<![CDATA[Martxelo Otamendi | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sat, 19 Jan 2019 07:24:56 +0100 hourly 1 <![CDATA[Martxelo Otamendi | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Jarreren aldaketa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/017/002/2019-01-13/jarreren_aldaketa.htm Sun, 13 Jan 2019 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/017/002/2019-01-13/jarreren_aldaketa.htm
Aurten, bigarrenez, Baionan ere egin da manifestazioa, egun berean. Adostasun handia dago Ipar Euskal Herrian, eta ez preso politikoen auzian bakarrik, erakunde publikoen eta gizarte taldeen artean. Gainera, era gorabeheratsuan, baina zabalik dauka euskal ordezkaritza instituzional-sozial horrek komunikazio bidea Frantziako Gobernuaren Justizia Ministerioarekin. Harreman hori publikoa da, ez da ezkutatzen, eta, normala denez, elkarri egiten diote aitortza.

Alde ederra Pirinioetatik behera gertatzen denarekin. Ipar Euskal Herrian dagoen elkarlana ez da oraindik lortu Hego Euskal Herriko eragile politikoen, sindikalen eta sozialen artean, nahiz prozesu hori bultzatzen ari diren gizarte taldeak lan iraunkor eta diskretoa egin. Espainian, nahiz Sanchez presidenteak kargu hartu eta 10 eguneko epean hiru aldiz esan espetxe politika aldatuko zuela, ez dira bete oraindik sortu zituen espektatibak, asko mantsotu dutelako preso politikoen oinarrizko eskubideen gauzatzea. Espainian mantsotu, eta Frantziakoa mantsoarazteko ahalegina egin.

Espainiako Gobernuak askoz behartuago ikusiko luke bere burua espetxe politika aldatzera, Iparraldean bezala Hegoaldean ere eragile guztien arteko elkarlan sendoa osatuko balitz. Giza eskubideen alorreko auzi bat da, oinarrizko eskubideen auzia. Iraganeko jarrera batzuek aldatu beharko lukete, egoera aldatu denez.]]>
<![CDATA[Potentziometroa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/024/001/2019-01-06/potentziometroa.htm Sun, 06 Jan 2019 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/024/001/2019-01-06/potentziometroa.htm
Orain arte nahiko boto poltsa eduki du, garai bakoitzean komeni zitzaion jokabidea edukitzeko; horrek mezua modelatzeko aukera eman izan dio, zentrora hurbiltzeko mezu lasaiago baten bidez, edo eskuin gogorrera jotzeko, tonua altxatuta. Hauteskundeak irabazi edo galdu, oso boto emaile fidela eduki du, areriorik ezean.

Erabat aldatu zaio joko zelaia PPri, azken deialdietan Ciudadanosi eta Voxi joan zaizkion botoak nola berreskuratu ez dakiela. Tapaki motza dauka burua eta oinak batera tapatzeko. Ciudadanosen politika sozialetara hurbiltzen bada, libre utziko dio bidea Voxi; eta Voxen bidetik badoa, arrisku handia dauka zentroko boto emaileek Ciudadanosen aukera hobesteko.

Politika sozialetan egon liteke desberdintasuna hiruren artean; ez, ordea, Espainiako ideiari buruzko politiketan. Politika sozialetan, proposamenen potentziometroaren 0tik 10erako eskalan, nork bere lekua topa lezake. Ñabardura horiek ezinezkoak dira Espainia denean mintzagaia, eta hirurek potentziometroaren 10ean egon nahi izatearen ondorioz, lehia bizian daude nor baino nor izan gogorragoa eta irmoagoa proposamenak egiteko orduan. «Errekonkista» eskatzen badu batek, Katalunian 155.a berriro eta betiko ezartzeko ideiarekin erantzuten diote beste biek.]]>
<![CDATA[Tematiak berean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/016/003/2019-01-04/tematiak_berean.htm Fri, 04 Jan 2019 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1904/016/003/2019-01-04/tematiak_berean.htm
Askotan eztabaidatu da, salatu ere bai, Espainian, kasu batzuetan, abusatu egiten dela behin-behineko espetxeratzeaz; maizegi erabiltzen dela, horretarako arrazoirik ez dagoenean. Espainiako Barne ministro eta magistratu ohi Grande-Marlaskak berak esan zuen, irailean egindako elkarrizketa batean, oso kasu berezietan erabili behar zela bakarrik.

Epaiketa aurreko behin-behineko espetxeratzea gertatzen denean izaten da abusu hori, baina sanferminetako auzia oso bestelakoa da. Kasu horretan, zigorraren ondorengo behin-behineko espetxeratzeaz ari gara, epaiketa egin zelako eta magistratuek zigorra ezarri zietelako lehen akusatuak eta orain zigortuak direnei. Handia da aldea, epaiketa aurreko eta ondorengo behin-behineko espetxeratzeen artean bederatzi urteko zigor bat dagoelako, nahiko arrazoia izan beharko lukeena zigortuek Espainiako Gorenaren azken erabakia kartzelan entzuteko. ]]>
<![CDATA[Bi gertaera nabarmen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/020/001/2018-12-30/bi_gertaera_nabarmen.htm Sun, 30 Dec 2018 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/020/001/2018-12-30/bi_gertaera_nabarmen.htm
Pentsiodunen mugimendua da aurrena. Beti esan izan da —Txinarengatik esaten zen bezala— pentsiodunak lo zegoen lehoi bat zela eta esnatutakoan urrutira iritsiko zirela orroak. Hego Euskal Herriko hiriburuetan egin diren mobilizazioetan, Bilbokoak izan dira jendetsuenak eta iraunkorrenak, askori begiak zabaldu dizkigutenak eta administrazioa pentsiodunak kontuan hartu beharreko sektore bat izatera behartu dutenak. Hemendik aurrera, zailago izango zaie diru publikoarekin zer egin behar den erabakitzen dutenei pentsiodunak haien ametsetan ez edukitzea. Lehoiak ez du behin bakarrik orro egiten.

Bigarrena emakumeen eskubideen aldeko mugimendu indarberritua izan da, bere gailurrera Martxoaren 8ko greba eta mobilizazio egunean iritsi zena. Nazioarteko deialdia izan arren, egun hark bereziki gure herrian eduki zuen arrakasta, grebaren jarraipenean hala nola mobilizazioen parte hartze handian. Duela urte asko hasitako lanaren hauspoak indartuta, apustu ausarta egin zuten emakumeek, inoiz egin gabekoa, eta oso ondo atera zitzaien, mugarri bat ezartzeraino.

Bi kasuetan, denborak esango du noraino iritsiko diren bi mugimendu horiek, baina, behin gertatuta, ezer ez da berdin izango aurrerantzean bi arlootan.

