<![CDATA[JULEN GABIRIA | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 17 Sep 2019 12:37:13 +0200 hourly 1 <![CDATA[JULEN GABIRIA | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Bidarte]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1932/016/002/2018-07-17/bidarte.htm Tue, 17 Jul 2018 00:00:00 +0200 JULEN GABIRIA https://www.berria.eus/paperekoa/1932/016/002/2018-07-17/bidarte.htm
Amaitu da denontzat: plazerez erretzen duzuenontzat eta kea ezinbestean irentsi behar izaten dugunontzat. Betor orain hilabeteko bakea, nazioarteko batailak albo batean utzi eta zuen ligetako hiriarteko gerra barregarrietan murgildu artekoa behintzat. Datozela orain, gehienez ere, hondartzetako partidatxoak, araurik gabeak, arratsaldeko itsasbeheran, beti gure oroimenean geratuko direnak: ez Wembley, ez Luzhniki, ez Maracana, baizik eta, adibidez, Bidarteko hondartza.

2011tik hona, Bidarteko hondartzatik igarotzen naizen bakoitzean, beti gogoratzen naiz Soto, Zeberio eta Diego Lazkanok lau bordelesen kontra jokatutako partida harekin. Nola utzi zituen atzean Sotok: lehena, gerri-jokoari esker; bigarrena, irrist eginarazita; hirugarrena, baloia hanka tartetik sartuta; eta laugarrena, autopase batekin. Eta badoa Soto arerioen aterantz, jokaldiaren narrazioa eginez aldi berean, eta geratzen da porteriako marraren gainean, egoeraz gozatzen du, mundua geldiarazten du. «Ez zen estadio jendetsuetako opioa futbola», dio Canok, «baizik eta izpiritua asetzen zuen jolas betea». Tarteka ondo baitago gogoratzea: jolasa baino ez zen.]]>
<![CDATA[Azken lerroa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1961/017/002/2018-07-14/azken_lerroa.htm Sat, 14 Jul 2018 00:00:00 +0200 JULEN GABIRIA https://www.berria.eus/paperekoa/1961/017/002/2018-07-14/azken_lerroa.htm
Bai eta futbolaren periferiez ere: esaterako, Gareth Southgate Ingalaterrako hautatzailearen eta Three Lions kantuaren arteko loturaz. Ingalaterran jokatzekoa zen 1996ko Eurokoparako sortu zuen kantu hori The Lightning Seeds talde ingelesak, eta hitzak bi umoristak idatzi zituzten: abesti satirikoa da, selekzioari barre egiten diona.

Bada, Eurokopa hartan, Ingalaterra finalera iritsi zen Alemaniaren aurka. Ametsa ber-bertan zuten, eta abestiaren hitzak ezerezean uzteko gogoa ere bai. Arauzko denboran berdindu ostean, penaltiak: batek sartu, besteak sartu… bosna. Kale egiten zuen lehenengoak galduko zuen finala. Southgateren txanda zen. Jaurti, eta estadioa mutu geratu zen. Southgatek behea jo omen zuen ondorengo egunetan.

Handik bi urtera, The Lightning Seeds taldekoek hitzak aldatu zizkioten kantuari: bertsio berriak leku handiagoa ematen zion esperantzari. Eta 20 urte behar izan dira, baina aurten Ingalaterrak ia zerua ukitu du… penaltia huts egin zuen gizon haren agindupean. No more need for dreaming kantatzen dute zaleek, abestiaren azken lerroan.]]>
<![CDATA[Zapaldu gabeko bideak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2218/018/002/2018-07-12/zapaldu_gabeko_bideak.htm Thu, 12 Jul 2018 00:00:00 +0200 JULEN GABIRIA https://www.berria.eus/paperekoa/2218/018/002/2018-07-12/zapaldu_gabeko_bideak.htm
Argentinako selekzioaren jarraitzaile batek, berriz, ingeniaritza-lan ederra egin zuen Munduko Koparen aurretik: gauza jakina zenez Argentina multzoko lehen postuan sailkatuko zela eta finaleraino iritsiko zela, mutikoak selekzioaren partida guztietarako sarrerak erosi zituen: multzoan jokatu beharreko hiruretakoak, final-zortzirenetakoa, final-laurdenetakoa, finalerdietakoa eta finalekoa. Zazpi partida, to dirutza.

Argentina, noski, ez zen lehen postuan sailkatu, ezpada bigarrenean eta totelka. Maradona gutxigatik ez zuten Errusian lurperatu, eta jarraitzaile horrek, ziurrenik, kroaziera ikastea erabakiko zuen, erosi zituen sarrerak Kroazia-Danimarka, Errusia-Kroazia eta atzoko Kroazia-Ingalaterra partidatarako izan baitziren, finalerakoaz gain.

Gauza ziur bakarra, futbol hobea ikusi duela horrela, Argentinarekin ikusiko zuena baino. Eta, amesten hasita, maizegi zapaldutako bideetatik aldentzeak dakartzan ustekabeko guztiak: lige kroaziarren bat, demagun.

«Bai, zera», esan dit batek: «berriz salduko zituen, garestiago gainera, eta etxera bueltatu». Kakitzat. Gero eta jasanezinagoa zait irudimen oro zapuzten duen errealitate hau.]]>
<![CDATA[Gaueko partidak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1934/014/001/2018-07-10/gaueko_partidak.htm Tue, 10 Jul 2018 00:00:00 +0200 JULEN GABIRIA https://www.berria.eus/paperekoa/1934/014/001/2018-07-10/gaueko_partidak.htm Bild egunkariak bota du amua itsaso zakarrera, eta marrazo guztiak agertu dira bat-batean, tartean neu ere, hortzak zorrotz, zutaberen baterako gai bila. Diotenez, Alemaniako selekzioko jokalariak ordu txikietara arte egoten ziren esna, ez edanean edo beste galbide batzuetan, ezpada bideojokoetan jo eta ke. Hainbestekoa omen zuten pasioa eta emana, ezen selekzioko entrenatzaileak eta kirol-zuzendariak interneterako konexioa ere moztu baitzien, telefono mugikorrak kentzeaz gain. Nonbaiten irakurri dut gerrako bideojokoetan aritzen zirela; beste nonbaiten, berriz, futboleko partida birtualetan zebiltzala buru-belarri murgilduta, logelatik logelara online elkarren aurka, eta beste selekzio batzuetako jokalariekin ere lehian.

