<![CDATA[Lander Muñagorri Garmendia | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 20 Jan 2019 23:04:09 +0100 hourly 1 <![CDATA[Lander Muñagorri Garmendia | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[«EAJri desindustrializazioa ez zaio gaizki etorri Ezkerraldean»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1864/014/001/2019-01-18/eajri_desindustrializazioa_ez_zaio_gaizki_etorri_ezkerraldean.htm Fri, 18 Jan 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1864/014/001/2019-01-18/eajri_desindustrializazioa_ez_zaio_gaizki_etorri_ezkerraldean.htm Naval ez itxi. Espainiako Gobernua-Jaurlaritza negoziazioa. Ezkerraldeko lanpostuen alde. Langileen ahotik ateratzen ziren oihuak ere pankartako leloa bezain argiak ziren: «Espedientea ez, erreskatea bai!». Horien artean zegoen Juanjo Llorden langile batzordeko idazkaria.

«Espedientea ez, erreskatea bai!» leloa errepikatzen ari zarete. Oraindik jarrera horretan jarraitzen duzue?

Tira, atzo [herenegun] kontsulta epea amaitu zen, baina guk ez dugu amore eman. Esperoan gaude, ea inork irtenbide hobe bat noiz aurkeztuko. Likidazio fasea abiatuta bi gobernuek ontziola erosi dezatela nahi dugu, baina gehiengoa izan behar ez duen inbertsore baten laguntzarekin. Ahalik eta azkarren hasi gaitezen geldirik dagoen dragaontzia amaitzen, hogei hilabeterako lana bermatuko digulako, eta 1.000 langile ingururi emango liokeelako lana. Eta hori borondate politikoko kontua da, eta ez estatu laguntza. Ez diezagutela gezurrik esan.

Inbertsio horrek nolakoa izan beharko luke?

Bi gobernuek inbertsore bat lagundu dezatela, eta egin dezatela euren inbertsioa. Eskaintza bat egin dezatela. Europatik trabarik jarri ez dezaten hori behar da, inbertsiogile baten ekimena laguntzea.

Baina une honetan Espainiako Gobernua eta Jaurlaritza ez daude puntu horretan. Zer egin dezakezue?

Ez daude horretan, baina ez diezagutela gezurrik esan. Guk eskaini genien langileon inbertsioa, eta hori egin daitekeela dioen txostena ere aurkeztu genien. Horrela ere ez. Eusko Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak apustu egin behar dute ontziola sektorearen alde, estrategikoa izan dadila. Gobernuek enplegua sortu behar dute, eta ez suntsitu. Tapia sailburuak hamalau hilabete daramatza inbertitzaile bila... Ontziolak pribatizatu zirenean, esan ziguten gure inbertsiogileak onenak zirela: Murueta eta Ingeteam. Non gaude orain? Hori baldin bada irtenbidea, guri ez zaigu gustatzen, badakigu-eta inbertsiogile bat zer den.

Arantxa Tapia Ekonomia Garapenerako sailburuak esan du kaleratze dosierra ez sinatu izanak inbertsiogilea agertzea zailduko duela. Pilota zuen teilatuan dago?

Adierazpen horiek tamalgarriak dira. Ez dut uste bera halako egoera batean egon denik... Hartzekodunen konkurtsoa kalifikazio fasean dago une honetan, eta administratzaileak neurtu beharko du konkurtsoa norbaiten erruagatik izan den ala ez. Akziodun nagusiak erruduntzat jotzen badira, aukera emango liguke kaleratze aginduari errekurtsoa jartzeko. Aukera hori izanda, nola salatuko dugu ezer kaleratzea akordioarekin sinatu izan bagenu? Arrazoietako bat hori izan zen. Baina ez hori bakarrik: zer zilegitasunez aterako ginen kalera protesta egitera kaleratzea sinatu eta onartu izan bagenu? 8 urteko haur batek ere ulertzen du hori. Tapiak, dirudienez, ez.

Duintasunagatik ere bai, ala?

Noski. Gainera, hartzekodunen konkurtsoa abiatzen denean akordio baterako aukera zabaltzen da, eta kaleratzea sinatzearen truke diru apur bat gehiago jasotzeko aukera ere sortzen da. Kalte-ordain handiago bat, hain zuzen. Bada, kontsulta epe hasieran egin ohi da hori, baina guri azken momentuan aurkeztu digute, eta horrek niri zalantzak sortzen dizkit. Ezkutuko zerbait dagoela iruditzen zait.

Zergatik?

Akordioarekin sinatzen baldin bada, askoz zailagoa da ostera salaketa jartzea, eta, horregatik, susmoa dut gauzak ez direla ondo egin. Baina, ziurtatu ezin dudanez, zalantzak sortzen dizkidala diot soilik.

Aste honetan bertan ere aldarrikapena egin duzue: ontziolan geldi dagoen draga zuek amaitu behar duzuela. Zergatik?

Tapiak ez dezala pentsatu beste inbertitzaile bat baldin badator ontziolan dagoen dragaontzia gu gabe egingo dutela. Parean izango gaituzte. Draga hori Navaleko langileekin kontratatu zen, eta bertako langileak hasi ziren eraikitzen. Horregatik diogu ez dela inongo inbertsiogilerik etorriko beste langile batzuekin draga egiten amaitzeko. Hala baldin bada, parean izango gaituzte.

Mobilizatzen jarraituko duzue?

Astelehenero, batzarrak egingo ditugu 10:00etan, aste horretan egin beharrekoa zerrendatzeko. Madrilera joan nahi dugu, Espainiako Gobernuarengana, egoera honen erantzule nagusiak direlako. Haiek pribatizatu zituzten ontziolak, eta Jaurlaritzak beste alde batera begiratu zuen. Beti diogu beste erkidego batzuetako gobernuek askoz gehiago defendatu zutela ontziolen sektorea.

Zergatik?

EAJri desindustrializazioa ez zaio gaizki etorri, botoetan igo egin baita Ezkerraldean. Nahikoa da hauteskundeetako emaitzei begiratzea. PSE-EEk, ordea, botoak galdu ditu...]]>
<![CDATA[Euskotren Usansoloko ospitalera eta Galdakaora iritsiko da]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/016/001/2019-01-17/euskotren_usansoloko_ospitalera_eta_galdakaora_iritsiko_da.htm Thu, 17 Jan 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1872/016/001/2019-01-17/euskotren_usansoloko_ospitalera_eta_galdakaora_iritsiko_da.htm
Zornotzatik (Bizkaia) Bilbora doan Euskotreneko linea egokituta egingo dute proiektua. Lanen lehen fasean, Zornotzatik doan trenbideari beste bide bat gehituko diote; lehenik, Usansoloko ospitalera iristeko, eta, ondoren, Galdakaora; zati handiena, lur azpitik. Proiektuaren zirriborroa datozen bi urteetan egingo dute, eta obra hiruzpalau urteren buruan amaitzea aurreikusi du Tapiak.

Bigarren fasean, berriz, Galdakao berriro Euskotreneko linearekin lotuko dute, eta metroaren lehen eta bigarren lineekin, Basauriko Sarratu auzoan egingo duten geltoki intermodalean. Horregatik dio Rementeriak bosgarren linea baino hobea dela oraingo proiektua, bi garraiobideekin lotuko delako. Bigarren faseak ere hiruzpalau urte iraungo du; lanak 2029 ingururako amaituko lirateke. Zerbitzu berriarekin, Euskotrenek egun Galdakao paretik duen linea merkantzien garraiorako baino ez da erabiliko.

Tapiak eta Rementeriak ez dute aurreratu zein aurrekontu izango duen konexio berriak, baina ahaldun nagusiak esan du «baliabide propioekin ordaindu ahal» izango dutela.]]>
<![CDATA[«Kudeaketa txarra guk pagatuko dugu»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1990/012/001/2019-01-16/kudeaketa_txarra_guk_pagatuko_dugu.htm Wed, 16 Jan 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1990/012/001/2019-01-16/kudeaketa_txarra_guk_pagatuko_dugu.htm
Navaleko langilea da duela hiru hamarkadaz geroztik, eta ofizialki gaur utziko dio hala izateari. Gaur amaituko da ontziolako behargin denak kaleratzeko erregulazioaren kontsulta epea, eta langile batzordeak agiri hori ez sinatzea adostu zuen herenegun. Hori horrela, konkurtso administratzaileak akordiorik gabeko agiri bat helaraziko dio lan ikuskaritzari, eta azken fasean epailearen sinadurarekin kaleratuko dituzte ontziolako langileak. Kaleratzeko prozesua gaur abiatuko da, alegia. Eta horregatik dio Xabier Garaik «egun gogor eta tristea» izango dela ontziolako 176 langileentzat.

Sentimendu horiek dituen arren, «amorrua» ere sentitzen duela dio. Hitz hori erabili du ontziolaren gidaritza hartzeko prest dauden balizko inbertitzaileek jarritako baldintzari buruz hitz egitean. Arantxa Tapia Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapeneko sailburuak herenegun esan zuen inbertitzaileek langilerik gabeko ontziola nahi dutela: «Amorrua ematen dit horrek, batez ere ikusten dugulako enpresa batean ondare preziatuena langileak garela; makinak eta azpiegiturak izango dituzte, baina pertsonak dira ontziak eraikitzen dakitenak». Egungo langileak, hain zuzen.

Samina ematen dion beste kontu bat ere badago. Izan ere, langileek ordainduko dute enpresaren kudeaketa txarra, haren arabera: «Langileok ez dugu zertan ordaindu txarto egin zen pribatizazioaren eta ondorengo kudeaketa txarraren ondorioak; beste batzuek gaizki egin dutena ordainduko dugu, eta hori ez da bidezkoa». Langileek badute irtenbide posible bat: Navantia ontziola talde publikora joatea. 2006an, Sestaoko (Bizkaia) ontziola pribatizatu zenean, langileentzako ate bat zabalik utzi zen, ontziola publiko batera joan ahal izateko.

