<![CDATA[Lander Muñagorri Garmendia | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 24 Mar 2019 19:18:59 +0100 hourly 1 <![CDATA[Lander Muñagorri Garmendia | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Itxi aurreko borroka]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/014/001/2019-03-23/itxi_aurreko_borroka.htm Sat, 23 Mar 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1893/014/001/2019-03-23/itxi_aurreko_borroka.htm
Egunero bi txanda egiten ari dira marmola prozesatzeko Usurbilgo (Gipuzkoa) lantegiaren atarian protesta egiteko, eta, Tenak azaldu duenez, orain arte «inguruko jendearen babes zabala» jaso dute. Asteartean bilduko dira sindikatuko zuzendaritzarekin; negoziazio epeko bigarrena da, baina egoera zaila dela onartu du.

Testuingurua ere zaila baita. 2017an, enpresak hartzekodunen konkurtsora jo zuen, 50 milioi euroko zorra pilatuta, baina hartzekodunen itun batekin atera ziren hortik. Ostera, Ingemar SL sortu zuten Ingemar taldean zeuden lantegi eta biltokiekin; bat egite prozesu baten eragin zuten, eta kapital handitze bat egin zuten. Egungo zorra bederatzi milioi ingurukoa dela azaldu du Tenak. Urte hasieran bideragarritasun plan bat aurkeztu zuen enpresak, «eta, bi hilabete geroago, Usurbilgo langile denak kaleratzeko erregulazioa».

Azken hilabeteetan, gainera, makina berri bat jarri dute Usurbilgo lantegian, «baina ez diote etekinik aterako». Horregatik dio zentzurik ez duen operazio bat izan dela azken urteetakoa: «Kotxe bat erosi eta horrekin nahikoa dela pentsatzea bezalakoa da; gasolinarik erosten ez baduzu, kotxea ez da mugitu ere egingo garajetik».

Enpresak, baina, laguntza eskatzen die Eusko Jaurlaritzari eta Gipuzkoako Diputazioari, inbertsioa egin dezaten Usurbilgo lantegian. «Erakundeak prest daude laguntza horiek emateko, baina betiere enpresak inbertsio pribatua egiten baldin badu. Baina oraingoz ez dute halakorik egin. Duela bi urte, Gipuzkoako Foru Aldundiak milioi bat euro aurreikusi zituen aurrekontuetan, Ingemarrerako laguntza gisa, baina zuzendaritzak ez zuen inolako inbertsiorik egin, eta aukera hori galdu zuten».

Gainera, bat egitearen ondorioz, enpresaren egoitza Galiziara eraman zuten, Lugon duten plantara, hain zuzen. «Hori ikusita, erakundeek esan zieten ez zutela aukerarik ikusten diru laguntzarik emateko, inbertsio pribaturik ez egiteaz gain egoitza ere hemendik eraman dutelako». Hori dela eta, Tena kexu da zuzendaritzarekin, «lana duen enpresa batetik langile denak kaleratu nahi dituelako, eta laguntza publikoa eskatzen duelako ezer egiten ez denean».

Usurbilen kaleratuko dituzten 35 beharginez gain, Galizian sei lanpostu galduko dituzte —90 langile inguru dira han—, eta Espainia osoan dituzten beste bost banaketa lantegietan, berriz, 30 beharginetatik hamar. Astearteko negoziazioan lan erregulazioa izenpetu ala ez egongo da mahai gainean. UGTk Galiziako lantegiko hiru ordezkari ditu, eta CIGak, bi; Usurbileko hiru ordezkariak ELAkoak dira. «Badirudi UGTk zuzendaritzaren alde egingo duela eta dosierra izenpetuko duela, baina CIGak esana du euren botoen arabera gure aurka egiteko eskatzen ari direla; jarrera ona ikusi diegu». Txostena sinatzen bada, epaitegietara joateko atea itxiko da, eta ezingo da argitu kaleratzeak «bidegabeak» ote diren. Horregatik, garrantzitsua izango da astearteko bilera.]]>
<![CDATA[Bereak eta bi entzun ditu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2026/010/001/2019-03-16/bereak_eta_bi_entzun_ditu.htm Sat, 16 Mar 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/2026/010/001/2019-03-16/bereak_eta_bi_entzun_ditu.htm Villarejo auziaren eraginez zipriztinduta. Eta kasuak akziodunen artean eragin zuen haserreari aurre egin behar izan zion Torresek, presidente moduan gidatu zuen lehen batzarrean. Ikusleen artetik ordubete eta hamar minutuz aritu ziren auzi horren inguruko kritikak egiten, baina baita genero berdintasunaren, lan baldintzen, eta akzioen balio galeren ingurukoak ere. Azken urteetako batzarrik konplikatuena izan da BBVAn. Belarriak berotuta atera zen Torres handik, baina, era berean, baita babestuta ere: presidente hautatu baitute berriz ere, botoen %98ko babesarekin.

Ikusleen artean zutikako bi mikrofono zeuden jarrita, eta txandaka igaro ziren horietatik sindikatuetako ordezkariak, kontsumitzaile elkarteetako kideak, langile ohiak eta pisu handiko akziodunak. Jose Francisco Arrese horietako bat zen: «Francisco Gonzalez joan da, gutun bat utzita joan ere. Ez dakit zer zioen bertan, baina badakit zer esan beharko zuen: eskerrak eman beharko lizkieke langileei, 2.000 beharginen soldataren pareko pentsioa jaso duelako, eta eskerrak eman beharko lizkieke hedabideei, eman dioten tratamenduagatik. Behin-behinean utzi ditu kargu denak, baina jasotako pentsioa ere behin-behinean utziko al du?». Txalo zaparrada jaso zuen galdera horrek akziodunen artean.

Hala ere, ikusminik handiena sortu zuen hitzaldia Luis del Riverorena izan zen. Sacyr eraikuntza enpresako presidente izan zen 2004. eta 2011. urteen artean, eta ustez, Villarejo komisarioak entzuketak egin zizkion BBVAren agintaritza hartzeko egindako saiakeraren harira. Akzioen zati bat erosita hartu nahi izan zuen bankuaren kontrola, baina ukatu egin zuen saiakera horretan Espainiako Gobernuaren babesik jaso izana: «Hala izan balitz, proposamenak aurrera egingo zuen, ziur egon horretaz». Uxatu egin nahi izan zuen operazio horrek atzetik eduki ahal izan zuen pisu politikoa. BBVren fundatzaileak izan ziren 80 familien babesa izan zuen, ordea.

Bankuaren agintaritza lortzeko iraganean izandako lehien trapu zaharrak haizatu zituen horrela Riverok, baina bere hitzaldian Gonzalezen agintaldiko kudeaketa «kaskarra» ere nabarmendu zuen. Presidente izan den urte guztietan BBVAren akzioen balioa %32 jaitsi da. Kezkatuta dagoela esan zuen, eta akziodun ugarik ikuspegi hori partekatu zuten berarekin. Horregatik, Villarejo kasuan ahalik eta zorrotzen jarduteko eskaera egin zioten Torresi. «Azken batean, bankuak prestigiotik bizi baitira, eta kasu honek guztiak prestigio galera izugarria ekarri du».

«BBVA banku zintzoa da»

Bateko eta besteko kritikak hamalau pertsonaren ahotsetan entzun zituen presidenteak, baina horien guztien aurretik bera izan zen hitz egin zuena. 2018. urtearen balantzea egitea tokatu zitzaion, baina, Villarejo kasuak zipriztinduko zuela jakitun, akziodunen hitzaldiaren aurretik auziaren inguruko balorazioa egin zuen Torresek. «BBVA banku zintzoa izan da, eta hala izango da aurrerantzean ere; horregatik, justiziarekin elkarlanean arituko gara eskatzen digun guztia zorroztasunez betez».

Are gehiago, aurreratu zuen egin behar den guztia egingo dutela auzia argitzeko. Alde horretatik, PwC aholkularitza enpresari eta Uria eta Garrigues abokatu bulegoei eskatutako ikerketan jarri zuen itxaropena. «Dena argitzen lagunduko du horrek, eta hori izango da onena bankuarentzat eta akziodunentzat».

Kontu ekonomikoak ere ahotan izan zituen presidenteak, eta kasu horretan aldeko zenbakiak izan zituen, gainera. 5.324 milioi euroren irabaziak izan zituen joan den urtean, 2017an baino %51,3 gehiago. Irabazi horien zati bat, ordea, 633 milioi euro, Txilen zuten filial bat salduta lortu zuen bankuak. Zenbaki horiekin, akzio bakoitzeko 16 zentimoko dibidenduak banatzeko asmoa dauka bankuak, duela urtebeteko kopurua baino %7 gehiago. Ordainketa hori apirilean egingo du. Zenbaki horiekin «gustura» azaldu zen Torres, baina berak ere badaki datozen hilabeteetan bankuaren sinesgarritasuna ekonomiatik aparte neurtuko dela.]]>
<![CDATA[Muñoz: «Krisiak indartsuago egin gaitu kohesio eta ideologia aldetik»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2019-03-14/muoz_krisiak_indartsuago_egin_gaitu_kohesio_eta_ideologia_aldetik.htm Thu, 14 Mar 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2019-03-14/muoz_krisiak_indartsuago_egin_gaitu_kohesio_eta_ideologia_aldetik.htm
Erretiroa hartzeko atarian ere, ezkerrari eta eskuinari egin zizkion kritikak: «Autoritarismo handia dago gaur egun. Urkullu eta Bolsonaro ez dira berdinak, baina hemen aldizkari ofizialaren bidez gure sindikatua indargabetu nahi dute». Egoera larria dela uste du, azken urte hauetan eskuina gero eta erosoago dabilelako gobernatzen. «Europan esparru instituzional bat osatu dute, eta edozein alderdi erakundeetara iristen denean ia politika berberak egiten dituzte. Ezkerra zentroaren bila dabil, baina, zentroa eskuinera mugitzen ari diren heinean, eskuineko politikak egiten dituzte ezkerreko alderdiek».

