<![CDATA[Maite Asensio Lozano | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 19 Nov 2018 14:34:18 +0100 hourly 1 <![CDATA[Maite Asensio Lozano | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Eraso batengatik, EHUk irakasle bat kenduko du postutik hilabetez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1834/009/001/2018-11-14/eraso_batengatik_ehuk_irakasle_bat_kenduko_du_postutik_hilabetez.htm Wed, 14 Nov 2018 00:00:00 +0100 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1834/009/001/2018-11-14/eraso_batengatik_ehuk_irakasle_bat_kenduko_du_postutik_hilabetez.htm
Leioako campusean (Bizkaia) gertatu zen erasoa, Medikuntza Fakultatean, ikasleak greba feministara batzeko deia zabaltzen ari zirela. Bertako irakasle batek bortxaz erantzun zien, estudianteek salatu zutenez: hasieran iraindu egin zituen, eta gero makila batekin jo zituen. Ikasleek bide judizialari uko egitea erabaki zuten, irakaslearen «vendetta pertsonalak» saihesteko, baina EHUko errektoretzara jo zuten. Erakundeak txostena ireki zion irakasleari, eta ikerketa bat abiatu zuen; uztailean aritu zen lekukoen testigantzak biltzen, eta azken egunotan osatu du ebazpena. Epaitegietara jo gabe errektoretzak har dezakeen neurri gogorrena hartu du Nekane Balluerkaren taldeak.

Hain justu, Leioako ikasle feministek agerraldi bat egin zuten joan den astean: auzian «jarrera pasiboa» izatea eta irakaslearekiko «konplizitatez» jardutea egotzi zioten errektoretzari. Era berean, kritiko agertu ziren ikerketaren emaitzen berri jasoko ez dutelako: errektoretzak jakinarazia zien irakasleari bakarrik eman diezaioketela informazio hori.]]>
<![CDATA[Nola egin 'klik' ahalik eta erosoen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2355/006/001/2018-11-13/nola_egin_klik_ahalik_eta_erosoen.htm Tue, 13 Nov 2018 00:00:00 +0100 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/2355/006/001/2018-11-13/nola_egin_klik_ahalik_eta_erosoen.htm Ahobizi bat, astean bi aldiz saskibaloian entrenatzen dena; oro har, erdaraz mintzatzen da taldean, baina kideetako batzuk euskaldunak dira, eta ez daki besteak euskara ulertzeko gai diren. Eta Euskaraldian ahobizi izango da, hau da, euskara ulertzeko gai diren guztiekin euskaraz aritzeko konpromisoa hartu du. Zer egin dezake talde horretako inertziak egokitzeko, eta euskara erabiltzen hasteko? Nola jardun behar du taldekideekin? «Ez dago formula magikorik», aitortu du Ainhoa Lasak. Eta galdera itzuli dio zalantza horrekin dabilenari: «Zer lortu nahi duzu? Zerk emango dizu lasaitasuna?».

Emun aholkularitzan hizkuntza ohiturak aldatzeko ikastaroak ematen ditu Lasak; erdaraz egiten diren jarduerak nola hasi euskaraz egiten, korapilo hori askatzea dute helburu. Kataluniatik dator ideia, TELP deitutako tailerretatik: Taller d'Espai Lingüistic Personal (hizkuntza espazio pertsonalei buruzko lantegia). «Bidaia txiki bat» egiten dutela esplikatu du Lasak: «Gure hizkuntza ohiturak aztertzen ditugu: nondik datozen, zerk bultzatzen gaituen horrela jokatzera, nola sentiarazten gaituen horrek, eta zer indar dugun aldaketak egiteko. Funtsean, gogoeta bat egiten dugu ikastaroetan, aldaketa egin ahal izateko eroso sentitzeko». Jabetze eta ahalduntze ariketak ere egiten dituzte: «Jakin behar dugu euskaldunak garela, zer den hizkuntza gutxitu bateko hiztuna izatea». Hortik aurrera, aldaketak egiteko tresnak lantzen dituzte: «Bakoitzari egokituta».

Baina non dago hizkuntza ohiturak aldatzeko giltza? Nola egin klik hori? Oro har, aldaketak hiru arlotan egiten direla azaldu du Lasak: «Batetik, emozioak, nola sentitzen garen; bestetik, pentsamendua, zer aurreiritzi eta beldur dugun; eta, azkenik, portaera, gauzak egiteko modua. Pertsona bakoitzak arlo batean edo bestean egingo du klik: batek portaera aldatuko du baina denbora gehiago beharko du eroso egoteko, eta beste batek eroso sentitzean aldatuko du portaera».

Korapilo horiek esplizitatzeko aukera emango du Euskaraldiak, mahai gainean jartzeko, Lasaren iritziz: «Horretarako espazio bat emango digu: nahi duguna egitekoa, eroso sentituz». Izan ere, uste du babesa emango duela talde ariketa bat izateak, «beste batzuk ni bezala ari direla jakiteak». Ziur da proiektuak aldaketak ekarriko dituela, eta denboran mantendu ahalko direla: «Epe luzera, iruditeria berri bat sortuko zaigu: ikusiko dugu beste modu batera bizi daitekeela». Eta Euskaraldian parte hartuko ez dutenengana ere iritsiko da mezua: «Erakutsiko diegu inertziak aldatu nahi ditugula».

Elkarrizketa elebidunak

Elkarrizketa elebidunek sortuko dute, neurri batean, iruditeria berri hori; hau da, batek euskaraz egiteak eta besteak erdaraz. Lasak aitortu du ez dagoela horretarako ohiturarik: «Ez gara ondo sentitzen, eta aurreiritzi asko dauzkagu: atzo arte errespetu falta bat izan da. Gutako askok aldatu egin dugu diskurtso hori, baina ez dugu emozioetara eraman». Horretarako aukera ere emango du Euskaraldiak: «Euskaraz aritzeko zailtasunak dauzkatenentzat -eta denontzat- logikoena da bi solaskideok menderatzen dugun hizkuntzan aritzea, baina ez du zertan. Elkarrizketa elebidunak arraroak egingo zaizkigu hasieran, baina Euskaraldiak balioko digu entrenatzeko, ohartzeko gatazkarik ez dutela sortzen, eta komunikazioa bermatuta dagoela».

Ariketa horretan, baina, ezinbestekotzat jo du ez espero izatea besteak hizkuntza aldatzea: «Hasieran hala ibiltzen baikara, bestea gure hizkuntzara ekarri nahian». Bere bidaia txikiaren ostean ikasitakoa azaldu du: «Konturatu nintzen euskaraz ulertzen zidaten batzuek gaztelaniaz erantzuten zidatela nik gaztelaniaz hitz egingo banie bezala, eta pentsatu nuen nik berdin egingo nuela, ulertzen didaten bitartean: hitz egingo nien haiek niri euskaraz egingo balidate bezala. Horrek lagundu dit lasai egoten».

Bihar: Aurreko esperientziak.]]>
<![CDATA[Martxoaren 8an salatutako irakaslearen «konplize» aritzea egotzi diote EHUri]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/013/002/2018-11-09/martxoaren_8an_salatutako_irakaslearen_konplize_aritzea_egotzi_diote_ehuri.htm Fri, 09 Nov 2018 00:00:00 +0100 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1893/013/002/2018-11-09/martxoaren_8an_salatutako_irakaslearen_konplize_aritzea_egotzi_diote_ehuri.htm
Emakumeen Nazioarteko Egunean egin zen greba feministara batzeko deia zabaltzen ari zirela izan zen erasoa, Leioako Medikuntza Fakultatean. Ikasleen arabera, bortxaz erantzun zien irakasle batek, irainduz hasieran, eta joz gero: «EHUko irakasle gizonezko batek emakumezko bi ikasle jo zituen makila batekin». Gaineratu dute irakasle horren «izaera bortitzaren» berri izan dutela gerora, fakultateko langileen eta ikasleen ahotik: «Hainbat urtean salatu dute jarrera zapaltzaileak izaten dituela etengabe, ez soilik emakumeen kontra, baita gainontzeko kolektibo gutxietsien aurka ere». Botere handiko gizona dela nabarmendu dute: «Ez da edozein irakasle. EHUn eta beste instituzio batzuetan kargu garrantzitsuak ditu, eta kontaktu sare zabala». Hortaz, irakaslearen «vendetta pertsonalak» saihesteko, bide judiziala alboratzea erabaki zuten ikasleek.

EHUk, halere, txostena zabaldu zion irakasleari, eta barne ikerketa bat abiatu zuen; tartean, ikasleen testigantzak jaso zituen uztailean. Prozesu horretan «deseroso» sentiarazi zituztela salatu dute emakumeek: «bakarka eta egun desberdinetan» deitu zituztela, lekukotasunak gaztelaniaz ematera behartu zituztela, ikasleen bertsioetan «kontraesanak bilatu» zituztela, eta haien hitza «deslegitimatzen» saiatu zirela.

Era berean, errektoretzak jakinarazi dienez, ikerketaren emaitzaren berri irakasleari baino ez diote emango, eta ez biktimei. «Erasoa jasan zuten emakumeek ez dute babesik jaso; haiek errudun sentiarazten saiatu da EHU», ondorioztatu dute. «Bere burua instituzio progresista eta feministatzat aurkezten du EHUk, baina benetako izaera erakutsi du prozesu honetan: erasotzailearen anonimotasuna eta pribilegioa babestu du, biktimak alde batera utzita».

EHUko iturriek berretsi dute ikerketa zabalik dagoela oraindik, baina ez dute bestelako adierazpenik egin nahi izan.]]>
<![CDATA[Migratzaileak dauden tokietan kontrolak egitea baimendu du prokuradoreak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2001/010/002/2018-11-03/migratzaileak_dauden_tokietan_kontrolak_egitea_baimendu_du_prokuradoreak.htm Sat, 03 Nov 2018 00:00:00 +0100 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/2001/010/002/2018-11-03/migratzaileak_dauden_tokietan_kontrolak_egitea_baimendu_du_prokuradoreak.htm
Urriaren 23tik ari dira kontrol horiek egiten, eta azaroaren 23ra arteko baimena dute poliziek. Egunean hiru aldiz egin ditzakete: 06:00etatik 09:00etara, 12:00etatik 16:00etara, eta 21:30etik 00:30era. Gune batzuetara mugatuta dago, eta horietako askotan migratzaileak ibiltzen dira: Baionan, adibidez, Euskaldunen plazan —autobusak hartzeko lekua—, Lesseps kaian —han dago aterpetxea—, udaletxean...

Kontrol horietan oinarrituta, hain justu, Gineako gizon gazte bat atxilotu zuten asteazkenean, Baionako aterpetxearen aurrean. «Ez zen ezer egiten ari. Lasai zegoen, gitarra batekin», azaldu du Hardouinek. Hendaiako atxikitze zentrora eraman zuten, eta atzo goizean egin zuten haren kanporatzeari buruzko epaiketa; aske uztea erabaki zuen epaileak, polizia kontroletarako baimendutako ordutegietatik kanpo atzeman zutelako gaztea. «Legez kanpokoa izan zen. Gainera, azalaren kolorean oinarrituta atzeman zuten, arau hausterik gabe», gaitzetsi du Hardouinek. Gaztea migratzaileentzako aterpean da berriro.]]>
<![CDATA[Kale gorriaren aurkako beroa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1992/008/001/2018-10-31/kale_gorriaren_aurkako_beroa.htm Wed, 31 Oct 2018 00:00:00 +0100 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1992/008/001/2018-10-31/kale_gorriaren_aurkako_beroa.htm
10:30 inguruan Amets plazara heldu denerako, martxan da Irungo harrera sareak bertan duen gunea: pare bat mahai aulkiekin, gosarirako jana eta edana, botika ontzi bat, eta dozena erdi herritar. Egunero eskegitzen dute pankarta bat: Harrera duina eta integrala. Gauean heldutako hamahiru lagunei kafea eta palmerak emanez abiatu dute jarduna. «Blai eginda iritsi ziren, hotzez... Latza izan zen», azaldu du Josunek -ez du abizenik eman nahi-. «Etxera joatekoa nintzen, eta buelta eman behar izan nuen. Berandu zen aterpetxeetara joateko, baina ezin genituen kalean utzi. Eragileen lokaletan egin dute lo».

150 pertsona inguruk osatzen dute Irungo sarea. Uztailetik ari dira Frantziara doazen migratzaileei laguntza eskaintzen. Lakaxita gaztetxean hasi ziren. «Baina ohartu ginen han ez zegoela baldintzarik egunero 20-30 pertsona lotan geratzeko, are gutxiago hozten hasi zenean», gogoratu du Gerar Karrerek. Han zeudenak aterpetxe publikoetatik kanpo geratuak ziren: «Ikusezinak ziren». Beraz, harrera puntua mugitu, eta arazoa ikusgai jartzea erabaki zuten irailean: San Juan plazan daude, Irungo udaletxe aurrean. «Instituzioek beren gain hartu behar dute ardura hau».



Udaletxearen aurrean egoten dira egunez migratzaileak, sareko kideekin. Gari Garaialde / BOSTOK PHOTO.