Baina bi aukera posible dauzkate: Ferrol (Galizia) eta Puerto de Real (Andaluzia, Espainia). «Hori guretzat ez da irtenbide bat», esan du Garaik. Aukera horri uko egitea erabaki du, familia arrazoiengatik: «Erabakia hartzea zaila da, eta asko baldintzatzen du familiaren egoerak; bikotekideak hemen lan egiten badu, edo gurasoak zaindu behar baditu, ezinezkoa da haraino joatea». Horregatik, Navantiara joatea ez da aukera bat beretzat.

Aukera bakarra ontziolak lanean jarraitzea da. Inbertitzaile berri bat edo jabetza publikoa izan beharko luke, baina ez du ikusten beste aukerarik. «Navalen alde borroka egingo duen zuzendaritza bat behar dugu, azken urteetan ez bezala», esan du. 2016an lehertu zen ontziolaren egoera, azken urteetako lan kargarik handiena zuen garaian, eta horregatik egiten zaio sinesgaitza horrelako kudeaketa: «Ontzi bat egin eta galerak izatea ez da ulertzekoa; horregatik, krisi hau guztia modu arraroan bizi izan dut, lana bagenuelako, baina zorra pilatzen ari zelako».

Gaur, Navaleko langile izateari utziko dio Garaik, baina espero du inoiz Sestaoko ontziolarako bidea hartuko duela berriro: «Pentsatu nahi dut inbertitzaile bat etorriko dela, eta hark eskarmentuko langileak hartuko dituela». Langileak baldintza bertsuetan itzultzeko borrokatzea izango litzateke kasu horretan Navaleko beharginek izango luketen erronka. Gaurtik aurrera borroka aldatuko baita.]]>
<![CDATA[Ilusioa ospitalean ere banatu da]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1887/040/001/2019-01-06/ilusioa_ospitalean_ere_banatu_da.htm Sun, 06 Jan 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1887/040/001/2019-01-06/ilusioa_ospitalean_ere_banatu_da.htm
«Haurrei sekulako animoa ematen diete gisa honetako bisitek, eta primeran datorkie», zioen Jose Herrerok. Semeari halako ilusioa egin zion bisitak, ospitalean zegoela ahantzarazi baitzion momentu batez. «Eta hori da gertatu dakiekeen gauzarik handiena», zioen. Bilboko Basurtuko ospitalean zeuden gainerako haurrei ere antzera gertatu zitzaien. Ikusi besterik ez zegoen haien poz aurpegia, Erregeek eraikineko gela bakoitzera egin zituzten sartu-irtenen ondoren: ezin zuten ilusioa aurpegitik kendu. «Gelara sartu garen bakoitzean, haurrek txundituta begiratzen gintuzten», zioen Meltxor Erregeak. Opariak berak baino, ilusio handiagoa egiten zien Erregeen eskutik jasotzeak.

Eta Erregeak haurrak bezain gustura zebiltzan korridoreetan aurrera eta atzera. Baltasar izan ezik: katarroarekin iritsi zen Bilbora, eta, horren eraginez, geletan zeuden haurrak atetik agurtu behar izan zituen. Hala ere, gustura zebilen: «Hemen dagoen ilusioa ikusita, garbi geratzen da magia oraindik existitzen dela». Gelen kanpotik izanda ere, magia banatu zuen hark ere.

Ospitaleko txangoa goizean egin zuten hiru Erregeek, arratsaldeko kabalgataren aurretik. «Hemen dauden haurrak ezin dira arratsaldean kabalgatara joan, eta, horregatik, beharrezkoa da haiei ilusioa ekartzea», zioen Baltasarrek. Eta gustura zegoen, gainera, Bilbon zebiltzalako. «Hona natorren guztietan bakailaoa pil-pil eran eta txipiroiak bere tintan eskatzen ditut; oso gustuko ditut». Jatun ona dela erakutsi zuen horrela Baltasar Erregeak: «Gauean egin behar dugun lan guztirako indarra hartu behar dugu».

Baina Errege magoak Euskal Herriko herri, hiri eta etxe askotara iritsi ziren atzo. Ugariak izan ziren batean eta bestean ongietorria egiteko antolatu ziren kabalgatak. «Gauean lan asko daukagu; beraz, arratsaldea aprobetxatu beharra daukagu haurrekin egoteko», zioen Meltxorrek.

Oparientzako gomendioak

Opariak banatzeko lanetan gau osoan aritu dira erregeak eta haien laguntzaileak. Ilusioa eta poza etxez etxe banatu dituzte, baina aldez aurretik gomendio ugari ere eman zituen Gasparrek: «Gehiago egin behar dugu olgetan familiarekin, eta, gailu teknologikoak ongi dauden arren, nola erabili ikasi behar da lehenengo». Alegia, pantailei hainbeste ez begiratzeko esan zien Errege magoak haurrei. Areago, jostailuekin aritzerakoan inguruko lagunekin eta senideekin aritzeko esan zieten. Horrela ariko dira gaur asko.]]>
<![CDATA[«Ezezko borobila» jaso dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2019-01-05/ezezko_borobila_jaso_dute.htm Sat, 05 Jan 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2019-01-05/ezezko_borobila_jaso_dute.htm
«Batzordearekin batzartu gabe» eman die erantzun hori, gainera. Proposamena «guztiz baztertu» du zuzendaritzak, eta jarrera hori arduragabekeria hutsa dela salatu zuen sindikatuak. Areago, enpresari «hooligankeriaz» jokatzea leporatu zion, eta erantzun horrekin langileei «beste probokazio bat» egin dietela salatu zuen LABek. Horregatik, lanuzteekin jarraitu, eta mobilizazioen agenda indartuko dute langileek datozen egunetan. Astelehenean bertan, esaterako, manifestazioa egingo dute, 12:30ean, Iruñeko Udaletxe plazatik abiatuta. Hiriburuko kaleetan «Huerta de Peralta borrokan» leloak berriz entzun ahalko dira, beraz.

Elkartasun eguna

Atzoko egunez ere hala aritu ziren beharginak. Oihu eta aldarrikapen artean igaro zuten eguna. Izan ere, aurreko greba egunak baino bereziagoa izan zen, Azkoiengo lantegiko langileei elkartasuna adierazteko jarduna izan baitzen. Euskal Herritik, hainbat eragile sozial eta politikoren babesa jaso zuten.

Orain arteko greba egun guztiak bezala, goiz hasi zuten protesta beharginek. Egunsentirako lantegiaren parean bildu ziren haietako dozenaka, pikete lanak egiteko, eta, lurrean eseriz, errepidea ere itxi zuten goizeko momentu batean. Tentsio uneak izan zituzten foruzainekin, baina, aurreko egunetan ez bezala, atzo ez zen oldarraldirik egon.

Garbiñe Aranburu LABeko idazkari nagusiak, ordea, foruzainek orain arte izan duten jarrera gaitzetsi zuen: «Poliziaren errepresioak greba eskubidea urratzeko helburua izan du, eta irudi lotsagarriak utzi ditu». Gogorarazi zuen, gainera, borondate politikoa egonez gero gauzak beste modu batean egin daitezkeela. Bide horretan, Nafarroako Gobernuari ere eskaera egin zion gatazka hau konpontzeko lan egin dezan: «Enpresari gatazka amaitu dezala exijitu behar dio, enpresa horrek diru publikoa jaso duelako, eta gobernuak ardura politikoa duelako gatazka honetan».

Langile klase guztiari dagokion gatazka bat dela gogorarazi zuen ordezkari sindikalak, Huerta de Peraltan «sasi-esklabotza egoerak» bizi izan direlako. Sindikalizatu ziren arte lan baldintza «eskasetan» aritu direla esan zuen, eta egoera hobetzen hasi denean enpresa langileen aurkako jazarpena erabiltzen hasi dela azaldu zuen. Langile batzordeko bozeramaileak, Houssine Yagoubik, hori nabarmendu zuen, eta kaleratutako lau langileak izan zituen gogoan: «Mina ez digute Poliziaren borrek ematen, kaleratutako lankideek baizik». Laurak lanera itzul daitezen borrokan jarraituko dute.]]>
<![CDATA[«Esan daiteke energia fotovoltaikoa berriz monopolizatu dela»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1894/011/001/2019-01-05/esan_daiteke_energia_fotovoltaikoa_berriz_monopolizatu_dela.htm Sat, 05 Jan 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1894/011/001/2019-01-05/esan_daiteke_energia_fotovoltaikoa_berriz_monopolizatu_dela.htm Gobernanza para un sistema energético sostenible (Sistema energetiko jasangarri baterako gobernantza) liburua koordinatu berri du.

Sistema energetiko jasangarri baterako bidean, nola ikusten duzu egungo egoera?

Europara begiratzen jartzen baldin bagara, 2020rako agindu bat emana dauka batzordeak: berotegi efektua eragiten duten gasen isuria %20 gutxitu, energia berriztagarrien erabilera %20 hazi, eta energia eraginkortasuna %20 handitzea. Apurka helburuak betetzen ari direla dirudi, baina agindu horri 2030ekoak hartuko dio lekukoa, eta helburua ehuneko horiek handitzea izango da. Neurri horiek lotesleak dira; beraz, esan daiteke urratsak ematen ari direla.

Noizbait energia fosilak erabiltzeari utziko zaiola eta aldaketa energetikoa iritsiko dela aurreikusten duzu?

2050. urterako egindako bide orriaren arabera, energia ekoizpenak sortzen duen CO2 kopurua %93 eta %99 artean jaitsi behar da. Hau da, 2009an bideratzen zen karbono dioxidoaren %1 eta %7 artean isurtzea. Ez da horretara iritsi, baina 2020rako %24 murriztuko da energia ekoizpenaren bidez isurtzen den CO2a.