Alderdiekiko independentzia gauzatu, eta haiekiko distantzia handitu du ELAk Muñozen garaian; horrek harremanak «kaskartu» dituela uste du. Baina politika horrek saria izan du hauteskunde sindikaletan eta afiliazio datuetan. «Errealitatetik aldendu gabe borrokatu gara», azaldu zuen, eta sindikatua «jendearentzat eraginkorra» bihurtu dela. «Kontrabotereko sindikatu batek bere oinarriko militanteetan bilatu behar du indarra, eta guk hori lortu dugu». Azken urteetan sindikatura gazte eta emakume asko sartu direlako «pozik» azaldu zen, baina langabeziak eta lan istripuek sortzen dioten tristura ezkutatu gabe. «Prekaritatea lan mundu osoan hedatzen ari da, eta erakundeek lan baldintzak langileekin negoziatu nahi dituzte zuzenean, sindikatua baztertuta. Antolaketaren aurka jo nahi dute». Horregatik, oldarraldi horri aurre egiteko prest egon behar dela ohartarazi zuen.

Muñozen lekukoa

Hiru aste barru egingo du ezohiko kongresua sindikatuak, Donostiako Kursaalean, 736 ordezkarirekin. Idazkari nagusiaren kargurako Mitxel Lakuntza proposatuko du ELAko nazio batzordeak, azken hamabi urteetan Nafarroako arduraduna izan dena. Muñozek batzorde eragilean utziko duen hutsunea Maialen Aranburuk beteko du.

Ivan Gimenez komunikazio arduradunak emandako datuen arabera, kongresuan parte hartuko duten ordezkarien %45 emakumeak izango dira —duela bi urte %42 izan ziren—, eta parte hartuko dutenen adina 42 urtekoa izango da batez beste. Indar Betean lelopean egingo dute ekitaldia, eta duela bi urteko kongresuko ponentziari hiru ebazpen txertatuko dizkiote: batetik, eskuin muturraren gorakadari lotuta, gizarteak behar duen eraldaketa sozial, ekologiko eta feministari buruzkoa; bestetik, lan baldintzen prekarizazioari buruzkoa; eta, azkenik, burujabetza prozesuari buruzkoa.

Azken ebazpen horren arabera, «estatuarekin ez dago aldebikotasunerako aukerarik», eta, horregatik, ezkerretik prozesu subiranista bat abiatzeko beharra aldarrikatuko du sindikatuak. «Erakundeen aldetik pultsu falta ikusten dugu».]]>
<![CDATA[Eroskik ez du espero aktibo gehiago saldu behar izatea zorra pagatzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1971/017/001/2019-03-13/eroskik_ez_du_espero_aktibo_gehiago_saldu_behar_izatea_zorra_pagatzeko.htm Wed, 13 Mar 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1971/017/001/2019-03-13/eroskik_ez_du_espero_aktibo_gehiago_saldu_behar_izatea_zorra_pagatzeko.htm
Zorra itzultzeko bost urteko epea izango du Eroskik, eta lortzen dituzten mozkinetatik ordaindu beharko dute, gainera. Baina behar besteko irabazirik izan ezean, desinbertsioaren bidea ez du baztertzen kooperatibak, akordioa lortu berritan Eroskiko iturriek BERRIAri aitortu ziotenez.

Dena den, kooperatibak finantza etorkizuna argitu ahal izan du, eta elkarte anonimo bihurtzeko aukera uxatu ahal izan du akordioarekin. Birfinantzaketa akordioak, beraz, Eroskiri aukera emango dio egungo ereduari eusteko. Horregatik, esan zuen Markaidek «proiektu kooperatiboa indartzen» ari direla, eta etorkizunean izango duen lekuan kokatzen ari dela Eroski. Adierazpen horiek arratsaldez egin zituen, Bilboko Azkuna zentroan, kontsumo kooperatibaren 50. urteurrena ospatzeko ekitaldian. Oholtza gainetik, beraz, lasaitasunez hitz egin ahal izan zuen. Parean izan zituen agintari publikoak eta kooperatibako bazkideak. 400 pertsonaren abaroan egin zituen adierazpen horiek.

Hala ere, Markaidek ez zuen ukatu Eroski zailtasun «garai luzea» bizi izaten ari dela, baina egoera horri aurre egiteko proiektua garatzea dagokiola ere onartu zuen. «Gaur egunera arte eutsi ahal izan badiogu, hori indar kolektibo baten eraginez izan da. Orain arte bezala, bazkideen eta gizartearen ongizatearen alde lan egingo dugu, eta, horretarako, behar den guztietan eraberrituko gara. Iruditzen baitzait gizarteari ongizate handia eskaintzen dion proiektua dela».

Eredu berrien bila

Azken mende erdian aldaketa asko izan ditu proiektu kooperatiboak, baina oinarrizko eredua zein den garbi utzi zuen Markaidek: «Herrialde batentzat garrantzitsua da lekuan bertan sustraitutako enpresak edukitzea, finantza merkatuen arabera kudeatutako enpresek arrisku asko dakartzatelako; ikusi besterik ez dago, eredu horrek 50 urtean norabide okerreko garapena ekarri baitigu». Etorkizunean beste ildo batetik jarraitu nahi dutela adierazi zuen, saltzen denaren ardura kooperatibak berak izan behar duela esateraino.]]>
<![CDATA[Diaren lehen greba egunaren «erantzun zabalak» gustura dauzka sindikatuak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/011/001/2019-03-12/diaren_lehen_greba_egunaren_erantzun_zabalak_gustura_dauzka_sindikatuak.htm Tue, 12 Mar 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1872/011/001/2019-03-12/diaren_lehen_greba_egunaren_erantzun_zabalak_gustura_dauzka_sindikatuak.htm
Erantzuna handiagoa ala txikiagoa izan, lanuzteekin aurrera jarraituko dute langileek. Izan ere, ELAko eta LABeko ordezkarien arabera, Hego Euskal Herrian supermerkatuko 81 langile kaleratuko dituzte hilaren 21ean, eta horren aurka mobilizatzen ari dira. Informazio zehatzik ez duten arren, gauza jakina da 1.600 langile ingururi eragingo dien txosten bat prestatzen ari dela Dia. «Ez daukagu informaziorik, lan erregulazioa Espainia mailan negoziatzen ari direlako CCOO, UGT eta Fetico sindikatuak». Kexu azaldu zen Yolema Manzana ELAko ordezkari sindikala, ELA, LAB, CIG eta OSTAk ez dutelako ordezkaritzarik negoziazio mahai horretan.

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ordezkarien artean gehiengoa dute ELAk eta LABek, eta, horregatik, negoziazio mahaian ez egotea larritzat jo zuen Manzanak, «gehiengo sindikala baztertzen» ari direlako. «Bertan egoteko eskaera egin dugu, baina ez digute onartu; jasotzen ari garen informazio guztia filtrazio bidez lortzen ari gara, eta horrek ezegonkortasuna eta zurrumurruak sortzen ditu langileen artean». Hala jakin dute lan erregulazioak 81 langileri eragingo diela: 61 langileri Bizkaian, hamarri Gipuzkoan, eta hamarri Nafarroan.

2018an, 352 milioiren galerak izan zituen konpainiak —2017an, 101 milioi euroren irabaziak izan zituen—, eta kostuak murrizteko estrategia gisa aurkeztu dituzte kaleratze horiek. Baina egoera «surrealistak» suertatzen ari direla salatu zuen Manzanak, «langile gehiago behar direla dioten kartelak jarrita baitaude denda askotan». 2017. eta 2018. urteen artean lan baldintzak hobetzeko mobilizazioak egin zituzten, eta Diako «Espainia iparraldeko arduradunarekin» langile gehiago kontratatu ahal izateko aukeraz hitz egiten aritu zirela zioen. «Horregatik, ez dauka zentzurik orain erregulazioa aurkezteak».

Arazoa, gainera, ez dira langileak eta salmentak, Puri Gonzalez LABeko ordezkariaren arabera. «Espainian duten zorraren %9 soilik dago soldatei lotua; gainerako guztia bankuekin dituzten zorrak dira. Kaleratzeen zentzugabekeria erakusten du horrek».]]>
<![CDATA[Bizkaia. Zaintzaileak zaintzea noren lana den galdetu diete instituzioei]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1871/006/001/2019-03-09/bizkaia_zaintzaileak_zaintzea_noren_lana_den_galdetu_diete_instituzioei.htm Sat, 09 Mar 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1871/006/001/2019-03-09/bizkaia_zaintzaileak_zaintzea_noren_lana_den_galdetu_diete_instituzioei.htm
Adineko pertsona batzuen panpina batzuk ere egin dituzte protestarako, eta foru aldundiaren jauregiaren atarian jarri. Bi kale-argiren artean soka bat lotu dute gero, eta handik zintzilikatu dituzte lanerako eskularruak, trapuak eta mantalak. Horrela adierazi dute ez dutela lan egingo Martxoaren 8an, eta, bide batez, irudikatu dute zaintzen ardura erakunde publikoena dela. Etxeko langileek diputazio paretik alde egin dutenean, panpinak han geratu dira: erantzukizunaren irudia aldundiaren atarian.



Goizean goizetik atera dira kalera etxeko langileak eta zaintzaren inguruan gogoeta egin duten emakume taldeak. Aldarrikapen horiek ezinbestekoak izan baitira greba feministaren harira, eta erdigunean jarri behar baitira, Silvia Rugamaz etxeko langilearen arabera: «Zaintzarik gabe ez dago bizitzarik; hori garbi utzi behar dugu». Bizkaiko Foru Aldundiaren egoitzara joan aurretik, Bilboko udaletxearen aurrean egin dute lehen geldialdia, eta eskaera bat aurkeztu dute bertan. «Interpelazio bat egin nahi izan diogu udalari, ikusgarri bihurtzeko emakumeek egiten duten lana eta ohartarazteko eurek ere lan egin behar dutela zaintzaren arloan».

Gainera, eskaera zehatzak egin dizkiote Bilboko Udalari: esaterako, gizartea antolatu ahal izateko aukerak eskaini ditzala zaintzen ardura hartzeaz aparte. Izan ere, Malvarezek salatu du zaintza gero eta indibidualagoa dela, eta ohartarazi du horrek negozio bihurtzen duela pertsonen zaintza. «Zaintza negozio bat baldin bada, nork zaindu ahal izango ditu bere inguruko pertsonak? Dirua daukatenek bakarrik. Horregatik, erakundeek esku hartu beharko lukete arlo horretan».



Gainera, zaintza hori emakume etorkinen bizkar geratzen da gehienetan, Rugamazek zehaztu duenez: «Egun indarrean dauden legeek horretara bideratzen gaituzte. Paperak lortzeko, hiru urtez egon behar dugu lanean, eta ikusezin bihurtzen gara. Horrek esklabotzara bideratzen ditu emakume asko». Horregatik, gizarteari ere egin dio eskaera, gogorarazteko ardura denena dela, ez soilik kanpotik datozen emakumeena: «Askotan, langileak 24 orduz daude etxe barruan, pertsonak zaintzen, eta hori ez dago behar bezala banatuta. Pentsatu dugu etxeko langileek egiten duten lan hori familiako kideek euren gain hartzea? Edo beste modu batean antolatzea?». Beraz, esan du gizarteak lehenbizi «begiak zabaldu» behar dituela sistema justuago bat lortzeko.