Egoerak okerrera egin du azken asteetan Irunen: bertan pilatzen ari dira muga pasatzeko Espainia hegoaldetik iristen diren migratzaileak eta Frantziako Poliziak itzularazten dituenak. Eta, eguraldiak okerrera egin duen arren, orain ari dira udan baino gehiago iristen. Josuneren ustez, jarioa ez da berehala geratuko: «Asteburuan mila pertsona heldu ziren Andaluziako kostaldera. Horiek eta jada han zeudenak hemendik pasatuko dira, zeren muga igarotzeko beste bideak zaildu egin dira: Pirinioetan elurra egongo da, autobideetako kontrolak gogortuko dituzte... Hemendik abendura etengabe iritsiko dira, segur aski».

Ginea, Mali, Boli Kosta eta Kamerungoak dira batez ere. Gizonak dira gehienak, baina azken egunotan andre gehiago iritsi dira; asko, ume txikiekin. Oro har, senideren bat dute Frantzian edo Europa iparraldeko herrialderen batean; Irunen daudenean, beraz, gertu ikusten dute helmuga, hilabeteak edota urteak ihesaldian eman ostean. «Atarian daude. Jakinda hurbil daudela, begiak pizten zaizkie», esan du Ametsek. Hala ere, Irunen egun batzuetan geratzea aholkatzen diete. «Leher eginda iristen dira; batzuk, non dauden ere ez dakitela. Pare bat egunez atseden hartzea gomendatzen diegu, berrindartuta jarraitu ahal izateko».

Egunez, kalean

Hirian martxan dauden bi baliabideetara jo dezakete horretarako: Martindozeneko aterpetxea -Gurutze Gorriak kudeatua- eta hotzaldirako egoitza. «Bakoitzean bost egunez egon daitezke», azaldu du Karrerek. Denera 84 ohe dauzkate; ez dira beti betetzen, baina migratzaile batzuk kanpoan geratzen dira, hamar egunak igaro dituztelako, 22:00ak pasatuta iristen direlako -autobus batzuk beranduago heltzen dira-, edo agiririk ez daukatelako: «Aterpetxe publikoetan sartzeko, Poliziak Andaluzian ematen dien paper bat erakutsi behar dute, esaten duena Espainiako Estatutik atera behar direla. Hori erabiltzen dute identifikatzeko; hori gabe ez diete sartzen uzten. Baina batzuek puskatu egiten dute, ezjakintasunez, edo galdu egiten zaie». «Ez dute kalean lo egiten, geuk bilatzen diegulako lekua, herriko eragileen lokaletan», erantsi du Amaia Okak.

Zailak dira gauak, baina egunak ere ez dira gozoak. Otorduak aterpetxeetan egiten dituzte migratzaileek, baina gainerako denbora guztia kalean ematen dute. Asteburua bereziki gogorra izan dela oroitu du Okak: «Oso gaizki pasatu dugu. Udaletxeko arkupeetan babestu gara, baina han ere hezetasun handia zegoen, hotza, euria, haizea... Eta astelehenean, udaletxea ireki zutenean, esan ziguten ezin ginela han egon mahaiekin eta aulkiekin. Liburutegira joan behar izan genuen».



Negurako jantziak ematen dizkiete harrera sareko kideek iheslariei. Gari Garaialde / BOSTOK PHOTO.

Harrera sarea udatik ari da egun osorako aterpea eskatzen, hotzetik babesteko eta atseden hartzeko aukera izan dezaten iheslariek. Lortu dute: udalak bihartik aurrera irekiko du Martindozeneko egoitza egunez. Erabakia berandu datorrela uste du Okak. Uzkur da: «Ez digute esan nola funtzionatuko duen». Zalantza dute sareko kideei zentrora sartzen utziko dieten eta laguntza eskaintzen segitu ahalko duten.

Izan ere, migratzaileen premia askori erantzuteko antolatu dira: arropa ematen diete -berokiak-eta biltzen ari dira-, dirua ateratzen laguntzen diete, garraio publikoaren berri ematen diete... Osasun arreta ere behar izaten dute batzuek, Alazne Izagirrek azaldu duenez: «Gure lanaren parte bat da anbulatoriora laguntzea eta ospitaleratuta daudenak bisitatzea. Bakarrik daude hemen, eta erakundeek ematen ez duten laguntza hori beharrezkoa da». Karrerek salatu du koordinazio falta larrien berri izan dutela: «Pertsona bati ebakuntza bat egin eta senda-agiria eman, kontuan hartu gabe kalean geratuko zela; edo lesio larriak zituen norbait artatu gabe utzi... Halakoen gainean egon behar dugu».

Gainera, Izagirrek gogoratu du etorkinetako batzuek hemen geratzea erabaki dutela. «Eta hori ere ez da batere erraza». Irunen, dozena bat lagunek abiatu dute asiloa eskatzeko prozedura; bitartean, Hondarribiko komentu huts batean bizi dira. Zaila dutela berretsi du Karrerek: «Hilabeteak itxaron behar dituzte lehen zitarako. Eta ez daukate paperik, ezin dute lanik egin, sare sozialik ez dute, gizarte laguntzak jasotzeko eskubiderik ere ez daukate...».



Bi gazte, muga zehazkatzen. Gari Garaialde / BOSTOK PHOTO.

Pasatzaileak, dirua egiten

Beste kontu batzuetara ere adi egon behar dute sareko kideek. Ametsek egin du oharra: «Muga ertzean jendea dago migratzaileak pasatuz dirua egiten, ezer ez daukanari kenduz». Batzuek 30 euro eskatzen dizkiete; beste batzuek, 150. Iheslari gehienak ohituta daude lekualdatzeen truke dirua ordaintzera, baina halakorik ez onartzeko aholkatzen diete sareko kideek. «Zeren, gainera, batzuetan Santiagoko zubian uzten dituzte», kexatu da Izagirre. Mafiez mintzatu da: «Emakumeengana joaten dira batez ere». Hori dela eta, oso zainduta izaten dituzte andreak: «Euren egoera bereziki gogorra da, bai jaioterrietatik alde egiteko izan dituzten arrazoiengatik, bai bidean jasan dutenagatik: han eta hemen euren eskubideak urratu dituzte emakumeak direlako».

Argazki galeria

]]>
<![CDATA[«Gero eta gehiago gara»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1959/018/001/2018-10-28/gero_eta_gehiago_gara.htm Sun, 28 Oct 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1959/018/001/2018-10-28/gero_eta_gehiago_gara.htm
Aspaldiko partez berokiak armairutik aterata eta aterkiz hornituta iritsi ziren martxako parte hartzaileak Ehunurteurrenaren plazara; euria, haizea eta hotza aurreikusita zeuden, baina ordaina jaso zuten eguraldi albisteen gainetik deialdiari erantzun zioten herritarrek: tantarik ez zen erori manifestazioak iraun bitartean. Antolatzaileen arabera, 10.000 pertsonak parte hartu zuten. Jendetza izan zen kaleetan: adibidez, 25 minutu igaro ziren Easo plazan lehen pankarta sartu zenetik azken manifestaria atera zen arte, eta Askatasunaren hiribidea ere alderik alde hartu zuen martxak.

Hiru pankartak ireki zuten bidea, elkarren jarraian. Erraustegia gelditu! leloa zeraman lehenak; Badago alternatiba! esaldiaren bidez, sindikatuen eta lan eremuko eragileen mezua bildu zuen bigarrenak; Ekonomia zirkularra ez da errausketa zioen hirugarrenak. Haien atzetik, herritarrak, eta, tarteka, aldarriak. Manifestazioa Bulebarrera heldu zenean ozendu ziren oihuak: «Erraustegirik ez, ez Zubietan ez inon». Gipuzkoako ahaldun nagusi Markel Olanori ere igorri zioten mezua: «Olano, entzun herriak zer nahi dun». Alderdi Ederren amaitu zen martxa; oraindik Bulebarrean zeudenen aldarriak entzuten zirela abiatu zuten manifestazio bukaerako ekitaldia.

Argudioak, aletuta

Asko eta askotarikoak dira, era berean, Zubietako planta geratzeko arrazoiak, protestaren antolatzaileen ustez. Oholtzara igo ziren deitzaileak, banaka, argudio horiek aletzera. Plantaren kontratuak iraungo duen 35 urteetan Gipuzkoako udalak «zorpetu» egingo direla nabarmendu zuen Erraustegiaren Aurkako Mugimenduak: «Eta herritarrontzat oinarrizkoak diren zerbitzu publikoak eskastu eta murriztuko dira». Parte hartzea aldarrikatu zuen GuraSOSek: «Gipuzkoa osasungarriago eta demokratikoago bat lortzeko garaiz gaude». Errausketa «osasunerako arriskutsua» dela ohartarazi zuen OEIT mediku taldeak. «Diru publikoaren pribatizazioa» gaitzetsi zuten sindikatuek. «Bizitzak kutsatzen» dituzten proiektu «txikitzaileen» aurka agertu zen Ernai. Eta hondakinak kudeatzeko beste aukera arduratsuago eta iraunkorragoak badaudela azpimarratu zuen Greenpeacek: «Hobeak dira ikuspegi ekonomikotik, eta ingurumenaren eta osasunaren ikuspegitik ere».

Gipuzkoa Zutik mugimenduak, gainera, gogoan hartu zituen Ainhoa Intxaurrandieta eta Iñaki Errazkin GHK-ko arduradun ohiak: «Herritarrontzat kaltegarria den erraustegi bat gelditzea ez da inoiz delitua izango». Partzuergoak bihar ebatziko du Intxaurrandietaren eta Errazkinen aldeko epaiari helegitea jarri ala ez.

Itxaropen mezua ere eman zuten deitzaileek. Gogora ekarri zuten errausketa indarra galtzen ari dela hainbat herrialdetan, eta proiektu zenbait geldiarazi dituztela azken hilabeteetan: Valdemingomezko planta (Madril) itxi egingo dute, Txinan hiru egitasmo geldiarazi dituzte protestek, Mexiko Hiriak uko egin dio erraustegia eraikitzeari... «Lorpen gehiago etorriko dira». Lanean jarraitzeko deiarekin amaitu zuten ekitaldia: «Guk ere lortuko dugu: hemen ere posible da, eta oraindik garaiz gaude. Aukera ditzagun hondakinen arazoa konpontzeko beste bide batzuk. Jar ditzagun abian osasuna, ingurumena eta herritarren interesak lehenesten dituzten alternatibak».]]>
<![CDATA[Gipuzkoa "osasuntsuago eta demokratikoago" baterako "garaiz" dela aldarrikatu dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/158597/gipuzkoa_osasuntsuago_eta_demokratikoago_baterako_garaiz_dela_aldarrikatu_dute.htm Sat, 27 Oct 2018 07:38:56 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/albisteak/158597/gipuzkoa_osasuntsuago_eta_demokratikoago_baterako_garaiz_dela_aldarrikatu_dute.htm Tweets by MAsensioLozano Aste honetan, errauste plantaren "gaindimentsioa" salatu du GuraSOS elkarteak. "Gaindimentsio" hori ia %110ekoa dela ohartarazi du. ]]> <![CDATA[Hondarribiko udalbatzak ez ditu Jaizkibelen aurkako erasoak gaitzetsi]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/007/001/2018-10-26/hondarribiko_udalbatzak_ez_ditu_jaizkibelen_aurkako_erasoak_gaitzetsi.htm Fri, 26 Oct 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1872/007/001/2018-10-26/hondarribiko_udalbatzak_ez_ditu_jaizkibelen_aurkako_erasoak_gaitzetsi.htm
Osoko bilkura jendetsua izan zen atzo arratsaldean udaletxean. Jaizkibelen aurkako erasoa gaitzesteko EH Bilduk aurkeztutako mozio bat eztabaidatzekoak ziren, eta «presioa egitera» joateko mezua zabaldu zen alarde baztertzailearen aldekoen artean. 80 pertsona baino gehiago agertu ziren, aretoa betetzeraino. Istilurik ez zen izan, baina batzuetan isiltasuna eskatu behar izan zuen Txomin Sagarzazu alkateak, batik bat EH Bilduko eleduna mintzatu zenean, publikoan zeudenek hitzaldia moztu ziotelako.

Jaizkibelek jasandakoa «eraso bortitz bat» izan zela salatu zuen koalizioak: aurrez antolatu zutela, eta helburu izan zuela konpainia mistoaren desfilea «eragoztea», txilibituak eta sirena hotsak erabiliz. «Edozein medikuk onartuko luke zarata eraso fisiko bat dela. Oldarraldi horrekin talde horrek bizikidetzarako behar den gutxiengo errespetua apurtu du», adierazi zuen.

EH Bilduren testuaren aurrean, beste hiru mozio aurkeztu zituzten gainerako taldeek. Abotsanitzek —2015ean Bildutik banatutako taldeak— «oso larritzat» jo zituen irailaren 8ko gertaerak, eta arbuiatu egin zituen, baina erantsi zuen alarde eguna bizitzeko modu ugari daudela, eta guztiak direla «zilegi eta errespetagarriak». «Ikuspegi ezberdin» horien arteko zubiak eraikitzea eta Jaizkibeli ere harrera egitea galdegin zion udalari.

PPk, berriz, 2008an Espainiako Auzitegi Gorenak emandako epaia hartu zuen gogoan —diskriminazioa ukatu zuen sententzia hark—, eta «prebarikatzea» egotzi zien erakunde publikoei, Jaizkibel diruz laguntzeagatik.

