuzen ere, lehena zuzenduz gero, bigarrena konponduko litzateke. Egungo egoera gertatu da politikak ez direlako behar bezain sentikorrak izan familia horien hezkuntza beharrekin. Oso babesgabe dauden familiek zailtasunak dituzte ikastetxea aukeratzeko eskubidea baliatzeko. Bestalde, sare publikoaren eta itunduaren finantzaketa ezberdintasunak eragiten du familiei kuotak eskatu behar izatea, eta hori familia batzuentzat muga izan daiteke ikastetxea aukeratzekoan. Gizarteak, historikoki, zailtasunak izan ditu aniztasun sozioekonomikoa kudeatzeko ikuspuntu integratzaile batetik. Bada, aniztasun kulturala kudeatzeko zailtasuna aurrekoaren oinordekoa da, gure ustez».

Koldo Tellitu. «Gizarteko ezberdintasun sozialek isla dute hezkuntza sisteman, baina hezkuntza sistemak ez du ezer sortzen. Pertsona batzuek pentsa dezakete hezkuntza sistematik konpon daitekeela, baina ez da horrela. Hezkuntzak dauden aldeak konpentsa ditzake, eta ikasle guztiei aukera berdintasuna eskaini. Hortik harago, sistemaren arazoa da. Aldaketek alde guztietatik heldu behar dute, eta guztien arteko elkarlanetik. Proposamen egokiak egon dira duela zenbait urtetik hona. Azken urteetan, egoera asko aldatu da, baina. Zenbakiak hartuta, duela hamar urte etorkin gutxi zeuden, eta azken bost urteetan gorakada gertatu da, eta prestatu gabe harrapatu gaitu».

Gonzalo Larruzea. «Segregazioaren fenomenoak, funtsean, ez dauka zerikusi zuzenik ikasleen sorterriarekin. Batez ere, maila sozioekonomikoarekin du erlazio zuzena, eta, alde horretatik, etorkin gehienek berton jaiotakoek baino maila ekonomiko apalagoa daukate. Atzerritarren banaketan desorekak daudela adierazten duten datuak ezagunak dira. Egia da etorkinen etorrera areagotu egin dela azken urteetan, baina ezberdintasunak beti egon dira. Gainera, gure hezkuntza sisteman aspaldi naturaltzat hartu dira beste toki batzuetan hain ohikoak ez diren fenomeno batzuk: sareen pisu berdintsua eta haien arteko lehia, kuotak, administrazioak edozein ikastetxerekin ituna sinatzea... Fenomenoa handituz joan da, eta lehertzeko itxura hartzen ari da».

Aitor Idigoras. «Segregazioa aurreikusitako estrategia politiko bat da, aspalditik datorrena. Ez da berez sortzen. Politika zehatzak behar dira segregazioa sortu eta zabaltzeko. Osagai asko behar badira ere, sistemaren pribatizazioa lortzea ezinbesteko baldintza eta helburua da. Edozein zerbitzu publiko pribatizatzeko ematen den lehen pausoa da zerbitzu publikoa estigmatizatzea, eta segregazioa horren parte bat da. Gatazka sozioekonomikoa da: klase gatazka. Galdera da: noiz arte saihestu nahi du Jaurlaritzak arazoaren benetako erroa? Gobernuak eta orain arte beste aldera begiratu duten eragile askok badakite arazoari heldu beharko diotela, presioa jasangaitza izaten ari delako, baina oraingoz ez dago zentzuzko proposamenik mahaian».

Maider Izagirre. «Segregazioa egon badago, mota ezberdinetakoa: sexuaren araberakoa, erlijioa ardatz duena, hizkuntza ereduak ere elementu segregatzaileak dira... Urteotan, areagotzen ari da egoera sozioekonomikoaren araberako segregazioa. Eskuin neoliberalak sustatzen eta babesten duen politika da. Familien jatorrian baino gehiago, maila sozioekonomikoan dago muina. Hezkuntzak ezin ditu klase sozialak edota patriarkatua bere horretan gainditu, baina hori dugun bitartean hezkuntza sistemaren lehentasun nagusietako bat izan behar du haur horiek ahalduntzea. Egia da, halaber, immigrazioren eta kulturartekotasunaren trataeran asmatu behar dela. Gai garrantzitsua da jendartearen kohesioa dagoelako jokoan, eta une honetan zatiketa nabaria da».

Miren Zubizarreta. «Ikasleen banaketa nabarmen desorekatua da EAEko ikastetxeetan: bertoko jatorria duten eta ez duten ikasleen artean, egoera sozioekonomiko-kultural desberdina dutenen artean, edota hezkuntza behar bereziak dituztenen eta ez dituzten artean. Azterketek agerian utzi dute inklusiboagoak diren hezkuntza sistemak segmentatutakoak baino egokiagoak direla, bai emaitza globalen aldetik, bai ikasleen sozializazio aldetik, bai kohesio soziala sustatzeko. Hezkuntza Sailak argitaratu berri duen dokumentuan erabiltzen den terminologia eta markatzen den norabidea salagarria iruditzen zaigu. Atzerriko jatorria duten ikasleetan jarri du arreta, eta, hori eginez, uler daiteke atzerriko jatorria izatea dela arazoa».

2.Segregazioari aurre egiteko tresnarik badago gaur egun? Zeintzuk? Nahikoa dira?

Lurdes Imaz. «Lehenik eta behin, ikastetxea aukeratzeko eskubidea ezin da absolutua izan: ezin du baldintzatu eskaintza, eta, ondorioz, sistema. Administrazioari dagokio askatasun indibidualak eta guztion eskubideak uztartzea. Bigarrenik, ikaspostu publikoak dauden eremuetan ikastetxe pribatuen hazkundea laguntzen duten politikek desorekak areagotu dituzte. Epez kanpoko matrikulazioari dagokionez, administrazioak berak sortu du segregazioa, maila sozioekonomiko apaleko ikasleak ikastetxe jakin batzuetara bidaliaz: ia beti publikoak eta ikasle etorkin asko dituztenak. EAEn daukagun hezkuntza sistema bera da segregatzailea, sare publikoan pilatzen baititu egoera sozioekonomiko txarrean dauden ikasleak. Statu quo berri bat behar da».

Iñigo Salaberria. «Gaia poliedrikoa da: krisiak zerbitzu publikoen finantzaketan izan dituen ondorio ekonomikoak, jaiotza tasaren beherakada, familiek lana eta familia uztartzeko dituzten zailtasunak, hirigintza plan batzuk, egoera geopolitikoa... Gizarte inklusibo bat eraikiz joateko neurri politiko koordinatuak behar dira, eta, horiek hartzeko, benetan sinistu behar dugu gizarte inklusiboan. Hainbatetan adierazi dugu hezkuntzak bakarrik ezin duela. Politikariei eta administrazioei dagokie analisi zabalago bat egitea, eta EAEk dituen gihar guztiak justizia sozialaren hezurduraren mesedetan modu koordinatu batean jartzea, gizarte osoaren mesedetan».

Mikel Ormazabal. «Historikoki neurriak proposatu izan dira, baina, aurrez aipatutako arazoen ondorioz, zaila izan da horiek garatzea. Hainbat tresna daude: hezkuntza proiektu berritzaileak abiaraztea, behar diren giza baliabideekin, ikastetxeak erakargarriak izateko; harrera programak ikasle eta familientzat; diru laguntzak materialerako, garraiorako eta jantokirako; tokiko edo eskualdeko bulegoak jartzea familiak informatu eta laguntzeko; doakotasuna bermatzea Haur Hezkuntzatik DBHra arte; ikastetxe guztietan lekuak gordetzea aniztasuna bermatzeko... Hori guztia martxan jarrita ere ez da helburua erdietsiko, baldin eta eragile guztien babesa eta konpromisoa ez badago».

Koldo Tellitu. «Tresnak badaude: eskolatze batzordeak, kasurako. Batzorde horien lana funtsezkoa da. Jaurlaritzak onartu du hori aldatu egin behar duela. Iaz ikasleak nola banatu ziren aztertuz gero, egoera eskandalua dela ikusten da. Araban gertatzen dena hezkuntza eragile guztiok salatu beharko genuke. Egia da matrikulatu eta bigarren ikasturtean gurasoek aukera dezaketela nora joan, baina, aipatutako oinarrizko egoera horiek zuzenduta, ikastetxeen lana izango da harrera planak egitea, ikasle berriak gustura egotea... Neurriak proposa ditzakete, baina diruz lagunduta egon beharko dute. Diru gehiago behar da hezkuntza sistema osorako, ez soilik itundutako sarerako».

Gonzalo Larruzea. «Segregazioren gaiari heltzeak adore eta ausardia politikoa eskatzen du, eta zezena adarretatik hartzea. Baina Euskal Eskola Publikoaren legea ezarri zenetik egin diren politikak motzak izan dira: adabakiak baino ez dira izan, dugun egoeratik askorik ez mugitzeko. Ezin da ahaztu eskola segregazioa segregazio sozialaren agerpena baino ez dela eta ahaleginak koordinatu behar direla arlo sozial guztietan. Matrikulazioa tresna oso garrantzitsua da kohesiorako. Halere, dekretuz bakarrik ezin da bazterkeria gainditu. Denon arteko adostasunak behar dira. Gaur, gizartea apurtxo bat kontzientziatuago dago segregazioarekin. Une apropos batean gaude. Ea bakoitza bere txokotik ateratzen den».

