<![CDATA[Maite Asensio Lozano | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 24 Sep 2018 05:48:35 +0200 hourly 1 <![CDATA[Maite Asensio Lozano | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Hondarribia utziko du herriko apaizak, alarde eguneko atzerapausoagatik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/4636/008/001/2018-09-19/hondarribia_utziko_du_herriko_apaizak_alarde_eguneko_atzerapausoagatik.htm Wed, 19 Sep 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/4636/008/001/2018-09-19/hondarribia_utziko_du_herriko_apaizak_alarde_eguneko_atzerapausoagatik.htm
Alarde egunean azken urteetako desfilerik gogorrena egin zuen Jaizkibelek Kale Nagusian. Plastiko beltzak ez ezik, txistuak eta irainak ere jasan behar izan zituzten berriz; konpainia parekideko hainbat kidek malkoei eutsi ezinik egin zuten bidearen zati hori. Irudiok hunkituta, jazotakoa salatu zuen Etxabek hilaren 10eko mezan: «tamalgarritzat» jo zuen gertatutakoa, eta erantsi zuen herriak ezin zuela horrela beste 22 urtez jarraitu, erronka bat zuela gatazka konpontzen. Alarde baztertzailearen aldekoek kargu hartu zioten: emakume bat aldarera igo zen kontra hitz egitera, udal ordezkariak aurrean zeudela. «Ez nuen inoiz pentsatu gizarte sekularizatu honetan erronka hitza aipatzeak hautsak harrotuko zituenik», esan dio BERRIAri.

Hala ere, Etxabek adierazi du bere erabakia ez duela elizan gertatutakoak eragin, eta alde guztien babesa sentitu duela: udal taldeena, alardeko burgumaisuarena, Jaizkibelena... Giroak bultzatu du alde egitera, alarde eguneko «begiradek, sentipenek...». Hilaren 8an bertan, gatazka izan zen Guadalupeko ermitan ere, desfilearen osteko mezan: Jaizkibeleko kideek eserlekuak gordeta zituzten barruan, baina alarde baztertzailearen aldeko andre batzuek handik bota nahi izan zituzten; amore eman behar izan zuten, eserlekuak konpainia mistoak eta apaizak adostuak zituztela jakin zutenean.]]>
<![CDATA[«Exijentzia maila handiagoa» eskatu du Itxasok alardeen auzian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1997/010/001/2018-09-15/exijentzia_maila_handiagoa_eskatu_du_itxasok_alardeen_auzian.htm Sat, 15 Sep 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1997/010/001/2018-09-15/exijentzia_maila_handiagoa_eskatu_du_itxasok_alardeen_auzian.htm
Bestalde, larunbatean Hondarribiko Kale Nagusian Jaizkibel konpainia mistoak jasandako jazarpenaren harira, EAEko Berdintasunerako Legea betearazteko neurriak eskatu zituen Elkarrekin Podemosek: auziari buruzko artikulu bat dakar arauak, baina ez da inoiz bete. «Hondarribian oso modu grafiko eta argian ikusi da andreek euren eskubideak gauzatzea oztopatzen dituen sistemaren aurpegi gordinena», adierazi du koalizioak.

EH Bildu ere gaiaz mintzatu zen atzo, udan Gipuzkoan izandako eraso sexistei buruz eginiko agerraldian; izan ere, larunbatean gertatutakoa «eraso matxista bat» dela esan zuen. Berdintasunerako foru araua betetzea galdegin zioten diputazioari, hau da, 2020rako aldundiaren aurrekontuaren %1 berdintasun politiketara bideratzeko modua jartzea; egun ia bi milioi euro inbertitzen ditu erakundeak, eta bi urtean 8,5 jartzera iritsi behar luke.

Fundazioaren balorazioa

Hondarribiko desfile baztertzailea antolatzen duen Alarde Fundazioak ere balorazioa egin zuen atzo, agerraldi jendetsu batean. Azken egunetan kritikak jaso arren, euren posizioan gotortuta agertu ziren, eta haien aurkako «lintxamendu mediatikoa» salatu zuten. Plastiko beltzen atzean zeuden andreek «jarrera erasokorrak» jasan zituztela ere adierazi zuten. Erakundeei neurriak eskatu zizkieten: «Elkarren aurkakoak diren iritziak espazio eta denbora berean bat egitera behartzen dituzte. Logikoena litzateke bakoitzak bere lekua edukitzea».]]>
<![CDATA[Gaitzespenik gabeko erasoak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1942/009/001/2018-09-11/gaitzespenik_gabeko_erasoak.htm Tue, 11 Sep 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1942/009/001/2018-09-11/gaitzespenik_gabeko_erasoak.htm Ez beti da ez lelodun 2.000 kapelu banatu ditu Hondarribiko Udalak azken astean, gaur amaituko diren jaietan eraso sexistei aurre egiteko; hiru egunetan karpa bat ere jarri du, «indarkeria sexistarekin lotutako edozein gairi buruz informazioa emateko». Neurriok aurkezteko agerraldia egin zuen abuztu amaieran, eta zinegotziek elkarren alboan jarri zituzten bi kartel: bortxa matxistaren aurkakoa, Jaietan ere indarkeriarik ez leloarekin, eta festetako ofiziala, andreen parte hartzea eragozten duen alardeko soldadu batzuen irudiarekin. Indarkeria matxistaren aurkako kartel bat, indarkeria matxista sinbolikoa adierazten duen desfilea goratzen duen beste kartel baten alboan. Alardeen inguruko gatazkaz erakunde batzuek darabilten diskurtso bikoitzaren beste adibide bat.

Agerraldi hartatik hamar egunera, beste adibide bat: larunbatean Kale Nagusian Jaizkibel konpainiak jasandakoa ez dute indarkeria matxistatzat hartu Hondarribiko Udalak eta Gipuzkoako Aldundiak, eta ez dute gaitzetsi. Baina zer izan zen Jaizkibeli egin ziotena, indarkeria matxista ez bada? Plastiko beltzen atzean oihuka, irainka eta txistuka jardun ziren emakumeen helburua ez baitzen tradizio bat defendatzea, baizik eta Jaizkibel boikotatzea, konpainiako kideak umiliatzea eta intimidatzea, eta emakumeen eskubideak egikaritu daitezen saihestea. Jokabide hori adierazpen askatasunaren barruan kokatu dute Hondarribiko Emakumeak taldeak eta hainbat erakundek, baina hurbilago dago gorroto delitutik. Emakumeen aurkako gorrotoa adierazi baitzuten larunbatean, antolatutako eraso baten bidez.

Espero gabekoa izan zen, ordea, larunbatekoa. 2014tik isiltasunean desfilatu izan du Jaizkibelek Kale Nagusian, gatazkaren inguruko tentsioa jaitsita; iaz, ertzainen presentziarik ia gabe. Beraz, zertara dator aurtengo atzerapausoa? Plastiko beltzen atzeko emakumeen jarrera urteetako zigorgabetasunaren ondorio da: aurretik ere hala aritu dira, baina gehienetan, euren jokabideak ez du gaitzespen irmorik jaso hurbileko erakundeetatik; ertzainek ere ez diete isunik jarri Ertzaintzaren beraren ebazpenak urratu dituztenean. Alarde baztertzaileen argudioak sekula auzitan jarri ez dituzten instituzioek jaten eman diote piztiari, eta orain, lehen aldiz aurkako keinu bat egin dutenean -Gipuzkoako Diputazioak plastikoak kentzeko eskatu zuenean-, konturatu dira egoera eskuetatik joan zaiela. Ildo horretan, larunbatean jazotakoak zer pentsatua eman behar lieke «festa ulertzeko bi moduez» mintzatzen direnei ere: hori al da alardea sentitzeko moduetako bat? Zilegi al da jaia ulertzeko ustezko modu hori gorrotoaren, ukazioaren eta indarkeriaren bidez adieraztea?

Eta zein iritzi dute Hondarribiko alardean ateratzen diren gizonek? Kale Nagusian Jaizkibeli aurkakotasuna adierazi zieten 300 emakumeengan jarri izan da fokua, baina handik jaistean alardeko 4.000 soldadu gizonezkoek eman zioten bizkarra desfile parekideari. Jakina da alardean ateratzen diren gizon guztiak ez daudela emakumeen parte hartzearen kontra, ez dutela hor desfilatzen andreen aurkako militantziaz, baizik eta euren konpainiekiko atxikimenduz, eta (gizonezko) lagun eta senideen alboan joan ahal izateko. Izatez, arratseko desfilean Jaizkibel txalotzen izan ziren beste konpainietako hainbat soldadu. Hortaz, ados daude Kale Nagusian gertatutakoarekin? Plastiko beltzekin, txistuekin, irainekin eta jazarpenarekin ordezkatuta sentitzen al dira? Inoiz egingo al dute jokabide horiek gaitzesteko urratsik?

Urteetako utzikeria politikoaren ondorioz, gatazkak leher egin eta 22 urtera askoz zailagoa izango da emakumeen parte hartzearen aurkako argudioei eta botereei aurre egitea. Horretarako borondaterik baldin badago, ez dirudi egokiena izango denik eufemismoak erabiltzea eta gatazka bizikidetzaren eremura mugatzea: diskriminatutako gizatalde bat dago, bere eskubideen alde ari dena, beste talde batzuek eskubide horiek ukatzen dizkietelako. Bizikidetza baino gehiago, giza eskubideak eta demokrazia daude jokoan Irunen eta Hondarribian. Eta, alardeen gatazka paradigma bat den neurrian, bi herriotatik kanpo ere berdintasun politiken sinesgarritasuna dago jokoan: auzia konpondu arte, zalantzan egongo baita erakunde batzuek emakumeen eskubideekin egiazko konpromisorik ote duten.

Ezinikusi gogorragoa]]>
<![CDATA[Altzairuzko sabaiari ostikoka]]> https://www.berria.eus/albisteak/155741/altzairuzko_sabaiari_ostikoka.htm Sun, 19 Aug 2018 17:39:20 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/albisteak/155741/altzairuzko_sabaiari_ostikoka.htm N. B.: Egun baino askoz gutxiago ginen, eta zenbait eremutan ez zen ondo ikusten neskak futbolean aritzea. Marimutil etiketa nik behintzat baneukan. M. D.: Guztiek geneukan. Zer irakatsi dizue kirolak? M.D.: Ni gerora konturatu naiz zein garrantzitsua izan den taldeko kirol batean aritzea. Futbolean erdilaria nintzen, antolatzailea, eta erdilari batek kudeatu behar ditu bataren eta bestearen egoak, hutsegiteak... Gerora, ardura batean eta bestean giza baliabideak kudeatzen ibili naizenean, ohartu naiz lasai egoten nintzela egoera zailetan. Aurreko entrenamendu hark balio izan zidan. Curriculumetan ere, horretan fijatu izan naiz beti, irakasleak-eta kontratatzean; taldeko kiroletan ibilitakoek badauzkate gaitasun batzuk: eskuzabalak dira, taldeak kudeatzen dakite... Irizpide horrek ez dit inoiz huts egin. N.B.: Niri ere taldearen kontzientzia eman zidan futbolak. Eta gero kenpoak eman dit diziplina izugarria. Arte martzial bat da, baina filosofia bat du atzean: errespetua lantzen da, agresibitatea erabili ordez bestearen indarra baliatzea, haren mugimenduak aztertzea... Gakoak eman dizkit enpatizatzeko eta frustrazioari aurre egiteko.

Erakundeak, gizonen neurrira Orain berriro zaudete oso espazio maskulino batean: erakunde publiko banatako goi karguetan. Gizonen neurrira eginda dago esparru politikoa oraindik? M.D.: Bai. Asko aldatzen ari da, baina oraindik gehiago aldatu behar da: dena dago gizonen ikuspuntutik antolatuta. Gure taldean emakume asko gaude, eta gauzak aldatzen ari gara; esaterako, ordutegiak, denbora beste modu batean aprobetxatzeko. Bazkaldu ere azkarrago egiten dugu; zeren, lehen, zenbat ordu bazkaltzeko? XIX. mendeko ikuspuntua da: pentsatzen zuten zenbat eta ordu gehiago eman lanean orduan eta eraginkorragoak zirela. Ez dut uste hala denik. Egungo baliabide teknologikoekin, gauzak beste modu batera egin daitezke, beti fisikoki presente egon gabe, eta orduak eta orduak sartu gabe; jendea hobeto sentitzen da, eta gauzak berdin ateratzen dira aurrera. Guretzat oso garrantzitsua da denboraren kudeaketa: lanaz gain, bizitza pertsonala ere oso inportantea da. Nik hasieratik argi utzi nien taldekoei jende orekatua nahi nuela, lana familia bizitzarekin uztartuko zuena. Hori zaindu egin behar da; bestela, jendea hiru urteren buruan erretzen da, eta halako ardura lanetan jarraituko duten pertsonak behar ditugu guk. Halako aldaketak oso garrantzitsuak dira, bihar eta etzi andreentzat erakargarria izan dadin halako ardura bat hartzea. N.B.: Gurean, goi mailako postuei dagokienez, unibertsitatea oraindik oso-oso maskulinoa da; kudeaketan ez ezik, baita ikertzaile nagusien arloan ere. Eta horrek ez du hainbesteko zerikusirik erakundeak jartzen dituen ordutegiekin, baizik eta, adibidez, ikerketak eskatzen duen dedikazioarekin: ikertzaile nagusi izateko, argitaratzeko, dena hain erritmo azkarrean mugitzen denean, ia dena eman behar diozu lanari, batez ere 28-29-30 urte dituzunean, heldutasun intelektual bat duzulako, orduan produzitzen duzulako onena, aukera duzulako urrats bat egiteko nazioartera... Askotan bat egiten du seme-alabak dituzun garaiarekin; hori bateratzea oso zaila da. Nola aldatu zaizue bizimodua karguan zaudetenetik? M.D.: Ni Lauro ikastolako zuzendari nintzen. Nire bizimodua zen 08:30ean sartzea, 21 autobusi itxarotea, eta ia 400 ume ikasgeletara bideratzea. Euskara eskolak ere ematen nituen; niretzat, euskara irakasle izatea da lanik onena, emaitzak berehala ikusten dituzulako: urtero 125 ume berri hartzen dituzu, asko erdaldunak, eta irakatsi behar diezu euskara eta euskaraz. Hura beste kontu bat zen: asteburuak libre, etxe ondoan... Baina oso pozik etorri nintzen administraziora, eta uste dut ari garela beste lan egiteko modu batzuk ezartzen, elkarlanean, euskalgintzarekin batera, euskararen beste lurraldeekin... Aukera paregabea da.