Hiru mozio horietako bat ere ez zen aurrera atera. EAJk eta PSEk adostutako testua onartu zuen azkenean udalbatzak, bi alderdion botoekin. Testuak errespetua eskatu zuen «alardea sentitzeko moduentzat», baina, batez ere, emakumeak soldadu gisa onartzen ez dituen desfilearentzat, «herri borondatearen adierazpena» delakoan: «Udalak bere aldekotasuna adierazi nahi dio Hondarribiko Alardeari, gure hiriaren kultur ondasun immaterialaren adierazpen nabarmenena delako, eta hondarribiarrek emandako zilegitasuna duelako».

Hondarribiko Emakumeak taldeko kide batek ere hitza hartu zuen bilkuran: beren aurkako «diskriminazioa» salatu zuen.]]>
<![CDATA[Hiru fasetan abiatuko dute Eibarko ospitalea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/4694/012/001/2018-10-23/hiru_fasetan_abiatuko_dute_eibarko_ospitalea.htm Tue, 23 Oct 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/4694/012/001/2018-10-23/hiru_fasetan_abiatuko_dute_eibarko_ospitalea.htm
Bigarren eta hirugarren faseetan hasiko dira ospitalizazioarekin; egunik ez du zehaztu Jaurlaritzak, baina abendurako aurreikusten dute. 72 ohe izango ditu erietxeak, 24 oheko hiru unitatetan banatuta, eta banaka jarriko dituzte martxan; dena den, hirugarren unitatea osasun larrialdietan soilik irekiko da, hau da, epidemiak, istripu handiak edo premia bereziak daudenean.

Debabarrenekoei ez ezik, inguruko herri batzuetako bizilagunei ere emango die zerbitzu ospitale berriak: 75.000 pertsonari. Dena den, aurrerantzean ere Mendaroko erietxea izango da erreferentziazko ospitalea. 200 langile baino gehiago izango ditu Eibarko ospitaleak; horietako 97 egiturazko postu berriak izango dira.

Urkulluk jakinarazi duenez, 31 milioi euro inbertitu ditu Jaurlaritzak azpiegituran: 27 milioi, obretan, eta lau, ekipamenduetan; urtero 7,3 milioiren aurrekontua izango du. Lehendakariak gogoratu du hiru urtean Osakidetzak martxan jarritako bigarren ospitalea dela —Urdulizkoa (Bizkaia) abiatu zuen 2016an—: «Jaurlaritzak, azken bi urteetan, 131 milioi euroren inbertsioa egin du osasun azpiegituretan eta puntako ekipamenduetan».]]>
<![CDATA[Jaurlaritzak osasunean egindako inbertsioa nabarmendu du Urkulluk Eibarko ospitalearen irekieran]]> https://www.berria.eus/albisteak/158362/jaurlaritzak_osasunean_egindako_inbertsioa_nabarmendu_du_urkulluk_eibarko_ospitalearen_irekieran.htm Mon, 22 Oct 2018 07:31:25 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/albisteak/158362/jaurlaritzak_osasunean_egindako_inbertsioa_nabarmendu_du_urkulluk_eibarko_ospitalearen_irekieran.htm <![CDATA[30 urte itxarongelan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2106/006/003/2018-10-20/30_urte_itxarongelan.htm Sat, 20 Oct 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/2106/006/003/2018-10-20/30_urte_itxarongelan.htm
Kokapenak eragin zuen hasieratik zalantza handiena: Eibarko erietxeak oso gertu du Mendarokoa, hogei kilometro eskasera. De los Toyosentzat, «elkarren osagarri» dira bi azpiegiturak: «Eibarkoa ez da ospitale kirurgiko bat, hemen ez da ebakuntza gelarik egongo; eri kronikoen soslaira egokituko da, eta kanpo zerbitzu esanguratsuak ere izango ditu».

Biztanleria zahartzeak ekarriko dituen osasun premietara egokitzen dira kronikoentzako erietxeak. Ospitale gehienek osasun arazo akutuak sendatzeko xedea dute; hau da, hasiera eta amaiera zehatzak dituzten gaixotasunak edo lesioak artatzekoa. Sistema hori, baina, ez dator bat eri kronikoen premiekin: ospitalizazio luzeagoak behar izaten dituzte, arazo akutuez gain bestelako gaitzei ere aurre egin behar dietelako, eta horrek sarri errehabilitazioa jasotzea eskatzen dielako. Hortik dator subakutuentzako ospitaleen beharra. Eibarkoak Debabarreneko, Debagoieneko eta Lea-Artibaiko bizilagunei emango die zerbitzua: 190.000 lagun ingururi.

Lehen mailako arreta eta kanpo kontsultak ere izango ditu ospitaleak, baina jardun horiek ez dira berriak. Eibarko osasun zerbitzuen mapa moldatzea ekarri baitu erietxea martxan jartzeak. Bertara mugituko dira Torrekuako osasun etxeko eta buru osasunerako zentroko zerbitzuak, baita Toribio Etxeberria osasun etxeko larrialdien parte bat (EAG etengabeko arreta gunea), X izpiak eta beste azterketa batzuk ere, eta kanpo kontsultak. Lekualdatutako zerbitzu horiek izango dira abiatzen lehenak, urriaren 29an. Ospitalizazioak abenduan hasiko dira, eta soilik hogei oherekin.

Hori dela eta, Eusko Jaurlaritzari «inprobisatzea» egotzi dio EH Bilduk. Koalizioa hasieratik agertu da kritiko egitasmoarekin, azpiegituraren ezaugarriak argi zehaztuta ez zeudelakoan. «Hasieran esan zuten 200-300 lanpostu sortuko zirela; orain 97 dira. Eta, azkenean, hirugarren solairua osorik hutsik geratuko da», adierazi zuen atzo Igone Lamarain zinegotziak, agerraldi batean. Erantsi zuen erabiltzaileek eta senideek ezingo dutela doan baliatu erietxeko aparkalekua, eta obrek akats larriak dituztela: «Sarrera nagusiko atean ez dira anbulantziak sartzen, eta, geletan, gurpil aulkiak ere ez».

Mendaroko ospitalearen geroaz ere kezkatuta agertu da, eta eskualderako «proposamen integral» bat aurkeztu dio Jaurlaritzari, «ospitaleak ez daitezen eraikin huts eta zentzugabe bilakatu». Zehazki, Eibarko erietxeari izaera soziosanitarioa emateko eskatu dute: besteak beste, geriatria unitate bat sortzeko, eta psikogeriatriako 75 toki gehitzeko.

Susmoz beteriko bidea

Ez dira berriak susmo eta duda horiek. «Hauteskunde kanpaina batean inolako azterketarik gabe egin zen promesa baten ondorioa da ospitalea, aurrekontu batzuen truke onarturikoa», gogoratu du Lamarainek. Izan ere, Jaurlaritza sozialistak abiatu zuen proiektua. Patxi Lopezek egin zuen promesa hura, eta ia hiru hamarkada lehenago itxitako eztabaida azaleratu zuen berriro: Eibarrek beretzat eskatu zuen erietxea, baina arrazoi tekniko eta geografikoek eraman zuten Mendarora. Lopez lehendakaritzara iritsitakoan, Rafael Bengoa orduko Osasun sailburuak agintaldirako estrategian uztartu zuen ideia: kronikoentzako ospitale bat izango zen.

2011n, erietxea egiteko akordioa sinatu zuten Jaurlaritzak eta Eibarko Udalak, eta Otaola hiribideko orube industrial bat utzi zion udalak Osakidetzari. Orduan piztu zen lehen polemika: udalak bost milioi euroan erosi zion lursaila Eibar Berri enpresari, hark 3,5 milioian erosia zuen arren -orubearen salerosketa izan zen enpresaren jardun bakarra-. Susmoak eragin zituen operazioak, baina bere burua defendatu du alkateak: «Prozesuak hainbat fiskalizazio izan ditu; kontu auzitegiak ere ez digu ezer esan».

2012an, gobernua utzi baino aste batzuk lehenago lizitatu zituen Bengoak obrak, ordurako jakina zen arren lurrak kutsatuta zeudela. Garbitzeko lanak udalak ala Osasun Sailak ordaindu behar ote zituen eztabaidatzen ari zirela, Jaurlaritzako Ingurumen Sailak ebatzi zuen ez zela beharrezkoa: lurra «hondatutzat» jo zuen, eta ez «kutsatutzat»; beraz, adierazi zuen nahikoa zela zorua porlanez estaltzearekin.

Baina EAJ ez zetorren guztiz bat egitasmoarekin: Jaurlaritzara itzultzean, alboratu egin zuen. Jon Darpon sailburua bera agertu zen kontra 2013 hasieran: «Egoera sozial eta ekonomikoa ikusita, ez da bideragarria azpiegitura berria sortzea horren erabiltzaile apurrentzat». Urte hartako irailean, ordea, iritzia aldatu zuen, EAJk eta PSE-EEk egonkortasun ituna sinatzearekin batera. Erietxea 2014 eta 2016 artean eraikitzeko konpromisoa hartu zuten. Bi urteko atzerapenarekin inauguratuko da, 22 milioi euro inguruko kostua izanda.]]>
<![CDATA[«Jabekuntza eskolen xedea da kontzientzia errealitatera eramatea»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1855/012/001/2018-10-17/jabekuntza_eskolen_xedea_da_kontzientzia_errealitatera_eramatea.htm Wed, 17 Oct 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1855/012/001/2018-10-17/jabekuntza_eskolen_xedea_da_kontzientzia_errealitatera_eramatea.htm Emakumeentzako espazio propioak eta ahalduntze prozesuak: Bizkaiko jabekuntza eskolen sarea. 86 erabiltzaile, irakasle eta berdintasun teknikari elkarrizketatu ostean, ondorioztatu du eraginkorrak direla jabekuntza eskolak: andreen kontzientzia hartzea eta partaidetza sustatzen dituzte.

Hamabost urte bete dituzte Bizkaiko jabekuntza eskolek. Nola sortu ziren?

Basauri hasi zen 2003an; hurrengo urtean batu zitzaion Ondarroa, eta horrela sortu zen eskolen sarea. Ordurako bazeuden emakumeen etxe batzuk; Ermua izan zen aitzindaria. Berez, horrelako egitasmoak 1970eko hamarkadan hasi ziren: emakumeak zentro batzuetara joaten ziren, eta, feminismoa pixkanaka sartu ahala, jabekuntza eskolen hastapena izango zena sortu zen. Autokontzientzia taldeak ziren.

Lau herri oso desberdinetan sortu ziren jabekuntza eskolak. Nolatan?

Nolabait, esperimentu bat izan zen, eta ikusi zen proiektu berak arrakasta izan dezakeela herri hain desberdinetan. Azken batean, emakumeak dira eskola guztien arteko lotura: denak bizi gara gizarte patriarkaletan, eta, Ondarroan izan zein Basaurin izan, proiektua emakume guztientzat da baliagarria.

Jabekuntza eskolak emakumeen etxeen eskutik joan ohi dira: batak bestea elikatzen du. Bereiz al daitezke?

Eskolak emakumeentzat bakarrik dira: guk ahaldundu behar dugu, gizonak ahaldunduta baitaude jada. Normalean, eskolak etxeen barruan egoten dira, eta etxeak mistoak dira. Izan ere, gauza asko egiten dira etxeetan: sexologia zerbitzuak, truke programak...

Jabekuntza edo ahalduntze kontzeptua bera aztertu duzu, erabiliaren erabiliaz modu askotara ulertzen baita. Zein esanahi du eskoletan?

Berez, bi esanahi nagusi ditu jabekuntzak: batetik, jabetzearena, kontzientzia hartzearena; eta, bestetik, norbere buruaren jabe izatearena. Ahalduntzea, berriz, boterea hartzearekin lotuta dago. Biak daude ondo erabilita eskolen esparruan, helburua baita emakumeek kontzientzia hartzea, baina, horrez gain, kontzientzia hori errealitatera eramatea, gizarteratzea, subjektu aktibo moduan garatuz, norbere gaitasunak plazaratuz...

Erabiltzaileek esan dute eurentzat «beharrezkoak» direla jabekuntza eskolak. Zergatik?

Gizartean ez dagoelako horrelakorik: ez hezkuntza formalean, ez informalean, ez dago halako espaziorik. Emakumeek diote eurentzat etxeak eta eskolak nolabaiteko oasiak direla: euren arteko harremanak sortzen dira, parte hartzen dute... Azkenean, behar baten moduan sentitzen dute eskola, bai arlo pertsonalean, bai komunitarioan.

Zein ondorio dute eskoletako jarduerek emakumeengan?

Eskolara zergatik joaten ziren galdetzean, emakumeek lau arrazoi adierazi zituzten: bat, hezkuntza, euren jakin-mina feminismotik asetzeko nahia; bi, arrazoi psikologikoak, Betty Friedanek aipatutako izenik gabeko ezinegonarekin lotuta; hiru, arrazoi sozialak, etxetik ateratzeko eta eurentzat denbora bat edukitzeko asmoa; eta lau, arrazoi politikoak, feminismoarekin eta giza eskubideekin lotutako egitasmoak martxan jartzeko. Beraz, emakume bakoitzarengan eragin desberdina du eskolak, bakoitzaren abiapuntua eta egoera zein den. Dena den, guztiek esan dute esperientzia positiboak direla, nahiz eta batzuetan gogorrak izan.