Ipar Euskal Herriak albiste onak ematen ditu oraindik ere, indar politiko eta sozial nagusiek ekintza batasunari eusten diote, eta elkarrekin joaten dira Parisera.]]>
<![CDATA[Denbora irabazi nahian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/024/002/2018-12-23/denbora_irabazi_nahian.htm Sun, 23 Dec 2018 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/024/002/2018-12-23/denbora_irabazi_nahian.htm
«Elkarrizketa eraginkorrean» sakontzea adostu dute Torrak eta Sanchezek, bileraren ondoren kaleratu zuten agirian ageri denez. Zertarako elkarrizketa prozesu hori, lehenak erreferendum adostua eskatzen dionean bigarrenak autogobernua gehiagorekin erantzuten badio?

Bietako inork bere jarrera aldatzen ez badu —ez du ematen gertatuko denik—, betiereko berdinketa daukagu. Zer eskain lezake irteera posizioan dagoen gobernu batek, oraindik erabaki ez duen batek hauteskundeetara datorren maiatzean deituko duen edo ez? Independentziazaleak gogobeteko dituen ezer ez; bere buruari, aitzitik, denbora irabaztea, Kataluniako gatazka elkarrizketaren erreian jarri duela erakutsi, horrek Espainian arnasa hartzeko aukera emango diolakoan.

Esparru judizialean egin lezake eskaintza bakarra Sanchezek: prozesuko fiskalaren jarrera aldaketa epaiketaren bukaeran, zigor eskaerak nabarmen jaitsiz. Asko batzuentzat, eta oso gutxi besteentzat, baina hori bakarrik eskain lezake. Eta hori ere ez badu eskaintzen, non geratzen da «elkarrizketa eraginkorra»?

Estatu egiturek ez daukate presarik, independentziazaleek halako batean Kataluniako Legebiltzarrean gehiengoa galdu, eta arazo larria zena kezka handirik gabe kudeatzeko afera bihurtuko delakoan.

Espainiako hauteskundeetan, aldiz, bi itxaropen. Aurrenekoa, Andaluzian bezala, eskuinak irabaztea. Bigarrena, Sanchezek irabazten badu, nahikoa aldearekin irabaztea, katalanek dauzkaten 17 eserlekuen mende ez egoteko.]]>
<![CDATA[Esloveniako gezur txikiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/023/002/2018-12-16/esloveniako_gezur_txikiak.htm Sun, 16 Dec 2018 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/023/002/2018-12-16/esloveniako_gezur_txikiak.htm
Ez naiz ni pertsonarik egokiena Torra presidentearen profila xehatzeko, baina elkarrizketa egiteko harekin igaro nituen bi orduetan ez nuen nire aurrean ikusi Kataluniako prozesuan hildakoak egotea proposatzen zuen buruzagi politikoa.

Zer gertatu zen bada egunotan horrenbeste aipatu den Esloveniako independentzia prozesu azkarrean? Nor hasi zen indarkeria erabiltzen, jendea hiltzen? Esloveniako independentziazaleak, edo Jugoslavia batuari, kosta ahala kosta, eutsi nahi zion armada jugoslaviarra?

Vicent, gu biok ondo ezagutzen dugun kazetari esloveniarrak eman dizkit argibideak. Herritarren mugimendua arrakasta hartzen ari zela ikusita, Jugoslaviako armadak hasi zuen erasoa, tankeekin eta gerra hegazkinen bonbardaketekin. Hamar egunera iritsi ez zen borrokan hildakoak: 19 esloveniar (poliziak eta zibilak), 45 jugoslaviar (denak militarrak) eta 12 atzerritar. Atzerritarren artean bi kazetari suitzar eta kamioizale batzuk, jugoslabiar aire armadak autobide batean zihoazenen aurka egindako erasoan hilak.

Nork proposatu du Kataluniako prozesuan indarra erabiltzea? Nork egin du, gerran egon gabe, egun bakar batean herritarren aurka inoiz Europan egin den erasorik handiena? Espainiako Gobernuak iazko urriaren 1ean. Komeni da gogoratzea, gezurrekin nahas ez gaitezen.]]>
<![CDATA[Greba garaia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/023/002/2018-12-09/greba_garaia.htm Sun, 09 Dec 2018 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/023/002/2018-12-09/greba_garaia.htm
Lau dira oraingoz, eta denborak esango du gehiago gehituko zaizkien eta kaleko herritar zenbaitek, elkartasuna erakutsiz, bide beretik joko ote duten. Zoritxarrez, kasu asko ezagutu ditugu aurretik gure herrian, eta gose grebaren jarraipen mediatikoak bi une nagusi ditu: lehena, hasierako erabakia, eta, bigarrena, luzapenaren ondorioz, lehen osasun arazoak agertzen direnean. Bitartean, grebalarien inguruak besterik egiten ez badu, basamortu informatiboa, enfermeriako bonbillaren kolorea gorritzen hasten den arte.

Ezagunak zaizkigu Xirinacsek egin zituen gose grebak, eta urteetan euskal preso politikoek egindakoak. Espetxean dagoen presoak borrokarako dauzkan tresna gutxietako bat izango da gose greba, era berean denetan gogorrena dena, batzuk eginez gero ondorio larriak utz ditzakeena. Halako batean gure herrian, presoen osasun egoera ez okertzeko, grebak presoek barik herritar solidarioek egin zituzten, astebeteko txandetan eta ofizioka —kazetariak, osasun arlokoak, politikariak...—, urte eta erdi iraun zuen ekinaldian.

Argi dago ezin direla gose grebalariak bakarrik utzi, protestaren pisua ezin dela haiengan delegatu; are gutxiago, elkartasun erakustaldiak eman dituen gizarte katalanaren kasuan. Hasteko, asteburu bateko gose greba bat milaka eta milaka herritarrek egina, Katalunian eta azken urteotan prozesuarekin elkartasuna erakutsi duten munduko bazterretan...]]>
<![CDATA[Aurrekontuak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/022/002/2018-12-02/aurrekontuak.htm Sun, 02 Dec 2018 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/022/002/2018-12-02/aurrekontuak.htm
Nago ni langile horiek eta oraingoz kalera atera ez diren beste horrenbestek urteotan jasan duten galera ekonomikoari aurre egiteko aurrekontu batzuk baino dexente gehiago beharko dela, oso berritzaileak izanda ere. Erosteko ahalmena galdu dute langileek, eta neurri berean lanaren kalitatea. Irtenbide egiturazkoa behar du Kataluniak, iritsiko ez dena herritarrek ordaintzen dituzten zergak Generalitatearen esku, era blindatuan, geratzen ez diren bitartean.

