<![CDATA[June Prieto | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 15 Oct 2019 18:27:35 +0200 hourly 1 <![CDATA[June Prieto | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Txikitero artean harrapatuta]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1890/040/001/2019-10-12/txikitero_artean_harrapatuta.htm Sat, 12 Oct 2019 00:00:00 +0200 June Prieto https://www.berria.eus/paperekoa/1890/040/001/2019-10-12/txikitero_artean_harrapatuta.htm
«Bizkaiko txakolin egileentzat oso egun garrantzitsua da gaurkoa», esan du Aritza Antolinezek. Bilbon dagoen upategi bakarreko arduraduna da, eta atorra zuriz jantzita doa, gainerako txakolin egile guztiak bezala. Gizonak dira guztiak, zuriz jantziak, eta mahatsez betetako otzarez inguratuta daude. Eskuetan, Bizkaiko hainbat eremutako mapak dituzte: Enkarterri, Lea-Artibai, Durangaldea, Nerbioi, Urdaibai eta Uribe ikus daitezke, besteak beste. Denboraldiko lehen txikitoa Begoñako Ama Birjinari eskaintzeko elkartu dira denak, eta ekitaldi nagusi horren bueltan antolatzen da festa.

Dantzariarena izan da anekdota. Done Jakue plazan egin duten lehenengo geldialdian, Mahaigaineko izeneko pieza eskaini dute Trabudu dantza taldeko dantzariek. Antzerkia eta dantza uztartzen ditu ikuskizunak, eta, besteak beste, apaizaren eta alkatearen rolak jokatzen dituzte. Ikusmina handia da, eta bildutako jendetzan urtu da New Yorkeko turista taldea. «Horra hor goiko ariztitxo baten, kukuak umiak egin dozak aurten», abestu dute dantzariek, eta justu orduan mahai gainetik lurrera jausi da dantzarietako bat. «O!». Ezustekoa hartu du jendeak, baina musikariek ikuskizunarekin jarraitu dute, altxatu da dantzaria, itzuli da mahaira, eta txalo publikoak.

Festa giroa hasita dago taldea Ama Birjinaren parera iritsi denerako. Bozgorailuetatik, bilbainadak, eta kalea gurutzatu nahi duenen bat ezker-eskuin erantzun bila: «Zer gertatzen ari da?».

Kalitate ona, kantitate urria

Mikel Garciak Txakur kalearen ertzean du loreak saltzeko bere salmahaia, eta berehala joan zaio jendea gainera. «Andreak eta gizonak etortzen dira lore sortak erostera ama birjinari eskaintzeko», azaldu du. Kalearen erdialdean ardoa egiteko prentsa jarri dute. Hor dabil biraderari ekin eta ekin Unai Solabarria Bizkaiko Txakolina elkarteko presidentea, jendea begira duen bitartean. Beste turista batzuek hartu dute lekua, orain maleta eta guzti, dena ondo ikusteko.

Urte oparoa aurreikusi dute txakolingileek, Antolinez Bilboko upategiko arduradunak dioenez: «Txakolinaren kalitatea azken urteetako onenetarikoa izango da». Kantitatea ez da nahi luketen bezain oparoa izango, ordea.

Ohartzerako eman dituzte loreak, eta Agur, jaunak doinuari ikusleen ahotsak gehitu zaizkio. Momentu batez, hileta baten antza hartu du ekitaldiak. Segundo batzuk bakarrik izan dira, berriro txalo zaparrada entzun den arte. Hainbat kantu abestu eta gero, Begoñako Ama Birjinaren kanta hasi da. Aldarea ikusteko zailtasunak dituen andre batek ozen kantatzen du, serio, noizbehinka hitzak ahazten zaizkion arren.

