<![CDATA[Julen Azpitarte | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 15 Oct 2019 23:54:00 +0200 hourly 1 <![CDATA[Julen Azpitarte | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Sugearen txistu limurtzailea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1949/036/005/2019-10-13/sugearen_txistu_limurtzailea.htm Sun, 13 Oct 2019 00:00:00 +0200 Julen Azpitarte https://www.berria.eus/paperekoa/1949/036/005/2019-10-13/sugearen_txistu_limurtzailea.htm
Bada, 22 minutu irauten duen Krisanteilu-n bederatzi kantu jaso dituzte. Bidaia ilun eta melodikoak dira, pop giroetan hondoratzen direnak, tarteka eskema klasikoetatik aldentzen badira ere. Hala, aurreko lanean bisitatutako lurralde bertsuetatik aritu dira oraingoan ere, lurrotan sakonduz eta punk-rock eta hardcore zoraldiak erabat baztertuz. Taldearen soinua, bestalde, asko hazi da. Diskoa Urtzi Iza eta Hans Krugerrek grabatu dute, Montreal Studios-en. Krugerrek, halaber, grabazioa nahastu du, eta Vacuum Mastering-ek, berriz, masterizatu.

Edukiari erreparatuta, Ixo, Eguzki horia, Caballero eta La nave abestietan alderik pop zaleena erakutsi du hirukoteak. Zira atmosfera lanbrotsuetan murgiltzen da, eta grabazioko doinurik misteriotsu eta arrisku zaleena da. La nave kantu jostalaria da, hasierako perkusio errepikakorra eta teklatuaren lan xaloa tarteko. Ihes egin abestian, azkenik, diskoan bildutako punk aldarri amorratu bakarrak entzuten dira.

Bestalde, deigarria egin zait diskoaren karietara sarean idatzitako zenbait lekutan euskal folka aipatu dutela, bai eta Ez Dok Amairu mugimendua ere, seguruenik euskararen presentziagatik. Erratuta daudela esango nuke -akaso ez naiz zantzu hori antzemateko gai-. Aitzitik, post-punk lan ireki eta entzungarria dela esango nuke, melodietara nabarmen zabaltzen dena eta hiru musikarien ezaugarri propioak argitasunez agertzen dituena. Horretarako, Serpientek ausardiaz josi ditu ahots harmonia propioak eta instrumentuen patroi errepikakor, minimal eta esperimentalak, entzulea giro dantzagarri zein itogarrietara eramateko. Narrasti honek arriskutsu eta amultsu azaltzeko gaitasuna dauka, eta ondorioz, gurean aurki dezakegun proposamen kutsakorrenetarikoa da.]]>
<![CDATA['El samurai' / 'Life's song']]> https://www.berria.eus/paperekoa/1933/038/003/2019-09-29/el_samurai_lifes_song.htm Sun, 29 Sep 2019 00:00:00 +0200 Julen Azpitarte https://www.berria.eus/paperekoa/1933/038/003/2019-09-29/el_samurai_lifes_song.htm Life's song ere muturreko bildumazaleen deskubrimendua da: zorua zanpatzeko psych-funk kantu hipnotikoa da, txalo, fuzz efektudun gitarra, bongo, haize atal eta Farfisa teklatuekin osatua. Cueroren ahalegina itzela da, eta Miguel Porlan diseinatzailearen lana aparta.]]> <![CDATA['Clara Montse Núria']]> https://www.berria.eus/paperekoa/1922/035/001/2019-09-15/clara_montse_nria.htm Sun, 15 Sep 2019 00:00:00 +0200 Julen Azpitarte https://www.berria.eus/paperekoa/1922/035/001/2019-09-15/clara_montse_nria.htm <![CDATA[Maraken astindua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1949/044/005/2019-06-30/maraken_astindua.htm Sun, 30 Jun 2019 00:00:00 +0200 Julen Azpitarte https://www.berria.eus/paperekoa/1949/044/005/2019-06-30/maraken_astindua.htm Herr Professor gitarra jotzailea dago, eta elektro-punk egitasmo hori bere ahalegin nagusia bada ere, Maraca Diablo aintzat hartu beharreko proiektua da. Inak, halere, oso lantzen behin astintzen ditu deabruaren maraka hauek. 2012an, hain zuzen, Hail zigurat! izenburuko estreinako lana plazaratu zuen, eta nik neuk urteko lan azpimarragarrienen artean aipatu nuen egunkari honetan: «Munleten elektro-punk-rock soinutik urrun dagoen proposamena da. Jatorria Uler 600 taldean du, Inak hantxe jo baitzuen Munlet abiatu baino lehen. Zortzi kantuetan gitarra iradokitzaileak eta tempo ertain eta ilunak nagusitzen dira. Oraingoan, rock eskema klasikoetatik hurbilago dauden doinuak idatzi ditu. Abestiak sinpleak izanagatik ere, ñabardurez josita ateratzen dira bozgorailuetatik, konponketa eztiak entzuten baitira han eta hemen».