Hego Euskal Herriko bi egitura administratiboetan ere aurrekontuen eztabaidan gabiltza. Nafarroan Gobernuak errazago dauka, gehiengoa daukalako parlamentuan. Ez da hori EAJk eta PSEk osatzen duten gobernuaren kasua, nahiko boto ez daukatelako. Iazkoak PPren laguntzarekin atera zituzten, baina EAJk Rajoy Espainiako Gobernutik botatzeko ahaleginarekin bat egin zuenetik, Genova kalean ez dute ezer jakin nahi Sabin Etxekoekin. Eusko Jaurlaritza penduluaren moduan ibili da babesa lotzeko orduan; EH Bildurekin lehendabizi, gero Ahal Dugu gertuago ikusi zuen —Pablo Iglesias Ajuria Enean bisitan egon zen garaian—, eta azken egunotan EH Bildurekin ostera.

EH Bilduk eduki sozialeko 200 milioi euroko diru sailak jarri dizkio mahai gainean EAJri aurrekontuak onartu ahal izateko. Hurrengo egunotan jakingo dugu adostasunik dagoen edo ez; erraza ez du ematen. Lortuz gero, segur aski sekula ikusi ez dugun argazki bat ikusiko dugu: EAJren, PSEren eta EH Bilduren arteko akordioa politikoki urteko bozketarik garrantzitsuena den horretan.]]>
<![CDATA[Sanchezen kalkuluak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/030/002/2018-11-25/sanchezen_kalkuluak.htm Sun, 25 Nov 2018 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/030/002/2018-11-25/sanchezen_kalkuluak.htm
Bi helburu jarri zizkion bere buruari Sanchezek. Lehendabizikoa, politika sozialen bidez, gobernu progresistaren itxura eginez, Podemosera joandako botoetako asko berreskuratzea, eta, bigarrena, eserleku igoera horren ondorioz Madrilgo parlamentuan daukan katalanmenpekotasuna indargabetzea. Botoetan igota, Sanchezen itxaropena da nahiko igotzea ez ibiltzeko hurrengo legegintzaldian gaur egun ERCk (9 eserleku) eta PDeCATek (8) eragozten dioten maniobrabilitaterik gabe.

Kataluniako prozesuko epaiketak, Gorenekoa batik bat, izango dira Sanchezek hauteskundeetara deitzeko orduan kontuan hartuko duen aldakietako bat. Sententzia ezagutu aurretik edo behin ezagututa komeni zaio deitzea? Sententzia gogorra bada, askok eta askok espero dutena beldurrez batzuk eta pozez besteak, Espainian eskuinetik irabaz lezakeena, ezkerretik galduko du. Podemosi botoa ematen dioten askorentzat erabateko abusua da hautetsontziak jartzeagatik horrelako zigorra ezartzea, eta, logika guztiarekin, Sanchezi leporatuko diote epaiketaren azken emaitza. Horrela gertatzen bada, sektore batzuetan, ezin izango du arrantza egin.

Katalunian ez du PsCk gora egingo sententzia gogor baten ondoren, urte askotako kartzela zigorrak eragotzi egingo diolako PsCri independentziazaletasuna indartu zenetik joan zitzaizkion botoa eskuratzea.

Noiz deitu orduan?]]>
<![CDATA[Botere judiziala]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/025/002/2018-11-18/botere_judiziala.htm Sun, 18 Nov 2018 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/025/002/2018-11-18/botere_judiziala.htm
Estatuari eusten dion zutabe nagusietako bat da botere judiziala, osagarri ezinbestekoa, eta, horregatik, autonomizatzen oso zaila dena; kontsentsu handia dagoelako puntu horretan Espainiako alderdi nagusien artean. Ibarretxe, lehendakari zela, saiatu zen —2005eko otsailean—, Gasteizko Legebiltzarrean onartu eta gero Gernikako Estatutua eskumenez hobetu eta haren sabaia altxatzeko xedea zeukan autonomia proposamena Madrilera eraman zuenean.

Ibarretxeren proposamenen artean ausartenetako bat, hain zuzen, botere judizialaren autonomizazioa izan zen. Alegia, Arabak, Bizkaiak eta Gipuzkoak Euskal Botere Judizialaren Kontseilu Nagusia edukiko zuketen; EAEko Auzitegi Nagusiak hartuko zituzkeen, auzien azken instantzia bihurtuta, ordura arte Espainiako Auzitegi Gorenera eramandako auziak, eta Auzitegi Konstituzionala Eusko Jaurlaritzaren eta Espainiako Gobernuaren eskumen desadostasunez jardutera mugatuko zen. Gainerako auzi guztietan EAEko Auzitegi Nagusia —horrela deituta edo Gorena izen berria hartuta— izango zen errekurtsoen eskaileraren azken maila. Iraultza bat orduan, eta orain ere bai, azken urteotan ikusten ari garen legez, autonomia estatutuen bidez hedatutako hainbat eskumen Espainiako Gobernuaren ardurapera itzularazteko joera gero eta nabarmenagoa denean.

Ezinezkoa da Espainian; ez,ordea, Alemanian, Puigdemont presidentea herrialde horretan atxilotu zutenean jakin genuenez. Espainiako Gorenak eginiko euroaginduaren gaineko erabakia atxilotu zuten lander bateko auzitegi batek hartu zuen, ez Alemaniako estatu osoan eskumena daukan auzitegi batek.

Kataluniako prozesua judizializatuta egongo zatekeen botere judizial propio bat egon balitz?]]>
<![CDATA[Espainian esku hartu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/023/002/2018-11-11/espainian_esku_hartu.htm Sun, 11 Nov 2018 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/023/002/2018-11-11/espainian_esku_hartu.htm
Estrasburgoko Giza Eskubideen Auzitegiaren zer kondenatatik aurrera daukagu legitimitatea esateko Espainiako justizia, teknikoki, bestelako interpretazioetan sartu gabe ere, oso txarra dela, eta Europak neurriak hartu behar dituela egoera zuzentzeko? Alemaniako kantziler Angela Merkelek, arrazoi ekonomikoengatik batik bat, estatu batean esku hartzea agintzen badu, zergatik ez jokabide bera eduki estatu batek justizia era maltzurrean —etsaiaren zuzenbidea, justiziaren menpekotasuna gobernuarekin eta poliziekin...— erabili duela nazioarteko auzitegiek behin eta berriro ebazten dutenean?

Bateragune auzikoekin gertatu da, aurretik beste kasu batzuetan gertatu den bezala. Beste behin gauzak gaizki egin dituela esan dio Estrasburgok Espainiako Erresumari, baina hari gutxi axola.

Irudi bera eman du Espainiako justiziak bankuetako maileguen zergak nork ordaindu behar dituen erabakitzeko orduan. Ukiezinak diren bankuek kaltetan hartutako erabakiak ez du asko iraun indarrean, Auzitegi Gorenak atzera egin duelako.

