<![CDATA[Julen Aperribai | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 19 Oct 2021 19:16:33 +0200 hourly 1 <![CDATA[Julen Aperribai | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Udaletako hizkuntza politiken inguruko jardunaldiak egingo dituzte Kontseiluak eta Jaurlaritzak]]> https://www.berria.eus/albisteak/204736/udaletako_hizkuntza_politiken_inguruko_jardunaldiak_egingo_dituzte_kontseiluak_eta_jaurlaritzak.htm Tue, 19 Oct 2021 12:53:45 +0200 Julen Aperribai https://www.berria.eus/albisteak/204736/udaletako_hizkuntza_politiken_inguruko_jardunaldiak_egingo_dituzte_kontseiluak_eta_jaurlaritzak.htm Kontseiluaren webgunean, eta izen ematea ere zabalik dago; doakoa izango da.]]> <![CDATA[EAEko Auzitegi Nagusiak ez du onartu Donostiako hiri ordenantzaren kontrako epaiari jarritako helegitea]]> https://www.berria.eus/albisteak/204577/eaeko_auzitegi_nagusiak_ez_du_onartu_donostiako_hiri_ordenantzaren_kontrako_epaiari_jarritako_helegitea.htm Fri, 15 Oct 2021 18:20:19 +0200 Julen Aperribai https://www.berria.eus/albisteak/204577/eaeko_auzitegi_nagusiak_ez_du_onartu_donostiako_hiri_ordenantzaren_kontrako_epaiari_jarritako_helegitea.htm <![CDATA[Aieteko Adierazpena goretsi dute alderdiek, baina bete gabe dagoela gogoratuta]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2102/003/001/2021-10-15/aieteko_adierazpena_goretsi_dute_alderdiek_baina_bete_gabe_dagoela_gogoratuta.htm Fri, 15 Oct 2021 00:00:00 +0200 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/2102/003/001/2021-10-15/aieteko_adierazpena_goretsi_dute_alderdiek_baina_bete_gabe_dagoela_gogoratuta.htm
Joseba Egibar EAJko legebiltzarkideak bidalitakoa izan zen nabarmena. Ezker abertzaleak garai hartan izan zuen «protagonismoa» nabarmendu zuen, eta esan zuen ETAk bere jardun armatua hark «aginduta» utzi zuela. «Orduan hori erabaki zuen bezalaxe», orain «irakurketa kritiko bat» egitea dagokio ezker abertzaleari, haren esanetan: «Nola azaltzen dion euskal gizarteari ETAren existentzia». Jarduera armatuaren ondorioak konpontzeke daudela esan zuen, eta azpimarra egin zuen «biktimen eta presoen gaian».

Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak bere hitzaldia hasi zuen esanez duela hamar urteko konferentzian ez zuela egoterik izan, preso zutelako. Bera kartzelatuta Aieten gertatu zena «ez gertatzea» helburu zutela salatu zuen, eta baita Aieteren ondorioz «egondako hainbat urrats» eragoztekoa ere. Hala ere, «zorionez», helburu hori ez zutela lortu azpimarratu zuen.

Halaber, EH Bilduko koordinatzaile nagusiak bereziki balioetsi zuen «nazioarteko komunitatearen ordezkaritza oso garrantzitsu bat» Euskal Herrira bertaratu izana duela hamar urte, eta erantsi zuen horrek han hitzartutakoaren balioa erakusten duela. Hala ere, gogorarazi zuen ordezkaritza hark «ibilbide orri bat» zehaztu zuela, eta hor zerrendatutako «hainbat puntu oraindik ere garatu gabe eta bete gabe» daudela salatu zuen. Adierazpena berretsi zuen ondoren, eta horrekiko konpromisoa agertu: «Herri honi eskainitako ibilbide horretan jarraitzen dugu, puntuz puntu. Eta, beraz, ibilbide hori egiteko prest gaude azken helmugara heldu arte».

Ahal Dugu, iraganaz

Aieteko konferentziari eta han adostutakoari bainoago, haren aurretik gertatutakoei erreparatu zien Pilar Garrido Ahal Dugu-ko EAEko idazkari nagusiak. Etorkizunari begiratzeak «iragana aztertzea» eskatzen duela adierazi zuen, eta gaineratu zuen «guztiz hutsala» izan dela «hainbeste urtetako indarkeria eta sufrimendua». Adierazi zuen ideia hori aurrerantzean ere iltzatuta izan beharra dagoela. Horrekin batera, Garridok uste du «edozein eratako sufrimendua gaitzetsi beharra» dagoela ere. Aldi berean, «partekatua eta inklusiboa» izango den memoria eraikitzeko lana berretsi zuen.

Ordezkaritza instituzional eta sindikal zabala izan zen ekitaldian. Bertan ziren, PP eta VOX izan ezik, Eusko Legebiltzarreko beste alderdietako ordezkariak, baita ELA, LAB, CCOO, UGT, CFDT, Steilas eta ESK sindikatuetakoak ere.]]>
<![CDATA[Griffiths: «Erraza da gatazka bat abiaraztea; zailena amaitzea da»]]> https://www.berria.eus/albisteak/204515/griffiths_erraza_da_gatazka_bat_abiaraztea_zailena_amaitzea_da.htm Thu, 14 Oct 2021 12:01:05 +0200 Julen Aperribai https://www.berria.eus/albisteak/204515/griffiths_erraza_da_gatazka_bat_abiaraztea_zailena_amaitzea_da.htm <![CDATA[Urkulluk harrera egin die Foro Sozialari eta nazioarteko bitartekariei]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2133/007/001/2021-10-14/urkulluk_harrera_egin_die_foro_sozialari_eta_nazioarteko_bitartekariei.htm Thu, 14 Oct 2021 00:00:00 +0200 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/2133/007/001/2021-10-14/urkulluk_harrera_egin_die_foro_sozialari_eta_nazioarteko_bitartekariei.htm
Guztiak dira parte hartzekoak Foro Sozial Iraunkorrak, Conciliation Resources erakundeak, Berghof fundazioak eta Bake Bideak Aieteko Konferentziaren 10. urteurrenaren karietara antolatutako ekitaldietan. Gaur abiatuko dituzte jardunaldiok, Donostiako Aieteko jauregian.

Atzoko harreraren ondoren egindako adierazpenetan Jaramillok nabarmendu zuen ezin direla bake prozesuak «orokortu», «herrialde bakoitzak erabaki» behar baitu zein diren hartu behar dituen neurriak. Garrantzitsutzat jo zuen «denei entzutea» eta «biktima guztiei» kasu egitea, Kolonbian egin duten bezala. Hernanek ohartarazi zuen bake prozesuen helburu nagusia «ez errepikatzeko bermeak» ezartzea dela. Eta, Euskal Herriaren kasuan, gogoratu zuen ETA «%100» desegin zela, Irlandan eta Kolonbian ez bezala, «disidentziarik» sortu gabe. Adierazi zuen badirela ebatzi gabeko gaiak ere, ordea: besteak beste, erabakitzeko eskubideari dagokion atala, «estatuaren biktimen» aitorpena, euskal presoen egoera eta memoria «inklusiboarena».

Bakerako erronkak COVID-19aren osteko egoeran hitzaldi arekin abiatuko dituzte jardunaldiak gaur. Martin Griffiths Nazio Batuen Erakundeko Larrialdietarako Laguntzaren koordinatzaile eta Giza Gaietarako idazkariordeak emango du. 16:30ean izango da hori, eta, ostean, Bake prozesuen garapena azken hamar urteotan izeneko mahai inguruan elkartuko dira nazioarteko gatazken kudeaketan aritutako lau lagun. Currinez eta Whitfieldez gain, hizlari arituko dira Jonathan Powell gatazken konponketan eta bitartekaritzan aritzen den Inter / Mediate zentroaren zuzendaria eta Tony Blair Erresuma Batuko lehen ministro ohiaren kabineteburu izandakoa, eta Jaramillo bera. John Carlin kazetaria izango da moderatzailea.

