<![CDATA[Lander Arretxea | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Fri, 16 Nov 2018 17:35:55 +0100 hourly 1 <![CDATA[Lander Arretxea | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Jakin izan banu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1878/044/002/2018-11-15/jakin_izan_banu.htm Thu, 15 Nov 2018 00:00:00 +0100 Lander Arretxea https://www.berria.eus/paperekoa/1878/044/002/2018-11-15/jakin_izan_banu.htm Gure Kasa-n eskainitako Alabari poema dute lehengai; eta bada horrelakoen premian denean Twitterren edo Mr. Wonderful katiluetan babesten denik ere. Hitz segida lasaigarrienak tabernetako komunetan idatzita aurkitzen ditut nik. Badut bat gogoan, Donostiako Urka tabernan ezustean topatu eta argazki batean betikotu nuena: «Jakin izan banu ere, berdin». Zenbat jakinduria eta konbikzio bost hitz soiletan: nahi zenuena ez lortzea ez da gaizki erabakitzea; hautu atzeraezinak ez dira soilik emaitzaren arabera neurtzen. Unean-unean erabakia zentzuzkoa bada, ez dago damurako tarterik.

Fikzioaz ari garenean, aringarria da protagonistei uztea erabakiaren zama. Atseginez edo frustrazioz ikusten dugu nola gure antzera hautatzen duten, beren ondorio eta albo kalteekin, bestelako erabaki batek zer ekar zezakeen jakiterik gabe. Bai behintzat, oraintsu arte. Aukeratu zure abentura haurrentzako liburu sortan nola, Black Mirror telesail distopiko eta txalotuaren hurrengo sasoian protagonistek zer egingo duten hautatzeko ardura ikusleari utziko dio Neftlixek. Aurrez ere probatua dute haurrentzako sorkuntzekin (Puss in Boots, Buddy Thunderstruck...), baina hau izango da helduentzako telesail arrakastatsu batean erabiltzen duten lehen aldia.

Lehen kolpeko zirrara teknofiloa gaindituta, amorrarazi egin nau berriak. Bestela ere nahikoa neketsua da krisi existentzial etengabean murgilduta, bizi estiloa, lanpostua, harreman afektiboak, dieta eta auskalo zenbat kontu gehiago kuestionatzen dituen millennial belaunaldiko kide izatea. Zer eta zurrunbilo horretatik ihes egiteko grinez, telesail bati begira jartzean ere guk geuk erabaki behar izateko.

Horrek bezainbeste asaldatu nau Urkako komuneko esaldiarekin gogoratzeak. Jakin baitakit ezingo diodala eutsi atzera egin, atala behin eta berriz hasi, eta bide desberdinak hartzeko tentazioari. Araua hautsita, ez dakit, banu edo balu guztien ondorioak parez pare eta konparatzeko moduan ditudala, argazkian betikotutako esaldiak berezkoa duen irmotasuna pitzatuko ez ote den. Bigarren zatia galtzeraino: jakin izan banu...]]>
<![CDATA[Gertatzen ari da]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/036/003/2018-11-13/gertatzen_ari_da.htm Tue, 13 Nov 2018 00:00:00 +0100 Lander Arretxea https://www.berria.eus/paperekoa/1881/036/003/2018-11-13/gertatzen_ari_da.htm dealer eta leiho, nahi dudanean, nahi dudana ikusteko. Erosoa da, baina badu kontrapartida ere: konturatzeke, programa deigarrienak ikusten ditut, egunerokoak diren aktualitate saioei eta albistegiei ia erreparatu gabe. Hortaz jakitun —eta oporraldi laburra hartu ondoren, gaurkotasunarekin berriro konektatu nahian— hartu dut azken boladako Ahoz aho-ren atalei begira jartzeko parada.

Aurretik oroitzapen ona nuen, baina ikusteak uste horiek baieztatu dizkit: Amaia Cayerok eta Ilaski Serranok egiten duten saioak txalotzekoak diren ezaugarri asko ditu, baita lehen begiratuan pentsa daitekeena baino meritu gehiago ere. Nork bere atalean —politikaz Cayerok eta kulturaz eta gizarte gaiez Serranok— serio bezain gertuko agertuz egiten dute kazetari baten oinarrizko lana dena: gertatzen ari dena ulertzeko baliabideak eskaintzea.

Kolaboratzaile kuadrilla zabalak laguntzen ditu horretan. Beste edozein telebistatan nekez ikus daitekeen patxada eta argitasunarekin hitz egiten dute, eta hori da, ziur asko, saioaren meriturik nabarmenena. Ondo bilatu eta baldintza aproposak eskainiz gero edozein gairi buruz zeresana duen jendea aurki daitekeela ari dira frogatzen. Hori baita gakoa: normalean arrotzak, bortitzak eta deserosoak diren telebistako iritzi espazioak konplizitatea nagusi den ingurune bihurtzea lortzen dutela. Horri esker, bestela hitz-totelka ariko zirenek zein ondokoaren adierazpenak zapaltzeko joera dutenek ateratzen dute euren onena.

Ordu bertsuan ematen dute Está Pasando ETB2n, eta ez da askorik begiratu behar zein desberdinak diren antzemateko. Bortitzagoak dira tonuak eta moduak, zikinagoak eztabaidak. Zaila egin zait saio hori bera euskaraz izan zitekeenik pentsatzea. Hortik kezka: ez ote dizkiegun euskarazko edukiei ukatzen gure buruari (beste hizkuntza batzuetan) bai aitortzen dizkiogun joera eta zaletasunak. Euskal kazetaritza ez ote den, jendartea denarena bainoago, jendartea izan behar lukeen horren isla. Baina baten batek esana da bi eduki mota daudela: zikin sentsazioa eragiten dizuna eta ondo sentiarazten zaituena. ETB1 hautatzen duenak ez du izango eguneko bigarren dutxaren premiarik.]]>
<![CDATA[ETB2ren funtzioa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1878/036/002/2018-11-08/etb2ren_funtzioa.htm Thu, 08 Nov 2018 00:00:00 +0100 Lander Arretxea https://www.berria.eus/paperekoa/1878/036/002/2018-11-08/etb2ren_funtzioa.htm ETBrentzat eredu berri bat txostenean jasotzen duen moduan, ondorio argia du horrek: «Euskaldunei, oharkabean, zera esaten zaie: 'Gaztelania erakargarriagoa da'; euskara ez dakitenei, beste honako hau: 'Euskara ikasi beharrik ez dago, behar duten guztia gaztelaniaz emango baitzaie'». Gurpil zoroa nondik begiratzen den, ikusle datuetan aurki daitezke ondorioa, justifikazioa eta kontraesana: ETB2 ikusten dutenen %72 bada euskara ulertzeko gai. Eta ETB1 Araba, Bizkai eta Gipuzkoako biztanleen %2k ikusten du soilik.