Malvarezek aldarrikatu du bide horretan erakundeek gizartearekin batera lan egin behar dutela, eta udalak bere gain hartu dezakeen beste neurri bat aipatu du: «Kiroldegietan zaintzarako guneak jar ditzakete, adibidez. Gaur egun kirola egiten dutenen perfila bera izaten baita askotan: familia zaintzeko lanik ez duten pertsonak». Malvezen ustez, kirola egiteko aukera jende gehiagorengana zabaltzeko bide bat izango litzateke. Adibideak balio dio esplikatzeko badirela politikak aldatzeko aukerak, eta posible direla, borondatea izanez gero.

]]>
<![CDATA[«Energia fotovoltaikoan lehia handia dago egun»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/016/001/2019-03-08/energia_fotovoltaikoan_lehia_handia_dago_egun.htm Fri, 08 Mar 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1873/016/001/2019-03-08/energia_fotovoltaikoan_lehia_handia_dago_egun.htm
Solarpack burtsara atera denetik akzioen balioa %50 handitu da. Erabaki egokia izan dela esan al daiteke?

Esperientzia oso garrantzitsua izan da guretzat. 2018an estrategia aldatu genuen, eta epe motzerako kapitala behar genuen. Erronka horri aurre egiteko, burtsara ateratzeko erabakia hartu genuen, horrek hazkundea azkar egiteko aukera ematen baitu, betiere ondo eginez gero. Akziodun nagusiek ere uste zuten geneukan ildoa egokiena zela sektorean dagoen hazkundeari jarraipena emateko. Burtsara 510 MW kontratatuta atera gara, eta horrek potentzial handia dakar berarekin.

Enpresa familiar batean burtsara ateratzeak nola eragiten du?

Solarpack 2005ean osaba-ilobak ziren bi bazkidek sortu zuten, baina lankideen artean familiako gutxi gaude. Gure enpresaren arrakasta da bi sozioak beti enpresan egon direla, eta, era berean, aldaketa gutxi egon direla. Horrela eutsi diogu misioari.

Akziodun berriekin erabakitzeko ahalmena gal liteke?

Akziodun berriak egoteak ikuspuntu ezberdinak egotea dakar batez ere. Estrategia egoki bat prestatuta daukagu, eta sartu diren akziodunek horiek gurekin partekatzen dituzte.

Nazioarteko Energiaren Agentziak esana du 2050erako energia iturri nagusia fotovoltaikoa izango dela. Enpresak izan duen bilakaera aurreikuspen horien parekoa dela esan daiteke?

Bai, aurreikuspen onak ditugu, baina merkatu zabal bat daukagu eta lehiakortasun handia dago. Hazkundea modu lehiakorrean egiten bada, horrek aukerak emango dizkigu. Aukera handia daukagu, eta ondo kokatuta gaudela ere esango nuke. Argindarra oso erregulatuta dago, eta horrek gorabeherei aurre egiteko aukera ematen digu. 2050erako aurreikuspen hori errealitate izango dela iruditzen zait, baita lehenago ere akaso. 2005ean ere hala ikusten genuen.

2008an merkatua gelditu egin zen Espainian, orain aukera berriak ikusten dituzue?

Energia fotovoltaikoa hasieran diruz lagundutako sektore bat izan zen, beste askorekin gertatu izan den bezala. Erregulazio aldaketek eragina izango zuela ikusi genuen, eta horregatik begiratu genien beste merkatu batzuei. Txilera jo genuen, eta Aracamako basamortuan jarri genuen lehen parkea. Diru laguntzarik gabeko lehen kontratua izan zen, gainera. Hala ere, Espainian Europako irradiazio maila onenak daude, eta proiektu asko garatzen ari dira. Egun energia fotovoltaikoarekin sortzen den KW bakoitzaren prezioa beste teknologietan baino lehiakorragoa da. Inbertsioen kostuak behera egin du, eta hori ezinbestekoa da energia merkeago saltzeko. Burtsara atera garenean parke gehiago zabaltzeko planak genituen, eta horretan lagunduko digu.]]>
<![CDATA[XXI. mendean XIX.ean nola]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1901/018/001/2019-03-08/xxi_mendean_xixean_nola.htm Fri, 08 Mar 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1901/018/001/2019-03-08/xxi_mendean_xixean_nola.htm
Ezaugarri horrek zalantza ugari sortu ditu azken boladan, eta sakelako aplikazio horien hedapena handituz joan den modu berean zabaldu da lan baldintzen inguruko kezka. Gaur-gaurkoz, lan ikuskaritza Bilboko eta Iruñeko Glovoko langileen egoera ikertzen ari da, baina aurretik Zaragozan (Espainia) egindako ikerketetan lan ikuskaritzak Glovoren aurkako neurriak hartu ditu. 326 pertsona autonomo faltsuak direla azaleratu zuen, eta horiei guztiei Gizarte Segurantzako kotizazioak atzerako eraginez ordaintzeko zigorra ezarri zion enpresari. Erabaki horri, ordea, helegitea jarri zion Glovok. Deliverooren kasuan ere berdin gertatu da Valentzian (Herrialde Katalanak), Bartzelonan eta Madrilen.

Epaitegietara ere iritsi da auzia, eta han irizpide jakinik ez dago oraindik. Langileek jarritako salaketen eraginez egindako epaiketetan, hirutan autonomo izaera onartu die Espainiako justiziak, eta konpainiei arrazoia eman die. Beste bi kasutan, ordea, langilearen alde egin dute epaitegiek, eta enpresak Gizarte Segurantza ordaintzera behartu ditu.

Legea aldatu

Helegiteak direla eta, prozesu judizialek luzerako joko dutela uste du Juanjo Martinezek. Banatzaileen eskubideak aldarrikatzeko sortutako Riders X Derechos plataformako kidea da, eta epaiketa horiek guztiak gertutik jarraitu ditu: «Epaitegietan modu ezberdinetan irakurri dira orain arte lanpostu horien bereizgarriak, eta, jurisprudentzia ezarri arte, horrela jarraituko dugula iruditzen zait». Hori saihesteko, administrazioei eskaera zuzena egin die: gisa horretako konpainien jarduna erregulatuko duten legeak onar ditzatela.

Justiziak oraindik erabaki irmorik hartu ez duen arren, konpainia horien funtzionamenduan hutsune argiak daude. Martinezek nabarmenena aipatu du: «Negozio horien lan esparrua banaketa bada ere, enpresaren izenean ez daukate banatzaile bakar bat ere kontratatuta; adierazle horrek bakarrik nahikoa susmo sortzen du hasieratik bertatik». Langileek, bestalde, autonomo kuota ordaintzeaz gain, enpresaren logoa daramaten motxilen alokairua ere ordaintzen diote hilero konpainiari. Autonomoak izateko, beraz, enpresa horiekin lotura estuegia daukatela uste du Martinezek.

Bizikleta edo garraiobidea beharginek jartzen dute, baita sakelako telefonoa ere. Lan egin ahal izateko, konpainiaren aplikazioa instalatu behar dute sakelakoan, eta bezeroak egindako eskaera hara iristen zaie. Enkargu hori har dezake, ala ez; baina baztertzen baldin badute, puntu gutxiago lortuko dituzte. Martinezek hala dio: «Lan egin ahal izateko, aplikazio horren esanetara egon behar du beharginak eskaerak dauden orduetan; konpainiek diote uko egin diezaiokeela, baina algoritmoek hori ere baloratzen dute, eta hurrengo eskaera jasotzeko aukera gutxiago izan dezake. Horrek lan harreman estu bat dagoela erakusten du». Langileek nahi duten lana egiteko behar besteko askatasunik ez dutela ondoriozta daiteke hortik.

Janaria banatzeko enpresek diru asko aurrezten dute sistema horrekin. Gizarte Segurantza edo kaleratzeen kalte-ordainik ez dute pagatzen, esaterako. Eta alde horretatik ulertu behar dira Oscar Pierre Glovoko zuzendari exekutiboak iazko azaroan egindako adierazpenak: «Banatzaileak konpainiako langileak izan beharko balira, ederki izorratuko gintuzkete, baina egokituko ginateke». Esan horiekin haren asmoa zein den argi dagoela dio Martinezek.

Banaketa plataforma berri horiek lan egiteko modua aldatzeko asmoa dutela dio Endika Alabort ekonomialariak. Horretarako alderaketa bat erabili du: «XXI. mendean sortu diren lanpostu askok XIX. mendeko lan baldintzetara garamatzate bueltan. Oso irudi modernoa daukate, informazio eta teknologia berrien erabileran oinarritzen direlako, baina XIX. mendeko kapitalismoarekin zerikusia daukate baldin- tzek. Meatzariek egunean ateratzen zuten burdinaren arabera jasotzen zuten soldata; bada, egungo plataforma digitaletan ere antzera». Banatzaileak lau euro inguruko komisioa jaso ohi du egiten duen enkargu bakoitzeko. Zenbateko hori handiagoa izan daiteke eskaera handia denean, eta behar baino banatzaile gutxiago daudenean, baina oro har beti berdin ordaintzen zaie langileei, gau edo egun izan, euria ala elurra egin. «Kontuan hartu, gainera, eguraldi txarra egiten duen egunetan jende gehiagok eskatzen duela janaria etxera eramatea», gogorarazi du Martinezek.

Autoesplotazioa

Enkargu bakoitzeko ordaina jasotzeak lanorduak asko luzatzera eramaten ditu banatzaileak. «Hamar ordutik gorako lanegunak izaten dira gehienetan, kalean bizikletan lan egiteak dakarren arriskuak kontuan hartu gabe; prekarizazio handia dago kasu horretan». Saihestu daitekeen prekarizazioa, Martinezen ustez. Izan ere, Glovoren eta Deliverooren aplikazioek unean uneko estatistikak eskaintzen dituzte, eta hor ikus daiteke zenbat ordu lan egiten den, edo langilearen lehiakortasuna zenbatekoa den. «Nahi izanez gero, lan baldintza horiek kontrola daitezke, baina ez dute nahi».

