<![CDATA[Lander Muñagorri Garmendia | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Thu, 15 Nov 2018 05:59:56 +0100 hourly 1 <![CDATA[Lander Muñagorri Garmendia | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Langileen parte hartze handiagoa nahi dute Bizkaiko patronalek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1874/021/001/2018-11-15/langileen_parte_hartze_handiagoa_nahi_dute_bizkaiko_patronalek.htm Thu, 15 Nov 2018 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1874/021/001/2018-11-15/langileen_parte_hartze_handiagoa_nahi_dute_bizkaiko_patronalek.htm Pertsonak eta etorkizuna: Bizkaiko enpresa eraldatzen izeneko proposamena aurkeztu zuten, «kolaborazioan, konfiantzan eta konpromisoan oinarritutako proiektu bateratu bat» izateko asmoarekin.

Enpresek erronka handia baitaukate aurrean, Imanol Pradales Bizkaiko Ekonomia eta Lurralde Garapena sustatzeko foru diputatuaren arabera: «Bizkaiko enpresek ez badute lan harreman erakargarri bat garatzen, desagertu egingo dira». Hori esan zuenean ehunka enpresari zituen parean, eta gaur egungo errealitate «aldakorrari» aurre egiteko bost patronalek aurkeztutako proposamena «egokia» iruditu zitzaiola azaldu zuen diputatuak.

Bizkaiko patronalak ez dira «lan harreman berri bat» proposatu duten lehenak. 2014an abiatu zuen bide hori Adegik, eta lan baldintzak beharginek zuzenean enpresarekin negoziatzeko bidea zabaldu zuen. Garai hartan, Cebekek aukera hori baztertu egin zuen, eta negoziazio kolektiboaren aldeko apustua egin zuen. Baina, atzo, pertsonak erdigunean jartzeaz hitz egin zuen Garcinuñok: «Egungo egoera ekonomikoan lehiakortasun estrategiak soldata apaletan oinarritzen duten enpresek ez daukate lekurik, ezta talentua behar den bezala kudeatzen ez dutenek ere». Hala ere, ez zuen zehaztu zein urrats egiteko prest dauden patronalak, soldata apaletan oinarritzen diren lanpostu horien egoera hobetzeko. Ez zuen Adegiren bidea aipatu ere egin.

Talentua erakarri

Talentua erakartzeko lan egin behar dela, bai, hori aipatu zuen Garcinuñok. Eta aukera horretan sakontzeko Bizkaia «profesionalki garatzeko leku erakargarri» izan behar dela azaldu zuen, gainera. Horretarako, balio ezberdinen arteko bateratze bat proposatu zuen: «Parte hartzea, konpromisoa, gardentasuna, enpresarekiko ikuspegi partekatua eta antzeko balioak euskal enpresen balio tradizionalekin lotzen baldin baditugu —hau da, ekimenarekin, lanarekin, berrikuntzarekin edo aurrezkiarekin—, horrekin guztiarekin koktel perfektu bat osa dezakegu. Hainbeste, gure enpresak Europako erreferentzia izan baitaitezke».

Gaur egungo langileen belaunaldi berriak «ezberdinak» direla azaldu zuen, eta horrek enpresariak baldintzatu egiten dituela. «Talentua behar dugu, eta talentu hori hemen gera dadila lortu behar dugu, gainera; lurralde gisa hori behar dugu, ez dugulako inor sobera izango». Horrela, erronka demografikoari egin zion erronka Garcinuñok, eta, horregatik, Bizkaira talentua eta lanpostuak erakarri behar direla nabarmendu zuen.

Enpresa eredu berri hori garatzeko, ordea, malgutasunak, lan egiteko molde berriek, eta mugikortasun geografikoak behar direla ere azaldu zuen. «Baita enpresak eskaini beharra daukan kontziliaziorako beharra ere». Are gehiago, enpresetan genero berdintasunarekin lotutako balioak txertatu behar direla ohartarazi zuen, «baita zuzendaritza postuetan ere».

Negoziaziorako eskaera

Bost patronalek batera aurkeztutako dokumentuak lehen erreakzioak berehala eragin zituen. Euskadiko CCOOk ohar bidez «hitzartzeak hitz hutsekin betetzeari uzteko» eskaera egin zien patronaleko kideei, eta negoziazio kolektibo «erreala» bideratu dezatela eskatu zien. «Langileen parte hartzea sustatzeko modurik onena negoziazio kolektiboa bideratzea da; lantokietako ordezkaritza legezkoekin hitz egitea da biderik zuzenena, azken batean patronalak eurekin negoziatu eta akordatu behar dituztelako lan baldintzak». Sindikatuak gogora ekarri zuen Bizkaian bertan 49 itun kolektiboetatik hamar bakarrik daudela indarrean. Horregatik egin zuen eskaera hori.]]>
<![CDATA[Jaurlaritzaren aurrekontuak «eskuinekoak» direla dio ELAk]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1917/012/002/2018-11-14/jaurlaritzaren_aurrekontuak_eskuinekoak_direla_dio_elak.htm Wed, 14 Nov 2018 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1917/012/002/2018-11-14/jaurlaritzaren_aurrekontuak_eskuinekoak_direla_dio_elak.htm
Aurrekontu proiektua «txarra» dela azaldu zuen Mikel Noval arlo sozialeko arduradunak. Eta hori esateko bi adierazle alderatu zituen: zorra ordaintzera Jaurlaritzak urtean bideratzen duen diru kopuruaren bilakaera batetik, eta arlo publikoa finantzatzeko ekarpenak BPGan duen eragina bestetik. 2009an zorra ordaintzera 83,6 milioi bideratu zituen Jaurlaritzak, eta 2019ko aurrekontuetan, berriz, 1.331 milioi aurreikusten dira. Era berean, Jaurlaritzak arlo publikora bideratu duen zenbatekoa BPGaren %15,6 zen duela hamar urte, eta %12,9ra jaitsiko da ELAk egindako txostenaren arabera. Horregatik, hamarkada galduaz hitz egin zuen Novalek, eta salatu Jaurlaritzak aurrera jarraitzen duela murrizketa politikekin.

Hamarkada honetan arlo sozialak izan duen beheranzko joera ere agerian utzi zuen sindikatuak osasunaren eta hezkuntzaren bilakaerari begiratuta. BPGan arlo bakoitzak izan duen pisuari begiratu zioten berriz ere. Osasunera aberastasunaren %5,4 bideratzen zuen Jaurlaritzak 2009an, eta %4,74 izango litzateke datorren urtean. Bilakaera negatibo hori zuzentzeko, osasun arlora 520 milioi gehiago bideratu beharko lirateke txosteneko datuen arabera. Hezkuntzan, berriz, BPGaren %4,34 zena %3,55 izango da. Hau da, duela hamar urteko ehuneko berdinera egokituz gero, 632 milioi gehiago inbertitu beharko luke Jaurlaritzak arlo horretan.

Hori guztia ikusita, Muñozek gastu muga apurtzeko eskatu zien jeltzaleei. «Ez ditugu kudeatzaileak nahi gobernuan, politikariak baizik». Izan ere, zorra ordaintzeari lehentasuna emanez, gastu mugari eutsiz —hau da, urtero gehienez %2,7 handitu daitezke aurrekontuak— eta zerga erreforma berarekin jarraituz, «alternatibarik ezin da proposatu, alternantzia baizik».

Sindikatuak adierazi zuenez, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako zerga politikak Europako Batasuneko batezbestekora berdinduko balira, urtean 6.000 milioi gehiago bildu ahalko lukete ogasunek. «Baina horrek ez du ezertarako balio gastu mugak indarrean jarraitzen baldin badu».]]>
<![CDATA[Jaurlaritzak 2013tik ez du sustatu sektore publikoa, LABek salatu duenez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/012/001/2018-11-13/jaurlaritzak_2013tik_ez_du_sustatu_sektore_publikoa_labek_salatu_duenez.htm Tue, 13 Nov 2018 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1891/012/001/2018-11-13/jaurlaritzak_2013tik_ez_du_sustatu_sektore_publikoa_labek_salatu_duenez.htm
Joko politiko horretan sartu zen LAB sindikatua ere, eta Jaurlaritzari kritika egiteko aprobetxatu zuen aukera. «Urkullu gobernura iritsi zenetik, sektore publikoa ez da sustatu», azaldu zuen Garbiñe Aranburu idazkari nagusiak, Bilboko egoitzan egindako agerraldian. Aurrekontuak aztertzeko txostena egin zuen sindikatuak, eta, horren arabera, «gobernuaren ahalegin ekonomikoa ez da handitu» Urkullu gobernura iritsi zenetik. Sektore publikoak %14,8ko pisua dauka BPGan egun, 2013an zuen bera. «2009ra atzera eginez gero, ordea, egoerak okerrera egin du», Aranbururen arabera. Eta ostera datua: sektore publikoak BPGaren %15,8 ordezkatzen zuen duela bederatzi urte.

Eusko Jaurlaritzak inoiz izango duen ahalmen ekonomikorik handiena izango du 2019an: 11.784 milioi. 2018an baino 297,7 milioi gehiago ditu eskura Jaurlaritzak; hau da, %2,6 igo da zenbatekoa. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako BPGak, ordea, igoera handiagoa izango duela aurreikusten du Jaurlaritzak datorren urterako, %3,7. «Hortaz, 2019rako gastu publikoak BPGak baino gutxiago egin du gora».