«Sentitzen dut galdu egin dudala hanka sartzeko aukera, eta hori oso gogorra da: ezin dut ezer esan bide zuzenetik pixka bat aterako dena. Asko neurtu behar ditu hitzak, eta ez nago ohituta» «Ez dut esango gizon bat ezin denik enpatikoa izan, baina uste dut emakumeek negoziatzeko behar handiagoa izan dugula beti, eta trebetasun bat garatu dugula. Oztopo gehiago gainditu behar izaten ditugu» Nekane Balluerka
N.B.: Ni aurreko bi errektoreen taldeetan egonda nengoen, baina gauza bat da irakasle ikertzaile izatetik errektoreorde izateko jauzia ematea, eta beste bat, errektoreordetik errektorera. Gogorrena esposizio publikoa egin zait. Dena den, oso erronka polita da: Euskal Herriko Unibertsitatea, publikoa, denona, talde batekin kudeatzea. Ni oso eskertuta nago: naizena naiz EHU existitzen delako; beraz, inplikazio handia sentitzen dut. Beti egin izan dut nire unibertsitatearen alde egiteko eskatu didatena. Hau ere erantzukizunez hartu dut epe baterako, eta ilusioz, baina gogorra ere egiten ari zait. Frustrazio puntu batekin nabil: planteatzen dituzun helburuen portzentaje bat bakarrik bete dezakezu, zeren ez zaude zu bakarrik. Abiadura jakin batean joan nahi duzu, baina ezin duzu: pareta bat agertzen zaizu, eta gero beste pareta bat. Kanpo eta barne eragile askok eragiten dute kudeaketan. Esker txarrekoa al da erakundeetako lana? M.D.: Oso. Inork ez du horrelako kontu batean sartu nahi. Ni euskararen munduan sartu nintzen dena zegoelako egiteko, eta badakit biziberritze prozesua nolakoa izan den, euskara batuak zein garrantzi duen... Baina ez dut ikusten egungo gazteek garrantzia ematen diotenik: D eredura joan dira era natural batean, ez dute euskara arriskuan ikusten, eta ez dakite euskalgintzak eta erakundeek zein lan egin behar izan duten euskarari bere lekua emateko. Nola izango da hau erakargarria haientzat? Hona sartzean badakizu inork ez dizula eskerrik emango, eta jendea pozik izatea ezinezkoa dela. Gauza bat lortu, eta badakizu karameluak bi minutu iraungo duela. Ez dago atsedenik. N.B.: Hori da... Uste dut jende guztiak egin beharko lukeela bere bizitzako momenturen batean kudeaketa lana, ikusteko zer den hau, norbere burbuilatik ateratzeko. Horrek, gainera, beste gaitasun batzuk ematen dizkizu: bizitzarako, jendearekin erlazionatzeko. Alde horretatik, oso aberasgarria da; nik asko ikasi dut kudeaketan, eta iruditzen zait orain askoz toleranteagoa naizela. Baina, beste alde batetik, kudeaketa oso txarra da ibilbide akademikorako, ez baita baloratzen. Ikuspegi horretatik, oso zaila da jendeak konpromisoa hartzea. Eta Mirenek esan duena: oso esker txarrekoa da hau.

Kargua eta bizitza, bateragarri? Agendak bileraz eta ekitaldiz beteak dauzkazue. Goi kargu bat zer neurritan da iraunkorra? Bateragarria al da bizitzarekin? M.D.: Nire bizitzako momentu honetan, bai, bada. Kargu batek hori dakar. Asteburuetan, adibidez, orain gutxi amaitu ditugu eskola publikoaren eta ikastolen festa guztiak, eta guk horietara joan behar dugu. Baina oso motibatuta gaude, sinesten dugulako egiten ari garena oso garrantzitsua dela gizartearentzat. Hizkuntza gutxitu batean oinarritutako hezkuntza sistema eleaniztuna dugu. Uste dut ez garela guztiz kontziente egin dugunaz: gure antzeko esperientziarik ez dago munduan. Eredugarri gara. Horregatik naiz kapaza igande goiz batean altxatzeko eta Herri Urratsera joateko: hizkuntza gutxitu batekin egiten ari garena harro egotekoa delako.

«Gero eta indibidualistago ikusten dut gizartea: nork bereari begiratzen dio. Pena ematen dit: herri txikia gara, eta herri honek hezkuntza sendoa behar du, eta jende inplikatua; bestela, zail izango dugu» «Gai bat ikertu nahi nuke: zaintza eta hizkuntza lotuta, emakumeok ez ote dugun gure gain hartu euskara salbatzeko ardura. Etxetik ere zaintzeari begira hezten dituzte neskak: 'Egin euskaraz: altxor bat da'...» Miren Dobaran
N.B.: Ematen du profil jakin bat dagoela hor: maite dugu herri hau, eta herri honentzat positiboa izan daitekeen oro; eta EHU bada eragile bat. Nik alboan daukat bultzatzen nauen jendea, oso konprometitua; hori motibazio izugarria da. Baina hori esanda, iraunkorra al da? Ez dakit. Definitu beharko genuke iraunkorra zer den. Ni honek harrapatu nau une egoki batean: nire alabak gaztetxoak dira jada, 19 eta 17 urte dituzte; beraz, nik denbora asko eskain diezaioket kargu honi. Baina ume txikiekin errektore izatea zaila izango litzateke. Lau urtez familiatik desagertuta edo erdi-desagertuta egotea ez litzateke erraza izango. Zeren niri honek egun osoa jaten dit; nire agenda ere ezin dut kontrolatu. Goi karguetan dauden emakumeei beti galdetzen zaie nola kontziliatzen duten, eta gizonei, ez. Galdetu beharko nizueke? N.B.: Zergatik ez? Horrelako kargu batean egoteko, laguntza behar da: bikotekidearen inplikazioa, familia sarea... eta eredu horiek ere ikusarazi behar dira. Nik erraza izan dut: bikotekideak beti animatu nau. Katedradun izateko Estatu Batuetara joan behar nuela? Bada, joatera animatu ninduen. Txikiak hiru urte zituen: Skype bidez hitz egiten genuen, eta umea ez zen gai, negar besterik ezin zuen egin. Gogorra izan zen. Orduan bikotekidea arduratu zen, baina gero niri ere tokatu zait hari laguntzea. Tandem bat izan behar du.

M.D.: Nik ere zorte hori izan dut: sare bat izan dut aurrera egiteko, eta bikotekidea ere, beti alde; ekipo baten moduan ibili gara, amamaren laguntzaz. Eta, alkatetzan egon nintzenean, eskerrak laguntza hori izan nuela, zeren hura zoratzekoa zen: 24 orduko lana. 6.000 biztanleko herri batean liberatu bakarra alkatea da, eta, kalean zoazenean, mundu guztiak ezagutzen zaitu... Oso lan polita izan zen, baina orduan ere oso inportantea izan zen babesa, umea oso txikia baitzen: alkate nintzela jaio zen. Bulegoan bizi zen; bularra ere han ematen nion! Denon artean hezi genuen. N.B.: Eta oso ondo atera dira, e? Gainera, esango nuke gure alabak harro daudela egiten dugunaz. M.D.: Bai, uste dut haientzat eredu bat eraikitzen ari garela, kontziente direla bagabiltzala gizarte honentzako zerbait positiboa egiten; hortik haiek ere zer edo zer ikasiko dute. Niretzat oso garrantzitsua da hori transmititzea. Gure belaunaldian, gauzak egin egin behar ziren: esaten ziguten «sartu zinegotzi», eta zinegotzi sartzen ginen. Orain, aldiz, gero eta indibidualistago ikusten dut gizartea: nork bereari begiratzen dio. Eta pena ematen dit: herri txiki bat gara, eta herri honek hezkuntza sendoa behar du, eta jende inplikatua. Bakoitzak bere bizimoduari bakarrik begiratzen badio, oso zail izango dugu herri moduan. Nekane, lehen emakume errektore hautatua zara. Pisutsua da? N.B.: Niri oso pozgarria iruditzen zait. Babes handiarekin irabazi genuen, gainera, eta taldearen erdia emakumeek osatuta. Izan ere, batzuetan sabaia ez da kristalezkoa, baizik eta altzairuzkoa.
Altzairuzko sabai hori euskalgintzan ere nabaritzen da, ezta, Miren? M.D.: Bai; gizartean txertatuta dagoen neurrian, hala da. Gobernura bueltatu eta harremanetan berriz hasi nintzenean, arduratu egin nintzen, zeren euskara elkarte guztietan emakume pila bat daude lanean, baina buruak gizonezkoak dira. Hausnarketa hori egin behar da. Eta gai bat ikertu nahi nuke: zaintza eta hizkuntza lotuta, emakumeok ez ote dugun gure gain hartu euskara salbatzeko ardura. Etxetik ere modu diferentean hezten gaituzte, zaintzeari begira: «Egin euskaraz: altxor bat da...». Neskak esanekoagoak gara: esaten digute euskaraz egiteko, eta guk egin, zintzo. Eta hori espero dute. Zer aldatu du errektore emakume bat izateak, Nekane? N.B.: Nik nire estilo propioa daukat, baina ez dakit emakumea izateagatik den; agian psikologoa izateak ere laguntzen dit. Uste dut jendearekin enpatizatzeko gaitasuna dudala; saiatzen naiz entzuten, argudiatzen... Ez dut esango gizon batek ezin duenik hori egin, baina uste dut emakumeek negoziatzeko behar handiagoa izan dugula beti, eta trebetasun bat garatu dugula. Oztopo gehiago gainditu behar izaten ditugu. M.D.: Bat nator: enpatizatzeko beste gaitasun bat dugu, elkarri entzuteko, erabakiak taldean hartzeko eta kontrastatzeko, eta guretik eraikitzeko, ez hainbeste norbere buruan pentsatuz. Horretan entrenatuta gatoz, antza. N.B.: Lidergoa ere bestelakoa da. Ez dut esan nahi gizon guztiek lidergo autoritarioa dutenik, baina guk badugu lidergo partekatu bat, eta errespetua beste modu batera irabazten dugu. Ni saiatzen naiz taldean oreka mantentzen, bakoitzaren onena ateratzen; horretarako, oso garrantzitsua da errespetua, gauzak modu egokian esatea, eta besteek esaten dutena inportantetzat hartzea. Uste dut emakumeak horretaz kontzienteago garela. Hor asko lagundu dit irakaskuntzak: ikasleekin beren lanei buruz hitz egitean, esan ordez «proiektu honek oso gutxi balio du», esatea «begira, hemen hau egiten baduzu, honen balioa hirukoiztuko da». M.D.: Bai, zeren ikasleak motibatu behar ditugu: autoestimua eta segurtasuna eman behar diegu. Era berean, askoz errazagoa da emakume baten hitza auzitan jartzea. Gertatu izan zaizue? M.D: Halakoetan, asko laguntzen du karguak: sailburuordeak esatea zerbait. Horregatik da garrantzitsua emakumeek ardurak hartzea. Nik udalean igarri nuen aldea: ez zen gauza bera zinegotzi moduan hitz egitea edo alkate moduan. Beste era batera ikusten zaituzte karguarekin zatozenean. Eta hedabideetan? M.D.: Nik izan dut esperientzia txarrik: hedabide batek komentario desegoki bat egin zuen nitaz, eta uste dut eragina izan zuela ni emakumea izateak. Baina buelta eman behar zaio; gu ohituta gaude. N.B.: Ni ondo tratatua sentitu naiz. Lerroburu batzuk ez zaizkit gustatu, baina logikoa da. Aldiz, karguaren okerrena esposizio publikoa dela esan duzu, Nekane. N.B.: Bai. Nik sentitzen dut galdu egin dudala hanka sartzeko aukera, eta hori oso gogorra da: ezin dut ezer esan bide zuzenetik pixka bat aterako dena. Batzuetan, zenbait gauza esango nituzke, baina ezin dut, badakidalako hedabideetako titulu izango dela, edo gaizki interpretatuko dela, edo kalte egingo diola EHUri. Asko neurtu behar ditut hitzak, eta ez nago ohituta; beraz, oso zaila egiten zait. Erakunde plural bat ordezkatzen dut, eta sentsibilitate guztiak daude nire etxean; beraz, adierazpenak eremu akademikora mugatu behar ditut, nahiz eta nire ideologia oso argi dudan.


M.D.: Nik ere kontu handia izan behar dut: alderdi bat atzean izan arren, gure gobernuak gizarte osoari eman behar dio zerbitzua. Eta neurtzen ibili behar horrek asko nekatzen du burua.

Feminismoa Honezkero esan dezakegu feministak zaretela, ezta? N.B.: Bai, oso! M.D.: Bai. Ez dago beste biderik, gizartea nola dagoen ikusita. Ez da normala XXI. mendean Santurtziko jaietan emakumeei etxera laguntzeko zerbitzu bat izatea. Normaltzat hartzen dugu: «Jar dezatela herri guztietan!». Baina hori normala al da? Egia da bide bat egin dugula eta gauza asko lortu ditugula, baina oraindik dena daukagu irabazteko. Lehenik, indarkeria matxista amaitu behar dugu; lan egin behar dugu denok: eskolan, familian... Eta enpresetan ere pausoren bat eman beharko dute, zeren begira zer alde dagoen soldatetan, edo zenbat lanetan kuotekin bakarrik lortu duten andreak goi karguetara heltzea... N.B.: Feminismoa beharrezkoa da abiapuntua oso desberdina delako gizonentzat eta emakumeentzat. Gainera, nire ustez, are erradikalagoak izan behar genuke, zeren erritmoa oso-oso mantsoa da. Martxoaren 8an ikusi genuen gazteak indarrez datozela, baina ez dakit hori orokorra den: nerabeen arteko harremanak ikusita, zalantza dut gaurko neskek zenbateraino barneratuta daukaten feminismoa eta zenbateraino eramaten duten ekintzetara. EAJn badaude feministak? M.D.: Bueno, mesedez... Pila bat! Gu mugimendu plurala gara, eta alderdian ere badaude feminista asko, gero eta gehiago. Eta, gainera, kargu inportanteetan. EAJren Jaurlaritzari kritika asko egin dizkio mugimendu feministak, politika neoliberalak egiteagatik. Baduzu kontraesanik horrekin? M.D.: Bat ere ez. Emakunde oso ondo ari da, mugimendu feministekin elkarlanean. Uste dut oso ariketa inportantea egin dela, ez bakarrik Emakundek lantzeko berdintasuna, baizik eta sailez sail genero ikuspuntua txertatzeko gure politiketan. Jendeak ez daki kargudun pila batek hartu dugula formakuntza, aztertzeko gure politikek zelan eragiten dieten emakumeei. Hori oso aurrerakoia da, eta gobernu honek egin du. Zehar lerro hori ondo garatzen badugu, epe ertainean politika guztiak egongo dira eraikita genero ikuspuntua kontuan hartuta. Eta noizko emakumezko lehendakarigai bat? M.D.: Etorriko da, dudarik gabe. Baina oraindik urte batzuk pasatuko ditugu gure lehendakariarekin; segi dezala, oso ondo ari baita. Nekane, unibertsitateari ere askok kritikatzen diote merkatuari eta produkzioari begirako norabide bat hartzen ari dela. N.B.: Unibertsitateak ezin dio globalizazioari bizkarra eman: nazioartean lehiatzeko, adibidez, artikuluak ingelesez argitaratu behar dira, eta rankingetan egon behar da. Azken batean, denak goaz markatzen diguten bidetik: ez bazara lehiakorra, ez duzu baliabiderik lortuko. Joera hori aldatzea oso zaila da, eta ez da txarra berez. Nire kezka da norabide hori bakarrik hartzea: orduan ez goaz ondo. Oreka mantendu behar dugu. Adibidez, ikerketa talde batek hezkuntza curriculumari ekarpen handi bat egiten badio, ez da kontuan hartzen, zaila delako eragina duen aldizkari batean argitaratzea. Beraz, pizgarriak behar ditugu, halako transferentzia bat egiten duten taldeek ere izan dezaten ordaina. Desoreka hori handitzen bada, gure lurraldearekiko lotura ere gal dezakegu. Eta horrelako agertoki bat kudea daiteke feminismotik? N.B.: Nik uste dut baietz, baina unibertsitate bat ezin duzu munduko joeretatik bakartu. Kolektibo feminista asko daude gurean, eta ikuspegi feministak aukera ematen digu haien proposamenak entzuteko. Adibidez, formularioetan ireki dugun ez-binario kasillarekin aitzindariak izan gara. Eta indarkeria matxistaren aurkako protokoloa ere berritu dugu. Hori seinale bat da. Demagun sexu eraso batengatik salaketa jartzen dutela gizonezko katedradun baten aurka; bere ikerketen bidez unibertsitatera diru asko ekartzen duen baten kontra.
N.B.: Guk daukagun baliabidea da espediente informatibo bat irekitzea: ikusiko bagenu katedradun horrek izan ditzakeela irregulartasun batzuk, fiskaltzara eraman beharko genuke. Gu ez gara epaileak. Baina nik ez nuke zalantzarik izango epaile batengana eramateko, nahiz eta gure katedradunik onena izan. Martxoaren 8an greba egin al zenuten? N.B.: Nik bai, lanuztea egin nuen ordu batzuetan; gainera, artikulu batean jakinarazi nuen. Arriaga plazara joan nintzen, eta han egon nintzen, eserialdian, beste bi errektoreorderekin! M.D.: Gasteiz ere gainezka egon zen. Gu lanera joan ginen, eta lanuztearen orduan emakume guztiak joan ginen plazara. Eta sorpresa handia hartu genuen; ez genuen espero hainbeste jende egongo zenik. Oso pozgarria izan zen: nik negarrez ikusi nuen jendea. Jaurlaritzak eta EAJk ez zuten grebarekin bat egin. Kontraesanik izan al zenuten barruan? M.D.: Kargudun emakume guztiek hitz egin genuen, eta erabaki genuen erantzukizun publikoa genuela: lan egin genuen, 12:00etan denak batera joan ginen plazara lanuztea egitera, eta gero lanera itzuli ginen. Gure erabakia izan zen. Ikastolan egon izan banintz, greba egingo nukeen. Baina erakundeetan gizarteari begira gaude, eta gizartean ere emakumeak lanera itzultzekoak baziren, ni kargudun publiko moduan ezin nintzen gero poteatzen ibili; niretzat oso deserosoa litzateke. N.B.: Guk ere izan genituen eztabaidak taldean. Nik erabaki nuen lanuztea egitea. Une historikoa iruditu zitzaidan, agian ni erreferentea izan nintekeela, eta, beraz, nire iritzia argi agertu behar nuela.

