<![CDATA[Julen Aperribai | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sat, 23 Jan 2021 14:09:28 +0100 hourly 1 <![CDATA[Julen Aperribai | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Birus mugagabea nola mugatu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1913/004/001/2021-01-23/birus_mugagabea_nola_mugatu.htm Sat, 23 Jan 2021 00:00:00 +0100 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/1913/004/001/2021-01-23/birus_mugagabea_nola_mugatu.htm
Aldaera berrietako baten esportatzaile izan da Erresuma Batua —han identifikatutako aldaera munduko 58 herrialdetan atzeman dutela jakinarazi zuen OME Osasunaren Mundu Erakundeak, astelehenean—, eta herrialde horretarako bidaiak eten egin dituzte zenbait herrialdek. Portugal izan da hori egiten azkenetakoa; gaurtik ez da herrialde horretatik abiatuko Erresuma Batua helmuga duen hegazkinik.

Erresuma Batuko Gobernuaren erabakiak ere ildo berekoak izan dira, ordea. Han atzemandakoa hedatzea galarazteaz gain, atzerrian identifikatu dituzten beste aldaera batzuk herrialdean sartzearen beldur da gobernua, eta, George Eustice Ingurumen ministroak herenegun aitortu zuenez, mahai gainean dute mugak ixtearen aukera. «Erabakiak etengabe berrikusten ditugu. Kezkatuta gaude birusaren mutazio eta aldaera berrien kopuruagatik», adierazi zuen.

Aireportuetako joan-etorriei eragiten dieten neurriak hartu ditu asteon Londresek. Hego Amerikatik Erresuma Batura doazen bidaiak bertan behera uztea agindu zuen gobernuak, Brasilen atzeman duten birusaren aldaera berriaren aurkako neurri gisa. Hegazkin bidaiei eragiten dieten neurri zorrotzagoak ere aplikatuko dituzte, datorren astelehenetik aurrea. Segurutzat hartzen dituzten aire korridore guztiak bertan behera utziko dituzte, eta, hortaz, Erresuma Batura doan edozein bidaiarik hamar eguneko berrogeialdia egin beharko du —orain arte, hori egitetik salbu zeuden korridore horien barnean zeuden herrialdeetatik iritsitako bidaiariak—.

Izan ere, pandemia markak hausten ari da Erresuma Batuan —konfinamenduan daude urtarrilaren 5etik—, nahiz eta azken bi egunetan arnasaldi txiki bat eman duen, kutsatuen kopuruari dagokionez. Ez hildakoen zenbatekoari dagokionez, ordea; %14,1 hazi dira COVID-19ak kutsatuta hil direnak herrialde horretan aste honetan, aurrekoarekin alderatuta. Kutsatzeen gorakada aldaera berriarekin lotu dute agintariek, baina, kutsakorra izanik ere, haren hilkortasun maila handiagoa ez dela esan dute orain arte medikuek. Atzo, aldiz, Boris Johnson lehen ministroak adierazi zuen, aldaera berriak, kutsakorragoa izateaz gain, «hilkortasun tasa handiagoa» ere izan dezakeela, eta badirela hala baieztatzen duten ebidentzia medikuak. Gaineratu zuen Erresuma Batuan ematen ari diren txertoa, Pfizer-BioNTech etxeak ekoitzitakoa, eraginkorra dela aldaera berriaren aurka.

EB Europako Batasuneko estatuak ere neurriak gogortu beharrean aurkitu dira, aldaera berrien hedapen azkarra dela eta. Hala egiteko aholkatu zien, hain justu, ECDC Gaitzen Kontrol eta Prebentziorako Europako Zentroak, ostegunean. Erresuma Batuan, Hegoafrikan, Brasilen eta Japonian aurkitutako aldaerek transmisio gaitasun handiagoa dutela ohartarazi zuen erakundeak, eta beharrezkoak ez diren bidaiak bertan behera uzteko eskatu zuen. Egun berean, goi bilera izan zuten EBko 27 estatu kideetako buruek, COVID-19aren aurrean hartu beharreko neurriak zehazteko. Hein batean, hartzen diren neurrietan koherentzia mantentzeko helburua zuen bilkurak. «Beharrezkoak ez diren» bidaiak murrizteko konpromisoak hartu zituzten gobernuek, baina, betiere, mugak zabalik mantentzeko baldintzarekin. Bruselak nola edo hala saihestu nahi du pandemiaren lehen olatuan gertatu zena errepikatzea: herrialdeen arteko mugak ixtea, eta, horren ondorioz, herritarren ibili askea bermatzeko tresnatzat jaio zen Schengen eremua baliogabe geratzea.

Helburu horrekin, «arrisku epidemiologiko handiko» eremuak zehazteko eskatu zien Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak. Zona horietan ez mugitzeko aholkatu beharko dute gobernuek, eta neurri bereziak ezarri beharko dituzte. Gehienez ere gomendioak izango dira EBk emanikoak, hala ere, mugen eta bidaien inguruko direla aitortu baitzuen Von der Leyenek. Dena dela, modu bateratuan eta koordinatuan jarduteko eskatu zien.

Bilkura amaitu bezain pronto iragarri zituen Frantziak bidaiarientzako neurri berriak. EBko beste herrialdeetatik Frantziara doazen bidaiariek azken 72 orduetan PCR proban negatibo eman izana ziurtatu beharko dute, eta, proba negatiboa bada, ez dute bakartu beharko. EBtik kanpoko bidaiariek horretara behartuta daude Frantzian duela egun batzuetatik, eta neurria Europako bidaiarietara zabaltzea erabaki du Emmanuel Macronen gobernuak.

Belgikak ere zorroztu zituen neurriak. Atzerrirako bidaiak nahiz atzerritik iritsitakoak bertan behera utziko dituela iragarri zuen atzo, «ezinbestekoak» direnak salbuetsita. Datorren astean sartuko da indarrean neurria.

Hegoaldekoen eskaria

Herrialde batetik bestera mugitzeko kontuan hartu beharreko irizpideen artean orain arte ez da egon txertaketarena, baina horren aldeko kanpaina egin du Kyriakos Mintsotakis Greziako lehen ministroak, eta baliteke datozen hilabeteetan eztabaida horrek indarra hartzea, Europako hegoaldeko herrialdeek eta turismoa diru iturri nagusia dutenek akuilatuta.

Txertoa hartuta dutenei ziurtagiri bat eman, eta, horren bidez, Europan eragozpenik gabe bidaiatzearen alde mintzatu zen Mintsotakis EBko estatu kideen arteko bileran, baina haren proposamenak ez zuen aurrera egin. Gainerako herrialdeetako buruek ez zuten lehentasunezkotzat jo, eta halako ziurtagiri baten legezkotasunaren eta egokitasunaren inguruko zalantzak ere azaleratu ziren goi bileran, txertoa hartu ezin dutenen edo nahi ez dutenen eskubideak urratzeko arriskua ikusi baitzuten batzuek.

Horren ordez, ziurtagiri mediko bat osatzearen alde egin zuten, helburu izango duena osasun agintariei pandemiaren jarraipena egiteko baliabide gehiago ematea.]]>
<![CDATA[Atxiloaldi prebentiboa ezarri diote Navalniri, Errusiara itzuli orduko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/016/001/2021-01-19/atxiloaldi_prebentiboa_ezarri_diote_navalniri_errusiara_itzuli_orduko.htm Tue, 19 Jan 2021 00:00:00 +0100 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/1872/016/001/2021-01-19/atxiloaldi_prebentiboa_ezarri_diote_navalniri_errusiara_itzuli_orduko.htm
Navalni abuztu amaieran izan zen azkenekoz Errusian; aireportu batean orduan ere, baina oso bestelako egoera batean. Siberiatik Moskura zeraman hegazkin bidaia batean gaizki sentitzen hasi zen politikaria, eta hegazkina Omsk hiriko aireportuan lur hartzera behartu zuen. Navalniren osasun egoerak okerrera egin zuen, ordea, eta, haren familiak behin eta berriz eskatu ondoren, Berlingo erietxe batera eraman zuten. Koman izan zen bi astez. Arma kimikoak ekoizteko erabiltzen den novitxok substantziarekin pozoitu zutela adierazi zuten Alemaniako medikuek, eta Putinen gobernuari leporatu zion Navalnik hala egin izana.

Akusazio horri uko egiteaz gain, Navalni pozoitu izana ere auzitan jarri zuen Moskuk. Hori baieztatzeko nahikoa frogarik ez dagoela uste du gobernuak, eta Alemaniak kasuaren inguruan emandako informazioak ez duela gertatutakoa argitzen.

Bere aurkako prozedura Errusian zabalik izanik ere, itzultzeko asmoa zuela esan izan du Navalnik sendatzen hasi zenetik, eta igandean bete zuen esandakoa, baina lur hartu zuen toki berean atxilotu zuten, Moskuko Xeremetievo aireportuan. Putinen gobernuak ohartarazia zuen Navalni atzemango zuela, eta igaro behar izan zuen lehen kontrolean geratu zuen Poliziak. Atzo ezarri zioten hilabeteko espetxealdi prebentiboa.

Navalnik berak eman zuen erabakiaren berri, auzitegitik. «Ilegaltasunaren maila gorena da hau», salatu zuen saioaren aurretik, sareetan eskegitako bideo batean, eta, behin atxiloaldia ezarri ziotela jakin zuenean, txio batean eman zuen horren berri. Bere jarraitzaileei mintzatu zitzaien, eta mobilizatzeko deia egin zien: «Apo horri [Putini] ez zaio beldurrik izan behar. Atera zaitezte kalera; niregatik ez bada ere, zuengatik, zuen etorkizunagatik». Haren abokatuek, berriz, erabakiari helegitea jarriko diotela jakinarazi zuten.

