<![CDATA[Joxerra Senar | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Wed, 20 Nov 2019 08:15:23 +0100 hourly 1 <![CDATA[Joxerra Senar | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[CCOOk proposatu du langileei doako euskara eskolak ematea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/003/002/2019-11-20/ccook_proposatu_du_langileei_doako_euskara_eskolak_ematea.htm Wed, 20 Nov 2019 00:00:00 +0100 Joxerra Senar https://www.berria.eus/paperekoa/1943/003/002/2019-11-20/ccook_proposatu_du_langileei_doako_euskara_eskolak_ematea.htm
Atzo goizean, Loli Garcia CCOO-Euskadiko idazkari nagusiak eta Alfonso Rios sindikatuaren euskara arduradunak agerraldi bat egin zuten, Bilbon. Araba, Bizkai eta Gipuzkoan lan munduko euskararen egoera aztertu du CCOOk, Klase arrakalarik gabeko herrialde eleaniztun baten alde izeneko txostene batean. Edukia Eusko Legebiltzarreko taldeei helaraziko diete. CCOOren ustez, «tartea» dago proposatutako neurrietako batzuk sartzeko 2020ko aurrekontuetan.

Loli Garciaren arabera, euskal administrazio publikoan euskarazko arreta %100 bermatzeko urratsak «gero eta sendoagoak» dira egun, eta, lanpostu publiko batera jotzeko orduan, enplegua lortzeko faktore bat da euskara. Aldiz, estatuaren administrazioan euskararen erabilera «ez dago bermatua», eta, Eusko Jaurlaritzak egiten duen moduan, Espainiako Gobernu ordezkaritzari eskatu dio liberazio sistema abian jar dezala funtzionarioek euskara ikas dezatela errazteko.

Alor pribatuan, «hutsunea»

CCOOren arabera, alor pribatuan hutsune handia dago, eta enpresek ez dute «behar den guztia egiten». CCOOren arabera, langabeen %90ek ez dakite euskaraz. Horregatik, lehentasunezkotzat jo du euskara herritar guztientzat «eskuragarri» izatea, «klase arrakalarik sor ez dadin». Loli Garciak dioenez, elkarbizitzari begira, kontu handiz ibili beharreko gaia da, «hizkuntz komunitateen arteko gatazkak eragin ditzakeelako».]]>
<![CDATA[Gaur berriro, boto paper bila]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1942/014/001/2019-11-17/gaur_berriro_boto_paper_bila.htm Sun, 17 Nov 2019 00:00:00 +0100 Joxerra Senar https://www.berria.eus/paperekoa/1942/014/001/2019-11-17/gaur_berriro_boto_paper_bila.htm
Espainiako Aldizkari Ofizialean kaleratu ziren 35 udaletatik 31 Nafarroakoak dira. Kopuru hain nabarmena izateak atzean arazo bat egon daitekeela aditzera eman dezake. Euskal Herrian bertan, Araban zein Bizkaian udal guztietan egin ziren bozak maiatzean, eta Gipuzkoa Leintz-Gatzaga izan ezik gainerakoetan ere euren hautetsiak aukeratu zituzten herritarrek. Nafarroan, aldiz, kopurua handia da, eta, tartean udal administrazioko kontzejuen egitura gaineratuz gero, hutsunea are handiagoa da.

Joera historikoa

Hala eta guztiz ere, Nafarroako Udal eta Kontzejuen Federazioan ez daude kezkatuta. Hango iturriek azaldu dutenez, lau urtean behin berritzen den kontua da, eta, aurreko urteekin alderatuta, joera«antzekoa» da. «Normala da, udal gutxi batzuk eta kontzeju batzuk gobernurik gabe egotea, inor ez delako aurkeztu».

Nafarroako Udal eta Kontzejuen Federazioaren arabera, arazo «historikoa» da. Iraganean, gainera, handiagoa zen, ez zitzaielako ezer ordaintzen kargu publiko horiei. 1990eko hamarkadan, Nafarroako Parlamentuak lege bidez onartu zuen alkate edo zinegotzi batzuen jarduera ordaintzea, eta, egun, Tokiko Ogasunen Funtsak zeregin horren zati bat finantzatzen du. Hala, legeak urtero udalaren hautetsi kopuruaren arabera, aurrekontuetatik gehienez diru kopuru bat ordaintzen zaie. Aldaketa horrek egoera «zerbait hobetu» zuen .

Hala ere, ez osorik. Igande honetan bertan, bigarren itzulian ere ez dira bozak izango hamar udaletan eta 43 kontzejutan, zerrendak ez direlako osatu. Horrek ez du esan nahi aurreko udal gobernuaren esku utziko dela. Nafarroako Gobernuak kudeaketa batzorde bat izendatuko dut epe motzean. Batzorde horiek hauteskunderik ez dagoen udal guztietan eta 50 biztanletik gorako kontzejuetan antolatu behar lirateke. Kontzeju txikietan herri batzarrak berak aukeratzen du burua. «Herriak ez dira gobernurik gabe geratzen, eta, ondorioz, inor ez da asko izutzen», diote federazioan.

Kontzejuen kasuan, egoera alda daiteke lau urte barru. Iragan legealdian onartutako udal maparen legearen arabera, bi legealditan hauteskunde zerrendarik osatzen ez bada, kontzejua desegin egingo da. Oraintxe, Nafarroan 272 udal eta 347 kontzeju daude. Denborarekin, murriztuz joan da kontzeju kopurua, eta, lege horrekin, etorkizunean ere gutxituz joango da. Federazioak neurri hori begi onez ikusi du. Legearen tramitazioan, gobernuak proposatu zuen baliabide nahikorik ez izanez gero, desegin zitekeela. Hala ere, baliabideen gaineko erabakia gobernuaren eskuetan gera zitekeenez horren aurka azaldu zen federazioa. Proposamen hori kendu egin zen.]]>
<![CDATA[Esparza: "Txibite da lehendakaria, baina Barkosek agintzen du"]]> https://www.berria.eus/albisteak/173854/esparza_txibite_da_lehendakaria_baina_barkosek_agintzen_du.htm Sat, 16 Nov 2019 07:20:56 +0100 Joxerra Senar https://www.berria.eus/albisteak/173854/esparza_txibite_da_lehendakaria_baina_barkosek_agintzen_du.htm kenkari bidez egingo duela iragarri du gobernuak. Esparzaren arabera, gainera, atzo iragarritako zerga neurriak «familientzat zigor bat dira». Gobernuak kalkulatu du 40 milioi euro gutxiago biltzeari utziko zaiola, baina Esparzak kritikatu du «Barkosen Gobernuaren zerga politika kaltegarria berretsi» duela. Navarra Sumako buruzagiaren ustez, lehen hiru hilabeteotan ezer gutxi egin du gobernuak, eta egindakoa «epai judizialen ondorioz» izan da. «Meritu gisa hartu du epaiak betetzea, aurretik zeuden konpromisoak betetzea edo Tafallako uholdeek eragindako kalteei erantzutea. Gobernuaren egitura berriak ere ekarri du zeresana. EH Bilduk kalkulatu du urtean 4,8 milioi eurokoa izango dela eta Navarra Sumak 4,5 eta bost milioi euro artekoa dela dio. Hartara, lau urtean 18 milioi eta 20 milioi euro artean kostatuko da egituraren zabaltzea. Esparzaren arabera, handitzea «ez dago arrazoituta», eta alderdietako pertsonak jarrita gobernua «enplegu bulego handi bat«» bihurtu dute. «Egunean 12.600 euro kostatzen da, eta hori herritarren poltsikoetatik aterako da». Horrez gain, Navarra Sumako buruzagiaren arabera, PSNk uko egin dio PAI ingelesezko hizkuntz programa «hezkuntza eredu» bilakatzeari, edo «euskararen dekretua zein udal maparen erreforma indargabetzeari». Euskarabideak Ana Olloren departamenduan jarraitzen du, eta hori Esparzari iruditzen zaio dela "hizkuntz politika nazionalisten esku uztea". Alzorrizek errespetua eskatu dio Ramon Alzorriz PSNko Antolamendu idazkaria eta parlamentu taldeko eledunaren arabera, Esparzak «muga onartezina» zeharkatu du, eta oposizioaren buru gisa dagokion arduraz jokatzeko eskatu dio. Alzorrizen arabera, UPNren barruan Esparzaren figura«ahulduta» dago, eta gehiegikeria horiek ahuldade hori ezkutatzeko beharrari erantzuten diote.«Esparzak hartutako bideak sumin eta gorroto gehiago besterik ez dakar». Alzorrizen arabera, Esparza «gezurretan ari da». ]]> <![CDATA[Nafarroako Gobernuak kenkaria aplikatu nahi die 2015etik 2018rako amatasun laguntzei]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2019-11-16/nafarroako_gobernuak_kenkaria_aplikatu_nahi_die_2015etik_2018rako_amatasun_laguntzei.htm Sat, 16 Nov 2019 00:00:00 +0100 Joxerra Senar https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2019-11-16/nafarroako_gobernuak_kenkaria_aplikatu_nahi_die_2015etik_2018rako_amatasun_laguntzei.htm
Urtero, aurrekontuen eta zergen eztabaida aldi berean egiten dira Nafarroako Parlamentuan. Diru sarreren atalean zer aldaketa ezarri nahi dituen jakinik, gastu eta inbertsio publikoen inguruko xehetasunak zehaztea falta da. Hala ere, gobernua sostengatzen duten lau alderdiek ez dute gehiengorik, eta ezinbestean beharko dute Navarra Sumaren edo EH Bilduren babesa, edo, gutxienez, abstentzioa.