El regreso del niño indio hau, baina, ez da bere aurrekoen jarraipena, inondik ere; batetik, lan askotarikoagoa delako, eta, bestetik, ezaugarri berritzaileak biltzen dituelako, tartean, euskararen presentzia handiagoa. Horrekin batera, grabazioak zantzu biografikoak gordetzen ditu, edo hamabi kantuek nolabaiteko mapa biografikoa osatzen dute, diskoa Inaren bizitzaren azken urteotako soinudun biografia bat baitirudi. Areago, bere bizitza musikala marraztu duten musiken bilduma bat dela esatera ausartuko nintzateke. Inak berak eskatutako promozio orrian hauxe idatzi dut diskoak nigan eragindako erreakzioaren inguruan: «Bere bizitzaren eta musika zaletasunaren erradiografia zehatza edo potreta koloretsua da, eta argazki horretan, desertuak, ametsak eta hildakoak biltzen dira, alegia, giro onirikoak, atmosfera sikuak eta pasarte ilunak. Hori guztia uztartzeko, baliabide eta erreferentzia asko baliatu ditu».

Hala, erreferentzien zerrenda amaiezina da, grabazioak bere pertsonalitate ipurterrea xehetasun osoz islatzen baitu: Nick Drakeren itzala, Intxaurbakoitza; western paisaiak, El regreso del niño indio; Spiritualizeden hipnotismoa, Hurbileko izarraren azpitik; elektro lanbrotsua, Los Muertos; sehaska kantak, Zapata zein beteko dizu; The Crampsen primitibismoa, Zaldia, akerra eta inframunduko beste pizti batzuek, edo Mendarokoak biziki maite dituen Cancer Moon, Yellow Telephone doinuaren moldaketa tarteko.

Inaren proposamena zale askoren gustukoa izango da, bihotzaz eta ezagutzaz eraikita baitago, baina batez ere zintzotasunetik egindako omenaldi bat delako. Musikariaren barrua josi duten artistei luzatutako oparia da, bere ezaugarri propioekin jantzia. Azkenik, diskoaren bi bertsio plazaratu ditu, estandarra, digipack formatuan, eta sorpresaz beteta datorren kartoizko kutxa batean datorren bertsio haluzinagarria.]]>
<![CDATA['This Is How You Smile']]> https://www.berria.eus/paperekoa/1933/034/003/2019-06-16/this_is_how_you_smile.htm Sun, 16 Jun 2019 00:00:00 +0200 Julen Azpitarte https://www.berria.eus/paperekoa/1933/034/003/2019-06-16/this_is_how_you_smile.htm This Is How You Smile hau polo tropikal hura bezain exotikoa da. Eguzkitsua.]]> <![CDATA[Hiri bazterreko hezurrak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1946/034/001/2019-06-09/hiri_bazterreko_hezurrak.htm Sun, 09 Jun 2019 00:00:00 +0200 Julen Azpitarte https://www.berria.eus/paperekoa/1946/034/001/2019-06-09/hiri_bazterreko_hezurrak.htm
Musikari britainiarrak, halaber, diskoak grabatzen jarraitzen du, bakarka. Azken lana, Record (2018, Unmade Road), feminismoz kargatutako pop elektronikoan bildutako disko bizizalea da, zeina tarteka dantzagarri loratzen den. Grabazio horretako doinuetan, iragana eta seme-alabek itzalitako oraina ere jorratzen ditu. Bi gai horietatik edaten dute, hain zuzen, New Statesman argitalpenean plazaratzen dituen aldizkako zutabeek eta orain arte argitaratu dituen hiru liburuek: Bedsit disco queen (Apopilo gelako disko erregina, 2013), bere oroitzapenen ingurukoa; Naked at the Albert Hall (Albert Hallen biluzik, 2015), kantatzearen arteari buruzkoa; eta, azkenik, aurten kaleratutako Another Planet: A Teenager in Suburbia (Beste planeta bat: nerabe bat Suburbian), zeina Alpha Decay argitaletxeak gaztelaniara ekarri duen, liburuak merezi ez duen itzulpen batekin, ziztuan egina, gutxi landua eta batere orraztu gabekoa baita. Thornen ahaleginak, baiki, bestelako isla merezi zuen.

Another Planet: A Teenager in Suburbia liburua Thornen nerabezaroaren inguruan ardazten da. Londresko aldiriko herrixka batean igaro zuen, Brookmans Parken; hain justu, hiriburuko Victoria Station geltokitik 45 minutura trenez. Itxuraz hiritik gertu, baina 1970eko hamarkadako Ingalaterrako hiri periferiak betirako bertakotzen zituen nerabeak; lur zati batera kondenatu eta betikotzen zituen. Eta, horretarako, bizilagunen egunerokotasunean berez txertatzen ziren kate domestikoak baliatzen zituen; tartean, klase sozial jakin batera itsatsitako ohitura zamatsuak eta asperdura, sekulako gogaitze amaiezina, nerabe bat hondora zezakeen asperraldi ikusezina, baina erabat eraginkorra, zeharo alienatzailea. Gurasoen ulertezintasuna ahaztu gabe. «Ni hiri periferiakoa nintzen», nabarmentzen du Thornek, bere jatorri geografikoa eta klase soziala azpimarratzeko.