Eredu berriak nondik jo behar lukeen argi du Amezagak: kanal bat hizkuntza bat paradigma gaindituta, «bietan izan behar luke zentrala euskarak, bakarra ez bada ere». Hala balitz —hau ez dio Amezagak, nik baizik—, gaur egun euskarazko kate prekarioari handiegi geratzen zaizkion bi funtzioak dituen baliabide eta indar guztiekin bete ahal izango lituzke ETBk: Lehen katea —azpidatziekin baina funtzio pedagogikoaren zamarik gabe— euskaldunentzat erreferentzia nagusi izan nahi duten kalitatezko edukiekin osatu; eta bigarren katea euskarara eta euskal kulturara pixkanaka hurbiltzeko aproposak diren edukiz jantzi.

Gaur egungo funtzioa betetzeko bada —probintzioanismoan, sinbolo hutsaletan eta estereotipoetan oinarritutako baskismoa bereizgarri hartuta Espainiako telebista pribatuekin lehiatzea—, egun ETB2 denak kate pribatua behar luke. Prentsa idatzian El Correo, Diario de Navarra edo El Diario Vasco diren bezala. Ikusle datuak deserosoak lirateke berdin, baina gutxienez ETBk zama hori kendu eta bere jatorrizko funtzioa berreskuratuko luke.]]>
<![CDATA[Nola erail?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1876/036/002/2018-11-06/nola_erail.htm Tue, 06 Nov 2018 00:00:00 +0100 Lander Arretxea https://www.berria.eus/paperekoa/1876/036/002/2018-11-06/nola_erail.htm
Mimoz eta dozenaka ordu eskainita pertsonaia bat eraiki, zer eta zuk zeuk bere heriotza diseinatzeko. Mingarria behar du horrek. Ulertzekoa da tentazioa: zergatik ez barkatu bizia protagonista kutunari? Baina istorioak hala eskatzen badu, odol hotzez jokatu behar da: pentsatu eta idatzi. Tarteka, gidoilari taldearen bileretatik kanpo hartzen da erabakia —aktorea hil edo beste lan batera joan da—, eta orduan bai, ez dago aginduak bete besterik.

Ezohikoagoa da iritzi publikoak pertsonaia bat hiltzeko erabakian eragin zuzena izatea. Hala gertatu da Etxe Zuriaren itzalpeko botere-jolasak erakusten dituen House of Cards telesailean. Frank Underwood presidentea ordezkatzen zuen Kevin Spaceyk. Hainbat salaketa jaso zituen sexu erasoengatik, eta azken denboraldia hura gabe egitea erabaki dute. Protagonismo osoa Claire Underwood alargunari eman diote horretarako. AEBetako presidente gisa emakume bat agertu da —fikzioan bada ere— lehen aldiz.

Frankena bezain entzutetsua izan da Apuren kasua. Itxura guztien arabera, The problem with Apu dokumentalak piztutako eztabaidak —indiar jatorrikoengan estereotipo horrek izan duen eragin kaltegarria eta hizkera desitxuratu gehiegizkoa salatzen ditu besteak beste— pertsonaia bera The Simpsons-etik kentzera eramango du Fox. Dokumentalaren egilea ere ez du ase erabakiak. «Indiar jatorriko pertsonaia gehiago eta askotarikoak behar dira. Egia bada, honek ez du arazoa konpontzen».

Inoiz gutxitan izan dira bi fikziozko heriotza bere garaiaren eta han-hemengo eztabaiden isla horren zuzena. Foku guztiak iragarritako hilketa horietan jarrita daudela erantzun behar izan dute gidoilariek galdera: Nola erail?]]>
<![CDATA[Beldurrezko istorio bat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/028/002/2018-11-01/beldurrezko_istorio_bat.htm Thu, 01 Nov 2018 00:00:00 +0100 Lander Arretxea https://www.berria.eus/paperekoa/1881/028/002/2018-11-01/beldurrezko_istorio_bat.htm Katebegia. Izango da, ziur asko, azken hamarkadan idatzi diren txosten eta prentsaurrekoetan gehien errepikatutako hitzetako bat, baina bada hori baino gehiago ere. ETB1ek astearte gauez estreinatu duen saioaren izenburua da. Euskal -elebiduna kasu honetan- kazetaritzaren historia gorabeheratsuaren ilunetako bati fokoa jarriz hasi da: Egin egunkariaren itxieraren 20. urteurrenari helduta, ETB1ek aste honetan abiatu du saioa, eta kasualitatea edo ez, Halloween egunez ikusi dut nik.

Beldurrezko istorio bat baino gehiagoren lokalizazio gisa balioko luke Egin egunkariaren eraikina zenak. Katebegia saioan bertan lanean aritu ziren kazetari, zuzendari eta abarrekin batera bisitatu dute, espazioari berari eta bisitak langileengan piztutako sentsazioei garrantzia emanez. Hogei urte dira ETAren menpeko enpresa zela egotzita -behin-behinean baina behin betiko- itxi eta hainbat langile atxilotu zituztela. Elkarrizketatuek -Teresa Toda, Xabier Oleaga, Amaia Ereñaga, Mariano Ferrer, Jabier Salutregi...- atzo izan balitz bezala gogoratzen dute oraindik. Nor bere mamuekin parez pare jar dezaketen galdera ere jaurti du saioak: zergatik ez zuen jaso Egin-ek bost urte geroago Egunkaria-k jaso zuen adinako babesik? 1998 hartan irakurtzen ikasten hasi berriak ginenok testuingurua xeheago azaltzeko ahalegina estimatuko genukeen akaso, baina ulertzekoa da: ordubete eskaseko saioak ez du denerako ematen.