Maileguen zergen auzian, harrituta nago —modu finean esanda— ez delako eskandalua baliatu banku publikoaren proposamena mahai gainean jartzeko. Ezinezkoa da banku publiko kalitatezkoa, helburu bakarra diru asko irabaztea izango ez duena, benetan herritarren zerbitzura jardungo duena? Beste horrenbeste gertatzen da sekulako dirutza irabazten duten argindar enpresekin. Zergatik ez ondoan jarri lehian enpresa publikoak? Etorkizunean gure herriek nolakoak izan behar duten irudikatzen ari garen garaiotan, heldu beharko genioke eztabaida horri.]]>
<![CDATA[Nazioartean ere bai]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/023/002/2018-11-04/nazioartean_ere_bai.htm Sun, 04 Nov 2018 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/023/002/2018-11-04/nazioartean_ere_bai.htm
Urtarrilean hastekoa omen den epaiketa, segur aski, hamarkadetan Espainiako Auzitegi Gorenean egin den epaiketarik garrantzitsuena izango da, bai Espainia barrurako, bai eta nazioarteko ikuspegitik ere. Bi modu desberdin ezagutu ditu Europak azken urteotan estatu baten barruan egon diren independentzia eskaerak kudeatzeko orduan. Batetik Eskozia, Montenegro, Kosovo, Txekoslovakia, Frantziak Kaledonia Berrian gaur bertan egin duen bezala, arazoa galdeketaren edota politikaren bidetik konpontzen saiatzen direnak, eta, bestetik Kataluniaren kasua da, errepresioaren bidea aukeratu dutenak. Bi helburu bete nahi dituzte estatu egiturek epaiketarekin: independentziazaleak zatikatzea, eta, ondorioz, prozesua geratzea.

Auzi aulkian eseriko direnei ez zaie elkartasunik faltako Katalunian, ez Euskal Herrian, ez eta Espainiako zenbait esparru politikotan ere. Baina urriaren 1eko errepresioaren irudi gogorrak munduan barrena zabalduta lortu ez zutena Europaren esku hartze sendoa lortzen saiatu beharko dute epaiketaren aurretik eta epaiketak iraungo duen tartean. Nazioartean ere jokatuko da epaiketaren partida hori. Urriaren 1eko errepresioa eguerdian geratzea nazioartean eduki zuen oihartzunaren ondorio izan zen legez, bidegabeko epaiketaren bukaeran erabateko absoluzioa edo zigor txikiak lortzeak nazioartean ere egindako lanaren bidetik etorri beharko du. Urteotan Europan prozesua begi onez ikusi duten herritarrak eta erakundeak aktibatzeko garaia da.]]>
<![CDATA[«Kontuz azenario operazioekin»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1917/002/001/2018-10-31/kontuz_azenario_operazioekin.htm Wed, 31 Oct 2018 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1917/002/001/2018-10-31/kontuz_azenario_operazioekin.htm Nosotros los vascos Euskal Herriari buruzko atlas historikoa. Beheko apal batean, bere pasioetako baten adierazgarri dituen bi gitarra elektrikoren mastak ikus litezke. Apenas kalera ateratzen den; aste osoak pasatzen ditu etxetik atera gabe, baina beti izan da oso etxekoia. Etxeko lanak denen artean egiten dituzte, nahiz sukaldean aritzea den gehien gustatzen zaiona, eguneko tarte lasai bakarra izateaz gain. Hiru kolaboratzaile ditu lanean berarekin.

Datorren asteartean, Midas elkarteko hemezortzi egunkarik argitaratuko dute elkarrizketa, hamabi hizkuntzatan.

Zer geratzen da Puigdemont kazetari hartatik? El Punt-en, Agencia Catalana de Noticiesen jardundako hartatik?

Kazetari hark segitzen du, beste funtzio batean orain, baina segitzen du. Barruan dago orain, baina ez dut galdu gertakizunak kazetari konprometitu baten ikuspegitik ulertzeko joera.

Urtebete pasatu da. Nola ikusten duzu urtebeteko perspektibarekin?

Ezer ez da bukatu oraindik, aurrera doan historian gaude, eta goiz da analisi historikoa egiteko.

Baina analisia egingo duzu…

Bai, noski. Okerrak egin ditugu, asmatu ere bai beste batzuetan, eta asko heldu gara urtebete honetan. Urriaren 1a eta 27a bi puntu garrantzitsu dira, indarrean segitzen dute, eta lotura bat sortzen digute. Ordura arte inon egin gabeko prozesua abiatu genuen.

Baina duda handiak zeuden.

Bai, inork egin gabekoa zelako aurretik, eta ezin genuen dena aurreikusi. Eta duda horietako batzuk denborarekin argituz joan dira.

Zer ikasi duzue?

Espainiak engainatu egiten duela.

Zer zentzutan?

Espainiako Gobernuak ez zuen arduraz eta seriotasunez jokatu Kataluniako krisian; modu ez-demokratikoan jokatu zuen. Uste genuen konstituzioak iraun duen denboragatik, eta Espainiak Europan daraman denborak beste joera demokratikoago bat emango ziola estatuari. Ikusi dugu krisi konstituzionalak agintekeriaz eta indarrez konpondu nahi dituztela oraingo agintariek ere.

Jokabide horri Gil Matamala abokatuak «inozentzia erruduna» deitu izan dio.

Ez dut uste gurea inozentzia izan zenik, eta erruduna ere ez. Aurrekalkulu bat da nik egin nuena, eta nire ardurapean hartzen dut. Bide hori hartu nuen elkarrizketa eta akordioa gure iparra izan direlako.

Zure analisia zen bakarrik?

Ez, partekatua zen, baina analisi horren ondorioz hartutako erabakiak nik hartu nituen.

Ondorioz…

Hurrengorako, badakigu ez diegula sinetsi behar agintari espainiarrei. Irtenbideak nazioarteko bitartekaritza batetik etorri beharko du.

Prozesua erraza izango zela esan zenieten herritarrei?

Nik beti esan nien ez zela izango botoi magikoa zapaltzea, ez zela izango erraza. Irudi haiek ikusi besterik ez dago, poliziak Kataluniarantz abiatzen. Jende saldo haren ondoan, «ekin gogor haiei» oihukatuz. Krispazioaren ingeniaritza landu zuten, prozesua gelditzeko.

Zer egin duzue ondo?

Gauza asko; askoz gehiago ondo, gaizki baino. Gaur, Katalunia subjektu politiko bat da, aktore politikoa da, Europako agendan dago, munduan ezaguna da. Orain arte, ez da izan.

Zer gehiago?

Iraultza katalana modernitatearekin uztartu dugu, gaur egun gizartea antolatzeko eztabaida horretan gure oraingo eredua natiboa da, berritzailea da, horizontalagoa da, ez dator XX. mendeko nazionalismo haietatik. Gerraren ondorioa izango ez den independentzia diseinatu dugu.

Nola uztartzen da hori herritarrekin?

Gure prozesua oso herritarrena izan da. Milaka eta milaka herritarrek beren buruan egin dute independentziara jotzeko barne gogoeta; kasu askotan, 2010eko udan hasi zen, [Espainiako Auzitegi Konstituzionalaren] estatutuaren sententziaren ondoren. Askok «nahikoa da» esan zioten beren buruari; igual, ez zioten oraindik bizilagunari esango, baina erabakia hartuta daukate buruan.