Yves Rocher auziarekin lotuta zigortu zuten Navalni, duela zazpi urte, bere anaiarekin batera. Tamaina handiko iruzur bat egitea eta dirua zuritzea egotzi zieten. Sententziak zioenez, Yves Rocher enpresari 26,8 milioi errublo errusiar —300.000 euro baino gehiago— lapurtu zizkieten bi zigortuek, eta 4,5 milioi errublo —50.000 euro inguru— auziarekin lotutako beste enpresa bati. Hiru urte eta erdiko zigorra jarri zioten Navalniri, baina epai hori baliogabe utzi zuen Europako Giza Eskubideen Auzitegiak, 2018an, haren atzean arrazoi politikoak zeudela argudiatuta.

Abendu amaieran, zigor hura berrikusteko saiora agertu ez izana egotzi zion SPF Errusiako Espetxe Zerbitzu Federalak Navalniri, eta erakundeak Moskun duen egoitzan deklaratzera deitu zuen. Alemanian zegoen orduan politikaria, baldintzapeko askatasunean, eta ez zion men egin aginduari. SPFk, horren aurrean, kartzelatzeko eskatu zuen, bere legezko eginbeharrak «sistematikoki eta hainbatetan» alde batera uzteagatik. Hiru urte eta erdiko kartzela zigorra jar diezaioke Errusiako justiziak orain politikariari; hain justu, bere aurkako sententziak zehazten zuen urte kopurua.

Mendebaldetik kritikak

Uda amaieran gertatu bezala, nazioarteko auzi bilakatu dira Navalniren Errusiarako itzulera eta ondorengo atxiloketa. Mendebaldearen eta Errusiaren arteko salaketa trukerako bazka da kasua, eta hala erakutsi zuten atzoko bateko eta besteko adierazpenek.

Brusela izan zen lehenetarikoa atxiloketa eta ondorengo espetxeratzea salatzen. «Errusiako agintariek Aleksei Navalni atxilotu izana gaitzesten dut. Berehala askatu behar dute, eta haren segurtasuna ziurtatu. Oposizioko politikariak atxilotzea Errusiaren nazioarteko konpromisoen aurkakoa da», adierazi zuen Ursula Von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak. Von der Leyenen hitzekin bat egin zuten Europar Kontseiluko buru Charles Michelek eta David Sassoli Europako Parlamentuko presidenteak.

Estatu kideen adierazpenak ere errenkadan iritsi ziren. Baltikoko herrialdeek —Estoniak, Letoniak eta Lituaniak—, Poloniak eta Ukrainak, atxiloketa gogor kritikatzeaz gain, Errusiaren aurkako zigorrak eskatu zituzten. Vladimir Zelenski Ukrainako presidenteak, esaterako, Errusiarekiko harremana berrikusteko eta herrialde hori zigortzeko «neurri erabakigarriak» hartzeko eskatu zion nazioarteko komunitateari. Berlinek ez zuen balizko zigorrez hitzik egin, baina Steffen Seibert Alemaniako Gobernuko bozeramaileak aitortu zuen kasua Errusiarekin izan beharreko harremanerako «oztopo bat» dela. Navalni libre uzteaz gain, haren hilketa prestatu zutenak ikertzeko eskatu zion Seibertek Kremlineri, azken hilabeteetan egin duen moduan.

Itsasoz bestaldetik ere, AEBetako Estatu idazkari Mike Pompeok Navalni «berehala eta baldintzarik gabe» libre uzteko eskatu zuen, eta Joe Biden presidente hautatuaren aholkulari Jake Sullivanek «giza eskubideen bortxaketa» salatu zuen.

Moskuren erantzuna

Kremlinek, ordea, argudiatu zuen, agindu judizial bati erantzun, eta epaileek ezarritako baldintzak ez betetzeagatik atxilotu zutela Navalni. Mendebaldetik egindako kritikei erantzun zien Sergei Lavrov Errusiako Atzerri ministroak, eta nabarmendu Mendebaldeko politikariek «pozik» jaso dutela atxiloketaren berria: «Pentsatzen dute arreta desbidera dezaketela garapen eredu liberala bizitzen ari den krisi sakonetik». Gaineratu zuen Mendebaldeko «eliteen joera» dela euren helburuak lortzeko atzerrian «etsaiak bilatzea». Adibidetzat jarri zituen Errusiako, Txinako, Irango, Ipar Koreako, Kubako eta Venezuelako kasuak.]]>
<![CDATA[Hauteskundeak maiatzaren 30ean egitea adostu du Generalitateak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/017/001/2021-01-16/hauteskundeak_maiatzaren_30ean_egitea_adostu_du_generalitateak.htm Sat, 16 Jan 2021 00:00:00 +0100 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/1872/017/001/2021-01-16/hauteskundeak_maiatzaren_30ean_egitea_adostu_du_generalitateak.htm
Pandemiak herrialdean duen bilakaera okerrak behartuta hartu zuten erabakia. Otsailaren 14an egitekoak ziren, hasiera batean, baina Generalitatearen Osasun Sailaren txosten baten arabera, COVID-19ak kutsatuen kopuruak eta ZIU zaintza intentsiboko unitateek hauteskundeetarako jarritako hasierako eguna baino zertxobait lehenago joko dute goia. Osasun Sailak aurreikusten du egun horietan 3.000 eta 4.000 positibo artean izango direla herrialdean, eta 620 eta 750 paziente artean ZIUetan.

Atzoko bilera egin zutenerako Kataluniako Generalitateko zerbitzu juridikoek idatzia zuten hauteskundeak atzeratzeko dekretua. Kontsentsuaren bila joan zen gobernua alderdien mahaira, baina ez zuen aurkitu; ez erabatekorik, behintzat. Pere Aragones Kataluniako jarduneko presidenteordeak eta ERCko zerrendaburuak gidatu zuen bilkura, eta hauteskundeak maiatzera edo ekainera aldatzea proposatu zuen. Gainerako alderdiek zehaztapen gehiago emateko eskatu zioten, eta, ondotik, jakinarazi zuen asmoa maiatzaren 30ean egitea zela. «Epidemiologikoki» data egokia dela nabarmendu zuen Alba Verges Osasun kontseilariak, tenperatura beroagoen ondorioz kutsatu gutxiago izango direlako, haren arabera, eta txertaketa kanpainaren emaitzak ikusteko gai izango direlako ordurako.

PSCk ez beste alderdi guztiek onartu zuten gobernuaren proposamena. Sozialistak bozak atzeratzearen aurka agertu dira hasieratik, baina azken egunetan bozen atzerapen tekniko baterako prest azaldu dira. Proposamen horrekin joan ziren atzoko bilerara, eta hauteskundeak martxoaren 14an edo 21ean egiteko aukera mahaigaineratu zuten. Generalitateak proposatutakoa onartu zuen gehiengoak, ordea.

Hori jakinda ere, bere asmoari eutsi zion PSCk. Hartutako erabakia justifikatzen duen «irizpide epidemiologikorik» ez dagoela salatu zuen Miquel Iceta alderdiko idazkari nagusiak, bileraren ostean egindako agerraldian. Ez zuen zehaztu bere alderdiak hauteskundeen atzerapenari helegitea jarriko dion, baina salatu zuen Kataluniako Gobernuak baimendu egingo duela otsailean egitekoak ziren hauteskundeetara aurkeztutako hautagaitzetan aldaketak egitea. «Gauza bat da hauteskunde data aldatzea eta beste bat joko arauak aldatzea», esan zuen.

'Illa efektuari' kalte

Atzerapen bat saihesten gehien ahalegindu den alderdia da PSC. Salvador Illa egun Espainiako Gobernuko Osasun ministroa dena izango da PSCren hautagaia, eta izendapen horrek izan duen oihartzuna baliatu nahi izan dute; zenbait hedabidek Illa efektua deiturikoa. Izan ere, inkestek aurreikusten dute emaitza onak izango dituela PSCk hauteskundeetan, eta JxC eta ERCrekin lehiatzeko moduan izan daitekeela. Epe motzeko jokaldi horrek udaberrian indarra galduko duen beldur dira sozialistak.

Gogor kritikatu zuen PSCren jarrera ERCko Sergi Sabriak, eta «arinkeriaz eta zinismoz» aritu izana leporatu zien sozialistei, gainerako taldeekin lortutako adostasuna txalotzeaz gain. Antzera mintzatu zen JxCeko Elsa Artadi. Hauteskundeak atzeratzea gauzarik «zentzuzkoena» dela nabarmendu zuen, baina maiatz amaierako hauteskundeak behar bezala egitea bermatzeko neurriak eskatu zituen, hala nola hauteskunde mahaiak osatzen dituztenak ordurako txertatuta egotea.

Oposizioko taldeek ez zioten eragozpen handirik jarri gobernuaren proposamenari, baina kritikak izan zituzten kudeaketaren eta erabakia hartzeko moduaren inguruan. Proposatutako data aukeratzeko irizpide sendorik kontuan hartu ez izana egotzi zioten gobernuari CUPeko Carles Rierak eta PDeCATeko Marc Castellsek. PPkoek, berriz, adierazi zuten erabakia hartu beharra gobernuak COVID-19aren aurka egin beharrekoak egin ez izanaren ondorio dela.

