<![CDATA[Martxelo Otamendi | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 17 Jan 2021 13:22:33 +0100 hourly 1 <![CDATA[Martxelo Otamendi | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Nolako errepublika?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2110/026/003/2021-01-17/nolako_errepublika.htm Sun, 17 Jan 2021 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/2110/026/003/2021-01-17/nolako_errepublika.htm statu quo-a ez aldatzeko. Elkarren kontu asko dakizkite errege zaharrak eta alderdi handi horietako buruzagi ohiek.

Zaila da irudikatzea egoera bat errepublika berreskuratzeko aukera handiagoa erraztuko duenik. Hamarkada oso bat darama Espainiako monarkiak eskandaluz eskandalu; zer gehiago gertatu behar da Espainian korronte indartsua sortzeko?

Errege zahar Juan Carlos Borboikoak —Francok errege izateko egin zion eskaintza onartuta— lapurtu egin zion erregetza Juan Borboikoa aitari. Horixe bera egin zuen Felipe Borboikoak —familiaren ohiturari jarraituz— bere aitarekin, abdikarazi eta berrikiago atzerrira igorri; aitaren jardunak zipriztin ez zezan. Instituzioari eustea helburu.

Espainiako ezker errepublikanoak urteak daramatza eskatzen gure hiru nazioetako ezkerrei bat egin dezatela errepublika berreskuratzeko ahalegin horretan; alegia, bidaide izateko gonbidapena egiten. Guk hirurok ezagutzen ditugu gure herrietako independentzia nahi duten herritar asko prest daudenak ahalegin horretara batzeko, baldin eta sortuko den errepublika horrek onartzen badie gure hiru herriei estatutik era demokratikoan irteteko eskubidea.

Baldintza hori agertzean hasten dira eskaintzaren egileen aldetik azalpen adbertsatiboak erantzunetan, betiko «bai, baina...» ezagunak. Espainiako ezkerrak barneratu beharko du noizbait gure nazioek eskubidea eduki behar dutela etorkizuna mugarik gabe erabakitzeko, herritarrek hala nahi badute. Ezkerrekoa, errepublikanoa eta... autodeterminazioaren aldekoa ere bai? Ez dakit.]]>
<![CDATA[Bi ohar oso denbora laburrean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2110/024/003/2021-01-10/bi_ohar_oso_denbora_laburrean.htm Sun, 10 Jan 2021 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/2110/024/003/2021-01-10/bi_ohar_oso_denbora_laburrean.htm
Ahots asko entzun ditugu 2020an, analisi asko irakurri ditugu, aurreratu digutenak ez garela itzuliko pandemia aurreko bizimodura, alegia, orain arte eduki ditugun jarrera sozial jendetsuak, noranahi bidaiatzeko zaletasuna, mugarik gabeko kontsumoa, erabili eta bota jokabideak... iraganeko kontuak izango direla. Era horretako mezu asko zabaldu ziren pandemiaren lehen hilabeteetan, uda aurretik hain zuzen, egoera ezezagunak sortzen zigun larritasunak eraginda nonbait.

Pandemiara, eta horren zoritxarreko ondorioetara, ohituz joan ginen neurrian, indarra galduz joan ziren aldaketa iragarpen horiek. Kontrizio ekintza eta ontzeko asmoa hastear geundenean, udan sartu, eta ahaztu egin zitzaizkigun geure buruari ezarri nahi genizkion sakoneko aldaketak. Nago ni txertoaren erabilera orokortuz joango den neurrian oso zaila edukiko dugula uko egitea aurreko bizimoduari, bai behintzat gure inguru hauetako herritar askok. Asko gustatzen zitzaigun orain arte bizi duguna, bat-batean uzteko. Bi ohar jaso ditugu oso denbora laburrean etorkizun beltzaren berri emanez: klima aldaketa eta pandemia. Badakigu lehena gure jarduteko era neurrigabearen ondorioa dela, hori argi ikusten dugu. Gehiago kostatzen zaigu onartzea bigarrena lehenaren ondorio ere badela, zientzialari askok esaten digutenez. Ez digu asko irauten fedeak fedegabeei.

Kataluniako Parlamentuko hauteskundeak gertu dauzkazuela baliatuta, Vicent, zer itsusia Espainiako Osasun ministro Salvador Illak hartu duen erabakia, COVID-19ak eman dion populartasuna erabiltzea hauteskundeetara aurkezteko. Politika ez-deliktiboan —arlo horretan denetarik ikusita gaude— aspaldi ikusi dudan gauzarik itsusiena.]]>
<![CDATA[Iturengo inauterietakoak Kapitolioan]]> https://www.berria.eus/albisteak/191946/iturengo_inauterietakoak_kapitolioan.htm Thu, 07 Jan 2021 17:09:06 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/albisteak/191946/iturengo_inauterietakoak_kapitolioan.htm <![CDATA[Justiziaren errebolta nazionalista]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2110/026/003/2020-12-20/justiziaren_errebolta_nazionalista.htm Sun, 20 Dec 2020 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/2110/026/003/2020-12-20/justiziaren_errebolta_nazionalista.htm
Bi aukera zeuzkan Auzitegi Gorenak, gertatutakoak gertatuta. Lehena, buruarekin jokatuta, Europako Justiziaren arrastoan sartu, Europako zuzenbidea errespetatu eta justiziaren alorrean Espainiak sinatuta dauzkan akordioak bete. Derrigortuta baitago, nahi eta nahi ez, betetzera. Bigarrena, aitzitik, erraiei lehentasuna emanda, mespretxatu Europako Zuzenbidearen oinarrizko printzipioak, eta akatsak zuzendu nahi ez duenaren jokabidea bere eginda, erronka egitea Europari.