Ondorioztatu duzu eskolei esker emakumeak herritar gisa birsozializatzen direla. Zer esan nahi du horrek?

Jabekuntza eskoletara heldu orduko, ikasita daukagu zein rol ditugun emakume gisa. Baina eskoletako trebakuntzak dakar kontzientzia hartzea, desorekez ohartzea eta beste plano batean jartzea zeure burua: aurrez ikasitako guztia auzitan jarri ahal izatea.

Hori eremu pertsonala litzateke. Nola egin daiteke jauzi arlo kolektibora?

Bi alderdi daude hor: batetik, pertsonala, emakumeen rolei erreparatzea, nolabait eremu kulturala dena; eta, bestetik, kolektiboa, interes estrategikoei erreparatzea, gizartearen sustraiak eta egiturak aldatzea, eremu politikoa dena. Kontzientzia txikiagoa duten emakumeak eremu pertsonalean kokatzen dira, ahalduntze pertsonalean. Aldiz, feminismoan ibilbide luzeagoa eta kontzientzia sakonagoa dutenek eremu kolektibora egiten dute salto.

Zein oztopo dago batetik bestera jauzi egiteko?

Emakumeak ez gaudela parte hartzera ohituta, ez baitugu ikasi, eta, ondorioz, eremu pertsonalean geratzen garela. Arlo komunitariora salto egitean dago erronka, emakumeen prozesuek eskolen ostean ere jarraipena izan dezaten. Dena den, zenbait talde sortu dira eskoletako jardueraren ondorioz; ikastaroetan eratutako batzuek jarraitu egin dute formatzailerik gabe —literatura kritikoari buruzkoa, adibidez—, eta beste batzuk kalera atera dira —batukadak, pailazo talde bat...—.

Jabekuntzara bideratutako hezkuntza eskubide bat dela diozu.

Bai, hezkuntza, azken batean, eskubide bat delako. Baina txikitatik jasotzen dugun hezkuntzan ez dago emakumeen erreferenterik: gure historia bigarren mailakoa izaten da, eta emakumeak ez dira subjektu politiko moduan agertzen. Hezkuntza sistemak gabezia handia du hor: gizonentzat dago antolatuta, neskek ez dute erreferenterik. Euskal Autonomia Erkidegoko berdintasun legeak dio kontuan hartu behar direla emakumeak eta haien historia, baina praktikan ez da gertatzen: formakuntza falta zaie irakasleei ere.

Bizkaian lau eskola daude, baina hiriburuan, ez. Bilboko mugimendu feministak urteak daramatza emakumeen etxe bat eta jabekuntza eskola bat eskatzen, baina udalak ez du urratsik egin. Beharrezkoa al da?

Bai, guztiz; Bilbon, eta herri guztietan. Eta leku batzuetan, etxe edo eskola bat baino gehiago beharko lirateke. Sarritan ez da diru kontua, baizik eta kontzientzia kontua. Eta kontzientzia falta da.]]>
<![CDATA[Esker onezko doinuak Oñatin]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1902/008/001/2018-10-16/esker_onezko_doinuak_ontildeatin.htm Tue, 16 Oct 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1902/008/001/2018-10-16/esker_onezko_doinuak_ontildeatin.htm Txoria txori-ren doinuan uztartu ziren harrera ekitaldiko bi mezu nagusiak: bertakoek iritsi berriei egindako ongietorria, eta iritsi berriek bertakoei adierazitako esker ona. Igande gauetik martxan da asilo eskatzaileentzako zentro berria.

Irail erdialdetik prest zuten azpiegitura, eta orain hasiko dira migratzaileak bertara bideratzen: igande gauean iritsitakoak izango dira lehen harrerako aterpetxea erabiltzen aurrenekoak. Saharaz hegoaldeko 37 migratzaile heldu ziren, 20 eta 40 urte artekoak, denak gizonezkoak. Bilbon izan dira azken asteetan, hango herritarren harrera sareak artatuta. Asiloa eskatzeko hitzordua dute denek; prozesua abiatu arte izango dira Oñatiko egoitzan.

Eusko Jaurlaritzako Giza Eskubide, Bizikidetza eta Lankidetzarako Idazkaritzak ireki du zentroa, eta CEAR Iheslariak Laguntzeko Espainiako Batzordearen esku utzi du kudeaketa. Izan ere, erakunde horren eskaera bati erantzun dio aterpetxeak: lehen harrerako zentro bat izanik, asiloa edo nazioarteko babesa eskatu dutenak hartuko ditu, beste bizitoki batera bideratu bitartean; hiru hilabeteko egonaldiak aurreikusi dituzte, baina luzatu ahalko dira. Halere, trantsituan daudenak ere jaso ahalko ditu, beharrik badago. Ehun lagunentzako tokia du, baina pertsona gehiago hartzeko aukera izango du salbuespenezko egoeretan.

Udalaren ekimenez

Oñatiko Udalak berak proposatu zien Jaurlaritzari eta CEAR-i zentroa bertan kokatzea, Mikel Biain alkateak (EH Bildu) azaldu duenez: «Duela hiru urte jarri ginen haiekin harremanetan, errefuxiatuen gaia gori-gori jarri zenean, herrian geneukan baliabide publiko bat eskaintzeko. Uztailean erantzun zigun Jaurlaritzak, ea aterpetxe bat ireki genezakeen hor». Azkar joan dira prestaketa lanak, baina herrian ondo hartu dute egitasmoa: «Bilera informatibo bat egin genuen, eta bilkuretarako aretoa bete egin zen. Jarrera ona adierazi zuten; herria lasai dago».

Igande gauean Hotz Oñati plataformak antolatutako ongietorri ekitaldia izan zen jarrera horren adierazlea. Ekitaldi «xumea» egin nahi zutela esan du alkateak, eta naturaltasunez sortu zela giro berezi hura: 200 herritar bildu ziren migratzaileei babesa adieraztera, eta aurreskua ere dantzatu zieten. Hortik aurrera, eguneroko lana geratuko dela nabarmendu du alkateak, eta hori CEAR-en esku dagoela: «Haiek hor daudela jakitea berme bat da: espazio fisikoaz gain, lantalde bat ere badago. Ondo aterako da».]]>
<![CDATA[Hondarribia utziko du herriko apaizak, alarde eguneko atzerapausoagatik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/4636/008/001/2018-09-19/hondarribia_utziko_du_herriko_apaizak_alarde_eguneko_atzerapausoagatik.htm Wed, 19 Sep 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/4636/008/001/2018-09-19/hondarribia_utziko_du_herriko_apaizak_alarde_eguneko_atzerapausoagatik.htm
Alarde egunean azken urteetako desfilerik gogorrena egin zuen Jaizkibelek Kale Nagusian. Plastiko beltzak ez ezik, txistuak eta irainak ere jasan behar izan zituzten berriz; konpainia parekideko hainbat kidek malkoei eutsi ezinik egin zuten bidearen zati hori. Irudiok hunkituta, jazotakoa salatu zuen Etxabek hilaren 10eko mezan: «tamalgarritzat» jo zuen gertatutakoa, eta erantsi zuen herriak ezin zuela horrela beste 22 urtez jarraitu, erronka bat zuela gatazka konpontzen. Alarde baztertzailearen aldekoek kargu hartu zioten: emakume bat aldarera igo zen kontra hitz egitera, udal ordezkariak aurrean zeudela. «Ez nuen inoiz pentsatu gizarte sekularizatu honetan erronka hitza aipatzeak hautsak harrotuko zituenik», esan dio BERRIAri.

Hala ere, Etxabek adierazi du bere erabakia ez duela elizan gertatutakoak eragin, eta alde guztien babesa sentitu duela: udal taldeena, alardeko burgumaisuarena, Jaizkibelena... Giroak bultzatu du alde egitera, alarde eguneko «begiradek, sentipenek...». Hilaren 8an bertan, gatazka izan zen Guadalupeko ermitan ere, desfilearen osteko mezan: Jaizkibeleko kideek eserlekuak gordeta zituzten barruan, baina alarde baztertzailearen aldeko andre batzuek handik bota nahi izan zituzten; amore eman behar izan zuten, eserlekuak konpainia mistoak eta apaizak adostuak zituztela jakin zutenean.]]>
<![CDATA[«Exijentzia maila handiagoa» eskatu du Itxasok alardeen auzian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1997/010/001/2018-09-15/exijentzia_maila_handiagoa_eskatu_du_itxasok_alardeen_auzian.htm Sat, 15 Sep 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1997/010/001/2018-09-15/exijentzia_maila_handiagoa_eskatu_du_itxasok_alardeen_auzian.htm
Bestalde, larunbatean Hondarribiko Kale Nagusian Jaizkibel konpainia mistoak jasandako jazarpenaren harira, EAEko Berdintasunerako Legea betearazteko neurriak eskatu zituen Elkarrekin Podemosek: auziari buruzko artikulu bat dakar arauak, baina ez da inoiz bete. «Hondarribian oso modu grafiko eta argian ikusi da andreek euren eskubideak gauzatzea oztopatzen dituen sistemaren aurpegi gordinena», adierazi du koalizioak.

EH Bildu ere gaiaz mintzatu zen atzo, udan Gipuzkoan izandako eraso sexistei buruz eginiko agerraldian; izan ere, larunbatean gertatutakoa «eraso matxista bat» dela esan zuen. Berdintasunerako foru araua betetzea galdegin zioten diputazioari, hau da, 2020rako aldundiaren aurrekontuaren %1 berdintasun politiketara bideratzeko modua jartzea; egun ia bi milioi euro inbertitzen ditu erakundeak, eta bi urtean 8,5 jartzera iritsi behar luke.

Fundazioaren balorazioa

Hondarribiko desfile baztertzailea antolatzen duen Alarde Fundazioak ere balorazioa egin zuen atzo, agerraldi jendetsu batean. Azken egunetan kritikak jaso arren, euren posizioan gotortuta agertu ziren, eta haien aurkako «lintxamendu mediatikoa» salatu zuten. Plastiko beltzen atzean zeuden andreek «jarrera erasokorrak» jasan zituztela ere adierazi zuten. Erakundeei neurriak eskatu zizkieten: «Elkarren aurkakoak diren iritziak espazio eta denbora berean bat egitera behartzen dituzte. Logikoena litzateke bakoitzak bere lekua edukitzea».]]>
<![CDATA[Gaitzespenik gabeko erasoak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1942/009/001/2018-09-11/gaitzespenik_gabeko_erasoak.htm Tue, 11 Sep 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1942/009/001/2018-09-11/gaitzespenik_gabeko_erasoak.htm Ez beti da ez lelodun 2.000 kapelu banatu ditu Hondarribiko Udalak azken astean, gaur amaituko diren jaietan eraso sexistei aurre egiteko; hiru egunetan karpa bat ere jarri du, «indarkeria sexistarekin lotutako edozein gairi buruz informazioa emateko». Neurriok aurkezteko agerraldia egin zuen abuztu amaieran, eta zinegotziek elkarren alboan jarri zituzten bi kartel: bortxa matxistaren aurkakoa, Jaietan ere indarkeriarik ez leloarekin, eta festetako ofiziala, andreen parte hartzea eragozten duen alardeko soldadu batzuen irudiarekin. Indarkeria matxistaren aurkako kartel bat, indarkeria matxista sinbolikoa adierazten duen desfilea goratzen duen beste kartel baten alboan. Alardeen inguruko gatazkaz erakunde batzuek darabilten diskurtso bikoitzaren beste adibide bat.

Agerraldi hartatik hamar egunera, beste adibide bat: larunbatean Kale Nagusian Jaizkibel konpainiak jasandakoa ez dute indarkeria matxistatzat hartu Hondarribiko Udalak eta Gipuzkoako Aldundiak, eta ez dute gaitzetsi. Baina zer izan zen Jaizkibeli egin ziotena, indarkeria matxista ez bada? Plastiko beltzen atzean oihuka, irainka eta txistuka jardun ziren emakumeen helburua ez baitzen tradizio bat defendatzea, baizik eta Jaizkibel boikotatzea, konpainiako kideak umiliatzea eta intimidatzea, eta emakumeen eskubideak egikaritu daitezen saihestea. Jokabide hori adierazpen askatasunaren barruan kokatu dute Hondarribiko Emakumeak taldeak eta hainbat erakundek, baina hurbilago dago gorroto delitutik. Emakumeen aurkako gorrotoa adierazi baitzuten larunbatean, antolatutako eraso baten bidez.

Espero gabekoa izan zen, ordea, larunbatekoa. 2014tik isiltasunean desfilatu izan du Jaizkibelek Kale Nagusian, gatazkaren inguruko tentsioa jaitsita; iaz, ertzainen presentziarik ia gabe. Beraz, zertara dator aurtengo atzerapausoa? Plastiko beltzen atzeko emakumeen jarrera urteetako zigorgabetasunaren ondorio da: aurretik ere hala aritu dira, baina gehienetan, euren jokabideak ez du gaitzespen irmorik jaso hurbileko erakundeetatik; ertzainek ere ez diete isunik jarri Ertzaintzaren beraren ebazpenak urratu dituztenean. Alarde baztertzaileen argudioak sekula auzitan jarri ez dituzten instituzioek jaten eman diote piztiari, eta orain, lehen aldiz aurkako keinu bat egin dutenean -Gipuzkoako Diputazioak plastikoak kentzeko eskatu zuenean-, konturatu dira egoera eskuetatik joan zaiela. Ildo horretan, larunbatean jazotakoak zer pentsatua eman behar lieke «festa ulertzeko bi moduez» mintzatzen direnei ere: hori al da alardea sentitzeko moduetako bat? Zilegi al da jaia ulertzeko ustezko modu hori gorrotoaren, ukazioaren eta indarkeriaren bidez adieraztea?