Aitor Idigoras. «Segregazioari aurre egiteko lanabesak egon badaude: doakotasunaren bermea, kasurako. Hortik abiatuta, lege tresnak garatu dira ikastetxeekin itunak lotzeko, baina baldintzak ez dira betetzen, eta administrazioak ez du ezer egin. Legeak jasotzen du familiek ikastetxea aukeratzeko eskubidea dutela, baina ez du esaten administrazioak diruz hornitu behar duenik. Erlijioa segregaziorako arrazoia da, baina Jaurlaritzak ez ikusiarena egiten du. Azter daiteke ikastetxe batzuen hezkuntza proiektua iraunkorra ote den ere: hezkuntza sistema batean egon daitezke igerilekuak ikastetxeetan, belar artifiziala duten zelaiak? Neurriak har daitezke egun. Traumatikoak izango dira gizartearen esparru askotan, baina progresiboki egin daiteke aurrera».

Maider Izagirre. «Hezkuntza Sailak jarri dituen neurriak urriak eta exijentzia oso eskasekoak dira. Neurri horiek proposatzerakoan, bere erara jokatu du. Ez du aintzat hartu hezkuntza komunitatea, eta erabakiak alde bakarrez hartu ditu. Administrazioak arazoa konpontzeko borondatea duela erakutsiko luketen adierazleak falta zaizkigu. Gasteizko plataformak bere garaian proposatu zituen neurri zehatzak. Sailak ez zituen bere gain hartu. Horrek guztiak erakusten duena da egun ditugun hezkuntza sistemek porrot egiten dutela, ikasleak segregatzen jarraitzen dutelako. Horren aurrean, premiazkoa da hezkuntza eskumen guztiak eskuratzea, eta sistema propioa eraikitzen jarraitzea. Hezkuntza lege baten beharra dagoela ikusten dugu, baina ez planteatu zaigun terminoetan».

Miren Zubizarreta. «Borondate politikoa falta da tresna egokiak abian jartzeko eta baliabideak ahalbidetzeko. Gure erkidegoan segregazioaren zergatia azaltzen duten hainbat arrazoi daude, eta Eusko Jaurlaritzak neurri eraginkorrak jarrita gainditu daitezke nagusiak. Matrikulazio garaian, ikastetxe batzuek familiak erakarri edota aldentzeko mekanismo zenbait erabiltzen dituzte. Eragile askok esan dugu mekanismo horiek eragozteko modu bat matrikulazio mahai bakarra ezartzea izan daitekeela, adibidez. Gehitzen ari den ikasleriaren aniztasunak dakartzan jatorrizko desberdintasunak gainditu ahal izateko baliabide gehiago ere behar ditu gure hezkuntzak».

3.Zer tresna beharko dira etorkizunean segregazioari aurre egiteko? Zer ekarpen egin dezake hezkuntza lege berriak?

Lurdes Imaz. «Hezkuntzaren aldeko akordioa dokumentua ikusita, argi dago ez zaiola gaiari heldu nahi. Ez diogu onespenik emango egungo hezkuntza sistema segregatzaileari lege babesa eman nahi dion inongo legeri: gu eta sindikatuak gabe egingo dute hezkuntza legea? Finantzaketari heldu behar zaio. Europan anormala den hezkuntza sistema bat eraiki dute orain arteko politikek. Estatuan gehien finantzatzen den sare pribatua dugu, eta segregazioa ekarri du, eta eduki beharko genituzkeen baino emaitza txarragoak».

Iñigo Salaberria. «Hezkuntzan, epe motzerako jokaldiek ez dute onura sakonik ekarri. Euskal eskola publikoak badu legea, eta, eguneratu bitartean, araudi hori gara daiteke. Sareei dagokien tokia eta betebeharrak zehaztea ere egokia izan daiteke, betiere argi izanik eskola publikoa dela ardatza, hori baita guztiona eta guztientzat. Gustatuko litzaiguke osasun arloarekin egin zen herri apustua hezkuntzarekin egitea. Euskal Eskola Publikoa ahalduntze prozesuan dago, eta aspaldian izan ez duen aitortza izaten ari da gizartean».

Mikel Ormazabal. «Legebiltzarrak ez zuen onartu herri ekinbide legegilea, baina horrek ez ditu atzeratuko hel daitezkeen neurriak. Hezkuntza lege batera heltzeko akordiorako proposamen bat dago, eta ontzat jotzen dugu sare publikoari eta itunpekoari baldintza berak jartzea. Guztiok zerbitzu publikoa eskaintzen dugun heinean, gure helburua da ikastetxe guztiek kalitatezko hezkuntza eskaintzea. Kristau Eskolak beti saihestu du, besteak beste, maila sozioekonomiko apaleko ikasleak pilatzea, batez ere HHn eta LHn».

Koldo Tellitu. «Batzuek lege zehatz bat nahi zuten gaiari heltzeko. Ikastolen Elkarteak beti defendatu du lege orokor bat behar dela. Legerik gabe zerbait egiteko tartea egon daitekeela? Bai, baina guztia bideratzeko legea behar da. Horrez gain, araudi berri horrek euskalduntzea eta inklusibitatea lotzen ez baditu, jai daukagu; horretarako, murgiltze eredua gakoa da. Hezkuntza herri apustua da, eta, Jaurlaritzak hala ulertzen badu, dirua jarri beharko du: laguntzaileak izateko, irakasleek etengabe ikasteko era izateko... Gure hezkuntza sisteman giltzarri diren bi gai daude: euskara eta hau, eta, biei heltzeko, dirua behar da».

Gonzalo Larruzea. «Konplexua da, eta neurriak maila ezberdinetan hartu behar dira. Gure herri ekinbide legegilean aipatzen direnak oinarrizkoak dira, baina hasteko balio dute. Ekinbidea aintzat hartu ez izana etsigarria izan zen, ikuspuntu demokratikotik. Gaiari berari dagokionez, aurka bozkatu zutenek beldurra erakutsi dute. Bestalde, ez dugu uste hezkuntza legea aurrera joango denik. Onartuz gero, ez du balioko funtsezko gaiak iraultzeko. Finantzaketari ere heldu beharko lioke. Ez badira karta guztiak mahai gainean jartzen, jai daukagu: itunpeko ikastetxeek nahiko dirurik jasotzen duten, itunez jasotzen dituzten laguntzak, kuotak...».

Aitor Idigoras. «Sistema publiko indartsu bat izango bagenu, segregazioa, egonez gero, txikiagoa izango zen. Hezkuntza legea beste norabide batean jarri nahi dute, baina. Nahi duten legeak lau zutabe ditu: 2009ko akordioa, sare pribatuaren finantzaketa handitzeko; Europa 2020 esparrua, non zehazten den hezkuntza enpresa mundura egokitu behar dela; PISA txostena; eta, azkenik, ikastetxe guztiak garela zerbitzu publiko, publikoa zein itundutako pribatua izan».

Maider Izagirre. «Zubiak Eraikiz-ek aurkeztu zuen herri ekinbide legegileak eskatzen zituen neurri guztiak gure egiteaz gain, urrunago goaz: hizkuntza ereduak gainditu behar dira, matrikulaziorako udal bulegoak sortu behar dira leihatila bakarrarekin, eskola mapak berrikustera egin behar da, laikotasunera, doakotasunera, aniztasunaren trataerara... Finantzaketari dagokionez, hezkuntza legeak ausardiaz jokatu beharko du: publikotasun eredu berria jaso, sareen arteko kohesioa...».

Miren Zubizarreta. «Argigarria izan da balizko hezkuntza legearen oinarritzat jotzen duten ituna onartzeko prozesua. Uste dugu Hezkuntza Sailak hainbat gairen inguruko erabaki politikoak hartuak dituela. Segregazioari eta ikasleen aniztasun eta behar konplexuei aurre egiteko baliabideen beharra ezagututa, ez dugu uste legeak hezkuntza sistemaren beharrei erantzungo liokeenik. Bestalde, Hezkuntza Sailak hezkuntza sistema ereduari heldu behar dio: hezkuntza sistemaren ardatza hezkuntza publikoa izatea bultzatuko duen edo egungoarekin jarraituko duen».

4.Desorekak daude sare publikoaren eta itunpekoaren artean? Nola zuzendu daitezke?

Lurdes Imaz. «Sare publikoan daude egoera sozioekonomiko baxuan dauden ikasle gehienak. Baina ikastetxe guztiak ez dira berdinak, ez sare publikoan, ez itunpekoan ere. Gure etxeari begira, argi daukagu: inklusioaren alde egiten dugu, eta ikasleen selekzioaren kontra. Bestalde, itunen araudia argia da, baina ez da betetzen: diru publikoz finantzatzen dira ikastetxe elitistak, eta baita sexuz segregatzen dutenak ere. Nora begira dago administrazioa?».