Catalunya En Comu Podem hauteskundeak maiatzaren 16an egitearen aldekoagoa zen, baina atzerapen bat beharrezkoa zela nabarmendu zuten alderdiko ordezkariek. Suharragoa izan zen Ciudadanoseko zerrendaburu Carlos Carrizosa, atzeratzeko erabakia defendatzeko orduan. «Gizartearen, osasunaren, osotasun fisikoaren eta bizitzaren» alde egiten duen erabakia hartu zutela adierazi zuen Carrizosak.

Legezkotasuna, ezbaian

Hauteskundeak atzeratzearen inguruko eskumena ere eztabaidagai izan da egunotan, Juan Carlos Campo Espainiako Justizia ministroak Generalitateari horretarako eskumenik ez zuela ohartarazi ondoren. Campori erantzun zion Meritxell Budo Generalitateko bozeramaileak, esanez «bideragarria eta legezkoa» dela. Espainiako Hauteskunde Batzorde Zentralak atzera egin zuen herenegun arratsaldean, eta onartu atzerapena «bideragarria» dela, osasun publikorako arriskutsua izan daitekeen kasuetan.

Generalitateko Aholku Batzorde Juridikoak txosten bat egina du, pandemiaren testuinguruan hauteskundeak atzeratzeko aukera jasotzen duena. Aurrekariak dira, alde horretatik, Eusko Legebiltzarrerako eta Galiziako Parlamenturako bozak; iragan urteko apirilean egitekoak ziren, baina uztailean izan ziren, azkenean.]]>
<![CDATA[Hauteskundeak maiatzaren 30ean egitea adostu du Generalitateak talde parlamentarioekin]]> https://www.berria.eus/albisteak/192307/hauteskundeak_maiatzaren_30ean_egitea_adostu_du_generalitateak_talde_parlamentarioekin.htm Fri, 15 Jan 2021 20:21:17 +0100 Julen Aperribai https://www.berria.eus/albisteak/192307/hauteskundeak_maiatzaren_30ean_egitea_adostu_du_generalitateak_talde_parlamentarioekin.htm <![CDATA[Contek konfiantza mozio batera deitu du parlamentua, babes bila]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/015/001/2021-01-15/contek_konfiantza_mozio_batera_deitu_du_parlamentua_babes_bila.htm Fri, 15 Jan 2021 00:00:00 +0100 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/1877/015/001/2021-01-15/contek_konfiantza_mozio_batera_deitu_du_parlamentua_babes_bila.htm
Asteazkenean piztu zen krisi politikoa Italian, gobernua sostengatzen duen alderdi bateko bi diputatuk dimisioa eman zutenean. Lehen ministro izandako Matteo Renziren Italia Viva alderdiko bi ministrok eman zuten, Teresa Bellanova Nekazaritza ministroak eta Elena Bonetti Familia ministroak. Kolokan da ordutik Conteren gobernua, eta eskuineko alderdiek dimititzeko eskatu diote lehen ministroari.

Renziren babesa galdu du Contek, behin-behinean, baina ikusteko dago lehen ministro ohia zertarako prest dagoen, lehen ministroarekin oso kritiko agertu arren ez baitio betorik jarri. Conte 2018an heldu zen agintera, eta Renziren zentro-ezkerreko Alderdi Demokratikoak babestu egin zuen 2019an. Baina Renzik laster utzi zuen Alderdi Demokratikoa, eta Italia Viva taldea sortu. Geroztik, oso gogor jo du gobernuaren aurka, eta diskurtsoa gogortu egin du pandemia hasi zenetik. Askok espero zutenaren kontra, azken asteetan gobernuari eginiko mehatxuak gauzatu zituen asteazkenean.

Lehen ministroak pandemia kudeatzeko izan duen modua argudio gisa emanda egin zuen mugimendu hori Renzik. Bruselaren berreskuratze funtsetik Italiari dagozkion 209.000 milioi euroak ondo bideratu ez izana eta MEDE gastu sanitarioetarako funtsak eskatu ez izana leporatu zion, eta bere jokabidearengatik ere kritikatu izan du. Aurkakotasun hori legebiltzarrean irudikatu zuen Italia Vivako buruak asteazkenean, bere alderdikideen dimisioaren berri eman ondoren. «Arrazoiren bat egon behar du Italia izan dadin koronabirusak jende gehien kutsatu eta hil duen herrialdea, bai eta BPG barne produktu gordinaren beheraldirik handiena izan duena ere», salatu zuen. Herrialdea osasun egoera larrian izanik gobernua krisira eraman izana kritikatzen diotenei ere erantzun zien Renzik: «Arau demokratikoak errespetatu behar dira, hain justu, pandemia baten gaudelako. Demokrazia ez da reality show bat».

Dena den, Italia Viva gehiengoan mantentzeko prest dagoela aitortu zuen Renzik, eta COVID-19ari aurre egiteko neurriak, aurrekontuei egindako moldaketak eta pandemiaren ondorioz itxi egin behar izan duten sektoreei laguntzeko diru sailak onartzeko prest ere azaldu zen. Ikusteko dago astelehenean zer bozkatuko duen, eta Conteren alde egitekotan zer baldintzatan egingo duen; baita lehen ministroa prest dagoen ere gobernu krisia eragin duen alderdiaren eskariak betetzeko.

Galdutakoa nola ordezkatu

Koalizioa apurtzear zela jakinda, Mattarella Italiako presidentearekin bildu zen Conte, eta baimena eskatu zion beste gobernu koalizio bat osatzen ahalegintzeko. Atzo berriz bildu ziren biak, eta handik gutxira Contek parlamentuan agerraldia egingo zuela zabaldu zuen Errepublikako Presidentetzak. Geroxeago iritsi zen lehen ministroak bere burua konfiantza mozio batera aurkeztuko zuela zioen zehaztapena..

Italia Viva alderdiak konfiantza mozioaren aurka bozkatuko balu, hamahiru diputaturen babesa galduko luke Contek, eta zail izango luke galdutako boto horiek ordezkatzea. Eskuineko alderdiek ukatua diote babesa, baina baliteke zentroko eta ezkerreko alderdietan babesak izatea. Alderdi txikiagoko diputatuengan du jarria begia lehen ministroak, hedabideek arduratsuak izendatu dituztenengan. Alderdi txikietan bila ditzake halakoak, eta baita alderdi handien babespetik alde egindakoen artean ere, hala nola M5S Bost Izar Mugimenduan eta Silvio Berlusconiren Forza Italia alderdi kontserbadorean.

Alta, baliteke aurkituko balitu ere korapiloa ez askatzea. Izan ere, Mattarella presidenteak guztiak talde parlamentario berberean biltzea eska lezake, eta desadostasunak agerikoak dira horien artean.

Zenbait hedabidek atzo zabaldu zuten Contek dimisioa erabil zezakeela denbora irabazteko eta bitarte horretan babesak lortzeko. Aukera hori ezerezean utzi zuen konfiantza mozioaren iragarpenak, iluntzean.

Bozak saihestea xede

Contek nahikoa babes lortuko ez balu, litekeena da Mattarellak beste norbaiti eskatzea gobernua osatzeko; besteak beste, hauteskundeak egin behar izatea saihesteko. Italian soilik presidenteak du bozetara deitzeko eskumena, baina herrialdea pandemia betean egonik, bere esku dagoen guztia egingo du hark pauso hori eman behar ez izateko.

Eskuineko alderdiek soilik eskatu dute hauteskundeetara deitzeko, indartuta aterako bailirateke, herrialdean egindako azken zundaketen arabera.]]>
<![CDATA[Abortuaren despenalizazioari buruzko eztabaida hasi dute Txileko Kongresuan]]> https://www.berria.eus/albisteak/192259/abortuaren_despenalizazioari_buruzko_eztabaida_hasi_dute_txileko_kongresuan.htm Thu, 14 Jan 2021 09:47:55 +0100 Julen Aperribai https://www.berria.eus/albisteak/192259/abortuaren_despenalizazioari_buruzko_eztabaida_hasi_dute_txileko_kongresuan.htm <![CDATA[Israelek 57 lagun hil ditu Sirian, azken urteetako erasorik gogorrenean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/015/001/2021-01-14/israelek_57_lagun_hil_ditu_sirian_azken_urteetako_erasorik_gogorrenean.htm Thu, 14 Jan 2021 00:00:00 +0100 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/1893/015/001/2021-01-14/israelek_57_lagun_hil_ditu_sirian_azken_urteetako_erasorik_gogorrenean.htm
Baxar al-Assaden armadaren eta haren aliatuen aurkako erasoa izan zen, eta, hein berean, Iranek Sirian duen indarraren aurkakoa. Iranen babespeko milizia xiiten aurkako presioa areagotu du Tel Avivek, eta mehatxutzat ikusten du Siria ekialdean duten presentzia. Israelgo Gobernuak adierazia du indar xiitek kontrolatutako Libano eta Iran arteko pasabide bat ahal den moduan eragozten saiatuko dela, eta argudio horren pean erasoak gogortu ditu. Horren erakusle da atzo gertatutakoa. Gutxienez, 57 lagun hil zituen Israelek, Erresuma Batutik jarduten duen Siriarako Giza Eskubideen Behatokiak jakinarazi zuenez —hasieran, hildakoak 40 izan zirela esan zuen erakundeak, baina kopurua igo egin zuen ordu gutxitara—, eta miliziano xiitak izan ziren horietako gehienak. Zaurituak ere dozenaka izan ziren.

Israelgo hegazkin militarrek Deir ez-Zor probintzian Siriako armadak kontrolatutako hemezortzi gune militar bonbardatu zituzten. Deir ez-Zor hirian izan zen hildako gehien, 26, eta Al-Bukamal eta Al-Mayadin herrietan, hamabost eta hamasei lagun hil zituzten; denak ere, Iranen babespeko milizianoak, erakunderen arabera. Hezbollah milizia xiitako soldaduak eta Iranen aliatu diren beste zenbait miliziatako kideak hildakoen artean daudela ere esan zuen.