Eta zein iritzi dute Hondarribiko alardean ateratzen diren gizonek? Kale Nagusian Jaizkibeli aurkakotasuna adierazi zieten 300 emakumeengan jarri izan da fokua, baina handik jaistean alardeko 4.000 soldadu gizonezkoek eman zioten bizkarra desfile parekideari. Jakina da alardean ateratzen diren gizon guztiak ez daudela emakumeen parte hartzearen kontra, ez dutela hor desfilatzen andreen aurkako militantziaz, baizik eta euren konpainiekiko atxikimenduz, eta (gizonezko) lagun eta senideen alboan joan ahal izateko. Izatez, arratseko desfilean Jaizkibel txalotzen izan ziren beste konpainietako hainbat soldadu. Hortaz, ados daude Kale Nagusian gertatutakoarekin? Plastiko beltzekin, txistuekin, irainekin eta jazarpenarekin ordezkatuta sentitzen al dira? Inoiz egingo al dute jokabide horiek gaitzesteko urratsik?

Urteetako utzikeria politikoaren ondorioz, gatazkak leher egin eta 22 urtera askoz zailagoa izango da emakumeen parte hartzearen aurkako argudioei eta botereei aurre egitea. Horretarako borondaterik baldin badago, ez dirudi egokiena izango denik eufemismoak erabiltzea eta gatazka bizikidetzaren eremura mugatzea: diskriminatutako gizatalde bat dago, bere eskubideen alde ari dena, beste talde batzuek eskubide horiek ukatzen dizkietelako. Bizikidetza baino gehiago, giza eskubideak eta demokrazia daude jokoan Irunen eta Hondarribian. Eta, alardeen gatazka paradigma bat den neurrian, bi herriotatik kanpo ere berdintasun politiken sinesgarritasuna dago jokoan: auzia konpondu arte, zalantzan egongo baita erakunde batzuek emakumeen eskubideekin egiazko konpromisorik ote duten.

Ezinikusi gogorragoa]]>
<![CDATA[Altzairuzko sabaiari ostikoka]]> https://www.berria.eus/albisteak/155741/altzairuzko_sabaiari_ostikoka.htm Sun, 19 Aug 2018 17:39:20 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/albisteak/155741/altzairuzko_sabaiari_ostikoka.htm N. B.: Egun baino askoz gutxiago ginen, eta zenbait eremutan ez zen ondo ikusten neskak futbolean aritzea. Marimutil etiketa nik behintzat baneukan. M. D.: Guztiek geneukan. Zer irakatsi dizue kirolak? M.D.: Ni gerora konturatu naiz zein garrantzitsua izan den taldeko kirol batean aritzea. Futbolean erdilaria nintzen, antolatzailea, eta erdilari batek kudeatu behar ditu bataren eta bestearen egoak, hutsegiteak... Gerora, ardura batean eta bestean giza baliabideak kudeatzen ibili naizenean, ohartu naiz lasai egoten nintzela egoera zailetan. Aurreko entrenamendu hark balio izan zidan. Curriculumetan ere, horretan fijatu izan naiz beti, irakasleak-eta kontratatzean; taldeko kiroletan ibilitakoek badauzkate gaitasun batzuk: eskuzabalak dira, taldeak kudeatzen dakite... Irizpide horrek ez dit inoiz huts egin. N.B.: Niri ere taldearen kontzientzia eman zidan futbolak. Eta gero kenpoak eman dit diziplina izugarria. Arte martzial bat da, baina filosofia bat du atzean: errespetua lantzen da, agresibitatea erabili ordez bestearen indarra baliatzea, haren mugimenduak aztertzea... Gakoak eman dizkit enpatizatzeko eta frustrazioari aurre egiteko.

Erakundeak, gizonen neurrira Orain berriro zaudete oso espazio maskulino batean: erakunde publiko banatako goi karguetan. Gizonen neurrira eginda dago esparru politikoa oraindik? M.D.: Bai. Asko aldatzen ari da, baina oraindik gehiago aldatu behar da: dena dago gizonen ikuspuntutik antolatuta. Gure taldean emakume asko gaude, eta gauzak aldatzen ari gara; esaterako, ordutegiak, denbora beste modu batean aprobetxatzeko. Bazkaldu ere azkarrago egiten dugu; zeren, lehen, zenbat ordu bazkaltzeko? XIX. mendeko ikuspuntua da: pentsatzen zuten zenbat eta ordu gehiago eman lanean orduan eta eraginkorragoak zirela. Ez dut uste hala denik. Egungo baliabide teknologikoekin, gauzak beste modu batera egin daitezke, beti fisikoki presente egon gabe, eta orduak eta orduak sartu gabe; jendea hobeto sentitzen da, eta gauzak berdin ateratzen dira aurrera. Guretzat oso garrantzitsua da denboraren kudeaketa: lanaz gain, bizitza pertsonala ere oso inportantea da. Nik hasieratik argi utzi nien taldekoei jende orekatua nahi nuela, lana familia bizitzarekin uztartuko zuena. Hori zaindu egin behar da; bestela, jendea hiru urteren buruan erretzen da, eta halako ardura lanetan jarraituko duten pertsonak behar ditugu guk. Halako aldaketak oso garrantzitsuak dira, bihar eta etzi andreentzat erakargarria izan dadin halako ardura bat hartzea. N.B.: Gurean, goi mailako postuei dagokienez, unibertsitatea oraindik oso-oso maskulinoa da; kudeaketan ez ezik, baita ikertzaile nagusien arloan ere. Eta horrek ez du hainbesteko zerikusirik erakundeak jartzen dituen ordutegiekin, baizik eta, adibidez, ikerketak eskatzen duen dedikazioarekin: ikertzaile nagusi izateko, argitaratzeko, dena hain erritmo azkarrean mugitzen denean, ia dena eman behar diozu lanari, batez ere 28-29-30 urte dituzunean, heldutasun intelektual bat duzulako, orduan produzitzen duzulako onena, aukera duzulako urrats bat egiteko nazioartera... Askotan bat egiten du seme-alabak dituzun garaiarekin; hori bateratzea oso zaila da. Nola aldatu zaizue bizimodua karguan zaudetenetik? M.D.: Ni Lauro ikastolako zuzendari nintzen. Nire bizimodua zen 08:30ean sartzea, 21 autobusi itxarotea, eta ia 400 ume ikasgeletara bideratzea. Euskara eskolak ere ematen nituen; niretzat, euskara irakasle izatea da lanik onena, emaitzak berehala ikusten dituzulako: urtero 125 ume berri hartzen dituzu, asko erdaldunak, eta irakatsi behar diezu euskara eta euskaraz. Hura beste kontu bat zen: asteburuak libre, etxe ondoan... Baina oso pozik etorri nintzen administraziora, eta uste dut ari garela beste lan egiteko modu batzuk ezartzen, elkarlanean, euskalgintzarekin batera, euskararen beste lurraldeekin... Aukera paregabea da.

«Sentitzen dut galdu egin dudala hanka sartzeko aukera, eta hori oso gogorra da: ezin dut ezer esan bide zuzenetik pixka bat aterako dena. Asko neurtu behar ditu hitzak, eta ez nago ohituta» «Ez dut esango gizon bat ezin denik enpatikoa izan, baina uste dut emakumeek negoziatzeko behar handiagoa izan dugula beti, eta trebetasun bat garatu dugula. Oztopo gehiago gainditu behar izaten ditugu» Nekane Balluerka
N.B.: Ni aurreko bi errektoreen taldeetan egonda nengoen, baina gauza bat da irakasle ikertzaile izatetik errektoreorde izateko jauzia ematea, eta beste bat, errektoreordetik errektorera. Gogorrena esposizio publikoa egin zait. Dena den, oso erronka polita da: Euskal Herriko Unibertsitatea, publikoa, denona, talde batekin kudeatzea. Ni oso eskertuta nago: naizena naiz EHU existitzen delako; beraz, inplikazio handia sentitzen dut. Beti egin izan dut nire unibertsitatearen alde egiteko eskatu didatena. Hau ere erantzukizunez hartu dut epe baterako, eta ilusioz, baina gogorra ere egiten ari zait. Frustrazio puntu batekin nabil: planteatzen dituzun helburuen portzentaje bat bakarrik bete dezakezu, zeren ez zaude zu bakarrik. Abiadura jakin batean joan nahi duzu, baina ezin duzu: pareta bat agertzen zaizu, eta gero beste pareta bat. Kanpo eta barne eragile askok eragiten dute kudeaketan. Esker txarrekoa al da erakundeetako lana? M.D.: Oso. Inork ez du horrelako kontu batean sartu nahi. Ni euskararen munduan sartu nintzen dena zegoelako egiteko, eta badakit biziberritze prozesua nolakoa izan den, euskara batuak zein garrantzi duen... Baina ez dut ikusten egungo gazteek garrantzia ematen diotenik: D eredura joan dira era natural batean, ez dute euskara arriskuan ikusten, eta ez dakite euskalgintzak eta erakundeek zein lan egin behar izan duten euskarari bere lekua emateko. Nola izango da hau erakargarria haientzat? Hona sartzean badakizu inork ez dizula eskerrik emango, eta jendea pozik izatea ezinezkoa dela. Gauza bat lortu, eta badakizu karameluak bi minutu iraungo duela. Ez dago atsedenik. N.B.: Hori da... Uste dut jende guztiak egin beharko lukeela bere bizitzako momenturen batean kudeaketa lana, ikusteko zer den hau, norbere burbuilatik ateratzeko. Horrek, gainera, beste gaitasun batzuk ematen dizkizu: bizitzarako, jendearekin erlazionatzeko. Alde horretatik, oso aberasgarria da; nik asko ikasi dut kudeaketan, eta iruditzen zait orain askoz toleranteagoa naizela. Baina, beste alde batetik, kudeaketa oso txarra da ibilbide akademikorako, ez baita baloratzen. Ikuspegi horretatik, oso zaila da jendeak konpromisoa hartzea. Eta Mirenek esan duena: oso esker txarrekoa da hau.

Kargua eta bizitza, bateragarri? Agendak bileraz eta ekitaldiz beteak dauzkazue. Goi kargu bat zer neurritan da iraunkorra? Bateragarria al da bizitzarekin? M.D.: Nire bizitzako momentu honetan, bai, bada. Kargu batek hori dakar. Asteburuetan, adibidez, orain gutxi amaitu ditugu eskola publikoaren eta ikastolen festa guztiak, eta guk horietara joan behar dugu. Baina oso motibatuta gaude, sinesten dugulako egiten ari garena oso garrantzitsua dela gizartearentzat. Hizkuntza gutxitu batean oinarritutako hezkuntza sistema eleaniztuna dugu. Uste dut ez garela guztiz kontziente egin dugunaz: gure antzeko esperientziarik ez dago munduan. Eredugarri gara. Horregatik naiz kapaza igande goiz batean altxatzeko eta Herri Urratsera joateko: hizkuntza gutxitu batekin egiten ari garena harro egotekoa delako.

«Gero eta indibidualistago ikusten dut gizartea: nork bereari begiratzen dio. Pena ematen dit: herri txikia gara, eta herri honek hezkuntza sendoa behar du, eta jende inplikatua; bestela, zail izango dugu» «Gai bat ikertu nahi nuke: zaintza eta hizkuntza lotuta, emakumeok ez ote dugun gure gain hartu euskara salbatzeko ardura. Etxetik ere zaintzeari begira hezten dituzte neskak: 'Egin euskaraz: altxor bat da'...» Miren Dobaran
N.B.: Ematen du profil jakin bat dagoela hor: maite dugu herri hau, eta herri honentzat positiboa izan daitekeen oro; eta EHU bada eragile bat. Nik alboan daukat bultzatzen nauen jendea, oso konprometitua; hori motibazio izugarria da. Baina hori esanda, iraunkorra al da? Ez dakit. Definitu beharko genuke iraunkorra zer den. Ni honek harrapatu nau une egoki batean: nire alabak gaztetxoak dira jada, 19 eta 17 urte dituzte; beraz, nik denbora asko eskain diezaioket kargu honi. Baina ume txikiekin errektore izatea zaila izango litzateke. Lau urtez familiatik desagertuta edo erdi-desagertuta egotea ez litzateke erraza izango. Zeren niri honek egun osoa jaten dit; nire agenda ere ezin dut kontrolatu. Goi karguetan dauden emakumeei beti galdetzen zaie nola kontziliatzen duten, eta gizonei, ez. Galdetu beharko nizueke? N.B.: Zergatik ez? Horrelako kargu batean egoteko, laguntza behar da: bikotekidearen inplikazioa, familia sarea... eta eredu horiek ere ikusarazi behar dira. Nik erraza izan dut: bikotekideak beti animatu nau. Katedradun izateko Estatu Batuetara joan behar nuela? Bada, joatera animatu ninduen. Txikiak hiru urte zituen: Skype bidez hitz egiten genuen, eta umea ez zen gai, negar besterik ezin zuen egin. Gogorra izan zen. Orduan bikotekidea arduratu zen, baina gero niri ere tokatu zait hari laguntzea. Tandem bat izan behar du.