«Ez dira sozialak»

Politika sozial zabalago bat egiteko abagunean jarri izan ditu lehendakariak aurrekontu hauek, baina Aranburuk argi azaldu zuen ez direla «ez sozialak, eta ez subiranoak». Izan ere, uste du lehentasuna ematen zaiola zorra ordaintzeari, «behar sozialei erantzun beharrean». Beste hainbat neurriren artean, Aranburuk enpleguari duintasuna emateko neurriak eskatu zizkion Urkulluren gobernuari, baita «soldata arrakalari aurre egiteko konpromiso gehiago» ere.

Horrekin batera, 1.200 euroko gutxieneko soldatak aldarrikatu ditu LABek. Bide horretatik, langile publikoentzat aurreikusitako %2,25eko soldata igoera ere gutxiegi dela iruditu zitzaion sindikatuko arduradunari: «Erosteko ahalmenean hamahiru puntu galdu dute langile publikoek azken urteetan».

Hezkuntzan eta osasunean inbertsio handiagoak egin ditzala ere eskatu zuen sindikatuak. BPGan %3,5eko eta %4,8ko ekarpena egiten dute sail horiek, hurrenez hurren, «politika sozialetan aurreratuak diren herrialdeen zenbatekotik oso urrun». Horregatik, arlo horietan inbertsio handiagoa egiteko eskaera egin zuen Aranburuk.]]>
<![CDATA[Garapen orekatu baten bila]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1925/012/001/2018-11-10/garapen_orekatu_baten_bila.htm Sat, 10 Nov 2018 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1925/012/001/2018-11-10/garapen_orekatu_baten_bila.htm
Esnaolak lurralde estrategien gaiari heldu zion, eta eskualdeen arteko desorekaz gain, hirien eta landa eremuaren arteko urruntzeaz ere hitz egin zuen: «Hiriguneak landa eremuari bere izaera onartu behar dio, eta ulertu behar du ezinbestekoa dela hiriari egiten dion ekarpena». Elikagaien ekoizle izateaz gain, natura ondasunari eusten dion eremua dela nabarmendu zuen. Baina hainbat arrisku ditu egun. Batetik, gazteak hirietan ari dira pilatzen, eta landa eremua maila berean ari da zahartzen. Bestetik, naturaguneei eragiten dieten proiektu ugari daudela ere aipatu zuen. Horregatik, lurralde antolaketa «barnerakoi» baten beharra aldarrikatu zuen, «barnerakoia izatea baztertzailea izatea baino merkeagoa» delako.

Lurralde antolaketaren ikuspegi makrotik gizartearenera gerturatu zuen fokua Joseba Zalakain SIIS dokumentazio eta ikerketa zentroko zuzendariak: «Gizarteko ezberdintasunak goranzko joera dauka mundu osoan, eta hemen ere berdin gertatu da krisiarekin. Baina ezberdintasun mota ugari daude; ekonomikoaz gain, politikoki eragiteko aukeran ezberdintasunak daude, baita arlo energetikoan ere. Gero eta ezberdintasun mota gehiago daude». Gainera, azken urteetan lanpostuek jasan duten prekarizazio prozesua ere nabarmendu zuen. «Orain arte, lanak duintasuna ematen zuela esaten zen», eta zalantza egin zuen orain horrela gertatzen ari ote den. Gazteak gero eta beranduago emantzipatzen dira horren ondorioz, «gurasoen etxetik joango balira pobreak liratekeelako». Gizarteak arlo sozioekonomikoan dituen zailtasun eta erronken jomugak jarri zituen horrela Zalakainek.

Sumatzen du gizartean herritarren babes handia dagoela horiei aurre egiteko, baina badaki babes hori «desorekatua» izan daitekeela. Euskal gizarteak berrikuntzarako duen gaitasuna ere azpimarratu zuen, sare sozial ekintzailea baitago bertan. «Eredu ekonomiko aldetik, gainera, ezberdintasun tasa horiek finantzatzeko aukerak daude».

Garapen orokor horretarako bidean, Tomas Arrieta Lan Harremanen Kontseiluko presidenteak enpresa eredu berri bat bilatzeko beharra aldarrikatu zuen. «Ez dakigu etorkizuneko enplegua nolakoa izango den, ezta zenbat lanpostu egongo diren ere»; baina ziurtatu zuen horiei aurre egiteko neurriak hartu behar direla. Enpresa iraunkorragoak eskatu zituen. Horretarako, besteak beste, sektore mailako hitzarmen kolektibo zabalak sinatu behar direla uste du.]]>
<![CDATA[Itxaropena amaitzen Navalen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2018-11-09/itxaropena_amaitzen_navalen.htm Fri, 09 Nov 2018 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2018-11-09/itxaropena_amaitzen_navalen.htm Vox Alexia dragaontzia Sestaon (Bizkai) ez amaitzeko erabakia jakinarazi ondoren. Eta, horregatik, ulergarria ere bada Bengoetxeak zuen etsipena.

Hala ere, Bengoetxea Naval ixtearen aurkako manifestazioan zegoen atzo iluntzean. «Borrokatzen ez bagara, akabo hau guztia; Van Oordek ontzia hemen ez amaitzeko erabakia espero nuen, bai noski, baina nahi ez nuena albistea iristea zen». Navaleko beharginak hitzetara eramandako etsipen hori, ordea, Barakaldoko kaleetan ere sumatu zen. Hitzetan ez, baina bai jarreran. 2.000 pertsonatik gora bildu ziren ontziolaren etorkizunaren alde, baina manifestazio hotza izan zen. Navalen itxieraren aurkako oihuak behin eta berriro errepikatu ziren, baina oihu horiek barneratutako itxieraren oihartzuna zuten.

Manifestazio amaieran langile batzordeko kideek irakurri zuten idatzian, hala ere, segurtasun handiagoa erakutsi zuten, eta Espainiako Gobernuari eta Jaurlaritzari «ontziola erosteko» eskatu zioten. Azken finean, horiek jo baitituzte Navalen egungo egoeraren erantzuletzat, eta horregatik eskatu zieten ontziola publiko egiteko. Manifestazioan, «Naval publikoa!» oihuak etengabekoak izan ziren, baina baita «Lehendakari, joan zu Cadizera!» eta halakoak ere.

Izan ere, une honetan langileek ez daukate argi zein izango den euren etorkizuna. «Nik oraindik ez dut kaleratze gutunik jaso, eta, iristen zaidanean, Navantiako langile izateko aukera eskainiko didate», zioen Bengoetxeak. Baina hortik ez daki Cadizera (Espainia) edo Ferrolera (Galizia) joango ote den. «Ez da zilegi; 37 urte daramatzat bertan lanean, eta ni bezala jende asko dago bere bizia hemen egituratu duena; orain lekuz aldatzeak ez du zentzurik, gurasoak gure kargura ditugulako, esaterako. Zer egin behar dugu, familia guztia lekuz aldatu?». Horregatik, Navali irtenbidea ahalik eta azkarren topatzeko eskatu zion.

Dimisio eskaera

Iluntzeko manifestazioaren aurretik, goizean langileek batzarra egin zuten Van Oord armadorearen erabakia aztertzeko, eta manifestazioa egin zuten ontziola parean. «Naval ez itxi!» zioen furgoneta bat pneumatikoz bete, su emanda giroa berotu, eta Jose Angel Escribese ontziolako zuzendari nagusiaren dimisioa eskatu zuten. Escribesek hiru edo lau inbertitzailerekin lanean ari direla azaldu du aste honetan, baina inbertsioak sei edo hamabi hilabete barru egingo dituztela aurreikusiz. Hori beste hitz batzuekin azaldu zuen zuen Juanjo Llorden langile batzordeko idazkari nagusiak: «Beste modu batera esanda, ontziola itxita eta langileak kaleratuta daudenean iritsiko litzateke inbertitzailea». Bengoetxeak manifestazioan zehar zuen susmoa azaleratu zuen langile batzordeak ere. «Noiz arte jasan behar ditugu Escribeseren adierazpen horiek? Inork alde egin behar badu, berak alde egin beharko luke. Bi urtez egon da zuzendaritzan, eta ezer gutxi egin du, itxaropen faltsuak sortu ditu; Del Dago inbertitzailea heldu zela esan zuen, baina azkenean ez zen agertu ere egin».

Escribeseren dimisioa eta ontziola publiko bihurtzea, horiek dira langileek mahai gainean nahi dituzten aukerak. Hori bultzatzeko, mobilizazioak indartuko dituzte. Asteazkenean, kontzentrazioa egingo dute Iberdrola dorrearen parean, eta, abenduaren 1ean, manifestazio «handi» batera deitu dute Bilbon.]]>
<![CDATA[Navalek espero du Van Oorden ezezkoa behin betikoa ez izatea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/013/001/2018-11-08/navalek_espero_du_van_oorden_ezezkoa_behin_betikoa_ez_izatea.htm Thu, 08 Nov 2018 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1872/013/001/2018-11-08/navalek_espero_du_van_oorden_ezezkoa_behin_betikoa_ez_izatea.htm Vox Alexia dragaontzia Navalen ez amaitzeko. Horrek are gehiago konplikatuko luke lehendik ere korapilatuta zegoen auzia, eta, oraintxe, ateak behin betiko ixtetik urrats bat gertuago dago ontziola historikoa.

Urtebete da dagoeneko Naval hartzekodunen konkurtsoan sartu zela, eta orduz geroztik dragaontzia Sestaoko lantegian amaitzeko negoziazioan aritu dira ontziolako arduradunak eta armadorea. Otsailean, esaterako, akordio bat lortu zuten bi aldeek, Vox Amalia dragaontzia Santanderreko (Espainia) Astander ontziolan amaitu eta Vox Alexia Navalen egiteko. Orain arte ere asmo horri eutsi dio, baina, horretarako, ontziolaren egoerari buelta emango zion inbertitzaile baten beharra aldarrikatzen zuen armadore herbeheretarrak.