Remirez, «baikor»

Horregatik, deigarria izan da neurriok hiru lege proiektutan bereiztea, normalean bakarrarekin aski baita. Horrela, parlamentuko tramitazioa erraztu nahi dezake. Adibidez, enpresa ondasunen kasuan, Navarra Sumak iragarri du aldeko botoa emango duela; amatasun laguntzen kasuan, kenkarien formula gaitzetsi arren, eskuineko koalizioak ez du kontra bozkatuko. Javier Remirez gobernuko presidenteordea «erabat baikor» dago. «Elkarrizketarako erabat irekita gaude, bai gobernuko bazkideen artean, bai eta, jakina, parlamentuko gainerako indarren artean ere».

Amatasun eta aitatasun laguntzen kasuan, iaz piztu zen polemika. Auzitegi Gorenak ebatzi zuen, Espainian, 2014tik aurrerako amatasun laguntzen atxikipenak itzuli behar zirela. Navarra Sumak zein PSNk hasieratik egin zuten horren alde, eta haien babespean ama talde bat antolatu egin zen Uxue Barkosen gobernuari presio egiteko. Aldiz, aurreko gobernuak eta hura sostengatzen zuten lau indarrek irmo defenditu zuten Nafarroari ez zegokiola Gorenaren epaia betetzea. Berriki, iragan urrian, Nafarroako Auzitegi Nagusiak arrazoi eman die. Ordura arte emandako hitza jan dezakeela ikusirik, Maria Txibite lehendakariak «arazoa konpondu» behar dela nabarmendu du asteotan.

Orain, atzerako eragina saihesteko formula bat aurreikusi du. Lege artikulu bakar baten bidez, kenkari berri bat ezartzea proposatzen du, baina soilik 2015etik 2018ra amatasun eta aitatasun laguntza jaso zutenei ezarriko zaie. Kenkari hori errenta zergaren kuota diferentzian ezarriko da. Horrek esan nahi du osorik itzuliko dela baldin eta kuota hutsaren hurrena edo negatiboa bada. Hortaz, 30.000 eurotik beherako errentei %25eko kenkaria ezarriko diete. Hortik gorako errentei, kenkariaren ehunekoa jaitsiko zaie, eta 105.000 eurotik gorako errentei ez zaie aplikatuko.

Gainera, errenta zergan, tarifaren deflaktazioa aplikatu nahi dute. «Horrekin eragotzi egin nahi dugu errenta zerga handiagoa ordaindu behar izatea inflazioagatik errenta igo zaien zergadunei», azaldu du Elma Saiz Nafarroako Gobernuko Ogasun kontseilariak. Horrekin batera, gobernuaren baldintzak betetzen diren kasuetan, zaharberritze obrek ez dute zergarik ordainduko. Gainera, ibilgailu elektrikoen edo entxufa daitezkeen hibridoen kasuan, inbertsio kenkariak ezarriko dira, ibilgailu bakoitzeko. Bizikleta elektrikoen kasuan, muga bat ezarriko dute: gehienez lau ibilgailuri ezarriko zaie kenkaria, Ogasunak hilabeteotan nabaritu baitu zenbaitek «negozioa egiteko» baliatzen dutela neurri hori.

Sozietate zergan, babes jarduerei lotutako publizitate gastuak arautuko dituzte. Adibidez, apustu etxe edo joko enpresen iragarki kontratuetan, ezingo da kenkaria ezarri. «Helburua da jokoa eta apustuak sustatzen dituzten iragarkiok ez bultzatzea».

Zerga kendu eta «parekatu»

Azkenik, ondare zergan, enpresa ondasunak zerga ordaintzetik libre egongo dira. Elma Saizek nabarmendu du Araba, Bizkai eta Gipuzkoako egoerarekin eta estatuko erregimen komuneko egoerarekin «parekatu» nahi izan dutela; haren esanetan, Nafarroak «desabantaila» zuen gainerako lurraldeekin alderatuta. Iragan legealdi hasieran ezarri zen zerga, baina apalduz joan da. Egun, milioi batetik gorako ondasunetan %95eko kenkaria ezartzen da, eta soilik %5 ordaintzen. Orain, hori ere kentzea proposatu du. Bospasei milioi gutxiago bilduko dira.]]>
<![CDATA[Alberto Ilundain aske geratu da behin-behinean]]> https://www.berria.eus/albisteak/173759/alberto_ilundain_aske_geratu_da_behin_behinean.htm Thu, 14 Nov 2019 21:56:03 +0100 Joxerra Senar https://www.berria.eus/albisteak/173759/alberto_ilundain_aske_geratu_da_behin_behinean.htm <![CDATA["Elkar entzuteko", Foro Sozialak biktimen arteko solasaldi bat antolatu du]]> https://www.berria.eus/albisteak/173753/elkar_entzuteko_foro_sozialak_biktimen_arteko_solasaldi_bat_antolatu_du.htm Thu, 14 Nov 2019 14:35:24 +0100 Joxerra Senar https://www.berria.eus/albisteak/173753/elkar_entzuteko_foro_sozialak_biktimen_arteko_solasaldi_bat_antolatu_du.htm <![CDATA[Martin Villa akusatuen aulkian esertzea helburu duen liburua]]> https://www.berria.eus/albisteak/173651/martin_villa_akusatuen_aulkian_esertzea_helburu_duen_liburua.htm Tue, 12 Nov 2019 14:55:15 +0100 Joxerra Senar https://www.berria.eus/albisteak/173651/martin_villa_akusatuen_aulkian_esertzea_helburu_duen_liburua.htm bertan dira German Rodriguezen hilketa eta Iruñearen aurkako eraso hura. Hain zuzen ere, Cuadrak eta Fermin Rodriguezek lekuko gisa deklaratu zuten ekainean, Maria Servini epailearen aurrean. Jon Jimenezek nabarmendu du liburuaren egile eskubideak auzi hori finantzatzeko izango direla. Halaber, hitzaurrea Joseba Asironek idatzi du. 1978ko gertaeren inguruan gehiago jakin nahi izanez gero, Berria-k horri buruzko kronika bat osatu zuen 2018ko ekainean: Grisek itxaropena ebatsi zuten eguna ]]> <![CDATA[Berriro Madrilera begira]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/008/001/2019-11-12/berriro_madrilera_begira.htm Tue, 12 Nov 2019 00:00:00 +0100 Joxerra Senar https://www.berria.eus/paperekoa/1879/008/001/2019-11-12/berriro_madrilera_begira.htm A priori zentzuak eta arrazoiak marraztutako jokalekua astintzen dute ustekabeek.

Igande honetan, antzeko zerbait gertatu da Nafarroan. Inkestek iragartzen zuten, apirilaren 28an bezala, lehia estua izango zutela PSNk eta EH Bilduk. Inkesta batzuek koalizio abertzaleari ematen zioten azken eserlekua, eta beste batzuek, sozialistei. Objektiboki, ustez, PSNk irabazteko aukera gehiago zituen. Zergatik? Apirilean, foru hauteskundeak ate joka izanik, EH Bilduk bere boto emaile ia gehienak mobilizatzea lortu zuelako: maiatzeko emaitzekin alderatuta, ia 4.000 boto gutxiago soilik lortu zituen, eta 2015eko eta 2016ko emaitzekin alderatuta, nabarmen egin zuen gora. Horrek erakutsi zuen apirilean oso emaitza onak lortu zituela, eta, ondorioz, behin foru bozen eragina lausotuta, boto emaile kopuru bat gal zezakeela. Salbuespena 2011ko Amaiurren emaitza izan zen, baina ordutik honako esperientziak erakutsi du Espainiako esparru politikoa indartzen den aldiro indar abertzaleek dutela galtzeko gehien; alderantziz, PSN azken bi urteetan gorantz zetorren.