Turista maletadunek ezin dute ezer galdu; harrapatuta daude eskaintza gunera ematen duten hiru kaleen artean. Eta zaildu egin zaie irteera, gainera, eskaintzaren ostean antolatzaileak doako janaria eta edaria banatzen hasi direnean. Besterik egin ezin, eta telefonoa atera dute, dena grabatzeko.]]>
<![CDATA[Jaia eta kirola, eskutik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1892/027/001/2019-10-11/jaia_eta_kirola_eskutik.htm Fri, 11 Oct 2019 00:00:00 +0200 June Prieto https://www.berria.eus/paperekoa/1892/027/001/2019-10-11/jaia_eta_kirola_eskutik.htm
Itsaso Elizegik eta Naia Baliñok irakurriko dute pregoia. Elizegi, taldeko gazteena delako, eta Baliño, berriz, nagusia. «Pregoilariak izango ginela esan zigutenean poztasuna eta urduritasuna sentitu nuen», azaldu du beteranoak, «baina erantzukizuna ere bada. Herri osoak entzungo duen mezua zabalduko dugu». Eskubaloi taldeak «familia» bat bezala funtzionatzen duela ere azaldu du: «Txikitatik joan naiz herriko jaietako pregoia ikustera, eta, orain, eskubaloian ikasi nuen taldearekin leihora aterako gara, basauriar guztien aurrean».

Emakumeak eta kirola

Denboraldi borobila izan da aurtengoa Atletico Basauriren emakumeen taldearentzat. Hala ere, jokalariek diote dauden lekuan egon ahal izateko urte gogorrak pasatu dituztela. «Basaurin emakumezkoen kirola gero eta hobeto dagoen arren, aipatzekoa da Atletico Basaurik egin duen lan handia emakumeen kirola ikusarazteko».

Taldekide guztiak egongo dira pregoian, eta bertan ikusiko da gazte taldearen batasuna. Oso argi daukate pregoian zer esan behar duten. Elizegik aukera bat ikusten du eskubaloia ikusarazteko, baita egindako guztia herriari erakusteko ere. «Bigarren mailako kiroltzat hartzen da eskubaloia, eta oso kirol baliagarria dela erakutsi nahi dugu, futbola bezainbeste».

Eskertza ekitaldi bat ere izango da pregoia. «Aukera ezin hobea da taldea laguntzen eta babesa ematen aritu diren guztiei eskerrak emateko; familiari, zuzendariei eta babesle ekonomikoei, eta baita Basauriko herriari eta Herriko Taldeak elkarteari ere», esan du Baliñok. Basauriko jaiak antolatzeko ardura du Herriko Taldeak, eta berak hautatzen ditu pregoilariak.

Aurten Basauriko jaiek ohi baino egun bat gehiago izango dute, eta, horren ondorioz, jokalariek haietaz gozatzeko aukera gehiago edukiko dute. «Dena egiteko denbora daukagu», kontatu du Elizegik. Txikitatik hasi ohi dira neskak Atletico Basaurin, eta jokalari gazteak dira Zilarrezko Ohorezko Mailan jokatzen hasiko diren gehienak ere. Elizegik azaldu duenez, zailtasunak alde batera utzita, maila horretan mantentzea da haien helburu nagusia.

Jaietako lehenengo igandean Ermuan (Bizkaia) ariko dira norgehiagokan: «Herriko jaiak izanda ere, dena emango dugu, mailari eutsiko diogu».

Ezetz beti da ezetz leloa ere zabalduko nahi dute pregoia emateko orduan, eta txupinazoa bota eta gero, eskubaloiko jokalariak kuadrillen jaitsieran parte hartuko dute.]]>
<![CDATA[«Komentarioak euskaraz eta japonieraz egiten ditugu»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/040/001/2019-10-10/komentarioak_euskaraz_eta_japonieraz_egiten_ditugu.htm Thu, 10 Oct 2019 00:00:00 +0200 June Prieto https://www.berria.eus/paperekoa/1886/040/001/2019-10-10/komentarioak_euskaraz_eta_japonieraz_egiten_ditugu.htm kukulumutxun ibiltzen direla diote Ondarroan (Bizkaia). Horrela azaltzen dira argazkian Aitor Aramaio (Ondarroa, Bizkaia, 1984) eta Iñigo Solabarria (Ondarroa, Bizkaia, 1984). Iker Alkorta lagunarekin batera, sumo txapelketen laburpenak Youtubera igo, eta euskaraz ematen dituzte. Haien bideoak asko zabaldu dira sarean azken asteotan.