]]>
<![CDATA[ALTZAIRUZKO SABAIARI OSTIKOKA]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1916/002/001/2018-08-19/altzairuzko_sabaiari_ostikoka.htm Sun, 19 Aug 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1916/002/001/2018-08-19/altzairuzko_sabaiari_ostikoka.htm
Elkarren aurka jokatu zenuten futbolean. Nola gogoratzen duzue kirol garai hura?

NEKANE BALLUERKA: Nik urte batzuk egin nituen Lizeo Alkartasunan, eta, gero, urtebete Añorgan. Gipuzkoako selekzioan ere aritu nintzen, baina utzi egin nuen; Espainiako probintzia arteko txapelketako finalera iritsi zen, baina ez nintzen joan, selektibitatea nuelako. Kuadrillakoek eta aitak esan zidaten joateko, baina argi nuen ikasketak lehena zirela.

MIREN DOBARAN: Ni Ander Deuna ikastolako taldean ibili nintzen lehenik, areto futbolean; gero, Bizkerren. Gure uharte partikularra izan zen: Uribe Kostako talde batean batu ginen eskola askotako emakume batzuk, futbola maite genuenak, jokatu nahi genuenak. Guretzat ez zen izan bakarrik futbola: kuadrilla egin genuen, antzeko gustuak genituelako, gauzak aldatu nahi genituelako, ezezko asko jasotakoak ginelako. Beraz, aurkikuntza bat izan zen futbola: gauza asko egin nahi genituen emakumeak elkartu ginen.

N. B.: Egun baino askoz gutxiago ginen, eta zenbait eremutan ez zen ondo ikusten neskak futbolean aritzea. Marimutil etiketa nik behintzat baneukan.

M. D.: Guztiek geneukan.

Zer irakatsi dizue kirolak?

M.D.: Ni gerora konturatu naiz zein garrantzitsua izan den taldeko kirol batean aritzea. Futbolean erdilaria nintzen, antolatzailea, eta erdilari batek kudeatu behar ditu bataren eta bestearen egoak, hutsegiteak... Gerora, ardura batean eta bestean giza baliabideak kudeatzen ibili naizenean, ohartu naiz lasai egoten nintzela egoera zailetan. Aurreko entrenamendu hark balio izan zidan. Curriculumetan ere, horretan fijatu izan naiz beti, irakasleak-eta kontratatzean; taldeko kiroletan ibilitakoek badauzkate gaitasun batzuk: eskuzabalak dira, taldeak kudeatzen dakite... Irizpide horrek ez dit inoiz huts egin.

N.B.: Niri ere taldearen kontzientzia eman zidan futbolak. Eta gero kenpoak eman dit diziplina izugarria. Arte martzial bat da, baina filosofia bat du atzean: errespetua lantzen da, agresibitatea erabili ordez bestearen indarra baliatzea, haren mugimenduak aztertzea... Gakoak eman dizkit enpatizatzeko eta frustrazioari aurre egiteko.

Erakundeak, gizonen neurrira



Orain berriro zaudete oso espazio maskulino batean: erakunde publiko banatako goi karguetan. Gizonen neurrira eginda dago esparru politikoa oraindik?

M.D.: Bai. Asko aldatzen ari da, baina oraindik gehiago aldatu behar da: dena dago gizonen ikuspuntutik antolatuta. Gure taldean emakume asko gaude, eta gauzak aldatzen ari gara; esaterako, ordutegiak, denbora beste modu batean aprobetxatzeko. Bazkaldu ere azkarrago egiten dugu; zeren, lehen, zenbat ordu bazkaltzeko? XIX. mendeko ikuspuntua da: pentsatzen zuten zenbat eta ordu gehiago eman lanean orduan eta eraginkorragoak zirela. Ez dut uste hala denik. Egungo baliabide teknologikoekin, gauzak beste modu batera egin daitezke, beti fisikoki presente egon gabe, eta orduak eta orduak sartu gabe; jendea hobeto sentitzen da, eta gauzak berdin ateratzen dira aurrera. Guretzat oso garrantzitsua da denboraren kudeaketa: lanaz gain, bizitza pertsonala ere oso inportantea da. Nik hasieratik argi utzi nien taldekoei jende orekatua nahi nuela, lana familia bizitzarekin uztartuko zuena. Hori zaindu egin behar da; bestela, jendea hiru urteren buruan erretzen da, eta halako ardura lanetan jarraituko duten pertsonak behar ditugu guk. Halako aldaketak oso garrantzitsuak dira, bihar eta etzi andreentzat erakargarria izan dadin halako ardura bat hartzea.

N.B.: Gurean, goi mailako postuei dagokienez, unibertsitatea oraindik oso-oso maskulinoa da; kudeaketan ez ezik, baita ikertzaile nagusien arloan ere. Eta horrek ez du hainbesteko zerikusirik erakundeak jartzen dituen ordutegiekin, baizik eta, adibidez, ikerketak eskatzen duen dedikazioarekin: ikertzaile nagusi izateko, argitaratzeko, dena hain erritmo azkarrean mugitzen denean, ia dena eman behar diozu lanari, batez ere 28-29-30 urte dituzunean, heldutasun intelektual bat duzulako, orduan produzitzen duzulako onena, aukera duzulako urrats bat egiteko nazioartera... Askotan bat egiten du seme-alabak dituzun garaiarekin; hori bateratzea oso zaila da.

Nola aldatu zaizue bizimodua karguan zaudetenetik?

M.D.: Ni Lauro ikastolako zuzendari nintzen. Nire bizimodua zen 08:30ean sartzea, 21 autobusi itxarotea, eta ia 400 ume ikasgeletara bideratzea. Euskara eskolak ere ematen nituen; niretzat, euskara irakasle izatea da lanik onena, emaitzak berehala ikusten dituzulako: urtero 125 ume berri hartzen dituzu, asko erdaldunak, eta irakatsi behar diezu euskara eta euskaraz. Hura beste kontu bat zen: asteburuak libre, etxe ondoan... Baina oso pozik etorri nintzen administraziora, eta uste dut ari garela beste lan egiteko modu batzuk ezartzen, elkarlanean, euskalgintzarekin batera, euskararen beste lurraldeekin... Aukera paregabea da.

N.B.: Ni aurreko bi errektoreen taldeetan egonda nengoen, baina gauza bat da irakasle ikertzaile izatetik errektoreorde izateko jauzia ematea, eta beste bat, errektoreordetik errektorera. Gogorrena esposizio publikoa egin zait. Dena den, oso erronka polita da: Euskal Herriko Unibertsitatea, publikoa, denona, talde batekin kudeatzea. Ni oso eskertuta nago: naizena naiz EHU existitzen delako; beraz, inplikazio handia sentitzen dut. Beti egin izan dut nire unibertsitatearen alde egiteko eskatu didatena. Hau ere erantzukizunez hartu dut epe baterako, eta ilusioz, baina gogorra ere egiten ari zait. Frustrazio puntu batekin nabil: planteatzen dituzun helburuen portzentaje bat bakarrik bete dezakezu, zeren ez zaude zu bakarrik. Abiadura jakin batean joan nahi duzu, baina ezin duzu: pareta bat agertzen zaizu, eta gero beste pareta bat. Kanpo eta barne eragile askok eragiten dute kudeaketan.

Esker txarrekoa al da erakundeetako lana?

M.D.: Oso. Inork ez du horrelako kontu batean sartu nahi. Ni euskararen munduan sartu nintzen dena zegoelako egiteko, eta badakit biziberritze prozesua nolakoa izan den, euskara batuak zein garrantzi duen... Baina ez dut ikusten egungo gazteek garrantzia ematen diotenik: D eredura joan dira era natural batean, ez dute euskara arriskuan ikusten, eta ez dakite euskalgintzak eta erakundeek zein lan egin behar izan duten euskarari bere lekua emateko. Nola izango da hau erakargarria haientzat? Hona sartzean badakizu inork ez dizula eskerrik emango, eta jendea pozik izatea ezinezkoa dela. Gauza bat lortu, eta badakizu karameluak bi minutu iraungo duela. Ez dago atsedenik.

N.B.: Hori da... Uste dut jende guztiak egin beharko lukeela bere bizitzako momenturen batean kudeaketa lana, ikusteko zer den hau, norbere burbuilatik ateratzeko. Horrek, gainera, beste gaitasun batzuk ematen dizkizu: bizitzarako, jendearekin erlazionatzeko. Alde horretatik, oso aberasgarria da; nik asko ikasi dut kudeaketan, eta iruditzen zait orain askoz toleranteagoa naizela. Baina, beste alde batetik, kudeaketa oso txarra da ibilbide akademikorako, ez baita baloratzen. Ikuspegi horretatik, oso zaila da jendeak konpromisoa hartzea. Eta Mirenek esan duena: oso esker txarrekoa da hau.

Kargua eta bizitza, bateragarri?



Agendak bileraz eta ekitaldiz beteak dauzkazue. Goi kargu bat zer neurritan da iraunkorra? Bateragarria al da bizitzarekin?

M.D.: Nire bizitzako momentu honetan, bai, bada. Kargu batek hori dakar. Asteburuetan, adibidez, orain gutxi amaitu ditugu eskola publikoaren eta ikastolen festa guztiak, eta guk horietara joan behar dugu. Baina oso motibatuta gaude, sinesten dugulako egiten ari garena oso garrantzitsua dela gizartearentzat. Hizkuntza gutxitu batean oinarritutako hezkuntza sistema eleaniztuna dugu. Uste dut ez garela guztiz kontziente egin dugunaz: gure antzeko esperientziarik ez dago munduan. Eredugarri gara. Horregatik naiz kapaza igande goiz batean altxatzeko eta Herri Urratsera joateko: hizkuntza gutxitu batekin egiten ari garena harro egotekoa delako.

N.B.: Ematen du profil jakin bat dagoela hor: maite dugu herri hau, eta herri honentzat positiboa izan daitekeen oro; eta EHU bada eragile bat. Nik alboan daukat bultzatzen nauen jendea, oso konprometitua; hori motibazio izugarria da. Baina hori esanda, iraunkorra al da? Ez dakit. Definitu beharko genuke iraunkorra zer den. Ni honek harrapatu nau une egoki batean: nire alabak gaztetxoak dira jada, 19 eta 17 urte dituzte; beraz, nik denbora asko eskain diezaioket kargu honi. Baina ume txikiekin errektore izatea zaila izango litzateke. Lau urtez familiatik desagertuta edo erdi-desagertuta egotea ez litzateke erraza izango. Zeren niri honek egun osoa jaten dit; nire agenda ere ezin dut kontrolatu.

Goi karguetan dauden emakumeei beti galdetzen zaie nola kontziliatzen duten, eta gizonei, ez. Galdetu beharko nizueke?

N.B.: Zergatik ez? Horrelako kargu batean egoteko, laguntza behar da: bikotekidearen inplikazioa, familia sarea... eta eredu horiek ere ikusarazi behar dira. Nik erraza izan dut: bikotekideak beti animatu nau. Katedradun izateko Estatu Batuetara joan behar nuela? Bada, joatera animatu ninduen. Txikiak hiru urte zituen: Skype bidez hitz egiten genuen, eta umea ez zen gai, negar besterik ezin zuen egin. Gogorra izan zen. Orduan bikotekidea arduratu zen, baina gero niri ere tokatu zait hari laguntzea. Tandem bat izan behar du.

M.D.: Nik ere zorte hori izan dut: sare bat izan dut aurrera egiteko, eta bikotekidea ere, beti alde; ekipo baten moduan ibili gara, amamaren laguntzaz. Eta, alkatetzan egon nintzenean, eskerrak laguntza hori izan nuela, zeren hura zoratzekoa zen: 24 orduko lana. 6.000 biztanleko herri batean liberatu bakarra alkatea da, eta, kalean zoazenean, mundu guztiak ezagutzen zaitu... Oso lan polita izan zen, baina orduan ere oso inportantea izan zen babesa, umea oso txikia baitzen: alkate nintzela jaio zen. Bulegoan bizi zen; bularra ere han ematen nion! Denon artean hezi genuen.

N.B.: Eta oso ondo atera dira, e? Gainera, esango nuke gure alabak harro daudela egiten dugunaz.

M.D.: Bai, uste dut haientzat eredu bat eraikitzen ari garela, kontziente direla bagabiltzala gizarte honentzako zerbait positiboa egiten; hortik haiek ere zer edo zer ikasiko dute. Niretzat oso garrantzitsua da hori transmititzea. Gure belaunaldian, gauzak egin egin behar ziren: esaten ziguten «sartu zinegotzi», eta zinegotzi sartzen ginen. Orain, aldiz, gero eta indibidualistago ikusten dut gizartea: nork bereari begiratzen dio. Eta pena ematen dit: herri txiki bat gara, eta herri honek hezkuntza sendoa behar du, eta jende inplikatua. Bakoitzak bere bizimoduari bakarrik begiratzen badio, oso zail izango dugu herri moduan.

Nekane, lehen emakume errektore hautatua zara. Pisutsua da?

N.B.: Niri oso pozgarria iruditzen zait. Babes handiarekin irabazi genuen, gainera, eta taldearen erdia emakumeek osatuta. Izan ere, batzuetan sabaia ez da kristalezkoa, baizik eta altzairuzkoa.