Iñigo Salaberria. «Eztabaida oinarritzen badugu sareen arteko aurkakotasun dialektika batean, gaiaren konponbidetik urrunduko gara. Fokua beste bat da: zer-nolako gizarte kohesionatua nahi dugun eta nolako herritar osoak nahi ditugun. Nolako konpromisoak hartzeko prest gauden halako gizarte bat lortzeko. Helburu goren horiek lortzeko, denon inplikazioa ezinbestekoa da. Euskal Eskola Publikoa aspaldi jorratzen dabil ibilbide hori».

Mikel Ormazabal. «Egia da ikasle atzerritar gehiago dagoela sare publikoan, baina alde hori txikiagoa da DBHn. Edonola ere, zehaztu behar da ikastetxe bakoitzaren errealitatea ezberdina dela, sare batean zein bestean: batzuetan ez dago segregazio arrastorik, eta, beste batzuetan, arazo handia dago. Guztiona da ardura gai horretan: administrazioa, ikastetxeak, gizartea... Baina administrazioari dagokio arazoari aurre egiteko baliabideak jartzea».

Koldo Tellitu. «Ikastolen Elkarteak kezka izugarria du gaiarekin. Azken urteetan lasai ibili gara, eta ez genuen lasai egon behar. Orain sakonean ari gara lantzen. Sare publikotik asko kritikatzen dira ikastolak, baina 82 ikastetxe publikotan ikasle guztien %10ek baino gutxiagok dute jatorri atzerritarra. Arazoa orokorra da, eta Ikastolen Elkarteak onartu du guretzat bereziki handia dela. Apustua herri gisa egiten ez badugu, oso zaila izango da».

Gonzalo Larruzea. «Ikastetxea aukeratzeko askatasunaren eskubideak ezin du jokatu giza kohesioaren kontra. Hori gertatzen den bitartean, bazterkeria gertatu ahal da sareen artean eta sare bakoitzaren barruan. Ohartu behar dugu heterogeneotasunak solidarioagoak eta aberatsagoak bihurtzen gaituela. Administrazioak dagoena kudeatu du 25 urteotan, eraldatzeko asmorik gabe. Ez du hartu dagokion ardura. Horretan jarraituko luke, eragile sozialek egoera salatu izan ez bagenu».

Aitor Idigoras. «Ikastetxeen arteko homogeneotasuna ezinezkoa da, baina ez dut uste bere inguruko errealitate soziala jasotzen ez duten ikastetxe publikoen ehunekoa aipagarriak denik. Ikastetxe publikoetan alde horretatik arazorik egon bada, administrazioak esku hartu du. Sareen arteko desoreka datuak baino gehiago dira: sare bakoitzak zerbitzua ulertzeko modua da. Sare pribatuaren eta gobernuaren artean klientelismo politika dagoela uste dugu. Administrazioaren eta estatuaren babesa jasotzen dute, eta, trukean, praktikan jartzen dituzte egungo agintarien hezkuntza eredua indartzeko politikak».

Maider Izagirre. «Ez dugu ikusten arazoa sareen artean dagoenik. Interpretazio sinplista eta iruzurtia da. Batetik, ikastetxe publikoen artean ere alde handiak daude. Bestetik, onartu behar da, era berean, itunpeko ikastetxe batzuek ez dituztela ardurak hartzen, eta trikimailuak egiten dituztela. Ikastetxe guztien elkartasuna eta inplikazioa behar da, diren sarekoak direla, egoerari aurre egiteko. Iruditzen zaigu administrazioak ez duela borondate argirik egoerari buelta emateko».

Miren Zubizarreta. «Aurrez aipatutako desoreka nabaria da ikastetxe publikoen eta itunduriko ikastetxe pribatuen artean. Oro har, desoreka hori ikastetxe publikoen eta pribatuen artean dago, baina hainbat herri eta auzotan ikastetxe publikoen artean ere ikus daiteke, kasuren batzuetan alderantzizko proportzioan. Hezkuntza Saila da gure hezkuntza sistemaren norabidearen arduradun nagusia. oraingoz, hezkuntza administrazioak ez dio gaiari heldu, eta aurkeztu duen azken dokumentuan ere ez dugu konkrezio handirik ikusten».

Nola hezi hesietatik harago

Eskola segregazioa, bidegurutzean]]>
<![CDATA[Lau hileko aitatasun baimena 2019ko udazkenean jarri nahi dute indarrean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/010/001/2018-11-08/lau_hileko_aitatasun_baimena_2019ko_udazkenean_jarri_nahi_dute_indarrean.htm Thu, 08 Nov 2018 00:00:00 +0100 Jon Rejado https://www.berria.eus/paperekoa/1982/010/001/2018-11-08/lau_hileko_aitatasun_baimena_2019ko_udazkenean_jarri_nahi_dute_indarrean.htm
Beatriz Artolazabal sailburuak hala azaldu zuen atzo, Eusko Legebiltzarrean, Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailari dagokion 2019ko aurrekontu egitasmoa aurkezteko saioan. Baimen hori arautuko duen araudia «udazkenean» onartzeko itxaropena agertu zuen, baina data zehatzik eman gabe. Halaber, gaineratu zuen gradualki ezarriko dela araudia, eta, ondorioz, datorren urtean baimena eskatu ahal izango dute bi haur edo gehiago dituztenek.

Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailaren 2019ko aurrekontu proiektua 1.028,9 milioi eurokoa da, 2018ko aurrekontua baino %0,7 handiagoa. Turismo eta Kontsumo Sailarekin batera, hazkunde txikiena duen saila da, Eusko Jaurlaritzaren aurrekontuaren batez besteko %2,6ko igoeraren azpitik. Batezbestekoaren azpiko hazkunde horren arrazoietako bat da, besteak beste, gizarteratze politiketarako diru saila apaldu egin dela.

Gizarte politiketan %3,2ko jaitsiera izan du 2019ko zirriborroak aurtengo aurrekontuarekin alderatuta: 16,5 milioi euro. Beherapen hori diru sail batek eragin du, nagusiki: diru sarrerak bermatzeko errentaren eta etxebizitzarako laguntza osagarriari dagokiona. 470 milioi euro jaso dituzte bertan, aurten baino 21,3 milioi euro gutxiago. Artolazabalek azaldu duenez, hori egin dute «eskaria ere jaitsi delako», eta zehaztu du bertatik urritu den dirua beste «gizarte politiketarako» erabiliko dutela. Edonola ere, gogorarazi behar da, eskubide subjektibo bati erreferentzia egiten dion heinean, diru sail hori amaituko balitz Eusko Jaurlaritzak behar beste handitu beharko lukeela. Gizarte larrialdietarako laguntzak, berriz, %1,8 igo dituzte datorren urterako aurrekontu zirriborroan: 500.000 euro gehiago Jaurlaritzaren ekarpena osatzen duten udalerrientzat.

Laneratzea, «lehentasun»

Artolazabalek argudiatu zuen laneratze politikak sailaren «lehentasun nagusia» direla. Politika horiek «giza garapen iraunkorra» ahalbidetuko dutenak direla adierazi du sailburuak, eta horrek «euskal ekonomiari ate berriak» irekitzen dizkiola.]]>
<![CDATA[Gizarte sareek besarkatuta]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1953/048/001/2018-11-04/gizarte_sareek_besarkatuta.htm Sun, 04 Nov 2018 00:00:00 +0100 Jon Rejado https://www.berria.eus/paperekoa/1953/048/001/2018-11-04/gizarte_sareek_besarkatuta.htm #Batgutxiago». Mezu labur horrekin hasi zuen eguna @erreharria erabiltzaileak, Twitterren. Alfredo Remirez Marañonek sare sozialean zabaldu zituen hitzok atzo, Zaballako espetxea (Araba) utzi eta gutxira, urtebeteko kartzela zigorra bete ondoren. Ordurako emanak zituen besarkadak eta musuak espetxearen hesien beste aldean zain zituen senide eta lagunekin. Ez ziren egunean jasoko zituen azkenak izango. Iluntzera arte, ehunka pertsonak eman zioten ongietorria, bai Amurrion egin zioten egun osoko festan, bai Interneten.

Eguerdiko hamabiak pasatuta heldu zen Remirez Amurrioko udaletxearen aurreko plazara, oinez, Larrinaga kalearen erditik. Jendetza zuen zain, korridore bat osatuz, ongietorria emateko. Txalapartaren soinuarekin, suzirien eztandekin eta bengalen koloreekin egin zioten harrera, urtebeteko espetxealdiaren ostean. «Ni kartzelan sartzeko erabili zuten aitzakia zen gizarteratu behar nindutela; ez dakit zer gizarte zuten buruan, argi baitago nahiko ondo gizarteratuta nagoela», hausnartu zuen udaletxe aurreko plazan, harrera egin zioten ehunka lagunen aurrean.