Alde teknikoari erreparatuta, Baleuko ekoiztetxean antolatutako lantaldeak (Ur handitan, 360º) hartua dio neurria testigantzetan oinarritutako erreportaje formatuari. Beste behin, mimoz zaindutako irudia eta soberakinik gabeko edukia ondo uztartu dituzte; muntaketa lanetan edukia antolatzen asmatu dute, haria galarazi gabe erritmoa bizitzen duten tartekatze azkarrekin; eta inork zalantzarik bazuen, Xabier Madariaga gabe ere halakoak fin egin daitezkeela frogatu du Irati Sarasua saioko aurkezle eta zuzendariak. Beldurrezkoak edo ez, ez dira gutxi gure historia ez horren urrunean solasaldi pribatuetarako gelditu diren istorioak. Katebegia-k hasitako bideak badu nondik luzatu, baina saioak, «noizbehinkakoa» etiketa darama oraindik. Saioa egiteko moduak hala eskatzen badu, ados, izan dadila noizbehinka; noizbehinka baina maiz.]]>
<![CDATA[Berri zaharrak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/036/002/2018-10-30/berri_zaharrak.htm Tue, 30 Oct 2018 00:00:00 +0100 Lander Arretxea https://www.berria.eus/paperekoa/1886/036/002/2018-10-30/berri_zaharrak.htm La Resistencia-n. Gaur igandea da. Euria ari du arratsaldetik. Gorka Urbizu 492.000 lagunek.

Ondo orraztutako politikaria abortuaren kontra ari da kazetari objektiboaren prime-trime-ko saioan. Zaleek defentsa sutsuari ekin diote Twitterren. Bartzelonak —gizonezko taldeak, bada besterik?— bost gol egin dizkio Real Madrili. Eztabaida polarizatu eta desitxuratu da. Tinder aplikazioa probatuko dut. Berriz. Hautagai faxista eta misoginoa gailendu da hauteskundeetan. Zaparradak ugariak ari dira izaten. Animaliekin eta haurrekin egiten dena da norberaren bene-benetako hizkuntza. Aguakateak garestitu dira. Idazten badugu ez da esatekorik badugulako. 140 karaktere ez dira nahikoa. Eskerrak pilota emankizunek ikusle datuak salbatzen dituzten. Entrenatzailearenak egin du. Senar ohiak emazte ohia hil du. Eztabaidatuko dugu trago bueltan, besteren batean. Betiko leloaren betiko leloa. 280 ere ez. Egun historikoa da gaurkoa. Haters gonna hate.

Bost kontraesan baino gutxiago izatea dogmatismoa da. Gabriel Rufian eta Eduardo Inda estatuko —Espainiarreko, bada besterik?— kate guztietan. Eta ETB2n. Black is beltza. Urriko azken astelehena ospatuko dute Gernikan: bertsolari, harri-jasotzaile eta euri artean. Denboraldi gehiegi dituen telesaila hasi dut. Komertzioen jabeak kezkatuta daude sortzaile eta ekintzaileen bilgune izendatutako auzoen segurtasun faltagatik. Garestia da fikzioa egitea. Eguraldi kaskarra izango dugu aste osoan zehar. Hamahiru minutu iraun ditu iluntzeko albistegiak. Ertzaintzak kontrolpean du egoera. Lehen lerroetako ikusleak casting bidez hautatuko dituzte. Korrika badator. Ezkerra etengabe banatzen da, eta eskuinak batuta irauten du. Gazteak minoritarioak zarete. Oraingoan bai. Hogei eta bat minutu, kirolen atalarekin.]]>
<![CDATA[Kulturazaletu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/036/002/2018-10-25/kulturazaletu.htm Thu, 25 Oct 2018 00:00:00 +0200 Lander Arretxea https://www.berria.eus/paperekoa/1879/036/002/2018-10-25/kulturazaletu.htm Hik Hasi-k argitaratutako elkarrizketan esandakoekin.

Denak ez dira lerrootan kabitzen —sarean dago elkarrizketa—baina honako hau da gogoeta deigarrienetako bat: «Euskarazko kultura transmititzen ez bada, kultur-zaletzen ez bada, euskalduntzea ez da erabatekoa izango». Retolazak berak aitortzen duen gauza bertsua gertatzen zait niri ere: nerabezaroan nire kezka eta grinekin bat egiten zuten euskarazko sormen lanak ezagutu izan ez banitu, nabarmen kaskarragoak lirateke nire hizkuntza-gaitasunak, bestelakoak hizkuntza-ohiturak eta lausoagoa komunitate batekiko kide izatearen sentipena.

Begirada hezkuntzan jarrita esaten ditu Retolazak esaten dituenak, baina betaurreko horiek berdin dira aproposak telebista publikoari —ikus-entzunezkoei oro har— begira jartzeko. Kulturazaletzeko balio du?

Galdera hori erantzuten lagungarriak izan daitezkeen gauza interesgarri gehiago esaten ditu Retolazak. Kezkaz dio kultur ekimenak sustatzean, administra- zioak euskalduntzeari erreparatzen diola maiz, ez kulturazaletzeari. «Horrek ekarri du, kultur zalea bazara, agian ez zaizula interesatzen, zeren oso ikuspegi didaktiko edo murritz batetik dago eginda. Eta euskaltzalea bazara, eta ordura arte ez bazara kultur-zaletu, agian horrek ere ez zaitu kultur-zaletuko». Bigarren herren bat ere egozten dio hezkuntzari: idazlearen edo sortzailearen presentzia elikatzen da, haren biografia edo lan-zerrendari erreparatuz, baina oso gutxitan jotzen da testura, mamira, kultur-esperientziara.

ETBri erreparatuz gero ere antzematen dira bi joera horiek. Gazteak euskarara hurbilarazi nahi dituzten saio azalekoez gain; sortzaileak elkarrizketatzen dituzten atalez landa; bada inor zaletuko duen kultur-esperientziarik? Just for Laughs baino gehiago errepikatzen naizela esango du baten batek, baina horretarako bada bide bat: fikzioa du izena.]]>
<![CDATA[Metroko hizketaldi bat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1876/044/002/2018-10-23/metroko_hizketaldi_bat.htm Tue, 23 Oct 2018 00:00:00 +0200 Lander Arretxea https://www.berria.eus/paperekoa/1876/044/002/2018-10-23/metroko_hizketaldi_bat.htm uskalonski-ren denboraldi oso bat egiteko adina euskaldun gaude Bartzelonan. Aurki gaitzakezu kontzertu batean, manifestazioetan, bigarren eskuko merkatuetan, Razzmatazz-en edo auzoko tabernan. Edonon. Ez da bereziki harritzekoa izan gaur metroan beste donostiar batekin topo egitea. Donostian gurutzatu izan bagina nahikoa zatekeen elkarri diosal diskretua eskaini eta nork bere bidea jarraitzea, baina gauza jakina da: deserriak ezagunak lagun bihurtzen ditu. Parez pare eseri eta berriketan hasi gara.