Egindakoaren bilana

Lupa Euskal Herriko bake prozesuaren gainean jarriko dute bihar: haren «irakaspenez» eta «erronkez» arituko dira bi mahai ingurutan. Aieteko Konferentziaren laugarren puntuan sakonduko dute ondoren; hots, «eragile ez-bortxatzaileei eta ordezkari politikoei gai politikoez» aritzeko eskaeran. Juan Jose Ibarretxe lehendakari ohia, Quim Torra Kataluniako Generalitateko presidente ohia, Amalur Alvarez Gure Eskuko bozeramailea eta Jordi Cuixart Omnium Cultural erakundeko presidenteak eztabaidatuko dute gaiaz. Etzi amaituko dituzte jardunaldiak, Baionan.]]>
<![CDATA[Ernaik Lemoako gurutze frankista bota du]]> https://www.berria.eus/albisteak/204379/ernaik_lemoako_gurutze_frankista_bota_du.htm Mon, 11 Oct 2021 15:59:04 +0200 Julen Aperribai https://www.berria.eus/albisteak/204379/ernaik_lemoako_gurutze_frankista_bota_du.htm

ðÃ'¾Ã'Â*ªðÃ'¾Ã'Â*¸ðÃ'¾Ã'Â"¥ Espainiar faxismoarekin hautsi! Lemoako gurutze frankistarekin egin bezala, 78ko Erregimena ere eraitsiko dugu.

Urriaren 12an ez dugu ezer ospatuko, batu eskualdekako mobilizazioetara.#GazteokIndependentzia pic.twitter.com/DWAZaqHuGm - Ernai (@ernaigazte) October 11, 2021 Belaunaldi berriei «faxismoaren eta 78ko erregimenaren aurka» borrokatzera eta «bestelako Euskal Herri bat» eraikitzera dei egin die Ernaik: «Antifaxista, askea, feminista, burujabea, euskalduna eta langile eta herritarron bizitzak erdigunean jarriko dituen errotiko eraldaketa sozialean oinarritzen dena». Helburu horrekin, bihar egingo dituen mobilizazioetara batzeko eskatu die gazteei. Eskualde mailako elkarretaratzeak eta manifestazioak antolatu ditu biharko.]]> <![CDATA[Labi osteko itaun sorta bat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/003/001/2021-10-08/labi_osteko_itaun_sorta_bat.htm Fri, 08 Oct 2021 00:00:00 +0200 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/1944/003/001/2021-10-08/labi_osteko_itaun_sorta_bat.htm
Hauek dira neurri aldaketen inguruan sor daitezkeen galderetako batzuen erantzunak:

Zer aldaketa izango dira ordutegietan?

Larrialdi egoeraren aurretik zeuden ordutegiak berrezarri dira jarduera sozioekonomikoen eta kulturaletarako espazioen kasuan. Ostalaritzako establezimenduei dagokienez, indargabetu egin da gehienez ere 03:00 arte zabalik izateko muga, eta lokal horiek ematen duten zerbitzuagatik dagozkien ordutegiak mantenduko dituzte.

Zenbatekoak dira gehienezko edukierak?

Espazio irekietan %100ekoa izango da edukiera, eta baita 5.000 pertsonarentzako baino gehiagorentzako espazioa ez duten lekuetan ere. Kopuru horretatik gorakoetan, eta betiere espazio itxiak badira, %80koa izango da gehienezko edukiera baimendua. Instalazio horietarako sarbideetan eta irteeretan osasun protokoloak bete daitezela eskatzen du Eusko Jaurlaritzaren dekretu berriak; eta, batez ere, jende asko hartzeko aukera duten guneetan. Horrez gain, etengabeko aireztapena bermatu beharko da espazio itxietan. Aireztapen naturala hobetsiko da, baina airea sartzea bermatu beharko da, naturalki ala klimatizazio sistemen bidez.

Gazteentzako lokalak berriz zabalduko dira?

Bai. Gazteen lokalak, gaztelekuak eta halakoak zabalik izan ahalko dira, gainerako espazioen baldintza berberetan.

Tabernetan zutik kontsumitu ahalko da?

Bai. Gaurtik aurrera indargabetu egingo da tabernetan zutik nahiz barran kontsumitzeko debekua. Halaber, espazio horietan ez da mugatuko elkartutako jende kopurua. Gaur arte, gehienez ere zortzi lagun egon zitezkeen batera taberna barruetan, eta hamabi, berriz, terrazetan. Neurri hori bertan behera geratuko da.

Ekitaldietan kontsumitu ahalko da?

Kultur eta kirol ekitaldietan nahiz erabilera publikoko espazioetan egiten diren bestelakoetan ezin izango da elikagairik eta edaririk kontsumitu, ura izan ezik. Salbuetsita daude ostalaritza eta sukaldaritza jarduna baimendua duten espazioak.

Maskara erabiltzen jarraitu beharko da?

Espainiako Gobernuak araututako neurria da maskararen erabilera, eta, beraz, orain arte izan den moduan, 6 urtetik gorakoentzat nahitaezkoa izango da maskara erabiltzea leku itxietan eta pertsonen artean metro eta erdiko distantzia mantentzea ezinezkoa den kasuetan. Espazio irekietan ere beharrezkoa izango da, baldin eta gutxieneko distantzia bermatzea ezinezkoa bada. Ostalaritzako establezimenduetan ere nahitaezkoa izango da, eta elikagaiak edo edariak kontsumitzeko momentuan bakarrik kendu ahalko da.]]>
<![CDATA[Ministro ohi batek onartu zuen bonbak bidali zituela Espainiako Gobernuak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1843/007/001/2021-10-06/ministro_ohi_batek_onartu_zuen_bonbak_bidali_zituela_espainiako_gobernuak.htm Wed, 06 Oct 2021 00:00:00 +0200 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/1843/007/001/2021-10-06/ministro_ohi_batek_onartu_zuen_bonbak_bidali_zituela_espainiako_gobernuak.htm Abc egunkariak.

1989ko irailaren 20an Errenteriako (Gipuzkoa) Juan de Olazabal kalean gertatutako hilketa izan zuten hizpide, besteak beste. Jose Antonio Cardosa postaria Ildefonso Salazar HBko kidearen buzoian gutun bat uztera zihoan, baina gutuna lehertu, eta bertan hil zen. Onik atera zen Salazar.

Asuncionek inteligentzia zerbitzuko zuzendariari aitortu zion Espainiako Barne Ministerioa zegoela gertatuaren atzean. Jose Luis Corcuera zen 1989an Barne ministro. «Corcuerak baditu gauzak: nik dakidala, hil zen postari hura, bonbak eztanda egin ziona», adierazi zion espioien buruari. Bonba-pakete hori nahiz HBko kideei bidalitako beste zenbait haren ministerioak igorriak zirela argi esan zuen: «Gutun horiek haiek bidalitakoak ziren. Postariak paketea tolestu egin zuen, eta, buzoian sartutakoan, eztanda egin, eta hil egin zen».

Leherketatik ordu gutxira, agerraldia egin zuten, Salazarrekin batera, Iñaki Esnaola eta Tasio Erkizia HBko buruzagiek. Espainiako Estatuaren gerra zikineko ekintzatzat jo zuten gertatutakoa, eta Erkiziak Jose Antonio Ardanza Eusko Jaurlaritzako orduko lehendakaria ere egin zuen erantzule, HB eta ETA «gauza berbera» zirela esan zuelako.

Espainiako Gobernuak ez zuen erasoaren jatorria ikertu, ordea, eta, aitzitik, Barne Ministerioak, 1999ko legea baliatuz, terrorismoaren biktima gisa aitortu zuen Cardosa. Bertsio horri atxiki zitzaizkion ezker abertzalea zokoratzeko asmoz Ajuriaeneko Ituna izenpetu zuten alderdi politikoak.

Abc-k galdetuta, Corcuerak ukatu egin zuen herenegun, berriz ere, bonba-paketeekin lotura duela: «Ez dut zerikusirik gisa horretako kontuekin». Halako gutunak bidaltzen zituena ETA zela nabarmendu zuen, eta harekin lotu zuen Cardosaren hilketa: «Hori eragin zuen gutuna ETAk bidalitako beste hainbaten modukoa izan zen».