Gertatu behar zen inoiz edo behin. Aukeran, berandu samar dator albistea. Edo izango da aspalditik espero nuela horrelako zerbait. Futbol gutxi ikusi izan dut nire bizitzan, eta futboleko bideojoko gutxiago oraindik; baina, adibidez, gazteen lokal baten ondotik pasatu eta telebistan futbola zutela ikusi izan dudanean, une batez begiak ñarrotu behar izan ditut, ziurtatzeko ea benetan futbola zen, ala bideojokoren bat. Hain dira egiantzekoak bideojokoak, eta hain bideojoko itxurakoak futbol-partidak. Nik dagoeneko ez dakit bereizten.

Eta albiste hori egia bada, norberak egin ditzala nahi dituen irakurketak, baina niri, horrela, beste azalpenik gabe, aparteko metaforarik gabe, egoerari inolako esanahi sinbolikorik atera beharrik gabe, ederra iruditzen zait eszena: futbolariak dena ematen gauetako partidetan, bideo-kontsoletan aukeratu dituzten futbolariak beraiek direla ahazteraino. Ezer ederragorik, nekez.]]>
<![CDATA[Neurri estandarra]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2098/024/001/2018-07-07/neurri_estandarra.htm Sat, 07 Jul 2018 00:00:00 +0200 JULEN GABIRIA https://www.berria.eus/paperekoa/2098/024/001/2018-07-07/neurri_estandarra.htm Jet izeneko txakurtxoa despistatu, eta estolda batetik sartu zen; 24 ordu inguru geroago erreskatatu zuten, hiru futbol-zelairen neurriko azalera zuen hodi-labirintoan galduta ibili ostean. Amazon enpresak Staffordshiren duen banaketa-zentroa 10 futbol-zelairen neurrikoa da.

Eta hau guztia, bakar-bakarrik esateko gaur Tourra hasiko dela, zuek futbola ikusten ari zareten bitartean gertatzen den kirol hori; bai: eserita praktikatzen den hori bera. Hiru aste izango dira, 21 etapa, guztira 3.351 kilometro. Edo, zutabe hau ulergaitzegia gera ez dadin: hiru aste, 21 etapa eta 31.900 futbol-zelai.]]>
<![CDATA[Botak eta eskularruak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2098/023/002/2018-07-05/botak_eta_eskularruak.htm Thu, 05 Jul 2018 00:00:00 +0200 JULEN GABIRIA https://www.berria.eus/paperekoa/2098/023/002/2018-07-05/botak_eta_eskularruak.htm Futbol en accion, berariaz sortutakoa 1982ko Munduko Koparako.

Sarrerako irudietan, gizon bibotedun bat agertzen zen izerditan (ai, futbolariak bibotedunak zirenean!), penalti bat jaurtitzeko ardura bere gain hartuta: «Gizon honek 22 urte ditu. Futbolari profesionala da: lehiaketa honetan bere herrialdea defendatzen duen selekzioko aurrelaria. Urduri dago. Normala da. Bere botak erabakiko du txapelketako finala, eta berak badaki hori». Ondoren, gizonak abiada hartzen du, eta baloia jotzen duen une berean izozten da irudia. Ez dakigu zer gertatuko den: irabazi edo galdu, herrialde oso baten poz-eztanda edo etsipena. Dakidana da nik irudi horren bidez ikasi nuela zer den zoria, eta zeinen ondorio diferenteak izan ditzakeen ongi edo gaizki emandako urrats batek, ez soilik norberarentzat, baizik eta beste hainbatentzat ere. Eta ikasi nuen zeinen bidegabeak izan daitezkeen diskurtsoak errealitatearekin, han ez baitzen aipatzen aurrelari haren parean zegoen atezaina, haren ardura eta urduritasuna, haren eskularruen erabakimena.

Final-zortziren hauetan, hiru partida erabaki dira penaltietan, eta izen-abizenez seinalatzen diren zazpi futbolariren hutsegiteen erruz joan dira etxera hiru selekzio. Huts egindako penaltiez mintzo gara, jaurti duenaren ikuspuntutik beti, marrazki bizidun haietan bezala. Baina, akaso, hiru atezainen abileziari esker egin dute aurrera beste hainbeste selekziok. Igor Akinfeev, Danijel Subasic eta Jordan Pickford, horratx euren izenak.]]>
<![CDATA['Hooligan' deshidratatuak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1952/018/002/2018-07-03/hooligan_deshidratatuak.htm Tue, 03 Jul 2018 00:00:00 +0200 JULEN GABIRIA https://www.berria.eus/paperekoa/1952/018/002/2018-07-03/hooligan_deshidratatuak.htm
Ingalaterrako selekzioa ere, emaitzetan suma daitekeenagatik, eguzkitsu samar: bi garaipenen ostean, gaur dute final-zortzirenetako partida Kolonbiaren aurka, eta, aurrera eginez gero, ez dirudi finalerako bidea historiako zailena izango litzatekeenik eurentzat.