Asteon Auzitegi Goreneko zigor sala osatzen duten hamasei magistratuek, Manuel Marchena buru dutela, erabaki dute Auzitegi Nazionalak berriro egin behar duela Batergune auziko epaiketa. Berdin die Europako Giza Eskubideen Auzitegiak 2018ko azaroan epaiketa indargabetu izanak, eta erabaki horren ondorioz Auzitegi Gorenak berak ere 2020ko uztailean erabaki bera hartu izanak. Justiziaren errebolta nazionalista.

Begi bat, edo biak, Kataluniako prozesuaren sententziak Europan eduki lezakeen ibilbidean jarrita, gotorleku juridikoa hasi da prestatzen Auzitegi Gorena. Gorenaren nunca mais.]]>
<![CDATA[Sable hotsa edo ke interesatua?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2110/026/003/2020-12-13/sable_hotsa_edo_ke_interesatua.htm Sun, 13 Dec 2020 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/2110/026/003/2020-12-13/sable_hotsa_edo_ke_interesatua.htm Trilaterala izeneko erakunde ezkutuko batek hartzen zituen.

Dudarik ez dut egiten hiru botere faktiko horiek asko agindu dutela gurean azken hamarkadotan, asko baldintzatu dituztela hezkuntza, ekonomia, harreman sozialak, eskubide indibidualak eta nazionalak... Eta orain? Segitzen dute hirurek indar berarekin agintzen? Eliza katolikoak ixten ari dira herri askotan, bankuak bat-egiteak ari dira egiten irauteko, gero eta irabazi txikiagoak dauzkatelako.

Eta militarrak? Espainian azken asteon gertatu dena ikusita, esan beharko genuke oso aktibo eta eraginkor dabiltzala, baina ez dut uste horrela denik. Ezin da ukatu hautsak harrotu dituztela, agenda politikoa astebetez mugatu dutela, eta garairik okerrenetara begira jarri dutela herritar asko. Baina botere faktikoa izatetik urrun daude gaur egun militarrak Espainian. Gobernuaren osaketa kritikatu eta Espainiako batasuna arriskuan dagoela ohartarazi nahi izan duten militar erretiratu horiek benetako boterea dira?

Bakarren batek gomendatuko digu, eta baliteke arrazoi faltarik ez izatea, ez jartzeko arreta militar erretiratu horiengan, baizik eta aktiboan egonda militar erretiratu horien ekimena abisua emateko erabiltzen ari direnengan. Oso lasai dabiltza azken hamarkadotan militarrak Espainian, Kataluniako prozesua salbu, ez dutelako arrazoirik eduki, ez diegulako eman, sable hotsa sortuz egoera ezegonkortu eta baldintzatzeko.

Eta inork erabili nahi baditu militarren ke bonba horiek berriro atzera eginarazteko? LOAPA bis?]]>
<![CDATA[Eroso egotea helburu?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2110/030/003/2020-12-06/eroso_egotea_helburu.htm Sun, 06 Dec 2020 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/2110/030/003/2020-12-06/eroso_egotea_helburu.htm
Ez dago, noski, arrazoi bakarra independentea izateko, baina independentziazaletasun erreaktiboa izan da historikoki nagusia. Alegia, gauden estatuak zapaltzen gaitu —askatasun formalak, hizkuntza, kultura, ekonomia...—, eta nor izateko bide bakarra estatu horretatik alde egitea da. Baina azken urteotan, Kataluniako prozesuan batik bat, sortu dira argudio berriak orain artekoetan entzun gabekoak: demokraziaren eredu txarra, bizitza kalitatea...

Oso adierazgarria da Espainiako Kongresuko mintzalekuan katalana, galegoa, euskara... hitz egiteko dagoen debekua. Jarrera bera daukate estatuaren hizkuntza ez diren beste hizkuntzekin Frantziako Asanblea Nazionalean, Erresuma Batuko Westminsterren, AEBetako Kongresuan…

Barruan hainbat hizkuntza errealitate dauzkaten estatuek ez dute usu oso bizkor jokatu. Normalean jarrera ukatzailea eduki dute, uniformatzailea; arrisku gutxiko aktibitatea onartu diete, baina normaltasunetik urruti. Ez al da, ordea, bizkorragoa, estatuaren batasunari eustea helburu daukan politikaren ikuspegitik, errealitate horiek onartu eta erabateko normaltasuna aitortuko dien estrategia? Estatuan eroso egoteko aukera eskaini, eta estatuaren kide kolaboratzaile izatea erraztu. Horrek ematen du biderik emankorrena independentziazaletasun erreaktiboa indargabetzeko.

Espainiako Kongresuan dauden hamar alderdik —BNG, EAJ, EH Bildu, JxCat, PDCAT, ERC, CUP, Compromis, Unidas-Podemos eta Mas Madrid-ek— «hizkuntza eskubideak eraginkorki erabiltzea ahalbidetuko duen politika aktiboak» abiatzeko eskatu diote Espainiako Gobernuari. Imajinatzen al duzue Madrilgo metroko seinaleak gazteleraz, katalanez, galegoz, euskaraz? Ez dut uste.]]>
<![CDATA[Maradonarentzat ere zaila]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2110/032/003/2020-11-29/maradonarentzat_ere_zaila.htm Sun, 29 Nov 2020 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/2110/032/003/2020-11-29/maradonarentzat_ere_zaila.htm
Araba, Bizkai eta Gipuzkoako herritarren interesak hobeto nork babesten dituen ligan, lotsagabetu egin zaio iaz mailaz igo zen EH Bildu orain arte kategoria horretan hamarkadatan bakarrik aritu den EAJri. Ukaezina da EH Bilduk Podemoseko marrazainaren laguntza daukala ahalegin horretan, arbitro nagusiak ondo begiratzen diola bezain ukaezina. Luze joko du partidak, eta, segur aski, bi luzapen eta penaltiak beharko dira irabazlea nor den jakiteko.