Corcueraren ukoa

Ez da gerra zikinak Corcuera busti duen lehen aldia. Errenteriako leherketa 17/95 sumarioan sartu zuen Baltasar Garzon Espainiako Auzitegi Nazionaleko epaile ohiak, eta sumario horren barruan Luis Roldan Guardia Zibileko zuzendari ohiak egindako deklarazioan ere atera zen haren izena. Roldanek azaldu zuen 1989ko udan bilera izan zutela Espainiako Barne Ministerioan «terrorismoaren kontrako» koordinazio taldekoek. Hori amaituta, beste bilera bat egin zuten Rafael Vera Segurtasuneko estatu idazkariak, Roldanek eta Corcuerak, eta, Roldanen arabera, Verak azaldu zion ETAri «erantzun sendo bat» ematea pentsatu zutela: «Bonba-paketeen sorta bat prestatu, eta HBko kide jakin batzuei bidaltzea, haiek izutzeko».

Salazarren etxe atarian lehertu zenaz gain, beste bi pakete ere bazeudela jakinarazi zioten Roldani, eta horiek lehertu ez zitezen «ahalegin guztiak» egin behar zirela. Hori egiteko enkargua Enrique Rodriguez Galindo Guardia Zibileko jeneral ohiari eman zioten, Roldanen esanetan. Haren deklarazioaren arabera, Barne Ministerioak jomugan zituenetako bat nor zen argitu zion Galindok: Iñigo Iruin abokatua. Beste paketea Azpeitira edo Azkoitira bidali zutela esan zion. Azkenean, Barne Ministerioak bidalitako lehergaiek ez zuten eztanda egin.

Azalpen eskea

Atzo argitara emandako informazioaren inguruan Espainiako Kongresuan «premiazko azalpenak» emateko eskatu zien EH Bilduk Corcuerari eta Fernando Grande-Marlaska egungo Espainiako Barne ministroari. Ezagutarazitako informazioak lehenengoa «zuzenean inplikatzen» duela azpimarratu zuen koalizioak, eta Grande-Marlaskari, berriz, «eskura duen informazio guztia jakinarazteko» exijitu zion. Horrez gain, «biktimei ematen zaien tratuan dagoen desberdintasuna» salatu zuen eta «estatu terrorismoa» ikertzeko eta argitzeko galdegin zuen, baita horretarako sortutako tresnak deseginda dauden ihardetsi ere: «EH Bilduk galdetu du ea noiz jarri zitzaion amaiera estatu terrorismoari, eta ea dagoeneko desegin diren estatu terrorismoa gauzatu zuten talde guztiak».

EAJk, beste ohar batean, adierazi zuen «gerra zikina deitu zuten aberrazio demokratikoaren kontra» posizionatu zela hura hasi zen une beretik, eta epaitu gabeko edozein gertaera argitzeko eskatu zuen, «biktimek eta beren senitartekoek aitortza, memoria eta erreparazioa merezi dutelako». Alde horretatik, Sekretu Ofizialen Legea aldatu behar dela nabarmendu zuen.

«Egia, justizia eta erreparazioa» exijitu zituen Miguel Angel Navarro Elkarrekin Podemos-IUko Giza Eskubide eta Memoria Demokratikoko ordezkariak, «Euskadin izan diren indarkeria kasu guztietan». Azpimarratu zuen «biktimekiko elkartasuna» inoiz ez dutela baldintzatu «ez egileak ezta indarkeria motak ere», eta aurrerantzean ere ez dituztela bereizita ulertuko.]]>
<![CDATA[AEBen Haitiko ordezkariak kargua utzi du, deportazioez kexu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/016/001/2021-09-24/aeben_haitiko_ordezkariak_kargua_utzi_du_deportazioez_kexu.htm Fri, 24 Sep 2021 00:00:00 +0200 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/1872/016/001/2021-09-24/aeben_haitiko_ordezkariak_kargua_utzi_du_deportazioez_kexu.htm
Gaiak gobernuaren barruan ere eragin ditu tentsioak. Horren erakusle, Estatu Departamenduaren Haitiko ordezkari Daniel Footeren atzoko dimisioa. «Ez naiz atxikiko milaka iheslari eta migratzaile ilegal deportatzeko AEBek hartutako erabaki inhumano eta kaltegarriari», esan zion Antony Blinken Estatu idazkariari dimisio gutunean. Haren iritziko, Haiti ez da gai «bueltan datozen eta jatekorik, aterperik eta dirurik ez duten milaka migratzaileren fluxuari» erantzuteko, eta halako olatu batek «tragedia saihetsezin bat» eragingo luke.

Footeren dimisioak oihartzuna eman die Bidenen aurkako barne kritikei, baina izan dira halako gehiago ere. Maxine Waters kongresukide demokratak Mexikorako mugan aritzen diren Border Patrol polizia agenteen jokabidea salatu zuen: «Ikusi genuenak ehun urte atzera eraman gintuen. Esklabotzaren garaian ikusitakoa baino okerragoa izan zen». Zaldi gainean zeudela migratzaileak kolpeka urruntzen zituzten agenteen irudiez ari zen Waters. «Haserre eta nahigabetuta nago, baina ez bakarrik haitiarrak harrapatzen eta jipoitzen ari ziren cowboy horiekin; gobernuarekin ere ez nago batere pozik», erantsi zuen. Washington azalpenak ematera behartu zuten irudiok. Jen Psaki Etxe Zuriko prentsa idazkariak mugan gertatutakoa gaitzetsi zuen, baina gobernua horretatik bereizten saiatu zen: «Uste dut garrantzitsua dela jendeak jakitea hori ez dela gu garena».

Iragan igandean hasi zituen deportazio masiboak AEBetako Segurtasun Nazionalerako Departamentuak. Texas estatuko Del Rio hiriko zubipe batean 15.000 migratzaile haitiar inguru pilatu dira egunotan, eta Etxe Zuriak Port-au-Princera bidali nahi ditu horiek hegazkinetan. Egunero halako zazpi hegaldi antolatu nahi ditu. Segurtasun Nazionalerako Departamenduak 1.401 lagun mugituak zituen herenegun gauerako, eta beste 3.206 lagun atxilo zituen, haien kasuak aztertu bitartean.

Haitiko agintariek AEBetako Gobernuari ohartarazi zioten ez direla gai kolpean milaka herritar jaso eta horien behar premiazkoenak asetzeko, eta hala berretsi dute Port-au-Princeko aireportuko irudiek. Behartuta sorterrira eraman zituzten hegazkinetik jaitsi orduko, berriz ere igotzen saiatu ziren dozenaka lagun. Liskarrak izan ziren aireportuko segurtasunaz arduratzen zirenekin, eta zenbaitek oinetakoak bota zizkioten hegazkinari, mespretxu keinu gisa. Bitartean, aireportuaren ingurua hegazkinetatik jaitsi diren horiez betetzen ari dira, ez baitute nora jo, ezta nork lagunduko ere.

Trumpzale bat aurrean

Segurtasun Nazionalerako Departamentuak hitzeman zuen milaka migratzailek AEBekiko mugan eraikitako kanpalekua hustuko zuela, baina eremua gatazkatsua da Bidenen gobernuarentzat, ez soilik Mexikorekin muga egiten duelako, baita AEBen kontrolpeko lurrak Texasen daudelako ere. Hango gobernadore Greg Abbott Trumpen eskolakoa da, eta presidente ohiak Mexikorako mugan egin asmo zuen murruaren defendatzaile sutsua. Haren eskua dago mugako polizien jazarpenaren atzean. Herenegun, ehunka agente eraman zituen autoetan migratzaileak pilatuta dauden eremuaren aurrera, eta ibilgailuak ilaran jarriz hesi bat irudikatu zuten horiek. «Kontrola berrezarri dugu mugan», idatzi zuen jarraian Abbottek Twitterren. Biden erasateko ahaleginean ari da gobernadorea, azpimarratuz presidenteak ez diola behar besteko irmotasunez heldu auziari eta bera dela muga migratzaileetatik salbatzeko bermea.

AEBen atarian jasotako tratu ankerra ez dirudi nahikoa izango denik beste milaka haitiarrek bide bera ez hartzeko. CNN telebista katearen arabera, 30.000 haitiar inguru daude Kolonbian, iparraldera joateko asmotan.