Arma biltegien eta Siriako armadaren kontrolpeko puntuen aurkako erasoa izan zela adierazi zuen behatokiak, eta Israelek Abu Kamal eskualdeko zenbait puntu ere bonbardatu zituela, Siriaren eta Iraken arteko mugan. Dozenaka lagun hiltzeaz gain, erasoaren ondorioz, Siriako armadaren armamentua, arma biltegiak, munizioa eta makineria ere suntsituta geratu zirela zehaztu zuen. «Armada siriarraren, Hezbollahren eta indar irandarren armak» izan zituzten jo puntuan erasoa egitean, gobernuz kanpoko erakundearen esanetan.

Siriako Sana albiste agentziak ere eman zuen bonbardaketaren berri, eta Israel egin zuen erantzule, baina ez zuen hildakoen kopurua aipatu.

AEBak ere zipriztindu zituen erasoak. Israelek AEBetako inteligentzia zerbitzuaren laguntza izan zuela adierazi zuen halako zerbitzuetan jarduten duen funtzionario batek, bere identitatea ezkutatuta, The Associated Press berri agentziaren bidez. AEBek erasoaren berri zutela esan zuen funtzionario horrek, eta kooperazioan jardun zutela bi herrialdeek, Sirian eraso beharreko helburu militarrak zehazten.

Funtzionario horrek emandako informazioaren arabera, oliobide baten barruko zenbait biltegi zituen jomugan erasoak: Iranen armak biltzeko erabiltzen ziren. Gaineratu zuen Iranen programa nuklearrerako baliagarriak diren osagaiak bideratzeko ere erabiltzen dituztela biltegi horiek. Operazioa Mike Pompeo AEBetako Estatu idazkariaren eta Yossi Cohen Mossad Israelgo zerbitzu sekretuen buruak elkarrekin antolatu zutela ere esan zuen, eta, horretarako, bilera bat izan zutela Washingtoneko kafetegi batean, astelehenean.

Karguaren azken egunetan da Pompeo, baina ez horregatik geldirik, eta Joe Biden AEBetako presidente hautatuaren agintaldiaren hasiera baldintzatu dezaketen zenbait erabaki hartzen ari da azken egunotan. AEBen atzerriko politiketan eta herrialdeak Iranekin duen harreman diplomatiko zailean eragina izan dezakete Israelen xiiten aurkako oldarraldiak nahiz AEBek Yemengo huti mugimendu xiita «talde terrorista» izendatu izanak.

Inguru lehiatua

Israelek hiru astean egin duen laugarren bonbardaketa izan zen atzokoa, eta aurtengo bigarrena. Iragan ostegunean, Siria hegoaldeko zenbait puntutara misilak jaurti zituen, orduan ere Al-Assaden armadaren eta haren aliatuen aurka. 11 lagun hil, eta beste 11 zauritu ziren.

Ekialderago jo zuen atzo Israelek. Siriak Irakekin muga egiten du han, eta bertan dago Deir ez-Zor probintzia, basamortua nagusi den inguru batean. AEBetako soldaduek kontrolatzen dute bi herrialde horien arteko errepidea, miliziano suniten laguntzarekin, baina AEBak beren tropak pixkanaka erretiratzen ari dira inguru horretatik, eta Tel Aviv beldur da hura Iranen gotorleku bilakatuko ote den.

Estatu Islamikoak ere sartua du muturra inguruaren gaineko kontrola lortzeko borroka horretan. Sirian izan zuen azken eremu kontrolatua izan zen Deir ez-Zor talde islamistarentzat, baina 2017an haren jabe egin zen Siriako armada, tropa errusiarrek lagunduta. Hala ere, Estatu Islamikoaren itzala handia da probintzia horretan oraindik, eta indarra hartzeko imintzioak egin ditu azkenaldian. Jihadistek Siriako armadaren eta haren aliatuen aurkako zenbait eraso egin dituzte azken urtean, eta urte berriarekin ere izan dira halakoak. Iragan asteburuan, esaterako, miliziano xiitei eraso egin zieten. ]]>
<![CDATA[Israelek 57 lagun hil ditu Sirian, azken urteetako erasorik gogorrenean]]> https://www.berria.eus/albisteak/192208/israelek_57_lagun_hil_ditu_sirian_azken_urteetako_erasorik_gogorrenean.htm Wed, 13 Jan 2021 20:46:51 +0100 Julen Aperribai https://www.berria.eus/albisteak/192208/israelek_57_lagun_hil_ditu_sirian_azken_urteetako_erasorik_gogorrenean.htm <![CDATA[Ndrangheta Italiako mafia nagusiaren aurkako makroepaiketa hasi dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/192213/ndrangheta_italiako_mafia_nagusiaren_aurkako_makroepaiketa_hasi_dute.htm Wed, 13 Jan 2021 16:23:20 +0100 Julen Aperribai https://www.berria.eus/albisteak/192213/ndrangheta_italiako_mafia_nagusiaren_aurkako_makroepaiketa_hasi_dute.htm <![CDATA[Dublinek barkamena eskatu die Elizaren abusuak jaso zituzten haur eta emakumeei]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/012/001/2021-01-13/dublinek_barkamena_eskatu_die_elizaren_abusuak_jaso_zituzten_haur_eta_emakumeei.htm Wed, 13 Jan 2021 00:00:00 +0100 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/1872/012/001/2021-01-13/dublinek_barkamena_eskatu_die_elizaren_abusuak_jaso_zituzten_haur_eta_emakumeei.htm
Mother and Baby Homes Commision of Investigation (Amen eta Haurren Etxeen inguruko Ikerketa Batzordea) erakundeak osatutako ikerketa lanari erantzunez egin zituen adierazpenok Martinek. Elizaren gehiegikerien inguruan azken urteetan egindako lanik osatuena da erakunde horrek ondutakoa. Baita zirrara handiena eragin duenetako bat ere. 1922 eta 1998 urteen artean elizak kudeatutako hemezortzi instituziotan 9.000 adingabe hil zirela jaso dute. Ikerketa batzordeak 3.000 orriko txosten bat osatu du, eta, erakunde erlijiosoek kudeatutako harrera etxeetan sortzen ziren indarkeriazko egoerak xehatzeaz gain, halakoak baimentzen zituen gizartearen nahiz instituzioen kritika ere egin du.

Irlandako Errepublikako Gobernuak atzo jarri zuen irakurgai txostena, baina aurrez filtratua zuen edukiaren zati bat Sunday Independent egunkariak, igandean. Filtrazio horrengatik barkamena eskatu zien gobernuak txostenean jasotako gertakariak pairatu zituztenei, eta, era berean, ikerketa publiko egin aurretik haien esku uzteko zina egin zien.

Adingabeei eta emakume ezkongabeei nahiz alargunei aterpe ematen zieten ikerketan aztertutako instituzioek, eta, estatuaren eskumenekoak baziren ere, Elizak kudeatzen zituen. XX. mendearen zati handi batean erabilgarri izan ziren, eta 1998an itxi zuten zerbitzu hori ematen zuen azkena. Ikerketak agerian utzi ditu halako lekuetan jaiotako haurrek jasaten zituzten bizi baldintza kaxkarrak eta utzikeria. Desnutrizioa eta gaixotasunak ohikoak zirela dio, eta, horren ondorioz, heriotza tasa oso handia zela. 1945 eta 1946 urteetan, esaterako, ama ezkongabeen haur jaioberrien heriotza tasa Irlandako batez bestekoaren ia bikoitza zen.

Heriotza kopuru altuaren arrazoietako bat haurdun zeuden emakumeen egoera zela uste du ikerketa batzordeak. Emakume gehienak «txiroak»zirela dio, eta «haurdunaldian beharrezko elikagaiak falta izan zituztela». Elizaren menpeko etxeetara jotzen zuten emakume askok haurdun geratu izanak behartuta egiten zuten, ikerketaren arabera. Haurraren aitak nahiz familiak baztertutako emakumeak izan ohi ziren, inolako baliabiderik ez zutenak. Etxe horiek kudeatzen zituztenak haientzat «figura autoritarioak» zirela nabarmentzen du txostenak, eta emakumeenganako tratua «krudela» zela. Sarritan, haurrak adopzioan ematera behartuta zeuden.

Sexu indarkeriaren eta indarkeria fisikoaren ebidentziarik ez dute jaso txostenean, baina, aldiz, emakumeek eta haurrek jasandako «abusu emozionalak» ohikoak zirela zehaztu dute. Kasu batzuetan, emakumeak lan ez ordainduak egitera behartzen zituztela ere ikusi dute. Denera, 56.000 emakume eta 57.000 ume bizi izan ziren Elizak kudeatutako bizilekuetan aztertutako denbora tartean, batzordeak zehaztu duenez; baina, hala ere, ikerlariek adierazi dute kasuak askoz gehiago izan litezkeela, batzordeak ikertu ez dituen harrera etxeak aintzat hartuta.

Erakunde erlijiosoek duten informaziora iristeko zailtasuna izan dute ikerketa egiteko traba nagusia, ikerlariek txostenean nabarmendu dutenez. Adopzioan hartutakoei euren iraganari buruzko informazioa eskuratzea eragozten diete erakunde horiek, eta, hortaz, Elizak kudeatutako bizilekuetan hazitako askok ez dute haien jatorria ezagutzen.