M.D.: Nik ere zorte hori izan dut: sare bat izan dut aurrera egiteko, eta bikotekidea ere, beti alde; ekipo baten moduan ibili gara, amamaren laguntzaz. Eta, alkatetzan egon nintzenean, eskerrak laguntza hori izan nuela, zeren hura zoratzekoa zen: 24 orduko lana. 6.000 biztanleko herri batean liberatu bakarra alkatea da, eta, kalean zoazenean, mundu guztiak ezagutzen zaitu... Oso lan polita izan zen, baina orduan ere oso inportantea izan zen babesa, umea oso txikia baitzen: alkate nintzela jaio zen. Bulegoan bizi zen; bularra ere han ematen nion! Denon artean hezi genuen. N.B.: Eta oso ondo atera dira, e? Gainera, esango nuke gure alabak harro daudela egiten dugunaz. M.D.: Bai, uste dut haientzat eredu bat eraikitzen ari garela, kontziente direla bagabiltzala gizarte honentzako zerbait positiboa egiten; hortik haiek ere zer edo zer ikasiko dute. Niretzat oso garrantzitsua da hori transmititzea. Gure belaunaldian, gauzak egin egin behar ziren: esaten ziguten «sartu zinegotzi», eta zinegotzi sartzen ginen. Orain, aldiz, gero eta indibidualistago ikusten dut gizartea: nork bereari begiratzen dio. Eta pena ematen dit: herri txiki bat gara, eta herri honek hezkuntza sendoa behar du, eta jende inplikatua. Bakoitzak bere bizimoduari bakarrik begiratzen badio, oso zail izango dugu herri moduan. Nekane, lehen emakume errektore hautatua zara. Pisutsua da? N.B.: Niri oso pozgarria iruditzen zait. Babes handiarekin irabazi genuen, gainera, eta taldearen erdia emakumeek osatuta. Izan ere, batzuetan sabaia ez da kristalezkoa, baizik eta altzairuzkoa.
Altzairuzko sabai hori euskalgintzan ere nabaritzen da, ezta, Miren? M.D.: Bai; gizartean txertatuta dagoen neurrian, hala da. Gobernura bueltatu eta harremanetan berriz hasi nintzenean, arduratu egin nintzen, zeren euskara elkarte guztietan emakume pila bat daude lanean, baina buruak gizonezkoak dira. Hausnarketa hori egin behar da. Eta gai bat ikertu nahi nuke: zaintza eta hizkuntza lotuta, emakumeok ez ote dugun gure gain hartu euskara salbatzeko ardura. Etxetik ere modu diferentean hezten gaituzte, zaintzeari begira: «Egin euskaraz: altxor bat da...». Neskak esanekoagoak gara: esaten digute euskaraz egiteko, eta guk egin, zintzo. Eta hori espero dute. Zer aldatu du errektore emakume bat izateak, Nekane? N.B.: Nik nire estilo propioa daukat, baina ez dakit emakumea izateagatik den; agian psikologoa izateak ere laguntzen dit. Uste dut jendearekin enpatizatzeko gaitasuna dudala; saiatzen naiz entzuten, argudiatzen... Ez dut esango gizon batek ezin duenik hori egin, baina uste dut emakumeek negoziatzeko behar handiagoa izan dugula beti, eta trebetasun bat garatu dugula. Oztopo gehiago gainditu behar izaten ditugu. M.D.: Bat nator: enpatizatzeko beste gaitasun bat dugu, elkarri entzuteko, erabakiak taldean hartzeko eta kontrastatzeko, eta guretik eraikitzeko, ez hainbeste norbere buruan pentsatuz. Horretan entrenatuta gatoz, antza. N.B.: Lidergoa ere bestelakoa da. Ez dut esan nahi gizon guztiek lidergo autoritarioa dutenik, baina guk badugu lidergo partekatu bat, eta errespetua beste modu batera irabazten dugu. Ni saiatzen naiz taldean oreka mantentzen, bakoitzaren onena ateratzen; horretarako, oso garrantzitsua da errespetua, gauzak modu egokian esatea, eta besteek esaten dutena inportantetzat hartzea. Uste dut emakumeak horretaz kontzienteago garela. Hor asko lagundu dit irakaskuntzak: ikasleekin beren lanei buruz hitz egitean, esan ordez «proiektu honek oso gutxi balio du», esatea «begira, hemen hau egiten baduzu, honen balioa hirukoiztuko da». M.D.: Bai, zeren ikasleak motibatu behar ditugu: autoestimua eta segurtasuna eman behar diegu. Era berean, askoz errazagoa da emakume baten hitza auzitan jartzea. Gertatu izan zaizue? M.D: Halakoetan, asko laguntzen du karguak: sailburuordeak esatea zerbait. Horregatik da garrantzitsua emakumeek ardurak hartzea. Nik udalean igarri nuen aldea: ez zen gauza bera zinegotzi moduan hitz egitea edo alkate moduan. Beste era batera ikusten zaituzte karguarekin zatozenean. Eta hedabideetan? M.D.: Nik izan dut esperientzia txarrik: hedabide batek komentario desegoki bat egin zuen nitaz, eta uste dut eragina izan zuela ni emakumea izateak. Baina buelta eman behar zaio; gu ohituta gaude. N.B.: Ni ondo tratatua sentitu naiz. Lerroburu batzuk ez zaizkit gustatu, baina logikoa da. Aldiz, karguaren okerrena esposizio publikoa dela esan duzu, Nekane. N.B.: Bai. Nik sentitzen dut galdu egin dudala hanka sartzeko aukera, eta hori oso gogorra da: ezin dut ezer esan bide zuzenetik pixka bat aterako dena. Batzuetan, zenbait gauza esango nituzke, baina ezin dut, badakidalako hedabideetako titulu izango dela, edo gaizki interpretatuko dela, edo kalte egingo diola EHUri. Asko neurtu behar ditut hitzak, eta ez nago ohituta; beraz, oso zaila egiten zait. Erakunde plural bat ordezkatzen dut, eta sentsibilitate guztiak daude nire etxean; beraz, adierazpenak eremu akademikora mugatu behar ditut, nahiz eta nire ideologia oso argi dudan.


M.D.: Nik ere kontu handia izan behar dut: alderdi bat atzean izan arren, gure gobernuak gizarte osoari eman behar dio zerbitzua. Eta neurtzen ibili behar horrek asko nekatzen du burua.

Feminismoa Honezkero esan dezakegu feministak zaretela, ezta? N.B.: Bai, oso! M.D.: Bai. Ez dago beste biderik, gizartea nola dagoen ikusita. Ez da normala XXI. mendean Santurtziko jaietan emakumeei etxera laguntzeko zerbitzu bat izatea. Normaltzat hartzen dugu: «Jar dezatela herri guztietan!». Baina hori normala al da? Egia da bide bat egin dugula eta gauza asko lortu ditugula, baina oraindik dena daukagu irabazteko. Lehenik, indarkeria matxista amaitu behar dugu; lan egin behar dugu denok: eskolan, familian... Eta enpresetan ere pausoren bat eman beharko dute, zeren begira zer alde dagoen soldatetan, edo zenbat lanetan kuotekin bakarrik lortu duten andreak goi karguetara heltzea... N.B.: Feminismoa beharrezkoa da abiapuntua oso desberdina delako gizonentzat eta emakumeentzat. Gainera, nire ustez, are erradikalagoak izan behar genuke, zeren erritmoa oso-oso mantsoa da. Martxoaren 8an ikusi genuen gazteak indarrez datozela, baina ez dakit hori orokorra den: nerabeen arteko harremanak ikusita, zalantza dut gaurko neskek zenbateraino barneratuta daukaten feminismoa eta zenbateraino eramaten duten ekintzetara. EAJn badaude feministak? M.D.: Bueno, mesedez... Pila bat! Gu mugimendu plurala gara, eta alderdian ere badaude feminista asko, gero eta gehiago. Eta, gainera, kargu inportanteetan. EAJren Jaurlaritzari kritika asko egin dizkio mugimendu feministak, politika neoliberalak egiteagatik. Baduzu kontraesanik horrekin? M.D.: Bat ere ez. Emakunde oso ondo ari da, mugimendu feministekin elkarlanean. Uste dut oso ariketa inportantea egin dela, ez bakarrik Emakundek lantzeko berdintasuna, baizik eta sailez sail genero ikuspuntua txertatzeko gure politiketan. Jendeak ez daki kargudun pila batek hartu dugula formakuntza, aztertzeko gure politikek zelan eragiten dieten emakumeei. Hori oso aurrerakoia da, eta gobernu honek egin du. Zehar lerro hori ondo garatzen badugu, epe ertainean politika guztiak egongo dira eraikita genero ikuspuntua kontuan hartuta. Eta noizko emakumezko lehendakarigai bat? M.D.: Etorriko da, dudarik gabe. Baina oraindik urte batzuk pasatuko ditugu gure lehendakariarekin; segi dezala, oso ondo ari baita. Nekane, unibertsitateari ere askok kritikatzen diote merkatuari eta produkzioari begirako norabide bat hartzen ari dela. N.B.: Unibertsitateak ezin dio globalizazioari bizkarra eman: nazioartean lehiatzeko, adibidez, artikuluak ingelesez argitaratu behar dira, eta rankingetan egon behar da. Azken batean, denak goaz markatzen diguten bidetik: ez bazara lehiakorra, ez duzu baliabiderik lortuko. Joera hori aldatzea oso zaila da, eta ez da txarra berez. Nire kezka da norabide hori bakarrik hartzea: orduan ez goaz ondo. Oreka mantendu behar dugu. Adibidez, ikerketa talde batek hezkuntza curriculumari ekarpen handi bat egiten badio, ez da kontuan hartzen, zaila delako eragina duen aldizkari batean argitaratzea. Beraz, pizgarriak behar ditugu, halako transferentzia bat egiten duten taldeek ere izan dezaten ordaina. Desoreka hori handitzen bada, gure lurraldearekiko lotura ere gal dezakegu. Eta horrelako agertoki bat kudea daiteke feminismotik? N.B.: Nik uste dut baietz, baina unibertsitate bat ezin duzu munduko joeretatik bakartu. Kolektibo feminista asko daude gurean, eta ikuspegi feministak aukera ematen digu haien proposamenak entzuteko. Adibidez, formularioetan ireki dugun ez-binario kasillarekin aitzindariak izan gara. Eta indarkeria matxistaren aurkako protokoloa ere berritu dugu. Hori seinale bat da. Demagun sexu eraso batengatik salaketa jartzen dutela gizonezko katedradun baten aurka; bere ikerketen bidez unibertsitatera diru asko ekartzen duen baten kontra.
N.B.: Guk daukagun baliabidea da espediente informatibo bat irekitzea: ikusiko bagenu katedradun horrek izan ditzakeela irregulartasun batzuk, fiskaltzara eraman beharko genuke. Gu ez gara epaileak. Baina nik ez nuke zalantzarik izango epaile batengana eramateko, nahiz eta gure katedradunik onena izan. Martxoaren 8an greba egin al zenuten? N.B.: Nik bai, lanuztea egin nuen ordu batzuetan; gainera, artikulu batean jakinarazi nuen. Arriaga plazara joan nintzen, eta han egon nintzen, eserialdian, beste bi errektoreorderekin! M.D.: Gasteiz ere gainezka egon zen. Gu lanera joan ginen, eta lanuztearen orduan emakume guztiak joan ginen plazara. Eta sorpresa handia hartu genuen; ez genuen espero hainbeste jende egongo zenik. Oso pozgarria izan zen: nik negarrez ikusi nuen jendea. Jaurlaritzak eta EAJk ez zuten grebarekin bat egin. Kontraesanik izan al zenuten barruan? M.D.: Kargudun emakume guztiek hitz egin genuen, eta erabaki genuen erantzukizun publikoa genuela: lan egin genuen, 12:00etan denak batera joan ginen plazara lanuztea egitera, eta gero lanera itzuli ginen. Gure erabakia izan zen. Ikastolan egon izan banintz, greba egingo nukeen. Baina erakundeetan gizarteari begira gaude, eta gizartean ere emakumeak lanera itzultzekoak baziren, ni kargudun publiko moduan ezin nintzen gero poteatzen ibili; niretzat oso deserosoa litzateke. N.B.: Guk ere izan genituen eztabaidak taldean. Nik erabaki nuen lanuztea egitea. Une historikoa iruditu zitzaidan, agian ni erreferentea izan nintekeela, eta, beraz, nire iritzia argi agertu behar nuela.

]]>
<![CDATA[ALTZAIRUZKO SABAIARI OSTIKOKA]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1916/002/001/2018-08-19/altzairuzko_sabaiari_ostikoka.htm Sun, 19 Aug 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1916/002/001/2018-08-19/altzairuzko_sabaiari_ostikoka.htm
Elkarren aurka jokatu zenuten futbolean. Nola gogoratzen duzue kirol garai hura?