Eta selekzioko kideen artean, giroa oskarbi: gizonkeria vs gizontasuna neurtzen duen balantzan, bigarrena nagusitzen ari da. Fabian Delph erdilariari etxera bueltatzeko baimena eman diote, emazteak hirugarren umea egin duelako; eta, Amaia Agirrek igandeko zutabean idatzi zuenez, Harry Kane golegileak ere bide bera har dezake laster, aita izateko puntuan delako. Hainbeste istorio pertsonal ezagutarazteko makina den Munduko Kopa honetan, zinez eskertzen da, odisea handiegiak izan gabe ere, benetan inporta duten gauzei lehentasuna ematen dieten gizonen istorioak aurkitzea.

Baina erne, tenpora beltzak iragarri ditu Glastonburyko artzainak: barrileko garagardoa amaitzen ari zaie zaleei. Tira, garagardoa ez: karbono-dioxidoa da falta zaiena, hau da, garagardoa upeletik gora igo eta txorrotaraino heltzea ahalbidetzen duen gasa. Eta ez dakit zerbait tamalgarriagorik imajina daitekeen, zerbezarik gabeko zale ingelesak baino.

Eskerrak merke dituzten Espainiarako hegaldiak eta ferryak: igande arratsaldeko penaltien ostean argi ikusi zen Espainian sobratu egingo direla datozen asteotarako pilatutako garagardo-erreserbak. Pena litzateke alferrik galtzea!]]>
<![CDATA[Mundua ulertzen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1906/019/001/2018-06-30/mundua_ulertzen.htm Sat, 30 Jun 2018 00:00:00 +0200 JULEN GABIRIA https://www.berria.eus/paperekoa/1906/019/001/2018-06-30/mundua_ulertzen.htm
Hiru dauzkat gogoan: 9, 13 eta 17 urte nituenekoak. Ez da kasualitatea izango: umezaroaren amaierakoa, nerabezarokoa eta gaztarokoa, ez beste edozein. Eta, bereziki, azken biak: 1986koa Mexikon eta 1990ekoa Italian.

1986koak bi izen dauzka niretzat: Queretaro, La Corregidora estadioa. Final-zortzirenak: Danimarka-Espainia. Gauerdi ingurua, ni telebista aurrean, kurtso amaierako lan bat prestatzen. Noren alde nengoen? Espainiako jokalariak ia familiakotzat nituen, ez hainbeste Ligako partidak ikusteagatik, ez bainituen ikusten, ezpada kromoen bilduma egiten nuelako (Antonio Maceda, atzelaria, 1,89 m). Ez dut argi poztu ote nintzen Espainiak 1-5 irabazi ziolako Danimarkari, baina baliteke hala izatea. Urte haren hasieran, dentistarenera joan, eta hark esan zidan harro egon beharko nukeela, 13 urte bete berriak nituela sartu zelako Espainia Europako Ekonomia Erkidegoan. Dena zen ulergaitza, baina dena hain erraz ulertzekoa.

1990ekoak Irlandan harrapatu ninduen: hango selekzioa final-laurdenetarako sailkatu zen, baina ni partida horren hurrengo egunean iritsi nintzen hara, herrialde osoa jai triste baten hondakina baino ez zenean: Irlandak Italiaren aurka galdu eta biharamunean. Ez nuen espero, baina inguruan nituen irlandarrek arin topatu zuten konponbidea: Ingalaterra animatzea, oraindik bizirik segitzen baitzuen. Ordurako dena ulertzen nuen. Eta geroztik ez dut Munduko Kopa bat ere gogoratzen, zertarako.]]>
<![CDATA[Emozioa lapurtu digute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1906/029/003/2018-06-28/emozioa_lapurtu_digute.htm Thu, 28 Jun 2018 00:00:00 +0200 JULEN GABIRIA https://www.berria.eus/paperekoa/1906/029/003/2018-06-28/emozioa_lapurtu_digute.htm
Baina badaude, antza, beste faktore batzuk ere, burutik baino gehiago erraietatik sortzen direnak: VAR izeneko tramankuluak aterarazi nau hibernazio sakonetik; zehazki, teknologia horren inguruan gazte batzuei entzundako iritziek. Euretako gehienak kontra zeuden, sistema dontsuak emozioa lapurtzen digula-eta.

Ni baino gutxiago dakienen bat egongo da bazterretan, eta badaezpadan azalduko diot (Nigeria-Argentina partidan ikusi bainuen trastea martxan): jokalariek protesta egiten dute, epaileak eskua belarrira eramaten du, gero lasterka txikian abiatzen da zelai ertzera, eta han, pantaila batean, berriz ere jokaldia ikusi eta azken erabakia hartzen du. Kito.

Nik justizia espero nuen, bai jolasaren aldetik, bai ikuslearengandik. Aldiz, iruditu zaidana da ikusleak nahiago duela emozioa. Iritzi-artikuluak ere irakurri izan ditut: lehen, epailearen akatsek ematen omen zioten emozioa futbolari, eta gatza eta piperra aste osoko tertuliei; orain, teknologia hain da zehatza, hain da inpartziala, hain da… justua?, ezen ez baitugu emoziorik izango, ez eztabaidarik: justizia besterik ez. Hori bai: minutu pare bateko atzerapenarekin etorritako justizia.