Sakelako telefonoan dagoen aplikazioa da langile bakoitzaren eskariak bideratzen dituena, eta enkargu bat hartu ala ez, horrek elkarren arteko lehia ere eragiten du. Alabortek arrisku handia ikusten dio sistema horri: «Eskari bat zuk hartzen ez baduzu, beste batek hartuko du; hori dela eta, ondoan duzun lankidea lehiakide bihurtzen da, eta hori enpresarentzat oso interesgarria da». Lan harremanak indibidualizatu egiten direla dio. Horretaz gainera, beharginek ez daukate nagusirik, aplikazioak lana algoritmo bidez banatzen duelako. Alabortek garbi ikusten du zein den horren atzean dagoen asmoa: «Irudi hori kenduta, ez daukazu kontra egiteko ugazabarik». Eta horrek guztiak zaildu egiten du langileak antolatzea.

Hori gertatu zitzaien, esaterako, Bilboko Eragin plataformako kideei. Banatzaileak antolatzeko saiakera egin zuten duela urtebete, baina ezin izan zuten. Hala gogoratu du Gaizka Suarezek: «Bi soslai daude: batetik behin-behinean diru iturri bat nahi duten gazteak, eta beste aukerarik ez duten helduak bestetik; kasu askotan etorkinak direnak, gainera. Orduan, lehenengoak ez du bere burua lanpostu horrekin identifikatzen, eta ez du lan hori duintzean pentsatzen. Bigarren soslaikoak, bestalde, askotan autoesplotatu egiten dira soldata bat eduki ahal izateko, eta lanpostu bat ikusten dute. Esplotatuta daudela onartzen dute, baina beste aukerarik ez dutenez, ez dira antolatzen».

Lan baldintzen prekarizazio horretan Glovo eta Deliveroo banaketa enpresek aurrerapausoa emana dutela uste du Alabortek, baina abiapuntu bat besterik ez dela ere argi utzi du: «Muga batzuk hautsi nahian dabiltza, baina gakoa da atzetik datozen enpresek zer egingo duten. Hau da, halako lan harremanak bultzatuko dituzte? Beste enpresetan aplikatzeko esperimentu bat da hau guztia?». Horregatik, ereduaren aurka egiteko nahikoa arrazoi ikusten du.]]>
<![CDATA[Aurkariek ere aitortu diote lidergoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2779/004/001/2019-03-02/aurkariek_ere_aitortu_diote_lidergoa.htm Sat, 02 Mar 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/2779/004/001/2019-03-02/aurkariek_ere_aitortu_diote_lidergoa.htm
«Zaila da bere figuratik gauza gutxi nabarmentzea; karismadun lider bat izan da, gaur egun topatzea zaila den horietako bat. Alderdiarentzako pertsona garrantzitsua izan da, baina baita Euskadi edo estatuarentzako ere». Jon Zabaliak lausengu hitzak baino ez zituen Arzalluz deskribatzeko garaian. Espainiako Kongresuan diputatu izan zen 1993. eta 1996. urteen artean, «Arzalluzek berak bultzatuta». Horregatik, begirune berezia zion: «Historia egin duen pertsona bat zen, une askotan gakoa izandakoa».

Baina bere lana hor geratuko dela zioen Zabaliak, Juan Manuel Atxutegik bezala. Derioko (Bizkaia) alkate izana, Arzalluzen ikaslea ere izan zen Deustuko Unibertsitatean: «Klaseak beti ematen zituen esku bat poltsikoan, eta bestean arkatza zuela; paperik gabe; beti izan zen berezia, zentzurik onenean. Bere, edo gure, ideologiaren barruan gogorra zen, baina pentsamendua ondo oinarritua zeukan. Haren arrastoa hor geratuko da, eta ea gai garen hortik jarraitzeko». Behin eta berriro errepikatu zuten hori afiliatu jeltzaleek: Arzalluzek egindako lanari jarraipena eman behar zaiola.

Alderdikideak eta beste

Lausengu hitzak bata bestearen atzetik pilatu ziren, halakoetan gertatu ohi den gisan. Adierazpen horietako gehienak alderdikideen aldetik iritsi zitzaizkion, baina baita aurkari politiko izan zituenen aldetik ere. Denek aitortu zioten lider jeltzaleari bere ibilbide luzean izan zuen itzal luzea. Ezker abertzalekoak, sozialistak eta Ahal Dugu-ko ordezkariak doluminak adieraztera joan ziren atzo beilatokira, baita ELA eta CCOO sindikatuetako buru nagusiak ere. Batzuk oinez, eta beste asko automobilez edo taxiz. Goizean ordezkari politiko eta sindikalak tantaka iritsi ziren, baina arratsaldean jarioa handiagoa izan zen, eta beilatokira iristeko errepidean errail bat itxi behar izan zuten udaltzainek.

Familia jeltzaletik bertaratu zirenen artean aurpegi ezagun ugari azaldu ziren. Besteak beste, hauek: Juan Jose Ibarretxe lehendakari ohia, Jon Azua lehendakariorde ohia, Jose Luis Bilbao eta Josu Bergara Bizkaiko ahaldun nagusi ohiak, Roman Sudupe Gipuzkoako ahaldun nagusi ohi eta Euskadi Buru Batzarreko presidentea 1984. eta 1985. urteen artean, Juan Mari Atutxa Barne sailburu eta Eusko Legebiltzarreko presidente ohia, Iñaki Anasagasti Espainiako Kongresuko diputatu ohia, Aitor Esteban egungo bozeramailea, Euskadi Buru Batzarreko ordezkari denak, eta Alfredo De Miguel Araba Buru Batzarreko kide ohi, Arabako Aldundiko Tokiko Administrazioko diputatu ohi eta De Miguel auziko akusatu nagusia. Juan Mari Aburto Bilboko alkatea ere bertan izan zen, eta adierazpenak egin zituen kazetarien aurrean: «Xabier izugarrizko liderra izan da guretzat, baina hemendik aurrera berak utzitako lekukoa aurrera eramango dugu». Iñigo Urkullu lehendakaria gaur goizean da beilatokitik igarotzekoa.

Ezker abertzaletik bi ordezkaritza iritsi ziren. Bata goizean, eta bestea arratsaldean. Sorturena izan zen lehena, Rafa Diez, Rufi Etxeberria, Eugenio Etxebeste eta Arkaitz Rodriguezek osatuta. Azken horrek hala hitz egin zuen: «Ezagunak dira gure artean izan ditugun ezberdintasun politikoak, baina horren gainetik aitortzen dugu haren itzal luzea, eta haren lidergo handia». EH Bilduren aldetik, Jon Iñarritu, Jone Goirizelaia, Maddalen Iriarte eta Arnaldo Otegi joan ziren. Koordinatzaile nagusiak «lagun bat» galdu zuela esan zuen: «Bere garaian kartzelara bisita egin zidan, eta errespetu handiz tratatu ninduen. Abertzale handi bat izan da. Bere garaian sekulako eztabaidak izan genituen, baina, ezeren gainetik, gutako bat zen, euskal herritarra, euskal abertzalea eta independentista».

Sozialistek osatutako ordezkaritzan Patxi Lopez lehendakari ohia eta Idoia Mendia PSE-EEko idazkari nagusia joan ziren familiari doluminak ematera: «Pertsona garrantzitsua izan zen Euskadiko historian eta Espainiako trantsizioan; horrela aitortzen dugu». Ildo beretik jo zuen Lander Martinez EAEko Ahal Dugu-ko idazkari nagusiak: «Pisu handiko pertsona izan da».

Dena den, ezuste handienetarikoa Franciso Alvarez Cascosen presentziak sortu zuen. Aznarren lehen gobernuan Presidentetzako ministro izan zen, eta Sustapenekoa bigarrenean. Anasagastirekin batera iritsi zen beilatokira. «1996. eta 2004. urteen artean genituen arduren harira izandako tratu ona gogoan dut, eta gaur egun elkarri genion errespetua azpimarratu nahiko nuke; horrek ez du esan nahi berak bere ideiak alde batera utzi zituenik, ezta ni nazionalista bihurtu nintzenik ere». Aurkari politikoek ere errespetua eta utzitako lorratza nabarmendu zioten horrela. Gaur izango da haren omenezko hileta, Azkoitian (Gipuzkoa), 19:00etan, eta bertan ere halako testigantza ugari izango dira.]]>
<![CDATA[Jaurlaritzak diru poltsa bat sortu du 'brexit'-ak kalte egin diezaiekeen enpresentzat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/015/001/2019-02-28/jaurlaritzak_diru_poltsa_bat_sortu_du_brexit_ak_kalte_egin_diezaiekeen_enpresentzat.htm Thu, 28 Feb 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1891/015/001/2019-02-28/jaurlaritzak_diru_poltsa_bat_sortu_du_brexit_ak_kalte_egin_diezaiekeen_enpresentzat.htm Brexit-a nola egingo den gaur-gaurkoz ezezaguna da oraindik, eta horrek eragina izan dezake Erresuma Batuarekin harreman komertzialak dituzten enpresetan. Hilabete eskas falta da herrialde hori Europako Batasunetik irteteko data ofizialerako, eta «ziurgabetasun egoera baten aurrean» egonik, Pedro Azpiazu Eusko Jaurlaritzako Ogasun eta Ekonomia sailburuak enpresa txiki eta ertainen beharrak asetzeko neurria aurkeztu zuen atzo: Elkargi berme elkartearekin batera, enpresa txiki eta ertainentzako 25 milioi euroko diru poltsa bat jarri dute eskuragarri. Betiere brexit-aren eraginez likidezia arriskuan eduki dezaketen enpresei laguntzeko finantzaketa eskainiko dute, mailegu forman.

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako enpresek merkataritza harreman estua dute Erresuma Batuarekin, eta horregatik prestatu dute Jaurlaritzak eta Elkargik diru poltsa hori. 2018an esportazioen bolumena 1.732 milioi eurokoa izan zen, eta laugarren herrialdea da esportazioei dagokienez. Inportazioei begiratuz gero, 756 milioi euroko balioa zuten erosketak egin zizkieten hiru lurraldeko enpresek Erresuma Batukoei. «Horren guztiaren eraginez, pentsa dezakegu Erresuma Batuan dauden enpresek zailtasunak izango dituztela brexit-a egiten denean, eta bertako enpresekin tratuak egiteko orduan egoera zailei egin beharko dietela aurre», Azpiazuren arabera.