Exodoaren arrazoi nagusietako bat da AEBetako Gobernuak 2023ra arte luzatuko diela TPS Behin-behineko Babes Estatusa herrialdean bizi diren haitiarrei. Hara joan asmo dutenei ez die eragiten neurriak, baina, hala ere, dei efektua izan du askorentzat.

Bestela ere bazen motiborik, ordea. Krisi politiko betean dago herrialdea, eta Jovenel Moise presidentea hil egin zuten uztailean. Ezegonkortasun politikoarekin, pobreziarekin eta muturreko indarkeriarekin gutxi ez, eta 7,6 graduko lurrikara batek astindu zuen herrialdea abuztuan, eta 2.000 hildako baino gehiago eragin.]]>
<![CDATA[«Diplomazia aro berri bat» hasi nahi du Bidenek, fokua Asia ekialdean jarrita]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/016/001/2021-09-22/diplomazia_aro_berri_bat_hasi_nahi_du_bidenek_fokua_asia_ekialdean_jarrita.htm Wed, 22 Sep 2021 00:00:00 +0200 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/1893/016/001/2021-09-22/diplomazia_aro_berri_bat_hasi_nahi_du_bidenek_fokua_asia_ekialdean_jarrita.htm
Harremanak berrartzetik harago kokatu zuen iraganarekiko haustura, ordea. Bere gobernuak datozen urteetan lehentasun izango dituen gaiez aritu zen, eta irudikatu nahi duen aro berriak politika aldaketa bat ere esan nahi duela azaldu zuen. Klima krisia, botere globalean gertatzen ari diren aldaketak, teknologia berriak, klima larrialdia eta «terrorismoaren» mehatxua aipatu zituen, besteak beste, etorkizuneko erronken artean. Modu horretan defendatu zuen bere burua aspaldian haren ustezko bazkideek egin dizkioten kritiketatik. Afganistandik tropak erretiratzeagatik jasotakoak hizpide hartuta, Bidenek esan zuen AEBak ez direla 2001eko herrialde bera, eta gaur egun «askoz prestatuago» daudela «mundu mailako terrorismoaren mehatxuari» aurre egiteko. Halakoen aurrean erantzuteko eskubidea aldarrikatu zuen, baina, aldi berean, adierazi zuen esku hartze militarrak lehentasuna ez direla izango, eta kasu bakan batzuetan soilik egingo dituztela: «Argiak eta egingarriak» direnean.

Erresuma Batuarekin eta Australiarekin Txinari aurre egiteko Aukus aliantza militarrean bat egiteagatik ere hartu diote kargu Bideni berriki. Joan den astean aurkeztu zuten hitzarmena, eta kezka sorrarazi du handik kanpo geratu diren Mendebaldeko aliatuen artean, datozen urteetan lehia ekonomiko eta militar nagusia izango denetik at geratzeko arriskuan ikusi baitute euren burua. Charles Michel Europar Kontseiluko presidenteak «gardentasun eta leialtasun falta» leporatu zion atzo bertan, eta Trumpekin parekatu zuen: «Harekin, gutxienez, oso argi zegoen EB ez zela bazkide eta aliatu erabilgarria».

Haserrea are handiagoa izan da Frantziaren kasuan. Izan ere, aliantzaren berritasun nagusia da AEBek Australiari lagunduko diotela propultsio nuklearra izango duten itsaspekoak eraikitzen. Eliseoak milioi askoko akordio bat egina zuen Australiako Gobernuarekin, eta hamabi itsaspeko egingo zizkiola jasotzen zuen kontratu horrek. Bertan behera geratu da, ordea, aliantza militar berriaren ondorioz.

Asian indar militarren presentzia areagotzeak izan ditzakeen arriskuengatik ere jaso ditu ohartarazpenak Bidenek. Gai horri heldu zion atzoko hitzaldian, baina ez zuen Txina zuzenean aipatu. Hala ere, nabarmendu zuen AEBen asmoa ez dela «beste gerra hotz batera» edo «bloke zurrunen artean banatuta egongo den mundu batera» gerturatzea. «AEBak prest daude, aurrera urrats bat egin, eta erronka partekatuei irtenbide baketsu bat emateko prest dagoen edozeinekin lan egiteko, baita beste gai batzuetan desadostasun handiak baditugu ere», esan zuen. «Diplomazia aro berri bat» zabaldu nahi duela azaldu zuen, behin Afganistandik erretiratu eta «iraganeko gerrak» atzean utzita.

Arerio politikoekin ere hitz egiteko beharra herrialde guztiak elkarri konektatuta daudela eta geroz eta konektatuago daudela esanez argudiatu zuen AEBetako presidenteak: «Porrot egiten badugu, ondorioak guztiok pairatuko ditugu». Pandemiarekin hala gertatu dela adierazi zuen, eta hurrengo izurriterako irakaspen gisa baliagarria izatea nahi duen galdera bat utzi zuen airean: «Elkarrekin egingo dugu lan bizitzak salbatzeko, COVID-19a leku guztietatik erauzteko eta etorriko den hurrengo pandemiarako prestatzeko, ala ez ditugu ditugun erremintak aprobetxatuko?»

Erakunde multilateralen defentsa ere egin zuen Bidenek, eta AEBak horietara itzuli direla azpimarratu zuen: «Osasunaren Munduko Erakundearekin konpromisoa dugu berriz ere; Covaxekin estuki ari gara lanean mundu osoko bizitzak salbatuko dituzten txertoak emateko; Parisko Akordiora batu gara berriz; eta NBEren Giza Eskubideen Batzordean aulkia hartzeko hautagaiak gara».

Kooperazio bertikala

Lankidetzarako eskua luzatu zuen Bidenek, bai, baina une oro argi utziz lankidetza nork gidatzea nahi duen. Azpimarratu zuen AEBak lidergoa hartzen ari direla pandemiaren eta klima larrialdiaren gisako auzietan.

Puntu horretan aritu zen hitzaldi osoko zehatzen Biden, iragarri baitzuen bere gobernua Kongresuarekin lanean ari dela, krisi klimatikoari aurre egiteko «garatze bidean dauden herrialdeei» bideratutako diru saila bikoizteko. 2024rako 11,4 mila milioi dolarreko —9.720 milioi euro— ekarpena egin nahi du, helburutzat jarrita mundu osoan herrialde horietara bidaliko den dirua 85.270 milioi euro izatera iristea. Kantitate horretara iaz iristeko hitza eman zuten aurrez herrialde garatuenek.]]>
<![CDATA[Biden: «Historiako inflexio puntu batean gaude»]]> https://www.berria.eus/albisteak/203476/biden_historiako_inflexio_puntu_batean_gaude.htm Tue, 21 Sep 2021 17:41:43 +0200 Julen Aperribai https://www.berria.eus/albisteak/203476/biden_historiako_inflexio_puntu_batean_gaude.htm <![CDATA[Mugan pilatuta dauden haitiarrak deportatzen hasi dira AEBak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1884/011/001/2021-09-21/mugan_pilatuta_dauden_haitiarrak_deportatzen_hasi_dira_aebak.htm Tue, 21 Sep 2021 00:00:00 +0200 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/1884/011/001/2021-09-21/mugan_pilatuta_dauden_haitiarrak_deportatzen_hasi_dira_aebak.htm
Dagoeneko Del Rion elkartutakoen erdiak baino gehiago mugiarazi dituzte migratzaileentzako zentroetara, eta Segurtasun Nazionalerako Departamentuak larunbatean iragarri zuen mugako 400 polizia inguru bidaliko zituztela kanpalekua erabat hutsarazteko.

Etxe Zuriak Haitiko Gobernuarekin adostutakoaren arabera, herrialde horretara ez ezik, AEBetarako bidaiaren abiapuntu izan ziren herrialdeetara ere itzularaziko dituzte migratzaileak. Marsha Espinosa Segurtasun Nazionalerako Departamentuko bozeramaileak azaldu zuenez, zenbait herrialdetako gobernuekin hizketan ari da AEBetakoa, deportatuak har ditzaten, hala nola Brasilekin eta Txilerekin.