Kontrakoa gertatu da. Hauteskundeak berriz egitea nahi izan du Pedro Sanchezek, eta bere kalkuluetan, sasi negoziazioetako biktima gisa agertuz, botoak irabaztea espero zuen. Gaizki atera zaio jokaldia: Espainian botoen %10 galdu du, eta Nafarroan, %12. Historikoki, PSOEren botoek baldintzatzen dute PSNren joera, eta azken bi urteetan Sanchezen olatu gainean nabigatu duten sozialistek ikusi dute olatu horrek indarra galdu duela. EH Bilduk gora egin du, eta PSNk, behera; azken diputatua lortzeko lehia estu hori koalizio abertzaleak irabazi du. Uste baino errazago.

Hala ere, harrigarriena ez da hori izan. Ez da izan ere EH Bildu Ahal Dugu-ri gailendu zaiola eta hirugarren geratu dela. Ez, harrigarriena izan da alderdi nagusien artean gora egin duen bakarra EH Bildu izan dela. Gainerakoek botoak galdu dituzte, eta oso modu nabarmenean, gainera. Hortaz, baldintzak kontra zituen hauteskunde batzuetan gora egiteko ahalmena erakutsi du EH Bilduk eta, harrigarriki, desmobilizazioa Voxek izan ezik gainerako guztiek ordaindu dute.

Azkeneko urteetan Navarrometro inkesta soziologikoak islatu du EH Bilduk, gainerako alderdien aldean, oso oinarri sendoa eta fidela duela. Indargune horrek bozetan gorabehera handiak izatetik aske uzten du, baina, aldi berean, beste indarretako botoak erakartzeko zailtasunak ditu, hazteko tarte txikia utziz. Fisikarekin alderatuko bagenu, EH Bilduk nukleo handi eta irmoa du, baina beste eremuetatik elektroiak hartzeko gaitasun falta du.

Igandean, teoria hori hankaz gora geratu zen. Kataluniako eta Altsasuko auzien inguruko Gorenaren epaiek eta estatuak eman duen erantzunak sektore abertzalea aktibatu dute. Altsasuko gazteetako baten ama den heinean, Bel Pozuetaren hautagaitzak eta urteotan eman duen adibideak guztiz bat egin du EH Bilduk Madrilera eraman nahi duen mezuarekin. Boto baliagarrirako deia egin du EH Bilduk, eta dema baten modura aurkeztu du Baietz leloarekin. Horrekin guztiarekin, asmatu du: nukleoa aktibatu du, Geroa Baitik botoak erakarri ditu, eta, zergatik ez, aurreko bozetan Ahal Dugu-ri boto eman diotenetako batzuk bereganatu ditu.

Kopurua adierazgarria da. Geroa Baik 9.680 boto galdu ditu, eta EH Bilduk 9.600 irabazi. Egia esan, Geroa Baik oso zail zuen diputatua lortzea, apirilean lehiatik oso-oso urrun geratu zelako, eta maiatzean botoa eman zioten 60.000 herritarretatik askok zalantza zutelako botoa hari eman —ezertarako balio ez izateko arriskuarekin— edo beste alderdi bati, gehienbat EH Bilduri. Hori hala izanik ere, Geroa Baik egiturazko arazo bat du: Uxue Barkos hautagai ez denean, arrazoi bategatik edo besteagatik, elektroiek inguruko eremuetara ihes egiten diote, izan EH Bildura, izan Ahal Dugu-ra; izan udal bozetan izan Espainiakoetan.

Eta hori da aldatu den beste gauzetako bat. Apirilean 68.000 boto lortu zituen Ahal Dugu-k, eta maiatzean triskantza jasan zuen (16.500). Ordutik berriro gora egitea espero bazen ere, apiriletik hona gehien galdu duen indarra izan da. Horrek erakusten du bere nukleoa ezkerrekoa eta ez-abertzalea izanagatik, 2015eko zein 2016ko emaitza ikusgarrietan Geroa Baitik eta EH Bildutik ere jaso zituela boto ugari —hiruko horren barruan nolabaiteko eremu partekatu bat dagoela frogatuz—. Orain horietako batzuk EH Bildura itzuli dira, eta beste hainbat etxean geratu dira, abstentzioan.

Nafarroako Gobernua osatu duten lau indarrek jaitsiera handiena jasan dute. Ziurrenik, udan Nafarroan bakoitzak egin duen apustuak ez du zerikusirik izan emaitza horretan, baina bitxia da. Halere, eskuinak ez du pozik egoteko arrazoirik, ez baitute profitatu boto emaile sozialista batzuen atsekabea. Lehen indarra izan dira, bai; bi diputatu lortu dituzte, bai; baina eurek ere 9.200 boto galdu dituzte, eta UPNren egoitzan kezkatuta egon behar lukete. Izan ere, hauteskundeak irabaziagatik, argi dago politikoki gobernua osatzeko ezintasun erabatekoa dutela. Orain bigarren aukera honetan dena alde zuten igotzeko, eta akaso, hiru diputatu lortzeko. Ameskeria hutsa. Errealitateak erakutsi du Navarra Suman Ciudadanosen ekarpena hutsaren hurrengoa dela —haren botoak Voxera jo dute—, eta galdutako 9.000 boto emaileak etxean geratu direla, umezurtz. Horrekin guztiarekin, Navarra Suma egun 2011n UPN zena baino gutxiago da, eta historian atzera eginez, UPNk eta PPk lortu izan dituzten marketatik oso urrun dago.

Ironikoki, UPNren azken itxaropena PSOE da. Pedro Sanchezek oinean tiroa bota ondoren, PPren abstentzioa bilatzea dirudi logikoena orain. Pablo Casadok mahai gainean jar dezakeen baldintzetako bat da Nafarroako Gobernua haustea. Gaur A eta bihar B dioen agintari batek Txibiteri iragan astean babesa eman izana ez da oso lasaigarria. Ematen du berriro ere Nafarroako politika Madrilera begira jarriko dela.]]>
<![CDATA[EH Bildu hirugarren geratu da, eta PSNk diputatu bat galdu du ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1887/007/001/2019-11-11/eh_bildu_hirugarren_geratu_da_eta_psnk_diputatu_bat_galdu_du.htm Mon, 11 Nov 2019 00:00:00 +0100 Joxerra Senar https://www.berria.eus/paperekoa/1887/007/001/2019-11-11/eh_bildu_hirugarren_geratu_da_eta_psnk_diputatu_bat_galdu_du.htm
Aldez aurretik argi zegoen partaidetzak behera egingo zuela, eta desmobilizazioa gehien ordaintzen zuen alderdiak galduko zuela diputatua; alderantziz, botoak igotzea lortzen zuen indarrak ezustea eman zezakeen. Eta halaxe gertatu da, azkenik. Partaidetza hiru puntu jaitsi da, eta, testuinguru horretan, EH Bilduk lau puntu pasa egin du gora: botoen %12,8tik %17ra pasatu da. Maiatzeko foru hauteskundeetako emaitzak (50.630 boto) nabarmen hobetu ditu.

Geroa Baik elikatu du igoera hori. Apirilean, diputatua lortzeko lehiatik urrun geratu zen, eta, oraingo honetan, are urrutiago geratu da: 9.687 boto inguru galdu ditu.

Gainerako alderdi nagusiek desmobilizazioari igarri diote, eta botoak galdu. Navarra Sumak hauteskundeak irabazi ditu berriro ere, baina politikoki garesti ordain dezake. Apiriletik hona, 9.171 boto jaitsi da -botoen ehunekoan %29,5i eutsi dio-. Hala ere, perspektiba historikotik begiratuta. galera handiagoa da. Eskuineko hiru alderdi elkartuta ere, aspaldiko emaitzarik txarrena izan dute. 2000tik gutxienez, UPNk eta PPk, elkarrekin edo bananduta, 120.000 bototik gora lortu izan dituzte; Navarra Sumak, berriz, 98.448 boto besterik ez du bildu.

Galdutako botoen parte txiki bat Vox eskuin muturreko taldeak bereganatu du: 817 boto gehiago eskuratu ditu.

PSNk, 11.300 boto gutxiago

Adierazgarria izan da Nafarroako Gobernua osatu duten alderdi guztien beherakada; baita PSNrena ere. Alderdi sozialista ehunekoetan zazpi hamarren jaitsi da, baina kolpe handiagoa izan du boto kopuruan: 11.309 boto egin du behera. Apirilean, EH Bilduri kendu zion azken eserlekua; orain ez da lehiarik izan. Koalizio abertzalearen igoerak eta sozialisten jaitsierak ezinezko egin dute PSNk bigarren diputatua izatea.