Eredu bat bihurtu zarete estaturik gabeko beste nazioentzat?

Bai, bakean egin nahi dugulako; hori berria da. Eta, gainera, autodeterminazio eskubidearen kontzeptua berritzen ari garelako. Ezin da bakarrik izan deskolonizazio kasuetarako, nahiz horrela izan den historikoki.

Zer baldintzatan egin daiteke?

Kosovoko independentzia adierazpenari buruz 2010ean Hagako Auzitegiak argi utzi zuen adierazpen horrek ez duela egiten nazioarteko zuzenbidearen kontra. Aldatu egin dira parametroak; gaur, herri bat zapaltzeko, ez da derrigorrezkoa indar militarraz egitea, modu sofistikatuagoak daude.

Zein erakunderi dagokio aldaketa hori onartzea?

Nazio Batuen Erakundeak bere garaian egin zuen formulazioa egokia da; ondo dago dagoen bezala. Giza Eskubideen Batzordean hartu beharko lukete interpretazio berria egiteko ardura, eta bide hori baketsuki egin nahi duten nazioei lehentasuna eman.

Ez da errazagoa izango…

Horregatik proposatzen dugu irizpidea aldatzea. Gerrilla bat bazara, milaka pertsona eraildakoa, badaukazu onarpena nazioartean negoziazio mahai batean negoziatzera esertzeko. Herri baketsua baina era berean jendetsua bazara, alde batera uzten zaituzte.

Zeu ez zinen egon Ipar Katalunian independentzia deklaratu eta erbesteratu aurretik kontseilari gehienekin egin ziren bileretan...

Ostiralean [urriaren 27an] egin genuen adierazpena Legebitzarrean, eta, hura bukatutakoan, bilera nuen Generalitatean, alderdi politiko eta gizarte erakundeekin. Larunbat gauean, adierazpen ofiziala egin nuen, telebista bidez, eta, Gironan bazkaldu, eta buelta bat eman nuen, festak zirelako.

Segurtasunagatik ez zinen joan Ipar Kataluniako bilerara?

Ez nuen jakin kontseilariek bilera hori egin behar zutenik. Ostiralean bertan hitz egin genuen erbestera joateko aukeraz, Belgika ote zen lekurik egokiena. Ostiralean bertan, nire konfiantzazko bat bidali nuen hona [Belgikara], jakitera zer aukera egon ote zitekeen hemen erbesteratzeko. Eta larunbatean, beste bat bidali nuen.

Zuk ez jakitea ere kontseilari gehinak Ipar Katalunian zeudela...

Horrela da. Larunbat gauean, berriro batzartu nintzen alderdiekin eta gizarte erakundeekin, Gironatik gertu. Bilera horretan adierazi nien Bruselara joateko aukera serioa. Alegia, partida jokatzeko moduan geundela; beti, norberaren erabakia errespetatuta.

Noiz abiatu zinen zu?

Igande gauean, eta autoz, Bruselaraino. Ez, askotan esan den bezala, autoz Marseillaraino, eta han hegazkina hartuta. Ez ginen ilegalki atera, artean ez baikeunden deklaratzera ere deituta.

Finlandiara joan zinenean, aurreikusi zenuen Espainiako Gorenak zure aurkako agindua aktibatuko zuela?

Horren aurretik, Danimarkara joan nitzen, eta, joan bezperan, Gorenak adierazi zuen euroagindua aktibatuko zuela; baina, gero, ez zuen egin. Guretzat seguruak izan zitezkeen herrien zerrenda geneukan.

Finlandia zerrendan zegoen?

Bai; ez, behintzat, arriskutsuen zerrendan. Finlandian nengoela, prentsaren bidez jakin genuen Gorena euroagindua aktibatzekotan zela, eta, horregatik, ez ginen hegazkinez itzuli Bruselara. Autoz egin nahi genuen bidaia, diskretuagoa zelakoan, betiere gure burua Belgikako justizian aurkeztu eta hemen defendatzeko; ez genuen beste estatu bat nahastu nahi.

Finlandia nahastu nahi ez, eta, azkenean, Alemania sartu zenuten auzian. Alemaniak euroagindua onartuko zuen beldurra eduki zenuen?

Gerta zitekeen, baina seguru nago erabakia edozein zela, epaileen erabaki libre bat izango zela, ez politikoa.

Frantziara joango zara?

Ez. Akordio berezia daukate Frantziak eta Espainiak, eta hobe arriskurik ez hartzea.

Etsita zaude Europako diplomaziarekin…

Bai, ez zirelako sartu sartu behar zutenean. Baina urtebete honetan Europako estatuek beste ikuspegi bat daukate Katalunian gertatu denaz. Ez bakarrik Espainiak esaten diena. Errekonozimendua lortzeko, lehendabizi konozimendua eduki behar dute, eta gertatu dena kontatzeko konozimendu fasean gaude.

Uste duzu, askotan esan den bezala, urriaren 1eko goizean Angela Merkelek deitu egin ziola Mariano Rajoyri Poliziaren erasoa geldi zezan?

Ez dakit, hori argitaratu da, baina nik ez daukat segurantziarik. Baina badakigu gertatu zenak kezka sortu zuela gobernu askotan.

Agerikoa da desadostasun handia dagoela bi familia independentziazale handien artean. Nola bizi duzu?

Katalunia ez dago libre sektarismoaren gen horretatik. Ahalegin guztia egiten dut akordioa lortzeko familia independentziazale osoan. Hori esango dut elkarrizketa honetan; ez diot inori ezer leporatuko.

Baina gertatzen ari da gero eta gehiago.

Ulerberak izan behar dugu alderdiekin eta pertsonekin, oso egoera gogorrak bizitzen ari direlako. Alderdiek buruzagiak kartzelan eta erbestean dauzkate, eta horrek zailtasun objektiboak sortzen ditu, baita okerrak ere.

Zer oker?

Batasunetik desbideratzeak, oraindik segituko duen gatazka batean, ahuldadea dakar. Zuhurtasun handia behar dugu epaia jakin bitartean, gure arteko zatiketa ekiditeko. Kalean badago batasuna; jendeak hori eskatzen digu. Batasuna hausten duenak bere gain hartu beharko du egin izanaren ardura.

Baina estatuaren helburu taktiko nagusia zuek legebiltzarreko gehiengoa galtzea izan da, eta da…

Horrela da, helburu horrekin deitu zuen hauteskundeetara abenduaren 21ean. Baina gaizki atera zitzaion kalkulua, guretzat oso aurkakoa zen egoera batean ere eutsi egin geniolako pultsuari, eta 100.000 boto igo.

Baina ez zineten igo portzentajean, % 47,5ean segitzen duzue, nahiz eta urriaren 1a gertatu; eta gero, kartzela eta erbestea.