Alde horretatik, zein alternatibak hartuko du indarra? Azken urteetan itsasoko egitura eolikoak indar handia hartu du.

Zalantzarik ez, eta garbi dago etorkizunean indar handiagoa hartuko duela. Alde on bat badu, eta hori da ez duela lurrazalik okupatzen, eta itsasoko bizidunengan eragin dezakeen kaltea ez dela hain larria. Eragiten du, baina ez hainbeste. Beste abantaila bat: penintsulako ipar isurialdeko eremu ezberdinetan jar daitezke itsasoko parke eolikoak, eta denak sare berera lot daitezke. Parke eolikoak aldizkakotasunari oso lotuta daude. Hau da, haize gutxi dagoenean gutxiago ekoizten dute. Bada, denak sare berarekin lotzen badira, eragin hori murriztu egin daiteke. Beraz, offshore teknologia etorkizuna dela iruditzen zait, baina energia fotovoltaikoa ere indartzera doa.

Horretarako, legeak aldatu beharko dira lehenbizi...

Eta Espainiako Gobernu berria horretara dator. Honetan guztian joko zikin asko egon da, iraganean MW gutxi ekoizten zuten enpresa txiki asko zeudelako egin ziren lege aldaketak. Diru laguntza guztiak atzerako eraginez kendu zituztenean porrot egin zuten, eta lehia txiki hori desagertu zitzaien energia konpainia handiei. Sanchez Galanek [Iberdrolako presidenteak] fotovoltaikoak ez zirela bultzatu behar esaten zuen duela zenbait urte, eta, orain, etorkizuneko energia iturria bertan ikusten du. Energia fotovoltaikoa berriz monopolizatu dutela esan daiteke. Tira, monopolioa ez dute, baina oligopolioa bai... Orain, konpainia handiei interesatzen zaie energia iturri hau berriz bultzatzen hastea. Azken batean, jabetu dira Europan energia berriztagarrien aldeko jarrera nagusitzen ari dela, et,a isurtzen den CO2 bakoitza ordaindu behar denez, bestelako jarrera bat hartzen ari dira.

Behartuta, alegia.

Bai, baina interesgarria da Europaren jarrera. Mundu mailan berotegi efektua eragiten duten gasen isuriaren %10 dagokio Europari, baina inorekin adostu gabe horiek murrizten joateko politikak hartu ditu. Horren eraginez, beste herrialdeen jarrera aldarazten ari da. Eta orain arte energiari dagokion isuriak aipatu ditugu, baina garraioaren sektorean ere aurrerapausoak eman behar dira. Sektore konplikatuagoa da, ordea.

Espainiako Gobernuak esan du 2050erako automobil denak elektrikoak izan behar dutela...

Bada, ez da inongo asmakizun bat, Alemania edo Erresuma Batuan ere hala ari direlako. Ezinbestekoa da, gainera. Auto saltzaile asko kexu azaldu dira neurriarekin, baina hipokrisia hutsa iruditzen zait, salmentak bermatzeko aukera bat delako. Zer du txarrik horrek? Egoera berrira egokitu beharko dute, besterik ez.

Frantziak erregaiei zergak igo nahi dizkie, eta ikusi besterik ez dago horrek zer-nolako protestak eragin dituen.

Diruz lagundutako ezer baldin badago, horiek erregai fosilak dira. Ez dute ingurumen kosturik ordaintzen. Ezarri nahi duten zerga horrek dirua biltzeko asmoa besterik ez badauka, normala iruditzen zait protesta egitea. Baina zergarekin batera auto hibridoak erosteko laguntzak eskaintzen badira, hori bideragarria litzateke. Zerga zertarako den ez badute argitzen, sobran dauzkate protestarako arrazoiak.]]>
<![CDATA[Soldata arrakalari behar bezala ez heltzea egotzi dio ELAk Jaurlaritzari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/010/001/2019-01-04/soldata_arrakalari_behar_bezala_ez_heltzea_egotzi_dio_elak_jaurlaritzari.htm Fri, 04 Jan 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1872/010/001/2019-01-04/soldata_arrakalari_behar_bezala_ez_heltzea_egotzi_dio_elak_jaurlaritzari.htm
Soldata arrakalari aurre egiteko planean aurreikusitako dirua, gainera, publizitatea egiteko baliatuko dutela salatu zuen Amaia Muñoa sindikatuko idazkari nagusiaren ondokoak. «Plana bera publizitate kanpaina bat da». Izan ere, plana onartu aurretik ere, martxan zeuden neurriak aurkeztu izana leporatu zion Jaurlaritzari. Hau da, planean jasotako neurri gehienak onartuta daude, eta indarrean daude. Horregatik zioen publizitate kanpainarena, Eusko Jaurlaritzak «soldata arrakalaren aurka borrokatzeko dirua era nabarmenean handituko den itxura» eman nahi duela uste baitu. Baina «errealitatean ezer berririk ez dute egingo».

Neurri berririk ez, eta diagnosian, gainera, gabeziak sumatu dizkio sindikatuak. Txakartegik emandako azalpenen arabera, soldata arrakalaren erroa zein den zehaztean, Jaurlaritzak bi faktore nagusi aipatzen ditu: sexuaren araberako lanaren banaketa, eta zaintzaren lanak eta enplegua uztartzeko emakumeek dituzten zailtasunak. «Bi faktore horiek ezinbestekoak dira soldata arrakalaren atzean dagoen arrazoia ulertzeko. Baina hirugarren elementu bat ez dute azaltzen: emakumeen prekaritatea eta haien enplegu eskasak». Haren arabera, prekaritateari erreferentziarik egin gabe, «ezinezkoa da» soldata arrakalaren arazoaren oinarria ondo finkatzea. Alegia, planak berak diagnosian bertan duela hutsunea.

Administrazioaren arrakala

Muñoak salatutakoaren arabera, gainera, soldata arrakalari aurre egiteko planeko neurri gehienak «orokorrak dira», eta ez dute zehaztasun nahikorik. Eta ez hori bakarrik, azpikontratatutako zerbitzuen aurka ezer gutxi egiten duela ere esan zuen. Gero eta zerbitzu gehiago azpikontratatzen dituzte enpresek, baina baita erakunde publikoek ere: «Askotan prekarioenak diren zerbitzuak azpikontratatzen dira, errazagoa delako horiek kanpora ateratzea». Garbikuntza, jantokiak, edo zaintzen sektoreak aipatu zituen horren lekuko. Alegia, azpikontratazioak, batez ere, emakumeei eragiten diela azaldu zuen, eta erakundeek arlo horretan duten ardura bere egin behar dutela eskatu zuen. «Jaurlaritzak, esaterako, neurriak har ditzake bere zerbitzuetan arrakala amaitzeko».

Lan ikuskaritzan ahalegin handiagoa egingo dela ere zehazten du planak, eta enpresetako berdintasun planen erregistro baten sorrera aipatu du. Muñoaren ustez, hori ez da nahikoa: «Berdintasun planik ez duten edo onartuta edukita ere betetzen ez dituzten 250 langiletik gorako enpresak kontrolatu eta zigortu behar dira». Enpresa horietan beharrezkoa da berdintasun planak egitea, baina kasu askotan egin gabe daudela zioen, eta, horregatik, uste du ikuskari gehiago behar direla.

Diagnosian eta hartutako neurri «orokorrez» gain, sindikatuak planaren koordinaziorako esparrua ere kritikatu zuen. Izan ere, planaren jarraipenerako eremu nagusia elkarrizketa sozialaren mahaia izango da. Puntu hori ere salatzeko modukoa dela zioen Muñoak: «Mahai horrek ez ditu gutxieneko demokratikoak betetzen, eta patronalari, gainera, soldata arrakalaren aurkako neurriak baldintzatzeko ahalmena ematen zaio, hain zuzen bera den arren arrakala hori bultzatzen duen eragile nagusia». Horregatik guztiagatik, plana hanka motz geratzen dela salatu zuen sindikatu abertzaleak.

ELAren proposamenik ez

Soldata arrakala onartu baino hainbat hilabete lehenago, apirilean, Emakunderi eta Eusko Jaurlaritzari 32 neurri biltzen zituen dokumentu bat helarazi zien ELAk. Emakunderekin bilera bat egin zuten bertako neurrien berri emateko, baina, Txakartegiren arabera, Jaurlaritzatik ez zuten erantzunik jaso. Jaurlaritzak aurkeztu zuen planean, ordea, eragile sozialek egindako ekarpen gisa jasotzen dira ELAk proposatutako hainbat neurri. Bada, sindikatuak argitu nahi izan du prozesu horretan ez duela parte hartu. Atzoko prentsaurrekoan banatutako dokumentazioan dioenez, «proposamenak dokumentutik atera dituzte, baina horietako asko ez daude ondo jasota». Planaren inguruan sindikatuak egindako balorazioa «ezkorra denez», ELAk eskaera egin dio Jaurlaritzari erakundearen izena ez erabiltzeko «onartu den planari zilegitasuna emateko».]]>
<![CDATA[Huerta de Peraltako langileek erantzun bat jasoko dute bihar]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/010/001/2019-01-03/huerta_de_peraltako_langileek_erantzun_bat_jasoko_dute_bihar.htm Thu, 03 Jan 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1872/010/001/2019-01-03/huerta_de_peraltako_langileek_erantzun_bat_jasoko_dute_bihar.htm
Abenduaren 26an hasi zuten greba mugagabea Huerta de Peraltako langileek, enpresak kaleratutako lau behargin berriro hartzeko. LAB sindikatuarekin lotura dute lau langileek. Atzoko bileran aurkeztu zuten proposamen integral horretan, eskaera hori berretsi dute, eta, gainera, «azken hilabeteetan ezarritako zigorrak bertan behera geratzea eta grebalarien aurkako neurririk ez hartzea» eskatu zuten.