Traba horiei aurre egiteko, 50.000 euro eta 500.000 euro arteko maileguak eskainiko ditu Eusko Jaurlaritzak Finantzen Euskal Institutuaren bidez, eta Elkargiren bermeekin. Jaurlaritzak eta Elkargik kalkulua egin dute, eta gaur egun Erresuma Batuarekin harreman komertzialak dituzten 1.700 enpresa daude Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta horietatik 1.200 inguruk betetzen dituzte mailegu horiek eskatzeko baldintzak. Horietatik, 250 inguruk galdegingo dituztela espero dute.

Hiru urterako mailegua

Urteko %1,20ko interes tasa finkoa izango duten maileguak izango dira, eta enpresek hiru urteko epea izango dute Jaurlaritzari dirua itzultzeko. «Arrazoizko denbora tarte bat iruditzen zaigu, izan ere, brexit-ak izan dezakeen eraginari aurre egiteko hiru urte nahikoak lirateke», azaldu zuen Pio Agirre Elkargiko zuzendari nagusiak.

Maileguak eskatzeko epea atzo bertan zabaldu zuten, eta 25 milioi euroak agortu arte eskatu ahal izango dituzte. Dena den, laguntza hori eskatu behar izanez gero, «azken momentura ez itxaroteko» eskatu zien Agirrek enpresetako finantza arduradunei. «Aurreikuspenarekin joka dezaten aholkatzen diegu, eta une oro finantzaketa bermatuta eduki dezatela». Horregatik, «kontrolaezinak» izan daitekeen egoerei aurrea hartzeko gomendatu zien.]]>
<![CDATA[Ascobik kualifikazio faltari egotzi dio eraikuntzan istripuak ugaritzea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/009/001/2019-02-22/ascobik_kualifikazio_faltari_egotzi_dio_eraikuntzan_istripuak_ugaritzea.htm Fri, 22 Feb 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1893/009/001/2019-02-22/ascobik_kualifikazio_faltari_egotzi_dio_eraikuntzan_istripuak_ugaritzea.htm
Iazkoa, gainera, urte beltza izan zen lan segurtasunari dagokionez. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 2.880 istripu izan ziren, duela bi urte izan zirenak baino %3 gehiago. Baina ezbeharren larritasunak gora egin ahala, hazkundea handitu egin zen. 27 ezbehar larri izan ziren iaz, 2017an baino %13 gehiago, eta zazpi langile hil ziren; duela bi urte, berriz, bost behargin hil ziren euren lanpostuan. Eraikuntzaren jarduera egonkortzen hasi zen urtean istripu larriek gorakada nabarmena izan zuten, eta bien arteko lotura egin zuen Urrestik.

Urte ona eraikuntzarentzat

Istripuei dagokienez «urte gogorra» izan zela onartu arren, gainerakoan sektorearen suspertzeaz hitz egin zuen Bizkaiko patronaleko idazkari nagusiak. Zortzi urte inguru zeramatzan Ascobik sektorearen inguruko analisi positiborik egiten ez zuela. 2017an hasi ziren sumatzen suspertzearen lehen zantzuak, baina iazko datuekin berretsi ahal izan dute sektorea berriz bogan dagoela.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan lanpostu kopurua %3,8 hazi zen iaz, eta 49.600 langile izatera iritsi zen sektorea. Krisi garaian galdutako enplegua berreskuratu ez den arren, garrantzia eman zion goranzko joerari. Egoeraren inguruan baikor hitz egin zuen Urrestik: «Eraikuntza sektoreak suspertze zantzuak eskaintzen ditu alor guztietan: eraikuntzan, zaharberritzean, lan publikoan eta pribatuetan».

Horren lekuko izan liteke, esaterako, lan publikoa. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan %13 jaitsi zen adjudikatutako lanen kopurua, «baina 2017an ezohiko adjudikazioa egin zuten estatuko erakundeek». Iaz, halakorik ez zen egon, eta hortik beherakada.

Badira, ordea, salbuespenak. Bizkaian, esaterako, %48 handitu ziren herrilanak. Udalen eta aldundiaren eskutik iritsi da igoera hori, batez ere. Hala ere, eskaera bat egin zuen patronaleko arduradunak: «Lan publikoen gorakada horrek eragina izan behar du kontratazio baldintzak hobetzearekin». Horrek lagundu beharko luke, haren ustez, enpresen baldintzak hobetzen eta bezeroek eskatzen duten konplexutasun teknologikora egokitzen.

Etxebizitzen arloa

Baina lan publikoan bakarrik ez du izan gorakada sektoreak. Eraikitzen hasitako etxebizitzen kopurua %14 hazi zen iaz Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan: 5.736 etxebizitza hasi ziren egiten. Gorakada hori apala dela uste du Urrestik: «Oraindik 1.000 biztanleko bi etxebizitzen ekoizpenarekin jarraitzen dugu».

Sektorearen egoera indartzeko, etxebizitza beharrari erantzungo dioten politikak eskatu zituen Ascobiko buruak: «Etxebizitzak sustatzeko neurriak eskatzen ditugu; egungo beharretara egokitzeko erakundeek zorua erreserba dezatela, edo etxebizitza babestuen gehieneko prezioak benetako gastuei egokitzea. Kasu horretan, bederatzi urtez izoztuta daude gastuak».

Hurrengo urteei begira, badu itxaropena Urrestik, sektoreak azken urteetako gorakadari eutsiko diola iritzi baitio. Etxebizitzen arloan du itxaropen gehien, salmentak ongi doazelako. Iaz, esaterako, bizitegien salerosketak %17,7 egin zuen gora Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Gorakada handiagoa izan zen bigarren eskuko etxeetan (+%19) eraiki berritan baino (+%11).]]>
<![CDATA[Langile bat hil da Bilboko Portuan, azken hamahiru hilabeteetan hirugarrena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/014/001/2019-02-20/langile_bat_hil_da_bilboko_portuan_azken_hamahiru_hilabeteetan_hirugarrena.htm Wed, 20 Feb 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1879/014/001/2019-02-20/langile_bat_hil_da_bilboko_portuan_azken_hamahiru_hilabeteetan_hirugarrena.htm
ELA sindikatuak oharra bidali zuen arratsaldean istripuaren xehetasunak emanez, eta azaldu zuen «prekaritatea» dagoela ezbeharraren jatorrian. «Portuan, bereziki, faktore asko batzen dira: lan baldintza kaskarrak, lan erritmo bortitzak, eta lanbide honek berez duen arrisku maila handia». Sindikatuak garbi utzi zuen, ordea, langileak hogei urtetik gorako esperientzia zuela bere lanpostuan, eta makina erabiltzen bazekiela. ELAko afiliatua zen.

Bilboestibako langile batzordeak lanuztea egin zuen atzo heriotza salatzeko SLP enpresan, eta gaur ere berdin egingo dute 08:00etatik 20:00etara. Bilboestibaren egoitzaren parean elkarretaratzea egingo dute 10:00etatik aurrera.

2015eti, bost hildako

Bilboko Portuko istripuei begiratuz gero, zerrenda beltza da. 2015etik bost lagun hil dira beharrean zeudela, baina azken hamahiru hilabeteetan nabarmen egin du gora hildakoen kopuruak. Azken bost urteetan hil diren bost langile horietatik hiru iazko urtarriletik hil direlako. Orduko hartan, esaterako, fenwick batekin itsasontzi bateko garabia garbitzen ari zen langilea jasomakinarekin uretara erori zen, eta itota hil zen.

Ekainean, bestalde, Luzueroko harrobi zaharrean lanean ari zen behargin bat harrapatu zuen kamioi batek, eta kolpearen eraginez hil zen. Azken istripu larria abenduan izan zen: enpresa batean izandako eztanda baten eraginez hiru langile zauritu egin ziren. Erredurekin eraman zituzten hirurak ospitalera.

Urtea hasi denetik gutxienez zazpi lagun hil dira lanean ari zirela, LABek bere webgunean duen kontagailuaren arabera. Aurreko istripu hilgarria otsailaren hasieran izan zen, Zizurkilgo (Gipuzkoa) ULA enpresan. Pieza baten kolpearen eraginez hil zen 43 urteko gizonezkoa.]]>
<![CDATA[ITSASOKO AUKERA]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1951/018/001/2019-02-17/itsasoko_aukera.htm Sun, 17 Feb 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1951/018/001/2019-02-17/itsasoko_aukera.htm Offshore negozioko arduradunak. Marine Energy Week azoka egin dute aste honetan Barakaldoko BEC erakustazokan, eta itsasoko egitura eolikoek (offshore) itsas sektorean izan dezakeen eraginari buruzko jardunaldia egin zuten egun horretan. Horra datua: offshore parke bat eraikitzeko egiten den inbertsioaren heren bat itsas sektorean bertan inbertitzen da. Eta, portzentaje horren neurria irudikatzeko, jakinarazi zuen zenbat diru inbertitu den Iberdrolak Alemanian eraiki duen Wikinger offshore parke eolikoan: 1.400 milioi euro. Horregatik, azokan behin eta berriro gogoratu zuten offshore merkatua negozioetarako aukera bat dela.

Are gehiago kontuan hartuz gero zer hazkunde izan dezakeen etorkizunera begira. Gaur egun Europan ekoizten den energia eolikoaren %10 itsasoan dauden dorreetatik datoz, eta, 2017an, Europan sortu zen energiaren %18 eolikoa izan zen. Bada, 2050. urterako egindako aurreikuspenen arabera, ekoiztuko den energiaren laurdena offshore plataformetatik iritsiko da Europako lurretara. 2030. urterako, hirukoiztu egingo da itsasoan jarriko diren haize erroten kopurua, eta Asian eta Ozeano Barean hamabost aldiz biderkatuko da. Horregatik, itsasoko sektoreko eragileek itxaropentsu begiratzen diote itsasoari.

Gaur egun, 50 euskal enpresa daude negozio horretan murgilduta, eta horietatik azpimarragarriena Haizea Wind izan daiteke. Iazko maiatzean, dorreen egiturak ekoizteko lantegia zabaldu zuten Bilboko portuan, eta lehen urteurrena baino lehen langileen kopurua nabarmen handitu dela azaldu zuen enpresako kide Allan Ruiz-Rivasek. 50 langilerekin zabaldu zen lantegia, eta 200 behargin ditu gaur egun. «Azkar aldatzen ari den merkatu bat da, gainera; megawatt gehiago ekoizten dituzte dorreek, eta, horren ondorioz, energiaren prezioa ere jaisten ari da». Horregatik, etengabe egokitzen aritu behar dutela azaldu zuen. Iberdrolako arduraduna ere ikuspuntu beretik aritu zen: «3,5 megawatt ekoizten zituzten itsas dorreekin hasi ginen, eta egun 8 megawattera iristen gara; baina, dagoeneko, 10 megawatti buruz hitz egiten ari dira ekoizle asko».