Horretarako, Unidas Podemosen hondamendi bat behar zuen. Koalizio moreak, boto ugari galdu baditu ere, erraz lortu du azken diputatua, bildutako 54.917 botoei esker.

Senatuari dagokionez, ez da ezustekorik izan, eta lehen indarraren eta bigarrenaren artean banatu dituzte lau senatariak: Navarra Sumak, hiru; PSNk, bat. ]]>
<![CDATA[Gobernuaren egitura berriak 4,8 milioi euroko gainkostua du, EH Bilduren arabera]]> https://www.berria.eus/albisteak/173420/gobernuaren_egitura_berriak_48_milioi_euroko_gainkostua_du_eh_bilduren_arabera.htm Thu, 07 Nov 2019 17:46:54 +0100 Joxerra Senar https://www.berria.eus/albisteak/173420/gobernuaren_egitura_berriak_48_milioi_euroko_gainkostua_du_eh_bilduren_arabera.htm <![CDATA[«PSOEk PPrekin koalizio handia osatzeko asmoa du, krisia kudeatzeko»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1949/004/001/2019-11-07/psoek_pprekin_koalizio_handia_osatzeko_asmoa_du_krisia_kudeatzeko.htm Thu, 07 Nov 2019 00:00:00 +0100 Joxerra Senar https://www.berria.eus/paperekoa/1949/004/001/2019-11-07/psoek_pprekin_koalizio_handia_osatzeko_asmoa_du_krisia_kudeatzeko.htm
Zein da zuen helburua?

Nahikoa babes lortu nahi dugu PSOE ez dadin ausartu bere egitasmoa betetzera. Bere asmoa da, eta jada ez du ezkutatzen, PPrekin koalizio handi bat osatzea hurrengo krisia kudeatzeko. Aspalditik dute plana egina.

Non geratzen da Ciudadanos?

Inkesten arabera, ez du nahikoa babes lortuko PSOEk behar duen giltzarria izateko. Ematen du PSOEk Casadori eskua luzatu beharko diola. Mariano Rajoyk eta Felipe Gonzalezek urrian aurreratu zuten aukera hori. Azkenean gauzatzen bada, PSOEk herrialde honetan gobernatu dezakeen azken aldia izan daiteke.

Zergatik?

Bipartidismoaren fikzioari uko egin beharko lioketelako. Denok dakigu politika ekonomiko antzekoa dutela, baina beti aurkezten dira eskuineko eta ezkerreko alderdi moduan. Elkartuz gero, PSOEk ezingo luke hori egin.

Hala ere, lehen bi indar nagusiak dira oraindik ere. Ez al zegoen bipartidismoa hilda?

Krisian sartu zen, eta oraindik ez da atera. Podemos agertu zenetik ez dira gai izan boterean txandakatzeko behar zuten gehiengo oso hori lortzeko. Bipartidismoa zaurituta dago, baina bizirik irauteko borroka egingo du.

Nafarroan, 2015ean eta 2016an bi diputatu lortu zenituzten, eta apirilean, bakarra. Diputatu bat lortzea espero duzue?

Bi diputatu lortzea egingarri ikusten dugu. Jendearen egiazko arazoei aurre egiteko tresna erabilgarria garela ikusi behar dute.

Kezkatzen zaituzte herritar batzuek pentsatzea Espainian gobernu bat osatu ez izanaren oztopo nagusi izan zaretela?

Gogoratu behar da guk egin genuela Pedro Sanchez presidente zentsura mozioan, guk negoziatu genuen beste indarrekin. Sanchezek bakarrik gobernatu nahi du; baina ez baduzu gehiengo osorik, ezin duzu bakarrik gobernatu.

Zer gertatu da udan?

Zoritxarrez, ez da ezer gertatu. Sanchezek ez digu telefonorik hartu. Sekula ere ez zaigu iruditu negoziatzeko asmorik zuenik. Bozketa izan baino 48 ordu lehenagorako utzi zuen elkarrizketa. Gobernu bat ez da negoziatzen 48 orduan.

Zer nahi zuen?

Babesa lortu nahi izan du ezer eskaini gabe, botoak oparitu geniezazkion. Uste du bere zazpi milioi botoek gure lau milioiek baino gehiago balio dutela.

Zertan huts egin duzue?

Bozen aurretik eta ondoren, promes egin zigun behin eta berriz koalizio gobernua egongo zela. Haren hitzez gehiegi fidatu gara.

Sanchezek gobernuan hiru ministerio eskaini zizkizuen. Zergatik ez zenuten onartu?

Ez gara besaulkiak betetzera etorri, jendearen arazoak konpontzera baizik. Eskumenik gabeko ministerioak izatea eritasun baten diagnostikoa izatea baina ezin sendatzea bezala da. Zertarako nahi duzu Etxebizitza Ministerioa izan, etxe kaleratzeak eragotzi ezin badituzu? Ez du zentzurik.

Baina ez da al da oso zaila orduan ezin zena orain lortzea?

Hautetsontziek esango digute posible ote den. Indar bakoitzak nahi duen koalizioaren alde egingo du. Ona litzateke bakoitzak aldez aurretik esatea.

Zuek errudun gisa agertzea lortu nahi izan dute?

Ivan Redondoren estrategiak nahi izan du euren akatsak guri ordainaraztea. Zorionez, ez zaio ongi aterako.

Sanchezen estrategiaren ardura du Ivan Redondo donostiarrak. Haren menpe dago PSOE?

140 urteko alderdi batek errespetu handiagoa merezi du. Alderdian ezin dira pozik egon, PPrentzat lan egin izan duen aholkulari batek ezartzen badie ildoa.

Pedro Sanchezek bestelako presioak izan al ditu?

CEOEk argi utzi du Unidas Podemos gobernuan egotearen aurka zegoela. Argi dago oligarkiek nahi dutela hurrengo krisia austeritate bidez kudeatzea berriro.

Motelaldia hemen dago, eta krisi bihurtuko dela diozu. Duela hamar urteko egoerarekin alderatuta, Europa hegoaldeko herrialdeek ez dute tarterik kontu publiko bidez ekonomiatik tira egiteko. Zer dator gainera?

Bipartidismoaren formula zein den badakigu: austeritatea. Horrek porrot egin du. Badira krisiari aurre egiteko bestelako bideak. Enpresaburu txiki batek eta Ibex-35eko enpresa handiek ordaintzen dutenaren arteko aldea oso handia da. Europara hurbildu behar dugu, eta gehien dutenek lagun dezatela konponbidean. Ez dezatela betikoek ordaindu, murrizketa sozial eta ekonomikoekin.

Kataluniako auziak zer eragin izango du?

PP eta PSOE elkar lotzeko beharrezko itsasgarria eta aitzakia da.

Independentistek demokraziaren ikuspegitik planteatzen dute auzia, eta konstituzionalistek, legediaren ikuspegitik. Zuek zer proposatzen duzue?

Egoera konponduko da politikaren bidetik eta elkarrizketaren bidez. Berehala osatu beharko litzateke mahai politiko bat Kataluniako alderdien eta estatuko alderdien artean; lanean jar gaitezen, zerbaitegatik ordaintzen digute eta. Kataluniako gaia botoak irabazteko erabiltzea arduragabekeria erabatekoa da.

Voxen presentzia normalizatzen ari da. Noren ardura da?

PPk gobernu itunak egin ditu Voxekin hainbat erkidegoetan, eta haren diskurtso xenofobo eta matxista normalizatzen ari da. Gainera, estrategia hau guztia diseinatu dutenek Voxen igoeraren gainean erantzun beharko lukete. Halako kalkulu akatsik ezin dezake egin agintari batek.]]>
<![CDATA[Bost hilabeteko espetxe zigorra ezarri diete LABeko bi sindikalistari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/013/001/2019-11-06/bost_hilabeteko_espetxe_zigorra_ezarri_diete_labeko_bi_sindikalistari.htm Wed, 06 Nov 2019 00:00:00 +0100 Joxerra Senar https://www.berria.eus/paperekoa/1893/013/001/2019-11-06/bost_hilabeteko_espetxe_zigorra_ezarri_diete_labeko_bi_sindikalistari.htm
Hala eta guztiz ere, LAB sindikatuak gogor salatu zuen epaia atzo. «Erabat salagarria da beharrezko eta zilegi zen ekintza sindikal batek delitu kalifikazioa jasotzea», kritikatu zuen. Iazko abenduan, Huerta de Peraltako langileek greba hasi zuten, enpresak lan eskubideak urratzen zituela gaitzesteko. Gatazkak 28 egun iraun zuen. Langileak enpresaren atarian jartzen ziren, eta Foruzaingoa hainbat egunez bortizkeria handiz oldartu zitzaien beharginei, gehienak Afrikako etorkinak. Huerta de Peralta enpresak Murtziako eta Almeriako lehengaiak ekarri zituen, eta, langileen greba eskubidea urratzen ari zirela salatzeko, ekintza hori egin zuten Osesek eta Salinasek.