2014a, mugarri

Bost urtetako lan baten emaitza da atzo ezagutarazitako txostena, eta 2014an du jatorria. Urte hartan, Catherine Corless historialariak Tuam herriko Bon Secours mojen etxea bizileku zuten ia 800 haurren heriotza agiriak aurkitu zituen, baina, aldiz, soilik haietako biren lurperatze agiriak. Komentuaren lurretan egindako indusketa lanen ostean jakin zen gainerakoekin zer gertatu zen. Ehunka gorpuzki topatu zituzten lurpean.

Elizaren babespean Irlandan egindako gehiegikeriak azaleratzeko mugarria izan zen Tuamen gertatutakoa, eta urrats handia herrialde horretako auzi opakoenetako bat ikertzeko.]]>
<![CDATA[Ikerketa batek auzitan jarri du Erresuma Batuko kasu kopurua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1907/005/001/2021-01-12/ikerketa_batek_auzitan_jarri_du_erresuma_batuko_kasu_kopurua.htm Tue, 12 Jan 2021 00:00:00 +0100 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/1907/005/001/2021-01-12/ikerketa_batek_auzitan_jarri_du_erresuma_batuko_kasu_kopurua.htm
Erresuma Batuko Osasun Zerbitzu Nazionalaren datuak aztertu ditu Edge Health etxeak, eta azterketa horien emaitzak argitara eman ditu The Guardian egunkariak. Herrialdea eremuka banatu dute, eta zona bakoitzeko kasu kopurua zenbatu dute. Tokian tokiko datuei erreparatuta kalkulatu dute balizko positibo kopuru erreala, eremu jakin batean COVID-19aren ondorioz hildakoen zenbatekoa heriotza tasarekin alderatuta. Aldea ez da nolanahikoa: bost lagunetik batek izan du COVID-19a aztertutako epean Erresuma Batuan, eta, zenbait eremutan, bost lagunetik bik. Londres hiriburuko auzo batzuetako eta herrialdearen hegoaldeko konderri batzuetako egoera da azken hori. Londreseko Barking eta Dagenham eta Newham barrutietako egoera da muturrekoena. Bi zona horietako bakoitzak 100.000 kasu positibo baino gehiago izan ditu, ikerketaren arabera —35.000 positibo ingurukoa da kopuru ofiziala, bi barrutietako datuak batuta—. Zenbatutakoa baino zortzi aldiz kasu gehiago izan daitezke bi eremu horietan, hortaz.

Iturri ofizialek ez dituzte gezurtatu Edge Health zentroak emandako datuak. Izan ere, Erresuma Batuko herritarren zati handi batek uste du erregistratutakoa baino dezentez kasu gehiago izan direla herrialdean, edo, behinik behin, detekzio sisteman jaso gabe geratu direla positibo ugari. Uste hori indartzen du COVID-19a atzemateko probak ugaritu izanak ere; eguneko 40.000 proba egiten zituzten pandemiaren lehen asteetan, eta, egun, 500.000 baino gehiago egiten dituzte egunero.

Osasun sistema larri

Erresuma Batua orain arteko COVID-19 olde gogorrena kontrolatu nahian ari denean eman du ikerketaren berri Edge Healthek. Gaitzaren hedapena gelditzeko neurriak zorroztu zituen Londresek urtarrilaren 4an, baina egoera epidemiologikoak ez du hobera egin. Osasun sistemaren saturazioa da mehatxu nagusia momentu honetan. Babesa eskatu zuten herrialdeko osasun langileek joan den larunbatean, koronabirusaren eraginez herrialdeak orain arte izandako hildako gehien —1.325 hildako— erregistratu eta hurrengo egunean.

Hiriburuan dute arazo gehien. 100.000 biztanleko 1.000 kasu positibo baino gehiagoko intzidentzia tasa izan dute azken egunetan Londresen. Hiria «kontroletik kanpo» zegoela adierazi zuen duela egun batzuk Sadiq Khan alkateak, eta ohartarazi «osasun sistema publikoa gainditzeko eta jende gehiago hiltzeko» arriskua zegoela, «berehalako neurriak» hartu ezean.

Hain justu, atzotik itxita daude Lehen Hezkuntzako eta Bigarren Hezkuntzako ikastetxeak Erresuma Batuan, pandemiaren aurkako neurri berri gisa. Gaitzaren hedapena galarazteko neurriak txertaketa kanpainaren azkartzearekin uztartu nahi ditu gobernuak, egoera ahal bezain lasterren iraultzeko. Herritarrak masiboki txertatzeko, zazpi gune zabaldu zituzten atzo. Otsailaren erdialderako, hamabost milioi laguni —70 urtetik gorakoak, osasun langileak eta osasun arriskuengatik babesteko behar handiena dutenak— eman nahi diete txertoa. Oraingoz, bi milioi txerto inguru banatu dituztela jakinarazi du Matt Hancock Osasun ministroak.

Eguberrien osteko kasuen gorakada azkarren nabaritu duen herrialdeetako bat da Erresuma Batua, baina gaitzaren hirugarren olatu deiturikoaren eragina nozitzen ari dira Europako gainerako lekuetan ere. Neurriak gogortzen ari dira. Frantziak, esaterako, etxeratze agindua 18:00etara aurreratu du izurriak gogorren jotako departamenduetan.

Agerraldi bat, Txinan

Kasuen gorakadak ez ezik, izurria ere berritzen ari da, eta horren adibide da Txina. Azken hilabeteetan COVID-19a kontrolpean izan ostean, agerraldi baten berri eman zuten hango agintariek igandean, Hubei probintzian. Jakinarazi dute 400 kutsatu inguru izan direla.

Hain justu, gaitzaren lehen kasuak atzeman zituzten duela urtebete Txinan, eta atzo jakin zen herrialde horretako agintariek baimena eman diotela OME Osasunaren Mundu Erakundeari pandemiaren jatorria bertan ikertzeko. Hamar laguneko talde bat bidaliko du OMEk Txinara, eta datorren ostegunean iritsiko da. Joan den astean iritsi behar zuten, hasiera batean, baina bisita astebetez atzeratu zuten, Txinako Gobernuaren eta OMEren arteko negoziazioak luzatu zirela eta.]]>
<![CDATA[AEBek «talde terrorista» izendatuko dute huti mugimendu xiita]]> https://www.berria.eus/albisteak/192104/aebek_talde_terrorista_izendatuko_dute_huti_mugimendu_xiita.htm Mon, 11 Jan 2021 14:22:51 +0100 Julen Aperribai https://www.berria.eus/albisteak/192104/aebek_talde_terrorista_izendatuko_dute_huti_mugimendu_xiita.htm <![CDATA[Abortua eskubide Argentinan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/016/001/2020-12-31/abortua_eskubide_argentinan.htm Thu, 31 Dec 2020 00:00:00 +0100 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/1877/016/001/2020-12-31/abortua_eskubide_argentinan.htm Legea izango da aldarriak iragarpen itxura zuen, eta hala baieztatu zuen atzo goizaldean Argentinako Senatuan egindako bozketaren emaitzak. Abortuaren despenalizazioa lege bihurtzearen inguruan erabaki behar zuen senatuak, duela ia hiru aste Diputatuen Ganberak lege proiektu horri baiezkoa eman ostean. Eta berretsi egin zuen behe ganberaren erabakia, espero zen baino alde handiagoaz: 38 senatarik lege proiektuaren alde bozkatu zuten; 29k, aurka, eta bat abstenitu egin zen. Ondorioz, Argentinan legezkoa eta doakoa izango da haurdunaldia lehen hamalau asteetan etetea.

Eskaera egin osteko hamar egunetan egin beharko da abortua. Orain arte, bortxaketa bat izan bazen eta haurdunaren bizia arriskuan bazegoen baino ez zen legezkoa haurdunaldia gelditzea. Lege berriak irizpide hori mantenduko du haurdunaldiaren hamalaugarren astetik aurrera, eta salbuetsitako bi kasu horietan soilik egongo da baimenduta abortua epe horretatik kanpo. Orain arte, ez zen legezkoa haurdunaldia etetea, eta lau urtera arteko kartzela zigorra ezartzen zitzaien hala egiten zutenei.

Kontzientzia eragozpena ere jasoko du legeak, eta hori izan da punturik eztabaidatuenetako bat. Onartutako testuak aukera emango die osasun langileei eta abortua gauzatzeko ardura dutenei horri uko egiteko, kontzientzia eragozpena argudiatuta. Kasu horietan, hala ere, haien betebeharra izango da eurek artatuko ez dituzten horiek beste profesional batzuen esku uztea. Gainera, ospitale guztiek bermatu beharko dute gutxienez mediku bat egongo dela abortuak egiteko.

Hiru adin tarte bereiziko ditu legeak: 13 urtetik beherakoek guraso edo ordezkari baten baimena beharko dute haurdunaldia eteteko; hamahiru eta hamasei urte bitartekoek ez dute baimenik beharko, abortuak euren osasuna arriskuan jartzen ez badu behintzat, eta adin horretatik gorakoek euren kabuz erabaki ahalko dute.

Zalantzan zirenak, alde

Bozketa estua espero zen. Abortuaren auziak alderdi nagusi guztien barnean eragin ditu desadostasunak, eta senatari guztien botoa ez zen jakina. Botoa erabaki gabe zuten zenbait senatari erabakigarriak izan zitezkeela uste zen, baina horietako batek aldeko botoa emango zuela iragarri zuen asteartean, eta handik gutxira jakin zen zalantzakoak ziren beste lau boto ere aldekoak izango zirela. Gainera, legearen kontrakoak ziren bi senatarik ezin izan zuten bozketan parte hartu: Carlos Menemek —koma induzituan dago— eta Jose Alperovichek —2021eko ekainera arte kargugabetuta izango da, sexu eraso bat egin izana egotzita—.