Ziurrenik, futbola ez dut sekula ulertuko. Baina zertarako ulertu futbola, futbolzaleek eragiten didaten harridurarekin hain ondo pasatzen badut?]]>
<![CDATA[Kontzeptuak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1906/024/003/2018-06-26/kontzeptuak.htm Tue, 26 Jun 2018 00:00:00 +0200 JULEN GABIRIA https://www.berria.eus/paperekoa/1906/024/003/2018-06-26/kontzeptuak.htm
Bada, joan den ostiralean, zer eta Suitza-Serbia partida. Barruan zerbait piztuko zitzaien bi mutilei, amorruren bat edo indar bereziren bat, eta esaiezu orain ezetz, futbola futbola baino ez dela, ez dagoela patioko jolas hau politikarekin nahasterik. Kasualitatea balitz, tira; baina kasualitate handiegia ez ote den Serbiak bosgarren minutuan gola sartzea, eta ondoren Suitzak markagailua iraultzea, hain justu bi futbolari horien golei esker. Garaipenaren gola, gainera, azken minutuan sartuta. Hori gutxi ez, eta arranoaren ikurra egin zuten biek, bakoitzak bere gola ospatzeko, arranoa baita Albaniako banderan agertzen den irudia. Eta FIFAk zigor-prozedura jarri die, bi kontzeptuak nahasteagatik.

F taldean, berriz, Hego Korea. Selekzio horretako izarra, Heung-Min Son, negarrez hasi zen joan den larunbatean, Mexikoren aurka jokatu eta galdu ostean: Hego Korea ez bazen final-zortzirenetarako sailkatzen, eta dagoeneko ez da sailkatuko, bi urteko soldadutza egin beharko du derrigorrez Sonek, eta baliteke bere kirol-ibilbideari ere agur esan behar izatea. Soldadutza, baina, ez da politika. Eta ez diote isunik jarriko negar egiteagatik.]]>
<![CDATA[Gustatzen ez bazaizu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1906/026/003/2018-06-23/gustatzen_ez_bazaizu.htm Sat, 23 Jun 2018 00:00:00 +0200 JULEN GABIRIA https://www.berria.eus/paperekoa/1906/026/003/2018-06-23/gustatzen_ez_bazaizu.htm
Esaldi moduan, ez da historiara pasatzeko modukoa: ez du tolesik, ez ironiarik, ez azalaren azpian ezkutatutako mezu ezkuturik. Gainera, ezin ditut jasan mundua bitan zatitzen dituzten esaldi kategorikoak (grazia egiten didan bakarra Full metal jacket filmeko hura da, Hartman sarjentuak Texasi buruz esaten duen astakeria). Baina, era berean, 25 urte daramatzat pentsatzen tipo hark babalore-aurpegi galantarekin botatako esaldi hura dela futbolaren inguruan biltzen den soziologiaren definiziorik onena: lixtoenak eta matxoenak, edo ezaugarri biak batera dituztenak, futbolean elkartzen dira.

Munduko Kopa honetan ere, munduko manada guztietako txakurrak oinutsik: zelaian, jokalari batzuen aurkako oihu homofoboak; eta kanpoan, beste herrialde batzuetako zaleei egindako bideo iraingarriak, ezagutzen ez dituzten hizkuntzetan esaldi nerabeak errepikaraziz. Horra hor, bai: inteligentzia eta testosterona.]]>
<![CDATA[Ez dauden horiek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1906/028/003/2018-06-21/ez_dauden_horiek.htm Thu, 21 Jun 2018 00:00:00 +0200 JULEN GABIRIA https://www.berria.eus/paperekoa/1906/028/003/2018-06-21/ez_dauden_horiek.htm Gora España kantuan aipatzen dena, eta beste zutabe baterako gaia ere badena).

Eta hori denez gure patua, dagoeneko horrelako driblin ideologikoetan espezializatu gara, txertatuta dugu gure izaeran. Alde horretatik, guk baino ahalegin handiagoa egin beharko dute lehiatik at geratu diren selekzio handiek, orain inork gogoratzen ez dituen horiek: Italia, Herbehereak, Txile… eta handiak diren ez dakidan arren, beti baloiaren bueltan ikusi izan ditudanak: Hungaria, Txekia, Errumania, Turkia, Eskozia, Grezia… Zein talde animatzen ote dute orain herrialde horietako futbolzaleek? Jarraitzen al dute Munduko Kopa, euren selekzioak jokatzen ez badu ere? Futbola kirol-ikuskizun hutsa al da orain eurentzat, nazioaren paparra puzten duen tresna izan beharrean?

Egunkari honetan igandean irakurri ahal izan genuenez, Italiako zaleen laurdenak Islandiak irabaztea nahi du. Munduko zalerik beroenek Munduko Kopako herrialderik hotzenean hartu dute ostatu. Izotzean urtzen baita pasioa… maitasun huts bihurtzeko.]]>
<![CDATA[Justizia poetikoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2732/031/003/2018-06-19/justizia_poetikoa.htm Tue, 19 Jun 2018 00:00:00 +0200 JULEN GABIRIA https://www.berria.eus/paperekoa/2732/031/003/2018-06-19/justizia_poetikoa.htm
Baina ez dakit futbolaz, ez naiz kapaz taktikak ulertzeko, eta sentitzen naiz, nolabait, Giroa ikustean Dolomitetako paisaiari begira dagoenaren antzera. Nor animatzen duzu, zertan xahutu adrenalina apur bat, baldin eta ezer ez baduzu jokoan, eta zure selekzioak ere Munduko Kopan aritzerik ez badu? Txikiak handiari irabaztea da pizgarrietako bat. Baina gizon konplikatua izatea zer den: Mexikok irabaztea nahi nuen arren, ezin diot ihes egin erabat baldintzatzen nauen faktore bati: Espainiako selekzioak bizirik segitzen duen bitartean, beste faborito handiek ere bizirik segitzea nahi dut, Alemaniak adibidez, etorkizuneko gurutzaketetan lasaiago hartu ahal izateko arnasa.