Espetxean emandako urtean aurretik zituen ideiak «berretsi» dituela nabarmendu zuen. «Gizarteratu behar nindutela esan zutenean, uste dut ni berriz heztea zutela buruan, baina kontrakoa lortu dute», gaineratu zuen. Hamabi hilabetez bizitakoak xehatu zituen. «Sakabanaketa salatzeagatik sartu nintzen espetxean, eta urrundu egin ninduten». Basauriko espetxetik (Bizkaia) Darocara (Zaragoza, Espainia) eraman zuten zigorraren hirugarren hilabetean, eta, abuztuan, Zaballara gerturatu zuten (Araba). «Urruntze madarikatuak» eragiten dituen istripuak ere gogoan izan zituen: hain justu, haren familiak istripua izan zuen Darocara egindako lehen bidaian.

Remirezek eskerrak eman zizkien familiari eta lagun guztiei, baita espetxera bisita egin ziotenei zein bisitan joateko asmoa izan zuten guztiei ere. Gainera, espetxean sartu zenean zituen ideien alde lan egiteko borondatea berretsi zuen. «Espainiako estatuari gauza bakarra baino ez diot esan nahi: ezin zenuten hobeto egin. Bihartik aurrera, beste bi esku daude hemen, euskal presoen eskubideen alde lan egiten jarraitzeko, espetxeetan bakar bat ere geratzen ez den arte».

Harrera beroa Twitterren

Amurrioko harrera beroa bezala, Twitterren ere askok eta askok eman zioten ongietorria. Hamaika txokotatik eta hamaika hizkuntzatan helarazi zizkioten agur mezuak. Kontuan izatekoa da Espainiako Auzitegi Nazionalak Remirezek aipatu sare sozialean idatzitakoak baliatu zituela hura espetxeratzeko. 2009an, urtebeteko espetxe zigorra ezarri zioten, 2005eko Amurrioko jaietan preso baten irudia erakusteagatik. Bi urte baino gutxiagoko zigorra izanda, ez zuen espetxean sartu behar izan, baina, bost urte baino lehen beste delituren bat eginez gero, preso sartzeko aukera zuen. Bada, 2017ko otsailean sare sozialetan «terrorismoa goratzeagatik» zigortu zuten, 2012 eta 2014 bitartean idatzitako txioengatik, eta 2009an jarritako zigorra betearazi zion Auzitegi Nazionalak.

Egun osoan jaso zituen agur mezuak Twitterren, baita Amurrion ere. Harreraren osteko poteoan, asko ziren lepoa luzatzen zuten ibiltariak, Alfredo Remirezen bila. Ongi inguratua egon zen goiz osoan, baita bazkalorduan ere: babarrunak prestatu zituzten 250 pertsonarentzat, eta udaletxearen aurrean jarritako mahaietan ez zen leku bakar bat ere gelditu libre.

Eguerdian hasi, eta iluntzera arte izan zen festa, ongietorri mezu, besarkada, bazkari eta kontzertu artean. Une oro, Julen Ibarrola herrikidea gogorarazteko mezuak izan ziren. Terrorismoa goratzea leporatuta, urtebeteko espetxe zigorra ezarri zioten, 2014ko udan errotuladore batekin egindako pintaketa bategatik. Hiru hilabete barru bukatuko du zigorra: iragarri dute beste festa bat prestatzen ari direla, ospatzeko.

]]>
<![CDATA[Lau egunean osasun arloko bi zuzendarik utzi dute kargua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/013/001/2018-10-31/lau_egunean_osasun_arloko_bi_zuzendarik_utzi_dute_kargua.htm Wed, 31 Oct 2018 00:00:00 +0100 Jon Rejado https://www.berria.eus/paperekoa/1879/013/001/2018-10-31/lau_egunean_osasun_arloko_bi_zuzendarik_utzi_dute_kargua.htm
Dorronsororen kargugabetzea, hala ere, garai berezi batean dator. El Mundo egunkariak jakinarazi zuen Dorronsororen aurkako salaketak jarri dituztela haren ardurapeko sei langilek, «indarkeria psikosoziala» leporatuta. Uztailean egin zuten urrats hori, eta salatu zuten Dorronsorok «tratu umiliagarria, diskriminatzailea, iraingarria eta biolentoa» ematen ziela. Behargin horien arabera, «tarteka» gertatzen zen hori, baina azken bost urteetan, modu jarraituan.

Eusko Jaurlaritzari argibideak eskaturik, ez du ukatu salaketak jaso dituela, Adierazi du zenbait langilek «kexak» aurkeztu zituztela. Funtzio Publikoko Zuzendaritzaren barruan txosten bat abiarazi zuten egoera aztertzeko; aurtengo uda aurretik egin zuten urrats hori. Prozedura horren barruan, deklarazioa hartu diete Dorronsororen jarduna salatu zuten langileei, baita prozesuan zeresana duten beste pertsona batzuei ere. Halaber, Jaurlaritzak gaineratu du «inguruko pertsonekin» ere hitz egin dutela laneko giroari buruzko informazioa jasotzeko. Gobernuko iturrien arabera, protokolo batek ezartzen ditu horrelako kasuetan eman beharreko pausoak.

Ikerketa hori «amaitzear» dagoela jakinarazi dute Gobernantza Publikoko Saileko iturriek. Behin txostena eskuan, Osasun Saileko arduradunei bidaliko diete. Iturri horien arabera, bien bitartean, Lan Arriskuen Prebentzioko Zerbitzuak zenbait neurri abiaraziko ditu kexaren ondorioz. Neurri horiek Osasun Publikoko eta Adikzioetako Zuzendaritzara bideratuko dituzte. Dena den, ez dute eman neurri horien nondik norakoen berri.

Erretiroa, aurretik eskatuta

Eusko Jaurlaritzako iturriek nabarmendu dute Dorronsorok erretiroa hartzeko asmoa jakinarazia zuela bere aurkako kexa horien berri eman aurretik. Alegia, adierazi dute zuzendariaren kargua uzteak ez duela zerikusirik haren kontrako salaketekin. Are, Jon Darpon Osasun sailburuak garrantzia kendu zien kexei, salaketak ezagutarazi zirenean: «Osasun Sailean, Osakidetzan eta osasun zentro guztietan pertsonok pertsonekin egiten dugu lan».

Dorronsororen ordezkoa zein izango den jakinarazi zuten atzoko gobernu kontseiluan: Juan Jose Aurrekoetxea izendatu dute Osasun Saileko Osasun Publikoko eta Adikzioetako zuzendari. Bilbon jaio zen, 1955. urtean. Medikuntzan lizentziaduna da, eta espezializatua dago Laneko Medikuntzan, Prebentzio Medikuntzan eta Osasun Publikoan. Osasun Saileko funtzionarioa da, eta Biodonostian ikertzaile izan da. Halaber, Osasun Sailak nabarmendu du ikerketa proiektu ugarietan parte hartu duela.]]>
<![CDATA[«Ez dago ardura politikorik»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1874/007/001/2018-10-30/ez_dago_ardura_politikorik.htm Tue, 30 Oct 2018 00:00:00 +0100 Jon Rejado https://www.berria.eus/paperekoa/1874/007/001/2018-10-30/ez_dago_ardura_politikorik.htm
Anjeles Iztueta, Tontxu Campos eta Isabel Zelaa Hezkuntza sailburu ohiak Eusko Legebiltzarrean izan ziren atzo, eskola jantokiak ikertzen dituen batzordean, Cristina Uriarte egungo Hezkuntza sailburuarekin batera. Camposek ohartarazi zuen EAEko Justizia Auzitegi Nagusiaren epaiak administrazioaren «utzikeriaz» hitz egiten duela, baina ez «utzikeria politikoaz». «Atzera begiratuz gero, badirudi ardura bat dugula, baina ez politikoa, ez genuelako hori bilatu».

Zelaak berretsi zuen Hezkuntza Sailak ez zuela aukerarik izan enpresen jokabidea atzemateko. «Auzitegi espezializatu batek, gaian adituak diren pertsonekin, ia hiru urte behar izan zituen iruzurra atzemateko». Are, irmoki gogorarazi zuen inork ez zituela salatu gaur egun frogatutzat jotzen diren irregulartasun horiek, ezta salaketa jarri zuen enpresak ere. «Nire agintaldiak inork ez zuen enpresen jokabide irregularra mahai gainean jarri, ezta Aibak enpresak ere».

Camposek aipatu zuen «ez zaintzearen errua» aipa daitekeela, baina, kasu horretan, zaila dela erantzukizunen nondik norakoak zehaztea. «Hezkuntza Sailaz gain, gobernuaren lana fiskalizatzen dutenek ere erantzukizuna ote dute?».

Lehentasuna, «kalitatea»

Iztuetak 2003ko testuingurua ekarri zuen gogora. «Janariaren kalitatea bermatu nahi genuen; nik dakidala, kontratazio arau guztiak bete eta errespetatu ziren». Eskola publikoen jantoki zerbitzua zentralizatuta eskaintzeko araua 1997-1998ko ikasturtean sinatu zuen Inaxio Oliverik, eta hortik aurrera garatzen hasi ziren. Are, Iztuetak gogorarazi zuen kontratuetan azken hitza ez zela Hezkuntza Sailarena, baizik eta Ogasun Sailarena eta Lehendakariordetzarena.