Katalunian, zelaian dauden taldeetako bik, Junts per Catalunyak eta CUPek, partidara ez aurkeztea erabaki dutenez, geratzen diren bietatik —ERC eta PDeCAT— ERCk ez dauka lehiakide zuzenik norgehiagoka horretan. Baina itzuliko partida Katalunian jokatuko dela jakitun —datorren otsailaren 14an izango da—, euskaldunen artekoa baino korapilatsuagoa da; aldi berean bi partida jokatzen ari direlako Kataluniako taldeak eta Espainiako pare bat ere bai (PsC-PSOE eta Ciudadanos), biak ahalegin handia eskatzen dutenak. Ez da komeni Comukoak ahaztea, hiruko futbol bila dabiltza.

Galizian, BNG da jokalari bakarra, ez dauka areriorik, baina partidatik kanpo geratzeko arriskua dauka, arbitroak ez dituelako gonbidatu, oraingoz, partidaren oinarrizko arauak adostera. Arbitroa aukeratu zutenean bai, orduan ezinbestekoa zen BNGren parte hartzea, baina orduko abstentzio batzuk orain baiezko direnez... Azken minutuan bada ere, deituko die arbitroak.

Futbolari argentinarraren argitasuna beharko da aurreikusteko nola geratuko diren azkenean aldi batera jokatzen ari diren txapelketak.]]>
<![CDATA[Geldirik dago baloia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2110/028/003/2020-11-22/geldirik_dago_baloia.htm Sun, 22 Nov 2020 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/2110/028/003/2020-11-22/geldirik_dago_baloia.htm
Salbuespen batzuk kenduta, estatuek bakarrik har dezakete parte nazioarteko lehiaketetan. Horregatik dira bigarren mailakoak Kataluniako, Galiziako eta Euskal Herriko kirol selekzioak. Baita sorburua gure herrietako batean daukaten kiroletan ere: pilota. Euskal Pilotaren Nazioarteko Federakuntzak izen ofiziala daukan erakundeak antolatzen duen Munduko Txapelketan gure herriko selekzio nazionalak ezin du parte hartu, Espainiako Federazioak betoa ezartzen diolako. Hartaraino dago onartuta pilota gure kirola dela, All India Pelota Vasca Federation deitzen dela ingelesez Indiakoa.

2-1 irabazi dio asteon Euskal Herriko futbol selekzioak Costa Ricakoari. Harmailak hutsik zeudela jokatu dute partida, pandemiak eraginda. Baina COVID-19a iritsi baino lehenagoko gaitz batek jota dago gure futbol selekzioak nazioarteko txapelketa ofizialetan parte hartzeko nahia. Urruti geratu dira gure zelairik handienetako harmailak zalez betetzen ziren garaiak; azken urteotan gero eta jende gutxiago bildu da partida horietara. Zergatik? Zaleak nekatu direlako bere burua Espainiako estatuaren egiturek altxatutako paretaren aurka jotzen, ez dutelako erakunde publikoen aldetik jarrera sendorik ikusten, eta gure selekzioen ofizialtasunaren aldeko erreibindikazio festa zirenak partida huts bihurtzeko ahalegina nagusitu delako. Alegia, asko ez molestatzea.

Ez dakit zehazki zenbaterainoko indarra daukan zuen herrietan, Maria eta Vicent, selekzio ofizialen aldeko eskaerak azken bizpahiru urteotan, baina esparru horretan mugimendu handirik sumatu ez dudanez, pentsatzen dut gurearen pare ibiliko direla. Argigarria izan da asteon Aritz Aduriz jokalari erretiratu berriak selekzioa babes zezaten zaleei egindako deia. Geldirik dago baloi hori.]]>
<![CDATA[Nor altxatuko den, eztabaidan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2110/026/003/2020-11-15/nor_altxatuko_den_eztabaidan.htm Sun, 15 Nov 2020 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/2110/026/003/2020-11-15/nor_altxatuko_den_eztabaidan.htm
Asteon jakin dugu lehenagotik nahiko katramila badaukan Espainiako Gobernuak gizartea gezurren bidez manipulatu nahi duten indar ezkutuak neutralizatu nahi dituela, eta horretarako batzorde bat sortuko duela, erabakiko duena, era sinple batez esanda, zer den egia eta zer gezurra. Asko hitz egin da azken urteotan bots delako horien bidez duela lau urte Errusiako Gobernuaren agindupeko informatikariek Donald Trumpen hauteskunde garaipenean eduki zuten eraginaz. Horrenbesterako izan al zen?

Kataluniako prozesuan antzekoa esan zuten, alegia, herritar asko autonomista oheratu eta independentziazale esnatu zirela bots horiek bidalitako mezuek eraginda. Ikusi dut jendeari tentela deitzeko modu leunagorik.