Holakoa naiz, gizon konplikatu eta doktrinatua, futbolaren atzean futbolarena ez, baizik eta politikaren itzala ikusteko mania duena. Justizia poetikoa izango da, ziurrenik, gehien gustatzen zaidan poesia mota. Eta duintasuna arrakalatzen segitzeko asmoa dudanez… aizue, biharko behar dut: norbaitek badaki non saltzen dituzten Irango banderak?]]>
<![CDATA[Tristeena eta zoriontsuena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2732/028/003/2018-06-16/tristeena_eta_zoriontsuena.htm Sat, 16 Jun 2018 00:00:00 +0200 JULEN GABIRIA https://www.berria.eus/paperekoa/2732/028/003/2018-06-16/tristeena_eta_zoriontsuena.htm
Garai batean, gizonezko kirolariek ez zuten hainbeste negar egiten agurraren tenorean (emakumezko kirolariek egiten ote zuten, auskalo: emakumeen kirola ez bazen komunikabideetan agertzen, pentsa euren agurrak). Boteprontoan, pentsa liteke ona dela hori, hasi direla gizonak ere barruak husten, emozioei bidea ematen. Alabaina, futbolari batek ez du negarrik egiten, adibidez, larrutarako erabili duen neskaren bideoa baimenik gabe haizatzen duenean. Ez: barrua hustuz, negar egiten du bere bizitzaren parte bat amaitu denean, munduak ostiko zehatz horien premia balu bezala.

Futbola bizitzaren erdigunean jarrita, barrua husten duen gizon batek xalo-xalo esan dezake bere bizitzako egunik tristeena eta zoriontsuena elkarren segidako bi egun izan direla: tristeena, amaren heriotzaren egunarekin batera, talde batetik bota zutenekoa. Zoriontsuena, berriz… tira, beste zerbait espero zitekeen hiru seme-alabaren aita den gizon baten aldetik.]]>
<![CDATA[Mamu-ehizan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2732/028/004/2018-06-14/mamu_ehizan.htm Thu, 14 Jun 2018 00:00:00 +0200 JULEN GABIRIA https://www.berria.eus/paperekoa/2732/028/004/2018-06-14/mamu_ehizan.htm showman-aren telebista saioan mamuak bilatzen aritutakoa. Lasaiago geratu nintzen, baina ez Espainiako segurtasunagatik, ezpada egunkari honengatik: Pedro Sanchezek fitxaketa hori egin badu, hain larria ere ez da izango BERRIAk futbolaz tutik ere ez dakien zutabegile bat fitxatzea Munduko Futbol Kopari buruz idazteko.

Jakina, egunkari honetako arduradunek ez zuten nire ezaugarri horren berri: futbolaz ez jakiteaz gain, gustatu ere, ez zaidala fitsik gustatzen. Eta esan nezakeen ezetz, karguari duintasunez uko egin; baina une batez Lee Chun Soo korearrarekin gogoratu nintzen, berak ere lotsa handirik gabe eman baitzion baiezkoa Realari, gutxi gorabehera nik BERRIAri emandako eran. Beraz, lasaitu nintzen batekin, lasaitu nintzen bestearekin, eta, azkenik, hona hemen ni, erabateko iruzurraren ordezkari, oraindik egin ez dudan pupuan trapua jarrita, zer gerta ere.

Baina, futbola ez gustatuta ere, Munduko Kopekin beti gozatu izan dut, ziurrenik munduko tentsio politikoen eskala txikiko gerra-simulakroak iruditzen zaizkidalako partida hauek. Gaurko Errusia-Saudi Arabia partidak, adibidez, petrolioaren etorkizuneko prezioa erabakiko du. Berdindu egingo dute, hori ere argi esaten dizuet (porraren bat egin nahi baduzue ere), petrolio-esportatzaileen kaobazko mahaietan sinatutako aliantzak ez direlako jolastxo ziztrin baten erruz hondatu behar. Baina berdintzen ez badute ere, etzi hemen izango nauzue berriro, duintasun gutxirekin baina are lotsa gutxiagorekin, mamuak ikusten segitzeko prest.]]>
<![CDATA[Urduñako laino hura]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1854/024/001/2017-04-05/urduako_laino_hura.htm Wed, 05 Apr 2017 00:00:00 +0200 JULEN GABIRIA https://www.berria.eus/paperekoa/1854/024/001/2017-04-05/urduako_laino_hura.htm
Ostegun santua. Euskal Herriko Itzuliko laugarren etapa, Getxo-Amurrio, 179 kilometro. Aparteko zailtasunik gabeko eguna: Urduñako mendatea, bai, baina helmugatik 100 kilometrora; Garate mendate laburra, helmugatik 18 kilometrora; eta helmuga bera, igoera txiki batean. Jose Luis Laguia zen lider Itzulia hasi zenetik, Ibardinen amaitutako lehen etapan nagusituta. Baina nik, memoriaren lainopean, ez dut datu horietako bakarra ere oroitzen, Internetek esan dit guztia; apurka-apurka osatu behar ditut 12 urteko ume haren zirkunstantziak, lainopean doan ziklista baten moduan: hamar metro ikusten dituzu orain, beste zazpi gero, baina sekula ez igoera osoa. Internetek esan dit edizio hartan zeudela Kelly, LeMond, Lejarreta, Delgado, Cabestany, Belda, Criquielion, Etxabe, Bauer, Dhaenens, Caritoux, Recio, Pino eta ezin konta ahala izen handi. Ez dakit egia den; izango da.

Baina badakit, eta hau ez dit Internetek esan behar, hau baita egun hartako nire ostarte bakarra, Bernard Hinault ere 1985eko Itzulian izan zela. Hura zen tropel hartako izarrik handiena: ordurako lau Tour zeuzkan irabazita, bi Giro, bi Vuelta, munduko txapelketa bat, Roubaix bat, bi Lieja, bi Lonbardia, bi Dauphine... zer ez zeukan haren palmaresak! Baina urte hartan ez zebilen batere. Eta gu Hinault ikustera joan ginen Urduñara.