Altzairuzko sabai hori euskalgintzan ere nabaritzen da, ezta, Miren?

M.D.: Bai; gizartean txertatuta dagoen neurrian, hala da. Gobernura bueltatu eta harremanetan berriz hasi nintzenean, arduratu egin nintzen, zeren euskara elkarte guztietan emakume pila bat daude lanean, baina buruak gizonezkoak dira. Hausnarketa hori egin behar da. Eta gai bat ikertu nahi nuke: zaintza eta hizkuntza lotuta, emakumeok ez ote dugun gure gain hartu euskara salbatzeko ardura. Etxetik ere modu diferentean hezten gaituzte, zaintzeari begira: «Egin euskaraz: altxor bat da...». Neskak esanekoagoak gara: esaten digute euskaraz egiteko, eta guk egin, zintzo. Eta hori espero dute.

Zer aldatu du errektore emakume bat izateak, Nekane?

N.B.: Nik nire estilo propioa daukat, baina ez dakit emakumea izateagatik den; agian psikologoa izateak ere laguntzen dit. Uste dut jendearekin enpatizatzeko gaitasuna dudala; saiatzen naiz entzuten, argudiatzen... Ez dut esango gizon batek ezin duenik hori egin, baina uste dut emakumeek negoziatzeko behar handiagoa izan dugula beti, eta trebetasun bat garatu dugula. Oztopo gehiago gainditu behar izaten ditugu.

M.D.: Bat nator: enpatizatzeko beste gaitasun bat dugu, elkarri entzuteko, erabakiak taldean hartzeko eta kontrastatzeko, eta guretik eraikitzeko, ez hainbeste norbere buruan pentsatuz. Horretan entrenatuta gatoz, antza.

N.B.: Lidergoa ere bestelakoa da. Ez dut esan nahi gizon guztiek lidergo autoritarioa dutenik, baina guk badugu lidergo partekatu bat, eta errespetua beste modu batera irabazten dugu. Ni saiatzen naiz taldean oreka mantentzen, bakoitzaren onena ateratzen; horretarako, oso garrantzitsua da errespetua, gauzak modu egokian esatea, eta besteek esaten dutena inportantetzat hartzea. Uste dut emakumeak horretaz kontzienteago garela. Hor asko lagundu dit irakaskuntzak: ikasleekin beren lanei buruz hitz egitean, esan ordez «proiektu honek oso gutxi balio du», esatea «begira, hemen hau egiten baduzu, honen balioa hirukoiztuko da».

M.D.: Bai, zeren ikasleak motibatu behar ditugu: autoestimua eta segurtasuna eman behar diegu.

Era berean, askoz errazagoa da emakume baten hitza auzitan jartzea. Gertatu izan zaizue?

M.D: Halakoetan, asko laguntzen du karguak: sailburuordeak esatea zerbait. Horregatik da garrantzitsua emakumeek ardurak hartzea. Nik udalean igarri nuen aldea: ez zen gauza bera zinegotzi moduan hitz egitea edo alkate moduan. Beste era batera ikusten zaituzte karguarekin zatozenean.

Eta hedabideetan?

M.D.: Nik izan dut esperientzia txarrik: hedabide batek komentario desegoki bat egin zuen nitaz, eta uste dut eragina izan zuela ni emakumea izateak. Baina buelta eman behar zaio; gu ohituta gaude.

N.B.: Ni ondo tratatua sentitu naiz. Lerroburu batzuk ez zaizkit gustatu, baina logikoa da.

Aldiz, karguaren okerrena esposizio publikoa dela esan duzu, Nekane.

N.B.: Bai. Nik sentitzen dut galdu egin dudala hanka sartzeko aukera, eta hori oso gogorra da: ezin dut ezer esan bide zuzenetik pixka bat aterako dena. Batzuetan, zenbait gauza esango nituzke, baina ezin dut, badakidalako hedabideetako titulu izango dela, edo gaizki interpretatuko dela, edo kalte egingo diola EHUri. Asko neurtu behar ditut hitzak, eta ez nago ohituta; beraz, oso zaila egiten zait. Erakunde plural bat ordezkatzen dut, eta sentsibilitate guztiak daude nire etxean; beraz, adierazpenak eremu akademikora mugatu behar ditut, nahiz eta nire ideologia oso argi dudan.

M.D.: Nik ere kontu handia izan behar dut: alderdi bat atzean izan arren, gure gobernuak gizarte osoari eman behar dio zerbitzua. Eta neurtzen ibili behar horrek asko nekatzen du burua.

Feminismoa



Honezkero esan dezakegu feministak zaretela, ezta?

N.B.: Bai, oso!

M.D.: Bai. Ez dago beste biderik, gizartea nola dagoen ikusita. Ez da normala XXI. mendean Santurtziko jaietan emakumeei etxera laguntzeko zerbitzu bat izatea. Normaltzat hartzen dugu: «Jar dezatela herri guztietan!». Baina hori normala al da? Egia da bide bat egin dugula eta gauza asko lortu ditugula, baina oraindik dena daukagu irabazteko. Lehenik, indarkeria matxista amaitu behar dugu; lan egin behar dugu denok: eskolan, familian... Eta enpresetan ere pausoren bat eman beharko dute, zeren begira zer alde dagoen soldatetan, edo zenbat lanetan kuotekin bakarrik lortu duten andreak goi karguetara heltzea...

N.B.: Feminismoa beharrezkoa da abiapuntua oso desberdina delako gizonentzat eta emakumeentzat. Gainera, nire ustez, are erradikalagoak izan behar genuke, zeren erritmoa oso-oso mantsoa da. Martxoaren 8an ikusi genuen gazteak indarrez datozela, baina ez dakit hori orokorra den: nerabeen arteko harremanak ikusita, zalantza dut gaurko neskek zenbateraino barneratuta daukaten feminismoa eta zenbateraino eramaten duten ekintzetara.

EAJn badaude feministak?

M.D.: Bueno, mesedez... Pila bat! Gu mugimendu plurala gara, eta alderdian ere badaude feminista asko, gero eta gehiago. Eta, gainera, kargu inportanteetan.

EAJren Jaurlaritzari kritika asko egin dizkio mugimendu feministak, politika neoliberalak egiteagatik. Baduzu kontraesanik horrekin?

M.D.: Bat ere ez. Emakunde oso ondo ari da, mugimendu feministekin elkarlanean. Uste dut oso ariketa inportantea egin dela, ez bakarrik Emakundek lantzeko berdintasuna, baizik eta sailez sail genero ikuspuntua txertatzeko gure politiketan. Jendeak ez daki kargudun pila batek hartu dugula formakuntza, aztertzeko gure politikek zelan eragiten dieten emakumeei. Hori oso aurrerakoia da, eta gobernu honek egin du. Zehar lerro hori ondo garatzen badugu, epe ertainean politika guztiak egongo dira eraikita genero ikuspuntua kontuan hartuta.

Eta noizko emakumezko lehendakarigai bat?

M.D.: Etorriko da, dudarik gabe. Baina oraindik urte batzuk pasatuko ditugu gure lehendakariarekin; segi dezala, oso ondo ari baita.

Nekane, unibertsitateari ere askok kritikatzen diote merkatuari eta produkzioari begirako norabide bat hartzen ari dela.

N.B.: Unibertsitateak ezin dio globalizazioari bizkarra eman: nazioartean lehiatzeko, adibidez, artikuluak ingelesez argitaratu behar dira, eta rankingetan egon behar da. Azken batean, denak goaz markatzen diguten bidetik: ez bazara lehiakorra, ez duzu baliabiderik lortuko. Joera hori aldatzea oso zaila da, eta ez da txarra berez. Nire kezka da norabide hori bakarrik hartzea: orduan ez goaz ondo. Oreka mantendu behar dugu. Adibidez, ikerketa talde batek hezkuntza curriculumari ekarpen handi bat egiten badio, ez da kontuan hartzen, zaila delako eragina duen aldizkari batean argitaratzea. Beraz, pizgarriak behar ditugu, halako transferentzia bat egiten duten taldeek ere izan dezaten ordaina. Desoreka hori handitzen bada, gure lurraldearekiko lotura ere gal dezakegu.

Eta horrelako agertoki bat kudea daiteke feminismotik?

N.B.: Nik uste dut baietz, baina unibertsitate bat ezin duzu munduko joeretatik bakartu. Kolektibo feminista asko daude gurean, eta ikuspegi feministak aukera ematen digu haien proposamenak entzuteko. Adibidez, formularioetan ireki dugun ez-binario kasillarekin aitzindariak izan gara. Eta indarkeria matxistaren aurkako protokoloa ere berritu dugu. Hori seinale bat da.

Demagun sexu eraso batengatik salaketa jartzen dutela gizonezko katedradun baten aurka; bere ikerketen bidez unibertsitatera diru asko ekartzen duen baten kontra.

N.B.: Guk daukagun baliabidea da espediente informatibo bat irekitzea: ikusiko bagenu katedradun horrek izan ditzakeela irregulartasun batzuk, fiskaltzara eraman beharko genuke. Gu ez gara epaileak. Baina nik ez nuke zalantzarik izango epaile batengana eramateko, nahiz eta gure katedradunik onena izan.

Martxoaren 8an greba egin al zenuten?

N.B.: Nik bai, lanuztea egin nuen ordu batzuetan; gainera, artikulu batean jakinarazi nuen. Arriaga plazara joan nintzen, eta han egon nintzen, eserialdian, beste bi errektoreorderekin!

M.D.: Gasteiz ere gainezka egon zen. Gu lanera joan ginen, eta lanuztearen orduan emakume guztiak joan ginen plazara. Eta sorpresa handia hartu genuen; ez genuen espero hainbeste jende egongo zenik. Oso pozgarria izan zen: nik negarrez ikusi nuen jendea.

Jaurlaritzak eta EAJk ez zuten grebarekin bat egin. Kontraesanik izan al zenuten barruan?

M.D.: Kargudun emakume guztiek hitz egin genuen, eta erabaki genuen erantzukizun publikoa genuela: lan egin genuen, 12:00etan denak batera joan ginen plazara lanuztea egitera, eta gero lanera itzuli ginen. Gure erabakia izan zen. Ikastolan egon izan banintz, greba egingo nukeen. Baina erakundeetan gizarteari begira gaude, eta gizartean ere emakumeak lanera itzultzekoak baziren, ni kargudun publiko moduan ezin nintzen gero poteatzen ibili; niretzat oso deserosoa litzateke.

N.B.: Guk ere izan genituen eztabaidak taldean. Nik erabaki nuen lanuztea egitea. Une historikoa iruditu zitzaidan, agian ni erreferentea izan nintekeela, eta, beraz, nire iritzia argi agertu behar nuela.]]>
<![CDATA[Maravillas gaztetxeak eta gobernuak elkarri egotzi diote hitz egin nahi ez izatea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/008/001/2018-08-10/maravillas_gaztetxeak_eta_gobernuak_elkarri_egotzi_diote_hitz_egin_nahi_ez_izatea.htm Fri, 10 Aug 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1893/008/001/2018-08-10/maravillas_gaztetxeak_eta_gobernuak_elkarri_egotzi_diote_hitz_egin_nahi_ez_izatea.htm
Asanbladako kideek gogora ekarri zuten Rozalejo markesaren jauregia okupatu eta biharamunean jarri zuela gobernuak helegitea, iazko irailean: «Horrek argi utz dezake gobernuaren elkarrizketarako prestasuna zer-nolakoa izan den». Erantsi dute bitartekaritza prozesuan negoziatzen jardun zutela bi aldeek, baina gobernuak eskaintza «bakarra» egin ziela: «'Alde egin, eta ordain itzazue kalteak'». Solanak herenegun aurpegiratu zien gobernua auzitan jartzea: «Beste gobernu baten garaian ainguratuta daude». Bozeramaileak ez zuen ukatu gaztetxea hustuko dutenik: «Gerta daiteke, eta, segur aski, gertatuko da, baina ez haiek aurreikusi duten giroan».

Bestalde, LAB sindikatuak gaztetxea babestu du: «Erabilerarik gabeko eraikin publiko batean sustatutako gizarte proiektu bat da». Eraikina husteko agindua bertan behera uzteko eskatu dio gobernuari, eta elkarrizketarako deia egin du.]]>
<![CDATA[Tratu txarren biktimek ez dute epairik beharko babes neurriak jasotzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/007/001/2018-08-04/tratu_txarren_biktimek_ez_dute_epairik_beharko_babes_neurriak_jasotzeko.htm Sat, 04 Aug 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1893/007/001/2018-08-04/tratu_txarren_biktimek_ez_dute_epairik_beharko_babes_neurriak_jasotzeko.htm
Carmen Calvo gobernuko presidenteordeak azaldu duenez, emakumeek epaitegietan egiten duten bidea erraztea dute helburu neurriok. Auzi prozesuan andreen «parte hartzea hobetzeko», ofiziozko abokatuen eta prokuradoreen izendapenak azkartuko dituzte, eta biktimei aukera emango diete akusazio partikular gisa aurkezteko prozeduraren edozein fasetan. Era berean, emakumeak ez dira behartuta egongo euren erasotzaileen aurka deklaratzera. Guraso agintearen alorrean ere aldaketak egin dituzte: genero indarkeria jasaten duten haurrek ez dute aitaren baimenik beharko arreta psikologikoa jasotzeko.

Neurriok aplikatu ahal izateko, hainbat lege moldatu behar izan ditu gobernuak, hala nola udalen legea, genero indarkeriaren aurkakoa eta kode zibila.]]>
<![CDATA[«Hedabideak eurak indarkeria sexuala dira»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/004/001/2018-07-28/hedabideak_eurak_indarkeria_sexuala_dira.htm Sat, 28 Jul 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1857/004/001/2018-07-28/hedabideak_eurak_indarkeria_sexuala_dira.htm
Horikeriaz blaitutako jardun haren ondorioak aztertu zituen Nerea Barjola politologo feministak (Santurtzi, Bizkaia, 1980) bere tesian, eta liburu batean bildu ditu berriki: Microfísica sexista del poder. El caso Alcásser y la construcción del terror sexual (Boterearen mikrofisika sexista. Alcasser auzia eta izu sexualaren eraikuntza). Ondorioztatu du komunikabideek ez zutela Alcasserkoa krimen matxistatzat hartu, eta, kontrara, sexu indarkeriari lotutako terrore mezuak hedatzeko baliatu zutela: diziplina mezu bat igorri zieten garaiko emakumeei, eta urteetan zehar izan du arrastoa andreon jokabideetan. Barjolak ere pairatu du kontakizun hori: «Nik neuk ez dut inoiz autostopik egin. Alcasser belaunaldiaren parte naiz».

Liburuaren izenburuari erreparatuta: zertan datza boterearen mikrofisika sexista?

Boterearen mikrofisika Michel Foucaulten kontzeptu bat da; erreferentzia egiten dio botere lauso bati, zehaztugabea dena, ez dakiguna nork daukan, baina pertsona guztiok erabiltzen duguna. Kontzeptu interesgarria iruditu zaitzaidan azaltzeko izu sexualari buruzko errelatoen ezaugarriak, baina herren geratzen zitzaidan, ez zuelako zehazten botere hori oso sexista eta matxista dela. Liburuan saiatu naiz azaltzen nola artikulatzen duten errelato hori eragile sozialek. Izan ere, boterearen mikrofisika sexista denean dago: hedabideetan bai, baina gizartean ere bai.

Zergatik aztertu dituzu justu Alcasserko hilketak?