Zuzendarien artean gaudela baliatuta, harrigarria egin zait aste hauetan ikusi duguna AEBetako hauteskundeen harira. Trump presidentea frogarik gabeko iruzur salaketak egiten ari zela iritzita, CNBC, ABC, CBS, Fox kateek eten egin dute haren prentsaurrekoen zuzeneko emanaldia. Zuzena al da jokabide hori, Maria eta Vicent? Gure lanbidean azken urteotan sortu den eztabaidarik kitzikagarriena da, nire ustez.

Gezurrak esatea baino larriagoa iruditzen zait bere lana errespetuz egiten ari den kazetaria indarrez ateratzea prentsaurrekotik, eta hori egin zuten Trumpen segurtasunekoek, presidenteak kazetariaren galderak maite ez zituelako. Beste kazetarietatik inork ez zuen, elkartasunez edo, alde egin.

Aurrez aurreko elkarrizketa batean, altxa liteke kazetaria elkarrizketatua gezurrak esaten ari delako? Edo elkarrizketatuak altxa behar du kazetariak galdera zorrotzekin estutu duelako?]]>
<![CDATA[Metraileta soinean kalean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2110/024/003/2020-11-08/metraileta_soinean_kalean.htm Sun, 08 Nov 2020 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/2110/024/003/2020-11-08/metraileta_soinean_kalean.htm
Ez al zaizue harrigarria iruditzen (paradoxikoa, ulergaitza, etsigarria, nekagarria...), Maria eta Vicent, munduko teknologia digitalaren Kapera Sistinoa dagoen estatuan, Kaliforniako Silicon Valley, hauteslekuak itxi eta 24 ordu baino gehiago pasatuta oraindik botoen %74 bakarrik zenbatuta edukitzea? Arrazoia ezin liteke izan herritar asko bizi direla estatu subirano bat balitz munduko zortzigarren potentzia izango litzatekeen estatu horretan. Munduan estatu asko daude Kaliforniak baino herritar gehiago dituztenak, eta gauean bertan zenbatzen dituzte boto guztiak.

Harrigarria da estatubatuarrek mundu erdia haiei begira jartzeko daukaten erraztasuna, baina behin hori onartuta geure aldetik, zer kostatzen zaie gauzak ondo eta azkar egitea. Eman dezatela buelta bat Cupertinotik.

Harrigarritik izugarrira. Seguru nago gure komunikabideetako irakurle askori astakeria galanta irudituko zaiela AEBetako herritarrek etxean armak edukitzeko eskubidea edukitzea. Ohituta gauzkate horretara, eta ezagunak dira jokabide horren ondorioak. Baina, hauteskunde ondorengo elkarretaratzeetan ikusi dugun legez, herritarrak metraileta soinean daukatela ateratzea kalera…

Orain arte AEBetan ikusi gabeko irudiak ari gara ikusten, eta horrek esan nahi du sektore batzuek jauzi bat ematea erabaki dutela, orain arte baino urrutiagora joatea, eta erronka botatzea erakunde publikoei. Sortzen ari den korronte hori ez bada azkar mozten, eskolen aurkako erasoetatik kaleko gerrillara igarotzeko arrisku handia dago.

Nondik hasi jarrera horiek aldatzen? Zer lan egin behar dute erakunde publikoek eta gizartearen egitura sozialek (eskolak, komunitateko buruzagiek, gizarte eragileek, komunikabideek...) eskubide hori indargabetzeko?

Lehenagotik ez dauzka nahiko defizit presidente berriak, hau eransteko.]]>
<![CDATA[Putin Diagonaleko desfilean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2110/028/003/2020-11-01/putin_diagonaleko_desfilean.htm Sun, 01 Nov 2020 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/2110/028/003/2020-11-01/putin_diagonaleko_desfilean.htm
Askotan entzun dizugu esaten, Vicent, zuri eta beste askori, Kataluniako prozesuak herritarren bultzada bateratzaileari esker egin zuela aurrera, alegia, erakundeetan dauden alderdi independentziazaleen esku utzita ez zuela sekula aurrera egingo. Bada, ez, ez zen horrela izan, asteon jakin dugunez. Orain jakin dugu Errusiak plan bat zeukala Kataluniara 10.000 soldadu bidaltzeko independentzia lortzen laguntzeko. Zer iruditzen zaizue plana, Maria eta Vicent? Ez didazue esango bikaina ez denik.

Imajinatzen ditut Generalitateko buruak Diagonalen 10.000 soldadu errusiarren eta buru nuklearra daukaten 25 koheteren desfile militarra presiditzen, Putin ondoan daukatela. Berehala hasiko ziren Bartzelonako kaleetako izenak aldatzen: Putin, Marx, Stalin, Lenin, Khrustxov, Andropov, Txernenko... Eta Massia, Spartak Mosku taldearen egoitza.

Esango didazue orain esatea erraza dela, baina nik Artur Masi beti ikusi diot tsar errusiar postkomunistaren begiratua, ez berak Cap fred, cor calent (Burua hotz, bihotza bero) liburuan eman nahi duen irudi orbangabea. Eta David Fernandez? Ikusi al duzue inor Katalunian husar errusiar baten antz handiagoa daukanik?

Irrikitan nago noiz iragarriko duen Netflixek telesail bat Armada Gorria Ampurdan tituluarekin. Gidoilariak ez zaizkio faltako ekoizleari Kataluniako auzitegietan.