Baina halakorik ez da azaldu, eta badirudi egoerarekin nekatu egin direla Van Oordeko arduradunak. Astelehenean batzar bat egin zuten armadoreko arduradunek, Jaurlaritzako eta Espainiako Gobernuko ordezkariek, eta Pymar ontziolen elkarteko arduradunek Bilbon, eta bertan jakinarazi zien dragaontzia Sestaon ez amaitzeko erabakia hartua zutela dagoeneko.

Itxaropenari eusten

Vox Alexia Sestaon amaituko ez balitz, Navalen egoera are gehiago konplikatuko litzateke. Dragaontzia bertan egiteak hogei hilabeteko lana bermatuko luke, eta horrek beste inbertitzaile bat topatzeko denbora emango lioke ontziolari. Itxaropenik ez du galdu oraindik Jose Ignacio Escribese ontziolako arduradunak. Asteleheneko bileran dragaontzia Sestaon ez dela amaituko esan bazuten ere, inbertitzaile berri bat topatuz gero bertan amaituko dutela uste du berak. Bileraren bestelako interpretazio bat egin zuen, gainera. «Jarrera eraikitzailea» izan zutela azaldu zuen, eta dragaontzia bertan eraikitzeko zenbait alternatiba aztertu zirela. Betiere, inbertitzaile berri bat topatuz gero.

Escribesek uste du inbertitzailea topatuko duela, martxoaz geroztik «gogor» ari direlako irtenbidea bilatzen. Areago, «hiru edo lau» aukera industrial badaudela azaldu zuen, eta «sei edo hamabi hilabeteko tartean inbertsio konkretu batean gauzatu» behar dela hori. Aurrerapauso handiak eman direla ziurtatu du, eta inbertitzaile horiek guztiek «konfiantza» sortuko dutela, «finantza baliabideak dituzten inbertitzaileak» baitira. Martxoaz geroztik ontziolak 40 kontaktu jaso dituela ere azaldu zuen Escribesek, «eta horietatik profesionalak eta zentzudunak sei edo zazpi izan dira».

Arantxa Tapia Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapeneko eta Azpiegituretako sailburuak, bestalde, «ontziolan parte hartzeko behar adina tresna» dituela esan zuen atzo Eusko Legebiltzarrean bere sailaren aurrekontuen berri ematerakoan. Azken asteetan behin eta berriro esan duen gisan, ordea, aukera hori posible izango litzateke inbertitzaile bat baldin badago, eta balizko inbertitzaile horrek parte hartze publikoa onartzen baldin badu. «Prest gaude parte hartzeko, baina %50eraino».

Iker Casanova EH Bilduko industria ataleko arduradunak, bestalde, «erantzukizuna» eskatu zion Jaurlaritzari, eta Naval salbatzearen ardura bere gain har dezala. «Naval bideragarria da, eta Jaurlaritza ezin da zain geratu ea inbertitzaile pribaturen bat agertzen den; ontziolaren kontrola hartuko lukeen elkarte pribatua sortzen lagundu behar du».]]>
<![CDATA[Bizkaiko foru eraikinen garbitzaileek mobilizatzen jarraituko dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1890/011/001/2018-11-07/bizkaiko_foru_eraikinen_garbitzaileek_mobilizatzen_jarraituko_dute.htm Wed, 07 Nov 2018 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1890/011/001/2018-11-07/bizkaiko_foru_eraikinen_garbitzaileek_mobilizatzen_jarraituko_dute.htm
Horregatik, «hasierako helburutik gertuago dauden arren», negoziazio mahaia blokeatzeko bidean ere egon daitekeela azaldu zuen Nuñezek. Izan ere, eurek eskatzen duten soldata igoera hobetuz baina proposamena epe luzeago batera eramanda, «joko zikina egiten ari dira». Azken batean langileen artean «bereizketa» lortu nahi dutela zioen. Baina horrelakorik ez dagoela aurreratu zuen, eta, LAB, UGT, CCOO eta ESK sindikatuek babestuta, borrokan jarraitzen dute. Hilaren 19an daukate enpresarekin hurrengo bilera, eta datorren astean langileekin batzarrak egingo dituzte egoera berria aztertzeko. Urtea amaitu baino lehen akordioa lortu ahal izateko, ez dute baztertzen lanuzteak ere egitea.

Greba eskubidea, «urratua»

Joan den ostiraletik greba mugagabean daude, ordea, NH eta Barcelo Nervion hoteletako gela garbitzaileak. Bada, ELA sindikatuak atzo ohar bidez salatu zuenez, «greba eskubidea urratu» egin zen hotel horietan gelak garbitzeko beste enpresa bat kontratatu izanagatik. MTVren EMA sarien galaren harira Ertzaintzak izandako jarrera ere salatu zuen sindikatuak, «greba ordena publikoko arazo gisa» hartzeko agindua baitzuten. Horregatik, Segurtasun Sailari eskaera egin zioten «grebalarien eskubideen alde» lan egin dezaten.]]>
<![CDATA[Zibersegurtasuna negozio aukera denean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1964/015/001/2018-11-06/zibersegurtasuna_negozio_aukera_denean.htm Tue, 06 Nov 2018 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1964/015/001/2018-11-06/zibersegurtasuna_negozio_aukera_denean.htm
Puntu horretan, enpresa txiki eta ertainetan jarri zuten arreta jardunaldiko mahai inguru batean. Bertan zegoen Garcia Merino, baina solaskide izan zituen Jose Corera Iberdrolako ordezkaria, Javier Herrero Aernnovakoa eta Hector Olabegogeaskoetxea Irizar eMobilitykoa. Laurek hitz egin zuten enpresa txikiek eta ertainek zibersegurtasunean duten erronkari buruz, hornitzaile ugarirekin egiten baitute lan euren negozioetan, eta horien zibersegurtasunak azken produktuari eragin diezaioke. «SPRIrekin lanean gabiltza hornitzaileen segurtasuna nolakoa den ikusteko», azaldu zuen Herrerok.

Areago, Aernnovako kideak aldarrikatu zuen enpresen artean ikusten duen egoeraren aurrean zibersegurtasunean hobetu beharra dagoela : «Gai honetan bere garaian ingelesarekin gertatu zena gertatzen da; erdi mailarekin konformatzen ginen lehen, baina orain maila altua eskatzen dugu». Bada, uste du gauza bera gertatu behar dela zibersegurtasunarekin. «Garbi ikusten da datozen urteetan aldaketak egon beharko dutela, ezinbesteko puntu bat baita».

Bide horretan energia eolikoaren klusterrak emandako pausoak azpimarratu zituen Garcia Merinok, zibersegurtasunaren arloan laguntzak eskaini baititu. «Ekoizpen maila guztietan saiatu behar dugu zibersegurtasunean sakontzen, eta, horretarako, enpresek jakitun egon behar dute lehiakortasunean irabaz dezaketela». Alegia, segurua den enpresa batek negozio aukera gehiago izan ditzakeela.

Gehiegizkoa ere ez

Puntu horretan, gehiegizko neurrien inguruan ohartarazi zuen Iberdrolako Corerak. Izan ere, haren esanetan, «gehiegizko zibersegurtasunak hil egin dezake». Zentzua erabiltzeko gomendioa egin zien Euskaldunan bildutako profesionalei, eta gehiegizko segurtasun neurriak kaltegarri izan daitezkeela jakinarazi: «Erabat ziberseguruak diren hornitzaile batzuekin arazoak izan ditugu, zifratze mailak handiak direlako, eta ekoizpenean aurrera egiteko zailtasunak sortzen dituelako; batzuetan, baliabide erdiekin segurtasun bera lor daiteke». Horregatik, aholkua eman zien zibersegurtasunean neurriak hartu behar dituzten enpresei, eta aldez aurretik zer egin nahi duten pentsa dezatela. Antzera hitz egin zuen Olabegogeaskoetxeak ere, eta gomendatu zien enpresa bakoitzak beharren zerrenda egiteko hornitzaileei: «Baina enpresa handiek askotan pauso bat aurretik joan behar dute». Horregatik, handiagoak direnei aitzindari izateko betebeharra eman zien, zibersegurtasuna zabalduko bada.]]>
<![CDATA['Denak ez du balio' MTVn]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1946/034/001/2018-11-04/denak_ez_du_balio_mtvn.htm Sun, 04 Nov 2018 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1946/034/001/2018-11-04/denak_ez_du_balio_mtvn.htm Jaio.Musika.Hil kantuaren lehen akordeak entzun ziren MTVren agertoki erraldoiko bafleetatik. «Honengatik jaio nintzen/ Eta honengatik hilko naiz/ Zein da zure helburua? Zein aburua?».

Kontzertuak sortu duen polemikaren inguruko adierazpenak txalo zaparrada bat eragin zuen San Mamesen. Ordurako, erdiraino beteta zegoen katedrala, baina, hala ere, milaka ziren ikusleak kontzertua hasi zenerako. Crystal Fighters eta Muse taldeen aurretik giroa berotzeko ardura eman zioten Berri Txarrak-i, eta, alde horretatik, ongien egiten dakitena egitea tokatu zitzaien. Denbora tarte txiki batez izan baldin bazen ere. Ordu erdi eskaseko epea eskaini zioten antolatzaileek. Etsia kantuarekin hasi zuten emanaldia, eta azken diskoko Katedral bat eta Spoiler! abestiekin eman zioten jarraipena. Sarrera horren ondoren iritsi ziren Urbizuren adierazpenak, eta kantu zaharrekin jarraitu zuten: Hitzen oinari ahulak, Ikasten, Denak ez du balio eta Eskuak. Ordu erdian sartu zitezkeen beste kantu.