Sumoa ez da Ondarroatik gertu egiten. Nola ezagutu zenuten Japoniako kirol hori?

AITOR ARAMAIO: Ikerrek ezagutu zuen, bere bizilagunekin Youtuben WWA borroka libreko saioak ikusten zituenean. Plataformaren algoritmoak sumo txapelketa batera bideratu zuen, eta interesgarria iruditu zitzaion.

IÑIGO SOLABARRIETA: Geroztik, denak gaude sumoarekin tematuta. Egunero gauza berriak ikasten ditugu, eta, sumoaren aitzakian, kuadrilla inoiz baino gehiago batzen da.

Kirola ulertzeko zenbat sumo txapelketa ikusi dituzue?

I.S.: Zuzenean, bat ere ez. Guk azkenean 30 minutuko laburpen batean biltzen dugu txapelketa bakoitza. Asko irakurtzen dugu gaiaren inguruan, baina ikusten ditugun bideoak japonierazkoak dira, eta guk ez dakigu japonieraz. Natto Sumo izeneko kanal batetik hartzen ditugu bideo guztiak. Bideoetan asko esaten dugu; eskerrak bere lanari.

Youtuben ikusi ez ezik, Youtuben eman ere egiten duzue orain. Zergatik ez irratian edo beste plataforma batean?

I.S.: Afizioa lagun artean zabaldu eta gero, irratian ematea pentsatu genuen lehenengo, Radixu irratian. Baina proba egiterakoan konturatu ginen askoz ere dibertigarriagoa dela esatariak entzuten diren bitartean bideoa ikustea.

A.A.: Egun, Radixu irratiko estudioan grabatzen ditugu audioak, eta Kukulumutxun izeneko Youtubeko kanala eta Facebookeko eta Twiterreko kontuak sortu ditugu.

Kanalean lan handia egin duzue; hamasei bideo dituzue, eta guztiak 50 ikusle baino gehiagokoak dira. Lehenengo bideoak 309 ikusle izan ditu.

I.S.: Bai [barreak]. Gure helburua 300.000 harpidedunetara heltzea da, dirua irabazten hasteko. Azkenean, ez dugu lan baten moduan hartzen, baina egia da denbora asko eman dugula honetan. Sumo txapelketak bi hilabetetik behin egiten dira, eta bakoitzak hamabost egun irauten du. Akib Bashoko txapelketaren egun guztietan batu gara irratian. Japoniarekin zazpi orduren aldea dagoenez, txapelketa garaian esfortzu handia egin behar dugu emaitzak ez jakiteko. Bideoaren bat-batekotasuna gorde nahi dugu, gure erreakzioak errealagoak izateko.

]]>
<![CDATA[Ametsa arte bihurtzea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/024/001/2019-10-09/ametsa_arte_bihurtzea.htm Wed, 09 Oct 2019 00:00:00 +0200 June Prieto https://www.berria.eus/paperekoa/1872/024/001/2019-10-09/ametsa_arte_bihurtzea.htm Sueños fotomontados (Amets fotomuntatuak) izendatu du artelan bilduma, eta urriaren 18ra arte egongo da ikusgai, Bilbo Arte zentroan. Erakusketa hiru ataletan banatu du; bideo bat dago sarreran, eta, areto nagusiko hormetan, aurrez aurre jarri ditu fotomuntatze analogiko bilduma bat eta fotomuntatze digital sorta bat.

Erakusketarekin batera, liburu bat ere argitaratu du artistak: «Desmaterializatzen ari den mundu honetan, artisten publikazioak aldarrikatu nahi ditut». Revueltak azaldu duenez, ohi baino exijentzia maila altuagoa jarri dio bere buruari kasu honetan; izan ere, dioenez, garrantzitsua iruditzen zaio diru publikoarekin egindako lanak kalitate onekoak izatea.