Izu sexualari buruz jaso dudan errelatoa izan delako: emakumea izateagatik gertatu ahal zitzaidanarekin harremanetan jarri ninduen lehen kontakizuna izan zen. Oso gordina izan zen: gorputzean txertatua nuen, haragitua; ikertzen hasi nintzen arte ez nintzen ohartu nola baldintzatu dituen Alcasserrek nire bizitzako hainbat jardun. Nire xedea zen arrisku sexualari buruzko errepresentazioak sistema politiko gisa kontzeptualizatzea.

Giorgio Agamben filosofoaren aipu batekin hasi duzu liburua: «Orokorra aztertu nahi bada, salbuespenari begiratu behar zaio». Zein lotura du esaldi horrek Alcasserrekin?

Agambenen arabera, zerbait salbuespenezkotzat eraikitzen denean, arauaren esentzia bera geratzen da agerian. Horri jarraiki, Alcasserko hilketak terrorearen eremutik atera nahi izan ditut, eta eguneroko bizimoduaren erdian jarri: sexu indarkeria ez da salbuespenezkoa, baizik eta araua. Alcasserren kasuan, gizarteak salbuespenezko errelato bat sortu du, eta hala, gertatutakoaren ardura gainetik kendu du. Beraz, kontakizuna ez du termino politiko feministetan kokatu, baizik eta salbuezpenezko zerbait bezala: «Zerbait gertatu zaie hiru neskari, eta ez du azalpenik».

Nolako jarraipena egin zioten hedabideek auziari?

Ezin txarragoa. Elkarrizketatu ditudan kazetari askok esan didate Alcasserrek ikasgai bat izan beharko lukeela kazetaritza ikasketetan, praxi txar bezala. Baina ez da halakorik egin, eta sentsazioa daukat ez dugula askorik ikasi, ez delako neurririk jarri horrelakorik berriro ez gertatzeko. Oraindik ere produzitzen eta erreproduzitzen da sexu indarkeria, eta oraindik ere produzitzen eta erreproduzitzen dira egia eta jakintza sexistaz jositako diskurtsoak.

Nolako mezuak igorri zituzten?

Emakumeen erruduntasunean oinarritu zen errelatoa, etengabe. Gizarteari heldu zitzaion kontakizunaren arabera, arazoa da neskek egin beharko ez luketen zerbait egin zutela: autostop. Arrisku sexualaren inguruko diskurtso gehienek ildo horri jarraitzen diote; fokua ez da erasotzaileen gainean jartzen.

Hedabideek ikuskizun handi bat sortu zuten, eta sendiei eskuetatik ihes egin zien egoerak...

Familientzat neurri batean logikoa izan zen hedabideak erabiltzen saiatzea, alabak aurkitzen laguntzeko, kontuan izanda komunikabideek izan beharko luketen erantzukizun soziala. Nolabait ere, bilaketa lanak eraginkorrak izateko modu bakarra hedabideak ziren. Baina gorpuak agertu zirenean, hedabideek zor hori ordainduarazi zieten. Niri askotan galdetu didate ea zergatik utzi zieten senideek telebistei etxera sartzen, edo ea zergatik joan ziren programa batera hilotzak agertu eta biharamunean; baina etxeko ateak ez zizkioten kazetari bati ireki, baizik eta konfiantzazko pertsona bati, aurreko hiru hilabeteetan alboan izandako bati. Gurasoak oso eskertuta zeuden kazetari zehatz batzuekin, euren alabak topatzen lagundu zietelako. Arazoa da kazetariek hura baliatu zutela; haiei egin zien ihes egoerak. Familiak dolu betean zeuden; mugak jarri ahal izateko buruargi egon behar zuten, eta une hartan ezin zuten hala egon. Mugak kazetariek jarri behar zituzten, senideen kalteberatasunaz eta minaz aprobetxatu ordez.

Zure tesia da hedabideen tratamendu desegoki horrek terrore sexualaren diskurtsoa sortu zuela. Nola?

Hedabideek ez dute soilik indarkeria sexuala produzitzen eta errepoduzitzen; hedabideak eurak dira indarkeria sexuala. Zeren albisteak idaztean, adierazi zuten hiru nerabeak eurak jarri zirela arriskuan, honelako esaldiekin: «Zertarako joan ziren dantzalekura, ez bazuten sartzeko dirurik?», edo «oinez hamar minutu behar bazituzten, zergatik erabaki zuten autostop egitea?». Nolabait, gainerako emakume gazteei abisuak igorri zizkiguten, lezio gisa barnera genezan zer ezin dugun egin, zergatik ezin dugun espazio publikoaz askatasunez gozatu, eta zergatik ezin dugun autostopa erabili mugitzeko.

Autostoparekiko beldurrak gaur egunera arte dirau.

Bai, baina garai hartan autostop egitea mugikortasunaren sinonimoa zen emakume askorentzat; ez zuten beste aukerarik, eta oso normalizatuta zegoen. Gainera, kasu honetan ere ez du balio autostop bakarrik ez egitearen abisuak; haiek hiru ziren. Hau da, gure burua babesteko agintzen diguten patriarkatuaren abisu guztiak bata bestearen atzetik erori ziren kasu honetan. Egiaz, ez dago leku bat ere emakumeentzat arriskutsua denik objektiboki; leku guztiak izan daiteke arriskutsuak, sistema patriarkal batean bizi garelako. Arazoa da nola eraiki den errelatoa, lezio moduko abisuak igorriz: «Espazio publikoan libreki mugitzeko eskubidea erabiltzen baduzu, transgreditzen ariko zara, eta agian zigor bat jasoko duzu; beraz, zure erabakia da».

Agambenek salbuespen egoerez egindako irakurketa ere zure egin duzu, emakumeen eskubideak bertan behera geratzen diren uneaz jarduteko.

Auschwitzeko kontzentrazio esparruaz hitz egiteko artikulatu zuen kontzeptu hori Agambenek, eta nik sexu indarkeriaren ikuspegitik landu nahi izan dut. Salbuespen egoera horretan, emakumeen eskubideak eten egiten dira, eta trata daitezke baliorik ez duten bizitza gisara. Emakumeen aurkako indarkeria salbuespen gisa eraikitzen den neurrian, gizonen inpunitatea dakar berekin horrek: emakumeen gorputzen eta bizitzen gainean gizonek duten eskubidea da. Liburuan ageri den testigantzetako batean, andre batek kontatu du autostop egin zuela, gizon batek hartu zuela, eta ibilgailu barruan gizonak esan ziola: «Eta ez badut autoa gelditzen, zer?». Gizonak subiranoak dira halakoetan: emakumeak kontrolatzen eta zigortzen dituzte, eta salbuespen egoera martxan jar dezakete, nahi badute.

Zein eragin izan zuten terrore sexualeko mezuek orduko neska gazteengan?

Oso inpaktu handia izan zuten: albisteak kontatzeko modua, xehetasunen berri ematekoa, irudiak eskaintzekoa, gertatutakoa berregitekoa... Orduan nerabe ziren emakume batzuk elkarrizketatu ditut libururako, eta xehetasun oso gogorrak zeuzkaten gogoan; batzuek insomnioa ere izan zuten, etengabe etortzen zitzaizkielako irudi batzuk burura. Halakoek oso argi adierazten dute nola sartzen den terrore sexualaren diziplina gorputzean, eta gutako bakoitzak nola interpretatzen duen gertatutakoa norbere gorputzetik.

Gainera, Alcasserko hilketak gertatu zirenean, puri-purian zegoen sexu askatasunari buruzko eztabaida, Espainiako Zigor Kodeko aldaketek sustatuta. Atzerapauso bat izan al zen andreen askatasunean?

Atzerapauso bat, berez, ez, emakumeek erresistentzia egin dutelako. Baina mugimendu feministak aurrerapauso asko lortuak zituen orduan: andreen askatasun sexualarekin lotutako mito eta estereotipoen sistema desorekatu zuen. Aldaketa horiek bereganatzen ari ziren emakumeak, eta Alcasserko krimena horren guztiaren aurkako eraso bat izan zen.

Feministek presentziarik izan al zuten hedabideetan orduan?

Bai, baina oso zaila izan zen eurentzat hilketek eragindako inpaktuari erantzutea. Izan ziren mobilizazio eta irakurketa politiko batzuk, baina ez ziren garaiko nerabeengana iritsi. Oso zaila zen terrore sexualaren aparatua geldiaraztea, are gehiago forentseekin lotutako gaiek makinaria oso bat martxan jarri eta gero.

Auzia despolitizatzeaz gain, indibidualizatu ere egin zuten: erasotzaileen gain jarri zuten ardura guztia.

Diskurtso horren dinamika beti da erasotzailea gizartetik bereiztea, eta gizon kategoria kentzea: «Ez da gizon bat». Anglesen kasuan, adibidez, diskurtso homofobo asko izan ziren: «Homosexuala denez, ez da guztiz gizona». Horren guztiaren helburua da gizarteak ez hartzea bere gain gertatutakoaren erantzukizuna: deslotzea.

Anglesek ihes egitea lortu zuen, eta desagertu egin zen. Denborarekin, mito ere bihurtu dute.

Oro har, Alcasserko krimenaren inguruan ikus-entzunezko produktu bat sortu dute, eta hala, indarkeria sexuala banalizatu dute, termino politikoetan hausnartzea saihesteraino. Baina Anglesen inguruan lilura antzeko bat sortu dute: ihes egiten duen bilaua, edonon ager daitekeen gizon maltzurra. Serieko hiltzaile handien pare jarri dute, konturatu gabe lilura horrek kalte handia egiten diela indarkeria sexuala politizatzeko ahaleginei.

Zein alde ikusten duzu Alcasserko hilketez eta 2016ko sanferminetako talde bortxaketaz hedabideek egindako tratamenduen artean?

Alde nabarmenena da mugimendu feministaren erantzuna: oso indartsua izan da. Nire ustez, erantzunez, arrisku sexualaren aurrean kontrarrepresentazio bat sortzen ari gara. Egia da orain beldurraren errelatoak agian nesken belaunaldi bat interpelatu dezakeela, baina atzean du subjektu politiko feminista bat kontakizun hori beste modu batera interpretatzen, eta indarkeria matxistaren termino politikoetan kokatzen. Autodefentsa feminista tresna gisa eskaintzeak ere alde handia dakar Alcasserren osteko egoerarekin: babesgabe geunden, izu sexualetik haragoko ezer artikulatzeko aukerarik gabe.

Bost erasotzaileak aske geratu zirenean, beldurrari lotutako mezu asko zabaldu ziren. Uste duzu kasu horrek izu handiagoa eragin dezakeela?

Ez. Hedabideek izu sexualaren diskurtsoarekin jarraitu dute, eta ulergarria da emakume askoren lehen erreakzioa beldurra izatea, baina ez dut uste terrorea hedatzeko arriskurik dagoenik, feministak oso ondo posizionatuta gaudelako esparru publikoan. Kezkatuago nago botere judiziala egiten ari denarekin, erasotzaileak kalean egotearekin baino: haiek aske egotea abisu bat da, adierazteko nork duen libreki mugitzeko eskubidea eta nork ez.

Martxoaren 8ko mobilizazioek ekarri zuten mugarriaren ostean, erreakzio patriarkal bat datorrela ohartarazten ari dira zenbait feminista. Auzitegiaren erabaki horiek erreakzio patriarkal horren barruan ulertzen dituzu?

Guztiz: erreakzio patriarkal misogino bat da. Abisu bat da, lezio bat: Martxoaren 8ko goraldiaren ondoren, esaten ari zaizkigu burua makurtzeko. Baina uste dut feministok kontrakontakizun bat eraikitzen ari garela, kalean egonda, Nik sinesten dizut lelo politikoa zabalduz... Feminismoaren erantzun horrek eragin du errelatoaren inpaktua bera txikiagoa izatea.

Baina izuaren kontakizun patriarkala ez al da berrasmatzen ari? Burundanga eta antzeko toxikoak ematea, bost gizonek bortxatzea... nolabait ere adierazten da emakumeek ez dutela beren burua defendatzeko modurik.

Bai, arreta puntuak gehitzen ari zaizkigu: jada ez da nahikoa kalean bakarrik ez ibiltzearekin edo autostop ez egitearekin; orain, edaria ere zaintzapean izan behar dugu. Dinamika matxista beraren parte da, eta logika patriarkal horren barruan dago berrasmatzea. Feministon ikuspegitik, aldiz, batzuetan saiatzen gara beldurrik ez izaten, eta agian ezinezkoa da; beraz, nik nahiago dut konturatzea sistema honek horrela egotera behartzen gaituela. Horren egiazko kontzientzia hartu ahala, kaleak gehiago hartzen joango gara. Bitartean zer egin? Ezin dugu ezer egin bitartean. Oso gordina da, baina hala da: emakumeen aurkako gerra bat dago, eta ezin ditugu aldi berean bi bizitza bizi, bat normaltasunarena, eta bestea torturarena; ez dago horretarako aukerarik. Horretaz kontzientzia hartzea ezinbestekoa da.]]>
<![CDATA[Alardea bizitzeko bi modu?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1880/006/001/2018-07-03/alardea_bizitzeko_bi_modu.htm Tue, 03 Jul 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1880/006/001/2018-07-03/alardea_bizitzeko_bi_modu.htm Alardeak, ukatutako plazara liburua lantzean Irun eta Hondarribiko herritarrei eginiko elkarrizketa guztiak. Hain sakon errotutako errituaren esanahi emozionalak ulertzea zen asmoa. Eta aniztasun handia izan zen erantzunetan: askorentzat, urteko egunik garrantzitsuena da, ezinbestekoa euren identitatearen eraikuntzan; batzuek familiarekin bizi dute, eta beste batzuek, lagunekin, parrandan; batzuentzat konnotazio erlijioso berezia du, beste batzuei malkoak ateratzen zaizkie txilibituen lehen doinuak entzute hutsarekin; batzuek martzialtasunez desfilatzea gustuko dute, baina beste batzuek ondo pasatzea lehenesten dute...

Ehunka modu daude alardea ulertzeko, bizitzeko eta sentitzeko; herritar bakoitzak berea du, eta berea zuen emakumeen parte hartzearen inguruko gatazka piztu aurretik ere. Baina modu horiek guztiak errituan uztartzen ziren orduan: alarde bakarrean bat egiten zuten. Eta egun ere, funtsean, desfilea berdina da alarde mistoetan zein baztertzaileetan. Eragile batzuk, ordea, «festa sentitzeko bi moduz» mintzatzen dira oraindik.

Hala gertatu zen joan den astean ere, Gipuzkoako Batzar Nagusietan EAJren, PSEren eta PPren botoekin onartutako idatzian: alardeak sentitzeko bi moduei «errespetua» adierazteko, baztertu egin zuten aldundiari eskatzea bidal zezala ordezkaritza instituzional bat larunbatean Irungo alarde parekidea babestera. Festaren egunean, ordea, Irungo udaletxeko balkoian izan zen Eider Mendoza Batzar Nagusietako presidentea, EAJko beste batzarkide eta legebiltzarkide batzuekin batera. Jeltzaleen artean zerbait mugitzen ari den seinale?