Gaztaro hori kontatzeko, eta, era berean, etsita baina harro, periferiakoa ere badela onartzeko, Thornek bi elementu interesgarri uztartu ditu liburuan, biak ala biak egoki kateatzen direnak: nerabezaroko egunkarian idatzitako eta ez idatzitako gomutak. eta duela hiru urte Brookmans Parkera trenean egindako bidaia bat. Uztarketa horretatik oroitzapenen inguruko gogoeta interesgarriak egin ditu autoreak: malkoa eragiten dutenak, batez ere gurasoez aritzen denean; zorrotzak, klase sozial bati atxikitako mugez hitz egiten duenean; iniziaziokoak, punk eta pop doinuak, diskotekak, mutil lagunak eta musukatzeak aipatzen dituenean.

Burutzen ez dena

Liburuan jasotako egunkariaren lehenengo lerroak 1975ekoak dira, Everything but the Girl taldeko musikariak 15 urte zituen garaikoak. Eta deigarria da oso, koaderno horietan bildutako oharrak gauzatu ez diren gertaerak dira: «Debi deitzen saiatu naiz, eta ez du erantzun»; «praka beltzak erosten saiatu naiz, baina ez dut politik aurkitu»; «liburutegira joaten saiatu naiz, baina itxita zegoen». Thornen urteetako idatziek ez dagoena edo gertatzen ez dena jasotzen dute, hiri inguruko bizitza eroso eta aspergarriaren seinale. «Ni nintzen ala nire ingurua zen?», galdetzen du liburuan. Eguneroko spleen sakon horretan, telebista saioen aipamenak ere ageri dira, alienaziorako eta iheserako faktore gisa.

Bada, eremu sintetiko horren aurrean, gazteak zerbait transzendentea aldarrikatuko du, bere sormena piztu eta garatzeko aukera emango diona, txinparta, zalaparta, asaldura eta dibertsioa bilatzen baititu. Zulotik ihes egitea. Hori guztia pop musikak eta Londresera egingo dituen bidaiek eskainiko diote. Liburuaren alde honetan, pop kulturak nerabearengan eragindako frenesiaren protagonistak agertzen dira, nagusiki 1970eko hamarkadako emakume musikariak; besteak beste, Viv Albertine (The Slits) eta Chrissie Hynde (Pretenders). Thornen profil ez-konformista zizelkatu zuten eleberri eta filmak ere sarritan aipatzen dira, bai eta kantuak ere: «1981eko otsailak 26, New Orderren Ceremony entzun dut. Aspaldian entzun dudan gauzarik onena da. 'Zeruak badaki oraingoan behar duela izan'. Sentsazio hori ezagutzen dut. Zoragarria da. Orain arte entzun dudan kantuen artean nire kutunenetako bat da».

Thornek, bestalde, tren bidaia ere egingo du Brookmans Parkera. Idazlea egun Londresen bizi da, eta, jaioterria 40 minutu ingurura izanagatik ere, ez du lur esparru hori zapaldu azken 30 urteetan. Hala, lorategi hirian lurreratu, eta egunerokotasunaren etnografo bihurtuko da, inguruak eta ingurukoek izan duten eboluzioa aztertzeko asmoz. Bidenabar, Thorn ohartuko da gauzak ez direla batere aldatu, Internet gorabehera. Hala, herrixkan lau nerabe ikusiko ditu parke bateko aulki batean eserita. «40 urtez bertan egon zitezkeen. Mamuak dirudite». Halaber, hiribururako trena hartzeko dagoela, nasan, neska ikasle bat ikusiko du. «Gora begiratu dut eta desagertu egin da. Agian imajinatu egin dut? Nire mamu bertsioa zen?».

Psikogeografiatik eta antropologiatik ere badu ibilaldi horrek, eta, behin amaituta, «hiri periferoako hezurrak» dituela jabetuko da Thorn, eta hondar horrek gaur arte dirauela baieztatuko du. «Londresen nagoela pentsatzea gustatzen zait, baina jende askok legez, hiri bazterreko hezurrak ditut». Hala, onartuko du langile jatorriko erdi mailako klasearen bizitegi auzoko loturek eta torturek sortutako etsipenak ere eragina izan duela egun den emakume eta artistarengan; alegia, hori ere badela. «Beste inguru batean, ausartagoa izango nintzen, zarata gehiago egingo nuen, urrunago iritsiko nintzen?», galdetzen du autoreak. 2016ko egun oso bat irauten duen iraganerako bidaian, bestelako gaiak ere jorratzen ditu Thornek, hirigintza politika espekulatzaileak eta brexit-aren itzala, besteak beste.