Ontziolen aukera

Etengabe mugitzen eta egokitzen ari den merkatu bat da, beraz, offshore eolikoarena, eta hazten jarraitzeko tartea oraindik handia da. Horregatik, enpresa asko toki egokia bilatzen ari dira, baina ontziolek dituzte denen artean aukera onenak. Garcia Perezek Wikingerren kasuari heldu zion berriz ere: Baltikoan dauden 72 dorre horiek bere lekuan kokatu eta egokitzeko lanetan, itsasontzi gehien erabili ziren momentuan, ehun itsasontzi behar izan zituzten. Kableontziak, garabiak zituztenak, dragaontziak, atoiontziak, hornidura lanak egiten zituztenak... Askotariko eginkizunetarako itsasontziak behar izan ziren. Horregatik, datozen urteetan «ontzioletan lan karga handitu» daitekeela aurreikusi zuen Iberdrolako arduradunak.

Baina ez da hori ontziolen funtzio bakarra offshore sektorean. Antonio Sanchez Perez Navantiako dibertsifikazio arduraduna da, eta azaldu zuen Cadiz (Espainia) eta Ferrolgo (Galizia) ontzioletan egin dituztela Wikingerreko parkerako azpiestazioaren eta 29 dorreren egiturak. «Negozio eredu berrietara egokitu behar dugu, eta offshore eolikoan aukera ikusi dugu ».

Aukera berriak zabaltzeko bide horretan, Javier Zarraonaindia Eusko Jaurlaritzako Industria sailburuordeak ate berri bat zabaldu zuen: itsas sektorean espezializatzeko lanbide heziketako zentro bat zabaltzea Sestaon (Bizkaia). Oraindik garatu gabe dago proiektu hori, baina Navalen moduko ontziola handi bati beste aukera bat irekiko zaio itsasoko zeruertzean. Hango langileak kaleratu bezperan egin zuen adierazpen hori, ordea.]]>
<![CDATA[DSBEaren eta soldata publikoen igoera onartuko du gaur Eusko Legebiltzarrak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/014/001/2019-02-14/dsbearen_eta_soldata_publikoen_igoera_onartuko_du_gaur_eusko_legebiltzarrak.htm Thu, 14 Feb 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1891/014/001/2019-02-14/dsbearen_eta_soldata_publikoen_igoera_onartuko_du_gaur_eusko_legebiltzarrak.htm
Unai Urruzuno EH Bilduko legebiltzarreko bozeramaileak argitu zuen ez dutela «txeke zuririk emango». Hitz horiekin kritikatu zuen Elkarrekin Podemosen jarrera, ezer negoziatu gabe Jaurlaritzaren neurriek aurrera egitea ahalbidetuko duelako. Gobernuaren proposamena eskasegia dela gaineratu zuen Urruzunok, «Patxi Lopezen gobernuak hasitako murrizketen politika betikotzen baitu».

Koalizio independentistaren beste salaketa bat prozedurari dagokio. Hiru proposamenak irakurketa bakarrarekin tramitatu dira, zuzenketarik egiteko aukerarik gabe. «Bihar [gaur] autoritarismoa errealitate bihurtuko da».

Oposizioaren kritikak kritika, onartuko diren neurriek igoera ekonomiko hauek biltzen dituzte: soldata publikoak %2,25 igoko dizkiete Jaurlaritzako eta haren menpeko erakundeetako langile publikoei; DSBEa, berriz, %3,5 handituko da, eta %4,5 sari hori jasotzen duten pentsiodunen kasuan. Itunpeko ikastetxeei dagokienez, hogei milioi euro igo nahi du haien finantzaketa, hartara haien langileen soldata %2,25 handitu dadin. Alfonso Alonso PPko presidentearen ustez, «igoera horiek ez dira nahikoa, itunpeko ikastetxeen finantzaketak hamar urte daramatzalako izoztuta». Hala ere, eskuindarrek aldeko botoa emango dute.

DSBEaren alde, protesta

DSBEaren proposamenak aurrera egingo du gaur Eusko Legebiltzarrean, baina laguntza horren inguruko protestek Bilboko kaleetara egin zuten salto atzo. Euskal Herriko Eskubide Sozialen Gutunak deituta, ehunka lagun EAJren, PSEren eta PPren egoitzen aurretik igaro ziren. Horrela salatu zuten joan den astean hiru alderdi horien botoek eragotzi zutela DSBEaren eta etxebizitza legea aldatzeko Gutunaren herri ekinaldi legegile bat eztabaidatzea.«Eztabaida bahitu» izana leporatu diete.

Mobilizazioa «demokrazia eza» salatzeko egin dutela esan zuen Amaia Muñoa ELAko idazkari nagusi ondokoak. «Bete beharreko baldintza formal guztiak bete ditugu, baina legebiltzarrean eztabaidatzeko aukera ukatu zaigu; hori dela eta, eztabaidari ezetz esan diote, eta baita demokrazia parte hartzaileari ere».

Horregatik, Euskal Herriko Eskubide Sozialen Gutuneko eragileek mobilizatzen jarraituko dutela azaldu zuen Garbiñe Aranburu LABeko idazkari nagusiak. «Eztabaida bahitu nahi izan dute, baina ez gaituzte isilaraziko». EAJri, PSEri eta PPri esan zien «behar gehien duten pertsonei bizkarra eman» dietela.]]>
<![CDATA[ELAk nagusitasuna indartu du, Hegoaldeko ordezkarien %36 lortuta]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/017/001/2019-02-13/elak_nagusitasuna_indartu_du_hegoaldeko_ordezkarien_36_lortuta.htm Wed, 13 Feb 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1877/017/001/2019-02-13/elak_nagusitasuna_indartu_du_hegoaldeko_ordezkarien_36_lortuta.htm
Kontrara, gainerako sindikatuek beheranzko joerari eutsi diote. CCOO Hegoaldeko bigarren sindikatua da oraindik, ordezkarien %19,9rekin, eta 0,7 puntu egin du behera. UGTk %14,4ko ordezkaritza du, orain lau urte zuena baino 1,4 puntu txikiagoa. Esan daiteke, beraz, sindikatu abertzaleek irabazi duten esparrua estatuko bi sindikatu nagusiek galdu dutela.

Amaia Muñoak, ELAko idazkari nagusiaren ondokoak, ontzat jo zituen datu horiek atzoko aurkezpenean. «Uste dugu datu horiek erakusten dutela langileek gauzak aldatzeko bozkatu dutela». Kontraboterean kokatu zuen sindikatua, eta nabarmendu zuen euren aurkako «testuinguru zail» batean hazten jarraitzea lortu dutela. «Gobernua eta patronala gure aurkako mezuak zabaltzen ari dira behin eta berriro, eta, hala ere, aurrera egitea lortu dugu». Eta hori horrela baldin bada, «langileek eskubideen galerari aurre egin nahi diotelako da», Muñoaren esanetan. Horregatik, Hego Euskal Herriko langileek «prekaritatearen aurkako eta gizarte justuago baten aldeko botoa» eman dutela azaldu zuen. Baina baita subiranotasuna ezkerretik indartzearen aldekoa ere.

Maiz aipatzen da ELA ezohikoa dela sindikalismoaren esparruan, argudiatuz ez dela ohikoena kontrabotereko sindikatu batek halako ordezkaritza handia lortzea. Bada, Muñoak baieztapen horri erantzun zion: «Anomalia bat al da hemengo langileria? Azken batean, haiek erabaki dute zer estrategiarekin egin nahi izan duten bat. Beraz, ELA anomalia bat dela diotenek langileei eurei esaten diete hori».

Alde horretatik, erakunde publikoei ere egin zien kritika Muñoak: «Enpleguaz eta haren kalitateaz arduratzen direla esaten ari dira azken boladan behin eta berriz, baina haien mendeko beharginen kasuan ez da halakorik gertatzen. Ez dugu halakorik ikusten». Azpikontratatutako langileen baldintzak eta funtzio publikoan dabiltzan langile askorenak gogoan zituela egin zuen kritika hori Muñoak. «Erakundeen euren ardura- peko enpleguetan, prekaritateak gora egiten du». Eta, horregatik, dagokien ardura bere egin dezaten eskatu zien arduradun publikoei. Berretsi zuen sindikatuak baldintza duinen aldeko borrokari eutsiko diola bitartean.

Mahai sozialaren aurka

Bide horretan, Muñoak gogora ekarri zuen aste honetan osatu den elkarrizketa sozialaren mahaiaren argazkia: «Jaurlaritzak emaitzarik kaskarrenak lortu dituzten sindikatuen babesa bilatu du». 2018ko datu ofizialen arabera, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ordezkarien %29,2 ordezkatzen dute CCOOk eta UGTk, eta %60,1 ELAk eta LABek. Ordezkaritza txiki horren harira Jaurlaritzaren eta langileen artean distantzia handitzen ari dela esan zuen. «Mahai horretan, langileak ez daude ordezkatuta, eta, hala ere, aurrera egitea erabaki dute».

Mahai horretan hartuko diren neurriak ere kritikatu zituen Muñoak: «Jaurlaritzaren erabaki neoliberalei oniritzia emateko mahaia izango da hori, baita patronalaren irudia zuritzekoa ere». Horregatik guztiagatik, langileei errespeturik ez erakustea aurpegiratu zien mahaiko ordezkari guztiei. «Bada garaia Jaurlaritzak behar bezalako errespetuarekin tratatu ditzan langileak eta haien ordezkariak». Hala egiten ez den bitartean, agerian geratuko da Jaurlaritzaren «kalitate demokratiko eskasa».