Zelaak nabarmendu zuen bere agintaldian jantoki zerbitzuen kontratu eredua aldatu zuela. Ordea, nabarmendu zuen aldaketa Espainia eta Europako araudietara egokitzeko egin zutela. «Araudia aldatu bagenuen, ez zen izan irregulartasun zantzurik antzeman genuelako». Halaber, oroitarazi zuen kontratazio irizpideak aldatzean diru sailak ere urritu zituztela, Espainiako Gobernuak ezarritako eskaerak betetzeko.

Legebiltzarreko batzordean enpresen jokaera irregularrak familiei eragindako kalteaz behin baino gehiagotan hitz egin zuten. Dena den, Camposek, Zelaak eta Uriartek nabarmendu zuten ez zela horrelako kalte ekonomikorik gertatu, ez zuzenean behintzat. Hirurek argudiatu zuten enpresen kontratuen gorabeherek ez dutela eragiten familiek ordaintzen dituzten kuotetan.

Azkenik, jantoki zerbitzu zentralizatuaren eredua aldatzeaz ere mintzatu ziren legebiltzarreko ikerketa batzordean. Camposek nabarmendu zuen atzera egiteko aukera izango balu eredu deszentralizatuetan «ahalegin batzuk» egingo lituzkeela. Kontrako bidetik mintzatu zen Zelaa. Uriarte sailburuak egun indarrean dauden saioak ekarri zituen gogora, eta horien zailtasunez ere ohartarazi zuen. «Jantokien autogestioa garatzea ez da erraza, baina, aldi berean, ikastetxeen autonomiaren barruan dago».]]>
<![CDATA[«Ezin diegu erdiei bizkar eman eskola publikoa sendotzeko»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1899/014/001/2018-10-28/ezin_diegu_erdiei_bizkar_eman_eskola_publikoa_sendotzeko.htm Sun, 28 Oct 2018 00:00:00 +0200 Jon Rejado https://www.berria.eus/paperekoa/1899/014/001/2018-10-28/ezin_diegu_erdiei_bizkar_eman_eskola_publikoa_sendotzeko.htm
Txostenak nahiko oinarri eskaintzen du horren gainean legea eraikitzeko?

Adostasun nahiko zabala lortu da txosteneko bost arloen gainean. Oinarri horietatik hasi behar dugu eraikitzen zeintzuk izango diren hezkuntza sistemaren zutabeak. Prozesuan horiek aberasteko aukera egongo da.

EAJk, PSE-EEk eta PPk botoak gehitu zituzten ebazpenak onartzeko. Aurrekaria izan daiteke legearen garapenera begira?

EAJren aldetik ez dago inolako asmorik zentzu horretan: irekita dauzkagu ateak. Astelehenean, akordioak lortzeko aukera bakarra PP izan zen. PPrekin ados jartzea leporatu zigutenek ez zuten kartarik jarri mahai gainean, bestelako akordioak lortzeko.

Hiru alderdi horien babesarekin onartuz gero, legeak nahiko babes izango luke?

Alderdiek legebiltzarrean duten ordezkaritzaz haratago, zeharkakotasunez landu behar da legea. Interesgarri ikusi genuen Hezkuntza Sailak hezkuntza komunitatearekin lantzea testua, eta legebiltzarra azkena izatea iritzia ematen. Behin testu baten aurrean gaudenean, ekarpenak egiteko aukera izango dugu guztiok. Ahalik eta adostasun zabalena eta pluralena duen lege bat lortu nahiko genuke.

Finantzaketaren gaian sartu ez izana kritikatu zaio akordiorako oinarrien txostenari. Zein da EAJren iritzia?

Batetik, uste dut ez dela bidezkoa esatea bost arlo baino ez direnik sartu. Modu integralean irakurri behar dira, bakoitzaren barruan azpigaiak daude eta. Bestetik, ez diogu uko egiten finantzaketaz hitz egiteari. Heldu beharko zaio, baina behin helburuak zehaztuta: zein da etorkizunerako nahi dugun euskal hezkuntza sistema? Zeintzuk zutabeak? Zeintzuk helburu nagusiak?

Finantzaketaren barruan itunpeko hezkuntzaren egiturazko gastuak sartu beharko lirateke?

Gaur egun finantzaketa ikasle kopuruen arabera ezarrita dago, langileen soldata... Egiturazko gastu batzuk aurreikusita daude. Irizpideak berrikus litezke. Prest gaude hitz egiteko, baina, diru publikoa den heinean, kontrol zorrotza egin behar dugu, bi sareetan.

PSE-EEk, gobernuko bazkideak, esan du sare publikoak sistema ardaztu behar duela. EAJ bat dator horrekin?

Gobernu akordioan finkatzen da eskola publikoaren ardatz izaera. Publikoak duen garrantzia kontuan izanik, hezkuntza sisteman errealitatea da erdi bana banatuta daudela ikasleak. Ezin diogu bati bizkarra eman eskola publikoa sendotzeko. Eskola publikoa sendotu behar da, baina inolaz ere ez beste baten kaltetan.

Hori posible da?

Bai.

Bat zatoz euskararen eta gazteleraren ezagutzan B2 maila helburu izatearekin?

Bi hizkuntza ofizialek leku nabarmena izango duten sistema bat proposatzen dugu, euskaran eta euskal kulturan ardaztuta. Euskarak ardatz izan behar duela diogu bistakoa delako oraindik gizartean desoreka nabarmena duela.

Zein da hizkuntza ereduen etorkizuna?

Bilakaera bat izan du, eta, gaur egun, agian ez du ematen nahiko genituzkeen emaitzak. Baina ez dugu uste murgiltze eredua arazoen konponbidea denik. Aurrera egin behar dugu, betiere ikastetxeen hizkuntza proiektuei garrantzia emanez, haiek ezagutzen dutelako beren testuingurua.

Segregazioak eztabaida piztu du prozesu osoan. Zergatik gertatzen da?

Egia da ikastetxe batzuek batezbestekoa baino aniztasun handiagoa dutela. Horren errua ezin diogu hezkuntza administrazioari soilik egotzi. Eskolatik haratago begiratu behar dugu: etxebizitza politika, familien egoera sozioekonomikoa... Horrez gain, ezin dugu ahaztu familiek eskubidea dutela proiektu bat aukeratzeko.

Kontrajarrita dago familiek proiektua aukeratzeko duten eskubidea segregazioa eragozteko politikekin?

Ez. Gurasoek hainbat aukera jar ditzakete, eta administrazioak esleitzen ditu postuak, eskariaren eta eskaintzaren arabera. Matrikulazio prozesuetan iruzurra badago, administrazioak berariazko kontrola egin behar du.

Errebalidek ezinegona sortu zuten. Behar dira?

Ebaluazioa oinarrizko elementu bat da, aurrera egin nahi badugu. Ebaluazio guztiak positibotzat jotzen ditugu, ez ikasleenak soilik: irakasleak, ikastetxeak, sistema... Horiek aukera ematen dute zehatzagoak diren ikerketak egiteko: egoera sozioekonomikoa, generoa, eta abar.

Irakasleen prestakuntza jomuga duten zenbait zuzenketa egin ziren. Hutsuneak daude hor?

Ez nuke esango hutsune bat dagoenik, baina berrikusi behar dugu eskolen errealitatea eta irakasleen hasierako prestakuntza. Sisteman sartzen diren irakasle berriek teknologia berrietan jantziak egon beharko dute, baita hizkuntzen irakaskuntzan ere. Era berean, etengabeko prestakuntzaz hitz egin dugu. Eskoletan gauza ezberdinak egin behar baditugu, profesionalek formakuntza beharko dute egiteko beste moduetan trebatzeko, eta ikastetxean guztiak norabide berean joateko.

Kontratazio sistema aldatu beharko litzateke, proiektuen egonkortasuna bermatzeko?

Egonkortasuna funtsezkoa da, hezkuntza proiektuei jarraitutasun bat emateko, pertsonak proiektuarekin sustraitzeko. Neurriak hartzen ari dira hori bermatze aldera: lan eskaintza publikoak, aldi baterako langileei postuan jarraitzeko aukera....

Herenegun programaren harira, nola adostu daiteke eskoletan emango den kontakizuna?

Herenegun programak Euskadiko azken hamarkadetako historia du helburu, eta, beraz, denetatik hitz egin behar du: ETA, GAL, Poliziaren indarkeriaren biktimak... Oso ikuspuntu pluralak dituzten pertsonak bildu ditu. Herenegun-ek gogoan du biktimekin izan beharreko elkartasuna. ETAren deslegitimazioa ageri da. Polemika bat piztu nahi izan da. Beste unitate batzuek eztabaida piztu zuten -biktimak eskoletan sartzearenak, adibidez-, eta oso balorazio ona dute egun. Halako polemikak sortzeak ez dakar ezer onik.]]>
<![CDATA[SHESA desegiteko eskatu du EH Bilduk]]> https://www.berria.eus/albisteak/158559/shesa_desegiteko_eskatu_du_eh_bilduk.htm Fri, 26 Oct 2018 14:43:56 +0200 Jon Rejado https://www.berria.eus/albisteak/158559/shesa_desegiteko_eskatu_du_eh_bilduk.htm <![CDATA[«Legeak adostasunak biltzeko eta irauteko bokazioa izan behar du»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1899/008/001/2018-10-25/legeak_adostasunak_biltzeko_eta_irauteko_bokazioa_izan_behar_du.htm Thu, 25 Oct 2018 00:00:00 +0200 Jon Rejado https://www.berria.eus/paperekoa/1899/008/001/2018-10-25/legeak_adostasunak_biltzeko_eta_irauteko_bokazioa_izan_behar_du.htm
Hainbat eragile eta bi legebiltzarkide talde legearen abiapuntu den txostenaren aurka daude.