Futbol zelaiaren zabalera alderik alde hartzen zuen agertoki erraldoi batera egin zuen salto hirukoteak, «Infra» zioen letra erraldoi batzuen azpira, Infrasoinuak azken diskoari erreferentzia eginez. Euskarazko infra soinu horiek mundu osoan ozen zabaltzearen alde hitz egin zuten kontzertua baino lehen hainbat jarraitzailek. «Beste gauza batzuengatik piztu beharko zen polemika», Arkaitz Guerreroren hitzetan. Diru publikoarekin MTV kate pribatuaren ekitaldi bat babestea gaitzetsi zuen, baina bera Berri Txarrak ikustera joan zela garbi utzita. Igone Nogales, berdin. «Bakoitzak ikus dezala zer egiten duen», zioen hirukotearen parte hartzeari buruz. «Printzipio batzuk edukitzea ondo dago, baina tira...». Euskararen presentziari eman zion garrantzia berak.

Hitzak eta ikurrak

Gorka Urbizuk euskaraz egin zituen abesti eta abesti arteko adierazpen guztiak, baina kontzertu eta kontzertu artean aurkezleak taula gainera igo zirenean ez zen horrela izan. Euskarazko adierazpen sinbolikoen ondoren dena izan baitzen gaztelera. Eta, sinbolismoari tiraka, Crystal Fighters taldearen kontzertukoak aipamena merezi dute. Kontzertua txalapartarekin hasi baitzuten. I Love London abestian presente dago instrumentu hori, eta, hain zuzen, hori izan zen emanaldiko lehena. Bi taldekidek ikurrinak eskuan zituztela egin zuten salto taula gainera kantu horrekin, eta Plage azken kantuan Aukeran dantza konpainiako kideak atera ziren euskal dantzetako pausoekin osatutako koreografia eskaintzera. MTVk ederki baliatu zituen horrela euskal kulturako ikono nagusi batzuk.]]>
<![CDATA[Gozogileak eta nekazariak, elkarrekin]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/029/001/2018-11-02/gozogileak_eta_nekazariak_elkarrekin.htm Fri, 02 Nov 2018 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1872/029/001/2018-11-02/gozogileak_eta_nekazariak_elkarrekin.htm
Egun bakoitzean, gainera, egitarau ezberdina egongo da. Larunbatean, Zamudioko Txokolate, Gozoki eta Artisau Lanen VI. Azoka jarriko dute karpan, esaterako. 40 saltoki baino gehiago egongo dira jarrita, eta, tartean, sona handia duten gozogileak izango dira han. Besteak beste, Gorrotxategi, Hilario Ibañez eta Mendaroko txokolategileak. Horiekin batera, eskulangileen lana ikusi eta erosteko aukera ere egongo da.

Karpan bertan, bestelako aukerarik ere egongo da igandean. Izan ere, garagardo artisauak dastatzeko aukera izango dute hala nahi dutenek 11:30etik aurrera, eta eguerdian euskal saltxitxak eta txahal okelarekin egindako pintxoak banatuko dituzte. Arratsaldean, berriz, 17:00etan, Marraka kale antzerkia emango dute, eta, 18:00etan, kultur etxean, Tio Teronen Semeak dantza taldearen emanaldia egongo da.

Limusin arrazako abereak

Igandean, bestelako azoka bat egongo da Kotxozulo parkeko karpan. Nekazari eta abere azoka egingo dute, eta 60 salmenta postutik gora jarriko dituzte. Bertan salgai jarriko dituzte garaian garaiko barazki eta frutak, baita gazta, txakolina, eztia eta pastelak ere. Horiek lehiaketan parte hartuko dute. Azokak iraungo duen bitartean, Idiazabalgo gazta eta txakolina dastatzeko aukera egongo da, karpan bertan, eta 14:00etan sariak banatuko dituzte.

Larunbatean eta igandean azokak egongo dira karpapean, baina Zamudion Limusin Arrazako Abelgorrien XVII. Txapelketa ere egingo dute bi egunetan.

66 abelburuk hartuko dute parte bi egunetan, eta Zamudioko beste hamazazpi abelburu ere ikusgai egongo dira. «Abere hauek ikusteko aukera paregabea da», dio Amarikak.

Urtero egiten dute ganadu lehiaketaren bat Zamudioko azokan, baina urte batean Bizkaikoa egiten da, eta hurrengoan Euskal Herrikoa. Bietan, edonola ere, paregabeko ganadua egoten da, antolatzaileen arabera.]]>
<![CDATA[«Denda txikietan erosiz has daiteke desagertzen haur esklabotza»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1887/032/001/2018-11-02/denda_txikietan_erosiz_has_daiteke_desagertzen_haur_esklabotza.htm Fri, 02 Nov 2018 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1887/032/001/2018-11-02/denda_txikietan_erosiz_has_daiteke_desagertzen_haur_esklabotza.htm
Bilboko kaleetan Zara, H&M, Mango eta halako dendak ikusi dituzunean, zer pentsatu duzu?

Halakoetan beti saiatzen naiz ikusten zenbat jende dagoen barruan, eta kontzientziatzeko egiten ditudan kanpainek zer eragin duten neurtzen saiatzen naiz. Arazoa berez ez dira Zara, Mango edo antzeko dendak, modu azkar eta merkean arropa egiten duten konpainiak baizik. Horrek berarekin esplotazioa baitakar. Multinazional horiek hiltzaileak dira, haurrak esklabo egiten dituztelako, eta hori da egin daitekeen okerrena.

Kontzientzia kanpaina horrek zer eragin izan du jendearengan? Zer ikusi duzu?

Ni gustura nago aurrerapausoak ematen ari direlako, baina jakitun naiz kanpaina hau etengabekoa dela. 2013ko Rana plazako sarraskiaren ostean, Zarako ordezkariekin biltzera joan nintzen, Inditexen hornitzaileak zirelako bertako lantegiak. Asia eta Txinako ordezkariekin bildu nintzen.

Eta zer esan zizuten?

Zara konpainia on bat dela, eta ez zutela sekula haurren esklabotzaren inguruko ezer entzun. Are gehiago, ekologistekin eta Caritasekin elkarlanean ari zirela, eta galdetu zidaten zer egin zezaketen nire kausarekin bat egiteko. Haur esklaboak erabiltzeari utzi eta ekoizpena Espainian egin zezatela eskatu nien. Barrezka hasi ziren orduan, eta esan zidaten espainiarrak alfer hutsak direla.

Jendeak nola erantzuten du hori jakitean?

Jendeak kontzientzia aldatu du, eta uste dut Zarak apur bat galdu duela hedabide handien gainean zuen kontrola. Azken bidaia honetan, Euskal Herriko eta Espainiako sindikatu eta politikariekin egon naiz, eta jarrera aldaketa bat sumatu dut. Eskola batean sei ikaslek esan didate honen guztiaren irtenbidea denda horietan ez erostea dela. Hori aurrerapauso bat da, lehen haurrek erantzuten baitzidaten ez zegoela beste aukerarik. Denda txikietan erosiz has daiteke desagertzen haur esklabotza.

Baina Interneten gero eta arropa gehiago erosten da. Horrek ez du dena zailtzen?

Pausoz pauso joan behar da, eta gauza ezberdinak egiten saiatu. Une honetan aurrerapausoak badaude, eta gauzak aldatu daitezkeela ikusten dut. Sareko erosketek zerbait alda dezaketen? Bada, zerbait lapurtzen baduzu, berdin lapurtzen duzu sarean edo denda batean. Finean, esklabotzaren aurkako babesak behar dira.

Politikaren arloan zer jarrera sumatu duzu? Bizkaiko Batzar Nagusietan eta Eusko Legebiltzarrean egon zara...

Euskal Herrira egin dudan bisita arrakastatsua izan da, lehen aldiz euskal politikariekin elkartu bainaiz. Injustizia hau amaitzeko legeren bat egiteko konpromisoa hartuko dutela esan didate Bizkaiko Batzar Nagusietan. Aholkua eman diet haur langileen ekoizpenak saltzea debekatuko lukeen lege bat sor dezaten, hori berritzailea izango baitzen. Munduan inon ez dute halako legerik bultzatu. Eusko Legebiltzarrean ere egon naiz, eta halako beste lege bat bultzatzeko ere eskatu dut han.]]>
<![CDATA[Herri lanek lehentasuna izango dute Bizkaiko aurrekontuetan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1902/016/001/2018-10-31/herri_lanek_lehentasuna_izango_dute_bizkaiko_aurrekontuetan.htm Wed, 31 Oct 2018 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1902/016/001/2018-10-31/herri_lanek_lehentasuna_izango_dute_bizkaiko_aurrekontuetan.htm
Indarrak zein lanetan jarriko dituzten ere zehaztu zuen Rementeriak. Besteak beste, Portugalete eta Getxo arteko itsasadar azpiko tunela egiten hastea, Bilbo hegoaldeko saihesbidea amaitzea, eta Nagusi Center sortzea. Hala ere, zehaztu zuen «eskualde denetan» egingo dituztela lanak. «Lanpostu hobeak sortuko ditugu horiekin». Lan horiek Ekonomia eta Lurralde Garapenaren Sailak hartuko ditu bere gain, eta egingo den ahalegin ekonomikoa sailaren aurrekontuen hazkundean ikusi daiteke, aurtengo diru kopurua baino %5,4 handiagoa izango duelako. Denetara 283,6 milioi euro izango ditu erabilgarri.