Horrekin batera, beste bi neurri ere eskatu zizkioten langileek. Batetik, zuzendaritzak beharginei zor zaien dirua nola banatu proposatu zien, eta, bestetik, negoziazio prozesu bat abiatzeko eskaera ere egin zuten. Negoziazio prozesu hori lan hitzarmen bat lortzeko da, «egunerokoan oso gatazkatsuak diren hainbat gai lantzeko». Hala nola egutegia, oporrak, lan osasuna, kontratazioak eta soldatak. Horrekin guztiarekin, zuzendaritzarekin lan harreman normalizatuak lortu nahi dituzte langileek.

Zuzendaritzak proposamen horiei emango dien erantzunaren arabera erabakiko dute lanuzteekin jarraitu ala ez, baina, bien bitartean, mobilizazioekin aurrera jarraituko dute beharginek, eta gaur ere greba egingo dute. Nazioartetik, gainera, ordezkaritza baten bisita jasoko dute grebalariek. Kataluniako IAC sindikatua, Aragoiko CUT, Asturiasko CSI, Frantziako Solidarioak eta Intersindical Valenciana Azkoienera joango dira langileei babesa helarazteko.

Bihar, bestalde, elkartasun eguna antolatu dute, eta 12:00etan manifestazioa egingo dute herrian zehar. Litekeena da ordurako zuzendaritzaren erantzuna zein den jakitea.

Urtebete dirauen gatazka

El Huertico markako entsaladak eta aurrez prestatutako beste hainbat barazki produktu merkaturatzen ditu Huerta de Peraltak, eta 130 langileri ematen die behar. Langileen gehiengoak lanuzteekin bat egin du, eta batzordeko kideak gustura azaldu dira babesarekin. Urtebete inguru da, ordea, bertako langileak antolatzen hasi zirenetik. Enpresa sindikalizatzea erabaki zuten, eta hauteskundeak egin zituzten. Bederatzi ordezkarietatik sei eskuratu zituen LABek, bi CCOOk, eta bakarra UGTk.

Sindikatuak enpresan sartu zirenetik lan baldintzak asko hobetu direla azaldu du LABek: aldi baterako kontratu asko kontratu mugagabe bilakatu dira, esaterako; ordu arte betetzen ez zen hitzarmen bat betetzen hasi dira; lanorduetan hobekuntzak izan dituzte, eta baita soldatetan ere. Baina hobekuntza horien ondorioz zuzendaritzak langileen aurkako neurriak hartu dituela salatu du sindikatuak. Horren lekuko dira kaleratutako langileak.

Azaroaren 12an greba egun bat egin zuten negoziazioa eskatzeko, eta bilera batzuk egin ostean, ez zuten aurrerapausorik lortu. Horren eraginez, greba mugagabeari ekin zioten langileek, abenduaren 26an. Protesta horietan foruzainak langileei oldartu izan zaizkie, eta, horregatik, Maria Jose Beamont Segurtasun kontseilariaren dimisioa eskatu du LABek.]]>
<![CDATA[Lan istripuetan hildako beharginen kopuruak nabarmen egin du gora]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/011/001/2019-01-02/lan_istripuetan_hildako_beharginen_kopuruak_nabarmen_egin_du_gora.htm Wed, 02 Jan 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1891/011/001/2019-01-02/lan_istripuetan_hildako_beharginen_kopuruak_nabarmen_egin_du_gora.htm
Lan istripuen inguruan sindikatuek eta Osalanek egiten dituzten zenbaketek alde nabarmena erakutsi ohi dute, eta kasu honetan ere hala da. Osalan Laneko Segurtasun eta Osasunerako Euskal Erakundeak azarora arteko datuak bildu ditu oraingoz, eta, hilabete bat gutxiagoko zenbaketarekin, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 2017an baino hiru hildako gehiago zenbatu zituen: denetara 35. Lanera bidean izandako istripuak ere kontuan hartzen ditu zenbaki horrek, baina, horiek kontuan hartuko ez balira, urte batetik besterako saltoa are eta handiagoa izango litzateke. Lanpostuan bertan 32 pertsona hil baitziren azarora arte, eta 2017. urtean, berriz, 25. %33ko igoera da hori. Horregatik, lanean ari ziren beharginentzako urte gogorra izan dela esan daiteke.

Urtearen azken hilabeteak izan dira, gainera, gogorrenak. Sindikatuaren zenbaketaren arabera, irailerako 50 ziren hildako beharginak, eta horietatik erdiak ekain eta irailaren artean hil zirela salatu zuen orduan. Uztailean bertan, esaterako, istripu larria izan zen Corellan (Nafarroa), bi langile hil baitziren araztegi bateko putzu batera erorita. Hala ere, 2018ko egunik beltzena otsailaren lehena izan zen, lau langile hil baitziren egun horretan: Bizkaibuseko gidari bat eta kamioilari bat zendu ziren Galdakaon, bi ibilgailuek aurrez aurre elkar jota, eta, Loiun (Bizkaia), furgoneta batean hilik topatu zituzten bi langile, deskantsuan zeudela berogailuak intoxikatuta.

Egoera okertzen ari zela ikusita, gehiengo sindikalak manifestazioa egin zuen irailaren 29an Iruñean, «Gure bizitzaren defentsan» zioen pankartaren atzean. Ehunka pertsona bildu ziren ELA, LAB, ESK, Steilas, EHNE, Hiru eta CGTk deitutako manifestazioan, eta lan baldintzek okerrera egin izana salatu zuten: «Lan erreformak, lan baldintzen gainbehera, kontratazio partzialak, gehiegizko lan erritmoak... hori guztia dago ezbeharren atzean». Eta arduradunak nor diren ere salatu zuten, gainera: «Erakunde publikoek beste aldera begiratzen dute; ez dute enpresarien interesen aurka egin nahi, eta arau hausteak sarri egiten dira, ez dagoelako behar adinako kontrol eta zigorrik».

Erdira jaitsi da kopurua

2018an, gainera, 25 urte bete zituen Osalanek, eta urteurren ekitaldian bertan datua eman zuten bertako arduradunek: denbora tarte horretan lanean hildako langileen kopurua erdira jaitsi zela. Gaixo agiria eragin duten istripuek ere nabarmen egin dute behera 25 urtean, istripuen %84 baitziren lehen, eta %43ra jaitsi da proportzio hori. Horretaz gainera, 25 urtean 150.000 lan istripu ikertu ditu Osalanek. Hildako langileen jaitsiera LABen datuetan ere sumatu daiteke. 2011n, 81 langile hil ziren Euskal Herrian, eta 2014an, krisi betean, 39ra jaitsi zen kopurua. Baina ordutik urtetik urtera datua gora doa berriz.]]>
<![CDATA[Lantegi Batuak fundazioko langileek grebarekin estutu dute negoziazioa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2018-12-21/lantegi_batuak_fundazioko_langileek_grebarekin_estutu_dute_negoziazioa.htm Fri, 21 Dec 2018 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2018-12-21/lantegi_batuak_fundazioko_langileek_grebarekin_estutu_dute_negoziazioa.htm
Eusko Jaurlaritzak Bilbon duen egoitza paretik abiarazi zuten greba eguneko manifestazio nagusia. «Lantegi Batuak-eko langileok borrokan. Itun duin baten alde», zioen pankarta zabaldu zuten Kale Nagusian, eta haren atzean jarri ziren ehunka behargin danbor hots eta sirena zarataren laguntzarekin. «Jo ta ke, irabazi arte», «Lantegi entzun, borrokan gauzkazu» eta «borroka da bide bakarra» oihuekin jarraitu zuten, eta Bizkaiko Foru Aldundiaren egoitzara arteko bidea egin zuten gisa horretan. Aldarrikapen argi batekin, gainera: soldata igoerak KPIaren erreferentzia izatea.

2017ko abenduaren 31tik daukate Lantegi Batuak fundazioko beharginek lan hitzarmena berritu gabe. Aurretik ere hitzarmenarekin bueltaka ibili dira, gainera: 2012. eta 2014. urtearen artean soldata izoztuta eduki zuten, eta 2015. eta 2017. urte artean %1eko igoera izan zuten, urtero. Azken hamar hilabeteetan negoziatzen aritu dira sindikatu eta zuzendaritza, baina azken horrek egindako proposamenak «lotsagarriak» izan direla salatu dute egun hauetan langileen ordezkariek.

Batez besteko %1,17ko soldata igoera proposatu die zuzendaritzak. Igoera hori baino handiagoak posible direla esan zuen Alvarezek, azken urteetan izandako irabaziek horretarako aukera ematen duelako. «Irabazi asmorik gabeko fundazio bat da, gainera, eta horrek ahalbidetu beharko luke igoera». Baina, gaur-gaurkoz, horrelako proposamenik ez dago mahai gainean.

Desgaitasun fisiko edo psikikoak dituzten pertsonak lan merkatura gerturatzeko lan egiten du Lantegi Batuak-ek, eta 2.200 langile ditu 21 zentrotan. Industria eta zerbitzu sektoreetan aritzen dira lanean. Atzoko greba egunarekin urrats bat gehiago egin dutela sentitzen dute langileek, eta urtarrilean zuzendaritzarekin negoziazio mahaian berriro esertzea espero dute.]]>
<![CDATA[Hilaren 26an greba mugagabea hasiko dute Huerta de Peraltan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1924/014/002/2018-12-21/hilaren_26an_greba_mugagabea_hasiko_dute_huerta_de_peraltan.htm Fri, 21 Dec 2018 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1924/014/002/2018-12-21/hilaren_26an_greba_mugagabea_hasiko_dute_huerta_de_peraltan.htm
Urtebete inguru da langileak antolatzen hasi zirenetik plantan. El-Houssine Yagoubi langile batzordeko presidenteak Nafarroako Hitza-n azaldu zuenez, iaz erabaki zuten enpresa sindikalizatzea, «eskubiderik gabeko langileak» zirelako. Hauteskundeak egin zituzten, eta LABek irabazi zituen, bederatzi ordezkarietatik sei eskuratuz. Bi ordezkari lortu zituen CCOOk, eta bakarra UGTk.