Aurreko urteetan, Denis Itxaso Gipuzkoako diputatuorde nagusi eta Kultura ahaldunak egin bezala, Mendozak bi desfileak ikusi zituen balkoitik: andreak soilik kantinera gisa onartzen dituena lehenik, eta parekidea gero. Borondate oneko keinua izan zen, etsaitasun mezuak alboratzea eta gatazkaren bi aldeak hurbiltzea helburu. Itxasok ere aipatua du: ikusita egun auzia guztiz enkistatuta dagoela eta azken urteetako estrategiek ez dutela aurrerapauso agerikorik ekarri, instituzioek nekez lortuko dute ezer aldeetako bati bizkarra emanez -kasu honetan, desfile baztertzaileari-. Ildo horretan, gatazka konpontzeko estrategien ikuspegitik, baikorra da udaletan agintean dauden alderdietako ordezkariek udalek egiten ez duten hori egitea, hau da, desfile parekideak babestea.

Arazoa da gatazka konpontzeko estrategiarik ez dagoela martxan orain. Eta, bitartean, instituzioetatik igortzen diren mezuek nahasmena eta ezinegona eragin ditzaketela. Alardeak bizitzeko modu guztiak bitara murriztu dituzte: alardeak bizi daitezke emakumeekin, ala emakumerik gabe. Eta planteamendu hori, berez, sexista da, oinarrian duelako ideia baztertzaile bat: egon daitezkeela emakumerik gabeko espazioak, edo emakumeek gizonen pare jardun ezin duten eremuak. Mundua sexu bereizketaren arabera irakurtzea dakar horrek: gizonek gauza batzuk egiten dituzte, eta emakumeek, beste batzuk. Ikuskera hori defenda al dezakete berdintasun politikak eta diskurtsoak abian dituzten erakunde publikoek eta ordezkari politikoek? Emakumerik gabeko espazioek irautea ontzat jo al dezakete emakumeen giza eskubideak defendatzeko eginbeharra dutenek? Neutral ager al daitezke instituzioak halako gatazka batean, emakumeen bazterketarekin loturarik ez duen bizikidetza arazo bat balitz bezala? Eta, berdintasun auzi bat ez bada, zergatik ezin du egun 15 urteko neska batek txilibitua jo bere anaiaren alboan? ]]>
<![CDATA[Sanjurjo Erorien Monumentura itzultzea babestu du epaitegiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1892/007/001/2018-07-03/sanjurjo_erorien_monumentura_itzultzea_babestu_du_epaitegiak.htm Tue, 03 Jul 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1892/007/001/2018-07-03/sanjurjo_erorien_monumentura_itzultzea_babestu_du_epaitegiak.htm
Udalak 2016ko azaroan atera zituen Sanjurjoren gorpuzkiak monumentuko kriptatik —aurrez atera zituen Emilio Mola kolpistaren arrastoak ere—. Hura eragozten saiatu zen familia orduan, baina epaitegiak ez zuen eskaria onartu, memoria historikoaren Espainiako eta Nafarroako legeak argudiotzat hartuta. Orain, ordea, arau horiek baliatu ditu epaitegiak Sanjurjoren sendiari arrazoia emateko.

Memoria historikoari buruzko Espainiako legeak dio estatu kolpea, 36ko gerra edo diktadura frankista goratzen duten ezkutuak, plakak edo bestelako objektuak zein aipamenak kentzeko neurriak hartu behar dituztela administrazio publikoek. Baina eskumen horietatik kanpo uzten ditu «oroimen pribaturako» aipamenak eta legeak arrazoi arkitektoniko, artistiko edo erlijiosoengatik babestutakoak. Nafarroako Parlamentuak 2013an onartutako Biktimen Ordaina Bermatzeko Foru Legeak, berriz, «aipamen edo sinbolo frankistak» kentzea aipatzen du. Bada, epaitegiaren ustez, Sanjurjo hobitik ateratzeak ez ditu arau horiek betetzen: «Aztergai dugun gaia kriptaren itxiera da, ez sinboloak kentzea. Kriptan zeuden pertsonak ezin dira hartu aipamentzat edo sinbolotzat». Epaiak erantsi du «sinbolo horiek bere garaian» erretiratu zituztela.

Era berean, epaitegiak argudiatu du Erorien Monumentua babestua dagoela, eta «intereseko elementuen integritatea errespetatu» egin behar dela, hau da, kripta hobiratzeko leku gisa mantendu behar dela. Dena den, ez du onartu sendiaren kalte moralekin lotutako ordainik jartzea.

Iruñeko Udalak helegitea jarriko dio epaiari. Ohar bidez jakinarazi duenez, Sanjurjoren senideek «ez dute eskubiderik» haren gorpuzkiak Erorien Monumentuko kriptan edukitzeko: «Eraikina Iruñeko Udalaren jabetzakoa da, eta artzapezpikutzak du erabiltzeko eskubidea. Hain justu, udalak eta artzapezpikutzak adostu zuten kriptak lurperatzeko gune izateari utziko ziola; beraz, ez da existitzen eskubiderik kripta hori hilerri bat izateko».

Alde horretatik, udalak uste du epaia oker dabilela eraikinaren babesaz jardutean eta kripta intereseko elementu gisa hartzean: «Udalaren hirigintza arauek ez dute inoiz kripta babestu hobiratzeko leku gisa». Udalak gaineratu du epaitegiak ez duela kontuan hartu osasun arloko araudi bat, «leku batek giza arrastoak hartzeari utziko dionean aplikatu beharrekoa».

Francoren arrastoak

Garai berezian dator Iruñeko epaitegiaren erabakia. Batetik, Erorien Monumentuarekin zer egin eztabaidatzeko prozesua abiatua duelako Iruñeko Udalak. Eta, bestetik, Espainiako gobernu aldaketarekin ere hasi direlako mugimendu batzuk Madrilen: Francisco Franco diktadorearen gorpuzkiak Erorien Haranetik ateratzeko asmoa du Pedro Sanchez presidenteak. Iruñeko epaiaren erabakia argudio gisa erabil dezakete aurkariek.

Horri buruz mintzatu zen Joseba Asiron Iruñeko alkatea atzo iluntzean. «Zentzugabetzat» jo zuen epaia: gizartearen eta «judikaturako sektore batzuen» arteko urruntzearen adibidetzat. «Espainiako Estatuan Franco diktadorea hobitik ateratzeko proposamena eztabaidatzen ari direnean, epaile batek esan digu ohoreekin hobiratu behar dugula berriro Sanjurjo jeneral faxista».]]>
<![CDATA[Borroka sozialen astea hasi da]]> https://www.berria.eus/paperekoa/4692/019/001/2018-05-20/borroka_sozialen_astea_hasi_da.htm Sun, 20 May 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/4692/019/001/2018-05-20/borroka_sozialen_astea_hasi_da.htm Liluraren kontra abestiaren doinuan, eskuetatik helduta kantatuz abiatu zuten atzo berrehun lagunek baino gehiagok borroka sozialen astea, Bizitza da handiena lelopean. Donostian izan zen, hiriburuko erdigunean, Idiakez kaleko seigarren zenbakiaren aurrean. Izan ere, eraikin hori okupatu dutela jakinarazi zuten atzo eguerdian: lo zakuak eramateko deia egina zuten, eta maiatzaren 27ra arte bertan geratzeko asmoa agertu zuten protestaren partaideek. «Herritarren gehiengoaren aurka eta gutxiengo baten alde inposatzen dizkiguten politikei eta erabakiei aurre egiteko astea izango da», adierazi zuten.

Donostia «kolorez janzten» hasi ziren 10:30ean; Bulebarrean ziren biltzekoak, «bizipoza hartu eta kalera ateratzeko». Ileordeekin agertu ziren batzuk, maskarekin eta sudur gorriekin beste batzuk; turutak eta banderolak eskuetan hartuta, kalejiran abiatu ziren Gipuzkoa plazarantz, eta handik metro gutxira sartu ziren okupatutako eraikinean. Herri boterea lelodun pankarta erraldoi bat eskegi zuten, funtsean hori baita kanpaldiaren helburua: «Egunero zapaltzen gaituzten horiei aurre egitea, herri boterea eraikitzen jarraitzea».

Kanpaldiaren planteamenduaren adibide gisa hartu dute Donostian azken urteetan kezka piztu duen «turismo eredu suntsitzailea». Iazko udan izandako protesten aurrean hotel bat okupatu zuten gazteak auzipetzea eta isunak jartzea egotzi diete erakunde publikoei. Mezu bat igorri diete: «Zuen bulegoetan herritarrak kontuan izan gabe hartzen dituzuen erabakiak gure kontra doaz zuzenean, eta guk, bulegoak baino, plazak nahiago ditugu. Bizitza dugu aldarri».

«Herria gu gara, eta antolatuta gaude», erantsi zuten. Izan ere, 60 mugimendu sozialek eta sindikatuk babestu dute borroka astea. Tartean daude auzo elkarteak, gazteak, feministak, pentsiodunak, antiespezistak, internazionalistak, kultura egitasmoak, ekologistak... Egunero, 19:30ean batzar bat egingo dute, baina, horrez gain, askotariko ekitaldiak prestatu dituzte: hitzaldiak, protestak, bazkariak, ginkanak, tailerrak... «Elkartasunetik, alaitasunetik eta herritik» borroka egitera deitu dute: «Ez dugu biolentziarik erabiliko, eta espero dugu boteretik ere ez erabiltzea. Lege eta politika injustuei aurre egiteko, gure tresnak desobedientzia zibila, kolaboraziorik eza, ekintza zuzena eta erresistentzia izango dira».

Idiakez kaleko eraikina izango da kanpaldiaren erdigunea. Azpiegitura publikoa da: Espainiako Gobernuko Enplegu Ministerioaren bulegoak hartu zituen urte luzez. «Urteak dira hutsik dagoela hiriaren erdian, herritarren beharrak izugarriak diren arren. Eraikin publikoak ez dira administrazioarenak; herritarronak dira, publiko hitzak ongi dioenez». Ohartarazi dute, gainera, legez ere ezingo dituztela bertatik atera: «Okupazio mugimenduarekin lan egiten duten abokatuek esan dutenez, Polizia ezin da sartu eraikin hau hustera hamar eguneko epean; beraz, gu zazpi egunez egongo garenez, argi jakinarazi nahi dugu sartuko balira legea hautsiko luketela».

]]>
<![CDATA[Erreakzio patriarkalaren adierazleak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1922/005/001/2018-05-03/erreakzio_patriarkalaren_adierazleak.htm Thu, 03 May 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1922/005/001/2018-05-03/erreakzio_patriarkalaren_adierazleak.htm statu quo-a iraunarazi nahi duten pertsonek eta botereek ehunduta, andreen egiturazko zapalkuntza auzitan jartzen duten ahotsak; edo, areago, zapalkuntza hori justifikatzen eta akuilatzen dutenak. Emakumeen lan ikusezinean oinarritutako sistema honentzat oso erosoa baita andreak mendean eta isilik edukitzea.

Kasualitatea izan daiteke, baina oso egun gutxian kontraeraso matxista horren adierazle zenbait gertatu dira Euskal Herrian: bi astean lau emakume hil dituzte bortxaz hiru gizonek, eta sanferminetako bortxaketa abusutzat jo du epaiak. Noiz, eta Martxoaren 8an dozenaka mila emakumek adierazitako indar kolektiboaren ostean. Emakumeak zenbat eta gehiago ahaldundu, zenbat eta autonomia eta kemen handiagoa erakutsi, zenbat eta aldarri askatzaileagoak atxiki, orduan eta bortitzagoa eta atzerakoiagoa da erreakzio patriarkala. Talde bortxaketa bat jasan duen emakume gazte batek erasoan gozatu egin zuela esatera ausartzeraino.

Gero eta zabalduago dago: andreen aurkako gerra bat gertatzen ari da. Hala azaldu zuen Rita Segato antropologo argentinarrak iaz, kazeta honetan: «Emakumeen kontrako indarkeria ez dira kasu bakanak edo sexu eraso hutsak. Gerra bat da. Biktimak emakumeak badira ere, auzia harago doa. Feminizidioak boterearen manifestazioak dira, patriarkatua horixe delako: agintea, boterea. Eta botere horrek andreak zauritzen edo hiltzen ditu, baina gizarte osoaren kontrako gerra da».]]>
<![CDATA[Ricardo Gonzalez «epaile ona» da, Auzitegi Nagusiko buruaren arabera]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1830/009/001/2018-05-02/ricardo_gonzalez_epaile_ona_da_auzitegi_nagusiko_buruaren_arabera.htm Wed, 02 May 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1830/009/001/2018-05-02/ricardo_gonzalez_epaile_ona_da_auzitegi_nagusiko_buruaren_arabera.htm
Ostegunean epaia jakinarazi zenetik, epaileek, bortxaketagatik zigortu ez, eta erasoan egondako indarkeria aitortu ez izanak protesta ugari eragin ditu. Baina emakumeentzat bereziki mingarria izan da Gonzalezek boto partikularrean adierazi izana erasoan «olgeta» ikusi zuela. Epaile horren aurka jardun zen Catala: CGPJ Espainiako Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiari leporatu zion Gonzalezekin «neurririk hartu ez» izana, «mundu guztiak badakienean arazo berezi bat daukala». Problema hori zein den argitu gabe, antzera mintzatu zen atzo: «Epaileen gaitasuna bermatu behar du CGPJk. Nire egitekoa da kontseiluari eskatzea esku har dezala, ez dut hipokrisia jokoetan parte hartuko. Haiek dituzte magistratuari buruzko datuak; nik ez daukat xehetasunik, baina badakit zer kontatu didaten haren lankideek, kezkaz».

Nafarroako epaileek eta justiziaren arloko zenbait elkartek ez dituzte hala ulertu haren hitzak, eta Catalaren dimisioa eskatu dute, haren jarrera «eskandaluzkotzat» jota. «Independentzia judizialaren aurkako eraso bat izan dira haren adierazpenak. Sistema judizialari izena kentzea izan dute helburu, baita orain Catala kritikatzen ari diren politikariek esandakoek ere», berretsi du Galvek. Arduraz eta neurriz jokatzera deitu ditu erakundeetako ordezkariak: «Herritarrek justiziarekiko konfiantza manten dezaten bultzatu behar dute».

Politikariek ere ez dute iritzi bakarra agertu Catalaren adierazpenen harira. PSOEren barruan, adibidez, desadostasunak izan dituzte. Ministroa babestu zuen herenegun Margarita Roblesek, epaile ohi eta sozialisten Kongresuko bozeramaileak, baina Pedro Sanchez idazkari nagusia ez zen bat etorri atzo: «Ministroak epailearen aurkako akusaziorik badu, argitu dezala, eta bestela, isilik gera dadila». Idoia Mendia PSE-EEko buruak, aldiz, epaiak kritikatzea defendatu zuen: «Epaileak zerbitzari publikoak dira, eta haien erabakiak auzitan jartzeko eskubidea dute herritarrek». Beste ikuspegi batetik aritu zen Pablo Iglesias Podemoseko idazkari nagusia: «Epaia bera da eskandaluzkoa, erasoan bortxarik eta larderiarik egon ez zela adieraztea; hor jarri behar da fokua».

Epaiak kritikatzea onartu du Galvek, baina kezkatuta agertu da kritikek ustez eragin duten «bortizkeriarekin». «Kritikatu ahal izateak ez du esan nahi koakzioa, mehatxuak edo indarkeria erabil daitezkeenik. Ostegunean jende aldra amorratu bat epaitegian sartzen saiatu zen, polizia lerroaren gainetik; hori onartezina da».]]>
<![CDATA[Bi gutxiago]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1994/006/002/2018-04-21/bi_gutxiago.htm Sat, 21 Apr 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1994/006/002/2018-04-21/bi_gutxiago.htm
Indarkeria matxistaren kontagailua hutsean jarri ohi da urtarrilean, baina jakina da nekez iraungo duela zuri. Ezin asmatu non gertatuko diren hilketak, noiz eta nola; ezin asmatu nortzuk izango diren, noren bizilagunak, noren amak, noren eskolako adiskideak, edo noren alabak; ezin asmatu nori ebakiko zaion arnasa albistearen berri izatean, hurbil ala urrun suertatuko den samina. Baina jakina da gertatuko dela.