Bi planetaren arteko talkatik sortutako anbiguotasunari buruzko lan ederra da, hiriaren eta herrixkaren arteko dikotomiak eragindakoa, hain zuzen. Non errotu eta garatu norberaren bizitza, desiatzen duguna eskuratzeko, jakinda planetaren ardatz nagusia norbera dela, artifiziorik gabe.]]>
<![CDATA['Dreaming']]> https://www.berria.eus/paperekoa/1933/037/003/2019-06-09/dreaming.htm Sun, 09 Jun 2019 00:00:00 +0200 Julen Azpitarte https://www.berria.eus/paperekoa/1933/037/003/2019-06-09/dreaming.htm <![CDATA[Tafallatik Las Vegasera]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1949/038/005/2019-06-02/tafallatik_las_vegasera.htm Sun, 02 Jun 2019 00:00:00 +0200 Julen Azpitarte https://www.berria.eus/paperekoa/1949/038/005/2019-06-02/tafallatik_las_vegasera.htm
Halaber, 1950eko hamarkadaren erdialdean, Parisera joan ziren, taldearen karrerarekin jarraitzeko asmoz. Bidean, gitarra elektrikoak kausitu zituzten, eta aurkikuntza iraultzaile horrekin batera, rock, pop eta soul estiloko erritmoak deskubritu zituzten. Frantzian, Charles Aznavour, Yves Montand eta Johnny Hallyday musikariekin jo zuten, besteak beste, eta Italian eta Alemanian ere jardun zuten. Hamarkadaren amaieran, hain zuzen, AEBetako armadak Frantzia, Alemania eta Espainian zituen baseetan hasi ziren jotzen. Sammy Davis Jr musikari eta entertainer beltzarekin partekatu zuten agertokia, eta Madrilgo basean, John Wayne eta Robert Mitchum aktoreen aurrean jo zuten. Baseetan, gainera, mundu berri bat loratu zitzaien, modernoa eta oparoa, eta rock-and-rollaren zalea. Alemanian luze egon eta gero, New Yorkera joan ziren, eta hotel konpainia batekin kontratu erakargarria sinatu zuten, 1970ean, Las Vegas hiriko Sahara hotel ospetsuan bost urteko hitzarmena lotu zuten arte. Milaka dolar kobratu zituzten, eta pop izar handienak ezagutu zituzten, tartean, Louis Prima, Elvis Presley eta Frank Sinatra.

Bada, soinu zaharretan espezializatutako Madmua diskoetxeak sendi nafarraren dozena erdi kantu biltzen dituen binilozko hamar hazbetekoa argitaratu berri du, anai-arreba musikariekin elkarlanean, zeintzuk AEBetan bizi diren egun.

Diskoa estetikoki karamelu bat da, Madmuak plazaratzen dituen lan guztien antzera, taldearen sasoi guztietako argazkiekin eta informazio ugarirekin josita baitator. Eduki musikalari dagokionez, askotarikoa eta maila handikoa da: rhythm and blues, soul, pop, psikodelia eta funk tarteak uztartzen ditu. Hala, Twine Time eta Ride Your Pony kantu beltzen moldaketak itsaskorrak dira; Kim Robertsek abestutako I Heard About Him baladak Tarantinoren filmen soinu bandetan lekua beharko luke izan; I Still Want Your Love ye-ye kutsuko abesti erritmikoa da; eta, azkenik, diskoaren bigarren alde osoa betetzen duten Best Years Of My Life eta Forever soul, funk, disco eta psikodelia tantekin ondutako abesti galaktiko eta sofistikatuak dira, dantzalekuko lurzorua zanpatzeko aproposak. The Zara'sek bere ibilbide harrigarrian osatutako diskografiaren -sei disko luze eta bi single- ezinbesteko lagina da Madmuak ekarritakoa.]]>
<![CDATA[Musika plastikoak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/030/001/2019-05-21/musika_plastikoak.htm Tue, 21 May 2019 00:00:00 +0200 Julen Azpitarte https://www.berria.eus/paperekoa/1877/030/001/2019-05-21/musika_plastikoak.htm 154, bere hirugarren diskoa, eta lan horretan oinarritutako erakusketa bat jarri du ikusgai Booktegik Bilbo Arten. Egitasmoa Booktegiren ekimenez sortu da, eta Ainhoa Sanz Lopez de Heredia komisarioak koordinatu du erakusketa. Parte hartu duten hamahiru artistak askotariko teknikez baliatu dira Wireren doinuak artelan bihurtzerakoan. Proiektuan ondoko sortzaileek parte hartu dute: lssie Ansareo, Alberto Albor, Oier Ituarte, Igor Popov, Andrew Gangoiti, Isma Iglesias, Travis Flint, Juana Garcia Palacios, Jorge Rubio, Carlos Garcia Peleez, Daniel Oppenheimer, David Civico eta Ramon Zabalegi. Horiekin batera, Harkaitz Cano idazlea eta Ismael Manterola Artearen Historiako irakaslea ere aritu dira. Lehenengoak hitzen itzulpenetan parte hartu du; bigarrenak, berriz, testu bat egin du propio erakusketarako. Ostegunera arte egongo da ikusgai.

Egitasmoaren abiapuntua, hain justu, hitzen itzulpenean dago, Booktegiko arduradun Aritz Brantonek 154 diskoan jasotako kantuen hitzak itzuli baitzituen Booktegiren plataforman argitaratu eta partekatzeko asmoz. Itzulpen horiek orrazteko, Canorengana jo zuen Brantonek. Booktegiren asmoa euskarazko literatura sustatzea da, baina literatura zentzu zabalean hartuta, eta hor kantuen hitzak ere sartzen dira.

154 diskoaren izaera kolektiboa funtsezkoa izan da hamahiru sortzaile biltzen dituen erakusketa hau abiatzerakoan. Brantonen aburuz, «154 diskoan koherentzia handia dago. Talde baten lana da, baina pluraltasun handia ere bada; taldekideen artean hiru artista zeuden, eta hiruren ekarpenak nabaritzen dira diskoaren alderdi guztietan. Hala, bururatu zitzaidan erakusketa kolektibo bat egitea aukera polita izan zitekeela».