Baina nola ez ote zaigu euskaldunoi horixe bera okurritu, eskutik helduta kilometrotan ibiltzea bezalako txatxukeria egin beharrean Kremlinera deitu eta, gure orografia kontuan hartuta, 10.000 barik 20.000 soldaduren esku hartzea eskatzea. Zertan aritu ote dira Gure Esku Dago-ko akolito horiek urte hauetan? Ez dugu ikasten.]]>
<![CDATA[Justiziaren loteria]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2110/024/003/2020-10-25/justiziaren_loteria.htm Sun, 25 Oct 2020 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/2110/024/003/2020-10-25/justiziaren_loteria.htm Trapero auzian sinatu zuten errugabetze sententzia. Hiru ziren mahaian, baina hirugarren magistratuak, Concepcion Espejelek, boto partikularra eman zuen. Espejelek ez zuen sorpresarik eman, ezaguna delako bere ibilbidea eta Espainiako poliziekin daukan harreman estua: Guardia Zibilaren koronel batekin dago ezkonduta, eta gorputz horren beraren kondekorazioa jasota dago. Noiz bukatuko da poliziek magistratuei dominak emateko ohitura itsusi eta susmagarri hori? Espejel, magistratua izateaz gain, auzitegi horretako Zigor Aretoko lehendakaria da, alegia, magistratuen arduradun nagusia, auzitegiko bigarren agintaria lehendakariaren ondoren. Altsasun oso ezaguna, zoritxarrez.

Trapero mossoburua eta Kataluniako Barne Saileko beste hiru arduradun sedizio eta desobedientzia delituetatik errugabetu dituen kasuak beste behin azaltzen digu, estatu auzietan, Auzitegi Nazionala loteria bat dela. Auzigai berak bi sententzia erabat desberdin eduki ditzake segun zein magistratuk osatzen duten mahaia. Darabilgun kasuan, jakinda sententziaren proposamena ezkerreko magistratu Ramon Saez Valcarcelek egingo zuela, itxaropen handia zegoen absoluzioaren aldekoa izango zela. Hala izan da, eta mahaia osatu zuen hirugarren magistratua bere tesietara eramaten asmatu du, Espejelen etsipenerako.

Auzitegi Nazionalera joan aurretik lotura magistratua zen Espejel Parisen, hau da, Frantziako justiziarekin —Poliziarekin ere bai, seguru— koordinazio lana egiteko Espainiak daukan magistratu berezia. Horrelako beste bat dauka Frantziak Madrilen. Hain zuzen ere, Auzitegi Nazionalean dauden Saez Valcarcel bezalako magistratu iaio eta aurrerazaleak, ez dira asko, neutralizatzeko asmoarekin eraman zuten Espejel Paristik auzitegi horretara. Behatxulo batetik ikusteko modukoa izango zen bi magistratuek sententzia adosteko bileran edukitako eztabaida juridikoa.

Loteria horretan, ez da oso ausarta izan behar sententzia asmatzeko, epaiketa Marchenaren lurraldean egin balitz.]]>
<![CDATA[Eztabaida juridiko-etikoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2110/024/003/2020-10-18/eztabaida_juridiko_etikoa.htm Sun, 18 Oct 2020 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/2110/024/003/2020-10-18/eztabaida_juridiko_etikoa.htm
Espainiako Gobernuaren aurka ere jarri dituzte salaketak pandemiak hildako batzuen senideek, baina orain arte jakin dugunagatik ez du ematen salaketa horiek bide luzea egingo dutenik. Nik dakidala, Hego Euskal Herriko bi gobernuen aurkako salaketarik ez da jarri egin duten kudeaketagatik —ez naiz ideiak ematen ari—, baina jakin nahiko nuke gustura, Maria eta Vicent, zuen nazioetan inork eraman ote dituen zuen gobernuak auzitara arrazoi hori dela medio.

Oso eztabaida juridiko-etiko interesgarria begitantzen zait haien gobernuen erabakiei okerrak direla, mamian edota denboran, irizten dieten herritarrek zenbaterainoko eskubidea daukaten auzitara jotzeko, non eta arduradunen arduragabekeria oso ageriko eta borondatezkoa ez den. Ez diet nik horretarako eskubiderik ukatuko, horregatik diot interes piztailea dela eztabaida, eta mintzaldi luze eta patxadatsua merezi duela erabakiak. Betiere onartuta erabaki oker horien biktimak ez direla hitz eta pitz jarduteko gogo handiarekin egongo. Horiek erantzunak nahi dituzte, ez saloiko eztabaidak.

Zenbat bider ikusi ditugu Espainian indarrean dagoen ministro baten etxean poliziak sartzen? Inozentea izateko asmorik gabe, badirudi Frantzian, kasu batzuetan behintzat, oraindik gogoratzen direla Montesquieuren botere banaketaren teoriarekin. Gu menpe gauzkan estaturaino ez dira aire horiek iritsi, aurki Galiziako 12 independentistak Auzitegi Nazionalean pairatuko dutenez.]]>
<![CDATA[Zergatik aldatu dute irizpidea?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2110/024/003/2020-10-11/zergatik_aldatu_dute_irizpidea.htm Sun, 11 Oct 2020 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/2110/024/003/2020-10-11/zergatik_aldatu_dute_irizpidea.htm zorpetzea hitza kontzeptu debekatuak biltzen zituen zerrendan agertzen zen, lehena. Gastu publikoaren kutxa sei giltzarrapoz itxi beharra zegoen, zorpetzea debekatuta zegoen... Eta irtenbidea? Bakoitzak berea bilatu beharra zeukan.

Egia absolutua zen, ez aldi baterako, baizik eta betiko. Beste alternatibak eta proposamenak errealitatetik kanpo bizi zen jendearenak ziren, irrealak, amets hutsak... eta behin hitz potoloak erabiltzen hasita, munduko ekonomia birrintzeko saio ezkutuekin zebiltzan deabru gorriak.