Abenduaren 21eko emaitzak oso oso onak dira, edozein aldetatik begiratuta.

Epaiketa asko ari da baldintzatzen egoera politikoa?

Epaiketa politikoa izango da. Eta logika horrekin egingo dute lan guztiek. Zaila da koordinazioa, batzuk erbestean eta besteak kartzelan daudenean.

Estatuak epaiketaren bidez zuen batasuna urratu nahi izan du?

Erabat; hori izan du bere helburua.

Epaiketaren bukaeran fiskalak zigor eskaera jaistea aurreikusten duzu?

Estrategia oso bat dago zigor txikia oparia dela sinetsarazteko. Kontuz horrekin. Absoluzioa bakarrik onartuko dugu. Azenario asko egongo dira, baina ezin gara fidatu; kontuz azenarioekin. Duela urtebete matxinada akusazioa txalotzen zutenek esango dute orain ez dagoela matxinadarik?

Zeintzu dira azenarioak?

Ikusten ari garen adierazpen batzuk, Espainiako hiru ministrok berriki egin dituztenak, garai bateko Katalunia operazioa, milioien euritea, fiskalak aldatuko ote duen eskaera... Azenario hutsak, esperantza faltsua sortzeko.

Ez diezu sinesten?

Espainiarekiko harremanak egiaztatzaileak behar ditu. Ezin diegu sinetsi.

Zigorrak akordioa urrundu egingo luke...

Guk akordioa nahi dugu, helduak garelako, baina orain arte bezala segitzen badute...

Sabaia jo du independentziazaletasunak % 47aren mugan aldi honetan?

Ez, ezta hurrik eman ere. Bide luzea dauka egiteko oraindik.

Ikusten duzu neoindependentziazaleen desafekzio arriskua, helburua azkar samar lortzen ez bada?

Ez, ez dago alternatibarik, herri okerrago batean biziko dira independentzia uzten badute. Jendea oso sendo ari da lanean herrietan, beti ekintza irudimentsuak antolatzen. Oso eskertuta nago gure herritarren lanarekin.

Sanchez, Moncloan.

Ez dauka proiekturik ez Kataluniarentzat ez Espainiarentzat. Jarraipen hutsa egiten ari da sakoneko gaietan.

Zu, zentsura mozioan, Sanchezi botoa ematearen aurkakoa zinela argitaratu da.

Ez, nik analisi batzuk egin nituen, eta ez nuen aldaketarik aurreikusten Sanchezekin. Baina gu ezin ginen geratu Rajoyren babesle, ikusita EAJk Sanchezen alde egingo zuela.

Aurrekontuen alde emango duzu botoa?

Ez dut uste. Zer zentzu politiko dauka Kataluniarekin jarrera errepresiboan segitzen duen gobernu baten aurrekontuak babesteak? Gure botoa nahi duenak hiru lan dauzka: autodeterminazio eskubidea, Espainia desfrankizatzea, eta Espainiaren erregenerazio demokratikoa, esparru judizialean batik bat.

Errepublikaren Kontseilua da tresna berria.

Aspaldiko konpromisoa da, Alemanian gertatuak atzeratutakoa. Ez da erakunde publikoa izango, eta Katalunian bertan egin eta esan ezin direnak kanpoan egingo eta esango ditu, independentziara iristeko. Aurreneko fasean, bakarrik legebiltzarreko kideek osatuko dute, eta bigarren fasea abenduaren 8an aurkeztu eta xehatuko dugu, hautetsiek Belgikan egingo duten batzar handi batean.

Nortzuek osatuko dute behin betiko egitura?

Milioi bat atxikimendu lortutakoan abiatuko da, ehun herritarrek osatua. Laurden bat legebiltzarretako kideek osatuko dute, beste laurden bat udaletxeetako ordezkariek, beste laurden bat gizarte erakundeek, eta azken 25ak mundu osoko herritarrek.

Katalanak izan gabe?

Bai, mundu osokoak, jende askok erakutsi du interesa prozesua ezagutzeko, gure eredu demokratiko berrian sakontzeko, behetik gorakoa izatea nahi duguna…

ERC sartuko da Kontseiluan?

Bai, adostua dago aspalditik. Gobernuaren akordioarekin batera adostu genuen guk eta ERCk. Gobernua dago Kontseilua egongo delako. Hori da ituna.

Udal hauteskundeak. Nola irabazi Bartzelona?

Elkarrekin joanda, garaiz gaude.

ERCk Ernest Maragall aurkeztuko du; PDeCATek, Neus Munte. Hautagaiak izendatuta daude.

Horrela da, baina beharrezkoa da zerrenda bakarra egitea, eta posible da. Elkarrekin joanda, irabaz dezakegu.

Eta Europakoetan?

Zabaldu egingo nuke aukera, euskaldunekin, galegoekin eta besteekin, Europako agendan autodeterminazio eskubidea jarriko duena.

Espainiakoetan ere bai?

Zerrenda bakarra ez, baina orain arte egin duguna baino zer edo zer bateratuagoa bai.

Nola?

Ahal Dugu-koek duten egitura bezalakoa, bai, mareekin, autodeterminazioaren aldeko alderdien federazio bat, talde sendo eta handi bat osatuta Espainiako parlamentuan... ondo ikusiko nuke.

Oraindik ere asko idazten da Urkullu lehendakariak duela urtebete jokatutako paperaz.

Perspektiba behar da abagune historiko hartan bakoitzak jokatu zuen rola aztertzeko.

Hori ezer ez esatea da.

Ez naiz jarrera horretatik mugituko.

Euskaldunen jarrera prozesuan?

Oso gertu eduki ditugu, asko mugitu dira; oso eskertuta nago euskaldunekin.]]>
<![CDATA[Federalismoa eztabaidara]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/028/002/2018-10-28/federalismoa_eztabaidara.htm Sun, 28 Oct 2018 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/028/002/2018-10-28/federalismoa_eztabaidara.htm
«Zapaterorekin egon berria naiz Moncloan, eta pena handiarekin geratu naiz ikusi dudanean Zapatero bera ere ez dela federalismoaren aldekoa. Ezinezkoa da federalismoa gure alderdian eta Espainian». Zapaterorekin batzartu eta gutxira, horixe aitortu zion Euskal Herriko oso goi mailako arduradun politiko bati Pascual Maragallek, 2003an sortu zen lehen hirukoaren presidenteak. Kataluniako sozialistak (PSC) bakartu samar geratu dira federalismoaren defentsan, eta badirudi azken urteotan independentziazaletasunari alternatiba eskaintzeko atera duela.