Isilune ezeroso bat eteteko otu zait telebista kritikak idazten ditudala esatea. Ez da erabaki ona izan, gaur arte nire kezketatik kanpo uztea lortu dudan saio bat hartu baitu hizpide: DantzanGo! Eta ez, preseski, lorez bete edo goresteko. Saioa zertan datzan azaldu behar izan dit lehenengo: hainbat dantzari talde euren artean lehiatzen dira, aldiro estilo desberdineko abesti banarekin. Horrez gain, hainbat pertsona «ezagunek» —kakotxak bereak dira— hartzen du parte, saio bakoitzean talde bana lagundu eta haiekin batera dantzatuz. Dantzak hiru epailek baloratzen dituzte gero, aldiro talde bat kaleratu eta, saioek aurrera egin ahala, dantzari onenak hautatzeko.

Suminduta esan dit saioari buruz derrigor idatzi behar dudala. Auzo-lotsa pizten omen dio. Arrazoitu ere arrazoitu dit, gainera: pertsona sasi-ezagunek —«sasi» hori ere berea izan da— gehiegizko protagonismoa dutela azpimarratu dit, dantzari taldeak bigarren planoan geratzen direla; lehen planoko testigantzetan esaten direnak gidoian idatzita daudela antzematen dela ere bai; ez duela ETBk dantzatu eta abestearekin duen obsesioa ulertzen.

Kosta egiten zait inori arrazoia ematea. Kontra egitearen plazeragatik bada ere, aurpegiratu diot dena ez dela literatura eta bertsolaritza: dantza garaikidea badela ingurune urbanoagoetan, gure arnasguneetatik kanpo, gazte asko mugitu eta inplikatzen dituen zerbait, eta haiek ere badutela eskubidea telebista publikoan txoko bat izateko. Are, formula horri pertsona ezagunak gehitzeak zubi-lana egin dezakeela ikusle horiek beste eduki batzuetara hurbil daitezen.

Konturatu naizenerako zegokidana baino bi metro parada harago ginen. Berandututa, ez dut astirik izan etxera garaiz iritsi, saioa ikusi eta zerbait borobilagoa idazteko. ]]>
<![CDATA[Gomendatzen gaituzten telesailak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/036/002/2018-10-18/gomendatzen_gaituzten_telesailak.htm Thu, 18 Oct 2018 00:00:00 +0200 Lander Arretxea https://www.berria.eus/paperekoa/1881/036/002/2018-10-18/gomendatzen_gaituzten_telesailak.htm
Luze xamarra izan da izen segida. Haietako biren berri banuen aurretik ere: ETB1en bikoiztuta -salbuespen gisa- ikus daitekeen Merli eta Polseres vermelles dramedia aski ezaguna. Pau Freixasek berak zuzendua den Cites aipatu du beste batek, klase guztietako lehenengo zitak jasotzen dituena. Tarte bat merezi duten websail batzuk ere gomendatu nahi izan dizkidate: Bartzelonako beti-gazte dirudunak karikaturizatzen dituen Les Molèsties; eta arrakasta lortu nahi duen musika talde baten gorabeherak ardatz dituen El Ramon de les Olives; baita animazio soil bezain deigarriekin diseinatzaile baten 30 urteen krisia -hau ezaguna da aspaldi- ilustratzen duen Arròs covat ere. Nahikoa izan da bilaketa azkar bat egitea: den-denak Youtuben daude.

Izenez josi dut koaderno berria. Pantaila aurrean lasai pasatuko ditudan orduak izan ditut gogoan, harik eta ditxosozko galdera bueltan etorri zaidan arte: «Aizu, eta euskarazko telesailak zer? Badago ikusi beharko genukeenik?». Larritu eta itzulinguruka hasi naiz, galderari izkin egiteko formularen bila. Gauza jakina baita gomendatutako telesailek -eta liburuek, eta filmek- norbera gomendatzen dutela; edo, kontrara, ohartarazi: «ihes egin, garaiz zaude oraindik». Jaun ta jabe, Martin, Hasiberriak, Brinkola, DBH. Horiek denak -eta besteren bat- pasatu zaizkit kaskotik, baina ez naiz bat bera izendatzera ausartu. Eskerrak irakaslea bizi ibili den: Loreak aipatu du, eta kolpetik atera nau estualditik. Filma ikusi, eta analisi bat egin behar dugu hurrengo eskolarako. Horixe esan diet ikaskideei: ikusi Loreak, eta utzidazue pentsatzen, gutxienez, datorren astera arte.]]>
<![CDATA[Pornoa ETBn]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1876/036/002/2018-10-16/pornoa_etbn.htm Tue, 16 Oct 2018 00:00:00 +0200 Lander Arretxea https://www.berria.eus/paperekoa/1876/036/002/2018-10-16/pornoa_etbn.htm
Pornoa diot, eta hori esanda, produktu oso jakin eta esplizitu batzuk etortzen zaizkigu gogora; baina zabalagoa da hutsunea, eta biltzen du, oro har, erotismoaren irudikatzea. Horrek baditu bi ondorio gutxienez: bata da sexuak eta sexu desirak tabu izaten jarraitzen duela hainbat espaziotan; eta bestea, urruneko eremua zaigula pornografiaren industria, eta, horrenbestez, baita eragin, eraldatu eta borrokatu ezinekoa ere. Sexu heziketan eta praktika konkretu batzuen zabalkundean pantailetan ikusten dugunak duen eragina kontuan hartuta, ez al du ardurarik horretan euskarazko edukien leiho nagusia den gure telebista publikoak?

ETBk maiz begiratzen du beste toki batzuetan zer egiten den, gero bertsio nazionala egiteko, modu agerikoan edo ez. Behingoagatik, ordea, Euskal Herrian industria pornografikorik apenas dagoela baliatuta, aparta litzateke inertzia batzuei bizkarra eman eta hutsetik birpentsatzea: pornografiaren definiziotik bertatik hasita; gidoietatik eta errealizaziotik pasatu; eta finantzaketa zein langileen baldintzetaraino. Identitate, gorputz eta sexu joera ez hegemonikoei tokia egiteko aukera ere bai: pantailan bezainbeste, erabakiguneetan.