LABek atzo kaleratu zuen ohar bat, eta, haren arabera, sindikatuak enpresan sartu zirenetik lan baldintzak asko hobetu dira: aldi baterako kontratu asko kontratu mugagabe bilakatu dira, esaterako; ordu arte betetzen ez zen hitzarmen bat betetzen hasi dira; lanorduetan hobekuntzak izan dituzte, eta baita soldatetan ere. «Baina, dirudienez, horrek guztiak enpresako zuzendaritzaren mendeku gosea piztu du, eta orain errepresio bidea erabiltzen ari da langileen aurka», dio sindikatuak.

Enpresaren jarrera hori salatzeko lanuztea egin zuten, azaroaren 12an, Huerta de Peraltako langileen %80k. Grebaren ondoren, «enpresak diziplina araudiaren erabilera arindu» eta sindikatua negoziazio mahaira deitu zuen. Kaleratutako langileak berriro onartzeko negoziazioetan hasi ziren orduan. Baina bilera batzuen ondoren, ez dute aurrerapauso berririk lortu, eta, horregatik, greba mugagabea hasiko dute langileek, hilaren 26tik aurrera, LAB sindikatuak jakinarazi zuenez.]]>
<![CDATA[Jaiegunetan dendak irekitzeko «mehatxua», gero eta indartsuago]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1834/011/001/2018-12-19/jaiegunetan_dendak_irekitzeko_mehatxua_gero_eta_indartsuago.htm Wed, 19 Dec 2018 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1834/011/001/2018-12-19/jaiegunetan_dendak_irekitzeko_mehatxua_gero_eta_indartsuago.htm
Ez da lehen aldia dendariek era horrelako aldarrikapenak egiten dituztena. Merkataritzako ordutegia liberalizatu zenetik, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako dendariek elkarren arteko itun gisako bat lortu zuten urteko jaiegun batzuetan bakarrik zabaltzeko dendak. Gabonen atarian, eta, halako salbuespen batzuetan ez bada, oro har jaiegunetan ez da dendarik zabaltzen Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. «Baina denek ez dute oreka hori gogo onez onartu izan. Kate handiek eta zenbait kargu publikok urtero gogorarazten digute zein den euren asmoa: ordutegia liberalizatzea».

Ordutegi zabalago batekin salmentek ere gora egingo luketela arrazoitu izan diote behin eta berriro, baina jaietan dendak irekitzearen aurkako plataformako kideek ez dute bat egiten ikuspegi horrekin, «denda handien mesederako» dela baitiote. Horregatik, plataformak mobilizazio kanpaina berri bat abiatu du, baliabideak denda handien mesederako jartzen direla ikusten baitute: «Etsigarria da ikustea nola hiriak eta merkataritza guneak kate handien beharren arabera diseinatzen dituzten».

Mehatxua berriro

Mehatxua berriz bueltan sumatu dute plataformako kideek, eta horregatik abiatu dute kontzientziazio kanpaina. Gaubekak hala azaldu zuen: «Elikadura sektoreko kate handiak, batik bat Carrefour Express, Supercor edo Coviran apurka-apurka irekitze eredu berri bat hedatzen ari dira Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan». Azaldu dutenez, urteko egun guztietan zabalik egotea da supermerkatu horien asmoa, eta «kezkagarria da horietako batzuk merkatari txikiak izatea». Hori dela eta, oreka apurtzen ari dela sumatzen dute.

Joerari aurre egiteko, jaiegunetan dendak ez zabaltzeko dei egin zien plataformako kideek dendariei, eta kontsumitzaileei erosketak egin ez ditzatela eskatu. «Gure erosketak egiteko ordutegiak behar bezain zabalak dira, eta jabetu behar dugu zer eta noiz erosten dugun». Kanpainarekin bat egiten duten dendetan kartel bat jarriko dute dendariek, eta horrekin adieraziko dute eurek jaiegunetan ez dutela dendarik zabaltzen.

Orain, gainera, astero mobilizazioren bat egiten ari dira plataformako kideak elikadura sektoreko denda horietako baten aurrean. Bestalde, plataformako kideek eskaera egin zieten erakundeei merkataritza lege berri bat martxan jar dezaten. Eta nabarmendu zuten «plataforma plural» batetik datorrela eskaera.

Honako hauek hartzen dute parte plataforman: ELA, LAB, CCOO, UGT, ESK eta CGT sindikatuak, Euskaldendak, Araba denda eta Garen patronalak, EKA eta EKE kontsumitzaileen elkarteak, Bilboko auzo elkarteen federazioak, Donostiako Bizilagunen plataformak eta SOS Alde Zaharrak, Reas sareak eta Ernaik.]]>
<![CDATA[«Baliteke herriaren interesen aurkako klase sozial bat sortzea»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1864/012/001/2018-12-18/baliteke_herriaren_interesen_aurkako_klase_sozial_bat_sortzea.htm Tue, 18 Dec 2018 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1864/012/001/2018-12-18/baliteke_herriaren_interesen_aurkako_klase_sozial_bat_sortzea.htm
Nolakoa izaten ari da konstituzioa berritzeko prozesua?

Konstituzioa berritzeko prozesuaz oso harro nago, egin den moduagatik batez ere. Herritarren ekarpenak bildu dira, eta proposatzen zena txertatu edo ez ikusi da. Kubako herria ekarpenak egiten ari da, eta hori da gehien gustatzen zaidana.

Ezkontzaren kontzeptuan aldaketa ekarriko du testuak. Gizonen eta emakumeen batasuna dela esan beharrean, bi pertsonaren artekoa dela zehaztuko du.

Bai, eta eliza ebanjelikoa presio egiten ari da artikulu horregatik ezezko botoa sustatu nahian. 1970eko hamarkadan ere, ezkontzak arautzen zituen legea eztabaidagai egon zen, eta formula hori proposatu zen. Gizarteak ez zuen ulertu, eta ez zen onartu.

Eta egungo gizartea prest dago halako aldaketa baterako?

Ez dakit, hori bozketan ikusi beharko dugu. AEBetako dirua jasotzen duten eliza horiek kanpaina bat egiten ari dira biztanleengan eragiteko asmoarekin. Etxez etxe joan dira herritarrengana, eta gobernuari xantaia egin nahi izan diote, kontzeptu hori kentzen ez bada aurka bozkatzeko kanpaina egingo dutela esanez. Baina konstituzio hau behar dugu, orain arte egiten ari ziren jarduera batzuk legeztatzea ekarriko baitu. Aurrera egin dezan behar dugu, eta inperialismoaren diruarekin saiatzen ari dira gobernuak atzera egin dezan. Ezin diegu utzi presio egiten. Kuban 60 kongregaziotik gora daude, eta ezin diogu bati nagusitasuna eman. Ez dakit zergatik uste duten besteek baino garrantzi handiagoa dutela.

Halako eragina daukate?

Orain arte ezetz uste nuen, baina akaso sorpresa hartuko dut. Eliza historikoki boterearen menpe egon da, eta, horien eraginez, faxista batek irabazi ditu hauteskundeak Brasilen. Horren aurrean, sozialismoa egiteko mekanismo demokratikoak behar dira. Baina demokrazia sozialista, eta ez burgesa. Gauza batzuk aldatzen direla sinetsarazten dute, baina funtsean ez da ezer aldatzen. Gaitasun ekonomikoa dutenek gainerakoak azpiratzen dituzte.

Kuba trantsizioan dagoela esan daiteke. Ildo horretan, garapen ekonomikoak zeresan handia sortu du.

Giza eskubideak bermatzeko gure politika ekonomiko eta soziala garatu nahi dugu. Blokeoa edukita ere, garapena sakondu ahal izateko tresnak behar ditugu, hori baita gure garapenerako traba den lehen inposizioa.

Konstituzioan blokeo egoera hori aipatzen al da?

Ez dakit, hainbeste aipatzen dugu egunerokoan... Hala ere, aipatu beharko litzatekeela iruditzen zait, gure errealitatea goitik behera baldintzatzen baitu. Jendeak dio kapitalismorantz goazela, baina ez da horrela. Gure baliabideak indartzen ari gara demokrazia sozialista indartzeko. Egia da ekoizpen prozesurako jabetza pribatua sortzen duzunean esplotazio egoerak agertu daitezkeela...

Jabetza pribatu hori nahi baino gehiago zabaldu daitekeen beldurra duzue?

Askok beldur hori dute, eta, horregatik, horren aurka daude. Baina egin beharra daukagu. Enpresa txikiak sortzen dituztenek lan eskubideak errespetatu beharko dituzte, eta sindikatuak horretarako daude, gainera. Langileei sindikalizatzeko esaten ari gara. Edozein modutan, esperimentua egin beharra daukagu, eta arauak sortu langileen eskubide urraketak eragozteko. Sozialismoa esperimentatzea da, eta mekanismo berriak sortu behar dira ez dadin gelditu.

Kubako egungo sisteman, jabetza pribatu hori Troiako zaldi bat izan daiteke, ezberdinkeriak sortu baititzake. Are gehiago bi txanpon edukita...