Aurrekontuen lehen zirriborroa aurkeztu zuten atzo, eta azaroaren 7 eta 8an Batzar Nagusietan sail bakoitzak bere aurrekontuak xehatuko ditu. Hala ere, lehen begi kolpean agerian geratzen da Gizarte Ekintzen Sailak izango duen pisua. Aurrekontu denen %43 ordezkatzen du, hau da, 537 milioi euroko ekarpena. Iazko kopuruarekin alderatuta %8 gehiago izango dute gastatzeko, eta sailak inoiz izan duen ekarpenik handiena ere izango da. «Bizkaia hobe baten atzetik goaz, eta horretarako ez dugu inor atzean utzi nahi», esan zuen Rementeriak.

Udalak eta mugikortasuna

Aurrekontu proiektuak hiru oinarri izango ditu. Horietan lehenik herri lanak aipatu zituen, eta hurrengo bi oinarriak udal finantzaketa eta mugikortasuna izango dira. Udalen finantzaketan ahalegina egin dutela azpimarratu zuen ahaldun nagusiak. «Krisi garaian udalek estutasuna pasatu dutela badakigu, eta orain barealdia datorrela esan dezakegu». 896,8 milioi euro bideratuko du aldundiak udaletarako, aurten baino 46 milioi gehiago. «Gaitasun handiagoa izango dute euren zerbitzu publikoak hobetzeko».

Mugikortasunari dagokionez, «iraultza lasai bat» abiatu nahi du aldundiak. Autoaren erabilera txikitu nahi du, eta bizikletaren erabilera bultzatu. Mugikortasun berri horrek izan beharko lituzkeen oinarriak adosteko plan bat egingo du, eta hamar milioi euro bideratuko ditu horretara. Rementeriak ez zuen azaldu nondik nora joango diren bidegorri berriak, aurretik asmoak Batzar Nagusietan aurkeztu nahi dituelako.]]>
<![CDATA[Euriak hustu egin ditu kaleak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2379/038/001/2018-10-30/euriak_hustu_egin_ditu_kaleak.htm Tue, 30 Oct 2018 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/2379/038/001/2018-10-30/euriak_hustu_egin_ditu_kaleak.htm
Bertatik bertara bizitu zuten bertsolariek atzo Gernika-Lumon zegoen giroa. Urriak azken astelehena zuen, eta horrek berezi egiten du Busturialdeko herria. Jendetza batu ohi da han egiten den azokan, baina atzokoa salbuespena izan zen. Udalak emandako datuen arabera, 55.000 pertsona batu ziren; iazko 88.000tik urrun dago datua. Eguraldiak ez zuen lagundu jendea erakartzeko garaian, eta, horregatik, saltzaileak ez zeuden gustura. «Gutxiago saltzen gabiltza, hori garbi dago; jendea badago, baina ez asko, eta guk daukagun produktua, gainera, txakolina, eguraldi honekin ez da ondo saltzen». Alex Mestraitua Urdaibai txakolin upategiko kidea ez zegoen batere pozik.

Euria eta hotza izan ziren atzoko osagai nagusiak, eta momentu batzuetan baita kazkabarra ere. Giro ezatseginaren eraginez, urriko azken astelehenak izan ohi duen itxuratik gutxi izan zuen. Kaleek eta salmenta postuek izan ohi dituzten jende ilara gutxi ikus zitezkeen, eta hori ez zen erakusmahaiaren atzean zeudenen gustukoa izan. Nieves Etxebarria Maruri-Jatabeko (Bizkaia) baserritarrak, hala ere, bertan egon behar zela esan zuen: «Plaza ona da, baina aurten zorte txarra eduki dugu; etorriko da beste urteren bat hobea!». Zegoen jenderako salmentak onak izaten ari zirela onartu zuen.

Nekazaritza produktuen salmentan zein eskulangileen kasuan, berdin. Bietan egin baitzuen euria igual. Larrua lantzen duen Edurne Garate eskulangileak hitz positiboak zituen, hala ere: «Salmentak poliki badoaz ere, ondo doaz; azken batean, eskulanak saldu egiten dira». Eguraldi hobearekin salmentak beste era batekoak izango zirela onartu zuen, baina, hala ere, ez zuen kexatu nahi izan.

Gazta osagai nagusi

Eguraldiak arreta guztia bereganatu arren, atzoko azokako osagai nagusia gazta izan zen. 52 artzain edo gaztandegik jarri zuten postua bertan. Horietako baten atzean zegoen Julian Ajuriagerra, Altonoste gaztandegiko artzaina. «Dagoen eguraldirako ondo doa eguna, eguraldi eskasa baita; hala ere, harrituta nago azken momentuan zenbat jende datorren». Gazta lehiaketan ez zuen saririk lortu, baina saririk onena salmentak direla aitortu zuen Ajuriagerrak.

Saria lortu zuena, ordea, Galarretako (Araba) Azkarra gaztandegiko Gorka Azurmendi izan zen. Bigarren geratu zen Legazpiko Aitor Mantxola (Gipuzkoa), eta bien gazta erdiak enkantera atera zirenean Xaibor disko festak erosi zituen. 5.607 euro gazta irabazlearen truke, eta 777 euro bigarren saria lortu zuenaren truke. Denetara 6.384 euro gastatu zituen Xaiborrek lehen bi gazten truke.]]>
<![CDATA[Azkena eta berezia izaten den astelehena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2072/052/001/2018-10-28/azkena_eta_berezia_izaten_den_astelehena.htm Sun, 28 Oct 2018 00:00:00 +0200 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/2072/052/001/2018-10-28/azkena_eta_berezia_izaten_den_astelehena.htm
Hori horrela dela konturatzeko, ikusi besterik ez dago joan den urtean zenbat jende bildu zen Busturialdeko herri horretan. Udalak emandako datuen arabera, 88.000 pertsona joan ziren Gernika-Lumora. Eta hori iaz eguraldi txarra egin zuela, eta salmenta aldetik ohi baino urriagoak izan zirela kexatu zirela saltzaileak. Aurten, gainera, badirudi iazko urteko lepotik joan daitekeela burua, Euskalmetek euria iragarri baitu biharko.

Hala ere, barazki ekoizleentzat, gaztagileentzat, bestelako elikagaien ekoizleentzat, txakolin eta edozein motatako edarien egileentzat eta eskulangileentzat ezinbesteko azoka bat da urriko azken astelehenekoa. Milaka pertsona biltzeak salmentetan eragina izan ohi baitu. Eta ekoizleen artean duen harreraren lekuko izan daiteke salmenta postuen zenbatekoari begiratzea. 333 postu egongo dira bihar Gernika-Lumon, udalak ohar bidez jakinarazi duenez; iazko kopuru bera. Hala ere, azken urteetan gero eta salmenta postu gehiago daude: duela bi urte baino bat gehiago jarriko dute, baina duela hiru urte baino hogei gehiago. Datu horretan ikus daiteke saltzaileentzat zer garrantzi daukan azokak.

Ekoizleen artean gehienak gaztagileak izango dira, beste urtebetez. Urriko azken asteleheneko azoka gaztarena ere bai baita. 52 ekoizle izango dira bihar han, eta sariketa egingo dute eguerdian. Eta beste urte batez lehiaketaren ostean egingo den enkanteak ikusleen begiradak erakarriko ditu Merkurio iturriaren parean jarrita egongo den agertokira. Gazta lehiaketan lehen bi sariak lortu dituzten gazta erdiak enkantera aterako dira. Iaz, esaterako, gazta erdi bategatik 6.500 euro ordaindu zituen Ramon Bilbao upategiak.

Gazta salduko duten 52 postu egongo dira, baina baita bestelakorik ere. Eskulangileen beste 50 salmenta gune egongo dira, beste 45 barazkiena, eta hemeretzi txakolinena. Euskal pastela eta ogia salduko duten 42 postu izango dira, kontserben hamahiru, hamasei makineria saltzeko, beste zortzi frutekin, lau postutan eztia, seitan sagardoa, bost mahaitan erroskilak, zazpitan pateak, eta beste hamasei postutan denetariko produktuak. Zerrendari begirada bat emanda ikusi daiteke, beraz, eskaintza ugaria eta askotarikoa izango dela bihar Gernika-Lumon.

Epaimahai askotarikoa

Lehiaketa ugari egingo dira bihar. Besteak beste, azokan erakutsiko diren barazki, fruta, ezti, txakolin eta gazta onenak zein diren ebatziko da. Gazta lehiaketan produktu hori dastatu eta epaitzeko, sukaldari ezagunak gerturatuko dira, gainera, Gernika-Lumora. Han izango dira, esaterako, Bascookeko Aitor Elizegi, Jauregiberria jatetxeko Beñat Ormaetxea, Zortzikoko Daniel Garcia, Zallo Berriko Iñigo Ordorika eta Neskutz Aranzabal, Yandiolako Ricardo Perez, Zarate jatetxeko Sergio Ortiz de Zarate eta Aisiako Txemi Arrizabalaga. Bizkaian urteko azoka garrantzitsuenetarikoa izaten da hori, eta bertako produktu onenak aukeratzeko ere sukaldari garrantzitsuenetarikoak joango dira horregatik bihar Gernika-Lumora.]]>
<![CDATA[«Hunkitu egin nintzen ezagutu ez nuen osabaren gorpuzkien berri izatean»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1968/054/001/2018-10-28/hunkitu_egin_nintzen_ezagutu_ez_nuen_osabaren_gorpuzkien_berri_izatean.htm Sun, 28 Oct 2018 00:00:00 +0200 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1968/054/001/2018-10-28/hunkitu_egin_nintzen_ezagutu_ez_nuen_osabaren_gorpuzkien_berri_izatean.htm
Karrantzan jaio zinen. Nola gogoratzen duzu garai hura?