Euria zarra-zarra, tontorreko pankartaren astinduei eutsi ezinda antolakuntzakoak. Iñaki Gastón igaro zen lehen postuan mendatetik, eta Bagot, Belda eta Leanizbarrutia berarekin batera. Atzeraxeago, pelotoia ziztuan, dena kolore eta elastiko eta anorak eta arnasa-hots, eta ume baten burua ezker-eskuin, norbait ezagutuko duelakoan, alferrik. Eta zurrumurru bat Urduñako tontorrean bildutako zale urrien artean: Hinault ez da pasatu oraindik. Nola kristo zekiten hori, nola identifikatu ote zuten tximista batean igarotako jendetza hura, nola konturatu ziren tartean ez zegoela Hinault, misterioa da niretzat, baina zurrumurru hura existitu egin zen, eta pisua zeukan, astuna zen, trinkoa; zurrumurru hark lehortu egin zigun soinean pilatu zitzaigun ur guztia, epeldu metatutako hotza, begiak adi jarri zizkigun, zentzumen guztiak zorroztu zizkigun mendatean behera amiltzen zen errepiderantz, bretoia lainopean agertuko zen unerako, baldin eta noizbait agertzen bazen.

Eta ez dakit noiz, baina hantxe agertu zen, 30 urteko trapu zahar bat euripean. Eta oroitzen ditut jendearen hitzak, jada ez zurrumurru gisa, ezpada erabateko baieztapen bihurtuta: akabo Hinault betiko, adio azkonarraren edo kaimanaren hozkada gupidagabeei. Egun hartan, inor ez zen akordatu Amurrion etapa irabazi zuen Pedro Muñozekin. Gertakari historikoa beste bat zen: Hinault erretiratu egin zen, eta gu horren lekuko izan ginen. Bat-batean, denok jakin genuen Urduña izan zela Hinaulten ibilbide osoaren hilobia. Harenak egin zuen betiko.

Apirilaren 4an izan zen hori. Handik bi hilabetera, gure profeziak laino artean urtu ziren: Hinaultek bere hirugarren Giroa irabazi zuen; eta hilabete geroago, bere bosgarren Tourra, ordura arte Anquetil eta Merckxen Olinpo esklusiboa zena.

Beti pentsatu izan dut Hinault nire ondoan erretiratu zela egun hartan, benetan horren lekuko izan nintzela. Urte asko igaro behar izan dira jakin dudan arte, ez hantxe bertan, baizik eta handik 40 kilometrora jaitsi zela bizikletatik. Baina geratu, bai geratu zen nire ondoan: bularraren kontra periodiko-zatiren bat sartzera edo, zerbaitetan bai behintzat. Auskalo zer oroitzapen izango duen berak Urduñako mendateaz, orratz baten antzera iltzatzen zen euriaz, palmareseko azken zirrikituraino sartzen zen hotzaz, hango harrizko lainoaz. Agian berari ere lainoa sartu zitzaion memorian betiko, eta dena lausotu; eta, agian horrexegatik, ez da akordatuko handik metro gutxira, betiko iraungo zuen pasio bat ernalduz, begira-begira zeukan 12 urteko ume harekin. Baina umea bai, akordatzen da, lainotan bada ere.]]>
<![CDATA[Embi]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1918/028/001/2014-08-03/embi.htm Sun, 03 Aug 2014 00:00:00 +0200 JULEN GABIRIA https://www.berria.eus/paperekoa/1918/028/001/2014-08-03/embi.htm Connemara gure bihotzetan (2000) eta Han goitik itsasoa ikusten da (2004). Horrez gain, Jose Mari Iparragirreren biografia bat ere kaleratu zuen, 2001ean. Blogari oparo eta arrakastatsua izan zen, oihartzun zabalekoa ,denboraldi batez, 2005 eta 2006. urteen inguruan. Ekainean, Han goitik itsasoa ikusten da nobelaren nederlanderazko itzulpena aurkeztu zuen, Amsterdamen, harainoko bidea bizikletan egin eta gero.]]> Embi izatera pasatu zen gauetik egunera, MB siglen ingelesezko ahoskera izen bihurtuz: em-bi. Bera harro zegoen, uste baitzuen MegaByte zela siglen esanahia, informatika-zale amorratua zelako eta Commodore 64 bat zeukalako; baina besteok bagenekien goitizen hori ez zela, inondik ere, harro egoteko motiboa, MB-k MuxuBirjina esan nahi zuelako. Alegia, sekula ez zuela musurik eman. Birjintasun gorena, ez soilik gerritik beherakoa, baita lepotik gorakoa ere.

Ordurako, denok izan genituen aukeratxoak neskekin, eta denok egin genuen zerbait, gutxi-asko. Musuaren langa, edonola ere, ondo gaindituta geneukan. Harrigarriena zen Embi gure arteko guapoena zela, hori zailegia ez bazen ere. Baina isila zen, gatzipakoa eta burumakurra, ilun samarra, beti bere baitan sartutakoa, eta ez zuen ulertzen neskek nahiago zituztela lotsagabeak, hain mundu gotiko eta trinkoa zutenak baino.

Handik bost bat urtera ere, gehienok karrerak amaitu eta herrira bueltatu ginenean, Embik ezer ulertu gabe jarraitzen zuen. Informatikari ikasketak bukatu zituen eta hantxe geneukan berriz ere aurrean, denbora iragan ez balitz bezala, muxu-birjina eternal. Adi entzuten zituen besteon abentura unibertsitario puztuegiak, izen ezezaguneko lurralderen batera joan den bidaiariari entzuten zaion moduan, dena sinetsiz eta gutxi galdetuz.