Revueltaren amets errepikakor hori narratzen du liburuak. Ez du artistak berak kontatzen, ordea. Helena Gonzalez Saezek lagundu dio amestutakoa hitzetan azaltzen lau orrialdeko testu batean. Erakusketan eragin handia eduki du testuak. «Helenak [Gonzalez Saezek] ezin hobeto idatzi du nire ametsa, eta haren prosak joko handia eman dit fotomuntatzeak osatzeko». Eta, ametsarekin batera, libururako elkarlanean sortutako testu hori da erakusketaren beste oinarria.

Cerrar Mis Ojos, Prender El Bosque bideoak zabaltzen du bilduma (Begiak itxi, basoa erre), sarreratik bertatik hasita. Revueltaren aurreko erakusketa batean oinarritzen da lan hori, eta Gonzalez Saezen testuarekin eta Oto Castro konpositorearen musikarekin sortu du. Ohiko lankideak dira hiru sortzaileak, eta elkarrekin aritu dira oraingoan ere.

Areto nagusiko eskumako horman, 31 pieza daude eskegita, era ordenatu batean lerro zuzenak zainduz. 2018an sortu zuen Sueños fotomontados izeneko lan sorta da, eta, hain zuzen ere, bilduma horrek ematen dio izenburua erakusketari. Fotomuntatze analogikoak dira pieza guztiak, denak dira tamaina berekoak, eta guztiek dute urre koloreko marko bana. Batera ikusiko ditu ikusleak hitzak zein irudiak bertan. Askotan hitzek liburuan agertzen diren esaldiei egiten diete erreferentzia, eta, artistaren azalpenen arabera, aldizkari «hutsalen» testu zatiekin osatuta daude. «Oso dibertigarria izan da aldizkari horien titular absurdoak apurtzea nire ametsa irudikatzeko».

Amets horrek bizitzan zertan eragin dion ere aztertu nahi izan du erakusketan Revueltak. Alde batetik, gizakia lo dagoenean daukan irudimen sortzailea erabiltzen saiatu da erakusketako piezak osatzeko; beste aldetik, amets horretako elementuen «analisi ludikoa» ere egin du bere lanen bidez.

Estua da testuaren eta piezen arteko harremana. Pieza itxura hartzen dute, adibidez, liburuan irakurri daitezkeen hainbat pasartek. Revueltak psikologoari egindako bisita bat kontatzen du idazkiak, esaterako. Kontakizunean, medikuak azaltzen dio ez duela arazorik, amets errepikakor hori izan ezik, eta istorio hori bera identifika daiteke hormako lanetako batean. Barbie biluzi bati aingeru hegalak jarri dizkio artistak irudian; hanka batean, ezpainak margotzekoa, eta bestean, urrezko kriseilu bat. Testua ere gehitu dio piezari: «Perfektua naiz, xehetasun batengatik izan ezik».

Fotomuntatze digitalek hartzen dute erakusketako hirugarren atala. Tonua guztiz aldatuta, 21 laukizuzenek osatzen dute Historias del onirismo sorta (Onirismo istorioak). Oraingoan, testuak eta irudiak banatuta daude, eta, lerro zuzenak oraindik badiren arren, era kaotikoagoan daude horman itsatsita. Zuri-beltza da nagusi pieza guztietan, salbu eta hasierakoan eta amaierakoan. Irudietan, izotza eta pertsonen gorputz biluziak ageri dira, tartean hutsune handiekin. Testuak zuriz idatzita daude hondo beltz baten gainean, beltzari protagonismoa emanez, eta bertsoak balira bezala kokatuta daude, poesia izatera heldu barik.

Revueltak azaldu duenez, ikusleari galdera bat iradoki nahi dio erakusketatik pasatzean: «Zelan amesten duzu zuk? Koloretan ala zuri-beltzean?». Egileak ametsaren «transzendentzia» eta «unibertsaltasuna» erabili dituela azaldu du: «Nire ametsa ez dago beste edonoren ametsetatik urrun». Barne hausnarketa ere egin du sorrera prozesua amaitzerakoan, «Artearekin adierazpenak egiten hasi nintzenean desagertu zen ametsa; horregatik da hain garrantzitsua niretzat».