Enpresak salaketa jarri zuen, baina, akordioa lortu ostean, atzera bota zuen. Baina Foruzaingoak aurrera jo zuen. Eta lehen epaia kaleratu delarik, LABek helegitea aurkeztuko du bi auzipetuen absoluzioa eskatzeko, edo, bederen, zigor kalifikazioa apaltzeko.

Epaile bera berriro

Hain zuzen ere, Sangiovesa jatetxearen kasuan hori gertatu zen. Iazko sanferminetan, jatetxe horretan egindako protesta bategatik auzitegiak lehen epaian erabaki zuen bi urteko espetxe zigorra jartzea Imanol Salinasi. Haatik, Nafarroako Auzitegi Nagusiak gero 450 euroko isuna baino ez zion ezarri sindikalistari. Sangiovesako auzian, auzitegi nagusiak agerian utzi zuen epailea, baina epaile horrek berak epaitu du berriz Salinas. Epaiketa hasi aurretik, «egoera bidegabe hori» salatu zuten Salinasek eta LABek.

Hala, kanpaina bati ekingo dio gertatutakoa salatzeko borroka sindikala aurrera lelopean. Etzi, Iruñeko Trinitariosko gunetik auto karabana bat abiatuko da, eta Justizia jauregiaren eta CEN patronalaren egoitzetatik pasatuko da. LABek argi dauka prekaritatearen aurka borrokatzen jarraituko duela. «Sektore horiei antolakuntza eta ekintza sindikalerako tresna eskaintzen jarraituko dugu».

Sindikatuak gogorarazi zuen Huerta de Peraltak langileen eskubideak urratu zituela hainbat urtez, eta lan ikuskaritzak, fiskaltzak eta Foruzaingoak ez zutela ezer egin. «Aldiz, prekaritatea salatzen dutenen aurka, zigor arlotik jotzen dute». Justizia sistema enpresaburuen esanetara dagoela uste dute.]]>
<![CDATA[LABeko bi kideri bost hilabeteko espetxe zigorra ezarri diete]]> https://www.berria.eus/albisteak/173328/labeko_bi_kideri_bost_hilabeteko_espetxe_zigorra_ezarri_diete.htm Tue, 05 Nov 2019 15:40:37 +0100 Joxerra Senar https://www.berria.eus/albisteak/173328/labeko_bi_kideri_bost_hilabeteko_espetxe_zigorra_ezarri_diete.htm ez zirela auzi saiora bertaratuko, euren aurkako auziei ez zietela men egingo. Epaiketa egunean, Euskalerria irratian izan ziren -ikusi bideoa, beherago- euren aurkako auziaren berri ematen. Orain etorri da lehen epaia, eta epaileak ebatzi du delitu bat egin zutela, urtarrilean enpresaren atarian furgoneta bat jarri zutelako. Fiskalak hamabi hilabete eskatzen zituen, eta epaileak bost hilabetera murriztu du zigorra. Hala eta guztiz ere, LAB sindikatuak gogor salatu du epaia, komunikabideei igorritako ohar batean. "Erabat salagarria da beharrezko eta zilegi zen ekintza sindikal batek delitu kalifikazioa jasotzea", kritikatu du. Iazko abenduan, Huerta de Peraltako langileek greba hasi zuten, enpresak euren lan eskubideak urratzen zituela gaitzesteko. Lan gatazkak 28 egun iraun zuen. Gatazkan, egunero, langileak enpresaren atarian egon ohi ziren, eta Foruzaingoa hainbat egunez bortizkeria handiz oldartu zitzaien langileei. Huerta de Peralta enpresak Murtziako eta Almeriako lehengaiak ekarri zituen, eta, langileen greba eskubidea urratzen ari zirela salatzeko, ekintza hori egin zuten Osesek eta Salinasek. Enpresak salaketa jarri zuen, baina, akordioa lortu ostean, atzera bota zuen. Dena den, Foruzaingoak aurrera jo zuen. Eta lehen epaia kaleratu delarik, LABek helegitea aurkeztuko du bi auzipetuen absoluzioa eskatzeko, edo, bederen, zigor kalifikazioa apaltzeko. Hain zuzen ere, Sangiovesa jatetxearen kasuan hori gertatu zen. Iazko sanferminetan, jatetxe horretan egindako protesta bategatik lehen epaian auzitegiak erabaki zuen bi urteko espetxe zigorra jartzea Imanol Salinasi. Haatik, azkenik, Nafarroako Auzitegi Nagusiak 450 euroko isuna baino ez zion ezarri sindikalistari. Sangiovesako auzian, epailea agerian utzi zuen auzitegi nagusiak, baina epaile horrek berak epaitu du berriz Salinas. Epaiketa hasi aurretik, egoera bidegabe hori salatu zuten Salinasek zein LABek. Autoen karabana bat, epaia salatzeko LAB sindikatuak kanpaina bati ekingo dio gertatutakoa salatzeko, Borroka sindikala aurrera lelopean. Etzi, Iruñeko Trinitariosko gunetik abiatutako auto karabana antolatu du, eta Justizia jauregiaren zein CEN patronalaren egoitzetatik pasatuko dira. LABek argi utzi nahi izan du prekaritatearen aurka borrokatzen jarraituko dutela. "Prekaritateak gehien zigortzen dituen sektore horiei antolakuntza eta ekintza sindikalerako tresna eskaintzen jarraituko dugu". LABek gogorarazi du Huerta de Peraltan enpresak langile horien eskubideak urratu zituela hainbat urtez, eta, hori ikusirik, lan ikuskaritzak, fiskaltzak edo Foruzaingoak ez zuten ezer egin. "Aldiz, prekaritatea salatzen dutenen aurka, zigor arlotik jotzen dute". Justizia sistema enpresaburuen esanetara dagoela salatu dute.]]> <![CDATA[«Nafarroarentzat baliagarria izango den botoa eskatu nahi dugu»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1949/004/001/2019-11-05/nafarroarentzat_baliagarria_izango_den_botoa_eskatu_nahi_dugu.htm Tue, 05 Nov 2019 00:00:00 +0100 Joxerra Senar https://www.berria.eus/paperekoa/1949/004/001/2019-11-05/nafarroarentzat_baliagarria_izango_den_botoa_eskatu_nahi_dugu.htm
Aurreko hiru bozetan zuen boto-emaileek beste indarrei eman diete botoa. Arazo hori duzue?

Geroa Baik 2011n izan zuen diputatua, eta EH Bildu Nafarroak izan al du diputatua? Sabino [Kuadra] 2011n Amaiurrekin aurkeztu zen. Orduan, zergatik dago gertuago baldin eta parlamentuan boto gutxiago baditu? Eta zer esanik ez Podemosen kasuan. Bi jarleku besterik ez du parlamentuan; aldiz, badu diputatua Nafarroan. Gure emaitzek zerikusi handiagoa dute 2015etik Madrilen gertatu den aldaketarekin, hemen gertatu denarekin baino.

Baina ez du zerikusia zuen hautesleen pertzepzioarekin?

Uste dute boto baliagarria dela Espainian gobernua osa dezaten. Gure erronketako bat da pedagogia egitea eta azaltzea ez dela baliagarria, PSNk edo Podemosek ez baitute lortu helburua.

Beste indarrek boto baliagarria eskatzen dute. Hori geraraztea duzue erronka?

Bai, ulertarazi nahi dugu botoa erabilgarria dela Nafarroarentzat erabilgarria bada eta onura ekartzen badu. Ulertzen bada botoa erabilgarria dela alderdi batzuk Madrilen euren arteko kontuak argitzeko, edo Euskal Herrian ez dakit zer estrategia egiteko... Nafarroarentzat baliagarria izango den botoa eskatu nahi dugu.

Herritarren atsekabea orokorra da. Gakoa da nork galtzen duen gutxien?

Bai. Jendea motibaziorik gabe dago, nekatuta, aspertuta. Kanpainek ez dute hasierarik eta amaierarik. Etengabea da. Herritarrei eskatu nahi diet haserre hori konponbide bilakatu dezaten. Ez bazaude konforme egin dutenarekin, zoaz eta zure amorru hori modu eraginkorrean erakutsi, botoa emanez eta ez etxean geratuz. Guri konfiantza eman badiguzu zure kontuak defenditzeko, zergatik ez eman orain konfiantza hori Madrilen gauza bera egiteko?