Argi dago gabeziak dituela, baina ez gatoz bat prozedura hilda dagoela dioten kritikekin. Ez dugu uste jarrera horrek balio duenik adostasunak lortzeko. Baina aitortu behar da prozesua ez dela ondo atera. EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek parte hartzeari uko egin izanak erakusten du zer alde dauden. Alde hori gainditzen saiatu behar dugu guztiok, itun zabal bat lortzeko: guk, EAJk, aipatu bi alderdiek, eta PPk, egoki ikusten duen heinean.

Denbora egongo da legegintzaldi honetan hori lortzeko?

Zalantza dut. Ez da erraza horren lege konplexua onartzeko tramitea. Legegintzaldi bat iraungo duen lardaskeria bat egiteko, ez dut uste merezi duenik halako lanik hartzea. Legeak irauteko eta adostasun zabalak biltzeko bokazioa izan behar du. Horretarako aukerarik ez badago, bitan pentsatuko nuke korrika horren alde egitea.

Akordiorako oinarrien txostenak lortu duen babesa nahikoa da legeari bermea emateko?

Oraindik lan handia dago adostasunak bilatzeko bidean. Hezkuntzari dagokion akordioak sendoa izan behar du, eta unean uneko arduradun politikoa gainditu behar du. Ez dut esan nahi denok guztiz bat egon behar dugunik lortzen den legearekin, baina ezin gara guztiok aurka egon.

Eusko Legebiltzarrean PPrekin lortutako akordioak ezin dira aurrekaritzat hartu?

Ez. EH Bildu eta Elkarrekin Podemosekin akordiorik lortzeko aukerarik ez izateak garrantzi handiagoa eman zion PPren rolari. Denaren aurka agertzea oso ondo dago mugak zehazteko, baina bide laburra du aurrera begira.

Finantzaketa akordiorako oinarrietatik at dago. Zer diozue?

Finantzaketak trataera berezia behar du, itunpeko sarearen pisua oso handia delako. Lege berriak irizpide orokorrak jaso beharko lituzke, eta beste lege batean egin beharko lirateke zehaztapenak, betiere eskola publikoa sistema egituratuko duen ardatz gisa hartuz. Gai horretan ez du balio direnak eta ez direnak egitea. Horrek ez du esan nahi itunpeko sarea mespretxatzen dugunik, baina erdia izateagatik ez du sari berezia behar.

Itunpeko sarearen egiturazko gastuak diru publikoarekin finantzatu behar dira?

Eskola horiek itun bat dute. Hori, alde batetik, ondo datorkio administrazioari, errentagarriagoa gertatzen zaiolako. Baina ez dut uste azpiegiturak egiteko lanen finantzaketan sartu behar duenik. Nahikoa du eskola publikoen azpiegiturak zaintzearekin.

PSE-EEk eskola publikoari lehentasuna onartzen dio, baina hezkuntza sistema bere osoan hartzearen aldeko ekarpenak egin dira, «elkarren osagarriak» diren sareak aitortuz.

Errealitatea aitortu behar da. Bilakaera historiko baten ostean, Europan parekorik ez duen sare dual bat dugu, non ia ikasle kopuru bera duten sare publikoak eta itunpekoak. Hori da errealitatea, eta, poliki-poliki zuzentzeko, sare publikora bideratu behar dira baliabide publikoak.

Euskararen eta gazteleraren ezagutzan, bat zatozte akordioetarako oinarrietan finkatutako mailarekin?

Adituek proposatu dutenarekin fidatzen gara. Pertsona asko kexatzen ari dira elebitasunean aurreratu bada ere geldiune bat gertatu delako, baita D ereduan ere. Seguruenik, hizkuntza ereduak berriz pentsatu beharko ditugu. Orain ez dut irizpiderik hori zehazteko. Ekarpen handia egin dute, baina litekeena da hizkuntza ereduek eman behar zuten guztia eman izana. Hirugarren hizkuntzaren gaia bertan da, baina inork ez du ulertu behar hori euskararentzako mehatxu bat denik.

PPren ekarpenetako bat da ingelesean B2 maila lortzeko xedea.

B2 maila nekez lor daiteke, hirueletasuna zabaltzen ari garen une honetan. Lehenik eta behin, ahalegin handia egin behar da sare publikoan ingelesaren irakaskuntza zabaltzeko. Hori erdiestean, hitz egingo dugu mailaz.

Segregazioaren gaia hor dago. Zergatik gertatzen da?

Atzerriko biztanleriaren migrazioa gertatu da, eta batzuk EAEko egoera ekonomikoren batezbestekoaren azpitik daude. Horien seme-alabak sare publikoan sartu dira, baina itunpeko zentro batzuek trabak jartzen dituzte. Pertsona horiek bi sareetan berdin banatu beharko lirateke.

Utzikeria egon al da?

Ba, agian bai, egungo araudiak tresnak baititu egoera zuzentzeko: hezkuntza ikuskaritza. Segregazioa gertatu bada, ez da gertatu bat-batean sortu delako, baizik eta garaiz zuzendu ez zutelako. Hezkuntza Sailak sakon hausnartu behar du.

Errebalidak beharrezkoak dira?

Isabel Zelaak bere garaian aipatu zuen ez zirela behar. Ikasketa prozesuen ebaluazioak egitea, horixe behar da. Pedro Sanchezen gobernua LOMCEren kontu batzuk aldatzeko bidean da, eta, horren bitartez, horrek ezarritako erabaki batzuk kendu nahi dituzte; errebalidak, kasurako.

Eta PISA txostenari buruz zer iritzi duzue?

Kanpoko ebaluazioak behar dira non gauden jakiteko, baina horiek ikur mugiezin bihurtu gabe. Ebaluazioak behar dira hobetzeko. Are, hezkuntza legea egin aurretik egungo egoera ebaluatu behar da. Hezkuntza Sailak diagnosi hori egiten hasi beharko luke.

Irakasleen trebakuntzarako zenbait ekarpen egin dituzue. Hutsuneak antzeman dituzue?

Irakasleek etengabeko prestaketa beharko dute etorkizuneko erronkei aurre egiteko. Proposamenetan agertzen da ideia hori, baina ez behar beste. Lan eskaintza publikoez, berriki bildu dira Uriarte Sailburua eta Zelaa ministroa, eta malguago jokatzeari buruz mintzatu dira.

Herenegun programa dela-eta eztabaida piztu da. Nola adostu behar da zer kontakizun eman?

Egin beharreko oharrak egin ditugu. Ez dugu ezbaian jartzen egileek bortxari zilegitasuna kentzeko duten asmoa, baina kezkatzen gintuen ematen zen irudiak: gatazka asko egon direla, haien artean mailaketarik egin gabe, inork errurik izango ez balu bezala. Atzera egite demokratikoa da.]]>
<![CDATA[«Funtsezko gaietan alde handiak ditugu gobernuarekin»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1899/008/001/2018-10-24/funtsezko_gaietan_alde_handiak_ditugu_gobernuarekin.htm Wed, 24 Oct 2018 00:00:00 +0200 Jon Rejado https://www.berria.eus/paperekoa/1899/008/001/2018-10-24/funtsezko_gaietan_alde_handiak_ditugu_gobernuarekin.htm
Legebiltzarreko adostasunen ostean, hezkuntza legea lortzeko akordiorik egon daiteke?

Oso goiz da. Haiek gure proposamenak aintzat hartu dituzte, baina ez genituen aztertu mamirik handiena duten gaiak. Gure jarreraren eta gobernuaren jarreraren artean alde handia dago funtsezkotzat jotzen ditugun gaietan. Hezkuntza legea Eusko Legebiltzarrean eztabaidatzea fase erabat ezberdina izango da.

Finantzaketaren gaia ez da agertzen akordiorako oinarrietan. Zein da PPren iritzia?

Gure jarrera nagusia da gurasoek ikastetxea aukeratzeko askatasuna izan behar dutela. Hezkuntzak doako zerbitzu publikoa izan behar du. Beraz, ikastetxeak Hezkuntza Sailaren aginduetara dauden heinean, betebehar berak badituzte, eskubide berak izan beharko dituzte.

Itunpeko sareko ikastetxeen egiturazko gastuak Hezkuntza Sailak ordaindu behar ditu?

Gure ustez bai, zerbitzu publiko bat eskaintzen dutelako.

Itunpekoen finantzaketa publikoak zerbaiten truke izan behar du?

Ikastetxe publikoek dituzten preskripzio berberen menpe egotearen truke, baita Hezkuntza Sailaren zuzendaritzaren menpe egotearen truke ere.