AEBen laguntzekiko duen menpekotasuna tarteko, Haitiko Gobernuak ez dio oztopo handirik jarri Etxe Zuriaren planari. Migratzaileen «sufrimendua» bere egiten zuela esan zuen Ariel Henry Haitiko lehen ministroak larunbatean, eta haiek hartzeko neurriak hartu zituztela adierazi. Azkarregi iristen ari direla esan zuen, aldiz, Haitiko Migrazio Bulegoko buru Jean Negot Bonheur Delvak: «Haitiko Estatua ez da gai hainbeste deportatu hartzeko».

Gauza bera esan zioten joan den astean 50 legelari demokratak Joe Biden AEBetako presidenteari, gutun batean, eta deportazioak geratzeko eskatu zioten. Haren gobernuak, baina, erantzun du neurria bat datorrela aurrez hitzemandako migrazio politikekin.]]>
<![CDATA[SCOk Afganistanen duen erantzukizuna hartzeko eskatu dio Mendebaldeari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1847/016/001/2021-09-18/scok_afganistanen_duen_erantzukizuna_hartzeko_eskatu_dio_mendebaldeari.htm Sat, 18 Sep 2021 00:00:00 +0200 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/1847/016/001/2021-09-18/scok_afganistanen_duen_erantzukizuna_hartzeko_eskatu_dio_mendebaldeari.htm
Herrialdea berreraikitzen laguntzeko konpromisoa berretsi zuen Txinak, baina, halere, azpimarratu zuen lan hori nagusiki Mendebaldeak hartu behar duela bere gain. Zuzenean AEBak aipatu ez bazituen ere, Txinako presidenteak esan zuen «zenbait herrialdek» Afganistanen garapenean duten «erantzukizuna» hartu beharra dutela, egungo egoeraren «bultzatzaile» diren heinean.

Bide beretik jo zuen Vladimir Putin Errusiako presidenteak ere: «Afganistanen berreraikuntzarekin lotutako gastuen zati handiena AEBek eta NATOko herrialdeek ordaindu behar dute, luzaroan herrialde horretan presentzia izatearen ondorio larrien erantzule baitira». Gainera, Washingtoni eskatu zion Banku Zentraleko funtsak desblokeatzeko, haiek gabe talibanek drogen eta armen salerosketara joko dutelakoan.

Imran Khan Pakistango lehen ministroak, berriz, adierazi zuen lehentasuna «krisi humanitarioa eta kolapso ekonomikoa eragoztea» direla. Gogora ekarri zuen atzerriko funtsen mende egon izan dela Kabul urteetan, eta ohartarazi zuen halakorik gabe geratzeak «kolapsora» eraman dezakeela.

Hala ere, talibanek iragarritako «behin-behineko» gobernuarekiko erreparoa ere presente izan zen bileran. Ia osorik paxtun etniako kideez osatutakoa da gobernu berria, eta horri egin zioten kritika, batez ere. Izan ere, Afganistanen gehiengoa diren beste etnia batzuek lotura handia dute SCOko zenbait herrialderekin: hala nola Iran, Tajikistan eta Uzbekistanekin. Talde etniko guztiak barne hartuko dituen «egitura politiko inklusibo bat» osatzeko eskatu zien Khanek talibanei.

Putinek ukatu egin zuen, hark lehenago eskatu moduan, talibanen gobernua «inklusiboa» dela, baina, hala ere, harekin batera lan egin beharra dutela nabarmendu zuen.

Ministerio aldaketa

Bitartean, orain arte Emakumeen Ministerioa izan denaren Kabulgo egoitza itxi zuten atzo talibanek. Han lan egiten zuten funtzionarioak kanporatu, eta egoitzaren izena aldatu zuten. Otoitzaren Bertuterako eta Bizioaren Prebentziorako Ministerioa izango da aurrerantzean. Talibanen aurreko agintaldian ere, 1996tik 2001era artekoan, ezarri zuten ministerio hori, eta haren funtzioa xaria legearen interpretazioaren aurkako urraketak atzematea izan zen.]]>
<![CDATA[NZAk baimena eman du Filipinetako drogen aurkako gerra ikertzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1878/013/001/2021-09-17/nzak_baimena_eman_du_filipinetako_drogen_aurkako_gerra_ikertzeko.htm Fri, 17 Sep 2021 00:00:00 +0200 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/1878/013/001/2021-09-17/nzak_baimena_eman_du_filipinetako_drogen_aurkako_gerra_ikertzeko.htm
Ekainean egin zuen fiskaltzak ikerketa abiatzeko eskaria, eta, orain, onartuta, 2011ko azaroaren 1etik 2019ko martxoaren 16ra bitartean egindako operazioak ikertu ahalko ditu Karim Khan fiskala buru duen taldeak. Ez, ordea, data horretatik aurrera egindakoak, Filipinek NZAko estatu kide izateari eta Erromako Estatutuari —NZA sortzeko egindako estatutua—atxikita egoteari utzi baitzioten. Fiskalak kasuaz egindako deskribapenak dio balitekeela milaka lagun hil izana «ustez narkotrafikoan parte hartu zutelako edo droga ilegalak kontsumitu zituztelako», eta horietako hainbat taldeen arteko borroken ondorioz hil zirela zehazten duen arren, beste asko «operazio polizialetan egindako exekuzio estrajudizialen» biktima izan zirela pentsatzeko nahikoa zantzu badagoela uste du.

Horretan oinarrituta, auzitegiak nabarmendu zuen drogaren kontrako gerra deitu izan zaiona ezin dela ulertu legediaren ezarpen huts moduan, eta horren barruan egindako operazioak ezin direla hartu «zilegizkoa den operazio batean egindako gehiegikeria» gisa. Aitzitik, uste du badagoela nahikoa oinarri herritarren aurkako «eraso orokortu eta sistematiko bat» izan dela eta eraso horiek estatuak berak sustatu izan dituela pentsatzeko. Hilketak eta drogaren aurkako kanpaina lotzeko, Filipinetako Polizia Nazionalak Rodrigo Duterte presidenteak kargua hartu zuen egun berean zabaldutako ohar bat aipatu zuen auzitegiak. Hartan, drogaren aurkako operazioetan susmagarriak «neutralizatzeko» asmoa agertzen zen. Auzitegiak uste du hitz horrekin ustezko delitugileak hiltzea baimentzen zela. Gainera, azaldu zuen hainbat agenteren testigantzak ere badituela, zeinetan aitortzen duten gobernuaren aginduei jarraituz hil zituztela hainbat lagun narkotrafikoarekin lotutako operazioetan.

Frogatzat har litezke, halaber, Duterteren beraren hitzak, hainbatetan esan izan baitu, modu irekian, droga trafikoarekin lotutako hilketak babesten dituela. «Hilketak badaude, ni naizela esango dut. Drogaren kontrako gerran izandako edozein heriotzaren erantzule egin nazakezue», adierazi zuen iazko urrian, herrialdeko telebista kate batean egindako diskurtsoan. «Eraman nazazue auzitegira, espetxeratu nazaten. Nire herriaren alde jarduteagatik kartzelara eramaten banaute, gustu handiz joango naiz», gaineratu zuen.

Agintea hartu zuenetik, 7.000 lagun baino gehiago hil dira Poliziak narkotrafikoarekin lotuta egindako sarekadetan, Filipinetako agintarien arabera. Giza eskubideen hainbat elkartek, baina, uste dute hildakoak 30.000 inguru direla.

Subiranotasuna, argudio

Hagako auzitegiaren baimena jaso arren, oztopo nagusia ez dute gainditu auzitegiko ikerlari judizialek. Izan ere, Manilak iragarri zuen ez dela arituko elkarlanean NZArekin, eta auzitegi horretako kideei herrialdera sartzea galaraziko diela. «Atzerriko instituzio horrek ez dauka eta ez du inoiz izan eskumenik Filipinetako Errepublikako auzien eta hartako herritarren inguruan ezer ikertzeko», esan zuen Salvador Panelo Duterte presidentearen idazkariak. Panelok argudiatu du Filipinek bi urte igaro dituztela jada Erromako Estatututik kanpo, eta, hortaz, ez dagoela «NZAk ikertu beharreko auzirik».

Hagako auzitegiak herrialdearen subiranotasuna urratu nahi duela salatu izan du Dutertek, eta gidatzen duen herrialdearekiko «maitasunarekin» argudiatu izan du narkotrafikoaren aurkako kanpaina. Haren gobernuak sustatutako operazioek «krimena gutxitu» dutela eta «bakea eta ordena» ezartzen lagundu dutela azaldu zuen uztailean, eta horretan jarraitzeko asmoa berretsi zuen.