Espainian zergatik ez da gobernua osatu?

Ez direlako gai izan akordio bat egiteko. Akordioa egiten aritu direnak dira erantzule.

Neurri berean?

Bai. Alderdi sozialistak ardura handiagoa zuen, boto gehiago zituelako. Hari zegokion lehen urratsa egitea, eta horraino ardura handiagoa du, baina hortik aitzin denak dira arduradun. PSOEk joko maltzur hori egiten du batzuetan, eta hemen ere gauza bera egiteko tentazio bera sumatzen dugu: aurrekontua onartzen ez bada, besteena da ardura, ez gurea. Ezin duzu ardura gainetik kendu, eta arduraz jokatu behar duzu babesa lortu nahi baduzu.

Jokaldia izan daiteke gobernua osatzea posible izan ez dela irudikatzea, eskuinera jotzeko. Nafarroan eragin dezake?

Jakina. Ez da lehen aldia Ciudadanosekin gora eta behera ibili dela. Zabalik dago aukera hori. Badakigu Ciudadanosek zer dioen autogobernuaz, eta nola eskatzen duen birzentralizazio bortitz bat hezkuntza eta osasun eskumenak itzultzeko.

Udan, Nafarroako Gobernua osatzeke zegoela, PPk lehenik eta Ciudadanosek gero baldintza gisa jarri zuten ez zuela PSNk zuekin edo Ahal Dugu-rekin gobernua osatu behar. Nafarroako Gobernua hautsi daiteke?

Guk salatu izan dugu hori xantaia egitea dela, eta Nafarroa baliatzea objektu moduan. Casadok hori esan izan duenean, zer esan nahi du: gobernua eratzeko prest dagoela PSOErekin? Ez dut uste. Aukera hori errealitatetik kanpo dago. Baldintza hori UPNk jarri du, eta PP eta Ciudadanos behartu ditu sinatzera, baina Ciudadanosek zer egingo du: saiatuko da gobernuan sartzen eta Nafarroaz paso egingo du, ala ez du akordiorik egingo PSOErekin Nafarroako Gobernua hausten ez bada?

Gorenaren epaiaren ostean, Kataluniako gaia oso presente dago. Zer eragin izango du?

Eragina begi bistakoa da. Sanchezek elkarrizketarako deia egiten du, baina gero ez du Kataluniako inor deitzen. Oso adibide adierazgarria da. Defenditzen dute arazo politikoei konponbide demokratiko bat eman behar zaiela, baina ez dute ezer egiten. Orduan, hori borondate falta da.

Nola ikusi dituzu Nafarroako Gobernuaren lehen urratsak?

Denetarik egon da. Zenbait gauza ez dira ongi egiten ari, eta eskatu dugu gauzak egiteko beste modu bat. Akordiorako kultura falta hori sumatzen zaio PSNri, ez dute ohiturarik eta bere kabuz joateko tentazioa batzuetan gailendu zaie.

Urtea bete da Sanchezek promes egin zuela Nafarroari trafiko eskumena itzuliko ziola, eta oraindik ezer ere ez.

Orain bai dio haren leloak. Guk diogu hitza eman baduzu bete behar duzula. Egia da urtebetean bi hauteskunde egon direla, eta jardunean egon dela gobernua hilabeteotan. Baina maiz entzun izan diogu Kongresuan [EAJko] Aitor Estebani salatuz eurekin zituzten konpromisoak ere ez dituztela bete borondate faltagatik.

Aurrekoetan egin zen saio bat EH Bildu eta Geroa Bairen artean elkarrekin joateko; oraingoan, ez. Bakoitzak bi bide diferente hartu dituelako?

Ez, bakoitzak bere bideari jarraitu dio, ez du diferentea hartu. Martxoan saiakera bai egin zen, baina oso txikia. Interesgarria al da Nafarroan bloke abertzale bat egitea? Ez dugu uste. Navarra Suman oso pozik leudeke.

Beste alderdiren batekin, Errejonekin, egon da saiakerarik?

Ez, ez. Zurrumurru bat izan zen Errejonek deituko ote zigun, baina ez zuen egin. Handik gutxira jakin zen ez zitzaizkiola interesatzen zazpi diputatu baino gutxiagoko lurraldeak. Gu ez ginen interesgarriak.]]>
<![CDATA[«Demokrazia bera dago jokoan; atzerakada gero eta nabariagoa da»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1949/008/001/2019-11-02/demokrazia_bera_dago_jokoan_atzerakada_gero_eta_nabariagoa_da.htm Sat, 02 Nov 2019 00:00:00 +0100 Joxerra Senar https://www.berria.eus/paperekoa/1949/008/001/2019-11-02/demokrazia_bera_dago_jokoan_atzerakada_gero_eta_nabariagoa_da.htm
Urrian Gorenak bi epai garrantzitsu kaleratu zituen: Altsasukoa eta Kataluniakoa. Nola eragingo du hauteskundeetan?

Jordi Cuixart eta Jordi Sanchez 2017ko urriaren 15ean atxilotu zituzten, eta gure istorioa, berriz, urtebete lehenago hasi zen. Bi auzietan eskubideak urratu dira. Kataluniaren kasuan, erabakitzeko eskubidea; eta Altsasukoan, neurrigabekeriaz jokatu dute. Horrek guztiak arrazoi gehiago ematen digu esateko hau bukatu egin behar dela; ezin dugu onartu orain arte bizi dugun egoera. Justiziaren aldeko aldarriak presente egon behar du erabat. Zerrendaburu ez banintz ere, argi eta garbi nuke zerbait egin behar dela. Kalera atera behar da, bai, ez da utzi behar dena instituzioetarako; baina instituzioetan ere badago lana aurre egiteko.

Zer dago jokoan?

Demokrazia dago jokoan, argi eta garbi. Urteak daramatzagu nabaritzen, baina azkenaldian gero eta gehiago nabari da atzerakada. Hilabeteotan ikusi da PSOE ez dela ausartzen bide bat hartzen. Edo aurre egiten diogu horri eta esaten diogu hemen gaudela eta asko garela, edo bestela... Estatu mailan subiranotasunaren eta demokraziaren aldeko taldeok hemen gaudela esan behar diogu, eta behartu.

Zer analisi egiten duzu udan gertatutakoaz?

Eskuak libre izan nahi zituen, eta bazekien indar subiranistok kontuan hartu behar gintuela. Hala ere, haren gainetik benetako botereak daude zer egin behar duen esanez.

Zein dira botere horiek?

Ibex-35 aipatzen denean, zerbaitegatik aipatzen da. Botere ekonomikoaz gain, estatuko indarrak daude, eta, adibidez, ikusi da botere judizialak nola baldintzatzen duen. Espainia bakar eta handi horren aldekoak dira.

Llotja de Marreko Adierazpena izenpetu duzue Galiziako eta Kataluniako beste indar batzuekin batera. Zer balio dauka?

Nahiz eta indar diferenteak izan, berriro ere gai gara elkartzeko eta aldarrikatzeko demokraziaren bidea hartu behar dela elkarrizketaren bidez. Nazioartean ikusi behar dute zer- nolako egoera tamalgarrian gauden, estatuan demokrazia kili-kolo dagoela.

EAJk ez du adierazpena izenpetu. Zer iruditzen zaizu?

Orekaren bila dabil beti, ea honekin elkartuz gero zer ondorio dituen. Madrilera eta autonomia erkidegora begira dago, ea norekin gobernatu dezakeen eta PSOEri presio eginez gero zer gal dezakeen. Oreka jokoan ez da bustitzen inoiz. Zoritxarrez gure herriarentzat hautu oso arriskutsua da hori.

Bozak errepikatu izanaren ardura nagusia norena da?

Lehen ardura PSOEk du, baina Unidas Podemosek erakutsi du ez dela alderdi indartsua. Buruzagi batzuek euren burua indartzeko gogo handiegia dute .

Nafarroan panorama irekia dago. Nola ikusten duzu?

Guk uste dugu oraingoan baietz, badugula aukera argia. Hainbat talde daude, eta jendeak zalantza izan dezake. Errespetu handiz diot, baina Geroa Bairi botoa emateak ez darama inora. Guk dugu aukera bakarra.

Apirilaren 28an oso gutxigatik ez zenuen lortu eserlekua. Hortaz, egingarri ikusten duzu?