Erabaki aitzindaria izateaz gain, kasurik txarrenean, audientzia datu bikainak lortuko lituzke; hautsiko luke euskaldunez —eta sarri euskaldunok geure buruaz ere bai (bereziki Espainian) dituzten aurreiritzi batzuk, eta askoren iruditeria aberastuko luke. Profesionalak falta zaizkigu, bai, baina ikasteko ez dago egitea baino modu hoberik. Gainontzean, eta salbuespenak salbuespen, beste batzuek egingo dute: erdaraz, diruak aginduta eta ezer zalantzan jarri gabe.]]>
<![CDATA[Hizkuntza politika pertsonalak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/034/001/2018-10-11/hizkuntza_politika_pertsonalak.htm Thu, 11 Oct 2018 00:00:00 +0200 Lander Arretxea https://www.berria.eus/paperekoa/1881/034/001/2018-10-11/hizkuntza_politika_pertsonalak.htm
Gurera etorrita, komunikazio plan horrek ezinbestean izan beharko du hizkuntza-politikari eskainitako atala. Ogia erosteko hautatzen den hizkuntzak baino askoz gehiago esaten baitu norberaz sare zabal bati —ikastolako lagunei, Erasmusen ezagututakoei, bere sektoreko profesionalei, balizko bezero edo kontratatzaileei— aldi berean zuzentzean egiten den hautuak. Zer esanik ez sare horien jabea pertsona publiko samarra bada, eta jarraitzaile elebidun zein elebakarrak —erdaldunak, noski— baditu. Euskal telebistako hainbat kazetari eta kolaboratzaileren egoera hori da, kasurako. Ezetz asmatu gehientsuenek zer hautatzen duten?

Aiora Mujika —a.k.a. @probatxoa— (besteak beste) youtuberrak bota du harria Twitterren: asko kezkatzen duela ETB1eko saioetan erreferente bihurtu direnek sare sozialetan gaztelania erabiltzeak; gazteek euskara lanarekin eta ofizialtasunarekin lotzea dakarrela horrek, erdarak aisialdiarekin eta lagun arteko komunikazioarekin lotzen diren bitartean. Ez zaio arrazoirik falta. Baina bidea egiten ari diren gazteengan fokua jartzetik harago, komeni da begirada zabaltzea: sakona eta ertz askokoa da arazoa, konponbidea erradikala bezain.

Batetik, neurri ausartak behar ditugu —klase askotakoak, baina ekonomikoak ere bai— militantziatik harago, euskara baliagarria izan dadin youtuber, komunikatzaile edo dena delako gisa ibilbide sendoa egiteko. Eta batez ere, behar dugu eredugarria izango den administrazio eta telebista publiko bat. Zer eskatuko dio langile bati euskarazkoarekin nola edo hala konplitu ondoren, gaztelaniazko albistegiari —benetan axola duenari, alegia— ordurik onena eta denbora bikoitza edo hirukoitza eskaintzen dion telebista batek? Nola konbentzitu inor euskaraz aritzearen garrantziaz, telebista horretan ere —erabaki askotan behintzat— «aizu, gaztelaniak den-denontzat balio du» logikak agintzen badu?]]>
<![CDATA[Apuren arazoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/036/001/2018-10-09/apuren_arazoa.htm Tue, 09 Oct 2018 00:00:00 +0200 Lander Arretxea https://www.berria.eus/paperekoa/1881/036/001/2018-10-09/apuren_arazoa.htm The Simpsons ikusten da. Nahi duenak siestarako, nahi duenak kapitulu berbera zazpigarrenez arretaz jarraitzeko, baina The Simspons, beti.

Ez naiz ni izango bere dohainak ezagutaraziko dituen lehena: estereotipoetatik abiatuta AEBetako gizartearen alde makurrena erakusten du, absurdotik gertu, gordinki eta hala ere, samurtasunez. Bada, urte luzez bazkalostero ikusita ere —edo hain justu horregatik— ez diot askorik erreparatu ikusleon iruditegian estereotipo horiek duten pisuari. Ez The problem with Apu dokumental laburra ikusi dudan arte.

Hari Kondabolu jatorri indiarreko umoregile estatubatuarra da protagonista, eta Apu pertsonaiaren itzalpean egin duen bidea kontatzen du: zenbat aldiz errepikatzen dioten Badulakeko saltzailearen «Thank you, come again» esaldi bereizgarri hori, ahoskera baldartu horrek nola sentiarazten duen, edo nola eragin dion AEBetara iritsi berri zen bere gurasoen belaunaldiari. Ez da harritzekoa: urte luzez Apu izan da mendebaldeko telebistetan ikus zitekeen indiar bakarra —9. denboraldian agertu zen lehen aldiz Manjula emaztea—.

Eragina izan du dokumentalak, bai behintzat pertsonaiaren izaera estereotipatuari The Simspons-en kapitulu bat eskaintzeko beste. Baina eztabaidak soka luzea du. Zenbaitek ustezko zuzentasunetik atera eta adierazpen askatasunaren bandera bereganatu nahi duen honetan, komeni da argitzea: Apuren arazoa ez da estereotipatua dela; halakoak dira The Simpsons-eko protagonista denak. Arazoa da —beste pertsonaiekin gertatzen ez den bezala— bera izan dela urte luzez gutxiengo azpiratu baten errepresentazio bakarra; apenas dagoela, fikzioan zein hedabideetan, indiar jatorrizko biztanleen ikuspegia(k) ordezkatuko d(it)uen inor; gizon zuri batek bikoiztutako etorkin baten hizkuntza zailtasunak direla pertsonaiaren ezaugarri nagusia. Funtsean, Apuren arazoa da barre eginarazteko lehengaia ez dela indiar jatorriko pertsonaia baten jarduna, bere indiartasuna baizik.]]>
<![CDATA[Bertsolari frustratua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/036/003/2018-10-04/bertsolari_frustratua.htm Thu, 04 Oct 2018 00:00:00 +0200 Lander Arretxea https://www.berria.eus/paperekoa/1879/036/003/2018-10-04/bertsolari_frustratua.htm
Nire kasuan, bat eta bakarra da horren erruduna: Hitzetik Hortzera, igandero aiton-amonen etxeko bazkalostetan telebista piztean topatzen nuen ETB1eko saioa. Askok etxean bertan jaso baitute bertsolazetasuna —Txapelketa Nagusiak zapaldu dituzte Pirritx eta Porrotx ezagutu aurretik, bertsotan hasi dira hitz egiten oraindik jakin gabe...—, edo izan baitute ikastetxean bertsolari batekin edo irakasle saiatu batekin bertso-eskola tankerakoa egiteko aukera; baina beste mordoxka batek ez. Soilik telebistari esker —edo erruz— ezagutu ditugu Lizaso, Egaña edo Lujanbio.