Hori izan zen herritarroi agintari ekonomikoek —agintari politiko gehienak men egitera mugatu ziren— ezarri ziguten eginbide esparrua. Erresignatu beharra zegoen. Kudeaketa eredu hark biktima ekonomiko eta sozial asko utzi zituen bazterretan, justu zebiltzanak txiro bihurtu zituen, eta aberatsak aberatsago. Gizarte talde desberdinen artean handitutako arrakalak segitzen du hamar urte pasatu eta gero.

Orain, aldiz, zein edabe hartu duten argitu ez digutela, austeritatearen defendatzailerik sutsuenak zirenek gastu publikoa handitzea babesten dute, zorpetze sabaia igotzea eta politika ekonomiko ausartak proposatzea. Gaitz erdi. Zergatik ote?

Zutabe nagusietako bat kontsumoa daukan sistema ekonomiko batek ezin du funtzionatu zutabe hori indargabetuta. Ekonomiaren biribilgune horretan, kontsumoaren autoak dauka lehentasuna beste autoen aurretik. Kontsumoak soldata behar du aurretik, eta produkzioa eta salmenta ondoren. Soldatarik gabe, ez dago kontsumorik, eta kontsumorik gabe ez dago ez produkziorik, ez banaketarik, ez salmentarik, ez zergarik, ez zerbitzu publikorik, ez ongi izaterik... Oinarrizkoa ematen du, ezta? Bada, ez zuten 2008ko krisian ikusi nahi izan, nahiz politika ekonomiko haiek kalte handia egin haien dirubideari.

Erne ibili beharko dugu.]]>
<![CDATA[Irrazionala? Nor, ordea?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2110/022/003/2020-10-04/irrazionala_nor_ordea.htm Sun, 04 Oct 2020 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/2110/022/003/2020-10-04/irrazionala_nor_ordea.htm irrazionala da gorengo postuetan agertuko litzaizkigukeenetako bat. Katalan independentziazaleak -eta ez direnetako asko ere bai- burutik jota daudelako jokatzen dute irrazionalki, erreala ez den urrutiko mundu batean bizi direlako.

Zer da arrazionala izatea? Duela hiru urte orduko Espainiako Gobernuak Katalunian egin bezala, milaka herritarri eraso bortitz hura egitea? Egun hartako mundu osoko webguneetako azalak berrirakurri besterik ez dago ikusteko non jarri zuten komunikabide horiek irrazionaltasunaren karga, botoa ematera joandako herritarrengan edo haien buruak txikitzera bidali zituzten arduradun politikoengan. Betiko geratuko da gure erretinan -eta politikari haien kontzientzietan- urriaren 1eko goiz hartan bertan hitz bakarreko titulua izen handiko The Times egunkari britaniarraren webguneko azalean: Shame. Lotsa. Hilabete hauetan eskuak garbitzeko mundu osoan erabili den gel hidroalkoholiko guztia erabilita ere ezin izango dituzte irudi haiek garbitu Espainiako arduradunek, ez haiek ezta orain daudenek ere.

Hura jazo eta hiru urtegarrenean inhabilitatu du Torra presidentea Espainiako Auzitegi Gorenak, ofizialki hauteskunde kanpainan politikari errepresaliatuekin elkartasuna adierazten zuen pankarta bat jarri ondoren kentzeko agindua ez betetzeagatik. Ez bozketaren egunean bere aldeko botoak eskatzen zituzten paperak hauteslekuetatik metro gutxi batzuetara banatzeagatik, edo diru publikoarekin bere alderdiaren kanpaina ordaintzeagatik. Ez, elkartasuna adierazteko eskubideari tinko eusteagatik.

Kataluniako herritarrek erabakitzeko eskubideari sendo eusten dioten bitartean, horrelako gehiago ikusi eta pairatu beharko dituzte. Oso zaila da Real Madrili Bernabeun Txapeldunen Ligako finala irabaztea arbitroa Real Madrileko presidentea bada.

Zaila, baina ez ezinezko.]]>
<![CDATA[Bi agendak nola uztartu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2110/022/003/2020-09-27/bi_agendak_nola_uztartu.htm Sun, 27 Sep 2020 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/2110/022/003/2020-09-27/bi_agendak_nola_uztartu.htm
Bi agenda dauzkagu guk: beste handiek daukatena, eta gure agenda nazionala. Nola eutsi era aktiboan bigarren agendari, gure herritarrek, logikoa denez, lehen agendan badaukate burua? Nola adierazi bigarren agendaz kezkatzea ere ez dela fribolitate bat, ez dela, gertatzen ari dena ikusita ere, arimarik ez daukan jendearen apeta? Pandemiak parametro asko aldarazi dizkigunez gero, oso serio pentsatu beharko genuke zein den biderik eraginkorrena gure herrikideak, gutxienez pandemia aurretik aktibo zeudenak, lan horretara itzultzeko.

Orain gauden egoera murriztuan zenbat iraungo dugun jakin arte -ezer ezin dugu ziurtzat eman-, oso zaila da epe luzerako planak egitea, ez dakigulako zenbat luzatuko diren mugimendu murrizketak.