NEKANE BALLUERKA: Nik urte batzuk egin nituen Lizeo Alkartasunan, eta, gero, urtebete Añorgan. Gipuzkoako selekzioan ere aritu nintzen, baina utzi egin nuen; Espainiako probintzia arteko txapelketako finalera iritsi zen, baina ez nintzen joan, selektibitatea nuelako. Kuadrillakoek eta aitak esan zidaten joateko, baina argi nuen ikasketak lehena zirela.

MIREN DOBARAN: Ni Ander Deuna ikastolako taldean ibili nintzen lehenik, areto futbolean; gero, Bizkerren. Gure uharte partikularra izan zen: Uribe Kostako talde batean batu ginen eskola askotako emakume batzuk, futbola maite genuenak, jokatu nahi genuenak. Guretzat ez zen izan bakarrik futbola: kuadrilla egin genuen, antzeko gustuak genituelako, gauzak aldatu nahi genituelako, ezezko asko jasotakoak ginelako. Beraz, aurkikuntza bat izan zen futbola: gauza asko egin nahi genituen emakumeak elkartu ginen.

N. B.: Egun baino askoz gutxiago ginen, eta zenbait eremutan ez zen ondo ikusten neskak futbolean aritzea. Marimutil etiketa nik behintzat baneukan.

M. D.: Guztiek geneukan.

Zer irakatsi dizue kirolak?

M.D.: Ni gerora konturatu naiz zein garrantzitsua izan den taldeko kirol batean aritzea. Futbolean erdilaria nintzen, antolatzailea, eta erdilari batek kudeatu behar ditu bataren eta bestearen egoak, hutsegiteak... Gerora, ardura batean eta bestean giza baliabideak kudeatzen ibili naizenean, ohartu naiz lasai egoten nintzela egoera zailetan. Aurreko entrenamendu hark balio izan zidan. Curriculumetan ere, horretan fijatu izan naiz beti, irakasleak-eta kontratatzean; taldeko kiroletan ibilitakoek badauzkate gaitasun batzuk: eskuzabalak dira, taldeak kudeatzen dakite... Irizpide horrek ez dit inoiz huts egin.

N.B.: Niri ere taldearen kontzientzia eman zidan futbolak. Eta gero kenpoak eman dit diziplina izugarria. Arte martzial bat da, baina filosofia bat du atzean: errespetua lantzen da, agresibitatea erabili ordez bestearen indarra baliatzea, haren mugimenduak aztertzea... Gakoak eman dizkit enpatizatzeko eta frustrazioari aurre egiteko.

Erakundeak, gizonen neurrira



Orain berriro zaudete oso espazio maskulino batean: erakunde publiko banatako goi karguetan. Gizonen neurrira eginda dago esparru politikoa oraindik?

M.D.: Bai. Asko aldatzen ari da, baina oraindik gehiago aldatu behar da: dena dago gizonen ikuspuntutik antolatuta. Gure taldean emakume asko gaude, eta gauzak aldatzen ari gara; esaterako, ordutegiak, denbora beste modu batean aprobetxatzeko. Bazkaldu ere azkarrago egiten dugu; zeren, lehen, zenbat ordu bazkaltzeko? XIX. mendeko ikuspuntua da: pentsatzen zuten zenbat eta ordu gehiago eman lanean orduan eta eraginkorragoak zirela. Ez dut uste hala denik. Egungo baliabide teknologikoekin, gauzak beste modu batera egin daitezke, beti fisikoki presente egon gabe, eta orduak eta orduak sartu gabe; jendea hobeto sentitzen da, eta gauzak berdin ateratzen dira aurrera. Guretzat oso garrantzitsua da denboraren kudeaketa: lanaz gain, bizitza pertsonala ere oso inportantea da. Nik hasieratik argi utzi nien taldekoei jende orekatua nahi nuela, lana familia bizitzarekin uztartuko zuena. Hori zaindu egin behar da; bestela, jendea hiru urteren buruan erretzen da, eta halako ardura lanetan jarraituko duten pertsonak behar ditugu guk. Halako aldaketak oso garrantzitsuak dira, bihar eta etzi andreentzat erakargarria izan dadin halako ardura bat hartzea.

N.B.: Gurean, goi mailako postuei dagokienez, unibertsitatea oraindik oso-oso maskulinoa da; kudeaketan ez ezik, baita ikertzaile nagusien arloan ere. Eta horrek ez du hainbesteko zerikusirik erakundeak jartzen dituen ordutegiekin, baizik eta, adibidez, ikerketak eskatzen duen dedikazioarekin: ikertzaile nagusi izateko, argitaratzeko, dena hain erritmo azkarrean mugitzen denean, ia dena eman behar diozu lanari, batez ere 28-29-30 urte dituzunean, heldutasun intelektual bat duzulako, orduan produzitzen duzulako onena, aukera duzulako urrats bat egiteko nazioartera... Askotan bat egiten du seme-alabak dituzun garaiarekin; hori bateratzea oso zaila da.

Nola aldatu zaizue bizimodua karguan zaudetenetik?

M.D.: Ni Lauro ikastolako zuzendari nintzen. Nire bizimodua zen 08:30ean sartzea, 21 autobusi itxarotea, eta ia 400 ume ikasgeletara bideratzea. Euskara eskolak ere ematen nituen; niretzat, euskara irakasle izatea da lanik onena, emaitzak berehala ikusten dituzulako: urtero 125 ume berri hartzen dituzu, asko erdaldunak, eta irakatsi behar diezu euskara eta euskaraz. Hura beste kontu bat zen: asteburuak libre, etxe ondoan... Baina oso pozik etorri nintzen administraziora, eta uste dut ari garela beste lan egiteko modu batzuk ezartzen, elkarlanean, euskalgintzarekin batera, euskararen beste lurraldeekin... Aukera paregabea da.

N.B.: Ni aurreko bi errektoreen taldeetan egonda nengoen, baina gauza bat da irakasle ikertzaile izatetik errektoreorde izateko jauzia ematea, eta beste bat, errektoreordetik errektorera. Gogorrena esposizio publikoa egin zait. Dena den, oso erronka polita da: Euskal Herriko Unibertsitatea, publikoa, denona, talde batekin kudeatzea. Ni oso eskertuta nago: naizena naiz EHU existitzen delako; beraz, inplikazio handia sentitzen dut. Beti egin izan dut nire unibertsitatearen alde egiteko eskatu didatena. Hau ere erantzukizunez hartu dut epe baterako, eta ilusioz, baina gogorra ere egiten ari zait. Frustrazio puntu batekin nabil: planteatzen dituzun helburuen portzentaje bat bakarrik bete dezakezu, zeren ez zaude zu bakarrik. Abiadura jakin batean joan nahi duzu, baina ezin duzu: pareta bat agertzen zaizu, eta gero beste pareta bat. Kanpo eta barne eragile askok eragiten dute kudeaketan.

Esker txarrekoa al da erakundeetako lana?

M.D.: Oso. Inork ez du horrelako kontu batean sartu nahi. Ni euskararen munduan sartu nintzen dena zegoelako egiteko, eta badakit biziberritze prozesua nolakoa izan den, euskara batuak zein garrantzi duen... Baina ez dut ikusten egungo gazteek garrantzia ematen diotenik: D eredura joan dira era natural batean, ez dute euskara arriskuan ikusten, eta ez dakite euskalgintzak eta erakundeek zein lan egin behar izan duten euskarari bere lekua emateko. Nola izango da hau erakargarria haientzat? Hona sartzean badakizu inork ez dizula eskerrik emango, eta jendea pozik izatea ezinezkoa dela. Gauza bat lortu, eta badakizu karameluak bi minutu iraungo duela. Ez dago atsedenik.

N.B.: Hori da... Uste dut jende guztiak egin beharko lukeela bere bizitzako momenturen batean kudeaketa lana, ikusteko zer den hau, norbere burbuilatik ateratzeko. Horrek, gainera, beste gaitasun batzuk ematen dizkizu: bizitzarako, jendearekin erlazionatzeko. Alde horretatik, oso aberasgarria da; nik asko ikasi dut kudeaketan, eta iruditzen zait orain askoz toleranteagoa naizela. Baina, beste alde batetik, kudeaketa oso txarra da ibilbide akademikorako, ez baita baloratzen. Ikuspegi horretatik, oso zaila da jendeak konpromisoa hartzea. Eta Mirenek esan duena: oso esker txarrekoa da hau.

Kargua eta bizitza, bateragarri?



Agendak bileraz eta ekitaldiz beteak dauzkazue. Goi kargu bat zer neurritan da iraunkorra? Bateragarria al da bizitzarekin?

M.D.: Nire bizitzako momentu honetan, bai, bada. Kargu batek hori dakar. Asteburuetan, adibidez, orain gutxi amaitu ditugu eskola publikoaren eta ikastolen festa guztiak, eta guk horietara joan behar dugu. Baina oso motibatuta gaude, sinesten dugulako egiten ari garena oso garrantzitsua dela gizartearentzat. Hizkuntza gutxitu batean oinarritutako hezkuntza sistema eleaniztuna dugu. Uste dut ez garela guztiz kontziente egin dugunaz: gure antzeko esperientziarik ez dago munduan. Eredugarri gara. Horregatik naiz kapaza igande goiz batean altxatzeko eta Herri Urratsera joateko: hizkuntza gutxitu batekin egiten ari garena harro egotekoa delako.

N.B.: Ematen du profil jakin bat dagoela hor: maite dugu herri hau, eta herri honentzat positiboa izan daitekeen oro; eta EHU bada eragile bat. Nik alboan daukat bultzatzen nauen jendea, oso konprometitua; hori motibazio izugarria da. Baina hori esanda, iraunkorra al da? Ez dakit. Definitu beharko genuke iraunkorra zer den. Ni honek harrapatu nau une egoki batean: nire alabak gaztetxoak dira jada, 19 eta 17 urte dituzte; beraz, nik denbora asko eskain diezaioket kargu honi. Baina ume txikiekin errektore izatea zaila izango litzateke. Lau urtez familiatik desagertuta edo erdi-desagertuta egotea ez litzateke erraza izango. Zeren niri honek egun osoa jaten dit; nire agenda ere ezin dut kontrolatu.

Goi karguetan dauden emakumeei beti galdetzen zaie nola kontziliatzen duten, eta gizonei, ez. Galdetu beharko nizueke?

N.B.: Zergatik ez? Horrelako kargu batean egoteko, laguntza behar da: bikotekidearen inplikazioa, familia sarea... eta eredu horiek ere ikusarazi behar dira. Nik erraza izan dut: bikotekideak beti animatu nau. Katedradun izateko Estatu Batuetara joan behar nuela? Bada, joatera animatu ninduen. Txikiak hiru urte zituen: Skype bidez hitz egiten genuen, eta umea ez zen gai, negar besterik ezin zuen egin. Gogorra izan zen. Orduan bikotekidea arduratu zen, baina gero niri ere tokatu zait hari laguntzea. Tandem bat izan behar du.

M.D.: Nik ere zorte hori izan dut: sare bat izan dut aurrera egiteko, eta bikotekidea ere, beti alde; ekipo baten moduan ibili gara, amamaren laguntzaz. Eta, alkatetzan egon nintzenean, eskerrak laguntza hori izan nuela, zeren hura zoratzekoa zen: 24 orduko lana. 6.000 biztanleko herri batean liberatu bakarra alkatea da, eta, kalean zoazenean, mundu guztiak ezagutzen zaitu... Oso lan polita izan zen, baina orduan ere oso inportantea izan zen babesa, umea oso txikia baitzen: alkate nintzela jaio zen. Bulegoan bizi zen; bularra ere han ematen nion! Denon artean hezi genuen.

N.B.: Eta oso ondo atera dira, e? Gainera, esango nuke gure alabak harro daudela egiten dugunaz.

M.D.: Bai, uste dut haientzat eredu bat eraikitzen ari garela, kontziente direla bagabiltzala gizarte honentzako zerbait positiboa egiten; hortik haiek ere zer edo zer ikasiko dute. Niretzat oso garrantzitsua da hori transmititzea. Gure belaunaldian, gauzak egin egin behar ziren: esaten ziguten «sartu zinegotzi», eta zinegotzi sartzen ginen. Orain, aldiz, gero eta indibidualistago ikusten dut gizartea: nork bereari begiratzen dio. Eta pena ematen dit: herri txiki bat gara, eta herri honek hezkuntza sendoa behar du, eta jende inplikatua. Bakoitzak bere bizimoduari bakarrik begiratzen badio, oso zail izango dugu herri moduan.

Nekane, lehen emakume errektore hautatua zara. Pisutsua da?

N.B.: Niri oso pozgarria iruditzen zait. Babes handiarekin irabazi genuen, gainera, eta taldearen erdia emakumeek osatuta. Izan ere, batzuetan sabaia ez da kristalezkoa, baizik eta altzairuzkoa.

Altzairuzko sabai hori euskalgintzan ere nabaritzen da, ezta, Miren?