Pasatu dira urte batzuk ordutik, eta ohartzerako, 30 urte beteko ditu Bertsozale Elkarteak eta Euskal Telebistak elkarlanean ekoizten duten saioak. Zenbait aldaketaren hasi dute denboraldi berria gainera, fitxaketa berriekin: Eider Perez aurkezle gisa eta Txakur Gorria sormen taldeko kideak gidoi zein diseinu lanetan. Aurkezlearen presentziak bizitasuna ematen dio saioari, eta diseinuari dagozkion berritasunek ere on egin diote nabarmen. Errealizazioak, azken urteetan bezain txukuna izaten jarraitzen du. Iruditu zait, hala ere, gidoilari berrien eskua oraindik gehixeago nabari daitekeela: badagoela tartea gaietan, erreferentzietan, begiradan, ekarpen eta berrikuntza gehiago egiteko. Baina joan den igandekoa lehenengoa besterik ez da; utz diezaiegun egiten.

Bien bitartean: izango da nostalgiak jota aitona-amonen etxeko bazkariak gogoratu ditudala, Bilintxen agerpenak poztu nauela edo gai nagusi gisa Donostia hautatu dutenez pantailan ikusi ditudala dozenaka lagun on; baina orain hogei urte bezain gustura ikusi dut: bakarrik, gogoz eta bukaerak nirekiko errepikatuz. Jarraituko du, dudarik gabe, bertsozalerik ez den etxeetan bere funtziorik oinarrizkoena betetzen: noizbait zutabegileak izango dira orain ikusten duten gaztetxoen %20.]]>
<![CDATA['Quisiera ser alcalde']]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/036/001/2018-10-02/quisiera_ser_alcalde.htm Tue, 02 Oct 2018 00:00:00 +0200 Lander Arretxea https://www.berria.eus/paperekoa/1881/036/001/2018-10-02/quisiera_ser_alcalde.htm
Han topatu nituen Jon Gnarr eta bere oratoria irreberentea. Ez sinestekoa da bere historia; gutxienez, Donald Trumpena beste: umoregile eta gidoilari moduan ibilbide oparoa egin ondoren —tartean, hiru telesailetako protagonista gisa—, 2010ean Onena alderdi politiko satirikoa sortu eta Reykjavikeko (Islandia) alkate izatea lortu zuen, bozen %34rekin. Nola da posible halakorik? Bada, Gnarrek bi arrazoi ematen ditu: batetik, finantza krisi betean zen Islandia. Herritarrek alderdi politiko tradizionalak zigortzeko modutzat hartu zuten bere proposamena. Bestetik, bere herrikideei alderdia eta esperimentua bera gustatu zitzaizkiela dio; bai bere promesak —promesarik ez betetzea, doako toailak eskaintzea igerilekuetan, zoora hartz zuri bat eramatea...— eta baita galdera zailen aurrean ematen zuen erantzuna ere: «Ez dakit».

Udaletxean egiteko modu parte hartzaileagoak ezartzeko baliatu zuen agintaldia, baina jatorrian ez zen esperimentu bat besterik. Aktore edo gidoilari batek izan dezakeen motibazio oinarrizkoenetik sortu zen, gainera: «Telebistan agertu nahi nuen. Nire ideia onenak baztertzen zituzten etengabe, eta aldiz, han ikusten nituen, prime-time-an egunero, ideia on bakar bat ere ez duten dozenaka politikari». 2014an amaitu zen bere agintaldia, baina Reykjiavikeko alkatearen paperean jarraitzen du orain, aurkeztu berri duen Alkatea telesaileko protagonista gisa.

Amestu dut, une batez, Barcina edo Ibarretxe aktore dituen telesail batekin. Baina bitartean: ez da askorik falta udal hauteskundeetarako. Akaso Jon Gnarren adibideak inspiratuko du langabeziara kondenatutako euskal aktore edo umoregileren bat, eta alderdi berri batek harrituko gaitu laster. Aspaldi da albistegia dela euskarazko fikzioarentzat gordetako espazio ia bakarra.]]>
<![CDATA[Denbora kontua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/036/002/2018-09-27/denbora_kontua.htm Thu, 27 Sep 2018 00:00:00 +0200 Lander Arretxea https://www.berria.eus/paperekoa/1881/036/002/2018-09-27/denbora_kontua.htm
Telebistan sarri ikusi ditugun aktoreak zinema lanetan topatzean gertatzen zaiguna gogoratzea aski da aldarrikapena ilustratzeko. Nor ez da harritu Joseba Usabiaga —orain gutxi arte, denontzat Tximista— Handia-ko anaia zaharraren paperean horren sendo ikusita? Edo Itziar Ituño eta Nagore Aranburu Loreak-en? Berdin gertatzen da gidoilari eta abarren lanarekin: emaitza onik ez denborarik gabe.

Are da nabariagoa telebistan ateratzera ohitu gabeko pertsonak aktore lanetan jartzen direnean, denbora faltari talentu falta ere gehitzen baitzaio. Telebistan nahiz dokumentagiltzan, zabaldua bezain arriskutsua den joera da gainera: nabarmen artifizialak diren egoerak inprobisatu gisa aurkeztea. Honezkero ohitu gara kasualitatez kalean aurkezlearekin topo egiten duten gonbidatuetara; baina gidoiaren gainean garatzen den dialogoa luzea eta behartu samarra bada, zaila da ikusleak tontotzat hartu dutela ez sentitzea. Zer esanik ez telebista saio baterako bada eta behar adina errepikapen egiteko denborarik apenas badago.

Txanponaren beste aldean —edo poltsikoko ordulariarenean— badira denbora eta diru asko izan bai baina desastrea irudikatzera bideratzen dutenak. Gero eta arrakastatsuagoa den #0 etxeko La Resistencia late-late show-a da adibide onentsuena. Galdera koherenterik gabeko elkarrizketa surrealistak, publikoaren interakzio surrealista irekiak eta saioko kideen arteko eztabaidak uztartzen ditu saioak. Bada, zuzeneko kaos neurtu horren atzean bost gidoilariren eta koordinatzaile baten lana dago.