Colin Newman (ahotsa, gitarra), Graham Lewis (baxua, ahotsa) eta Bruce Gilbert (gitarra) dira Brantonek aipatzen dituen musikariak, eta hirurek idatzi zituzten 154 grabazioko hamahiru abestiak.

Wire post-punk edo art-punk estiloaren ordezkari nagusia da, eta Britainia Handian 1970eko hamarkadaren amaieran loratutako punk-rock azkar, motz eta zehatza minimalismoaren bidetik esparru abstraktu eta etereoetara eramaten aitzindaria izan zen. Jarrera ausart, ipurterre eta arty hori tarteko, taldearen lehenengo hiru lanek trilogia aparta osatzen dute: Pink Flag (1977), Chairs Missing (1978) eta 154 (1979). Bada, zehaztasunetik anbiguotasunerako soinu bidaia hirukoitz horren itzala infinitua da; esaterako, Minor Threat hardcore taldeak 12XU kantua jaso zuen bere azken grabazioan; erreferentea da AEBetako pop eta rock independentearen barruan, eta, esaterako, Bilboko Vulk taldean eragin nabarmena izan du.

Pink Flag da hiru diskoetan ezagunena, baina 154-ren eragina sakonagoa da. «Colin Newman taldekideak esan ohi du gehien estimatzen den Wireren diskoa Pink Flag dela, baina Wireren zaleek gehien estimatzen dutena 154 dela. Nik ere gehien maite dudana da, baina hirurak dira ikaragarriak». Erakusketa Brantonen «apeta» ere bada. «40 urte daramatzat disko hau entzuten, eta gutxienez hilean behin entzuten dut». Booktegiren sustatzaileak, gainera, taldearen baimena lortu du egitasmoa gauzatzeko: Donostian izan zen taldearekin oraintsu, eta «erabat txundituta» agertu ziren britainiarrak. «Isma Manterolak erakusketaren harira eginiko liburuaren hitzatzean azaldu duenez, askotan egin da arte plastikoa musika oinarri edukita, eta egiten da, baina ez da hain ohikoa rock album bateko kantuen interpretazio bisualak egitea. Eta, nire ustez, 154 diskoak entzule gehiago behar ditu, eta entzuleek musika hori entzutea merezi dute». Liburu hori Booktegin da eskuragarri, kantuen itzulpenekin eta artistek egindako obren irudiekin osatua.

Bertsio koloretsuak

Abestion itzulpen plastikoak askotarikoak dira, eta, horretarako, hamahiru artistek hainbat teknika erabili dituzte. Horren ondorioz, emaitzak ere oso pluralak dira. Artistak, gainera, askatasun osoz aritu dira. Ramon Zabalegik sarritan uztartzen ditu musika eta artea bere jardunean, eta paperezko eskultura eta ilustrazioa batzen dituen bi piezako obra paratu du erakusketan; 40 Versions kantutik abiatu da, eta abestiak nortasun anitzen gaia jorratzen du. «Ez dakit inoiz zer bertsio izango naizen / Badira hainbat aukera eskura nonbaiten», dio kantuak. Kantuak esperimentatzeko aukera eman dio. «Guztiok dugu nortasun poliedriko bat, zeinetan askotariko pertsonak biltzen diren, ez baikara izaki monolitikoak. Hitzak irakurri, eta karamelu bat zela iruditu zitzaidan. Azkenean, hogei aldeko bi poliedro jarri ditut, eta, hogei alde horietan, makina bat aurpegi marraztu ditut: zaharrak, gazteak, emakumeak, gizonak, haurrak... Zintzilik jarri ditut, perspektiba zabalagoa izateko. Kantuaren moldaketak aukera eman dit jolasteko, normalean ilustrazioan eta grabaketan aritzen bainaiz, eta oraingoan hiru dimentsiotan jardun dut».

Juana Garcia-Pozuelok, ostera, eginda zituen obretara jo du A Mutual Friend kantuak inspiratu diona islatzeko: pop kutsuko bi margolan misteriotsu. «Hainbat aldiz entzun dut diskoa etxean, eta kantu honetan bada ilargia aipatzen duen esaldi talde errepikakor bat; erreferentzia hori hartu nuen nire lana aukeratzeko».

David Civicok, bestalde, eta erakusketaren planteamendua bera zalantzan jartzeko asmoz, Wireko musikariek kantuok idazteko erabili zituzten metodoak erabili ditu bere obra lantzeko; hain zuzen, hainbat erreferentziaz jositako paperezko egunkari bat da, Indirect Inquiries doinutik abiatuta egindakoa. « Egunkari batera ekarri ditut haien lan egiteko moduan antzeman ditudan estrategiak. Uste dut ideia ona izan dela; izan ere, horri esker diskoa argitaratu zen urtean gertatutakoa 2019ko gertakariekin lotzea lortu dut».