Bermatu behar ditugu jasotako botoak. Ilusioa berpiztu behar dugu, eta jendeak nabaritu behar du gutxi-gutxi falta zaigula; baina denon ardura da lortzea Nafarroakoa izango den ahots kritikoa. Ez dadila izan Madrilera joandako nafar bat, baizik eta Madrilera doan eta hemengo ikuspegia izango duen ahots bat.

Maiatzeko bozen gertutasunak bultzada eman zion EH Bilduri. Arriskua da boto emaile batzuk desmobilizatzea?

Goizero, berriak entzun bezain pronto, jabetzen naiz zer-nolako egoera dugun aurrean. Horrek eraman zaitzake kexatzera eta politikari guztiak berdinak direla pentsatzera. Baina zer egiten dugu etxean, mugitu gabe? Kaleko borroka eta erakundeetako borroka, biak dira uztargarri.

Zeren ahotsa izan nahi duzu?

Injustizia salatzen dutenena.

PSOEk kalkulatu du diputatu gehiago lor ditzakeela, baina eskuineko gobernu bat izateko arriskua dago?

PSOEk ezkertiarra zela aldarrikatu zuen, baina zer ikusi dugu? Franco goraipatu egin dute, ikusi besterik ez dago zer egin duten Katalunian, edo nola Arantza Zulueta Valentziako espetxera eraman nahi duten, eta Jon Enparantza Madrilera eraman duten. Esan zuten espetxe politika aldatuko zutela, baina berriro eskuinera jo dute. Hau al da PSOE?

PSOE baldintzatu dezakezuela uste duzue?

Horregatik gaude hemen berriro.

Nafarroako Gobernuak egin ditu lehen urratsak. Nola ikusten duzu?

PSOE ere orekaren bila ibiltzen da, ez galtzeko batetik eta bestetik. Ausardia falta zaio. PSOE ez da ausarta, beti dago besteen menpe.

Navarra Suma aurkeztuko da berriz. Emaitza onak lortu dituzte orain arte.

Errespetuz diot, baina hemen ez dago kultura politiko handirik. Ciudadanosek aldarrikatzen du transferentziak eta foraltasuna kendu behar direla, eta gero UPNrekin elkartzen da. UPNren diskurtsoa desagertzen ari da, zaila da bestela horri eustea. UPN desager daiteke eta sor daiteke Navarra Suma, eskuinaren marka.]]>
<![CDATA[Nafarroak nabari du motelaldia jada, %2,5 hazi baita azken hiruhilekoan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/008/001/2019-11-01/nafarroak_nabari_du_motelaldia_jada_25_hazi_baita_azken_hiruhilekoan.htm Fri, 01 Nov 2019 00:00:00 +0100 Joxerra Senar https://www.berria.eus/paperekoa/1877/008/001/2019-11-01/nafarroak_nabari_du_motelaldia_jada_25_hazi_baita_azken_hiruhilekoan.htm
Motelaldiaren aztarnak ageriko egin diren honetan, besteak baino hobeto dagoen ideia nabarmendu nahi izan zuen Elma Saiz Nafarroako Gobernuko Ekonomia eta Ogasun kontseilariak, atzo: «Moteltzea ez da gure inguruko beste lurraldeena bezain indartsua». Hain zuzen ere, herenegun aurreratu zuen Eustatek Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan uztailetik irailera %0,4 hazi dela BPGa, eta urte arteko hazkunde tasa %2koa dela —Nafarroan baino bost hamarren gutxiago—.

Volkswagenen eragina

Uneotan, euste horma nagusia autogintza da. Volkswagenek azken bi urtetan moldaketa sakona egin behar izan du: Polo berria 2017ko udan hasi ziren ekoizten, eta urtarriletik TCross bigarren modeloarekin ere ari dira. Hartara, udan iaz baino 22.000 ibilgailu gehiago atera dira produkzio lineatik, eta talde alemaniarraren hauspo horrek bultzada eman dio autogintzari zein industriari.

Alemaniatik datozen albiste txarrak, gainera, oraingoz ez ditu nabaritu. Europako ekonomia nagusia hirugarren hiruhilekoan atzeraldian sartzea espero da —horretarako, barne produktu gordinak atzera egin behar du bi hiruhilekotan jarraian—. Nafarroako enpresentzat merkataritza bazkide nagusia izanagatik, esportazioen erritmoa ez da gelditu, alderantziz baizik: abuztura bitarte, %17 igo dira enpresek Alemanian egindako salmentak, iazko epe beraren alderatuta.

Txanponaren beste aldea barne kontsumoa da. Familien gastuak eta enpresen inbertsioak egin du tira ekonomiatik, 2013tik hona; hau da, bigarren atzeralditik ateratzen hasi zenetik. Aldiz, familien kontsumo erritmoak behera egin du nabarmen. Urte hasieran %5 inguru hazten bazen, azken hiruhilekoan %1,5 handitu da. Horrekin batera, autoen matrikulazioek eta familien konfiantza neurtzen duen adierazleak behera egin dute. Zantzuok aditzera ematen dute motelaldiaren joera areagotu egin daitekeela.

Perspektiba ezkorrak, dena den, ez die eragin enpleguaren datuei. Gizarte Segurantzan izena eman dutenen kopurua %2,5 handitu zen hirugarren hiruhilekoan.

Arrisku nagusiak nazioartetik datoz. Bi urteotako gertaerek erakutsi duten legez, brexit-ak zer ondorio izango dituen ezin daiteke aldez aurretik hauteman, baina, behin azken txanpan sartua dela, ondorioak aurki ikusiko dira. Aldi berean, Txinaren eta AEBen arteko merkataritza gerraren «katebegirik ahulena» Europa bera da, Elma Saizen arabera. Ziurgabetasun horren erdian, 2020ra begira %2,2ko hazkundea aurreikusi du Nafarroako Gobernuak, eta zifra horren gain lantzen ari da hurrengo urterako aurrekontu proiektua. Oraingoz, iragarpen horri eustea hobetsi du Saizek, AIREF Espainiako Erantzukizun Fiskaleko Agintaritza Independenteak hala berretsi duelako eta Laboral Kutxak aurreikuspen bera egin duelako.

Zerga bilketaren datuak

Hala ere, Nafarroako Ogasunak ez du nozitu motelaldiaren aztarnarik. Urtarriletik irailera bitartean 2.788 milioi euro bildu ditu, iaz epe berean baino 573 milioi gehiago (%26). Ehuneko handia bada ere, iaz hainbat zergatan egutegia aldatu egin zen, eta horrek alderatzeak desitxuratu ditu. errenta zergan, lan edo kapital atxikipenen sortzapenek beste egutegi bat dute aurten, edo sozietate zergaren kanpainan dirua itzultzeko epeak aurreratu dira.