Luze hitz egin daiteke gaizki —ondo ere bai —David Broncano aurkezleaz, saioaz eta bere ibilbideko irristaldiez, Baina badu meritua desastre neurtuaren anbiguotasun horretatik ikuslea engainatu ez ezik, estilo propio eta bereizgarri bat sortzeak. Beste batzuei, kontrara, berehala antzematen zaigu noiz gauden ideia eta denborarik gabe.]]>
<![CDATA[KulturBet]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/044/003/2018-09-25/kulturbet.htm Tue, 25 Sep 2018 00:00:00 +0200 Lander Arretxea https://www.berria.eus/paperekoa/1881/044/003/2018-09-25/kulturbet.htm
Ez nuen gehiago behar izan Zinemaldiaren herrenak identifikatzeko. Ez da SSIFF —hirilotsa sentitzea ere tokatzen zaigu tarteka— izen alferrik internazionalizatua. Ez da astebetean iraungiko den zinefilia sutsu orokortua. Eta ez da gainontzekoei lurretik bi metro gorago baleude bezala begiratzen dieten akreditatu pedanteen oldea. Edo bai, hori guztia ere bada. Baina horrez gain, zerbait falta zaio Zinemaldiari. Zerbait falta zaie, oro har, mundu zabaleko kultur emankizun guztiei. Oso euskalduna omen den zerbait: jokoa, apustuak eta haien bueltako zirrara hori.

Guztion arreta bereganatu nahi badute; nahi badituzte zale amorratuak han eta hemen, ez dago formula hoberik: KulturBet-ek babestutako tarteak, apustu-etxeen irudiarekin egindako alkandoraz jantzitako zuzendariak, zine kritikari finenek mimoz azaldutako kuota tentagarriak, eta —zergatik ez?— ordainketa Eusko Jaurlaritzaren kultura-bonoarekin egiteko aukera. Hori, eta iragarkiak, etenik gabe: emankizuna hasi aurretik, hutsarte bakoitzean, eta ondoren; Jose Coronadok hasitako bideari segika, punta-puntako aktoreekin.

Audientzia datuek egingo dute gora, haziko da babesleei esker lortzen den diru-poltsa, eta, ondo ateraz gero, zabalduko da sendo: bertsolari txapelketetara, dantza saioetara, Euskadi Sarietara... Total, Realaren —edo beste edozeinenen— partidetan egiten dute honezkero, inor gehiegi asaldatu gabe. Telebistatik —publikoetatik barne— ludopatak ekoitziko baditugu, behintzat jakin dezatela Haneke zein den. Izan daitezela pobreak, menpekoak eta diru erraz iturri, baina dozena bat film korear izendatzeko gai.]]>
<![CDATA[Desagertu bat Zinemaldian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/036/003/2018-09-20/desagertu_bat_zinemaldian.htm Thu, 20 Sep 2018 00:00:00 +0200 Lander Arretxea https://www.berria.eus/paperekoa/1879/036/003/2018-09-20/desagertu_bat_zinemaldian.htm
Alkatea eta udal gobernuko alderdiak ez daude eroso. Gutxi falta da hauteskundeetarako, eta SSIFF zinemaldia gainean izanda, ez da hautsak harrotzea komeni. Bigunegi agertzea ere arriskutsua da ordea. Asko dira hiriari begira dauden hedabideak.

Ikastola hartan ikasle izana da euskarazko film handi bateko protagonista. Zinemaldiak bere ibilbideari bultzada emango diola badaki, ate berriak irekiko dizkiola. Bereganatuko duen arreta kausaren alde erabili behar lukeela iruditzen zaio baina. Filmaren ekoizle nagusiak beldurtzen du. Kontaktu zerrenda luzea du eta mesedea zor dioten goi-karguak ez dira gutxi. Nahi badu, betiko hondoratuko du.

Sarietarako kiniela nagusietan beste izen bat da ageri dena: zuzendari gazte eskandinaviarrarena. Hainbat jaialditan eman du zeresana, herri xeheak oraindik ezagutzen ez badu ere. Harritzekoa da: ez da filmaren aurkezpenera agertu. Zinemaldia lehen aldiz kubritzen duen kultur kazetariarekin egindako elkarrizketa laburra da azken agerpen publikoa. Geroztik, inork ez daki ezer.

Galderek bete dute zuzendariaren hutsunea: Bere kabuz galdu da festazale fama baduen eskandinaviarra? Estrategia komertzial bat da agian? Edo ez ote da turistak uxatu nahi dituen talderen baten ekintza izango? Zinemaldia amaitu aurretik agertzen ez bada, saritu daiteke? Nola kudeatu krisia hiriaren eta SSIFF zinemaldiaren nazioarteko irudia kaltetu gabe? Nor da inor gutxik ezagutzen duen kazetari hori? Nola eragingo dio horrek gero eta antolatuagoa den gaztetxeari?

Irakurritakoak errealitatearekin antzekotasunik badu, kasualitatearen fruitua da. Ez da telesail baterako ideia kaskar bat besterik. Baina balio dezala argitzeko: erraza da klase guztietako thrillerrak gure gertuko errealitatean kokatzea. Gaur egungo gatazkak telebistako fikziora eramatea ere bai. Zinemaldiak urtez urte frogatzen duen moduan, horretarako gai diren profesionalak egon badaude. Haiek ere desagertuta daude ordea; bai, behintzat, telebistatik.]]>
<![CDATA[Musikariak ikusten ditut]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1878/036/002/2018-09-18/musikariak_ikusten_ditut.htm Tue, 18 Sep 2018 00:00:00 +0200 Lander Arretxea https://www.berria.eus/paperekoa/1878/036/002/2018-09-18/musikariak_ikusten_ditut.htm
Ikusten ditut dantzan, ulertzen ez ditudan lehiaketetan, iragarkigintzan, epaimahaietan, mozorro festatan, herri mugimenduak babesteko pankarten atzean edo aurkezle lanetan. Autoparodiaren mugetan batzuk, honezkero saio gidari gisa —merezimenduz—egonkortuta bestetzuk. Han eta hemen.