Hilabete lehenago, AI Amnesty Internationalek Nazio Batuen Erakundeari eskatu zion berehala zabaldu zezala Filipinetako presidentearen kanpainak eragindako «heriotza olatuari» buruzko ikerketa bat. Gobernuz kanpoko erakundearen arabera, «drogarekin lotutako zerrenda batean dauden auzo txiroetako pertsonak» hiltzen ditu Poliziak, «inpunitate osoz». Nicholas Bequelin AIren Asia ekialdeko zuzendariaren esanetan, Poliziak norbait hiltzeko behar duen bakarra «drogen kontsumoarekin edo salerosketarekin lotutako eta frogarik gabeko akusazio bat da».]]>
<![CDATA[Hagako auzitegiak Filipinetako drogaren kontrako gerra ikertzea baimendu du]]> https://www.berria.eus/albisteak/203230/hagako_auzitegiak_filipinetako_drogaren_kontrako_gerra_ikertzea_baimendu_du.htm Thu, 16 Sep 2021 15:23:26 +0200 Julen Aperribai https://www.berria.eus/albisteak/203230/hagako_auzitegiak_filipinetako_drogaren_kontrako_gerra_ikertzea_baimendu_du.htm <![CDATA[Sanchezek eta Aragonesek eperik gabeko elkarrizketa nahi dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1991/002/001/2021-09-16/sanchezek_eta_aragonesek_eperik_gabeko_elkarrizketa_nahi_dute.htm Thu, 16 Sep 2021 00:00:00 +0200 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/1991/002/001/2021-09-16/sanchezek_eta_aragonesek_eperik_gabeko_elkarrizketa_nahi_dute.htm
Bi aldeek euren arteko arazoei «irtenbide adostuak» emateko «borondatea» dutela nabarmendu zuen Sanchezek, eta pozik azaldu zen Generalitateak asmo bera agertu ziolako. Hala ere, «elkarrengandik oso urrun» daudela berretsi zion bilerak, azaldu zuenez, eta posizio politiko «erradikalki desberdinak» dituztela.

Desadostasun handienak dituzten gaiak azkenerako utzi, eta gertuen daudenei heltzea poposatu zuen Sanchezek. Lehenengoen kasuan, elkarrizketari luzaroan eutsi beharko diotela azaldu zuen, elkarrengana «gerturatu» ahal izateko. Zentzu horretan, uko egin zion mahaiari epemuga jartzeari: «Presarik, eperik eta etenik gabe jarraituko dugu». Gatazka konpontzeko esfortzu handia eta denbora asko beharko direla nabarmendu du: «Egun batetik bestera ez dugu konponduko duela hamar urte hondatu zena».

Gai arantzatsuenak autodeterminazioa eta amnistia direla aitortu zuen Espainiako gobernuburuak. Aragonesek bi eskari horiek plazaratu zizkiola azaldu zuen, biltzen diren «bakoitzean» egiten duen moduan, baina baztertu egin zituela, «ezinezkoak» direla esan zuen, «ez soilik konstituzioak ez dituelako baimentzen, baina baita Kataluniako gizarteak zatiketa gehiago sufritu ezin dituelako ere». Hala ere, garrantzitsuena «irtenbide adostu bat» lortzeko «borondatea» izatea dela azpimarratu zuen.

Momentuz, ez die auzi horiei heldu nahi Sanchezek. Espainiako Gobernuak «berriz elkartzeko agenda» deitzen diona hizpide izan zuen atzo ere, eta hor zehaztutakoetan «aurrera egin» dela nabarmendu zuen. 44 puntuko dokumentu bat da agenda hori, Sanchezek Quim Torra Kataluniako presidente ohiari aurkeztutakoa eta Generalitateak urteetan Madrili egindako eskariei eman beharreko erantzunak jasotzen dituena. Independentismoak hainbatetan esan izan dio Espainiako Gobernuari agenda hori eskumenen inguruko eztabaidan kokatu behar dela, eta ez gatazka politikoarenean.

Elkarrizketa mahaira itzuli izana nabarmendu zuen Aragonesek ere, eta atzoko bilera aurrez bi aldeen artean egindakoetatik bereizi nahi izan zuen, argudiatuta «negoziazio prozesua berriz hastea» esan nahi zuela. Bilerak balio izan zion berresteko Kataluniako gatazkak «elkarrizketan oinarritutako irtenbide bat» eskatzen duela, ondoren herritarrek sostengatu beharko dutena.

Hori egitetik urrun daudela onartu zuen, eta, hortaz, bi aldeek elkarrenganako «konfiantza sortzen» jarraitu behar dutela azpimarratu. Hala ere, Espainiako Gobernuak «gatazka politiko bat» badagoela aitortu izana txalotu zuen: «Gaur, bi ordezkaritzek borondatea agertu dugu negoziazio prozesua berrartzeko eta gatazka konpontzeko gaurkoa baino aldekoagoa izango den testuinguru bat sortzeko».

Legealdiko lehen bi urteen barruan egin beharko dute hori, ERC Esquerra Republicana de Catalunuyak CUPekin adostutakoaren arabera. Atzo, ordea, «epe oso zehatzak ezartzearen» aurka mintzatu zen Aragones. «ezinbestekoena irtenbideak aurkitzea» dela iritzita. Bi aldeak hurrengo bileretan jarraitu beharreko metodologia erabakitzen ari direla azaldu zuen Aragonesek, baina, edozein kasutan, azpimarratu zuen «periodikoki» eta «modu diskretuan» biltzen segi beharko dutela.

Independentismoaren batasunaren alde ere hitz egin zuen Generalitateko presidenteak. Mahaiko ordezkaritza gobernuko gainerako kideetara zabaltzeko prest agertu zen. Bilerara «Katalunia osoa» ordezkatzera eta «kontsentsu zabalak» aurkeztera joan zirela azaldu zuen, eta, zentzu horretan, proposamen «inklusiboena» independentzia erreferendum bat egitea dela berretsi zuen, zeinetan «denen ahotsak entzun» ahalko diren. JxC Junts per Catalunyako kideei atzoko bileraren xehetasunak emango dizkiela ere jakinarazi zuen.

ERC, bakarrik

Izan ere, erdibituta iritsi zen independentismoa atzoko bilerara. Hain erdibituta, ezen hura parlamentuan ordezkatzen duten hiru alderdietatik bakarra izan baitzen mahai horretan: ERC. Pere Aragones presidenteak handik kanpo utzi zituen herenegun JxC Junts per Catalunyako ordezkariak, gobernutik kanpoko mahaikideak aukeratu zituelako alderdi horrek. Krisia zabaldu zuen horrek gobernukideen artean, baina Jordi Sanchez JxCko idazkari nagusiak «leialtasuna» hitzeman zion Aragonesi ondoren, eta Espainiako Gobernuari egotzi zion mahaikideen arteko eztabaida baldintzatu izana.