Segur aski, egungo proiektu politiko konplexuena da indarkeria matxista guztiak desagerraraztea: patriarkatua sakon errotuta dago gizartean, erakundeetan eta pertsonengan. Zalantza da ea benetan egitasmo politikorik ba ote dagoen martxan matxismoa ezabatzeko; ea serio hartzen ote diren emakumeen hitzak, izuak, bizi proiektuak, kezkak. Angela Davisek esan zuen: «Emakumeak pertsonak garela adierazten duen ideia erradikala da feminismoa». Egitasmo politiko anbiziotsu hori abiatzeko lehen urratsa da sinestea emakumeen biziek ere balioa dutela. Eta atzo, bi galdu ziren.

Mugimendu feminista indartsua du Euskal Herriak, patriarkatuaren sustraiak ondo ikertuak dituena, adituz eta arituz betea. Urteak daramatza politika publiko integral eta zeharkakoak eskatzen, proposamenak egiten, eta bere ezagutza eskaintzen. Baina Martxoaren 8an kaleak hartu zituen aldarria ez zen soilik gobernuentzat izan: gizartea osatzen duten erakunde guztiak interpelatu zituzten andreek. Tartean, gizonak ere bai: has daitezen euren pribilegioez hausnartzen eta kontziente izaten. Bortizkeria erabiltzeko libre hezten dira oraindik mutilak: boterea mantentzeko eta gatazkak konpontzeko tresna gisa baliatzeraino. Hori zintzotasunez onartu ezean, norbere eguneroko portaerei erreparatu ezean, horiek iraultzeko baliabideak bideratu ezean, balioa duten biziak galtzen jarraituko du gizarteak.]]>
<![CDATA[Prostituzioaz komunitatean hausnartzen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1753/010/001/2018-01-13/prostituzioaz_komunitatean_hausnartzen.htm Sat, 13 Jan 2018 00:00:00 +0100 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1753/010/001/2018-01-13/prostituzioaz_komunitatean_hausnartzen.htm
Egitasmo aitzindaria izan da: eztabaidatzen jarri ditu prostituzioan ari diren andreak eta haien ingurukoak, bezeroak, bizilagunak, esku hartze sozialeko langileak, poliziak, politikariak, kazetariak, abokatuak eta osasun arloko langileak. Iazko urtarrilean Bilboko Udaleko osoko bilkurak adostu zuen lantalde bat osatzea prostituzioaren inguruan lan egiten duten eragileekin, eta hortik abiatuta erabaki zuten Askabidekoek jardunaldiak antolatzea.

Han jazotakoaren berri eman dio Diego Lodeiro Askabideko hezitzaileak BERRIAri. Lehenik, taldeak bakarka bildu ziren, bi gai aztertzeko: eragile bakoitzak nola ikusten duen prostituzioa, eta zer eskatuko liekeen besteei. Ondoren, talde guztiak elkartu ziren, ondorioak partekatzeko. Azkenik, taldeen eskaeretatik 34 proposamen atera zituzten, eta haien artean garrantzitsuenak eta egingarrienak hautatu zituzten, dagozkien eragileei edo administrazioei helarazteko.

Lodeirok azaldu duenez, kolaborazioa eta trebakuntza izan dira eragileen ahotan gehien agertutako hitzak, eta horretara bideratuta daude adostutako neurrietako batzuk. «Oro har, gizarteak ez daki ia ezer prostituzioaz, eta ez du jakin nahi. Informazioa eta sentsibilizazioa dira lehen urratsa». Eta jarreretan korapiloak askatzeko borondatea antzeman zuen: «Jardunaldien ondorio nagusia izan da prostituzioa gai konplexua dela, jorratzen zaila, eta kostatzen zaigula ados jartzea, baina eragile guztiak bat etorri dira akordio txikiak lortu behar ditugula: zehaztu behar dugu zein esparrutan esku har dezakegun eta nola».

Hona hemen lantaldeetan azaleratutako kezka, kexa eta eskakizun nagusiak:

PROSTITUTAK

«Haientzat erabat arrotza da eztabaida hau». Prostituten eguneroko bizimodutik oso urrun dago debatea, baina badituzte eskaerak, batik bat euren segurtasunari eta bizi baldintzei lotuta, Lodeiroren arabera: «Babesgabe sentitzen dira, kalean batez ere; eta, egun, ez dago jarduera protokolorik, eta ez dute bermerik salaketa jartzekotan». Polizien lanak iraul dezake sentipen hori? «Emakumeen mesedetan egiten bada, bai. Badaude patruilak, baina zein funtziorekin?». Batez ere Espainiako Poliziak eragiten die beldurra andreei, atzerritarren dokumentazioa kontrolatzeaz arduratzen delako. «Udaltzainak hurbilagotzat dituzte. Haiekin lan handia egin behar dugu».

Prostituzioa lan jarduera gisa arautzearen inguruan, berriz, hainbat ikuspegi agertu dituzte: «Galdetzen badiezu prostituzioa lan bat den, baietz erantzungo dizute, haien bizibidea delako. Baina esaten badiezu kategoria profesional batean izena eman behar dutela, eta euren diru sarreren parte bat zergetara joan behar dela, denak ez dira bat etorriko; askorentzat aldi baterako kontu bat da, dirua azkar lortzeko modu bat, eta inplizituki onartzen dute nolabait jardun klandestinoa dela. Sarri haiek ere ez dute nahi prostituta gisa identifikatzea».

Halakoek baino gehiago, dena den, lan egiteko espazioek eragiten dute kezka prostitutengan. Azken urteetan nabarmen areagotu da etxebizitzen erabilera eta logelen alokairua, baina mugikortasun handia dago, bizilagunen edo kudeatzaileen kexen ondorioz alde egin behar izaten baitute. Gobernuz kanpoko erakundeentzat eta polizientzat arazotsua da eredu hori, zailagoa baita prostitutengana iristea, baina emakumeek gustuko dute, autonomia ematen dielako. Ildo horretan, prostituzioan aritzeko halako leku gehiago eskatu dituzte, eta, oro har, klubetako zein etxeetako baldintzak hobetzeko, besteak beste, garbitasunarekin lotuak.

BEZEROAK

Prostituzioaren auzia «hipokrisiarekin eta moral bikoitzarekin» lotzen dute sexu zerbitzuak eskatzen dituzten gizonek: «Prostituzioa oso gaizki ikusita dago, baina existitzeak adierazten du gizonek kontsumitu egiten dutela». Dena den, borondatezko eta behartutako prostituzioa bereizten dute: «Eta borondatezko hori, haien ustez, beharrezkoa da gizartearentzat». Ildo horretan, Lodeirok uste du bezeroak kontziente direla gizonen sexualitatea dagoela prostituzioaren oinarrian, baina modu akritiko batean: «Bereizketa bat egiten dute: gizonek beti dute sexurako gogoa, eta emakumeek, ez; gizonek ezin diote desioari eutsi, eta emakumeek, bai. Prostituta batzuek ere ikuspegi hori dute. Oso arriskutsua da».

Besteak beste, sexu harremanen bidez kutsatzen diren eritasunen gaineko kontrola handitzea galdegin dute bezeroek, baina kontrol hori andreei ezartzea, sexu bikote gehiago dituztelakoan. Prostituten kexetako batez aritu dira: preserbatiboaren erabileraz. «Emakumeak oso kontzientziatuta daude, baina gizonak, ez hainbeste. Prostituta batekin lehen aldiz sexu harremanak dituztenean, preserbatiboa jartzen dute, baina bigarren edo hirugarren alditik aurrera gehiago kostatzen zaie; emakumeei begira itsusia balitz bezala. Azkenean, ematen du prebentzio hori ez dagoela gizonen esku».

POLIZIA ERAKUNDEAK

Bilbon aritzen diren lau polizia erakundeek hartu dute parte eztabaidan: udaltzaingoak, Ertzaintzak, Espainiako Poliziak eta Guardia Zibilak. Eskaera bat egin dute nagusiki: «Kolaborazioa, letra larriz. Batez ere elkarteoi galdegin digute: deitzea, haiekiko aurreiritziak haustea», zehaztu du Askabideko kideak. Poliziei, berriz, bermeak galdegin dizkiete. Genero indarkeriarekin parekatu du Lodeirok: «Ulergarria da emakumeak salatzera animatzea, baina horretarako egitura sendoak egon behar dira, andreek erabateko bermea izan dezaten, adibidez, babesaren ikuspegitik. Eta horrelakorik ez dago».

Polizien jardun desegokiak ere badirela salatu du: «Ikusi izan ditugu bezeroak andreak iraintzen, eta poliziak, bitartekari lana egin nahian, emakumeei esaten joateko etxera, edo indarkeria hori normalizatzen, Gorte kalean gertatu delako». Hala ere, ez du uste asmo txarrik dagoenik halakoetan: «Sarri, erabateko ezjakintasuna dago. Nabarmena da, adibidez, salerosketa salaketen aurrean galduta egoten direla. Egia da trebakuntza areagotu dela azken urteetan, eta agerikoa da interesa badutela, baina kalean daudenengana motel iristen ari da».

ESPARRU JURIDIKOA

Prostituten eskubideen defentsan aritzen diren abokatuentzat, «perbertsoa» da egungo lege abagunean lan egitea. Batetik, salatu dute Atzerritar Legeak ez duela «negoziatzeko aukerarik» ematen, eta, bestetik, mozal legea erabiltzen dela prostituzioan dihardutenak «zapaltzeko». Bat dator Lodeiro: «Epaitegietan lanez gainezka daude. Kaotikoa izaten da, eta, sarri, tokatzen zaizun funtzionarioaren borondatearen araberakoa». Erantsi du bezeroen erasoak ez direla indarkeria matxistatzat hartzen, ez dela emakumeen intimitatea zaintzen, eta babes neurririk ere ez dela ezartzen. Horren harira, eskaera zehatz bat egin dute eremuko eragileek: prostituten babesa aintzat hartuko duen «marko juridiko bat» sortzea.

BIZILAGUNAK

Prostituzioa zabalduta dagoen auzoetan, jardunak berak adina kexa eragiten dituzte harekin lotutako arazoek: droga kontsumoak, delinkuentziak, zaratak... Hartara, eskaera zehatz bat egin dute bizilagunek: «arau zibikoak» lantzea prostitutekin, batez ere kalekoekin. Lodeirok aitortu du «benetako arazo bat» dagoela hor, eta elkarteen kezken artean ere ageri dela horri aurre egin beharra. Dena den, prostitutekiko enpatia ere galdegin dute auzotarrek: «Haiei entzutea; eta Atzerritar Legea ez aplikatzea».

Edonola ere, bizilagunekin sortutako gatazkak kudeatze aldera, berariazko bitartekaritza zerbitzu bat sortzeko eskatu diote taldeek udalari. Gogora ekarri dute modu informalean egiten dela GKE-en bidez, baina sarri arazoa konpontzeko berandu denean. Zerbitzu hori instituzionalizatzea eta egonkortzea galdegin dute, beraz.

HEDABIDEAK

Horikeriarik gabe

Hain justu, prostituzioarekin lotutako gatazkak «ez mediatizatzeko» eta horikeriaz ez lantzeko eskatu diete eragileek komunikabideei. «Kazetariak eurak ere kexu dira, prostituzioaz hitz egitea bera arazo gisa hartzen delako». Lodeirok aitortu du hedabideen lana funtsezkoa dela sentsibilizazioan: «Oso garrantzitsua da zer esaten den, eta nola». Ildo horretan, hedabideentzako «gomendio gida bat» egitea proposatu dute eragileek, «gaia modu etikoago eta arduratsuago batean jorratzeko».

GKE-AK

Arloko gobernuz kanpoko erakundeen lana «guztiz beharrezkotzat» jo dute talde guztiek: haien finantzaketa ziurtatzeko eskatu dute aho batez. «Baliabide batzuk eskaintzen ditugu, baina horrekin batera beti ematen dugu laguntza, informazioa... Emakumeentzat funtsezkoa da».

Arloko eragileek kezka agertu dute, besteak beste, prostituten artean orokortutako mugikortasunarekin: etxeetan zein klubetan hogei eguneko egonaldiak egitea gero eta ohikoagoa da, eta horrek zaildu egiten die andreekin lan iraunkor bat egitea. Era berean, egonezina agertu dute iragarkiekin: «Gero eta gogorragoak dira; garai batean, preserbatiborik gabeko harremanak eskaintzen ziren, baina, orain, ume itxura duten emakumeak eskaintzen dira. Erakartzeko erabiltzen dira; beti ez dira egiazkoak, baina zerbaiten adierazle dira».

Informazio eta sentsibilizazio kanpainak egiten jarraitu beharra nabarmendu dute elkarteek, batez ere andreen salerosketa detektatzeko. Halere, prebentzio neurri zehatzak ere galdegin dituzte: «Prostituzioaren fenomenoaren gainean baino gehiago, pertsonekin lan egitea: baliabideak haien beharretara moldatzea».

OSASUN ARLOA

GKE-ek egiten dute prostituten osasunarekin lotutako lan asko, sexu harremanen bidez transmititzen diren eritasunen prebentzioari begira batez ere. Izatez, osasun arloko langileek adierazi dute zailtasunak dituztela emakume horien arazoak antzemateko, kontsultan ez direlako beti prostituta gisara identifikatzen. Baina hutsune handiena da andreetako askok ez daukatela osasun sare publikorako sarbiderik: «Papergabeek ez dute osasun txartelik, eta hogei eguneko egonaldiak egiten dituztenak kanpoan erroldatuta daude, azalpenak eskatzen dizkiete... Arazorik badute eta oso larria ez bada, haientzat errazagoa da klinika pribatu batera joatea».

ALDERDI POLITIKOAK

Bilboko Udalean ordezkaritza duten indar politiko guztiek parte hartu dute eztabaidan, eta onartu dute errealitate «deserosoa» dela prostituzioa haientzat: «Oso zintzoak izan dira: oro har, ez dakite zer esan, zein jarrera hartu, ez dira ados jartzen, eta, ondorioz, ez dute ezer egiten». Halere, jardunaldietan jorratutako gaien inguruan, baikor mintzatu da Lodeiro: «Akordioak lortzeko aukerak ikusi nituen».

Ildo horretan, udaleko Berdintasun Sailarekin mahai egonkor bat sortzeko aukera aztertu nahi du Askabidek: «Prostituzioarekin lotutako auziak jorratzeko, baina ez bakarrik krisi garaietan edo arazoren bat sortzen denean, baizik eta lan iraunkor eta koordinatu bat egiteko».]]>
<![CDATA[Jaurlaritzak kurtso erdiko matrikulak arautuko ditu, eskolen artean orekatzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1974/011/002/2017-12-20/jaurlaritzak_kurtso_erdiko_matrikulak_arautuko_ditu_eskolen_artean_orekatzeko.htm Wed, 20 Dec 2017 00:00:00 +0100 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1974/011/002/2017-12-20/jaurlaritzak_kurtso_erdiko_matrikulak_arautuko_ditu_eskolen_artean_orekatzeko.htm
Matrikula bizia deitutako horren barruan, 3.000 ikasle inguru sartu dira irailetik hona Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikastetxeetan matrikulazio epe ofizialetik kanpo. Oro har, beste herrialdeetatik etorritakoen seme-alabak izaten dira, eta sare publikora jotzen dute. Kopurua handitzen ari da, eta Uriartek adierazi du «arazo serioak» eragiten hasi dela auzia, besteak beste, curriculumetan talkak daudelako, edo ez dituztelako beti bertako hizkuntzak ezagutzen. «Horregatik arautu behar da, eta prozedura bat ezarri».