Booktegik datorren urtean erakusketa honen formula errepikatzeko asmoa du, baina «kontrako norabidean»: euskarazko disko bat hartu, eta ingelesera bihurtu.]]>
<![CDATA['Abdication... For Your Love']]> https://www.berria.eus/paperekoa/1933/039/003/2019-05-19/abdication_for_your_love.htm Sun, 19 May 2019 00:00:00 +0200 Julen Azpitarte https://www.berria.eus/paperekoa/1933/039/003/2019-05-19/abdication_for_your_love.htm Love and Curses diskorako grabatu baina plazaratu ez ziren hiru gehitu zitzaizkien, zortzi doinuko disko fisikoa osatu arte, baina aipatu autorearen publizitate-kanpainaren barruan baino ez zen plazaratu. Horren ondorioz, ezinezkoa zen eskuratzea. Bada, Merge zigiluak oraintsu berrargitaratu du, eta ez dirudi txatalekin jositako obra, kontrakoa baizik: Cartwright maisuaren beste rock obra irmo eta sentibera bat.]]> <![CDATA['Here We Go']]> https://www.berria.eus/paperekoa/1933/043/003/2019-05-12/here_we_go.htm Sun, 12 May 2019 00:00:00 +0200 Julen Azpitarte https://www.berria.eus/paperekoa/1933/043/003/2019-05-12/here_we_go.htm <![CDATA[Gizon nagusi baten maisulana]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1949/034/005/2019-05-05/gizon_nagusi_baten_maisulana.htm Sun, 05 May 2019 00:00:00 +0200 Julen Azpitarte https://www.berria.eus/paperekoa/1949/034/005/2019-05-05/gizon_nagusi_baten_maisulana.htm Falling and Laughing: The Restoration of Edwyn Collins lanean jasotzen da, bere emazte eta bazkide Grace Maxwellek idatzia. Ospitalean sei hilabete igaro ondoren, ezinezkoa zitzaion hitz egitea, irakurtzea, idaztea, oinez ibiltzea, altxatzea edo elikatzea. Ahalegin ikaragarri eta luzearen ondorioz, burmuina bere onera ekartzea lortu zuen. Harrezkeroztik, lau disko grabatu ditu, azkena Badbea hau, bederatzigarrena bere bakarkako ibilbidean.

Bada, diskoa Bilboko Power Records dendan ikusi nuen, eta azalak erabat erakarri ninduen: Collinsen gorputz hondatua hartzen duen argazkia ageri da, makil eta guzti. «Gaixotasun larri bat igaro ostean, norberaren gorputz hondatua harrotasunez erakusten duen azala argitaratzen duen artistak sekulako diskoa egin behar izan du», pentsatu nuen. Ez nuen eskuratu, baina gauean, sare sozialetan grabazioaren inguruko iruzkin positibo bat irakurri nuen: «Maisulana da, eta askotarikoa». Izara artean sartu, telefonoa piztu eta hiru aldiz entzun nuen diskoa jarraian. Lehenengo entzunaldian ohartu nintzen kantu guztiak ikaragarriak zirela, nahiz eta, tarteka, Collinsek ondo ahoskatzeko zailtasunak zituela erakutsi. Ahaztu baino lehen, biharamunean Power saltokira itzuli nintzen.

Grabazioak eskoziarraren ohiko ezaugarriak biltzen ditu. Soularekiko atxikimendua —It's All About You, Sparks The Spark eta In The Morning—, pop dirdiratsua —I Guess We Were Young—, punkaren itzala —Outside—, eta balada hunkigarriak —Beauty edo diskoari izena ematen dion kantua—.

Collinsen aitonaren jaioterria da Badbea, eta musikaria han bizi da egun, Londres utzi eta bere sustraietara bueltatu baita. Horren harira, oinarri elektronikoa duen Glasgow to London kantu bikainean, 1980ko hamarkadan Londresera egindako bidaia jorratzen du, inongo nostalgia izpirik gabe: «Aspaldi, Glasgowen/ anbizioak nire bizitza zuzendu zuen/ orain, esan eta onartu behar dut/ pikutara joan daitezela». Orain, Orange Juice taldearekin lortutako arrakasta toxikoaren aurrean, Collinsek gauza txikien garrantzia nabarmentzen du. Horren erakusgarri, txio artetik loratzen den It All Makes Sense To Me ederra: «Ibaiaren ondotik noa/ lo nagoenean, amesten dudanean/ ibaiertza dut lagun/ oinez nabilenean, esnatzen naizenean».