Irakasleen kontratazioa, adibidez?

Hori eztabaidatu egin beharko da. Ikusi beharko dugu nola egiten den beste herrialde batzuetan. Argi dagoena da irakasle horiek soldata bera izan beharko dutela.

Adituek proposatu dute euskaraz zein gaztelaniaz B2 maila jartzea helburutzat derrigorrezko hezkuntza amaitzerako. Ados?

Bi hizkuntza ofizialek gaitasun funtzional bera izan behar dute. Oinarrizko hezkuntza amaitzean gazteleran hutsuneak antzeman dituzte, eta EAEko Eskola Kontseiluak berak aipatu ditu: hiztegian, ortografian...

Zer aldaketa egin behar da helburu horiek lortzeko?

Hori da eztabaidagaietako bat, eta orain arte ez da mahai gainean jarri. Guk eredu hirueledunaren alde egiten dugu. Oraintxe, ingelesa funtsezkoa da lana aurkitzeko, eta umeek prest atera behar dute ikastetxetik.

PPk proposatu zuen, eta onartu zen, ingelesaren helburua gazteleraren eta euskararen pare jartzea: B2. Errealista da?

Gaur egun ez da lortzen, baina Europako Batasunak helburu gisa markatu du, eta guk onartu egin dugu. Eskatzen duguna da EBk jarritako helburuak betetzea.

Segregazioari buruzko eztabaida hor da. Zerk sortzen du?

Eskola publikoak kalitatean lehiatu behar du, familiek zerbitzu publikoa aukera dezaten itunpekoaren gainetik. Horretarako, ekitatea ezarri behar da: haur bakoitzari behar duena eman. Eusko Jaurlaritzak segregazio politika egiten du, eskola publikoetan ere.

Zer kontrol mota ezarri beharko litzateke hori eragozteko?

Kontrolei buruz aritzea oso ondo geratzen da paperean, baina lehen matrikulazio urtean ezar ditzakezu, teorikoki, eta ikastetxea aukeratzeko eskubidearen aurka. Baina familiek, bigarren ikasturtean, matrikula alda dezakete nahi duten lekura. Ikastetxeak beteta zeudenean zaila zen hori, baina egun ia guztiek lekua dute.

Ikastetxea aukeratzeko eskubidea bermatuz posible da segregazioa zuzentzea?

Hori da erronka. Osakidetzarekin alderatu ohi dut beti egoera. Kalitatean lehiatzen da, eta herritarrek osasun zerbitzu publikoaren alde egiten dute. Hori bera lortu behar du Hezkuntza Sailak ikastetxe sare publikoarekin.

Errebalidek ezinegona sortu dute. Behar dira?

Eta bestelako ebaluazio tresnak ere bai: PISA... Jakin behar dugu non gauden munduan. Euskaldunen agerlekua mundua da, ez Araba, Bizkai eta Gipuzkoako mugak. Barne ebaluazioak egin behar ditugu, Hezkuntza Sailak prestatutakoak. Gehiago ere egin beharko genituzke. EAEko Eskola Kontseiluak aholkatu du barruko ebaluazioak egitea, zentroek egindakoak.

Irakasleen prestakuntzan hutsunerik ba al dago?

Baietz esango nuke. Irakasleei asko eskatu ohi zaie, eta ondo dago hori, baina, aldi berean, prestatzeko aukera ere eman behar zaie. Bestela, zaila izango da ikastetxeetara eta ikasgeletara ideia berriak eramatea.

Lan eskaintzak sistema egokiak dira irakasleak hautatzeko?

Sistema publikoak langile onenak behar ditu, eta hori zehazteko bidea merituak eta gaitasuna alderatzea da, aukera berdintasuna bermatuta.

Hainbat zuzenketa aurkeztu zenituzten Herenegun programari buruz, baina ez ziren kontuan hartu. Zer eskatzen duzue?

Ikuspuntu arazo bat da. Inoiz ez dugu onartuko hiltzaileen ikuspuntua nagusitzea. Hemen gertatu zaiguna ikuspuntu horretatik ematea historia desitxuratzea da.]]>
<![CDATA[Hezkuntza legerako oinarrizko dokumentuak talka sortu du Eusko Legebiltzarrean]]> https://www.berria.eus/albisteak/158361/hezkuntza_legerako_oinarrizko_dokumentuak_talka_sortu_du_eusko_legebiltzarrean.htm Mon, 22 Oct 2018 07:46:41 +0200 Jon Rejado https://www.berria.eus/albisteak/158361/hezkuntza_legerako_oinarrizko_dokumentuak_talka_sortu_du_eusko_legebiltzarrean.htm <![CDATA[Eguzkia, giltza gorputzarentzat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1948/008/001/2018-10-21/eguzkia_giltza_gorputzarentzat.htm Sun, 21 Oct 2018 00:00:00 +0200 Jon Rejado https://www.berria.eus/paperekoa/1948/008/001/2018-10-21/eguzkia_giltza_gorputzarentzat.htm
Europako Batzordearen eskaeraren aurrean, ordua egoki hautatzearen garrantziaz ohartarazi dute adituek, egunsentiko argiak organismoan duen pisua dela eta. Trinitat Cambras Riuk, Farmazian doktore eta Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko Fisiologia irakasleak, ohartarazi du ordutegiaren hautaketak garrantzi handia duela batez ere neguko hilabeteei begira. Hilabete horietan dago argi ordu gutxien, eta agerikoagoa da neguko eta udako ordutegien arteko aldea. «Aukeratzen den ordu eremuaren arabera, gerta daiteke egunak 09:00etatik aurrera argitzea, edo 08:00etatik aurrera, eta argi ordu bateko aldea esanguratsua da».

Erritmo zirkadianoa egunero ondo doitzearen garrantzia nabarmendu du Cambrasek: «Goizean behar beste argi ez jasotzeak egun amaieran eragiten du, loaldia atzeratu egiten delako». Irakasleak gaineratu du loaldiari eragiten dion heinean osasunari ere eragiten diola: «Loa lotuta dago gorputzaren metabolismoarekin, eta, beraz, erritmo zirkadianoa aldatzeak bestelako eraginak ere ekar ditzake». Zenbait nahasmendu izateko arrisku handiagoa izango litzateke: obesitatea izateko joera handiagoa, tentsio arterial altuagoa, diabetesa izateko arrisku handiagoa... «Arrisku txiki bat handitzeak ez du esan nahi ezer gertatuko denik, baina, herrialde bateko biztanle guztiei eragingo dien heinean, ez du zentzurik arrisku hori handitzeak».

Nuria Chinchilla IESE Bussines Schooleko irakasleak gaineratu du orain, udako ordutegia indarrean dagoela, «bi orduko jet lag-a» bizi dutela herritarrek. Alegia, Euskal Herriko biztanleen berezko ordu eremua Greenwicheko meridianoarena dela: udako ordutegia baino bi ordu gutxiago. Beraz, orain bertan bi orduko desoreka dago argiaren eta gorputzaren barruko erritmoen artean. «Jet lag hori konpontzeko, komeni dena baino bi ordu geroago bazkaltzen dugu, adibidez; Europarekin alderatuta nahiko ordutegi irrazionalak ditugu».

Adingabeak eta adinekoak

Adituek nabarmendu dute kolektibo batzuek nabaritzen dutela gehien erritmoen arteko desoreka: adingabeek eta adinekoek. Adingabeei dagokienez, eskoletako egoeraz ohartarazi du Chinchillak: udako ordutegiaren aldeko hautua eginez gero —GMT+2—, neguko hilabeteetan ikasleak ilunpean iratzarriko lirateke, eta eguzki argirik gabe egingo lukete eskolarako bidea; ikasgela barruan daudela argituko luke egunak. Gaineratu du horrek eskolako emaitzetan eragin dezakeela, besteak beste. Adingabeei buruz hitz egitean, nerabeengan jarri du arreta Cambrasek. Azaldu du adin talde horretako gazteek gorputz barruko erritmoan aldaketak bizi izaten dituztela, eta «berezko joera» dutela barruko ordutegia atzeratuz joateko. «Goizeko argia jasotzen ez badute, barruko erritmoa atzeratzeko joerak okerrera egin dezake».

Adinekoek ere gehiago nozitu ditzakete ordu hautu desegokiaren eraginak, adituen esanetan. Cambrasek gogora ekarri du oro har adineko pertsonek lokartzeko arazo gehiago izaten dituztela. Horrez gain, erloju zirkadiano «zurrunagoa» dute, eta, ondorioz, zailtasun gehiago dituzte erritmo ezberdinetara egokitzeko. Zailtasun horiek zenbait arrisku handitu ditzakeela gaineratu du Chinchillak: «Metabolismoan aldaketak eragiten ditu, eta bazkalorduetan eragiten die, diabetesa izateko arriskua ere handitzen du...». Ondorio horiek «oso agerikoak» izan direla nabarmendu du, baina maila akademikoan geratu direla. Hau da, ez dira gizartera heldu.