Nafarroan antzeman da gehien sindikatu abertzaleen gorakada: %22,76 du jada ELAk (+1,23), eta LABek izan du gorakadarik handiena (+2,52). Lehen aldiz, %50etik behera daude CCOO eta UGT.]]>
<![CDATA[Baloiaren atzean, zerga gutxi]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1880/020/001/2019-02-12/baloiaren_atzean_zerga_gutxi.htm Tue, 12 Feb 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1880/020/001/2019-02-12/baloiaren_atzean_zerga_gutxi.htm
Bi txapelketak antolatzen dituzten erakundeek jartzen duten baldintza izaten baita hori: nazioartean oihartzun mediatiko handia duten partiden truke, zerga salbuespenak eskatzen dizkiete tokian tokiko erakundeei. UEFAk antolatu du 2020ko Eurokopa, eta, txapelketak bete behar dituen baldintzen artean, honako hau dio: «UEFAk eta bere baitako erakunde eta egitura lokalek ez dute euren irabazien gaineko zergarik ordainduko, ezta negozio bolumen edo kapitalaren araberakorik edo sozietateen zergarik ere». Herrialde batek, beraz, erakunde horrek antolatutako txapelketa baten egoitza izateko interesa edukiko balu, baldintza horiek bete beharko lituzke ezinbestean. Baita beste batzuk ere. Gasteizen eta Bilbon egingo diren kirol ikuskizunak antolatzeko, baldintza ezberdinak eskatu ditu erakunde bakoitzak, eta instituzioek onartu egin dizkiete.

LAUKO FINALA, GASTEIZEN

Joan den irailean atera zuten argazkia Josean Kerejeta Baskoniako presidenteak, Gorka Urtaran Gasteizko alkateak, Ramiro Gonzalez Arabako ahaldun nagusiak eta Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura sailburuak. Lauen erdian, Euroligako txapeldunari ematen dioten kopa zeukaten. Hilabete batzuk lehenago jakinarazi zuten Lauko Finala Gasteizen jokatuko zutela, eta Euroligarekin lortutako hitzarmena azaroan sinatu zuten. Iraileko argazkiak, ordea, balio dezake itun hori irudikatzeko, hiru erakunde publikoen sinadura beharrezkoa izan baitzen finala Gasteizera eramateko.

Geroago iritsi ziren, ordea, sinatutako akordio horren inguruko dudak. Gasteizko Udaleko bi txosten juridikok eta Eusko Jaurlaritzako hiruk akordioan adostutako zenbait neurriren inguruko zalantzak azaldu zituzten. Hiru erakunde publikoen artean lau milioi euro ordaindu dizkiote Euroligari finala Gasteizera eramateko: Jaurlaritzak 1,5 milioi euro, aldundiak beste horrenbeste eta udalak milioi bat euro. Akordioak ez du zehazten, ordea, ekitaldiak zer aurrekontu izango duen. Horra txostenetako zalantzetako bat. «Lauko Finalerako ezarritako aurrekontuarekin Euroligak ezarritako kanona ordaintzen da», Jaurlaritzako iturriek argitu dutenez.

Akordioak, hala ere, Euroligak euskal erakundeei eskainiko dien promoziorako tartea zehazten du. Iñaki Gurtubai Gasteizko Udaleko Alkatetza, Ekonomia eta Funtzio Publikoaren arloko koordinatzailea da, eta, haren ustez, erakundeen ikusgarritasuna bermatzen du akordioak, eta hori ordaindu dute erakundeek. «Txapelketaren finala ekartzeak, gainera, ikusgarritasuna bermatzen du».

Interes orokorrari erantzungo dio Euroligaren Lauko Finalak, eta, arrazoi horregatik, Euroligak ez du BEZik ordainduko Araban. Foru aldundiko iturriek azaldu dutenez, ez da zerga ordaintzetik salbuetsiko, era horretako itunetan ez delako BEZa ordaintzen. Hitzarmenean adierazten denez, ekitaldiak «kirola eta, zehazki, saskibaloia sustatzea du helburu». Areago: «Kirolen balioak sustatzea du helburu ekitaldiak». Eta era horretako ekitaldietan antolatzaileek ez dute zeharkako zerga hori ordaintzen.

Iñaki Ullibarri EH Bilduko Arabako batzarkideak, baina, tranpa ikusten du forma aldetik: «Kontratu bat sinatu beharrean hitzarmen bat sinatu denez, BEZa ez da ordaindu behar». Salatu duenez, interes orokorreko akordioak GKEekin sina daitezke, baina multinazional batekin egiteak zalantzak sortzen dizkio. «Inork ez du egiten halako hitzarmen bat halako enpresekin».

Sinatutako akordioko punturen batean, azkenik, honako hau ere adostu dute aldeek: desadostasunik egongo balitz eta auzitarako bidea hartu beharko balitz, auzia Luganoko (Suitza) epaitegian ebatziko litzateke. Gurtubairen arabera, normala da zerbitzu juridikoek hori ebaztea, baina Euroligak eskatzen duen baldintzetako bat da, eta «ez da legez kanpoko ezer». Josu Erkoreka Jaurlaritzako bozeramaileak ere hala zehaztu zuen joan den astean. Baina, Ullibarriren ustez, eskaera horiek guztiak onartuta, hiru erakunde publikoek «men» egin diote saskibaloiko federazioari. Dioenez, ez dago finala Gasteizen jokatzearen aurka, baina, akordioak nola egin diren, kezkatuta dago: «Kirol ekitaldiak gero eta negozio handiagoak dira, eta moduak kezkatzen gaitu».

2020KO EUROKOPA, BILBON

Lau urtean behin jokatzen da futbol selekzioen arteko Europako txapelketa: Eurokopa. Datorren urteko ez da herrialde bakar batean jokatuko, hainbatetan baizik. E taldeari dagozkion hiru norgehiagoka Bilbon jokatuko dira. Hau da, txapelketa jokatzeko sailkatuko balitz, Espainia San Mamesen arituko litzateke, eta Bilbon jokatuko den laugarren partida final-zortzirenetakoa izango litzateke. Baina, hori errealitate izateko, Bizkaiko Ogasunak honako zerga hauek ordaintzetik salbuetsiko du UEFA: PFEZ errenta zerga, sozietateen zerga, ez-egoiliarren errentaren gainekoa, ondare eskualdaketena, egintza juridiko dokumentatuen gainekoa eta udal zergak. Itun ekonomikoan bildu zituzten salbuespen horiek, xedapen gehigarri baten bidez, eta ez foru arau bidez, EH Bilduk eskatu bezala. Arantza Urkaregi koalizioko batzarkidea da Bizkaian, eta zerga salbuespenak batzar nagusietan ez eztabaidatzeko trikimailu moduan ikusi du bide hori. «Batzar nagusietan ez da eztabaidarik izan». Horregatik, edukiaz gain, modua ere kritikatu du koalizioko kideak, eta salatu du herritarrei eztabaida ukatu dietela.

Zerga horiek guztiak ordaintzetik salbuetsita egongo UEFA, baina BEZa ordaindu beharko duela azaldu dute Bizkaiko Ogasuneko iturriek. «Hori da hemen zerga bidez utziko luketen ekarpenik garrantzitsuena». Sarreren BEZa ordainduko lukete, esaterako, baina ez dute zeharkako zerga hori ordaindu beharko txapelketa antolatzen duen federazioak inportatzen dituen produktuetan. Hala onartu zuen Espainiako Kongresuak, urtarrilean. Puntu hori oraindik ez da batzar nagusietara iritsi, eta iristen denean ere onartu beste aukerarik ez dute izango, BEZaren gaineko araudia ez baitagokio Bizkaiko Ogasunari, baizik eta Espainiakoari.

Gainerako zerga salbuespenei ez die garrantzi berezirik eman nahi izan Bizkaiko Ogasunak. Azken batean, UEFA ez delako Bizkaiko ohiko zerga ordaintzailea, eta, salbuespenik egongo ez balitz ere, ez lukeelako sozietateen zergarik ordaindu beharko, ogasuneko iturrien arabera: «Eurokoparen harira Bizkaian enpresa bat sortuko balute, eta sei hilabetez egingo balute lan, orduan egongo lirateke zerga hori ordaintzetik salbuetsita». Edonola ere, salbuespen hori badago.

Urkaregik gogor kritikatu du politika hori guztia. «Sarreren BEZa ordainduko dela diote, baina, ikuspegiari buelta emango bagenio, zerga hori herritarrek ordaintzen dute; beraz, herritarrek zergak ordaintzen dituzte, eta UEFAk ez. Hori ez dago ondo». Horregatik, uste du Bizkaia paradisu fiskal bihurtu dutela UEFArentzat. «Zerga salbuespen horiek onartu zaizkio UEFAri, baina, aurretik, MTVri eta beste ekitaldi handiei zein salbuespen onartu zaizkie? Lurraldeko ekonomiari egiten zaion ekarpena aipatzen dute maiz, baina zenbat diru galtzen dugu salbuespen horien guztien bidez?». Urkaregik ez du gaizki ikusten Bizkaira halako partidak ekartzea, baina «UEFAk bere baldintzak onartzea beste aukerarik ez dizu ematen». Eta ez dago ados jokatzeko modu horrekin.]]>
<![CDATA[Bilboko Portuaren trafikoa %4 hazi da, eta bosgarren urtez jarraian egin du gora]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/011/001/2019-02-09/bilboko_portuaren_trafikoa_4_hazi_da_eta_bosgarren_urtez_jarraian_egin_du_gora.htm Sat, 09 Feb 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1893/011/001/2019-02-09/bilboko_portuaren_trafikoa_4_hazi_da_eta_bosgarren_urtez_jarraian_egin_du_gora.htm
Alde horretatik, 2019ak lehengo lepotik izango du burua, eta %2 haziko da hango trafikoa. Iazkoen artean hazkunderik handiena ontziratu gabeko likidoek izan zuten: 20,5 milioi tona garraiatu ziren, 707.000 tona gehiago. Bilboko Portuko kontainerren trafikoak, bestalde, inoizko daturik onenak izan zituen 2018an. 638.447 kontainer iritsi ziren, urte bat lehenago baino %5,5 gehiago. Presidentearen hitzetan, horretan eragina izan du Txinako Cosco konpainiak hartu izanak Noatumeko gidaritza, kontainerren garraioa kudeatzen duen enpresarena. Baina Bilboko Portuko kontainerren nasan beste konpainia batzuk ere badaude, eta denen lorpena izan dela ere esan zuen.

Bilboko Portuko nasetan 2017an baino 70 itsasontzi gehiagok amarratu zuten, 2.925ek denetara. Baina merkantzien bolumena itsasontzi kopurua baino gehiago handitu zen. Horregatik, ondorioztatu daiteke itsasontzien tamaina gero eta handiagoa dela. Barkalak eman zuen datua: batez beste, %2,6 handiagoak izan ziren iritsitako itsasontziak. Produktu likidoen hazkundearen eragina izan zen hori.