Oroitzapen politak ditut; garai hartan ez zegoen autorik ez ezer. Lagunekin batzeko kalera ateratzen zinen, eta euren etxeko atea jotzen zenuen. Ate denak irekita egoten ziren, gainera, eta iruditzen zait hori galdu egin dela.

Zure aita eskuindarra zen, eta zure ama, berriz, abertzalea. Zein zen etxeko giroa?

Nire aita espainiarra zen, bai, baina ezer inposatu ez didaten giro batean hezi nintzen. Etxean ez zen politikaz hitz egiten, eta aitak beti errespetatu zituen bere alabak, bazekien arren inor ez zela bere sokakoa izango. Zerbait pasa ahal zitzaigun beldurra, bai, hori bazuen, eta pentsatu dezakezu zeri buruz ari naizen... Milioi bat aldiz jaioko banintz, aitatzat izango nuen beti, pertsona oso atsegin eta gertukoa zelako, eta asko babesten zuten horietakoa zen.

Amaren familia, ordea, abertzalea zen erabat.

Bai, eta ni Eletxigerra naiz zentzu horretan. Nire osaba Jesus kutuna nuen, eta gerrari buruz dakidan apurra harengandik jaso nuen. Etxean eta handik kanpo ez zen ezer transmititzen, gai tabua zen. Pentsa, duela gutxi 90 urteko gizon batekin nengoela, horri buruz hitz egiteari uko egiten zion hark, oso traumatikoa izan zen eurentzat. Eta hori nire inguruan ez nuela sentitu bataren eta bestearen artean egon zitekeen gorrotorik. Ez nuen halakorik ikusi.

Osabak zer kontatzen zizun?

Apur bat edanda zegoenean kontatzen zizkidan kontatzen zizkidanak, ez pentsa. Orduan hitz egiten zuen apur bat, eta «Franco hiltzaile hark» anaia hil ziola esaten zidan, eta ez zekiela non zegoen. Kantatu ere egiten zidan: «Si a tu ventana llega Sabino Arana/ Trátale con cariño que es bizkaitarra/ Si a tu ventana llega Indalecio Prieto/ Pégale dos estacazos que ese es maqueto». [Zure leihora Sabino Arana badator/ Maitasunez zaindu ezazu bizkaitarra baita/ Zure leihora Indalecio Prieto badator/ Eman pare bat makilakada maketoa baita]. Gerra garaiko abestiak ziren horiek, debekatutakoa aldarrikatzeko modu bat zen.

Transmisio bat izan zenuen orduan...

Bai, baina gutxi, eta modu folklorikoan, gainera.

Abertzale eta ezkerreko atera zinen. Nolatan?

Bai, hala da. Akaso mojengatik izango zen; nire justizia sena euregatik daukadala esango nuke, injustizia asko ikusten bainituen, eta esaten zutenaren aurka joaten nintzen beti. Beraz, kontra egitea zen kontua, eta esango nuke justizia sena eurei zor diedala.

Mojetan hasi zinen ostera irakasle moduan, ordea...

Bai, urte bat eta hamar egun egon nintzen bertan lanean. 1972ko irailaren 18an hasi nintzen, 1973ko irailaren 28an alde egin nuen, nekatuta.

Zergatik?

Oso zurruna zen hori guztia, eta ni sekula ez naiz horrelakoa izan; nire kontura ibiltzea gustatu izan zait beti. Larunbatetan ere joan behar izatea ez nuen ondo ikusten; mezetara joan behar izaten genuen. Zenbat mezatara ez ote nintzen joango! 500 urte biziko banintz adina mezatara joan naiz nire bizitza osoan!

Gogoz kontra?

Hasieran sinestuna nintzen, bai. Pentsa, Karrantzako katekesiko erregina izan nintzen 1963. urtean! [Barreak]. Hamasei parrokia daude Karrantzan, eta katekesiko azterketa egiten zuten urtero, eta hura irabazi nuen urte hartan. [Barreak].

Ateo izateko ondo dago hori... Etsaia ezagutu behar da?

Ateoa naiz egun, baina beste edozein sinestunek baino gehiago praktikatzen dut! Hiletak direla, eta halakoetan... Hala ere, horretaz gain, ohiturak asko gustatzen zaizkit, eta auzoko jaietara noan bakoitzean paketean dauden ekintza guztietara joaten naiz, elizkizunetik hasi eta txosnetaraino. Sinestunei errespetua diet, gainera. Pentsa, nik nire hileta erlijiosoa izatea nahi dut, betiere bataiatu ninduten elizan egiteko aukera baldin bada. Horrela ez bada, zuzenean hilerrira!

Tradizioak gustuko dituzula esan daiteke orduan, ala?

Bai, gustatzen zaizkit, jendearekin topo egiteko balio du.

Irakasle garaira itzuliz, mojetan hasi zinen, baina urte baten ondoren irakaskuntza publikora egin zenuen jauzi.

Bai, Lekeitiora joan nintzen, Bizkaiko punta batetik bestera. Gainera, ez pentsa oso ondo moldatu nintzenik, zilbor hestea moztea asko kosta zitzaidalako.

Nolakoa izan zen bertako esperientzia?

Ona, ikasturtea greba batekin hasi genuen, eta, horri esker, berehala jakin ahal izan genuen bakoitza zein sokatakoa zen. Greba egin zutenen artean lerratu nintzen ni, noski. 1980an, Bilbora lekuz aldatzeko eskaera egin nuen, baina urte hartan ETAk funtzionarioak helburutzat jarri zituen, eta jende askok alde egin zuen. Otxarkogara bidali ninduten.

Leku gogorra izango zen urte horietan...

Asko markatu ninduen, bai. Jateko gutxi zuen jendea zen, eta nola esango zenien materiala erosteko hainbat diru gastatu behar zutela! Ez zen etikoa. Iruditzen zait baliabide gutxirekin lan handia egin genuela. Urte gogorrak izan ziren gero...

Zenbat denbora egon zinen bertan irakasle?

Hiru urtez, eta handik Altamirara aldatu nintzen, Bilboko mendi batetik beste batera. Eskola hartan ere lehen momentutik lerratu behar izan nuen, erlijioa irakats nezala eskatu baitzidaten, eta ezezkoa eman nuen. Gogorra izan zen garai hura, higadura handia eragin zidalako.

Pinturan hasi zinen orduan.

Bai, 1986. urtea zen, eta gaixotasunaren eraginez hasi nintzen. Nire bizitzan harlauza bat bezalakoa izan da gaitza, ez dudalako sekula onartu. Gaixotasun fisikoak errazago onartzen ditugu, baina ezer eduki gabe zeure bizia ezin duzunean jasan... Pinturak asko lagundu zidan horretan.

Depresioa izan zen. Esan daiteke?

Bai, baina ez dut izendatu ere egiten. Erditze txar bat bezalakoa izan zen, erretzeari uztea baino zailagoa.

Margotzen hasteak zertan lagundu zizun?

Gauzak atera ahal izateko, pintzelkadekin mintzatzeko. Asko hitz egin dezakeen pertsona naiz, baina tabernako elkarrizketetan. Gauza pribatuei buruz aritzean, itxi egiten naiz. Margotzean barneko gauzak azaleratzen dituzu, eta horretan asko lagundu zidala iruditzen zait.

Lan abstraktuak egin dituzu...

Paisaia bat kopiatu behar nuen bakoitzean ahaztu egiten zitzaidan zer egiten ari nintzen. Abstraktua ateratzen zait gehiago; nahiago dut hegan egin, kopiatzeko uzkurtu beharrean baino.

Jose Barcelorekin ikasi zenuen. Nolakoa zen?

Hegan egiten uzten dizun horietako bat.

Karrera ere egin zenuen gainera, Arte Lekun egon baitzinen margotzen ikasten ere.

Bai, Menchu Galekin egon nintzen, baina handiustea zela iruditzen zait. Hala ere, gustura egon nintzen han, eta asko ikasi nuen, beste lurralde batzuetako jendearekin egon bainintzen.

Erakusketak ere jarri izan dituzu, ala?

Bai, baina gutxi. Bilbon eta Bartzelonan egon naiz, Ermuan eta Enkarterrian ere hainbat erakusketa jarri izan ditut. Baina gauza handirik ez.

Zure koadroak gordetzen dituzu?

Denak ez, baina gehienak. Nire bizitzaren zati bat zirela sentitzen nuen, eta ez zitzaidan saltzea gustatzen, nire seme-alabak zirela sentitzen bainuen.

Margotzen jarraitzen duzu?

1999an, aita hil zitzaidanean, hutsune bat geratu zitzaidan, eta, sentitu nuenez ez nuela ezer esateko, ez nuen jarraitu. Zertarako zikindu eta garbitu pintzelak ez badaukazu ezer esateko? Utzi egin nion margotzeari.

Erretiroa hartu eta gero memoria historikoaren arloan sartu zinen. Ezagutu ez zenuen Jose Mari Eletxigerra osabaren gorpuzkien bila hasi zinen.