«Bizitza osasungarria»

Osasunean nola eragingo duen bakarrik ez, beste gai batekin ere lotu daiteke ordutegi eremuaren gaia, adituen iritziz: gizartearen erritmoak nola aldatuko dituen. Arlo askotan: lan eta eskola ordutegiak trinkotzea, kontziliazioa errazteko neurriak... Hala azaldu du Fabian Mohedanok, ordutegiak aldatzeko Kataluniako itunaren sustatzaileetako batek. Aitortu du eztabaida desberdinak direla, baina uste du bien oinarrian kontzeptu bera dagoela: bizitza osasungarria izatea. «Eguzkiaren erritmoak gure gorputzean eragiten du, baina enpresa batek 20:00ak arteko ordutegiari eutsi nahi badio... Logikoena da 16:00ak aldera ateratzea».

Mohedanok nabarmendu du aldaketa ez dela erraza. Nahiz eta helburua izan ordutegi guztiak adostea, prozesuan oztopoak sor daitezkeela. Chinchillaren esanetan, edonola ere, ordutegien gaiari heltzeko garaia da: «Gizartearen erritmoa ez badoa naturak markatzen duenarekin bat horren aurka doa. Giza ekologia gehiago zaindu behar dugu».]]>
<![CDATA[«Organismoak goizeko argia baliatzen du barruko erlojua orduan jartzeko»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2151/009/001/2018-10-21/organismoak_goizeko_argia_baliatzen_du_barruko_erlojua_orduan_jartzeko.htm Sun, 21 Oct 2018 00:00:00 +0200 Jon Rejado https://www.berria.eus/paperekoa/2151/009/001/2018-10-21/organismoak_goizeko_argia_baliatzen_du_barruko_erlojua_orduan_jartzeko.htm
Zer irizpide balia daitezke ordu eremu bat aukeratzeko?

Eman daitezkeen irizpide guztiak eztabaidagarriak dira. Argiaren zikloarena litzateke irizpide indartsuena. Gure neguko ordutegian, Greenwicheko ordua gehi ordu bat, argiaren ziklotik gertuago joango ginateke. Eguzkia lehenago aterako da, eta hori osasungarria da gorputzarentzat. Are gehiago, ohera joateko ordua ere aurreratuko genuke, eta hori ere mesedegarria da fisiologikoki.

Nola eragiten du?

Eskumuturrean daramagun erlojuak markatzen digu noiz egin behar dugun zer, maila sozialean. Erloju hori atzeratzen bada, berandu helduko gara lekuetara. Bada, gorputzak erloju bat garatu du: erritmo zirkadianoa. Gorputzaren zuzendaria da, eta organismoaren gorabeherak markatzen ditu, hamaika modutan. Ordea, gorputzaren erloju hori, guztiak bezala, orduan jarri behar da, eta horretarako, kanpoko erreferentziak baliatzen ditu. Argia da erreferentzia nagusia.

Zer esan nahi duzu «orduan jarri» behar dela diozunean?

Barruko erlojua aske utziz gero, 25 ordu inguruko zikloen arabera funtzionatuko luke. Beraz, 24 orduko egunetara egokitzeko orduan jarri behar du, egunero-egunero.

Nola egiten du?

Jasotzen duen argiaren eta unearen arabera. Organismoak goizeko argia baliatzen du barruko erlojua orduan jartzeko. Beraz, udako ordutegia mantenduz gero, Greenwicheko ordua gehi bi, geroago argituko luke egunak, eta, ondorioz, gorputza geroago jarriko litzateke orduan.

Erritmo zirkadianoaren eta gizarteak zehazten duenaren artean aldea egoteak eragiten du?

Gorputzaren funtzionamenduari eragiten dio. Barruko erloju horretan eragina duen edozerk ondorioak izan ditzake; pertsonaren arabera larriagoak edo arinagoak izango dira. Desoreka horiek zenbat luzatzen diren ere eragiten du.

Adibidez?

Txandaka lan egiten dutenek desoreka larriak bizi dituzte. Egun bateko aldaketa gertatzen bada ez da ezer gertatzen. Urteetan mantentzen denean, egoera horretan daudenek patologia larri gehiago izaten dituzte.

Aldaketa horiek bereziki nabaritzen dituen kolektiborik ba al dago?

Umeak eta adinekoak aipatu ohi dira, ordutegi berrietara egokitzeko zailtasun handienak dituztelako. Erlojua gutxien begiratzen dutenak dira, nolabait esateko: barruko erlojuak gehiago markatzen du erritmoa, eta zailagoa zaie bestelako erritmoetara egokitzea. Ordutegi aldaketaz hitz egitean abeltzainak ere aipatu ohi dira: behi batek ez du ulertzen egunari ordu bat kendu diotela.

Gorputzaren erritmoaren eta erritmo sozialaren arteko aldea ezagutzerik dago?

Desoreka maila zehazteko 'jet lag' soziala izeneko kontzeptua garatu dute. Lanegunetan, lanak eta bestelako eginbeharrek markatzen dute gure erritmoa: noiz jaiki, noiz jan... Asteburuetan, berriz, ez dago ordutegia baldintzatuko duten horrenbeste aldagai. Bi erritmo horien arteko desorekari 'jet lag' soziala esaten zaio. Desorekarik badago, hausnar daiteke gizarteak pertsona hori behartzen duela lan egitera dagokion erritmotik kanpo.

Eguzkiarena ez diren beste argiek ere eragiten diote barruko erlojuari?

Gai konplexua da. Goizez jasotako argiak erlojua aurreratzen du, eta hori da komeni zaiguna. Gauez jasotako argiak, ordea, erlojua atzeratzen du, eta gure berezko ordutegitik ateratzen gaitu. Are gehiago, argi artifizial guztiek ez dute eragin bera. Argi urdina da barne erlojua gehien baldintzatzen duena.

Telebista edo sakelako telefonoen pantailek eragin al dezakete?

Ez da larria, eta pertsonaren eta denboraren araberakoa da eragina. Baina, bai: argi urdin asko emititzen dute. Beraz, iluntzen duenetik aurrera dispositibo horien erabilera handiak nolabaiteko atzerapena eragin dezake erloju biologikoan. Dena den, aplikazio batzuk ere sortzen ari dira argi urdin hori murrizteko.]]>
<![CDATA[Hidrokarburoak bilatzeko baimen gehiago onartu ditu Jaurlaritzak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/015/001/2018-10-17/hidrokarburoak_bilatzeko_baimen_gehiago_onartu_ditu_jaurlaritzak.htm Wed, 17 Oct 2018 00:00:00 +0200 Jon Rejado https://www.berria.eus/paperekoa/1879/015/001/2018-10-17/hidrokarburoak_bilatzeko_baimen_gehiago_onartu_ditu_jaurlaritzak.htm Landare, Lore eta Sustraia izeneko ikerketa baimenak eman dizkie Shesa elkarte publikoari eta Petrichor Euskadiri, Heyco Energy enpresaren ardurapean. Baimen horiek 1.306 kilometro koadroko zabalera dute orotara, eta Bizkaian eta Gipuzkoan daude, nagusiki. Arabaren zati bat ere hartzen dute: Aramaioko ekialdeko erdia. Eremu guztia Eusko Jaurlaritzaren administraziopean egonda, haren eskumena da baimena aitortzea.

EAEko aldizkari ofizialak baimen horiek argitaratu zituen aurreko astean, urriaren 9an. Zazpi urte igaro dira aipatutako bi enpresek Landare, Lore eta Sustraia baimenak eskatu zituztenetik. 2011ko uztailean aurkeztu zituzten. Shesak eta Petrichor Euskadi enpresek beste baimen bat eskatu zuten, Lurra, 124 kilometro koadrokoa; aurtengo maiatzaren 24an uko egin zioten, idatzi baten bitartez. Baimen horiek eskatu zituztenean, Eusko Jaurlaritzaren asmoa haustura hidraulikoa baliatzea zen. Ordea, 2016an Arantxa Tapia sailburuak jakinarazi zuen gasaren presentzia ikertzeko fracking delako teknikari uko egingo ziola. Gasteiztik gertu zulatu nahi duten Armentia-1 zundaketan, jatorrian, haustura hidraulikoa baliatu behar zuten, eta gaur egun beste teknika batzuk aztertzen ari da Shesa elkarte publikoa.

Dekretuan oinarrizko «neurri prebentiboak eta zuzentzaileak» jaso dituzte: laginak hartzeko, zundaketak egiteko, ingurua zaintzeko, kalteak lehengoratzeko... Halaber, baimenak iraun bitartean egin beharko dituzten inbertsioak xehatu dituzte. Sei urterako baimena izango da, eta epe horretan, orotara, Shesak eta Petrichor Euskadik 4,2 milioi euro baino gehiago bideratu beharko dituzte gutxienez.

Gasteizen, galdeketa eske

Berriztu elkarteak iragarri du herri galdeketa bat eskatuko duela Gasteizko udalbatzan, argitu ahal izateko Armentia-1 zundaketaren etorkizuna. Berriztuk argudiatu du, Eusko Jaurlaritzak esaten duena esaten duela ezin dela gasa erauzi fracking-aren moduko teknikarekin ez bada]]>