Lege proiektuari azken unean egindako zenbait moldaketek abortuaren aldeko posizioa hartzera eraman zituen zenbait senatari, baita 1.000 egunetako plana onartu izanak ere —atzo onartu zuten—, zeinak hiru urtera arteko umeak dituztenei laguntza ekonomikoak emango dizkien.

Euskal Herrian asteazken gauerdia zenerako espero zen baiezkoa gailenduko zela, baina eztabaida parlamentarioa goizaldera arte luzatu zen; hamabi orduko saioa izan zen. Eztabaidaren osteko bozketan, hamalau botoren aldearekin nagusitu zen baiezkoa, eta legea onartzeko nahikoa zen senatarien erdiek baino bat gehiagok alde bozkatzea.

Kongresua herritarrez inguratuta zegoela egin ziren eztabaida saioa eta ondoko bozketa. Marea Berdearen protesta ospakizun bihurtu zen goizaldean, emaitza jakitean. Hala izan da aurretik ere: eztabaidaren agertoki izan dira ganberak, baina batez ere kaleko protestek eman diote ikusgarritasuna auziari. Marea Berdea mugimenduak agenda politikoaren erdigunean jarri du abortuaren inguruko eztabaida. «Gizartea interpelatu dugu, eta [abortuaren] despenalizazio soziala legeak baino lehenago lortu dugu, gizartea mobilizatzera deituz eta gugana batuz. Hala izan da, eta legea modu masiboan irabazi dugu», nabarmendu zuen atzo Laura Salome mugimenduko kideak.

Hein handi batean Marea Berdeak akuilatuta, Alberto Fernandez presidenteak ere lehentasuna eman dio abortua legeztatzeari, eta gobernuak berak babestutako eta sustatutako lege proiektua izan da atzo onartutakoa. «Gizarte hobeago bat gara gaur, emakumeei eskubideak zabaltzen dizkiena eta osasun publikoa bermatzen duena», adierazi zuen atzo Fernandezek.

Gobernuak legea sustatu izanak lagundu egin du harekiko babesa handitzen, eta hori izan da desberdintasun nagusia, 2018an abortua despenalizatzeko egindako saiakeraren aldean —senatuak atzera bota zuen—.

Aurkakoen presioa ere handia izan da; batez ere, Eliza katolikoaren eta ebanjelikoaren aldetik. Frantzisko aita santu argentinarrak ere publikoki adierazi zuen legearen aurkakoa dela, Senatuko eztabaidaren aurretik zabaldutako txio batean. Aurkakoen presioa ez da amaituko legearen onespenarekin, hala ere. Legea Konstituzioaren aurkakotzat dute askok, eta Argentinako zenbait probintziatan legea ezartzeari trabak jarriko zaizkiola espero da. Iparraldeko probintzietan du indar gehien Elizak, eta hango ordezkari askok legearen aurka egin dute.

Orain artekoa, 1921ekoa

Ehun urte behar izan dira abortuaren inguruko legea aldatzeko. 1921ean onartutako Zigor Kodearen arabera epaitu da abortua Argentinan orain arte. 1983an diktadura militarra amaitu zenetik, abortua despenalizatzeko zazpi lege proposamen eztabaidatu ditu Argentinako Kongresuak, eta guztiak baztertu.

Urtero, 450.000 abortu inguru egiten dira Argentinan klandestinoki, eta, horietan izandako zailtasunen ondorioz, milaka emakume ospitaleratzen dituzte.

Latinoamerikako beste herrialdeetan itxaropena piztu du legeztapenak, eta aurrekari izatea nahi dute. Egun, soilik beste bi herrialdetan da legezkoa abortua: Uruguain eta Kuban.]]>
<![CDATA[Bizkortu egin da exodoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1984/018/001/2020-12-31/bizkortu_egin_da_exodoa.htm Thu, 31 Dec 2020 00:00:00 +0100 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/1984/018/001/2020-12-31/bizkortu_egin_da_exodoa.htm
Hiru hilabeteko epean Hondurastik abiatu den bigarren karabana da. Urri hasieran, 2.500 migratzaile inguruk iparralderako bidea hasi zuten, baina Guatemalan geldiarazi zituzten, Izabal eta Chiquimula departamentuetan; Orduan ere COVID-19aren hedatzea eragozteko neurrien argudiopean.

Migratzaileen fluxua bigarren mailan utzi du pandemiak, baina, izurria denboran luzatzearekin batera, berriro azaleratu dira Erdialdeko Amerikatik ihes egiteko arrazoiak. Muturreko indarkeriak, pobreziak eta sistema politiko ustelek sortutako babesgabetasunari ihesi egiten dute AEBetarako bidea milaka herritarrek, urtero.

Pisuzko beste arrazoi berri bat ere badute orain. Izan ere, Eta eta Iota urakanek kalte handiak eragin dituzte Erdialdeko Amerikako herrialdeetan; nagusiki, Hondurasen. Gutxienez 94 lagun hil eta zortzi desagertu ziren herrialde horretan, bi urakanen eraginez. Lau milioi laguni eragin diete hondamendiek, eta haien albo ondorioak nozitzen ari dira milaka herritar. 62.000 etxeri kalte egin diete bi urakanek, CEPAL NBEren Latinoamerikarako eta Kariberako Batzorde Ekonomikoaren kalkuluen arabera, eta 92.000 lagun gobernuz kanpoko erakundeek eraikitako behin-behineko aterpeetan daude, beste inora joan ezinda. Sula eskualdean da agerikoena bi urakanek sortutako kaltea. Herrialdeko jarduera ekonomikoaren epizentro nagusia da bailara hori, eta bi milioi biztanle inguru ditu. Hondurasek esportatzen dituen hornigaien erdiak, gutxi gorabehera, han sortzen dira. Herrialdeko ekonomiaren motorra den bailara hori inguru lokaztu bat bihurtu dute urakanek, hogei egunez euria etenik gabe egin eta gero.

Izan ere, larria da egoera, ikuspuntu humanitariotik begiratuta, baina baita ekonomikoki aztertuta ere. Kalte ekonomikoak zenbakitara eraman ditu CEPALek: 576 milioi lempirako —1.540 milioi euro baino gehiago— kaltea eragin zuten Eta-k eta Iota-k azaroko lehen bi asteetan, eta %0,8ko jaitsiera barne produktu gordinean. Zenbateko horri COVID-19ak herrialdeko ekonomian sortutako galerak batu dizkio erakundeak: 100.000 milioi lempira —3.397 milioi euro baino gehiago— eraman dituzte hondamendi naturalek eta pandemiak, guztira.

Izurriaren bilakaera ere ez da positiboa Hondurasen. COVID-19ak gogorren jo dituen Erdialdeko Amerikako herrialdeen artean hirugarrena da Honduras, Panamaren eta Guatemalaren atzetik, eta gora egin dute positiboek eta COVID-19ak jota hildakoek azken egunetan. 3.000 baino gehiago dira pandemiaren ondorioz hil direnak, dagoeneko. Pandemiaren hedapena gelditzeko nahikoa baliabide ez duela ere erakutsi du Hondurasek. Ahula da hango osasun sistema, eta gutxi dira PCR probak egitera deitzen dituztenak, herrialdeko biztanleriarekin proportzioan.

Nabarmen larritu du egoera urakanen astinduak alor horretan ere. Mugarik Gabeko Medikuak erakundeak jakinarazi du 250.000 lagun osasun arretarik gabe daudela, urakanen eraginez. Erakundeak gaineratu du herrialdeko osasun zentroen erdiak itxita edo kaltetuta daudela, edo beharrezko arreta bermatzeko zailtasunak dituztela.

Itxaropena AEBetan jarrita

Hondurasek azken hilabeteetan jasan duen astinaldiari buelta eman eta herrialdea berrabiarazteko mezuak zabaltzen ari dira bertako agintariak, baina herrialdetik kanpoko erabakietan jarria dute esperantza herritar askok. Joe Biden AEBetako presidente berriak Donald Trumpen migrazio politikan aldaketa sakonak egiteko asmoa duela jakina da, eta, horren itxaropenez, datozen hilabeteetan migratzaileen karabana gehiagok haranzko bidea hasiko duten susmoa dago.

Horren kontziente da AEBetako gobernu berria. Orain arteko asilo sistema aldatzeak eragin dezakeen migrazio olde berri bati buruz mintzatu zen Biden duela astebete, eta adierazi zuen haren gobernuaren plan berriak martxan jarri arte «hilabeteak» igaroko direla. AEBetarako bidea ez hartzea ere aholkatu zien Erdialdeko Amerikako herritarrei.

AEBetan bizi diren hondurastarren egoera ere alda lezake gobernu aldaketak. Hango gobernuak jakinarazi du TPS Behin-behineko Babes Estatusa luzatuko diela AEBetan bizi diren El Salvador, Honduras, Nikaragua, Haiti, Nepal eta Sudango herritarrei, 2021eko urrira arte. Hondamendi naturalen edo gatazka armatuen ondorioz euren herrialdea utzi behar izan dutenek jaso dezakete estatus hori. Lanerako baimenak eta herrialdean jarraitzeko beharrezkoak dituzten agiriak eskuratu ditzakete hala.

Donald Trumpen gobernuak urtarril hasieran amaitu nahi zuen TPS programa, baina Kaliforniako auzitegi batek hura luzatzearen aldeko epaia eman zuen. Hala eskatu zuen egun batzuk lehenago Hondurasko presidente Juan Orlando Hernandezek ere. Izan ere, AEBetan bizi diren 44.000 hondurastar inguru programa horren barruan daude.