Hala da, eta badago horren kontzientzia bat. Baliteke herriaren interesen aurkako klase sozial bat sortzea eta horiek alderdi politiko bat sortu nahi izatea euren interesak defendatzeko. Gure aurkari politikoek hori bultzatu nahi izan dute, bederen. Hor dago erronka nagusia: dilema etikoak dauzka, eta gure prozesu iraultzaileak zailtasun baten aurrean jartzen gaitu. Baina, proiektu sozial bat garatu ahal izateko, ekonomia eraginkorragoa behar da.

Bi txanponak ez dira bateratuko azkenean. Traba izan daiteke ekonomia garatzeko?

Ez dugu lortu bi txanponak bateratzea. Herritarren artean sakrifizio handia eragingo zuen, eta hori saihestu nahi zuen alderdiak. Hartzen diren erabakiak ezin dira izan gizartearen kalterako, eta orain muga gehiago ezartzen dizkigute blokeoarekin. Muga horiekin zailagoa da garapen ekonomikoa eta KPIa handitzea. Aberastasuna ez bada behar bezala hazten, ez da ongizatera itzultzen. Ezin ditugu soldatak behar bezala handitu, herritarrek dituzten beharrak asetzeko. Zaila da baliabide gutxirekin gobernatu eta denentzako modu berean banatzea.]]>
<![CDATA[Ruper Ordorikaren 23 neguak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2016/030/001/2018-12-18/ruper_ordorikaren_23_neguak.htm Tue, 18 Dec 2018 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/2016/030/001/2018-12-18/ruper_ordorikaren_23_neguak.htm
Ikusleek bazekiten hori, eta, horregatik, urteroko saioa letra gorriz zuten idatzia egutegian. Goraino bete zen Kafe Antzokia bi kontzertuetan, baina larunbateko betekadarik ez zen izan igandean. Bere ibilbide luzeari errepasoa egin zion, eta garai ezberdinetako kantuak jo zituen. Igandean bi orduko emanaldia egin zuen, eta denbora tarte horretan 24 kantu interpretatu zituen. Betiko kantuak berriagoekin tartekatuta, egonkortuta daukan egungo taldearen lekukotza utziko du disko berriak. Arkaitz Miner, Lutxo Neira eta Hasier Oleagarekin osatua du taldea Ordorikak, baina grabaziorako David Solerren laguntza ere izan zuten asteburuko emanaldietan —aurreko zuzeneko diskoan ere parte hartu zuen—.

Doinu klasikoekin abiatu zuen igandeko emanaldia. Herdoiarena, Martin Larralde eta Hemen nago kantuak bata bestearen atzetik iritsi ziren, eta, abesti horiekin, ikusleak berehala kontzertuan barneratu zituen Ordorikak. Doinu berriagoak iritsi ziren ondoren: Esan gabeko arrazoia eta Zerutik gertu ez da ondo egoten. Kantu berriagoak izanagatik ere, apurka betiko kantu bilakatzen ari diren itxura eman zuten. Ordorikaren taldeak halako batasun bat ematen baitie kantu denei, eta abeslariaren ahotsean aire hori are gehiago nabarmentzen baita.

Baina musikak besteko garrantzia dute hitzek, eta bizipozaren aldeko alegoriarekin jarraitu zuen kontzertua, Hargiñenean abestiarekin, honela kantatuz: «Kantu bat goiz berriarendako/ Kantu bat bizipozaren alde/ Esaidazue, non ninteke hobeki?/ Hemen jo dezaket neure musika ozenki». Gozamen horren ifrentzua iritsi zen ondoren, Belauniko-rekin: «Gizon bat bakarrik/ Jendetzaren erdian/ Gizon hura/ Belauniko eta negar batean». Eta ikusleekin batera kantatu zuen ondoren Ordorikak Ene begiek klasikoa: «Mendea eta segundua gurutzatzen diren lekua/ Lekua besterik ez izan, hurrin deritzan aberrian».

Kontzertua lehen zatiaren erdialdera iritsi zen horrela, eta azken hamarkadan argitaratutako diskoetako kantu ugari jo zituen taldeak: Zure etxera noa, Ahots urrunak, Lera zakurren balada, Beltzarana, Argia, Hamar negu, eta Nirekin geratu. Ikusleen artetik lehen oihuak ere entzun ziren: «Aupa Ruper!», «Eskerrik asko, Ruper!». «Milesker» batekin erantzun zuen Ordorikak, eta Hiru Trukuren Zazpi nobio jo zuen jarraian. Lehen atsedenaldia hartu aurretik, Bizitza eder denean kantagarria eta Zaindu maite duzun hori kantatu zituen, jendearekin batera.

Labexomorrorik ez

Txaloak eta beste kantu bat jotzeko eskaerak aldarri bihurtu ziren musikariak atseden hartzera joan zirenean. Itzuliko zirela bazekien jendeak, ordea. Hiriak ederra, Ez da posible kantagarria eta Egia da dantzagarria izan ziren lehen bisak. Berriz ere atseden hartzera, eta berriz ere txalo zaparrada. Baina Kafe Antzokian, etxean, ezin zuen Ordorikak Berandu dabiltza kantatu gabe joan. Hala eskatu zion bederen entzule batek, «beste bat!» oihuak ozen entzuten baldin baziren ere. Irribarretsu itzuli zen Ordorika taula gainera, eta kasu egin zion entzule hari, baina aurretik Fas fatum jo zuen. Amaiera usaintzen zen, eta, azken urteetan ohiko bihurtu den gisara, Labexomorro joko zuela pentsatu zuten askok. Eta errituala beteko zela pentsatuz, beste norbaitek ere hala eskatu zion. Baina oraingoan jaramonik ez: Bob Marleyren Redemption Song euskaratuta kantatu zuen trukean.

Kontzertu amaierako txalo zaparradari burua makur eta esker ona adieraziz eutsi zion oñatiarrak. Gitarra lurrean bermatuta eta bi eskuak bertan jarriak zituela. Gustura zegoen, eta emandako kontzertu goxoarekin gertuko disko bat, etxekoa, argitaratuko den irudipenarekin atera ziren ikusleak Kafe Antzokitik. Hurrengo urtean Gabonak gerturatzen hasten direnean, berriz errepikatuko da errituala, baina, hala ere, badaezpada, Ordorikak honela esan zien Kafe Antzokiko arduradunei: «Trikitilariek esaten zuten moduan, deitu bueltan».]]>
<![CDATA[Kuba zati bat Bilbo erdian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1890/048/001/2018-12-16/kuba_zati_bat_bilbo_erdian.htm Sun, 16 Dec 2018 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1890/048/001/2018-12-16/kuba_zati_bat_bilbo_erdian.htm
Tropikoko herrialdearen zati txiki bat Bizkaiko hiriburura eraman nahi izan zuten atzo. Euskadi-Kuba elkarteak antolatu zuen ospakizuna, dagoeneko bigarren aldiz, eta Desembarco del Granma eta Sierra Maestra etorkin kubatarren elkarteekin batera aritu zen horretan.

Elkartasun gunea

Arriaga plaza inguruan jarritako karpan eta salmenta postuetan goizetik hasi zen mugimendua. Bozgorailuetatik Kubako musika jarrita zegoen bitartean, bikote bat erritmoari jarraituz dantzan egin nahian zebilen. Neskak mutilari pausoak nola eman behar diren erakusten zion.

Erakusmahaiak ere bazeuden Arriaga ondoko eremuan, denak ere Kubari lotutako salgaiekin. Rona eta azukrea zein preziotan zegoen galdezka ibili zen jendea, eta beste batzuk, iraultzari lotutako liburu edo dokumentalei begira. Hain zuzen, Kubarekiko elkartasuna zabaltzeko aukera baitzuen atzoko egunak. Hala azaldu zuen Jose Manzaneda Euskadi-Kuba elkarteko kideak: «Euskal Herrian Kubarekiko dagoen elkartasuna erakutsi nahi dugu, eta, bide batez, blokeoaren aurkako kanpaina hedatzeko baliatuko dugu eguna». Gaineratu zuen Kubako migratzaileentzat ere egun garrantzitsua dela, topagune ere badelako egitasmoa. Izan ere, aspaldi elkar ikusi gabekoentzako elkargunea ere izan zen ekitaldia.

Kubako iraultzaren inguruko hitzaldi bat eman zuten,uharteko errealitatea ezagutarazteko. «Askotan, iristen zaigun informazioa manipulatuta egon ohi da, eta ez dugu ondo jakiten zer gertatzen den han», esan zuen Ramon Bustamante kazetariak, hitzaldiaren aurkezpenean. Horregatik, errealitatea gerturatzeko lana egin zuten Mariela Castro diputatu kubatarrak, Mariela Pinza Argentinako mediku kubatarren koordinatzaileak eta Gustavo Machin Gomez Kubak Espainian duen enbaxadoreak. Kuban 2010etik eztabaidatzen ari diren konstituzio berriaren inguruan mintzatu ziren hizlariak. «100.000 batzar egin ditugu herritarrekin; prozesua oso parte hartzailea izaten ari da», esan zuen Machinek. «Aukeratu dugun sistema hobetzea da helburua, muinari eutsiz, kubatarren eguneroko bizitza hobetzeko helburuarekin».

Hitzaren, musikaren, dantzaren eta kirolaren bidez, Kubako errealitatea apur bat gehiago gerturatu zen horrela Bilbora, eta bere zati txiki bat hemen utzi zuen.]]>
<![CDATA[Bazterreko ahotsak, ozenago]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1920/012/001/2018-12-14/bazterreko_ahotsak_ozenago.htm Fri, 14 Dec 2018 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1920/012/001/2018-12-14/bazterreko_ahotsak_ozenago.htm
Adibideak bata bestearen atzetik zerrendatu daitezke. Bilboko NH eta Barcelo hoteletako garbitzaileen lanuzteak hilabete eta erdi bete du dagoeneko, eta aste honetan bertan akordioren bat lortzea espero dute langileek; Bizkaiko Simply supermerkatuetan bi greba egun izan dituzte abenduan; Gipuzkoako eta Bizkaiko Dia supermerkatuetan ere prekaritatearen aurkako mobilizazioak egiten ari dira; Bizkaiko Foru Aldundiko eraikinetako garbitzaileak eta epaitegietakoak ere borrokan ari dira lan itun «duin» baten alde; Donostiako Udaleko eraikinetako garbitzaileek greba bertan behera utzi zuten azaroan, baina borrokan jarraitzen dute; eta Azkoiengo (Nafarroa) Huertas Peraltako langileek euren lan baldintzak hobetzea lortu zuten azaroan egindako lanuzteen ondoren. Zerrendatutako adibide horietan pankartari eutsi dioten langileen gehiengoa emakumeak dira, eta gizonezkoen kasuan etorkinak asko.