Kataluniako sozialistei bidaideak atera zaizkie egunotan gure herrian. Araba, Bizkai eta Gipuzkoarentzako irtenbide politikorik egokiena Espainia federal batean egotea proposatzen duten 200 lagun ezagunek sinatutako agiri interesgarri bat plazaratu dute asteon. Espainia federalista lortzeko helburu horretan, agiriaren sinatzaileei ez zaizkie faltako aldi baterako laguntzaileak Katalunian eta Euskal Herrian, baldin eta proposatzen duten estatu federal horren barruan dauden nazioei sezesio eskubidea onartzen badiete. Badaudelako batean eta bestean, eta ez dira gutxi, pentsatzen dutenak independentzia era adostuan inoiz lortzekotan federala izango den estatu batean lortuko dela.]]>
<![CDATA[Saudien inpunitatea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/024/002/2018-10-21/saudien_inpunitatea.htm Sun, 21 Oct 2018 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/024/002/2018-10-21/saudien_inpunitatea.htm
Bi arma dauzka Saudi Arabiak: petrolioa eta kokapen estrategikoa. Petrolioaren bidezko presioa da ulertzen zailena egin zaidana beti, ez delako munduko herri bakarra urre beltza ekoizten duena, eta petrolioaren kartelak prezioak adostuta dauzkanez gero, ezin dielako merkeago saldu petrolioa bere babesle diplomatikoei beste aldera begiratu eta egiten dituenak ez ikustearen truke.

Saudi Arabiaren kokapen geografikoaren balioa handia da, eta are handiagoak ehundu dituen aliantza estrategikoak, AEBekin batik bat. Washington-Tel Aviv-Riad triangelua indarrean dagoen bitartean, lasai egon litezke Israelgo gobernuak, oraingoak eta etorkizunekoak; Saudi Arabia baita balantza palestinarren alde okertzeko gaitasuna daukan bakarra. Baina ez du halakorik egingo.

Dena onartzen dio Mendebaldeak Saudi Arabiari, baita islamaren barruan azken urteotan indar handia hartu duen wahabismo korronte gogorraren hedapenaren sustatzaile ekonomiko oparoa izatea ere. Gogoratu besterik ez dago aurreko errege saudiaren hiletetara mundu osotik joandako agintarien zerrenda luzea.

Estatus hori onartzen zaielako egin dute inpunitate osoarekin Khaxoggirekin egin dutena.]]>
<![CDATA[Bigurutzeduna ezkutatzeko eguna]]> https://www.berria.eus/albisteak/158310/bigurutzeduna_ezkutatzeko_eguna.htm Sat, 20 Oct 2018 17:05:59 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/albisteak/158310/bigurutzeduna_ezkutatzeko_eguna.htm <![CDATA[Botoak epaiketan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/025/002/2018-10-14/botoak_epaiketan.htm Sun, 14 Oct 2018 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/025/002/2018-10-14/botoak_epaiketan.htm
Aurrekontuak onartzeko, behar duen gehiengoaren bila hasiko da Sanchez orain, hasita ez badago, eta pentsatzekoa da handitik txikira hasiko duela botoak zorroratzeko ahalegina. ERC da hurrengoa, bederatzirekin; atzetik datorren PDeCATek zortzi dauzka; bost EAJk, eta lau Compromisek. Edo seguruagoa dauzkan EAJren botoen bila joango da lehenik?

Unidos Podemosen baiezkoak zaildu egiten die erabakia Kataluniako independentziazaleei, askoz ere samurragoa izango baitzatekeen katalanen ezezkoa aurretik Iglesiasek bakarrik utzi balu Sanchez. Kataluniako prozesua dagoen egoeran ezinezkoa da biak bereiztea, nahiz hurrengo egunetan mantra baten moduan entzungo diegun alderdi sozialistako eledunei errepikatzen aurrekontuak gauza bat direla, eta beste bat, oso bestelakoa, prozesu judizialak.

Baina ez dira katalan independentziazaleak zail daukaten bakarrak, Sanchezek berak oso zaila baitauka dirua izango ez den eta katalanentzat onargarria izango den konponbideren bat proposatzea. Prozesuko arduradunen aurkako epaiketan zigorrik ez izatea, edo, izatekotan, txikiak izatea uko egin ezineko eskaera da alderdi independentziazale eta herritar askorentzat. Lehenagotik eskatu diote Sanchezi esku hartzeko ondorio judizialak leuntzeko, eta hurrengo egunetan ere eskatuko diote, mahai gainean jarriko dutelako afera hori, Kataluniako eta Espainiako hurrengo hilabeteetako politika baldintzatuko duena.]]>
<![CDATA[Beste ikasgai bat guretzat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/028/002/2018-10-07/beste_ikasgai_bat_guretzat.htm Sun, 07 Oct 2018 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/028/002/2018-10-07/beste_ikasgai_bat_guretzat.htm
Ikasgai horrek erakusten digu, Francoren aurka bezala, errazagoa dela batasun giroan jardutea arerioa kanpokoa denean —Espainiako Gobernua, bateko eta besteko auzitegiak...—, eta zailagoa dela oraintsu arteko bidaideen artean arerioak ez baizik etsaiak ikusten direnean. Zailago baino gehiago, ezinezko.

Katalunian egiten ari zaretenarekin oso ilusionatuta dagoen gure herriko jende asko oso kezkatuta dago zuen herritik datozkigun berriekin, ezkutaezinezko zatiketa eta giro txarra adierazten dituztelako albiste horiek, estatu egituren gozamenerako. Bide hori oso motza da, are gehiago hauteskundeetako emaitzetan irakur litekeen gehiengo soziala justua eta urte gutxitakoa denean.

Baliteke —horrela esan ohi dute prozesu hauek aztertu izan dituztenek— zuena bezalako prozesu batean normalak izatea krisi hauek, eta balio terapeutiko bat eduki dezakete hurrengo fase baterako, berriro ere batasun girora itzultzen badira prozesua abiatu eta babestu zuten indarrak.

Prozesua judizializatzeko estrategia bizkorrarekin min bikoitza egitea lortu dute Espainiako estatu indarrek. Min pertsonala —buruzagiak kartzelan daude zigor ikaragarriak jasotzeko etorkizun ilunarekin— eta min pertsonal eta latz horien ondorioz, prozesua pitzatzea, urte berriarekin hasiko den epaiketa gogorraren aurreko aldi honetan estrategia desberdinak agerian geratzen ari direlako, ez beti modu adiskidetsuan.]]>
<![CDATA[Elkartasuna ordainean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/023/002/2018-09-30/elkartasuna_ordainean.htm Sun, 30 Sep 2018 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/023/002/2018-09-30/elkartasuna_ordainean.htm Euskaldunon Egunkaria itxi eta gutxira Katalunian egin nuen lehen biretako batean, elkarrizketa bat egin zidan Txell Bonet kazetariak Ona Catalana irratian. Jordi Cuixart Omniumeko lehendakari espetxeratuaren bikotekidea da Bonet, eta ostegun honetan moderatzeko gonbidapena jaso nuen mahai inguru batean egin nuen topo berarekin, Bonet hizlari.