Mugitzeko trabak edonon

Hondurasek mugakide edo hurbilago dituen beste herrialdeen erabakiek ere baldintzatzen dute Erdialdeko Amerikako migrazio mugimendua. Mexikoren eta AEBen arteko mugan izan ohi dira oztopo nagusiak, baina pandemiak herrialde guztien arteko joan-etorriak zailtzea eragin du, eta Hondurasen inguruko herrialdeek ere gogortu dituzte mugako kontrolak. Duela hiru hilabete abiatutako migratzaileen karabana Guatemalan geratu izana horren adibide da, esaterako.

Mugitzeko zailtasunak ikusita, Hondurasko, El Salvadorko eta Guatemalako migratzaileek geroz eta gehiago Mexikora jotzen dutela adierazi zuen duela hilabete batzuk REODEM migratzaileen eskubideen aldeko erakundeen sareak.]]>
<![CDATA[Argentinak abortua legeztatu du]]> https://www.berria.eus/albisteak/191691/argentinak_abortua_legeztatu_du.htm Wed, 30 Dec 2020 12:56:40 +0100 Julen Aperribai https://www.berria.eus/albisteak/191691/argentinak_abortua_legeztatu_du.htm >Diputatuen Ganberak abenduaren 11n onartu zuen lege proiektua -aldeko 131 boto, aurkako 117eta sei abstentzio izan ziren-, eta Senatuari zegokion erabaki horren alde egitea ala atzera botatzea. Bozketa estua espero zen, kontserbadoreek aurka bozkatzetik harago, botoa erabaki gabe zuten zenbait senatari ere bazirelako. Horietako batek aldeko botoa emango zuela iragarri zuenatzo gauean, eta zalantzazkoak ziren beste lau boto ere aldekoak izan zirela jakin zenhandik gutxira. Gainera, legearen kontrakoak ziren bi senatarik ezin izan zuten bozketan parte hartu: Carlos Menemek -koma induzituan dago- eta Jose Alperovichek -urtea amaitu arteko zigorra du, sexu eraso bat egin izana egotzita-. Euskal Herrian gauerdia zenerako espero zen baiezkoa gailenduko zela, baina eztabaida parlamentarioa goizaldera arte luzatu da. Hamabi orduko saioa izan da, denera. Eztabaidaren osteko bozketan, hamalau botoren aldeaz nagusitu da baiezkoa, eta senatarien erdiek baino bat gehiagok alde bozkatzea nahikoa zen legea onartzeko. Bigarrengoan Abortua despenalizatzeko lege bat Senatuan bozkatzen duten bigarren aldia izan da. 2018an ere egin zuten, baina Senatuak atzera bota zuen orduan; 31 senatarik alde bozkatu zuten, eta 38k, aurka. Antzeko zerbait gertatzeko arriskua ikusten zuten abortuaren aldekoek, baina testuingurua oso bestelakoa daordukoarekin alderatuta. Senatuaren osaketan aldaketa nabarmenak izan dira, eta, horrez gain, Argentinako Gobernuak babestutako eta sustatutako lege proposamena da onartutakoa. Alberto Fernandezek sarritan adierazi du abortua despenalizatzearen aldekoa dela. Duela urtebete presidentetzarako hauteskundeak irabazi zituen Fernandezek, eta hauteskunde kanpainako goiburuetako bat izan zuen abortuaren legeztapena. Kargua hartu ostean ere, hainbatetan azaldu du horretarako asmoa, eta Marea Berdea mugimenduak ere behartu du presidentea abortuaren aldeko neurriak bizkortzera. Legearen aurkakoen presioa ere handia izan da; batez ere, Eliza katolikoaren eta ebanjelikoaren aldetik. Frantzisko aita santuak ere publikoki adierazi zuen legearen aurkakoa dela, Senatuko eztabaidaren aurretik zabaldutako txio batean. Kolore urdin argia bihurtu dute abortuaren kontrakoek euren sinbolo, eta milaka lagun mobilizatzea lortu dute. Senatuko eztabaidak iraun bitartean, metro gutxi batzuetako tarteak bereizten zituen abortuaren aldeko eta aurkako milaka jarraitzaile. Aurkakoen presioa ez da amaitukolegeraren onespenarekin, hala ere. Legea Konstituzioaren aurkakotzat dute askok, eta Argentinako zenbait probintziatan legea ezartzeari trabak jarriko zaizkiola espero da. Iparraldeko probintzietan du indar gehien Elizak, eta hango ordezkari askok legearen bozka egin dute. Orain artekoa, 1921ekoa Ehun urte behar izan dira abortuaren inguruko legea aldatzeko. 1921ean onartutako Zigor Kodearen arabera epaitu da abortua Argentinanorain arte, eta lau urteko kartzela zigorra ezartzen zaie abortua egiten dutenei, kode horren arabera. 1983an diktardura militarra amaitu zenetik, abortuaren despenalizaziorako zazpi lege proposamen eztabaidatu ditu Argentinako Kongresuak,baina guztiak baztertuak izan dira gaur arte. Datu ofizialik ez badago ere, Argentinan urtero legez 450.000 abortu inguru egiten dira modu klandestinoan, gobernuz kanpoko erakundeek diotenez, eta, horietan izandako zailtasunen ondorioz, milaka emakume ospitaleratzen dituzte. Argentinako mugimendu feministaren eskari historiko bat izan da abortua legeztatzea.]]> <![CDATA[Vale nikel enpresa Frantziak kudeatzea babestu du FLNKSk]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2227/015/001/2020-12-30/vale_nikel_enpresa_frantziak_kudeatzea_babestu_du_flnksk.htm Wed, 30 Dec 2020 00:00:00 +0100 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/2227/015/001/2020-12-30/vale_nikel_enpresa_frantziak_kudeatzea_babestu_du_flnksk.htm Le Monde egunkariak duela egun batzuk. Nikel enpresaren harira Kaledonia Berrian azken asteetan sortu den tentsio giroa baretzeko asmoz elkartzekoak ziren bi agintariak. Tutugorok ez zuen bileraren inguruko xehetasunik eman atzo, baina adierazi zuen Parisekin negoziazioetan ari direla eta datozen egunetan bilera gehiago izango dituztela. Vale enpresak abendu erdialdean iragarri zuen nikel planta Prony Resources partzuergoari salduko ziola, eta espero liteke FLNKS negoziazioetan erabaki hori aldarazten edo atzeratzen aritzea.

Loialistek eta Frantziako Gobernuak hasieratik babestu dute Prony Resourcesen eskaintza, eta Paris prest egongo litzateke finantzazioaren zati bat jartzeko. Kanak indigenek kudeatutako Sofinor kooperatibak ere egina zuen eskaintza bat, baina atzera bota zuen Valek. Horrek kanak indigenen eta independentisten protestak eragin zituen, eta areagotu egin ziren gerora, Valek enpresa eroslea zein zen publiko egin zuenean. Nikel plantaren aurkako sabotaje ekintza bat ere izan zen, duela astebete. Protestariek kalte materialak eragin zituzten, eta planta ebakuatu behar izan zuten.

Herrialdeko diru iturri nagusiena da nikela, turismoarekin batera, eta baliabide hori ustiatzen duen planta handienaren salerosketak areagotu egin du loialisten eta independentisten arteko gatazka. Frantziaren mendeko uhartea da Kaledonia Berria, eta bi independentzia erreferendum egin dituzte azken bi urteetan: 2018an eta aurtengo urrian. Frantzian jarraitzearen aldekoak gailendu dira bi kasuetan, baina aldea txikitu zuten independentistek urrian egindakoan.

1998ko Noumeako akordioak hirugarren erreferenduma egiteko aukera ematen du, eta hala egingo dute 2022an Kaledonia Berriko Kongresuaren heren batek horren alde egiten badu.]]>
<![CDATA[Gutxienez zazpi lagun hil dira Kroazian lurrikara batean]]> https://www.berria.eus/albisteak/191669/gutxienez_zazpi_lagun_hil_dira_kroazian_lurrikara_batean.htm Tue, 29 Dec 2020 09:09:23 +0100 Julen Aperribai https://www.berria.eus/albisteak/191669/gutxienez_zazpi_lagun_hil_dira_kroazian_lurrikara_batean.htm <![CDATA[Bozak aurreratzeko asmoa berretsi du Paxinianek, tentsio giro betean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1890/015/001/2020-12-29/bozak_aurreratzeko_asmoa_berretsi_du_paxinianek_tentsio_giro_betean.htm Tue, 29 Dec 2020 00:00:00 +0100 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/1890/015/001/2020-12-29/bozak_aurreratzeko_asmoa_berretsi_du_paxinianek_tentsio_giro_betean.htm
Karabakh Garaiko su-eten akordioa sinatu eta berehala galdu zuen Paxinianek Armen Sarkisian presidentearen babesa, eta presidenteak atzo berriz eskatu zion kargua uzteko: «Gobernua erretiratzea da irtenbide bakarra, oso zaila baita lan egitea galdu egin duzunean. Lehen ministroak izan behar du aurrena».

Oposizioa Karabakh Garaiko ituna sinatu zenetik ari da Paxiniani dimititzeko eskatzen. Itun horren ondorioz, Armeniaren kontrolpekoak ziren hiru eskualde Azerbaijanen esku geratu ziren, eta porrot mingarria izan da armeniar askorentzat. Ondorioak kudeatzeko moduak ere haserrea eragin du; esaterako, Karabakh Garaiko gerraren eraginez bizilekua utzi behar izan zuten errefuxiatuen egoerari emandako erantzunak. Dimisioa eman, eta trantsizio gobernu bat eratzeko eskatu zion atzo Vazguen Manukian lehen ministro ohi eta oposizioko liderrak Paxiniani. Gainera, itunean jaso gabeko lurrak Azerbaijani ematen ari dela leporatu zion lehen ministroari, gobernuaren egoitzaren aurrean egindako agerraldian.