Goenkale-ko starring zerrenda eliteko kirolariek bete zuteneko hartatik —Naroa Agirre eta Perurenatarrak gogoan— halakorik ikusi gabeak ginen. Ez nau harritzen, hala ere. Telebistan agertuko den horrek behar duelako izan hizlari fina; komunikatzaile ona; lotsa handirik gabekoa —edo batere gabekoa, segun eta zein saiotan hartu beharko duen parte—; fokopeetara egina; eta, itxuraz, gero eta gehiago, aurretik ere jarraitzaile andana badituena. Eta bai, abeslariek, edo mordoxka batek behintzat, ezaugarri horiek batzen dituzte.

Baina ez denek. Zer gertatzen da talentu horiek ez dituzten gainontzeko musikari guztiekin? Bada, zorionez —eta Koldo Otamendi (beste gauza askoren artean) aurkezlearen enpeinuz— telebistan agertzeko beste bide bat ere badute: Hamaika telebistako Musika Zuzenean saioa. Dozenaka talderen erakusleiho izan ondoren, bigarren sasoia hasi berri dute. Bertan, harrigarriki, protagonistek ez dute ez dantzatzen, ez lehiarik egiten. Musika joaz eta euren lanaz —musikari-lanaz, kasu honetan— hitz egiten aritzen dira, patxadaz, bestelako osagarrien premiarik gabe.

Ematen dute datozen kontzertuen berri ere, eta ez da aportazio makala. Hori baita —talde zein bakarlarien lanaren berri ematea— musikarien alde egiterik den gauza onentsuena. Hori eta zuzenekoetara joatea; sarrera ondo ordainduta bada, hobe. Telebistan agertu nahi ez dutenek, hizlari kaskarrek edo instagramen jarraitzailerik ez dutenek alokairua ordaintzeko modu bat izan dezaten. Eta behin alokairua ordainduta, nahi duenak bakarrik egin dezan telebistara salto.]]>
<![CDATA[Heroiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/033/002/2018-09-13/heroiak.htm Thu, 13 Sep 2018 00:00:00 +0200 Lander Arretxea https://www.berria.eus/paperekoa/1881/033/002/2018-09-13/heroiak.htm guztion telebistaren zuloak nola edo hala estaltzeko bokazioa duten egitasmoak. Eta haietako bakoitzaren atzean, bada heroi saldo bana. Badira baliabide falta ahaleginarekin ordezkatuz irauten dutenak beti behar baino txikiagoak diren telebistetan: Hamaika, Kanaldude... Badira, baita ere, ikus-entzunezkoen aldeko gurutzada idatzizko hedabideetatik abiatzen dutenak; klase guztietako barne eta kanpo oztopoen kontra. Eta azkenik, heroikoetan heroikoenak: sareko ikus-entzunezkoen mundu labainkor bezain estrategikoa osatzen duten norbanako eta talde gutxi-asko antolatuak. Nahiz eta laguntza publikoak jasotzeko aukerarik ia ez duten —ba al da hau bezain sektore azpi-finantzaturik?—, nahiz eta baliabide eta denbora faltak emaitza kaskartuko duela jakin, abentura babesgabeari ilusioz ekiten diotenak. Kausa handi baten alde izerditzea merezi duela badakienak nola.

Heroiaren lana neketsua da ordea, eta asko dira bidean galdu direnak: Beranduegi, Busti, Deus ez da perfektua... Baina oraindik ere agorrezina da hutsunea osatu nahi horren iturria, eta badira berri samarrak diren proiektu batzuk ere. Hiru bai, gutxienez —poztekoa litzake mordoxka bat ahaztea—: zuzeneko emanaldi eta guzti, umoretik aritzen den Barrexerka talde gazte bezain zabala; Imanol Epelde polifazetikoaren youtubertasun estreinatu berria; eta Booktegik bultzatuta, gaur bertan abiatu den Elkarrizkatea literatur saioa.

Ongi etorriak bitez denak. Akaso taxuzko kritikari bati galdetu behar genioke ea youtuberrak, sarerako egindako saioak eta antzekoak telebista gisa har daitezkeen edo ez. Baina inork kontrakorik frogatu ezean —eta aizu, frogatuz gero ere bai—, tokia egingo diegu lerrootan udazkenarekin esnatu diren heroi guztiei. Eta ez hutsuneak betetzeko bakarrik.]]>
<![CDATA[Biktimak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/036/002/2018-09-11/biktimak.htm Tue, 11 Sep 2018 00:00:00 +0200 Lander Arretxea https://www.berria.eus/paperekoa/1881/036/002/2018-09-11/biktimak.htm
Zaila da ulertzea bestela telesailen alorrean hartutako norabidea. Bi urte dira dagoeneko telebista publikoan helduentzako euskarazko fikziorik gabe. Noiz, eta zinemarako ekoizpenek izandako arrakastak talentua eta ideiak badaudela frogatu digunean; noiz, eta telesailak aparraldi betean daudenean, han eta hemen. Ironikoa ez ezik, barregarria litzateke, dituen ondorioak ez balitu. BERRIAn bertan, igandeko Ahomentan-en irakurri ditugu batzuk. Gazteagotan euskaraz ikusitako telesailengatik ez balitz akaso ez litzatekeela aktore izango dio Eneko Sagardoik. Olatz Beobidek, aldiz, hutsune horrek 300 bat pertsona utzi dituela lanik gabe.

Bien bitartean, ETBk La víctima nº 8 aurkeztu du, Telemadridekin eta Mediaprorekin batera ekoitzitako telesaila; zuzendaria, gidoilariak eta aktoreen zein lantaldearen zati handi bat Euskal Herritik kanpokoak dituena. Bilbon egindako eraso jihadista bat izango du ardatz, eta —ah! ia ahaztu zait— gaztelania batuan emango dute. Erdaraz ikusteko akziozko zientoka telesail esku-eskura ez bagenitu bezala. Vodka txupitoa ura behar duenari.

«Badatoz proiektu berriak», dio, misterio puntu batekin, Sagardoik Ahomentan-en. Eta hala omen da, bai. Oraindik gehiago jakiterik ez badago ere, 2019an hasiko dira, behingoz, euskarazko telesail berri bat ekoizten. Bitartean, La víctima nº8 ikusi beharko dugu, eta, tarteka, hutsune luzeegi honek utzitako biktima horiek guztiak gogoratu. Edo umorez hartu. Hala esan dit haserrea baretzeko zer behar nuen ederki usaindu duen lagun batek: «Gutxienez, Goenkale baino errealistagoa izango da. Ertzainek gaztelaniaz egingo dute».]]>