Lan gatazketan parte hartzen ari diren pertsonen soslaia aldatu egin da azken urtean, eta, horregatik, ondoriozta daiteke gehien prekarizaturiko sektoreetara gerturatzen ari direla sindikatuak. Juanan Barrenetxea soziologoak EHUko Lan Harremanetako graduan sindikalismoari buruzko eskolak eman izan ditu, eta, haren arabera, sindikatuak «lan merkatuko aldaketen atzetik mugitu izan dira beti». Oinarriak industrian eta administrazio publikoan eduki izan dituzte tradizioz, baina azken hamarkadan lan merkatua asko aldatu da. «Lantegietan lehen enpresako garbitzaileak eta sukaldariak zeuden, baina horiek azpikontratatzen hasi ziren». Dibertsifikatu egin da lan merkatua, eta, dioenez, sindikatuei kosta egin zaie horiengana iristea.

Horren eraginez, iraganean zuten presentzia galdu egin dutela uste du Barrenetxeak: «Sindikatuak horretaz jabetu direla iruditzen zait; ez ziren sektore prekarioetara iristen, eta hori izan daiteke euren krisiaren elementu garrantzitsuena. Horregatik, zaila zen sindikatu batera afiliatuta zegoen gazte bat topatzea». Presentzia soziala galdua zutela, hain zuzen. «Industria arloko mobilizazio gehienetan, gainera, itxiera baten aurka edo lan erregulazio txosten baten aurka borrokatzeko izaten zen; azken urteetan, kostata ikusten zen lan itunak negoziatzeko borrokarik». Finean, kalean izana zuten presentzia publikoa galtzen ari zirela ikusten du soziologoak, eta, horregatik, egoerari buelta emateko helburua jarri diote sindikatuek euren buruari.

«Agerpen soziala oso garrantzitsua da eurentzat, sindikatua indar bizia dela erakutsi beharra dutelako». Zerbaiten alde borrokatzen dutela, hain zuzen. Hori guztia oinarritzat hartuta, euskal sindikatuak azken urtetik hona egoerari buelta emateko lan egin dutela suma daiteke. Sektore feminizatu eta prekarioekin kalera iritsi diren aldarrikapenak oso zehatzak direlako: soldata arrakala amaitzea, lan hitzarmen bat betearaztea, edo gehiegizko lan orduen aurka egitea. Alegia, oso begi bistakoak ziren baldintza prekarioak sozializatu dituztela. Eta hori aldaketa baten seinale dela ikusten du Barrenetxeak.

Sektore prekarioak, erdira

ELAk eta LABek joan den urteko udan egin zituzten euren kongresuak, eta helburu konkretuak zehaztu zituzten: sektore prekarioak erdigunean jartzea, eta praktika feministak indartzea sindikatuan. Xabier Ugartemendia LABeko negoziazio kolektiboko kidea da, eta «prozesu horiek sindikatuaren ekintza sindikalean, diskurtsoetan, aldarrikapenetan eta praktiketan isla izatea garrantzitsutzat» hartu zela dio. Horren lekuko jarri du sindikatuan langile sektore berriak antolatzen hasi direla; haren arabera, «joan den urtetik sektore feminizatuetan piztu diren borroken gorakada nabaria izan da».

Peio Igeregi ELAko negoziazio kolektiboko arduradunak bat egin du ikuspegi horrekin. «Lan merkatua gero eta prekarioagoa da, eta sindikatuak eremu horretan erabilgarriak izan nahi badute baliabideak jarri behar dituzte». Ingurura begiratu, eta sumatzen du sektore prekario eta feminizatuetan gatazka gehiago pizten ari direla, eta, hori horrela baldin bada, «beldur txikiagoa dagoelako da». Alegia, datu makroekonomikoen arabera, krisia atzean geratzen ari da, baina hori ez da sumatu lan baldintzetan, eta langabeziak behera egin izanak beldurra galtzea ekarri du. «Egoera prekarioan dauden langileak topatuz gero, eta langileak antolatzeko asmoa erakusten badute, baldintzak hobetzeko gatazkaren bidea besterik ez da posible. Eta azken urtean ildo horretako gatazka asko izan ditugu». Emakumeak presente dauden gatazketan, gainera, gatazka «gogorragoak» direla onartu du.

Sektore feminizatu eta prekarioetan gero eta lanuzte gehiago izaten ari dira, eta, hori horrela izan dadin, Bizkaiko zahar etxeetako gatazkak garrantzi handia izan zuela uste du Jon Las Heras EHUko industria ekonomiako irakasleak. «Antzeko egoeran dauden emakumeak gatazketan sartzera animatu dira hemendik aurrera; dei efektu bat eduki du». Urtebeteko tartean lanuzte eta protesta ugari egin zituzten, eta, azkenean, gutxieneko akordio bat lortu zuten. Baina martxoaren 8ko greba feministak ere eragina izan zuela uste du Igeregik: «Mugimendu feministak eta gizarteak egindako garapenaren ondorioz, gai horiek gero eta garrantzi handiagoa hartu dute, hori ukaezina da».

Erresistentzia kutxak

Azken batean, bazterrean zeuden ahotsak erdigunera ekarri dituzte sindikatuek. Lehenagotik ere antzeko borrokak egin izan dituztela ohartarazi du, ordea, ELAko kideak, baina onartu du ez zuela egun zeukan zentralitatea. «Beste elementu batzuk jarri ditugu sindikatuaren lanaren erdigunean, eta horrek sindikatuaren aldarrikapenak aberastu ditu».

Gatazka horiek egiteko, gainera, erresistentzia kutxa indartsu bat beharrezkoa dela nabarmendu du, «horrela bakarrik eutsi daitekeelako greba mugagabe bati». LABek ere 2010etik dauka Borroka Kutxa, baina azken kongresuan hori indartzea erabaki zuten, kalean dauden borroka hauei babes zabalagoa eskaintzeko. Baliabide ekonomiko horiek, borroka egiteko beldur txikiagoa izateak, eta baldintza prekarioan dauden sektoreetan arreta jartzearen eraginez, beraz, antzeko gatazka eta lanuzteek aurrerantzean ere indarra hartuko dutela pentsarazten dute.]]>
<![CDATA[Enkarterri biziberritzeko, zazpi milioi inbertituko dituzte erakundeek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/009/001/2018-12-12/enkarterri_biziberritzeko_zazpi_milioi_inbertituko_dituzte_erakundeek.htm Wed, 12 Dec 2018 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1891/009/001/2018-12-12/enkarterri_biziberritzeko_zazpi_milioi_inbertituko_dituzte_erakundeek.htm
Aipagarria da jaitsiera hori, Enkarterri izan delako Bizkaian krisiak gogorren jo duen eskualdea. 2016. urtean, langabezia tasa %19,6 zen, Bizkaiko batezbestekotik urrun: %16. Horregatik, garrantzi berezia eman zion datuari Pradalesek. Arrazoi horregatik jarri zuten eskualdea berpizteko plana martxan aldundiak, Jaurlaritzak, Enkarterriko udalek eta mankomunitateak. Orain arte hartutako neurriak egokiak izaten ari direla azaldu zuen Pradalesek, eta horregatik biziberritzeko planera bideratu beharreko kopurua bikoiztuko dute Bizkaiko Foru Aldundiak eta Eusko Jaurlaritzak: 3,6 milioitik zazpi milioira arte.

Edozein moduz, 2019. urtea amaitu arte bideratuko den diru horren erdia BI-630 errepidea hobetzeko erabiliko dela ere argitu zuen. Balmasedatik Karrantzara (Bizkaia) doan errepidea egokituko da, eskualdearen biziberritze planak azpiegiturak hobetzea eskatzen zuelako. Errepidea bost fasetan egingo da. Balmaseda-Malabrigo (Sopuerta) auzoen artekoa izango da lehenengoa, eta datorren astean adjudikatuko dira lanak. Hemezortzi hilabete iraungo dute, eta 6,5 milioi bideratuko dira. Hau da, 2019an 3,5 milioi inguru erabiliko dira azpiegitura hobetzeko.

44 lanpostu berri

Azpiegituretan bezala, enpresen jarduera sustatzeko helburua izan zuen biziberritzeko planak. Planak iraun duen 11 hilabeteetan lau enpresek Jaurlaritzaren Indartuz programan parte hartu dute —orain arte Enkarterri ez zegoen proiektu horretan—, eta ekoizpen sarean inbertsioak egiteko 3,7 milioi euroko laguntza jaso zuten. Horren eraginez 44 lanpostu berri sortu direla nabarmendu zuen diputatuak. 52 enpresa txiki eta ertainek laguntza berezia jasoko dute garapen proiektuak bideratu eta lehiakortasuna hobetzeko, eta eskualdeko 35 tailer mekanikorekin proiektu pilotu bat abiatuko dute.

San Viator lanbide heziketako zentroarekin eta Mondragon Unibertsitatearekin batera, mugikortasun elektrikoan sakontzeko egitasmoak aztertu dituzte. «Egitasmoak arrakasta baldin badauka, beste eskualde batzuetara ere eramango dugu», azaldu zuen Pradalesek. Azkenik, hamasei dendatan sareko salmentak egiteko laguntzak ere eskaini dituzte.