Dekretuak zehaztuko du zein irizpide hartu behar duen kontuan administrazioak. Gurasoen eskaerak eta eskoletan libre dauden tokiak aipatzen dira dokumentuan, baina ez dira izango aldagai bakarrak. «Eskola planifikazioa» ere kontuan hartuko dute, eta «aniztasuna zentroetan banatzean orekari» eusten saiatuko dira. Kanpotik iritsitako ikasleak ikastetxe jakin batzuetan «pilatzea» eragotzi nahi du Uriartek neurri horien bidez.

Izatez, Jaurlaritzak martxan duen Ikasle Immigranteen Hezkuntza Arretarako II. Planaren abiapuntuetako bat da ikastetxe batzuetan kanpotarren seme-alabek pisu handia dutela, eta beste zentro batzuetan, aldiz, halako ikasle gutxi dituztela. Hortaz, planaren helburua da «eskolatze inklusibo eta orekatua» bultzatzea, eta ikasle etorkinak hezkuntza sare guztietan sartzea. Egitasmo horren barruan dago dekretua.

Baina, Jaurlaritzan ez ezik, hezkuntza eragileen artean ere piztu da desoreka horren gaineko kezka: eskola segregazioaren aurkako herri ekinbide legegile bat aurkeztua du legebiltzarrean Zubiak Eraikiz plataformak, eta tramiterako onartuta dago. Ikasleen jatorriari ez ezik, maila ekonomikoari ere erreparatu nahi dio. Gasteizko haur eta lehen hezkuntzako eskola publikoetako gurasoek ere eginak dituzte halako salaketak.]]>
<![CDATA[Ahal Dugu-k «trantsizio epe» bat proposatu du zerrenda bakarrerako]]> https://www.berria.eus/paperekoa/4696/012/001/2017-12-10/ahal_dugu_k_trantsizio_epe_bat_proposatu_du_zerrenda_bakarrerako.htm Sun, 10 Dec 2017 00:00:00 +0100 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/4696/012/001/2017-12-10/ahal_dugu_k_trantsizio_epe_bat_proposatu_du_zerrenda_bakarrerako.htm
PSNk zerrenda bakarraren aurka parlamentuan aurkeztua duen lege proposamenari dagokionez, aurka jotzea erabaki du kontseiluak, aho batez, Nafarroako Ahal Dugu-ko idazkari nagusi Eduardo Santosek azaldu duenez: «Ez da beharrezkoa, eta bai sektarioa». Era berean, «erabateko arbuioa» agertu dio Ezkerrako kideen aurkako «jazarpenari». Izan ere, alderdi horren botoei esker onartu zen tramiterako PSNren egitasmoa, eta kritika gogorrak egin dizkiote azken egunotan. «Jarrera politiko guztiak errespetuz hitz eginez defenda daitezke», adierazi du Santosek.

Dena den, zerrenda bakarraren inguruko eztabaida «faltsua» dela gaineratu du, ezkutuan uzten dituelako hezkuntzako arazo «larriago» batzuk, hala nola sare publikoaren aurrekontua handitu beharra: «Europako batezbestekoaren azpitik gaude».]]>
<![CDATA[«Bost-sei urtez egon nintzen bortxaketez hitz egin gabe»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1922/006/002/2017-11-26/bost_sei_urtez_egon_nintzen_bortxaketez_hitz_egin_gabe.htm Sun, 26 Nov 2017 00:00:00 +0100 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1922/006/002/2017-11-26/bost_sei_urtez_egon_nintzen_bortxaketez_hitz_egin_gabe.htm Lehen aldiz esan du Maddi Lasa Garciak (Iruñea, 1994), bigarrena ere izan zelako. 18 urte zituen: «Kuadrillakoekin haserretu nintzen, eta lagun on bati deitu nion hitz egiteko. Mendi batera joan ginen, autoz, gauez, lasai hitz egitera, eta han bortxatu ninduen; ez nuen espero. Ez zen izan bortxaketa oso biolentoa; lehenagotik izan genituen sexu harremanak, eta harentzat beste bat izan zen. Baina nik behin baino gehiagotan esan nion ez nuela nahi, eta jarraitu egin zuen; aurre egin nion, gainetik kentzen saiatu nintzen, baina une batean erabaki nuen amore ematea, ea azkar amaitzen zuen, bururatu zitzaidalako bakarrik utzi ahal ninduela mendian, itzultzeko modurik gabe, telefono seinalerik gabe...».

Lasai mintzo da Lasa; serio, gordin, zintzo. Baina urteak egin ditu gaiaz hitz egin ezinda. «Bost-sei urtez ez nuen ezer kontatu, eta ia hamar urtez egon naiz laguntza profesionalik gabe». Zauriak sendatzen hasi zaizkio orain, gertatu zitzaiona «politizatu» egin duelako. Baina bortxaketek trauma handia eragin zioten, hondoa jotzeraino: «Isolatu egin nintzen: lagunengandik urrundu nintzen, etxean egoteko joera oso txarra hartu nuen... Neure burua gorrotatzen nuen, uste nuelako ez nuela defendatu; baina, aldi berean, denbora askoan sentitu naiz sexu objektu bat, zulo bat. Eta, gero, mina dago: min handia, sakona, ez dakizuna nondik datorren, baina fisiko bihurtzen dena».

Aurrez saiatua zen laguntza bilatzen, baina gizartean hain hedatuta dauden aurreiritziekin egin zuen topo: bere hitza dudan jarri zuten, jasandako bortizkeria naturalizatu zuten. Azaldu du psikologoarenera joandako lehen aldian «eskandalizatuta» atera zela: «Hasieran ez nizkion bortxaketak kontatu, baina hirugarren saioan, jakin zuenean zergatik nengoen gaizki, esan zidan lehen egunean imajinatu zuela, atean sartzen ikusi ninduenetik, oso erakargarria nintzelako. Erabaki nuen ez itzultzea». Nafarroako Gobernuak delituen biktimentzat duen zerbitzura joan zen gero. «Langileak esan zidan ea zergatik ez nuen salaketarik jarri, feminista banintzen -Frida Khaloren txapa bat neramalako-».

Hirugarrenean aurkitu du terapia egokia. Eta lortu du erruaren pisua arintzea: «Pentsatzen nuen ez nuela neure burua behar bezala defendatu, eta neure burua asko zigortu nuen: erasoengatik baino gehiago, egin ez nuenagatik. Terapiak erakutsi dit baietz, bi bortxaketetan egin nuela ahal izan nuena». Ohikoa da errua sexu indarkeria jasan duten andreengan, baina Lasak uste du gizarteak ez dituela ulertzen: «Esaten duzunean errudun sentitzen zarela, jendeak pentsatzen du zerbaitengatik sentitzen zarela horrela; ez dute ikusten nondik datorren errua».

Horregatik, bortxaketen inguruan hedatuta dagoen uste bat arbuiatu du: emakume bati gerta dakiokeen okerrena da bortxatua izatea. «Ez nago batere ados: esaldi horrek bizia mozten dizu, eta sekulako mina egiten dizu aurrera egin nahi duzun unean, markatu egiten zaituelako, biktimaren etiketa jartzen dizulako: beti izango zara bortxaketa baten biktima, eta gaizki egon behar duzu, ezin zarelako hortik atera. Esaldi hori ehun kiloko motxila bat da, eta ezin duzu kendu». Lasa bera ez da biktima terminoarekin identifikatuta sentitzen: «Ni jada ez naiz biktima; biktima izan naiz, zilegi da, baina orain nahiago dut esatea indarkeriei aurre egiten dien emakume bat naizela. Jarrera aktibo batean».

Ez da bakarra, ezta gutxiago ere. «Beste emakume batzuekin nire erasoez hitz egin dudanean, erdiek baino gehiagok esan didate haiek ere jasan dituztela bortxaketak edo abusuak. Asko gara: zergatik ez dugu kontatzen? Ez garelako seguru sentitzen, zalantzan jarriko gaituztelako».

Erasoei hitzak jarri beharraz mintzatu da, eta ozen ahoskatzeaz: «Agian ez ekitaldi publikoetan, edo hedabideetan, baina bai gure artean. Jendarteari erakutsi behar diogu ez direla kasu bakanak. Eta oinak lurrean jarri behar ditugu: bortxaketa gehienak familia barruan edo lagun artean gertatzen dira. Uste dut gizarteak hau sentitzen duela bere arazo bat ez balitz bezala, erasoak oso puntualak balira bezala, baina zortzi orduan behin emakume bat bortxatzen dute Espainiako Estatuan. Eta gizarteak ohartu behar du: erasoren bat jasandako hainbeste emakume baditugu inguruan, erasotzaile asko ere edukiko ditugu hurbil».

Eta erasotzaileekin, zer?

Hain justu, kezka agertu du erasotzaileen gainean arreta gutxi jartzen delako: «Asko hitz egiten dugu emakumeez, guk jasandako erasoez, baina ez gara ari eztabaidatzen zer egin behar dugun gizon horiekin». Lasak berak aurre egin izan dio 18 urterekin bortxatu zuen gizonari. «Egunean bertan, etxera iristean, mezu bat bidali nion: 'Bortxatua sentitu naiz'. Terapiarekin hasi ondoren, berarekin topo egin nuen, eta berriro esan nion. Hasieran ez zidan onartzen bortxatu ninduenik, ez zuen ikusten. Baina egun batean onartu zidan: kontziente zen eraso zidala. Eskema guztiak hautsi zizkidan, ez nuen espero: hortik aurrera, zer esan behar diot?».

Maiz egiten du topo erasotzailearekin, baina ez du uste halako egoerak saihesteko modu argirik duenik. Ez du auzia judizializatu nahi: «Bere momentuan ez nuen salaketarik jarri, ezin nuelako, ez nintzelako gai. Baina orain, gauza bera gertatuko balitzait, uste dut ez nukeela salatuko. Ez dut sinesten sistema judiziala kasu hauetarako prestatuta dagoenik: ez gaitu zaintzen. Eta ez dut sentitzen ezer konpontzen denik pertsona hori hamar urtez kartzelan egotearekin: nire barruko mina berbera da. Ulertzen dut beste emakume batzuek diferente sentitzea, salaketa jartzea, are gehiago bizia arriskuan badute. Baina, nire bizipenen arabera, ez dut uste pertsona horri gertatzen zaionak erreparaziorik eman ahal didanik. Osatze hori norbere araberakoa da: norberak egin beharreko prozesua. Gizartearen babesa sentitzeak laguntzen du».

Horrek ez du esan nahi erasoen aurrean ezer egin behar ez denik, Lasaren ustez: «Erasoen aurka emakumeok ematen ditugun erantzun guztiak legitimoak dira, eta horiei aitortza egin behar zaie. Autodefentsa funtsezkoa da». Feminismoaren rola aldarrikatu du, argi: «Asko lagundu nau. Bortxaketak kasu isolatuak ez diren neurrian, hori politizatzea beharrezkoa iruditzen zait».]]>
<![CDATA[«Halako erasoak anekdotikoak balira bezala tratatzen dituzte»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1929/007/001/2017-11-26/halako_erasoak_anekdotikoak_balira_bezala_tratatzen_dituzte.htm Sun, 26 Nov 2017 00:00:00 +0100 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1929/007/001/2017-11-26/halako_erasoak_anekdotikoak_balira_bezala_tratatzen_dituzte.htm
2013ko Gabonetan izan zen erasoa. «Parrandan nengoen Tolosako taberna batean. Gizon bat nire albotik pasatu zen, eta eskua gona azpian sartu zidan. Epaiketan esan zuen jende asko zegoela eta nahi gabe ukitu ninduela, baina ez, jenderik apenas zegoen, eta ez zen ukitu arin bat izan: alua estutu zidan». Une hartan lagunei kontatu zien: ezer ez egitea erabaki zuten. «Baina berriz hurbildu zen, eta nire ahizpari ipurdia ukitu zion. Orduan bai, harengana joan ginen, kargu hartzera. Oso biolento jarri zen: edalontzi bat hautsi zuen paretaren kontra, eta sekulako iskanbila sortu zuen». Udaltzainei deitu zieten, eta haiei ere aurre egin zien gizonak; poliziek ere salaketa jarri zioten.

Jonek kontatu du intimitatea urratua sentitu zuela erasoarekin: «Sekulako ezina eragiten dizu, gaua izorratzen dizu». Zer egin halakoetan? «Gogoa ematen du zuk zeuk aurre egiteko, baina nik ez daukat zertan gizon batekin pedagogia egiten ibili, eta arriskutsua ere izan daiteke». Geroago ere ez zuen hobera egin bere aldarteak. Ertzaintzarengana joan ziren, eta sentsazioa geratu zitzaien ez zietela jaramon handirik egin: «Enpatiarik ez zuten agertu, ezta interes handirik ere».

Tolosan bertan izan zen epaiketa, aste batzuetara. «Eraso egin zigunean, gizona drogak hartuta zegoen, ez gintuzke ezagutuko kalean. Beraz, eskatu genuen erasotzaileak gu ez ikustea, eta epaiketa euskaraz izatea. Bada, ez bata, eta ez bestea ere. Epaiketaren egunean, itxarongelan, gure ondoko bankuan eserita zegoen gizona; hori bai, aretora sartzean galdetu ziguten ea bionbo bat jartzea nahi genuen: zentzugabea izan zen». Gaineratu du bestelako arretarik ere ez zutela jaso: «Biktima ez dago babestuta».

Zigortu egin zuten gizona. Izatez, bi zigor berdin jarri zizkioten: bat, poliziei aurre egiteagatik; bestea, Joneri eta ahizpari eraso egiteagatik. «Sei euro eguneko, hamabost egunez. Bi laidoztatze falta». Isun bat ezarri zioten: Jonek eta ahizpak ez dute kalte-ordainik jaso. «Guri ez zigun ezer eman». Are, salaketa jartzeak kaltea ekarri diela nabarmendu du. Izan ere, herrian maiz ikusten dute haien erasotzailea: «Ez gintuen ezagutuko, baina orain badaki salatu egin genuela. Ez dugu arazorik izan, baina ez da samurra kalean harekin topo egitea».

Gertatutakoa aztertzean, ezkor amaitu du: «Salatzeko eta salatzeko eskatzen digute emakumeoi, baina salatzen duzunean, eta auzi judizial batean sartzen zarenean, ez duzu inolako ordainik jasotzen, eta erasotzaileari ere ez zaio ia zigorrik jartzen. Halako gaiak anekdotikoak balira bezala tratatzen dituzte: ez doaz inora».]]>
<![CDATA[Zazpi urteko zigorra jarri diote urtarrilean Portugaleten ama hil zuen gizonari]]> https://www.berria.eus/albisteak/147094/zazpi_urteko_zigorra_jarri_diote_urtarrilean_portugaleten_ama_hil_zuen_gizonari.htm Mon, 20 Nov 2017 16:35:22 +0100 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/albisteak/147094/zazpi_urteko_zigorra_jarri_diote_urtarrilean_portugaleten_ama_hil_zuen_gizonari.htm