Proiektu nazionalek jasotzen duten babesa erakusteko, manifestazio jendetsuak, bilkura handiak, jaialdiak, areto beteak... antolatu izan ditugu hamarkadotan. Datozen urteotan hori ezinezkoa bada, eta horrela ematen du, zer egin? Zein da bide alternatiboa? Irudimena estutu beharko dugu gogotik, lehendik zaila zegoena are zailagoa jarri digulako pandemiak; eta irtenbide birtualek ez dutelako, itxuraz, indar bera erakusten.

Zailtasun gehigarri bat. Nola hartuko dute pandemia oso gertutik pairatu duten herritarrek Espainiako Gobernuak pandemiarekin egin duen kudeaketa txarra erabiltzea eskaera nazionalak plazaratzeko orduan?

Garbi dago ezin ditugula alde batera utzi eskaera nazional horiek, ezta beste asko ere, baina asmatu egin behar dugu gure aurka bihur ez daitezen, urteetan egindako lana zaputz litekeelako.]]>
<![CDATA[Noizko Amnistiaren Legearekin?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2110/022/003/2020-09-20/noizko_amnistiaren_legearekin.htm Sun, 20 Sep 2020 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/2110/022/003/2020-09-20/noizko_amnistiaren_legearekin.htm
Meritu bikoitza daukazue Nòs diario galizierazko egunkari jaio berria egiten duzuenok. Ez dira hauek garairik emankorrenak komunikabide profesionala sortzeko, eta hori gutxi balitz bezala, jaio eta bi hilabeteetara COVID-19a erori zitzaizuen gainera. Seguru nago, zailtasunak zailtasun, aurrera aterako zaretela, meigen laguntzarekin edo gabe. Hortaz, bizi bedi luzaz zuen proiektua.

Zer egingo dugu, Maria eta Vicent, memoria historikoaren auzian zanbuluka dabilen estatu batekin? Edo ez dute askok frankismoa serio hartu sekula, edo beldurrak jota daude… Ez dago besterik. Beti berandu dabiltza, mingarriki berandu; aurpegi gogorra behar delako 1936an Francok jo zuen estatu kolpearen aurka borroka eginez hildako bere senide baten hilotza non dagoen ez dakien senideari esateko oraingoan bai, oraingoan serio helduko diotela lan horri.

Hori ari badira orain egiten 1936-1939 tartean eta ondorengo urteetan bide bazterretan eta hilerrietako paretetan hil zituztenekin… noiz hasiko dira ikertzen frankismoan eta ondorengo urteetan errepresioa eragin zutenak? Askotan salatu denez, 1977an Espainiaren aurpegia garbitzeko egin zuten Amnistiaren Legearen ondorioz —horretarako egin baitzuten—, ateak itxi zizkioten ikerketa penal orori. Bere burua babesteko egin zuten lege hura, horretarako preso antifrankistak kalera atera behar izan bazituzten ere.

Ez gaitzaten engaina, lege guztiak indargabetu litezke, baita Amnistiaren Lege hura ere; legeak egitea eta indargabetzea delako demokrazia parlamentarioaren oinarrizko ezaugarrietako bat. Noiz egingo dute, ordea, inoiz egiten badute? Auzi aulkian eseri beharko luketen guztiak hil eta 25 urtera?

Badute non ikasi: Argentina, Txile, Mexiko…]]>
<![CDATA[Beldurraren abstentzioa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1918/003/001/2020-07-13/beldurraren_abstentzioa.htm Mon, 13 Jul 2020 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1918/003/001/2020-07-13/beldurraren_abstentzioa.htm
Hauteskundeek unean uneko animo egoera —arrazoi txiki asko biltzen dituen eufemismo bat besterik ez da— islatzen dute, eta hori da atzo, eta aurreko asteetan, herritarrek eduki zuten animoa. Ezker abertzaleari 2009an aurkeztea galarazi zioten hauteskundeak salbu, atzokoak izan dira baldintzatuenak Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Komeni da hori kontuan hartzea atzoko hauteskundeetako irabazleek, EAJk eta EH Bilduk; alegia, bene-benetako argazki elektorala ez dela atzokoa. Baina atzokoa da balio duena.

Izandako abstentzioa logikoa da guztiz, egoera ez dagoelako bromatarako. Espero zen bezala, abstentzioak kalte gutxiena alderdi militanteei egin die, EAJri eta EH Bilduri; atzokoak direlako bi alderdi horien boto emaileentzat «benetako hauteskundeak».

EAJk bete du bere helburu nagusi eta bakarra: sozialistekin batera osatutako Eusko Jaurlaritzaren gutxiengo egoera iraultzea. Ordaindu behar izan duen prezioa —ia 50.000 boto galdu ditu—, askoz txikiagoa da hurrengo lau urteotarako lortu duen lasaitasuna baino. Grazia egoera iraunkorrean segitzen dute jeltzaleek, jasan duten galera hori, segur aski, segurtasun abstentziotik etorri zaielako, eta ez Zaldibartik, De Miguel auzitik eta halakoetatik.

EH Bilduri oso ondo atera zaio, historikoki eduki duen estrategia alboratuta, Maddalen Iriarteri kanpaina osoan emandako zentralitatea, lehendakari jitea, foku guztiak bere gain jarri baititu. Apustu handia zen, eta ondo atera zaie Iriarteri berari pertsonalki eta koalizioari. Kualitatiboki, garrantzitsuena dena, abstentzioaren gainetik, gora egin du botoetan; eta, kuantitatiboki, eserlekuetan. Atzoko emaitza onek ezin dute estali EH Bilduk Bilbon eta inguruko hirietan daukan zulo historikoa. Zulo hori bete ezean, ez dio sekula lehiatuko nagusitasuna EAJri.