Ekimen horiekin guztiekin lehen emaitzak jaso dituztela ondorioztatu zuen diputatuak, eta, horregatik, bide horretan lanean jarraitzeko asmoa erakutsi zuen.

Biziberritze plana 2019. urtea amaitzearekin batera bukatuko litzateke, baina hortik aurrera Enkarterrirako 2020-2025 plan estrategikoa bultzatuko dute Jaurlaritzak, aldundiak, udalek eta mankomunitateak.]]>
<![CDATA[Bideo jokoek gainez egin dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1960/048/001/2018-12-09/bideo_jokoek_gainez_egin_dute.htm Sun, 09 Dec 2018 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1960/048/001/2018-12-09/bideo_jokoek_gainez_egin_dute.htm
Sarreratik pabiloira jaitsi, eta freskagarriak, krispetak eta bestelako jakiak eskuetan zituztela, haurrak, gazteak eta nerabeak aurrera eta atzera zebiltzan. Horietako batzuk 1 Formulan elkarren aurka lehiatzen. Bederatzi pertsona pantailen aurrean, eta 30 inguru haien atzean begira. Urrundu apur bat, eta futbol edo saskibaloi bideo jokoetan ari ziren beste batzuk. Lehian zebiltzan. Horietako bi finalerdietako partidan buru-belarri zeuden, Chicago Bulls eta Los Angeles Lakers taldeekin. Haien atzean, bi hizlari partidaren kontakizuna egiten. Michael Jordan eta Dennis Rodman jokalariak berriz ere kantxan ikus zitezkeen. «Chicago Bullsekoak ezinean ari dira! Lan handia egin beharko dute partidari buelta emateko», zioen hizlarietako batek. Dena gazteleraz egin zuten, diru publikoz lagundutako jaialdia izan arren.

BECeko pabiloia, ordea, ez zen horretarako bakarrik. Pantailen argiek erakarpen gaitasun handia zeukaten, eta horren lekuko zen jokoan aritzeko aulki denak beteta egotea. Errealitate birtualeko jokoetan aritzeko betaurreko denak hartuta, Rocket jokoan aritzeko beste hainbeste, baita futbolinean edo mahai tenisean aritzeko mahaiak ere. Jende gehiena ondokoek nola jokatzen zuten —edo jolasten ziren— begira zegoen. «Behar den bezala jokatzeko, lehenengo ikasi egin beharko da, ala?», galdetu zuen Diego Cuellar gazteak. Begira zegoen, baina ondoren berak ere sartzeko asmoa zuen. Agertoki nagusian, bestalde, League of Legends txapelketa jokatzen ari ziren, eta, bertan, hainbat youtuber eta bideo jokoetako jokalari profesional. Haiei begira, ehunka pertsona, eta eserleku huts gutxi batzuk. «Ikusgarria da hau dena», zioen Mikel Gonzalez gazteak. Begirik ez zuen kentzen pantaila erraldoitik.

Bideo jokoak erosteko mahaiak han eta hemen, janari asiarra erosteko postuak, eta bide jokoetako pertsonaiez mozorrotutako zaleak postu horietan murgilduta. Aisialdiagatik bildu ziren gehienak BEC erakustazokara, baina bideo jokoen atzean ere industria oso bat dago. Eta gezurra bazirudien ere, hori ere egon zen atzo. Askotariko jaialdia dela erakutsiz.]]>
<![CDATA[Hotelaren musika: bozina hotsa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1925/012/001/2018-12-07/hotelaren_musika_bozina_hotsa.htm Fri, 07 Dec 2018 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1925/012/001/2018-12-07/hotelaren_musika_bozina_hotsa.htm
Barceloko beharginen lanuzteak ez dira bakarrak izan, ordea. NH hoteletako langileekin batera abitu zen kelly-en protesta; baina, aste honetan, NHkoek mobilizazioak bertan behera utzi dituzte. Joseba San Migel ELAko Bilboko zerbitzuetako arduradunaren arabera, negoziazioak bide onetik doaz hoteletako arduradun eta Constant azpikontratarekin, eta «akordioa lortzeko zorian» daudela azaldu du. Horregatik utzi dituzte mobilizazioak bertan behera.

Barcelok oraindik ez du urrats hori egin, baina sindikatuak egindako proposamenari gaur edo datorren astean erantzungo diotela espero du San Migelek. Izan ere, greba eskubidea urratzeagatik lan ikuskaritzan jarritako salaketaren harira epaiketa daukate asteartean, eta erantzunik egon ezean bide judizialak aurrera jarraituko du.

Hotel parean protestan zeuden langileek ere erantzunen bat jasotzea besterik ez zuten nahi. Hala zioen Cristiano Callo langileak: «Gogorra egiten ari da mobilizazioa, egunero baikaude hemen hotz egin ala ez, eta ezegonkortasun honek ez du batere laguntzen». Diaz Estrellak, ondotik: «Eskatzen ari garena ez da beste munduko ezer, Bizkaiko lan hitzarmena bete dezaten besterik ez dugu nahi». Ardura Barcelo hotelari egotzi zion, Constant azpikontratak beste hotel batzuetan ituna betetzen duelako, «baina Barcelok diru gutxiago ordaintzen badie, horrek eragina dauka egoera honetan».

Hoteleko garbitzaileen sektorea feminizatua dagoen arren, gizonak ere badaude. Atzerritarrak dira gehienak, eta emakumeek ez zuten, oro har, testigantzarik eman nahi izan hedabideen aurrean. Marta Murillok bai, ordea:«Gatazka hau nola amaituko den ez dakigu, baina lau urtez hemen lanean egon eta gero, zerbaitek aldatu behar du. Baina itxaronaldi hau gogorra izaten ari da». Hilabete eta bost egun egingo dituzte gaur hotelaren parean.

Turisten babesa

«Bihar berriro ere 08:00etan?», galdetu zion Murillok Callori atzoko kontzentrazioa amaitzean. Egunero geratzen dira ordu horretan, eta 12:00ak arte Bilboko itsasadarraren ondoan dagoen Barcelo hotel parean zarata egiten dute lau orduz, hotelaren giro musika balitz bezala. «Bizilagunei barkamena eskatu behar diegu hilabetez zarata jasaten ari direlako; baina beste modurik ez daukagu hoteletik jaramon egin diezaguten». Barcelon atseden hartzen duten turista eta bidaiarientzako ere ez da atsegina, baina Murillok azaldu zuenez, horien babes mezu ugari iritsi zaizkie:«Animoak ematen dizkigute, eta sare sozialetan gure egoeraren berri ematen ari dira». Bookingen atarian, esaterako.

Horrek guztiak hotelari min egin diola uste du Diaz Estrellak, eta azken hilabetean erreserba kopuruak behera egin duela ere azaldu zuen. Horregatik, espero dute langileek Barcelok iritzia aldatuko duela, azken astean NH kateak egin duen bezala. Baina kezkatuta daude oraindik ere: «Garbi gera dadila: guri ez zaigu interesatzen bisitari gutxiago etortzea hotelera. Azken batean, gure etorkizuneko lana hor barruan dago».]]>
<![CDATA[Solarpack burtsara atera da, eta lehen egunean %10 handitu du akzioen balioa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2108/012/001/2018-12-06/solarpack_burtsara_atera_da_eta_lehen_egunean_10_handitu_du_akzioen_balioa.htm Thu, 06 Dec 2018 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/2108/012/001/2018-12-06/solarpack_burtsara_atera_da_eta_lehen_egunean_10_handitu_du_akzioen_balioa.htm
Hain zuzen, konpainiak 310 milioi euroko inbertsioa egiteko asmoa du, eta kapital horrekin jarriko dituzten eguzki plaken bidez 510 MWko potentzia lortuko lukeen azpiegitura osatu nahi du Solarpackek. Energia kopuru hori lortzeko milioi eta erdi eguzki panel jarri beharko lituzkete mundu osoan zehar. Finantzaketa horren %75 kanpotik iritsiko da, eta hor kokatuko dira burtsaratzeagatik lortutako 100 milioi euroak. Inbertsioa egiteko kapitalaren gainerako %25 baliabide propioetatik jarriko du konpainiak.

Hala ere, enpresaren helburua handiagoa litzateke. Galindez eta Burgosen arabera, GW bat lortu ahal izateko azpiegiturak ezarri nahi dituzte datozen lau urteetan. Beraz, egun daukaten ahalmen energetikoa biderkatzeko asmoa dute, «etorkizuna duen baliabidea delako». Hori ziurtatzeko arrazoiak eman zituzten ondoren: energia eolikoko 50 GW instalatu ziren iaz munduan, eta energia fotovoltaikoko 98 GW. 2015. urtera arte energia eolikoko azpiegiturak gehiago jartzen ziren, baina badirudi azken urteetan egoerak buelta eman duela.

Enpresak kapitalaren %37,6 jarri du salgai merkatuan, baina %39,9ra iristeko aukera ez dute baztertzen eskaera handia baldin badago. Bilboko burtsan merkaturatu zen atzo konpainia, baina Madrilgo, Bartzelonako eta Valentziako merkatuetan ere kotizatzen ari da. Solarpackeko arduradunek azaldu zutenez, datozen hiru urteetan burtsan izango dituen irabazi guztiak enpresan bertan inbertituko dituzte, eta akziodunak lau urteren buruan hasiko dira saritzen.

Enpresan ekarpena egiten ari diren inbertitzaileen profilaren inguruan, Galindez eta Burgosek azaldu zutenez, «iraupen luzekoak dira, eta hurrengo urteetara begira jarrita daude; ez dira espekulatzaile hutsak».]]>