Bada, 59 urteko gizon zauritu honen lan berriaren aurren belaunikatzea baino ez dut. Diskoa heterogeneoa da, baina doinuek ore irmoa osatzen dute. Musikari duin eta grinatsu baten obra da. Collinsen hitzetan: «Musika ez da ogibide bat. Maite dut. Baita orain ere».]]>
<![CDATA['Inferno']]> https://www.berria.eus/paperekoa/1933/038/003/2019-04-21/inferno.htm Sun, 21 Apr 2019 00:00:00 +0200 Julen Azpitarte https://www.berria.eus/paperekoa/1933/038/003/2019-04-21/inferno.htm Songs to Play bikainaren ondotik datorkigu The Go-Betweens-eko taldekide ohiaren lan berria. Berlingo udan grabatua da -izenburuak estudioan jasandako bero sapa aipatzen du-, eta bere aurrekariaren maila bereko bederatzi doinu biltzen ditu. Honetan, baina, pianoaren presentzia handiagoa da. Horren erakusgarri diskoa ireki eta ixten dituzten kantuak, Crazy Jane on the Day of Judgement eta One Bird In The Sky, hurrenez hurren. Diskoan jasotako abestirik sakonenak dira, Michael Muhlhaus pianista berlindarraren lan aparta tarteko; gitarra akustikoek jositako koltxoia ahaztu barik. Halaber, pop hit-ak ere gordetzen ditu, No Fame; bai eta Velvet Undergrounden itzala islatzen dutenak ere, Inferno bera.]]> <![CDATA['Ya no me importa / Si tu me Quieres']]> https://www.berria.eus/paperekoa/1922/047/001/2019-04-14/ya_no_me_importa_si_tuacute_me_quieres.htm Sun, 14 Apr 2019 00:00:00 +0200 Julen Azpitarte https://www.berria.eus/paperekoa/1922/047/001/2019-04-14/ya_no_me_importa_si_tuacute_me_quieres.htm Ya no me importa, nafarren ezaugarri guztiekin ondutako ereserkia: hitz zuzenak, garage-rock energetikoa eta pop melodia itsaskorrak. B aldeko Si tu me quieres, berriz, shoegaze kutsuko giroetan murgiltzen den bidaia onirikoa da. Ez dute hutsik egiten]]> <![CDATA[Tokian tokiko xarma]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1949/038/005/2019-04-07/tokian_tokiko_xarma.htm Sun, 07 Apr 2019 00:00:00 +0200 Julen Azpitarte https://www.berria.eus/paperekoa/1949/038/005/2019-04-07/tokian_tokiko_xarma.htm Everybody Split honen tirada osoa argitaratu zen egun berean saldu baitzen, apirilaren 1ean.

Disko hau, halaber, MacFarlanek berak grabatu du, eta Australiatik datozen disko asko eta asko garbitzen dituen Eddy Current Suppression Ring taldeko kide ohi Mikey Youngek masterizatu du.

Diskoak biltzen duen edukiaren harira, boskotearen jario gitarrazalea iaz laudorio zaparrada jaso zuen Rolling Blackouts Coastal Fever taldearen proposamenaren parean koka daiteke; alegia, antipodetako pop tradiziotik edaten duen indie-rocka; izan ere, diskoaren hainbat pasartetan, Hüsker Dü/Sugar binomioaren itzala nabaritzen da: esaterako, Aspirine to be a Bloke kantuan. Bestalde, Absent Swimmer piezan Pixies-en itzala antzematen da, batez ere baxuaren kolpeetan eta gitarra riff oldarkorretan. Halere, bandaren alderik oldarkorrena edo punkzaleena Stinger doinuak islatzen du: malenkonia haizatzen duen doinu melodiko eta garratza da. Tarte popzaleenak, berriz, Orbiting Luigin-n eta Meredith-en jasotzen dira. Azken hori, zeinak diskoa ixten duen, grabazioko momentu gozoena da, nahiz eta J. Mascisen manerak erakusten dituzten gitarra riffek, tarteka, kantua hautsiko dutela diruditen. Nomenclature Airspace ere azpimarragarrira da, giro ilunean bilduta badator ere pop kantu ederra baita; hasiera itsaskorra bezain hipnotikoa duena.

Diskoaren gailurra, baina, diskoaren amaiera aldera dago. Zortzigarren kantua da, azken-aurrekoa, Born Stoned. Abesti horrek kasik hamabi minutu irauten du. Ahotsak oso landuta daude, baxuak dinamismoa eransten du, eta gitarren arteko jolasetan dago doinutzar honen lilura, psikodelia popzaletik edaten duen espiral melodikoa eraiki arte.

Neil Young eta Bob Mould norgehiagoka arituko balira bezala.]]>
<![CDATA['American Love Call']]> https://www.berria.eus/paperekoa/1922/038/001/2019-03-24/american_love_call.htm Sun, 24 Mar 2019 00:00:00 +0100 Julen Azpitarte https://www.berria.eus/paperekoa/1922/038/001/2019-03-24/american_love_call.htm midtempo itsaskorrak dira, eta Curtis Mayfielden eragina ageria da; funk edo folk zertzeladak ere antzematen dira, besteak beste. Azkenik, ahots harmoniak azpimarratu behar dira, Durand Jonesen etorri ahaltsua ezin hobeto uztartzen baita Aaron Frazer bateria jotzailearen falsettoarekin.]]> <![CDATA['Whoosh']]> https://www.berria.eus/paperekoa/1933/041/003/2019-03-17/whoosh.htm Sun, 17 Mar 2019 00:00:00 +0100 Julen Azpitarte https://www.berria.eus/paperekoa/1933/041/003/2019-03-17/whoosh.htm <![CDATA[Aztikeriaz sustraiak irauli]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1949/033/005/2019-03-10/aztikeriaz_sustraiak_irauli.htm Sun, 10 Mar 2019 00:00:00 +0100 Julen Azpitarte https://www.berria.eus/paperekoa/1949/033/005/2019-03-10/aztikeriaz_sustraiak_irauli.htm Guru, eta De Palmas y Caceria plazaratu eta sei urtera iritsi zaigu. Tarte luze horretan, taldekide batzuk Fiera egitasmoan aritu dira esperimentatzen; izan ere, 2016an Aljarafe izenburuko bigarren lana argitaratu zuten Humo diskoetxearen bidez.