CUP ere oso kritiko agertu da azken egunotan elkarrizketa mahaiarekin, eta ezker independentistako eragileek mobilizazio bat egin zuten atzo arratsaldean, mahaikideak bilduta zeuden bitartean, Ez akordiorik, ezta ukorik ere lelopean. Bartzelonako Sant Jaume plazara iristen ahalegindu ziren manifestariak, Generalitatearen jauregiaren kanpoaldean protesta egin asmoz, baina sarbidea galarazi zieten mossoek. Ciutadanseko kideei, aldiz, sartzen utzi zietela salatu zuen CUPek.]]>
<![CDATA[Sanchez: «Espainiarrona denaz espainiar guztiok erabaki beharko dugu»]]> https://www.berria.eus/albisteak/203193/sanchez_espainiarrona_denaz_espainiar_guztiok_erabaki_beharko_dugu.htm Wed, 15 Sep 2021 18:57:17 +0200 Julen Aperribai https://www.berria.eus/albisteak/203193/sanchez_espainiarrona_denaz_espainiar_guztiok_erabaki_beharko_dugu.htm <![CDATA[Aragonesek gaurko elkarrizketa mahaiko bileratik kanpo utzi du JxC]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2021-09-15/aragonesek_gaurko_elkarrizketa_mahaiko_bileratik_kanpo_utzi_du_jxc.htm Wed, 15 Sep 2021 00:00:00 +0200 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/1877/012/001/2021-09-15/aragonesek_gaurko_elkarrizketa_mahaiko_bileratik_kanpo_utzi_du_jxc.htm
JxCk bileran mahaikide izateko egindako aukeraketan du oinarria erabakiak, nahiz eta ERC Esquerra Republicana de Catalunyaren eta bien arteko eztabaida aspalditik egon gaiztotuta. Jordi Puignero presidenteordeaz gain, Jordi Sanchez JxCko idazkari nagusia, Jordi Turull JxCko presidenteordea eta Miriam Nogueras JxCren Espainiako Kongresuko bozeramailea dira alderdi horrek presidenteari proposatutakoak. Espainiako Gobernuak ekainean indultua eman zienetako bi dira Sanchez eta Turull, eta haiek biek eta Noguerasek Generalitatetik kanpo dituzte karguak. Arrazoi horrengatik, berehala baztertu zituen Aragonesek haien izendapenak, gobernuaren batzorde exekutiboan. Bilera eten behar izan zuten, JxCko kideek eskatuta, Nació Digital atariak zabaldu zuenez. Berrartu zuten berriz, baina desadostasunek bere horretan jarraitzen zuten.

Ordu gutxira azaldu zen Aragones prentsaren aurrera, erabakia arrazoitzera eta mahaian parte hartuko dutenen izenak iragartzera. Negoziazio mahaian «gobernuaren ordezkariek» egon behar dutela azaldu zuen, hori baita «herrialdea bere osotasunean ordezkatzeko» modua, haren esanetan: «Kataluniaren aldean herrialdeko instituzioek egon behar dute, ez alderdiek, zeinek parte hartzeko beste hainbat espazio baitituzte».

Presidenteak defendatu zuen JxCrekin egindako akordioan jasota zegoela soilik gobernuko kideek parte hartuko zutela mahaian. Halaber, JxCren proposamenaren berri izan zuen modua ere kritikatu zuen: «Ez da onargarria, presidentea naizenez gero, halako proposamen bat hedabideen bidez ezagutzea. Uste dut zintzotasunez aritu behar dugula». Nabarmendu zuen inork ez daukala «betorik» elkarrizketa mahaian parte hartzeko, betiere gobernuko kide baldin bada, eta printzipio hori onartzen duten gobernuko kideak aurrerago mahaikide gisa onartzeko prest agertu zen: «Atea irekita egon da, irekita dago, eta aurrerantzean ere irekita egongo da».

Adostu zutenaren inguruan ere ez daude ados ERC eta JxC, ordea. Sanchezek ukatu egin zuen gobernu akordioak jasotzen zuela mahaiko partaideek kontseilariak izan behar zutela. Akordioaren zati bat erakutsi zuen Twitterren, bere alderdiaren posizioa arrazoitzeko: «Ordezkaritza kontsentsu bidez aukeratuko da, eta gobernuak izendatuko du, proiektu independentistaren pluraltasuna ordezkatzeko borondatez. Gizartearen %80k babesten dituen autodeterminazioaren eta amnistiaren aldeko kontsentsuak ordezkatu eta defendatzeko borondatea izango du».

Aragonesen arabera, bi akordio egin zituzten gobernukideek. Lehenengoak egun presidente denaren inbestidura ahalbidetu zuen, eta horrek ez zien mugatzen elkarrizketa mahaian parte hartzeko aukera gobernutik kanpoko kideei. Bai, aldiz, uztailan egindako «ahozko akordio» batek.

Sanchezek, Aragonesen erabakia baloratzeko geroago egindako agerraldi batean, ukatu egin zuen bigarren akordio hori izan zenik, eta gogoratu zuen ERCk joan den maiatzean esan zuela Oriol Junqueras presidenteorde ohia mahai horretan izatea nahi zuela. Goizean aurkeztutako ordezkaritzari eutsiko diotela ziurtatu zuen, eta gobernutik haragoko kideak mahaian parte hartzearen alde agertu zen: «Ez da gobernuen arteko gatazka bat, herrialdeen arteko gatazka bat baizik».

Aragonesen erabakia Madrilek baldintzatu duela esan zuten JxCko iturriek, eta hala iradoki zuen Sanchezek ere. «Eztabaidari ekiteko Espainiako aldearen borondate eta baldintza falta» agerian uzten duela azpimarratu zuen. «Moncloak eta Pedro Sanchezen gobernuak betoa jarri diote Kataluniako ordezkaritzaren zati bati, ez daudelako prest amnistiaren eta autodeterminazioaren gaiari heltzeko», gaineratu zuen.

Madrilen «babesa»

Isabel Rodriguez Espainiako Lurralde Politikarako ministroak esan zuen ez zuela baloraziorik egingo mahaia osatuko duten kideen inguruan, baina «gobernuen arteko mahai bat» dela nabarmendu zuen, eta, beraz, Kataluniako aldearen ordezkaritzan Generalitatetik kanpoko kideak izatea ez lukeela onartuko Madrilek. Horregatik, «babesa» agertu zion Aragonesen erabakiari.

Espainiako Gobernuko presidentearekin Bartzelonara joango direnen izenak ere iragarri zituen Madrilek; Presidentetza ministro Felix Bolaños, Kultura eta Kirol gaietarako ministro Miquel Iceta, Garraio ministro Raquel Sanchez, Lurralde Politikarako ministro Isabel Rodriguez, presidenteorde eta Lan ministro Yolanda Diaz, eta Unibertsitate ministro Manuel Castells.

Sanchezek erreferendumean ez zentratzeko eskatu zien herenegun independentistei, hori haren aldearentzat «onartezina» delako eta eztabaida horretan trabatzeak «frustrazioa» eragin besterik ez lukeelako egingo. Inolako galdeketarik ez duela onartuko argi utzi zuen Sanchezek, behin gobernuen artean ados jarri eta gero baitagokie herritarrei horren inguruan bozkatzea, azaldu zuenez.]]>
<![CDATA[NBEri 847 milioi hitzeman dizkiote gobernuek, Afganistanera bidaltzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/017/001/2021-09-14/nberi_847_milioi_hitzeman_dizkiote_gobernuek_afganistanera_bidaltzeko.htm Tue, 14 Sep 2021 00:00:00 +0200 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/1857/017/001/2021-09-14/nberi_847_milioi_hitzeman_dizkiote_gobernuek_afganistanera_bidaltzeko.htm
Zabalik daude berriz banku gehienak, baina gehienez ere 20.000 afgani —196, 71 euro— eskuratu ditzake herritar bakoitzak astero. Ehunka lagunek gaua bankuen kanpoaldean igaro du egunotan, gainerako herritarrek dirurik gabe utzi aurretik beren funtsak erretiratzeko itxaropenez. Eta, bitartean, diruaren debaluazioari ahal bezala aurre egiten ari dira beste asko; haien ondasunak jatorrizko balioa baino askoz merkeago salduz, besteak beste.

Laguntza humanitarioa bideratzeko asmoa dutela behin eta berriz esan dute Mendebaldeko gobernuek, baina laguntza hori ez dute nahi talibanen eskuetan utzi. Hain justu, NBE Nazio Batuen Erakundeak konferentzia bat egin zuen atzo, helburutzat jarrita 509 milioi euro biltzea Afganistanera bidaltzeko. Azkenean, zenbateko hori aise gainditu zutela jakinarazi zuen Antonio Guterres NBEren idazkari nagusiak, eta denera 847 milioi euro emateko prest azaldu zirela konferentzian parte hartutakoak.

Helburuarekin bat eginagatik, bertan parte hartzekoak ziren gobernu askoren kezka da nola inbertituko den diru hori, jakinda talibanen galbahea igaro gabe banatzea ia ezinezkoa dela.

Martin Griffiths NBEren Auzi Humanitarioetarako idazkariordeak atzoko bileran jakinarazi zuen talibanek erakundeari ziurtatu ziotela Afganistanen giza laguntza ematen lan egiten dutenei ez dietela trabarik jarriko, gobernuarekiko modu independentean lan egin ahalko dutela eta emakumeek ere egin ahalko dutela lan hori. Abdul Ghani Baradar Afganistango gobernuburuordeak bidalitako gutun baten bidez jaso zituen NBEk azalpenok.