PSE-EEren oinarri sozialarentzat hauteskunde kuttunenak ez izanda ere, ez du asmatu etekina ateratzen Espainiako Gobernuak COVID-19aren ondorioak leuntzeko hartutako neurri sozialei. EAJren kide leiala izango da koalizoa berresteko orduan, EAJk ondo sarituko duelako.

Elkarrekin Podemos izan da atzoko galtzaile nagusia. Bi arrazoi nagusi. Lehena, egiturazkoa: Galizian jazo bezala, gure herrian ere bukatzen ari zaiolako alderdi horri Pablo Iglesias efektua-ren indarra. Bigarrena, etxekoa: Barne konbultsio handiarekin iritsi dira hauteskunde hauetara, eta badakigu boto emaileei ur bareak gustatzen zaizkiela. Podemos sortu ez balitz, nagusiki EH Bildun egongo ziren botoak joan zaizkio EH Bilduri, alderdiaren etorkizuna kolokan jarriz.

Ezinezkoa ematen bazuen ere, lortu du Iturgaizek PPk eta Ciudadanosek ostutako koalizioak emaitzak txartzea. Hego Euskal Herriko kontserbadore Espainiazaleek irtenbide bakarra daukate bizirik eta aukera propioarekin jarraitu nahi badute. PPrekin hautsi, eta —UPN gogoan— hemengoa bakarrik izango den alderdi independiente Espainiazalea osatzea. EAJri ez litzaioke asko gustatuko horrelako lehiakiderik.

Oso gutxi harrituko ziren atzoVoxen emaitza ikusita. Abstentzioaren onuradunak izan dira, Espainiako azken hauteskundeetan baino boto dezente gutxiago jasota ere, lortu dutelako amesten zuten eserlekua. Lan handia emango dute Eusko Legebiltzarrean, oso jarrera estridentearekin jardungo dutelako. Bozgorailua nahi zuten, eta badaukate.]]>
<![CDATA[Bi interesgune boto paperetan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/025/002/2020-06-28/bi_interesgune_boto_paperetan.htm Sun, 28 Jun 2020 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/025/002/2020-06-28/bi_interesgune_boto_paperetan.htm
Baliteke Espainiako sisteman botoa emateko ohituragatik izatea, baina uste dut bozketa bakarrekoa ordezkatzaileagoa dela, ez dituelako udaletxetik kanpo uzten zinegotzia lortzeko adina boto eskuratu duten alderdi txikiak. Frantziako sistemak alderdi handien interesak oso ondo zaintzen ditu, eta alde batera uzten alderdirik txikienak.

Lehen itzulian, ezkerreko abertzaleek emaitza onak lortu zituzten tamaina ertaineko udaletan. Gaurko bigarren itzulian, herririk handienetan eta, bereziki, Baionan dago jarrita arreta. Frantzian 2017an izandako azken lurralde moldaketaren ondorioz, aurreneko aldiz Ipar Euskal Herria oso hartzen duen egitura administratiboa daukagu: Euskal Hirigune Elkargoa.

Eusko Jaurlaritzak, Nafarroako Gobernuak eta Generalitateak daukaten autogobernutik oso urruti, lehen urratsak ematen hasia dago, dauzkan eskumenak landuz.

Erakunde horren osatzaileak aukeratzeko espresuki hauteskundeak ez daudenez, udal hautetsiek osatzen dute, herriaren tamainaren araberako parte hartzearekin.

Udal hautetsi jakobinoek, zuen herrian ere ez dira faltako, ez dute begi onez Elkargoa. Abertzale askorentzat ilusio piztailea den erakundea jakobinoentzat estatuaren batasunaren aurkako tresna da. Baionako emaitzek, hiriak daukan tamainagatik, baldintza dezakete Elkargoaren jarraipena. Adi jakobinoekin.]]>
<![CDATA[Hipokrisia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/028/002/2020-06-21/hipokrisia.htm Sun, 21 Jun 2020 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/028/002/2020-06-21/hipokrisia.htm
CIAk aspaldi egin zuen txosten kaskarraren edukia publiko egitean itzuli da komunikabide gutxi batzuen azaletara eta albistegietako eskaletetara GALauzia, oraingoan FG zuzenki seinalatuta. Ezeroso utziko zituen asteon Iglesiasek Araba, Bizkai eta Gipuzkoako alderdikideak,uztailaren 12ko hauteskundeen atarian. Ahal Dugu-koek Iglesiasen parte hartzea behar dute hauteskunde kanpainan, daramaten jaitsiera gelditu eta, Espainiako Gobernuan egiten ari diren lan sozialari etekina aterata, boto kopuruan gora egiteko. Egindako hankasartzeaz ohartuta, ostiral arratsaldean jakinarazi zuen Pablo Echeniquek atzera egingo zutela eta babestuko zutela Kongresuko ikerketa batzordea.

Bere burua ondo blindatuta dauka Gonzalezek, berarekin inor sartuko ez dela dakienaren lasaitasunarekin ibili baita beti. CIAren paperen ondorioz sortu den hipokrisia dantza honetan batzuei ez zaie batere gaizki etorriko Gonzalezekin 80-90 hamarkadetan egindako akordioak eta koalizio gobernuak errepasatzea. Sinetsarazi nahi digute ez zekitela ezer Gonzalezek, eta Gonzalezek gure herrian zeuzkan ordezkariek eta alderdikideek, giza eskubide haien urraketetan —GAL, Intxaurrondo— zeukan ardura zuzenaz?

Non geratzen da biktimekiko errespetua?]]>