Bai, osaba Jesusek kontatzen zidan 1937ko abuztuaren 13an anaia hil ziola Francok. Hori akorduan daukat. Durangoko Azoka batean ahizparekin-eta liburuak begira genbiltzala, 1936ko gerrari buruzko entziklopedia bat topatu genuen. Hura zabaldu, eta hara non ikusi genuen gure osabaren erreferentzia! Beti jakin izan nahi nuen zer gertatu zen berarekin, baina bila sekula jarri gabe nengoen. Aranzadiren helbidea bilatu, eta gure osaba Turtziozen lurperatu zutela jakin genuen, jaioterritik hamabi kilometrora. Gure ama, osaba eta amona ezer jakin gabe hil ziren, eta hamabi kilometrora zeuden haren hezurrak. Horrek pena handia ematen dit, egia esan.

Topatu zenituzten orduan?

Aranzaditik deitu zidatenean, hunkitu egin nintzen ezagutu ez nuen osabaren gorpuzkien berri izatean. Liburu batean agertzen omen zen haren erreferentzia, eta begira jarraitu genuen, baina jabetu ginen lurperatu zuten hobi horretatik atera egin zutela 1942an. Desilusionatu ninduen horrek, ezin izan nituelako haren hezurrak Karrantzara eraman. Pena hori geratzen zait. Turtziozko hobi horretan loreak landatzera joan behar dut, osabaren eta harekin batera zeuden beste lau gudarien omenez.]]>
<![CDATA[7.000 kontratu zuzendu ditu lan ikuskaritzak, iaz baino %72 gehiago]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/015/001/2018-10-25/7000_kontratu_zuzendu_ditu_lan_ikuskaritzak_iaz_baino_72_gehiago.htm Thu, 25 Oct 2018 00:00:00 +0200 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1877/015/001/2018-10-25/7000_kontratu_zuzendu_ditu_lan_ikuskaritzak_iaz_baino_72_gehiago.htm
Iaz, 1.979 kontratu erregulatu zituzten; bada, 2018ko lehen bederatzi hilabeteetan hirukoiztu egin da kopuru hori. «Ezinbestekoa da lan esparruko baldintzak hobetzea, aurreko gobernuek prekaritate handia zabaldu baitzuten», esan zuen Lozak, PPren aurreko gobernuei erreferentzia eginez. Horregatik, oraindik «lan eskerga egiteko» dagoela gaineratu zuen.

Joan den ekainean, Lan Duinaren 2018-2020 Plana jarri zuen martxan Espainiako Gobernuak, eta ordutik 1.348 kontratu irregular azaleratu dituzte Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, gobernuko ordezkariak azaldu zuenez. Erregulatutako gainerako 5.732 kontratuak, ordea, Gizarte Segurantzako ikuskaritzak urte osoan egindako zaintza kanpainei dagokie. Eta Lozak, beste behin, Pedro Sanchezen gobernuak egindako ahalegina nabarmendu zuen, hilabete gutxi hauetan «galdutako lan baldintzak berreskuratzeko ahalegina» egin duelako. Eta, ostera, datu berri gehiago eman zituen: plana martxan jarri denetik lan kontratu mugagabe bilakatu dira behin-behineko 1.131 kontratu Jaurlaritzaren eskumeneko lurraldeetan.

«Datu horiekin ikuskaritza lanak areagotzeko asmoa berresten dugu; kontratazioan egiten diren iruzurrei aurre egiteko baliagarria izango da», esan zuen San Josek. Urrira arte erregulatutako 7.080 kontratu horien zenbatekoa «datu ona» dela nabarmendu zuen; bide horretan sakontzen jarraitzeko asmoa dauka sailburuak. «Orain arte hartu dugun bidea egokia dela erakusten digute datu horiek guztiek». Baina oraindik lan eskerga daukatela gaineratu zuen Lozak, «PPk utzitako ondorengoari buelta emateko asko falta delako». Hilabete gutxi daramate boterean, eta, horregatik, bide horretan jarraitzeko «konpromisoa» hartu zuen.

Gutunez ohartarazten

Lan ikuskaritzak «ahalegin berezia» egiten ari dela azaldu zuen Espainiako ordezkariak, eta gogoratu zuen ikerlari gehiago kontratatzeko deialdi publikoa ere martxan dagoela. «Egun daukagun lantaldea %10 handituko da». Ikerlari talde horrek abuztuan eta irailean 2.340 gutun bidali zituen kontratu irregularrak egin ahal zituzten «enpresa susmagarrietara». Kontratazio epean egindako iruzurrengatik bidali ziren 1.466 gutun, eta gainerako 964ak behin-behineko kontratuengatik. «Lehen abisua» ematea zen gutunen helburua, eta hein batean helburua bete dela ematen du. Eskutitza jaso zuten enpresen erdietan baino gehiagotan behin-behineko kontratupeko langileak mugagabe izendatu zituzten.

Gutun horiek 4.272 langileri eragin zieten, eta gehien agertutako iruzurrak hauek izan ziren: obra kontratu batekin lau urte baino gehiago egotea, eta behin-behineko kontratuak bata bestearen atzetik 24 hilabetez lotzea 30 hilabetean. Kontratu irregular horiek egiten dituzten sektoreen artean ostalaritza nabarmendu dute gehien; arau hausteen laurdenak sektore horretakoak dira. Txikizkako merkataritzan ere aurkitu dituzte horrelako kontratazioak, eta azaleratutako kasuen %18 alor horretakoak ziren. Behin-behinekotasunari dagokionez, era horretako kontratuen %46 ostalaritzakoak izan direla azpimarratu zuen Lozak.

Sektore horietan egin dute ahalegin handia, badakitelako han gertatzen direla iruzur gehienak; baina beste lan jardunetan ere lupa jarriko dutela aurreratu zuen Espainiako ordezkariak. «Lan hori guztia egiteko denbora behar dugu, ordea, ezin baita hilabete gutxian jasotako egoera goitik behera aldatu».]]>
<![CDATA[Navalen itzalean dihardutenak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1945/016/001/2018-10-24/navalen_itzalean_dihardutenak.htm Wed, 24 Oct 2018 00:00:00 +0200 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1945/016/001/2018-10-24/navalen_itzalean_dihardutenak.htm
Zorrek ito zuten Naval, eta, ordutik, urtebete geldi daramate bertako garabiek. Eta horrek zuzenean eragin die ontziolarentzat lan egiten zuten 400 enpresa ingururi. «Guri, esaterako, bete-betean eragin digu; beste enpresa batzuetatik ateratako lanekin eutsi ahal izan diogu, baina 1,6 milioiko zorra dauka Navalek gure enpresarekin». Zamudion (Bizkaia) dagoen Pine lantegiko langile batzordeko kidea da Goitia, eta sistema elektrikoen muntaketan langile gutxiago daude egun beharrean. Horra albo kalteetako bat: «Egun, Bizkaiko ordezkaritzan 175 langilek egiten dugu behar, baina Navalek lan karga duenean 100 langile izaten gara bertan bakarrik lanean; beraz, pentsa zer-nolako eragina izan duen gurean».

Hala ere, gaur egun Euskal Herriko beste ontziola txikiago batzuentzat ere ari dira lanean, eta azaldu du horrek daukaten langile kopuruari eusten laguntzen diela gaur-gaurkoz. «Baina urte berria hasten denean gure etorkizuna zein izango den ez dugu jakingo». Dauzkaten enkarguak amaitu egingo baitzaizkie ordurako, eta, Navalen etorkizuna zein izango den ez dakiten bitartean, 2019. urtea zalantzaz beteta ikusten dute.

Antzeko adierazpenak egin ditu Txabarrik ere. GS Hydrok ontzietako taula hidraulikoak egiten ditu, eta 50 pertsona ari dira han lanean. «Navalentzat behar egiten genuen garaian 184 ere izan ginen», esan du. Horra hor beste enpresa batek izan duen galeraren neurria. «Bidean enpresa asko erori dira, ontziolaren mendeko zirelako, eta lantegi txiki batzuek ezin izan dietelako zorrei aurre egin».

Baina euren kasua ere izan zitekeen. Hiru milioi euro zor dizkio Sestaoko ontziolak Sondikan (Bizkaia) dagoen lantegiari, eta porrot ere egin zuen, gainera. «Navalen eraginez, hartzekodunen konkurtsoan egon ginen, baina Interpump multinazionalak erosi gintuen, eta horri esker jarraitzen dugu lanean». Egun, Txabarrik egunero egiten du joan-etorria Santanderreko portura (Espainia), han baitago duela urtebete Navalen eraikitzen hasi ziren Vox Amalia ontzia. Van Oord armadoreak ontziolatik atera zuen draga, eta han ari da amaitzen. «Hori amaitzen denean, ez dakigu zer edukiko dugun». Goitiaren kezka bera azaldu du Txabarrik ere.

Negozio eredu berrien bila

Navalek azken urtean bizi izan duen krisia baino lehen, 2013an ere kinka larrian egon zen tax lease auziagatik. Auziak sortu zuen nahasmenaren erdian, Pineko zuzendaritza negozio eredu berrien bila irten zen, eta, Euskal Herriko Itsas Foroaren eskutik, bi irtenbide topatu zituen: gurutzaontzien sektorea eta itsasoko energia eolikoa. Egun, gurutzaontziek %25eko pisua dute Pineren negozioan, eta itsasoko energia eolikoak, %60koa. «Enpresak negozio eredu berriak bilatu ditu, bai, baina muinean ez du Bizkaiko ordezkaritzan eragin, kanpoko beste ordezkaritzetan sortu du horrek eskulana», Goitiaren arabera. Hau da, bi sektore horiek Navalen krisiari aurre egiteko balioko diola Pineri, baina Bizkaiko langileei ez diela horrek hainbesteko lanik ematen.