Politika bateratua

Merkatu nagusiei begira, kezka azaldu zuen Barkalak. Erresuma Batuak du bezerorik handiena Bilboko Portuakt, eta datozen asteetan gauzatu daitekeen brexit-aren inguruko zalantzek eragina izan dezakete. Hala ere, argi utzi nahi izan zuen merkatuaren %10 ordezkatzen duela herrialdeak, eta merkatu gehiago ere badituela portuak. Baina ez zuen ezkutatu eragina izango duela, eta, horregatik, eskaera egin zion Europako Batasunari: «Beste portuekin harremanetan gaude, eurek nola jardungo duten jakiteko, baina politika bateratu bat behar da. Portu batzuek besteek baino zorrotzago jokatuko badute, desorekak sor daitezke». Bilboko Portua akordiorik gabeko brexit-erako prest dagoela esan zuen. Areago: «Kantauriko portuen artean ondoen prestatuta gaudenak gara gu».]]>
<![CDATA[Laneko istripuek %1,5 egin dute gora 2018an, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/011/001/2019-02-07/laneko_istripuek_15_egin_dute_gora_2018an_araban_bizkaian_eta_gipuzkoan.htm Thu, 07 Feb 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1893/011/001/2019-02-07/laneko_istripuek_15_egin_dute_gora_2018an_araban_bizkaian_eta_gipuzkoan.htm
Istripu gehienak (33.972) Osalanek «istripu berriak» izendatzen dituenak izan ziren; hau da, ez ziren gaitz zaharrago baten agerpen berriak izan. Horien artean gehienak arinak izan ziren (29.912); larriak 169 izan ziren, eta 34k beharginen heriotza eragin zuten. Azken datu horrek ere gora egin zuen, gainera, 2017koarekin alderatuz gero, 25 langile hil baitziren euren lanpostuan zeudela orain bi urte. Beharrean zeudela bederatzi heriotza kasu gehiago zenbatu zituen Osalanek aurreko urtean.

In itinere istripuek, ordea, behera egin zuten. Lanerako joan-etorrian izandako 74 ezbehar gutxiago izan ziren iaz (3.857), eta hiru behargin hil ziren halako istripuetan, 2017an baino lau gutxiago. Denetara, beraz, 37 langile zendu ziren iaz, hiru lurraldeetan beharrean edo harako joan-etorrian zihoazela; 2017an baino bost gehiago dira. LABen webgunean Euskal Herri osoko heriotza kasuak biltzen dituzte, eta horren arabera, 68 behargin hil ziren iaz, 2017an baino hamalau gehiago.

Datu horiek eskuan, balorazio gazia egin zuen Jon Azkue Laneko eta Gizarte Segurantzako sailburuordeak: «Balantzea ez dugu gustuko, eta lanean jarraitu behar dugu hobetzeko». Gogoeta egiteko beharra aldarrikatu zuen, bereziki enpresarien artean. «Denok egin behar dugu hausnarketa, baina bereziki enpresariek, eurek dutelako prebentzio arloan erantzukizun handiena». Hala, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan negoziatzen diren lan itunetan prebentzio neurriak txertatzeko beharraren alde azaldu zen. «Gizarteak ulertu beharra dauka laneko istripuak saihestu daitezkeela, eta, horretarako, prebentzioaren kultura hedatu beharra dago».

Are gehiago, laneko istripuen jatorrian ezbehar klasikoak egon da. Alberto Alonso Osalaneko zuzendari nagusia da, eta hala azaldu zuen: «XXI. mendean oraindik XIX. mendeko istripuak dira ohikoenak: makinen kontrola galtzea, garaiera batetik erortzea, kolpeak...».

Sektore berrietara iritsi

Ezbehar kasu askotan oraindik molde zaharrek irauten badute ere, lanpostu berriei lotutako prebentzio neurriak lantzen hasiko dira Osalanen. Plataforma digital berrietako beharrean aritzen diren langileen eta aplikazioei lotutako zerbitzuetan aritzen direnen laneko arriskuak ikertzen hasiko da. Horretarako, Valentziako Unibertsitatearekin harremanetan jarri da Osalan. «Langile horiek arrisku fisikoaz gain psikosozialak ere badituzte; azken batean, gisa honetako plataformek zabaldu dituzten arriskuen tipologia ezberdina da», Alonsoren arabera.

Baina molde zaharreko lanpostuetan ere laneko osasuna bermatu gabe daukatela salatzen duten kolektiboak ere badaude. Etxeko langileek azken boladan egin dituzten agerraldietan behin eta berriro esan dute ez zaiela laneko istripurik onartu ere egiten; horregatik, Osakidetzari eta Osalani eskatu diete behargin horiei eskubide horiek onartzeko. Azkue sailburuak sektore «konplexua» dela esan zuen, ikuskari bat ezin delako etxe baten barrura sartu. «Konpromisoa daukagu sektore horretan lan egiteko, eta horren lekuko da prebentzio arloko txostenak egin ditugula». Etxeetara ezin dira sartu, baina langile horien bitartekaritza lana egiten duten enplegu agentzietara joaten direla azaldu zuen.]]>
<![CDATA[Zaindu ala garbitu: beste aukerarik ez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1931/006/001/2019-02-02/zaindu_ala_garbitu_beste_aukerarik_ez.htm Sat, 02 Feb 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1931/006/001/2019-02-02/zaindu_ala_garbitu_beste_aukerarik_ez.htm
Aukera bi horiez gain, nekez topatuko dute beste lanposturik emakume etorkinek, eta horietan prekaritatea nagusi dela dio Guzmanek. Aste honetan bertan, Bizkaiko Etxeko Langileen elkarteak sektorearen inguruko txosten bat aurkeztu du, eta hor argi azaltzen dira baldintza kaskar horiek. Lan egiten duten etxean lo egiten duten langileen laurdenek astean ez dute atseden hartzeko tarterik. Langile egoiliarren %96 etorkinak dira, emakumeak, eta horietatik %25ek ez dute lan egiteko baimen ofizialik. Bada, paperik ez duten langileen baldintzak gogorragoak dira. Dokumentazioa duten langileen %42k 900 eurotik beherako soldata dute. Paperak dituztenen artean, berriz, %22k jasotzen dute soldata hori.

«Paperak edukiz gero, eskubide gehiago eduki ditzakezu, baina ez pentsa askoz egoera hobea denik», dio Guzmanek. «Enplegatzailea hiltzen bada, egun batetik bestera lanik gabe geratzen gara emakume horiek, eta langabezia eskubiderik gabe, gainera». Horregatik eskatzen ditu beste beharginen pareko lan baldintzak. «Gaixotuz gero ere, ez zaigu gaixotasunaren laneko jatorria ere onartzen. Zergatik?». Etsipenez eta amorruz egin du galdera.

Baina zaintzan lan egin beharrean garbiketa sektorean sartuz gero, baldintzak ez dira samurragoak. Ikusi besterik ez dago, bestela, joan den urte amaierako greba mugagabea. Bilboko NH eta Barcelo hoteletako langileek lanuztea egin zuten, zeuzkaten lan baldintzak ez zirelako duinak. Egunean zehar garbitu beharreko gela kopuru jakin bat zeukaten, baina ordutegiari lotu gabe zegoen aldagai hori. Hau da, ordutegiaren barruan ez baziren hamalau gela garbitzen, kopuru horretara iritsi arte luzatzen zen haien lan eguna. Gela bakoitzeko, gainera, 2,5 euro jasotzen zituzten.

Grebara jo zuten langileek, eta, 48 eguneko lanuzteen ondoren, soldatak %48 igotzea lortu zuten, eta ordutegi finko bat edukitzea. Baldintzak hobetu egin diren arren, gaur-gaurkoz oraindik etorkinek egiten duten lan bat da garbiketarena. Eta gehienetan emakumeak dira, gainera.

Elena. «Paperik ez baduzu, edozein lan baldintza onartu beste aukerarik ez duzu»

Sol de Libertad. «Inoiz ez dago dirurik etxeko langileak soldata duina jaso dezan»]]>
<![CDATA[DSBEak 244 euro gehiago beharko lukeela esan dio ELAk Jaurlaritzari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1921/011/001/2019-01-31/dsbeak_244_euro_gehiago_beharko_lukeela_esan_dio_elak_jaurlaritzari.htm Thu, 31 Jan 2019 00:00:00 +0100 Lander Muñagorri Garmendia https://www.berria.eus/paperekoa/1921/011/001/2019-01-31/dsbeak_244_euro_gehiago_beharko_lukeela_esan_dio_elak_jaurlaritzari.htm
Muñoak esan zuen irtenbidea badagoela joera hori bideratzeko: Euskal Herriko Eskubide Sozialen Gutunak legebiltzarrean erregistratu zuen herri ekinaldi legegile bat. Otsailaren 7an erabakiko dute ekinaldia tramiterako onartuko duten, eta egun horri begira daude gutunaren eragileak —haien artean ELA bera—.

Iazko otsailean erregistratu zuten herri ekinaldi legegilea, eta urtebeteko bide «luzeegi» baten ondoren iritsiko dira eztabaida horretara. «Atzerapena ez da kasuala izan, EAJk eta PSE-EEk behar izan duten denbora izan da euren DSBEaren lege proposamena idazteko», Novalen irudiko. Apirilaren 27an erregistratu zuten proposamena gobernua sostengatzen duten bi alderdiek, herri ekinaldia erregistratu eta bi hilabete geroago. Euskal Herriko Eskubide Sozialen Gutunak 51.000 pertsonaren sinadurak batu zituen.

«Demokraziaren aurka»

Muñoak salatu zuenez, legebiltzarkideek ekinaldi legegilea tramitatzearen aurka bozkatuko balute, «demokrazia parte hartzailearen aurkako kolpe bat» izango litzateke. Haren iritziz, garrantzitsua da ekinaldiak aurrera egitea, herritarren babesa izan duelako eta horri babesa emango liokeelako legebiltzarrak. «Pobreziak gora egin du, eta horri aurre egiteko ekinaldia da; Jaurlaritzakoek diote zerga bilketa inoizko handiena izan dela. Hori horrela baldin bada, DSBEak lehentasuna izan beharko luke, eta ez da horrela». Jaurlaritzari «propaganda egiteari uzteko» eskatu zion ELAko buruzagiak.

Euskal Herriko Eskubide Sozialen Gutuneko beste kide batek, LABek, oinarrizko errentaren gaian «murrizketen bideari» jarraitzea leporatu zion atzo Eusko Jaurlaritzari. «Astelehenero kalera ateratzen diren pentsiodun horiek ez zaizkio axola»]]>