Zabihula Muyahid talibanen bozeramaileak, bestalde, txalotu egin zuen NBEren asmoa, eta adierazi zuen «garden» arituko dela jasotako laguntzekin. Laguntza eskea luzatu zion, halaber, nazioarteari: «Munduak gurekin kolaboratu behar luke. Herrialdearen segurtasuna mantendu dugu, eta jendeak arazo ekonomiko handiak ditu; janaria eta sendagaiak falta dira».

Unibertsitatean, bananduta

Herenegun, talibanek ziurtatu zuten emakumeek unibertsitatean ikasi ahalko dutela Afganistanen, baina, betiere, gizonengandik banatuta eta hijaba jantzita. Abdul Baqi Haqqani Goi Hezkuntza ministroak iragarri zuen neurria, eta gaineratu zuen soilik emakumeek eman ahalko dizkietela klaseak. Neurria justifikatu zuen esanez gizonekin batera ikastea «islamaren eta Afganistango balio kulturalen aurkakoa» dela. ]]>
<![CDATA[Giharra duela erakutsi du]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1934/016/001/2021-09-12/giharra_duela_erakutsi_du.htm Sun, 12 Sep 2021 00:00:00 +0200 Julen Aperribai https://www.berria.eus/paperekoa/1934/016/001/2021-09-12/giharra_duela_erakutsi_du.htm
Mobilizazioak balio izan du alderdi independentistaren oinarrien tonua zein den jakiteko ere, orain arte alderdi independentisten arteko liskarrek hartu baitute protagonismoa. Zentzu horretan, agerian geratu da prozesu independentista aurrera eramateko alderdiek izan ditzaketen estrategiak edozein direla ere, herritarrek argi dutela prozesua bururaino eraman beharrekoa dela, eta ez dagoela erdibideko irtenbiderik. Hala erakutsi zuen, behinik behin, atzo arratsaldeko manifestazioak. Lluitem i guanyem la independencia (borrokatu eta irabaz dezagun independentzia, euskaraz)zioen pankartak, eta antzeko leloak oihukatu zituzten Laietana etorbidearen alboetan pilatutako herritarrek: «urrats bat bera ere ez atzera», «independentzia»... Espero zen herritarrek mobilizazioan alderdiei presio egitea, eta prozesua desblokeatzeko beharra agertzea. Eta hala izan zen. Tonu orokorra hori ez izanagatik, txisturen bat edo beste ere jaso zuten pankarta zeramatenek.

Izan ere, errezeloz begiratzen dio independentismoaren zati batek Generalitatearen eta Espainiako Gobernuaren artean eratutako elkarrizketa mahaiari, eta ez zuen ezkutatu atzoko egunean. Diskurtso hori, hein batean, bere egin zuen Elisenda Paluzie ANCko presidenteak, manifestazioaren amaierako ekitaldian. «Autodeterminazio eskubidea ez zaio zapaltzen zaituen estatuari eskatzen; hartu egiten da». Independentismoan aurrerapausoak ematea «bakoitzaren erabakien esku» dagoela azaldu zuen, eta herritarrei dei egin zien herrialdeko eremu guztietan burujabetzaren alde egiteko; hala nola, arlo sindikalean. Gobernuari zuzendu zitzaion jarraian: «Gobernuari ekintzak exijitzen dizkiogu. Lehenik eta behin, utz diezaiola etengabe estatuari begiratzeari eta iritsiko ez diren kontsesioen zain egoteari». Generalitateari eskatu zion «hausturarako» prestatzeko. Gogora ekarri zuen Carme Forcadell ANCko presidente ohiak hautetsontziak jartzeko eskatu ziola Artur Mas Generalitateko presidenteari, eta bestelako eskari bat egin zien hark Pere Aragones presidenteari eta gobernuari: «Gauzatu ezazue independentzia, eta alboan izango gaituzue».

Negoziazioaren bideari kritika egin zion ezker independistak ere. ANCren manifestazioa amaierara iritsi zen ordu berean hasi zen haien manifestazioa, Urquinaona plazatik, Ez akordiorik, ezta ukorik ere lelopean. Manifestazioaren aurretik, Edgar Fernandez CUPeko bozeramaileak Generalitateari ohartarazi zion eraikitzen ari den «marko politikoa» ez datorrela bat alderdi horrek Aragonesen inbestidurari bide emateko ERC Esquerra Republicana de Catalunyarekin sinatutako akordioarekin. «Eskubide sozialak eta nazionalak» defendatzeko, mobilizazioaren beharra aldarrikatu zuen Fernandezek, eta hiru helburu jarri zituen: independentismoak bide orri bat adostea, subiranotasun energetikoa eta lurraldearen defentsa. Azken horretan, Prateko aireportua handitzeko proiektua nahiz 2030eko Neguko Olinpiar Jokoak Bartzelonan egiteko asmoa kritikatu zituen.

Cuixart, batasun eske

Independentismoak jarraitu beharreko bide orriaren inguruko zehaztasunetan sartu gabe, indar independentisten arteko kohesioa defendatu zuen Jordi Cuixart Omnium Culturaleko presidenteak. Bera izan zen atzoko aurpegi nabarmenetako bat, espetxetik atera osteko lehenengo Diada baitzen atzokoa beretzat. Herritarren aldetik babes gehien jaso zuenetako bat ere izan zen. Independentismoa indartzearen aldeko mezua eman zuen Cuixartek, baita emozionalki ere: «Eurek boterea dute guk beldurra dugunean. Guk beldurrik ez badugu, haiek ez dute botererik izango». Espainiak Kataluniarentzat proiekturik ez duela esan zuen, baina hari aurre egiteko adostasuna beharrezkoa dela azpimarratu zuen: «Alderdiei eta instituzioei presio egiten jarraitzea dagokigu; hangoei bai, baina baita hemengoei ere. Momentuak eskatzen duen mailan egon daitezen, eta behingoagatik estrategia partekatu bat adostu dezaten».

Ildo beretik jo zuen eguerdian, Omnium Culturalek Lluis Companys pasealekuan egin zuen ekitaldian. Independentismoak «autoestima eta harrotasuna» berreskuratu behar dituela nabarmendu zuen, gogora ekarriz azken urteetako lorpenak: «Ez dezagun ahaztu pauso erraldoiak eman ditugula azken hamarkadan. Estatua inoiz imajinatuko ez zukeen lekura eraman dugu». Hori guztia ezerezean gera ez dadin eta egindakoa «inork izorratu ez dezan», mobilizazioetara batzeko eskatu zien herritarrei, eta «ezberdintasunen» gainetik «kohesioa» eta «herriaren batasuna» lehenesteko. «Errepresioak gu zatitu nahi gaitu; frustrazioa eragin nahi digu, gure eskubideen aldeko borroka utz dezagun».

Omnium Culturalen ekitaldiaren aurretik, 9:00etan, Generalitateak lore eskaintza egin zion Rafael Casanovari, Espainiako Ondorengotza Gerran Kataluniako erresistentziaren ikur bihurtu zen politikari historikoari. Jakin-mina zegoen ekitaldi horretan alderdi independentisten arteko desadostasunak azaleratuko ziren ikusteko. Izan ere, Diadaren bezperako diskurtsoan, Aragonesek Espainiako Gobernuarekin negoziatzeko sortutako elkarrizketa mahaia hizpide izan zuen, eta kritikak jaso zituen horregatik; besteak beste, Junts per Catalunyako kideenak. Laura Vilagra Kataluniako Generalitateko presidentetzako kontseilarik berretsi egin zuen, lore eskaintzaren ostean, mahai horretara «Kataluniako herriaren indar guztiarekin» joateko aprobetxatu behar dela.

Beranduxeago, Arran ezker independistako gazte antolakundeak Gustau Muñoz militantea omendu zuen. Espainiako polizia indarrek hil zuten Muñoz 1978ko Diadan. Harekin batera, Guillem Agullo duela 27 urte faxistek hildako gazte independentista ere oroitu zuen.]]>