Garai hartan agertu ziren lehenengo telebista-kate pribatuak ere, eta, beraiekin batera, pelikula erotiko belaxkak, guretzat itzelak zirenak, haragia ikusteko beste aukera askorik ez baitzegoen bestela. Koadrilako baten etxean VHS grabagailua erosi zuten, eta lagun horrek bularño xaloz betetako bideoteka osatu zuen. Tarteka, hantxe biltzen ginen Moana Pozzirekin adurtzera, edo, ausardia biltzen bagenuen, benetako film bat alokatzen genuen bideoklubean, eta krispeten ontzian husten genuen gure gaztetasun horixka, txandaka-txandaka. Baina Embi ez zen holako akelarreetara etortzen: sumatzen zuenean gure hitzorduaren arrazoi nagusia sexua izango zela, karakola oskol barruan bezala kiribiltzen zen, bere lotsen mundu grisean.

Aldiz, berarekin bakarka suertatuz gero, konfiantzaz irekitzen zitzaizun, eta halaxe gertatu zitzaidan behin, parranda baten ostean nire etxera etorri zenean. Gau hartan, badaezpadan, Canal Plus jarri nuen, zeren, kondaira urbano batek zioenez, batzuetan, ahaztu egiten zitzaien film pornoak deskodifikatzea. Baina gau hartan ez zitzaien ahaztu, eta pantaila osoa marratxoz bete zen. Nire txundidurarako, Embik aitortu zidan huraxe zela ikusten zuen lehenengo pornoa. Muxu-birjina eta, gau hartara arte, begi-birjina ere bai, hortaz! Kokolo halakoak, begiak talo, atzamarra pantailarantz luzatu eta «hori ere egin daiteke?» bota zidan totelka, marratxoen artean popatiko eszena bat sumatzen zen bitartean. Ez sinestekoa zen: Embi, artean hogeita hiru urterekin, nire aurrean ari zen mundua deskubritzen, nire etxean, marra zuri-beltz haiei begira, zintzo aitortuz dena berria zela berarentzat, eta atzeratuegi zebilela, bazekiela hori, eta bere gurasoek zutela guztiaren errua, gehiegi kontrolatzen zutelako eta erabat planifikatu nahi zutelako bere bizitza osoa. Hainbesteko konfiantzak hunkitu egin ninduen (edanda nagoenean oso hunkibera naiz), eta sexuari buruzko dibulgazio-liburu bat utzi nion, argazkiz ondo hornitutakoa, geroztik gehiago ikusi ez dudana.

Gero denborak aurrera egin zuen, sexuaren exotismo basatia lausotu egin zen, txortan ere funtzionarioki egiten hasi ginen, herritik joan ginen, eta gehienak ezin modu arruntagoan ezkondu ziren, ginen. Embiri buruz nekien gauza bakarra zen enpresa handi baten webgunea kudeatzen egiten zuela lan, orduantxe hasi baitzen Internet indarra hartzen. Baina zaharrak berri: hogeita hamabostekin ere, ez zitzaion nobiarik ezagutzen.

Berrogeiak bete genituen urtean asteburu-pasa egin genuen koadrilako guztiok landetxe batean, emazte eta umerik gabe. Sinesgaitza dirudien arren, iturri onetik dakit orduan ere muxu-birjina jarraitzen zuela, urteek eta zimurrek itxura interesgarriagoa eman zioten arren. Baina aldaketa bat gertatu zen: oraingoan, bera izan zen sexuaren bide berrietarantz eraman gintuena; izan ere, landetxean igarotako gau batean, Interneteko orri pornoen mundu miresgarrian sartu gintuen, klik eta klik mugituz leiho batetik bestera, trebe. Ordurako, nik Internet maiz erabiltzen nuen eta banekien material ugari zegoela han barruan, baina sekula ez nintzen sartzen, birusen beldurrez. Eta, hara non, Embiri esker, esku-eskura genituen gure ametsetako schoolgirl, MILF, mature, hairy, next door eta abarrak.

Urte zoriontsuak etorri ziren gero: lagunok emailez konpartitzen genituen sarean topatutako neska eta perbertsio berriak, eta lan horretan Embi aritzen zen gogotsuen, bera zen gure sexu-hornitzailea. Hainbeste material bidaltzen zigun, nik ezin nion fusila garbitzeari utzi, astean bost, sei, zazpi aldiz ere bai. Eta Science aldizkariak esan zuenetik masturbatzeak prostatako minbizia izateko arriskua murrizten duela, zer esanik ez.

Embiren azken mezua duela aste batzuk heldu zen: «Material berria» zuen goiburu, beti bezala. Irrikaz egin nuen klik, baina puztutako gogoa laster zapuztu zen. Material berria ez zen bideo bakarra, bideo asko ziren, galeria oso bat, ikuskizun espantagarria: koadrilako guztiak geunden han, bakoitza bideo bateko protagonista. Batean Lander, bestean Aitor, hurrengoan Miguel, gero Josu, Toni, Aketza, Loro, han zegoen kristo guztia, eta ni ere bai noski, bideo batean ni agertzen nintzen, ordenagailu aurrean eserita, kanpaia gogotsu joz, «man masturbates while watching porn» izenburupean. 23.720 bisita zituen bideoak. Ze putakumea.