M.D.: Bai; gizartean txertatuta dagoen neurrian, hala da. Gobernura bueltatu eta harremanetan berriz hasi nintzenean, arduratu egin nintzen, zeren euskara elkarte guztietan emakume pila bat daude lanean, baina buruak gizonezkoak dira. Hausnarketa hori egin behar da. Eta gai bat ikertu nahi nuke: zaintza eta hizkuntza lotuta, emakumeok ez ote dugun gure gain hartu euskara salbatzeko ardura. Etxetik ere modu diferentean hezten gaituzte, zaintzeari begira: «Egin euskaraz: altxor bat da...». Neskak esanekoagoak gara: esaten digute euskaraz egiteko, eta guk egin, zintzo. Eta hori espero dute.

Zer aldatu du errektore emakume bat izateak, Nekane?

N.B.: Nik nire estilo propioa daukat, baina ez dakit emakumea izateagatik den; agian psikologoa izateak ere laguntzen dit. Uste dut jendearekin enpatizatzeko gaitasuna dudala; saiatzen naiz entzuten, argudiatzen... Ez dut esango gizon batek ezin duenik hori egin, baina uste dut emakumeek negoziatzeko behar handiagoa izan dugula beti, eta trebetasun bat garatu dugula. Oztopo gehiago gainditu behar izaten ditugu.

M.D.: Bat nator: enpatizatzeko beste gaitasun bat dugu, elkarri entzuteko, erabakiak taldean hartzeko eta kontrastatzeko, eta guretik eraikitzeko, ez hainbeste norbere buruan pentsatuz. Horretan entrenatuta gatoz, antza.

N.B.: Lidergoa ere bestelakoa da. Ez dut esan nahi gizon guztiek lidergo autoritarioa dutenik, baina guk badugu lidergo partekatu bat, eta errespetua beste modu batera irabazten dugu. Ni saiatzen naiz taldean oreka mantentzen, bakoitzaren onena ateratzen; horretarako, oso garrantzitsua da errespetua, gauzak modu egokian esatea, eta besteek esaten dutena inportantetzat hartzea. Uste dut emakumeak horretaz kontzienteago garela. Hor asko lagundu dit irakaskuntzak: ikasleekin beren lanei buruz hitz egitean, esan ordez «proiektu honek oso gutxi balio du», esatea «begira, hemen hau egiten baduzu, honen balioa hirukoiztuko da».

M.D.: Bai, zeren ikasleak motibatu behar ditugu: autoestimua eta segurtasuna eman behar diegu.

Era berean, askoz errazagoa da emakume baten hitza auzitan jartzea. Gertatu izan zaizue?

M.D: Halakoetan, asko laguntzen du karguak: sailburuordeak esatea zerbait. Horregatik da garrantzitsua emakumeek ardurak hartzea. Nik udalean igarri nuen aldea: ez zen gauza bera zinegotzi moduan hitz egitea edo alkate moduan. Beste era batera ikusten zaituzte karguarekin zatozenean.

Eta hedabideetan?

M.D.: Nik izan dut esperientzia txarrik: hedabide batek komentario desegoki bat egin zuen nitaz, eta uste dut eragina izan zuela ni emakumea izateak. Baina buelta eman behar zaio; gu ohituta gaude.

N.B.: Ni ondo tratatua sentitu naiz. Lerroburu batzuk ez zaizkit gustatu, baina logikoa da.

Aldiz, karguaren okerrena esposizio publikoa dela esan duzu, Nekane.

N.B.: Bai. Nik sentitzen dut galdu egin dudala hanka sartzeko aukera, eta hori oso gogorra da: ezin dut ezer esan bide zuzenetik pixka bat aterako dena. Batzuetan, zenbait gauza esango nituzke, baina ezin dut, badakidalako hedabideetako titulu izango dela, edo gaizki interpretatuko dela, edo kalte egingo diola EHUri. Asko neurtu behar ditut hitzak, eta ez nago ohituta; beraz, oso zaila egiten zait. Erakunde plural bat ordezkatzen dut, eta sentsibilitate guztiak daude nire etxean; beraz, adierazpenak eremu akademikora mugatu behar ditut, nahiz eta nire ideologia oso argi dudan.

M.D.: Nik ere kontu handia izan behar dut: alderdi bat atzean izan arren, gure gobernuak gizarte osoari eman behar dio zerbitzua. Eta neurtzen ibili behar horrek asko nekatzen du burua.

Feminismoa



Honezkero esan dezakegu feministak zaretela, ezta?

N.B.: Bai, oso!

M.D.: Bai. Ez dago beste biderik, gizartea nola dagoen ikusita. Ez da normala XXI. mendean Santurtziko jaietan emakumeei etxera laguntzeko zerbitzu bat izatea. Normaltzat hartzen dugu: «Jar dezatela herri guztietan!». Baina hori normala al da? Egia da bide bat egin dugula eta gauza asko lortu ditugula, baina oraindik dena daukagu irabazteko. Lehenik, indarkeria matxista amaitu behar dugu; lan egin behar dugu denok: eskolan, familian... Eta enpresetan ere pausoren bat eman beharko dute, zeren begira zer alde dagoen soldatetan, edo zenbat lanetan kuotekin bakarrik lortu duten andreak goi karguetara heltzea...

N.B.: Feminismoa beharrezkoa da abiapuntua oso desberdina delako gizonentzat eta emakumeentzat. Gainera, nire ustez, are erradikalagoak izan behar genuke, zeren erritmoa oso-oso mantsoa da. Martxoaren 8an ikusi genuen gazteak indarrez datozela, baina ez dakit hori orokorra den: nerabeen arteko harremanak ikusita, zalantza dut gaurko neskek zenbateraino barneratuta daukaten feminismoa eta zenbateraino eramaten duten ekintzetara.

EAJn badaude feministak?

M.D.: Bueno, mesedez... Pila bat! Gu mugimendu plurala gara, eta alderdian ere badaude feminista asko, gero eta gehiago. Eta, gainera, kargu inportanteetan.

EAJren Jaurlaritzari kritika asko egin dizkio mugimendu feministak, politika neoliberalak egiteagatik. Baduzu kontraesanik horrekin?

M.D.: Bat ere ez. Emakunde oso ondo ari da, mugimendu feministekin elkarlanean. Uste dut oso ariketa inportantea egin dela, ez bakarrik Emakundek lantzeko berdintasuna, baizik eta sailez sail genero ikuspuntua txertatzeko gure politiketan. Jendeak ez daki kargudun pila batek hartu dugula formakuntza, aztertzeko gure politikek zelan eragiten dieten emakumeei. Hori oso aurrerakoia da, eta gobernu honek egin du. Zehar lerro hori ondo garatzen badugu, epe ertainean politika guztiak egongo dira eraikita genero ikuspuntua kontuan hartuta.

Eta noizko emakumezko lehendakarigai bat?

M.D.: Etorriko da, dudarik gabe. Baina oraindik urte batzuk pasatuko ditugu gure lehendakariarekin; segi dezala, oso ondo ari baita.

Nekane, unibertsitateari ere askok kritikatzen diote merkatuari eta produkzioari begirako norabide bat hartzen ari dela.

N.B.: Unibertsitateak ezin dio globalizazioari bizkarra eman: nazioartean lehiatzeko, adibidez, artikuluak ingelesez argitaratu behar dira, eta rankingetan egon behar da. Azken batean, denak goaz markatzen diguten bidetik: ez bazara lehiakorra, ez duzu baliabiderik lortuko. Joera hori aldatzea oso zaila da, eta ez da txarra berez. Nire kezka da norabide hori bakarrik hartzea: orduan ez goaz ondo. Oreka mantendu behar dugu. Adibidez, ikerketa talde batek hezkuntza curriculumari ekarpen handi bat egiten badio, ez da kontuan hartzen, zaila delako eragina duen aldizkari batean argitaratzea. Beraz, pizgarriak behar ditugu, halako transferentzia bat egiten duten taldeek ere izan dezaten ordaina. Desoreka hori handitzen bada, gure lurraldearekiko lotura ere gal dezakegu.

Eta horrelako agertoki bat kudea daiteke feminismotik?

N.B.: Nik uste dut baietz, baina unibertsitate bat ezin duzu munduko joeretatik bakartu. Kolektibo feminista asko daude gurean, eta ikuspegi feministak aukera ematen digu haien proposamenak entzuteko. Adibidez, formularioetan ireki dugun ez-binario kasillarekin aitzindariak izan gara. Eta indarkeria matxistaren aurkako protokoloa ere berritu dugu. Hori seinale bat da.

Demagun sexu eraso batengatik salaketa jartzen dutela gizonezko katedradun baten aurka; bere ikerketen bidez unibertsitatera diru asko ekartzen duen baten kontra.

N.B.: Guk daukagun baliabidea da espediente informatibo bat irekitzea: ikusiko bagenu katedradun horrek izan ditzakeela irregulartasun batzuk, fiskaltzara eraman beharko genuke. Gu ez gara epaileak. Baina nik ez nuke zalantzarik izango epaile batengana eramateko, nahiz eta gure katedradunik onena izan.

Martxoaren 8an greba egin al zenuten?

N.B.: Nik bai, lanuztea egin nuen ordu batzuetan; gainera, artikulu batean jakinarazi nuen. Arriaga plazara joan nintzen, eta han egon nintzen, eserialdian, beste bi errektoreorderekin!

M.D.: Gasteiz ere gainezka egon zen. Gu lanera joan ginen, eta lanuztearen orduan emakume guztiak joan ginen plazara. Eta sorpresa handia hartu genuen; ez genuen espero hainbeste jende egongo zenik. Oso pozgarria izan zen: nik negarrez ikusi nuen jendea.

Jaurlaritzak eta EAJk ez zuten grebarekin bat egin. Kontraesanik izan al zenuten barruan?

M.D.: Kargudun emakume guztiek hitz egin genuen, eta erabaki genuen erantzukizun publikoa genuela: lan egin genuen, 12:00etan denak batera joan ginen plazara lanuztea egitera, eta gero lanera itzuli ginen. Gure erabakia izan zen. Ikastolan egon izan banintz, greba egingo nukeen. Baina erakundeetan gizarteari begira gaude, eta gizartean ere emakumeak lanera itzultzekoak baziren, ni kargudun publiko moduan ezin nintzen gero poteatzen ibili; niretzat oso deserosoa litzateke.

N.B.: Guk ere izan genituen eztabaidak taldean. Nik erabaki nuen lanuztea egitea. Une historikoa iruditu zitzaidan, agian ni erreferentea izan nintekeela, eta, beraz, nire iritzia argi agertu behar nuela.]]>
<![CDATA[Maravillas gaztetxeak eta gobernuak elkarri egotzi diote hitz egin nahi ez izatea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/008/001/2018-08-10/maravillas_gaztetxeak_eta_gobernuak_elkarri_egotzi_diote_hitz_egin_nahi_ez_izatea.htm Fri, 10 Aug 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1893/008/001/2018-08-10/maravillas_gaztetxeak_eta_gobernuak_elkarri_egotzi_diote_hitz_egin_nahi_ez_izatea.htm
Asanbladako kideek gogora ekarri zuten Rozalejo markesaren jauregia okupatu eta biharamunean jarri zuela gobernuak helegitea, iazko irailean: «Horrek argi utz dezake gobernuaren elkarrizketarako prestasuna zer-nolakoa izan den». Erantsi dute bitartekaritza prozesuan negoziatzen jardun zutela bi aldeek, baina gobernuak eskaintza «bakarra» egin ziela: «'Alde egin, eta ordain itzazue kalteak'». Solanak herenegun aurpegiratu zien gobernua auzitan jartzea: «Beste gobernu baten garaian ainguratuta daude». Bozeramaileak ez zuen ukatu gaztetxea hustuko dutenik: «Gerta daiteke, eta, segur aski, gertatuko da, baina ez haiek aurreikusi duten giroan».

Bestalde, LAB sindikatuak gaztetxea babestu du: «Erabilerarik gabeko eraikin publiko batean sustatutako gizarte proiektu bat da». Eraikina husteko agindua bertan behera uzteko eskatu dio gobernuari, eta elkarrizketarako deia egin du.]]>
<![CDATA[Tratu txarren biktimek ez dute epairik beharko babes neurriak jasotzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/007/001/2018-08-04/tratu_txarren_biktimek_ez_dute_epairik_beharko_babes_neurriak_jasotzeko.htm Sat, 04 Aug 2018 00:00:00 +0200 Maite Asensio Lozano https://www.berria.eus/paperekoa/1893/007/001/2018-08-04/tratu_txarren_biktimek_ez_dute_epairik_beharko_babes_neurriak_jasotzeko.htm
Carmen Calvo gobernuko presidenteordeak azaldu duenez, emakumeek epaitegietan egiten duten bidea erraztea dute helburu neurriok. Auzi prozesuan andreen «parte hartzea hobetzeko», ofiziozko abokatuen eta prokuradoreen izendapenak azkartuko dituzte, eta biktimei aukera emango diete akusazio partikular gisa aurkezteko prozeduraren edozein fasetan. Era berean, emakumeak ez dira behartuta egongo euren erasotzaileen aurka deklaratzera. Guraso agintearen alorrean ere aldaketak egin dituzte: genero indarkeria jasaten duten haurrek ez dute aitaren baimenik beharko arreta psikologikoa jasotzeko.

Neurriok aplikatu ahal izateko, hainbat lege moldatu behar izan ditu gobernuak, hala nola udalen legea, genero indarkeriaren aurkakoa eta kode zibila.]]>