2.190 egun horietan isilik egonagatik ere, taldearen esentzia ez da batere aldatu, laukotearen proposamenaren hiru ardatzek bere horretan jarraitzen baitute: dub, funk eta kraut joerako post-punka, sustrai flamenkoak, eta hitz zorrotzak. Areago, soinu erritmiko hori gehiago zabaldu eta aberastu dute, harago eramateko, eta lortu dutelakoan nago, guru edo azti honen aldarria Sevillan jaio, Afrika gurutzatu eta Britainia Handira arte iritsi baita, Alemanian geldialdi txikia egin ondoren.

Horren erakusgarri bikaina Loca mente da, zeina 1970eko hamarkadan loratutako gipsy rockaren aitzindari izan ziren Las Grecas bikotearen bi doinutan oinarritzen den, Te estoy amando locamente eta Ammi Immi. Dub azentuarekin hasten da, eremu psikodelikoetara iristeko. Diskoan jasotako kantu hipnotikoena da.

Kantu horren ondotik datorren kantua ere, Piensa McFly, azpimarragarria da. Giro kaleidoskopikoak haizatzen ditu, baina hitzak nabarmentzen dira, ikus-entzunezko industria erraldoiak serie eta saga amaiezinen bidez luzatzen digun kontsumitzeko modu jarraitua kolokan jartzen baitu, hamaika erreferentzia tarteko: «Tus recuerdos son Disney y la culpa de todo es de Steven Spielberg, ET es Gollum, Gollum es Yoda, Ewok es porg, Maz Kanata, Africa Bambaata (Zure oroitzapenak dira Disney, eta guztiaren errua Steven Spielbergena da, ET Gollum da, Gollum Yoda, Ewok porg da, Maz Kanata, Africa Bambaata)».

Devo taldearen emaitza dirudien Relax y Rolex abestian, norberaren bizitza negozio baten antzera kudeatzeaz hitz egiten dute. «Admiro a Albert Rivera porque es un ganador. El me mantendra en mi zona de confort. Dinero, ven a mi, no me abandones (Albert Rivera miresten dut, irabazlea delako. nire konfort zonan mantenduko nau hark. Dirua, nigana etorri; ez nazazu utzi».

Totomami eta Casi Nazi-k funk erritmo dantzagarriak zabaltzen dituzte, La hierba mala-k kraut taupadak markatzen ditu, eta Espectro de Jung blues zingiratsuan lokaztutako garapen mistiko eta narkotikoa da.

Finean, eta hasieran aipatu dudan legez, Pony Bravoren zigilu identifikagarria dakarren lana da. 2007an, lehenengo lana kaleratu zutenetik, andaluziarrek erakutsi dute beren sustraiak iraultzen dakitela, esparru pertsonalera eramateko. Proposamen horretan, halaber, osagai ugari uztartu dituzte, garapen luze eta inprobisatuetatik abiatuta, betiere bandaren jario propioa sortu eta mantendu aldera. Soinu-fluxu itsaskor horri, gainera, panfletotik eta manifestutik oso urrun dagoen diskurtso kritikoa iltzatu diote, eta horrek balio erantsia ekarri dio laukotearen markari.]]>
<![CDATA['Desmelene en el quinto']]> https://www.berria.eus/paperekoa/1933/037/003/2019-02-24/desmelene_en_el_quinto.htm Sun, 24 Feb 2019 00:00:00 +0100 Julen Azpitarte https://www.berria.eus/paperekoa/1933/037/003/2019-02-24/desmelene_en_el_quinto.htm Un, Dos, Tres eta Pedir perdon, ye-ye kutsuko freakbeatean bustitako doinu biziak dira. B aldea, berriz, Holandako Ro-D-Ys taldearen Looking For Something Better-en moldaketarekin zabaltzen da (Dia de suerte), teklatu bihurriarekin, northern haizeekin eta fuzz gitarrekin jantzia, zoragarria. Laugarren kantua, No puedo evitarlo soul pilula dantzagarria da. Lauko binilo zati honekin egundoko guatekea piztu daiteke.]]> <![CDATA['Largos agotadores']]> https://www.berria.eus/paperekoa/1933/035/003/2019-02-17/largos_agotadores.htm Sun, 17 Feb 2019 00:00:00 +0100 Julen Azpitarte https://www.berria.eus/paperekoa/1933/035/003/2019-02-17/largos_agotadores.htm Ataque de amor (2016), pozik hartu nuen, gitarra txinpartatsuekin jositako pop gozoki mamitsuak gordetzen baitzituen. Bigarren hau, baina, maitasun eraso gozo hari gailentzen zaio, Yon Bidaur ekoizle donostiarraren lan bikaina tarteko, zeinak izugarrizko gaitasuna duen kantuen biluztasunera eta sinpletasunera iristeko, ñabardurak alboratu gabe -El Palacio de Linaresen lehendabiziko diskoa ere hark ekoitzi zuen-. Hala, jangle kutsuko gitarren soinua garaiezina da, eta ahotsen tratamendua ere azpimarratzekoa. Horri guztiari kantuen maila gehitzen badiogu, pop diskotzar baten aurrean gaudela baieztatzea baino ez daukat -abestien hitzak ahaztu gabe-. El estilo neguko nire doinu kutuna da.]]>