Oposizioaren eskariekin bat egiten duten herritarrek protestak ugaritu dituzte azken egunetan. Atzo ere izan ziren, Erevanen. Parlamentuaren inguruan bildu ziren manifestariak, eta dozenaka lagun atxilotu zituzten.

Borrokak Karabakh Garaian

Su-eten akordioa indarrean bada ere, borrokaldiek ez dute etenik Karabakh Garaian. Atzo, Azerbaijango Defentsa Ministerioak salatu zuen tropa armeniarrek Azerbaijango soldaduei eraso egin, eta haietako bat hil eta beste bat zauritu zutela igandean, Jojavend barrutian dagoen Agdam herrian. «Armeniako talde armatu ilegal batek» egin zuen erasoa, ministerioaren arabera, eta Azerbaijango soldaduek sei erasotzaileak hil zituzten.]]>
<![CDATA[Europako Batzordeak estatu kideei eskatu die ez eteteko Erresuma Baturako bidaiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1846/003/001/2020-12-23/europako_batzordeak_estatu_kideei_eskatu_die_ez_eteteko_erresuma_baturako_bidaiak.htm Wed, 23 Dec 2020 00:00:00 +0100 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/1846/003/001/2020-12-23/europako_batzordeak_estatu_kideei_eskatu_die_ez_eteteko_erresuma_baturako_bidaiak.htm
Europako Batzordeak ohartarazi zuen bidaiak eteteak Erresuma Batuko herritarrek beharrezkoak dituzten hornigaiak jasotzea oztopatu dezakeela, eta trenari eta mugikortasunari ezarritako neurri murriztaile «orokortuak» bertan behera uzteko aholkatu zuen. Birusaren aldaera berriari modu bateratuan erantzun beharrean, EBko herrialdeen artean koordinazioa falta izan dela ere adierazi zuen. Hain justu, birusaren aldaera berriaren inguruan hartu beharreko neurriak koordinatzeko eskatu zioten atzo estatu kideek Europako Batasunari.

Europako Batasuneko 27 estatuetatik hogeitan nolabaiteko mugak ezarri dituzte euren herrialdearen eta Erresuma Batuaren arteko joan-etorrietan. Frantzia izan zen hori egiten lehenenetarikoa, eta errepide bidezko joan-etorriak ere bertan behera utzi zituen. Bi herrialdeen arteko mugak ixtearen ondorioz, ehunka kamioi ez aurrera eta ez atzera geratu ziren Calais eta Dover arteko pasabidean. Erresuma Batuan hornigaiak utzi ostean Frantziarako bidea hartu duten kamioilariak dira gehienak.

Atzo iluntzean, ordea, muga berriz zabalduko zuela iragarri zuen Frantziako Gobernuak, eta gauerdian ireki dute. Hala eta guztiz ere, COVID-19aren proban negatibo ematea baldintza izango dute Erresuma Batutik Frantziara joan nahi duten guztiek. Erresuma Batuko Gobernuak atzo iragarri zuen PCR probak egingo zizkiela mugan harrapatuta zeuden gidari horiei, eta Frantziari eskatu zion muga zabal zezala, agindutako 48 orduko itxialdia igaro eta gero -igandean erabaki zuen muga ixtea-.

Bakartzearen beldurrez

Birusaren aldaera berriari aurre egiteko hartutako neurriek eta, bereziki, Frantziarekiko muga itxi izanak kezka handia eragin dute Erresuma Batuan. Dover eta Calais arteko pasabidea herrialdera merkantzia sartzeko bide nagusia da; egunero 10.000 kamioi inguru igarotzen dira handik. Eguberrietan elikagaiak faltako diren susmoa zabaltzen hasi zen atzo. Boris Johnson lehen ministroak, ordea, herritarrei azaldu zien elikagaien kantitate oso txiki bati soilik eragingo diela mugako blokeoak. Behin blokeoa deseginda dagoenean, faltako den elikagaien zenbatekoa are txikiagoa izatea espero da.]]>
<![CDATA[Turkiak 22 urteko kartzela zigorra ezarri dio HDPko diputatu ohi Leyla Guveni]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/014/001/2020-12-22/turkiak_22_urteko_kartzela_zigorra_ezarri_dio_hdpko_diputatu_ohi_leyla_guveni.htm Tue, 22 Dec 2020 00:00:00 +0100 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/1893/014/001/2020-12-22/turkiak_22_urteko_kartzela_zigorra_ezarri_dio_hdpko_diputatu_ohi_leyla_guveni.htm
Parlamentaria eta abokatua izateaz gain, DTK Gizarte Demokratikoaren Biltzarreko —Ipar Kurdistango autonomiaren aldeko eragileak biltzen dituen plataforma— presidenteetako bat da Guven.

HDP alderdiak ez zion zilegitasunik aitortu epaiari. Twitter bidez zabaldutako mezu batean eman zuen alderdiak Guvenen aurkako erabakiaren berri: «Epai hau ez da soilik Guvenen eta DTKren [Gizarte Demokratikorako Alderdia] aurkakoa; kurdu guztien eta Turkiako oposizioaren kontrakoa da».

Oposizioko alderdiek ere gogor kritikatu zuten, eta Recep Tayyip Erdogan eta AKP alderdia egin zituzten erantzule. 2016ko estatu-kolpe saiakeraren osteko testuinguruan kokatu dute epaia gobernuaren aurkako alderdiek, eta salatu zuten disidentziaren aurkako oldarraldia gogortu egin dela ordutik hona. Horrez gain, gobernuak botere judiziala bere mesedetan erabiltzen duela salatu zuten, oposizioko politikariak atxilotuz.

Ez da politikari kurdua zigortzen duten lehen aldia. Iragan ekainean atxilotu zuten Guven, beste bi diputatu ohirekin batera: Musa Farisogullari HDPko diputatu ohia eta Enis Berberoglu CHP alderdi sozialdemokratakoa. Orduan ere talde terroristako kide izateagatik zigortu zuten Guven, eta sei urteko zigorra jarri zioten. Atxilotu eta lau egunera, fidantzapean aske utzi zuten, baina parlamentari kargua kendu zioten Guveni, harekin batera atxikitako beste bi politikariei bezala.

2018ko urtarrilean atxilotu zuten lehenengoz. Turkiako armada Siriako Kurdistango mendebaldean dagoen Afrin hirian egiten ari zen operazio militar baten aurkako adierazpenak egitea eta PKK-ko kide izatea egotzi zioten. Fiskaltzak ehun urteko kartzela zigorra eskatu zuen harentzat. Urte horretako azaroan gose greba mugagabea hasi zuen Guvenek, Abdullah Ocalan PKK-ko buruzagiaren bakartzea amaitu zezaten eskatzeko —1999tik preso eta bakartuta dauka Turkiak, Imrali irlako espetxe batean—, eta ondoren beste ehunka preso kurdu batuko zitzaizkion borrokaldiaren sustatzaile nagusietako bat izan zen. 2019ko urtarrilean, atxilotu eta urtebetera, libre utzi zuten Guven, haren osasun egoerak okerrera egin zuelako. 80 egun zeramatzan gose greban, eta osasunez larri zegoen, baina gose greban jarraitu zuen, espetxetik atera eta gero ere. Borrokaldi harekin bat egin zuten milaka preso kurduk, iazko martxoan. 2019ko maiatzean, gose greba amaitu zuen Guvenek.

HDP, jopuntuan

Turkiak, Europako Batasunak eta AEBek talde terroristatzat dute PKK, eta Turkiak milaka herritar atxilotzen ditu alderdi kurduarekin lotura dutela argudiotzat erabilita. HDP alderdiaren jarduna zigortzeko ere baliatu du argudio hori.

2019ko udal hauteskundeen ostean, bereziki gogortu zen alderdi horretako kideen aurkako jazarpena. 65 herritako alkatetzen jabe egin zen HDP, baina, egun, horietatik seiri soilik eusten die. Gainerakoetan, Erdoganen gobernuak tokiko agintariak atxilotu, eta haiek estatuko funtzionarioekin ordezkatu ditu. HDPko kideen aurkako Polizia operazio batean, alderdiko 30 kide atxilotu zituzten, iragan uztailean, Turkiako hego-ekialdean.

Irailean beste Polizia operazio handi bat agindu zuen Ankarako Fiskaltzak, eta 82 lagun atxilotu zituzten; tartean, HDPko goi kargudun eta alkate ugari. 2014an izandako protesta batzuen sustatzaile izateagatik atzeman zituzten; zehazki, EI Estatu Islamikoaren eta AKP alderdiaren harremana salatzeko izandako protestak gidatzeagatik, 2014an EIren tropak Kurdistango Kobane hiriko erdigunera sartu ostean.

HDPk iragan urrian jakinarazi zuen Turkiako Gobernuak 48 funtzionario izendatu dituela 2019ko udal hauteskundeetan hautatutako tokiko agintariak ordezkatzeko. Alderdiaren arabera, 38 alkate atxilotu dituzte, eta horietatik 18 espetxean daude oraindik. Alderdiko gazte batzordeko militanteak ere jopuntuan daudela salatu du alderdiak, eta atxiloketak eta torturak pairatu dituztela zenbaitek; Hatice Bü?ra Kuyun kideak, kasurako.]]>