Hala eta guztiz ere, datuok bateratu eta homogeneizatuz gero, 390 milioi euro handitu da bilketa, iazko datuekin alderatuta. Igoera horretatik bi heren, zeharkako zergen kudeaketan estatuarekin egindako doikuntzei dagokie. Beste herena zuzeneko zergetan izandako igoeraren ondorio da, eta horrek esan nahi du zerga horien bilketa %8 handitu dela iaztik hona.]]>
<![CDATA[Nafarroak nabari du motelaldia, eta hirugarren hiruhilekoan %2,5 hazi da ekonomia]]> https://www.berria.eus/albisteak/173161/nafarroak_nabari_du_motelaldia_eta_hirugarren_hiruhilekoan_25_hazi_da_ekonomia.htm Thu, 31 Oct 2019 13:34:48 +0100 Joxerra Senar https://www.berria.eus/albisteak/173161/nafarroak_nabari_du_motelaldia_eta_hirugarren_hiruhilekoan_25_hazi_da_ekonomia.htm Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ekonomia %2 hazi zela epe berean, Eusko Jaurlaritzak egindako aurreikuspena baino bi hamarren gutxiago. Urte honi begira, Nafarroako Gobernuak espero du hazkundea %2,7 izatea, eta hori lortzeko bidean daudela uste du. Hurrengo urteari begira, berriz, %2,2ko hazkundea aurreikusi du, eta zifra horren gainean lantzen ari da 2020ko aurrekontu proiektua. Nazioarteko testuingurua hauskorra da, eta brexit-ak zein merkataritza gerraren areagotzeak egoera okertu dezake. Dena den, %2,2ko datu horri eusten dio gobernuak, AIREF zein Laboral Kutxak aurreikuspen bera egin dutela argudiatuta. Nafarroako ekonomiaren joerari begira, albiste ona autogintza da. Volkswagenek iaz aldaketa garaiak izan zituen, eta, aurten, produkzioa erritmo azkarrean doa. Hala, hirugarren hiruhilekoan 22.000 ibilgailu gehiago ekoitzi ditu, eta haren bultzadak industriaren ekoizpena hobetu du. Alemania hirugarren hiruhilekoan atzeraldi teknikoan sartzea espero da -bi hiruhilekoan segidan atzera egin dezake BPGak-, baina Europako ekonomia sendoenaren ahuldadeak ez ditu nozitu oraingoz autogintzak eta oro har Nafarroako jarduera ekonomikoak. Alemaniarako esportazioak %17 handitu dira urtarriletik abuztura, "batik bat autogintzan". 2020ra begira, nazioarteko erakundeek espero dute Alemaniako ekonomiak hobera egingo duela. "Ez dago mahai gainean ez krisia, ez atzeraldia areagotzea", nabarmendu du Saizek. 2013tik honako hazkunde zikloa batik bat barne kontsumoan oinarritu da, eta hainbat adierazlek aditzera ematen dute ahultzen ari dela motor hori: adibidez, autoen matrikulazioak behera egin du, edo sendien konfiantza neurtzen duen adierazleak ere behera egin du. Halaber, hirugarren hiruhilekoan familien gastua %1,7 handitu da, baina apurka moteltzen ari da, iazko laugarren hiruhilekoan %5 hazi baitzen. Ekonomia osoarekin gertatzen den bezala, familien kontsumo hori ahultzen ari da. Lan munduari begira, berriz, gobernuak nabarmendu du motelaldia ez dela nabaritu oraingoz, eta Gizarte Segurantzan izena ematen dutenen kopurua %2,5 handitu dela. Zerga bilketaren datuak Hala ere, motelaldiaren aztarnarik ez du nozitu Nafarroako Ogasunak. Urtarriletik irailera bitartean 2.788 milioi euro bildu ditu, iaz epe berean baino 573 milioi gehiago (%26). Ehuneko handia bada ere, iaz hainbat zergatan egutegia aldatu egin zen, eta horrek aldeak handitu ditu alderatzeak egiterakoan. Izan ere, Errenta Zergan lan edo kapital atxikipenen sortzapenek beste egutegi bat dute aurten, edo Sozietate Zergaren kanpainan dirua itzultzeko epeak aurreratu ditu. Hala eta guztiz ere, datuok bateratu eta homogeneizatuz gero, 390 milioi euro handitu da bilketa, epe berean iazko datuekin alderatuz gero. Igoera horretatik bi heren, zeharkako zergetan estatuaren eta Nafarroaren arteko diruaren joan-etorrietan egindako doikuntzei dagokie. Beste herena zuzeneko zergetan izandako igoeraren ondorio da, eta horrek esan nahi du zerga horien bilketa %8 handitu dela, bigarren hiruhilekoko datuekin alderatuta ia lau puntu gehiago. Errenta Zergan, 1.010 milioi euro bildu dira. Egutegiaren efektua kenduta, igoera %8,2 da, eta, Nafarroako Gobernuaren arabera, "lan merkatuaren joera ona" adierazten du. Dena den, azken igoera %3 izango dela uste du gobernuak -errenta kanpainan, zergadun batzuk ordainketa egiteko bi epe aukeratu dituzte eta bigarrena ordaintzeko dute; aldi berean, ogasunak oraindik ere itzulketa batzuk egiteko ditu-. Sozietate Zergan 177 milioi euro bildu dira, eta BEZ zergan, 75 milioi handitu da bilketa zuzena. Eurogunea, ez hain gaizki Adituen artean, beldurra zegoen, brexit-aren epemuga gerturatu ahala, bete-betean eragingo ziola euroaren eremuko ekonomiari, baina hark eutsi egin dio uztailetik irailera bitartean: %0,2 handitu da hirugarren hiruhilekoan bigarrengoarekin alderatuz gero, eta %1,1 baldin eta urtebete atzera eginez gero. Hots, aurreko hilabeteetako joerarekin jarraitzen du, motel baina hazten. Adituek hiruhilekoan ekonomiak atzera egitea espero zuten, baina haien iragarpenak hobetu ditu honenbestez Eurostat estatistika erakundeak. Irailean, batez besteko langabezia tasa %7,5 zen euroaren eremuan. ]]> <![CDATA[Altsasuko «hiru urteko labirintoa» salatuko dute hainbat ekitaldiren bidez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1846/006/001/2019-10-31/altsasuko_hiru_urteko_labirintoa_salatuko_dute_hainbat_ekitaldiren_bidez.htm Thu, 31 Oct 2019 00:00:00 +0100 Joxerra Senar https://www.berria.eus/paperekoa/1846/006/001/2019-10-31/altsasuko_hiru_urteko_labirintoa_salatuko_dute_hainbat_ekitaldiren_bidez.htm Altsasuko auzia, hiru urteko labirintoa izenburupean.

Bihar bertan izango da kanpaina horretako lehenengo ekitaldia. Altsasuko Burunda frontoian kontzertua antolatuko dute, Txikitasunetik egia erein, eta hainbat taldek parte hartuko dute: A Quemarropa, Nafarroa 1512, Txulapos Muertos, Azken Sustraiak, Iruñerria Jamaica Clash, Suia eta Ama Rebel eta abar. Hainbat gazte elkartek aurreko urriaren 16an auzia salatzeko egindako prentsaurrekoan iragarri zuten jada kontzertu hori.

Astelehenean, azaroak 4, 18:30ean, Sergio Serra artistaren erakusketa inauguratuko dute Preso politikoak Espainia garaikidean izenburupean, Iortia kulturgunean. 2018an, Madrilgo Arco Arte Garaikideko Azokan ikusgai izan zen erakusketa hori, baina zentsuratua izan zen, eta erretiratu egin zuten antolatzaileek: zuri-beltzeko 24 argazki pixelatu dira, eta 74 presori egiten diote aipamen —argazkietako batean Altsasuko gazteak ageri dira—.

Altsasuko antolatzaileek esker on berezia azaldu diote Txatxo Beneti, arte bilduma horren jabeari. Gainera, erakusketari jarraipena eman nahirik, zabaldu egin nahi dute ideia eta zentsuratutako argazkiak gehitu nahi dizkiote. Dei berezia egin diete herritarrei parte hartzeko. Erakusketa azaroaren 30ean amaituko da, eta bideo laburpen bat emango dute.

Kazetarien mahai ingurua

Azaroaren 8an, ostiralean, 18:30ean, Altsasuko auziak ezkutatzen duena aztertuko dute lau kazetarik mahai inguruan: Aritz Intxusta Gara-ko kazetaria, Joseba Santamaria Diario de Noticias-eko zuzendaria, Bea Talegon Diario 16-ko kazetaria eta Bertha Gaztelumendi kazetari eta EHUko ikerlaria. Xabier Lapitz ETBko aurkezlea izango da moderatzailea. Mahai inguruari bukaera emateko, Gontzal Mendibil abeslariak kantu pare bat joko ditu. Biok izeneko diskoa plazaratu du duela gutxi Mendibilek, eta han Altxa zu! Altsasu izeneko abestia ere agertzen da, auziari buruzkoa. Hori izango da joko dituenetako bat.

Azkenik, azaroaren 24an, 19:30ean, Altsasuko Burunda frontoian, kontzertu berezi bat egingo dute Aske izenburupean. Miren Amuriza bertsolaria eta Dani Martiarena kazetaria arituko dira ekitaldiaren aurkezle, eta kantariek, bertsolariek, musikariek eta dantzariek parte hartuko dute. Han izango dira, besteak beste, Oreka Tx, Altsasuko dantzariak, Aiora Errenteria, Jon Maia eta Hodei Barroso, Aurora Beltran eta Tximeleta taldea, eta Lluis Llach musikari katalanak ere parte hartuko du. Sarrerak bost euro balioko du.]]>
<![CDATA[Ekitaldi bereziak antolatu dituzte Altsasun, justizia eskatzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/173127/ekitaldi_bereziak_antolatu_dituzte_altsasun_justizia_eskatzeko.htm Wed, 30 Oct 2019 21:35:32 +0100 Joxerra Senar https://www.berria.eus/albisteak/173127/ekitaldi_bereziak_antolatu_dituzte_altsasun_justizia_eskatzeko.htm <![CDATA[Mikel Arregiren hilketaren zigorgabetasuna salatu du herri ekimenak]]> https://www.berria.eus/albisteak/173124/mikel_arregiren_hilketaren_zigorgabetasuna_salatu_du_herri_ekimenak.htm Wed, 30 Oct 2019 16:06:52 +0100 Joxerra Senar https://www.berria.eus/albisteak/173124/mikel_arregiren_hilketaren_zigorgabetasuna_salatu_du_herri_ekimenak.htm