Sekula ez nion erreparatu portatilaren goiko aldeko kameratxoari. Hantxe egongo zen bera une hartan ere, kameraren beste aldean, gure ordenagailuak hackeatu eta koadrilako guztioi begira, barreka, sexu kontuetan behingoz atzean utzi gintuela ospatzen. Ze putakumea.]]>
<![CDATA[Hautsari buruz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/4070/023/812/2005-07-24/hautsari_buruz.htm Sun, 24 Jul 2005 00:00:00 +0200 JULEN GABIRIA https://www.berria.eus/paperekoa/4070/023/812/2005-07-24/hautsari_buruz.htm
Eddy Merckx 1975ean bihurtu zen gizaki. Seigarrena zuen jokoan, baina bigarren geratu zen, Bernard Theveneten atzetik. Tour hartan, zoro batek ukabilkada itzela eman zion gibelean, Puy de Dôme mendatean, helmugatik berrehun metrora. Etapa hartan galdu zituen segundoek baino gehiago, aurrerantzean gibelean izan zuen minak urrundu zuen belgikarra garaipenetik. Hautsa jan zuen, eta gizakien mailara etorri zen. Beste hiru urtez jarraitu zuen mailarik gorenean, eta 1977an Tourrera itzuli zen, seigarren geratzeko. Ordurako, dena irabazita zuen, baina gizakia zen.

Bernard Hinault 1986an bihurtu zen haragizko. 1985ean Hinaultek zin egin zuen 86an LeMondi lagunduko ziola Tourra lortzen. Baina 1986an, promesa ahaztuta, bretoiak seigarrena nahi izan zuen. Jainkoentzat gogorregia baita gauetik egunera haragi bihurtzea. Batez ere, Alpe D'Huezeko igoera da Tour hartatik gehien gogoratzen den unea, zeinetan taldekide biak eskutik helduta sartu baitziren helmugan. Urte hartan bertan erretiratu zen Hinault, LeMonden atzetik bigarren geratuta, hautsaren zaporea probatuta.

Miguel Indurain 1996an bihurtu zen lurtar. Bazirudien seigarrena irabaziko zuela, baina hamaikagarren amaitu zuen Tour hura, Bjarne Riisen oso atzetik. Txapeldun batentzat, hamaikagarren amaitzea hautsa tragatzea da, baina errepidean eta bizitzan txapeldun izaten ikasi behar da: estralurtarra zarenean eta lurtarra zarenean, bietan. Les Arcsen hasi zen Tourra galtzen, eta gero Val D´Iseren, Sestrièresen, Hautacamen eta Iruñan. Ez zuen gehiago bizikletan korritu.Lance Armstrong ez da lurtar bihurtu, eta pena dugu Ramonek eta biok. Pena, ez zazpigarrenez irabazi duelako, ezpada errepidean ez diolako bere buruari aukerarik eman lurtar sentitzeko. Bizitzan bai, bizitzan lurtarra izan da. Eta Ramonek eta biok oihu egiten diogu datorren urtean ere Tourrean egoteko, txirrindularitzak (Ramonen iritziz bizitzaren lezioa ematen duen kirola baita) ezin duelako onartu garaipenean soilik oinarritzen den palmares bat, bizitza ez delako garaipena garaipenaren atzetik. Eta, armstrongauta bat ezagutu beharrean, zazpi Tour eta minbizi bat gainditu duen gizakia ezagutu nahi dugulako, dio Ramonek.]]>
<![CDATA[Alfonsina]]> https://www.berria.eus/paperekoa/3706/028/002/2005-07-12/alfonsina.htm Tue, 12 Jul 2005 00:00:00 +0200 JULEN GABIRIA https://www.berria.eus/paperekoa/3706/028/002/2005-07-12/alfonsina.htm
Baina bizikletan ibiltzea gustatzen zitzaion, eta 1924an, 33 urte betetzear zituela, Italiako Giroko irteeran agertu zen, parte hartu nahi zuela esanez. Alfonsina Stradak, edo Morinik, Alfonsinak azken batean, txirrindularitzaren historiako pasarterik hunkigarrienetakoa idatzi zuen, baina sekula ez da agertuko ziklismoaren balentria handien artean, epikaren galerian.1924ko Giroa 12 etapaz zegoen osatua: etapa bakoitzak, batez beste, 300 kilometrotik gora zituen: laburrena 230 kilometrokoa zen, luzeena 415ekoa. Arinen amaitu zuten etapan 9 ordu pasatu zituzten bizikletaren gainean, baina 18 orduko etapak ere egon ziren. Astakeria izan arren, Alfonsina ez zen ikaratu: Milango irteera hartan, gizon guztiekin batera abiatu zen, errepide alboan zegoen jendetzaren irainen artean. Ezaguna egiten zaigu egoera, oraindik ere, 81 urte pasatu ostean, ezagunegia zoritxarrez.Lehenengo etapan ez zen azkena heldu, bigarrenean ere ez eta hirugarrenean ere ez. Seigarrenean bai, orduantxe heldu zen azkena, aurreneko aldiz. Gizonen aurretik zebilen beti, eta hori ez zen posible: zortzigarren etaparen ostean, antolatzaileek erabaki zuten lasterketatik kanpo utzi behar zutela, «irregulartasunengatik», kontzeptu hori gehiago zehaztu gabe. Alfonsinak protesta egin zuen, baina alferrik: ez zioten parte hartzen utzi. Mina, adorea, amorrua, nortasuna... nahastu egin ziren «Deabrua gonekin» deitzen zuten emakume harengan, eta erabaki zuen aurretik geratzen ziren etapa guztiak korrituko zituela, lasterketatik kanpo bazen ere. Eta halaxe egin zuen, eta gizonezko asko baino lehenago iritsi zen azken helmugara, dena amorrua, dena nortasuna. Urte hartan Giuseppe Enricik irabazi zuen Giroa, baina Alfonsina Morinik, Alfonsina Stradak, Alfonsinak irabazi zuen Giroa.Eta gaur, 81 urte eta gero, egoera batzuk oraindik ezagunegiak zaizkigun honetan, Joane Somarriba bigarren geratu da, Nicole Brandliren atzetik, emakumeen Italiako Giroan. Begi guztiak Tourrera begira dauden honetan, Tourra baino existitzen ez denean, gaur, Ramon eta biok Alfonsina gara, eta Joane, eta Nicole; gaur ere bai.]]>