Bilbo Arteren laborategia

Ez da Revueltak Bilbo Arten erakusketa bat aurkezten duen lehenengo aldia. Bakarkako zein taldekako beste lan batzuetan ere parte hartu du: Divertimentos fotográficos (2010), Estaciones (2012) eta Alfabetos expandidos (2016). Nazioarteko erakundeetan ere erakusketak egin ditu; New Yorkeko ISCP museoan, adibidez. Aipatzekoa da, horrez gain, 2016. urtean Gure Artea saria irabazi zuela bere ibilbide artistikoagatik. Gainera, hiru liburu ere baditu kalean, Sé verlas al revés (poéticas de la permutación) ohar liburua tartean.

2018an hasi zen orain ikusgai jarri duen erakusketa prestatzen, Bilbo Arte fundazioak ekoizpen artistikoa egiteko gonbidapena helarazi zionean. «Lan hau burutzeko, ezinbestekoa izan da Bilbo Arteko laborategi artistikoa», nabarmendu du artistak. Izan ere, fotomuntatze analogikoaren kasuan, espazioak «garrantzi handia» hartzen duela eta fundazioan baliabide egokiak eskaini dizkiotela azaldu du.]]>
<![CDATA[Alokairuaren prezioa %4 igo da azken urtean, Jaurlaritzaren esanetan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1930/013/002/2019-10-04/alokairuaren_prezioa_4_igo_da_azken_urtean_jaurlaritzaren_esanetan.htm Fri, 04 Oct 2019 00:00:00 +0200 June Prieto https://www.berria.eus/paperekoa/1930/013/002/2019-10-04/alokairuaren_prezioa_4_igo_da_azken_urtean_jaurlaritzaren_esanetan.htm
«Ulergaitza da: egun hipotekaren hileko batezbestekoa —611 euro— alokairuarena baino merkeagoa da», azaldu du Mario Jose Ioldik, Etxebizitzako Plangintzaren eta Prozesu Eragileen zuzendariak. Alokairuan bizi direnak «errenta baxukoak» izaten direla ere nabarmendu du Ioldik.

Alokairuko Merkatuaren Estatistika (AME) aurkeztu zuen atzo Jaurlaritzak. Orain bi urte jarri zuten martxan egitasmo hori, alokairuen inguruko datuak biltzeko. 2017tik 46.890 kontratu aztertu dituzte, hau da, egun alokatuta dauden etxebizitzen %52,1. Halere, tresna berriak ez du kontuan hartzen etxebizitzaren metro koadro kopurua, alokairuaren prezioa garestiagoa edo merkeagoa den ondorioztatu ahal izateko. Hurrengo urteetan informazio gehiago biltzea aurreikusten dute, estatistikak egitean errealitatetik hurbilago egoteko asmoz.

Eskaera eta eskaintza

Era berean, Arriolak adierazi du etxebizitzak alokagai jartzeko edo alokairuak bilatzeko erabiltzen diren plataforma digitalak oso urrun daudela Jaurlaritzak argitaratutako datu horietatik. Sailburuaren arabera, errealitatea eta webgune horiek ez datoz bat prezioak jartzeko unean, eta herritarren kalterako gertatzen da hori: «Lortu nahi dugu higiezin agentziak eta errentatzaile pertsonalak alokairuko prezioak errealitatera gehiago estutzea».]]>
<![CDATA[Jaurlaritzaren arabera, alokairuaren prezioa %4 igo da azken urtean]]> https://www.berria.eus/albisteak/171986/jaurlaritzaren_arabera_alokairuaren_prezioa_4_igo_da_azken_urtean.htm Thu, 03 Oct 2019 16:06:12 +0200 June Prieto https://www.berria.eus/albisteak/171986/jaurlaritzaren_arabera_alokairuaren_prezioa_4_igo_da_azken_urtean.htm