Horregatik, kezkatuta begiratzen diote Sestaoko ontziolari, inbertitzaile bat azaltzen ez bada, eta behin betiko ixten bada, 1.800 lanposturi zuzenean eragingo diolako horrek. «Armadoreak esan digunez, oraintxe bertan ontziolan amaitzeko dagoen draga hori hemendik kanpo eramaten badute ere, gurekin lan egin nahiko du; bada, ontzi horren atzetik joan beharko nuke nik ere», esan du Txabarrik.

Eta langileen artean ahoz aho dabilen helmuga Singapur da. Haraino joan beharrik gabe, Jaurlaritzari esku hartzeko eskatu dio Txabarrik: «Oso ongi dago 4.0 industria bultzatzea, baina hemen industria astunak dauka pisua». ]]>
<![CDATA[Lau urtean hamazazpi milioiko inbertsioa egingo dute Vicrilaren jabe berriek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/018/001/2018-10-24/lau_urtean_hamazazpi_milioiko_inbertsioa_egingo_dute_vicrilaren_jabe_berriek.htm Wed, 24 Oct 2018 00:00:00 +0200 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1891/018/001/2018-10-24/lau_urtean_hamazazpi_milioiko_inbertsioa_egingo_dute_vicrilaren_jabe_berriek.htm
Hori horrela izan dadin, hamazazpi milioi euroren inbertsioak egingo dituzte Lamiakoko beira lantegian, eta automatizazioari bide emango diotela azaldu zuen zuzendariak. Horiek horrela, gastuak %1,5 txikituko lirateke. Ez hori bakarrik, Bermejillok uste du inbertsio horiek ekoizpenean bertan «malgutasuna» ekarriko dutela, beira egiteko labeetan automatizazio handiagoa ezartzea baita asmoa. Eta horrek bestelako produktu berriak eskaintzeko aukera ere zabalduko dio Vicrilari. Bermejillok argi azaldu zuen bide horretan helburua zein den.«Ekoizpen prozesuetan balio gehiago sortu, eta eskaintzen diren produktuetan ahalmena handitzea lortu nahi dugu kostuak eta energia gastuak murriztuz».

Bide horretan, datozen urteetan Vicrilak nazioartean duen presentzia areagotzea izango da lantegiko zuzendaritza berriaren helburua. Esportazioak %60ra iristea nahi du Bermejillok, eta, hori horrela izateko, aurreratu zuen AEBetako merkatuan sartzeko asmoa dutela. Hain zuzen, argitu zuen aliantza komertzialak lortu dituztela Neville eta Pavisa enpresekin, eta horien bidez AEBetan sartzeko aukera izango dutela. «Fakturazioa bikoizteaz aparte esportazioan indar handiagoa egin nahi dugu, eta iruditzen zaigu, gainera, horretarako aukerak dauzkagula».

Era horretan, lantegiak dauzkan 237 langileei eutsi ahal izango die Vicrilak. «Aurrera begira ahal den neurriko hazkundea edukiko dugu langileen aldetik». Une honetan dauden langile horien «ahalmena hobetzeko» lan egingo du zuzendaritzak, ordea. «Datozen urteetan, hazkundean baino gehiago, langileen egokitzapenean eta antolaketa berrian jarriko dugu oinarria».

Energia kostu altuak

Hazkundean oinarritutako aurreikuspen positiboak egin zituen Bermejillok, baina ostarteen artean lainorik ere ikusi zuen. Energia kostuak %8 handitu zaizkio beira lantegiari urtea hasi zenetik. «Aurrekontuetan goranzko joera bat aurreikusi genuen, baina horiek ere gainditu ditu errealitateak». Gaur egun 400.000 eta 500.000 euro artean ordaintzen dute hilabeteko fakturan, «gasaren gorakadagatik batez ere». Horregatik, batez ere energian egiten duten gastua txikiagotzeko izango dira egingo dituzten inbertsioak.]]>
<![CDATA[«Bitan banatzen da jendea: sexua maite dutenak eta gorroto dutenak»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/040/001/2018-10-19/bitan_banatzen_da_jendea_sexua_maite_dutenak_eta_gorroto_dutenak.htm Fri, 19 Oct 2018 00:00:00 +0200 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1891/040/001/2018-10-19/bitan_banatzen_da_jendea_sexua_maite_dutenak_eta_gorroto_dutenak.htm Víbora aldizkarian Anarcoma detektibe transexualaren istorioak kontatu zituen, eta harekin ezagun egin zen. Turandot eta Ali Baba y sus 40 maricones (Ali Baba eta bere 40 marikoiak) komikiak ere argitaratu ditu. Egun, komikigintza utzia du, eta argazkilaritzan murgilduta dabil. Hala ere, oraindik komikigintzan erreferente da, eta gaur hasiko den Getxoko Komiki azokan omenduko dute (Bizkaia).

Gustura hartu duzu egingo dizuten omenaldia?

Omenaldi hau ez nuen espero, baina pozik sentitu naiz, Getxon nire lana baloratzen delako. Duela lau urte ere erakusketa bat jarri nuen Zentsura At! jaialdian, eta polemika izan duten lanak erakutsi nituen bertan.

Zentsura handia eduki duzu?

Kordoban [Espainia] egin nuen erakusketa batean jende pila batek itxialdia egin nahi izan zuen, itxi zezatela eskatzeko. Azken urteetan Facebooken ere hainbat aldiz itxi didate kontua biluziren bat ateratzeagatik. Badakit Facebooken ez dutela uzten biluzirik, sexurik edo bestelakorik erakusten, baina manifestazioren bateko argazkiren batean bular biluziren bat agertuko zen, eta itxi izan didate. Indarkeria baldin badago, ordea, ez da ezer gertatzen. Kultua egiten diogu indarkeriari, baina sexuari kultua egitea arriskutsua da.

Atseginagoa izango da sexuari kultua egitea, ala?

Bai, noski! Sexualki gustura dagoen pertsona bat ez da arazoen iturri. Nik, esaterako, bizitza sexual osasuntsua daramat nire bikotekideekin, eta ez dut inor jipoitzeko gogorik.

Sexua oso presente dago zure komikietan. Anarcoma pertsonaia detektibe transexual bat zen, esaterako.

Aurrerapauso bat eman nahi nuen, eta ikusi zer gertatuko zen halako pertsonaia baten istorioak argitaratuz gero. Ez zen ezer gertatu. Gustura nengoen istorio homosexualak aldizkari heterosexual batean argitaratzeagatik.

Esan izan duzu probokatzeko egin zenuela Anarcoma. Zergatik?

Zineman eta komikietan sexu harreman heterosexualak agertzen ziren era esplizituan. Nik hori egin nuen, baina harreman homosexualekin, eta lortu nuen jendeak normal ikus zezala edozein sexu mota. Beti pentsatu izan dut jendea bitan banatzen dela: ez homosexualak batetik eta heterosexualak bestetik, baizik eta sexua maite dutenak eta gorroto dutenak. Sexua gorroto duena edozertarako prest dagoen norbait da, bizi behar duen bezala bizi ez den pertsona bat da.

Sexua gorrotatu daiteke?

Haur bat sexu harremanak izatera behartzen duen pertsonak ez dauka sexu osasuntsurik; gorroto du.

Nola erreakzionatuko zuen gaur egungo gizarteak Anarcoma berriz agertuko balitz?

Iraganean Anarcoma argitaratu zuen Alemaniako editore batek uko egin zion berrargitaratzeari, arazoak izango zituelakoan. Atzerapauso bat dago oro har. Ultraeskuinak indarra irabazi duen lekuetan homofobiak espazioa hartu du.]]>
<![CDATA[Behin-behineko 40.000 langile publikoren egoera egonkortzea nahi du ELAk]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/017/001/2018-10-17/behin_behineko_40000_langile_publikoren_egoera_egonkortzea_nahi_du_elak.htm Wed, 17 Oct 2018 00:00:00 +0200 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1879/017/001/2018-10-17/behin_behineko_40000_langile_publikoren_egoera_egonkortzea_nahi_du_elak.htm
Datu argigarriak eskaini ditu sindikatuak, eta horregatik esan du Eizagirrek behin-behinekotasuna «arazo sistemiko bat» dela Eusko Jaurlaritzan, eta askotan «iruzurrean oinarritutako kontratuak» eskaintzen dituztela, gainera.

Horren guztiaren atzean erabaki politiko bat dagoela uste du, eta «errealitatea ezkutatzeko aldian behin» enplegu publikorako egiten dituzten deialdiak «adabakiak» direla salatu du. «Propaganda ariketa bat besterik ez da, ez dute balio behin-behinekotasuna amaitzeko, ezta pribatizazioaren aldeko apustua amaitzeko ere».

Egoera larria dela iritzi dio sindikatuak, eta, horregatik, 40.000 lanpostu horiek «berehala» egonkortu daitezela eskatu dio Jaurlaritzari. Izan ere, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako langile publikoen kopurua txikia da Europako Batasuneko batezbestekoarekin alderatuz gero. Europan, langileen %20 dira publikoak, eta hiru lurraldeetan, berriz, %12.

Egoera bideratu ahal izateko, lau eskaera zehatz egin dizkio ELA sindikatuak Jaurlaritzari: suntsitutako enplegua berreskuratu eta beharrezkoak diren lanpostu berri guztiak sortzea; enplegu publikorako eskaintza deialdi masiboak iragartzea; behin-behineko langileen egoera egonkortzeko aukera emango duten formulak adostea; eta behin-behineko kontratazioaren abusuzko erabilera ez errepikatzeko beharrezkoak diren neurriak hartzea.

Mezu horiekin guztiekin komunikazio kanpaina bat abiatuko du ELAk datozen hilabeteetan, eta gogorarazi dute«behar den sektoreetan» mobilizatzen jarraituko dutela.]]>