Hamabost urtean, aurkezle izatetik aurkeztua izatera pasatu da Bonet, galderak egitetik erantzunak ematera, elkartasuna eskaintzetik hartzera. Bonetekin batera, Laura Masvidalek osatu zuen Kataluniako ordezkaritza errepresaliatuen mahaian. Masvidal, Kataluniako Generalitateko Barne kontseilari espetxeratu Joaquim Fornen bikotekidea da. Euskal Herririk, Bel Pozueta eta Edurne Goikoetxea, Altsasuko bi presoren amak. Eta azalpen juridikoak emateko, Amaia Izko, belaunaldi berriko penalista. Biharamunean Gasteizen errepikatu zuten mahaia.

Aretoa gainezka zegoen, aspaldi ikusi ez dugun moduan, garaia baitzen hamarkadetan katalanek eman diguzuen elkartasuna zuei ordainean eskaintzeko. Mahai inguruaren izenburuak zioen bezala, errepresio beraren bi aurpegi dira Altsasuko eta Kataluniako presoak, hartaraino, Espainiako Auzitegi Nazionaleko Lamela epailea izan zela Altsasuko auziaren eta Kataluniako prozesuaren instrukzioak eraman zituena.

Ez zen aurreneko aldia mahaiko kideak elkarrekin zeudena, eta haien arteko konplizitate naturala erraz zabaldu zen aretoan zeudenean artean. Erresistentzia handiak daude estatu aparatuetan sor litezkeen arazoak bide hizketatuaren bidez konpontzeko. Joera horrek irauten duen bitartean, ezinbestekoa izango da estrategia hori pairatzen dugunon arteko elkartasuna.]]>
<![CDATA[«Urriaren 1ean independenteak izateko aukera galdu genuen»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1921/016/001/2018-09-29/urriaren_1ean_independenteak_izateko_aukera_galdu_genuen.htm Sat, 29 Sep 2018 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1921/016/001/2018-09-29/urriaren_1ean_independenteak_izateko_aukera_galdu_genuen.htm
Beti izan zara independentziazalea?

Bai, baina lortzea ezinezkoa zela pentsatzen zutenetakoa nintzen. Nire independentziazaletasuna indioen erreserbako independendentziazaletasuna zen, beti oso gutxi ginen sentsazioarekin. 2005ean 2006an hasia nintzen independentziaren aldeko manifestazioetara joaten.

Puigdemont presidenteak deitu zizun Hezkuntza sailburu izateko?

Ez, bitartekari batek.

Nongo bitartekaria?

Nire ekonomialari jardunagatik ezagutzen ninduen Convergencia inguruko batek deitu zidan.

Baina Hezkuntzarako, ez zure arloko Ogasuna edo Ekonomiarako.

Une hartan, gutxienekoa zen alorra, konpromisoa hartzeko garaia zen. Erreferendumaren Legea sinatuko zuen gobernuan egotea zen garrantzitsuena.

Gobernua indartzera sartu zinen?

Bai, garai ausartak eta, ondorioz, gogorrak zetozen, eta hori zen helburua. Dimisioa eman zuen beste baten lekua hartu nuen.

Azkar erantzun zenuen?

Ez zidaten pentsatzeko denborarik eman. Gauean arestian aipatu dizudan iturginaren deia jaso, eta hurrengo goizean Puigdemontekin egin nuen bilera. Pentsatzeko, kontsultak egiteko aukera eman izan balidate... igual ez nukeen onartuko.

Nola gogoratzen dituzu gobernuan egon zinen hilabete haiek?

Shock bat izan zen, baina shockik handiena izan zen ikustea zein gutxi hitz egiten genuen politikaz gobernu hartan. Beste bulegoetan eztabaidatzen zen, gobernuan ez.

Zure gobernukide batek esan zidan gobernu hartan zeu zinela, denbora dezente aurretik, etor zitekeenari buruz eztabaidatzea proposatzen zuen bakarra.

Oso gutxitan eseri nintzen gobernu batzordeko mahaian, zazpi aldiz edo. Lehen bileretan ez nuen ahoa zabaldu, baina bai: etorriko zitzaiguna aurreikusita, ideia batzuk planteatu nituen.

Eta?

Nire ustekabea izan zen ikustea jokaleku horiek ez zirela bilera horretan planteatzen, eta, itxaropenak eraginda, pentsatzen nuen beste nonbait arituko zirela planteatzen, baina ikusitakoak ikusita ... Ez dakit.

Ekonomialariaren mentalitatetik datorkizu jokaleku desberdinak aurreikustea?

«Estrategiaren teoria» da nire espezialitate profesionala, ekonomiaren alorrean. Harrigarria zen, erakundeen arteko talka zetorrela ikusita, Espainiaren aurka, ez esatea hori argi herritarrei. «Herritarren infantilizazioa» praktikatu zen: ez argi hitz egitea. Sekulako planak igartzen genituen, lege berriak, erreferenduma, independentzia gauzatzea... eta ez genion esaten jendeari horren ondorioa gogorra izango zela.

Nola eraman zenuen hori?

Adibide bat jarriko dizut. Nik kargua hartu nuenean, jendeak zorionak ematen zizkidan; ezin nuen sinetsi... Aurreneko unetik ohartu nintzen non sartu nintzen, eta ondorio larriak izango zituela.

Askotan esan izan da katalanek orokorrean ez zenutela aurreikusi Espainiako estatu egituren erantzun gogorra.

Ez genuelako horretaz hitz egin, ez geniolako jendeari hori esan. Nik argi neukan kartzela edo erbestea etorriko zitzaigula, baina oso-oso berandu arte ez genuen horretaz hitz egin.

Nola gogoratzen duzu larunbat hura, «independentziaren lehen eguna», bezperan aldarrikatu zenuten errepublika.

Nik ostiral hori baino lehenago erabakita neukan eguna iristen zenean alde egingo nuela, hona itzuliko nintzela [Saint Andrews, Eskozia]. Bidean, Parisen lagun baten etxean geldialdi bat egin, eta hona etortzea. Oso garai ezegonkorra zen, egun batzuk lehenago duda zegoen Puigdemontek, Rajoyk behartuta, hauteskundeetara deituko ote zuen. Nik erabakita neukan gertatuko zena atzerritik ikusiko nuela.

Zu hauteskundeetara deitu zale zinen?

Urriaren 1ean ez, baina handik hamar egunera bai.

Zergatik aldaketa erradikal hori?

Urriaren 1eko momentum hura galtzen utzi genuelako. Une hura erabaki sendoak hartzeko egokia izan zen, irmo aurrera egiteko, urriaren 2an eta 3an gertatu zena ikusita. Urriaren 1 ean independenteak izateko aukera galdu genuen, matxinada zibila erakunde publikoen babesarekin, eta hor egiteko prest ez bageunden, hobe genukeen hauteskundeak aurreratzea. Hori egin ez, eta kalteak gutxitzeko lanean hasi ginen.

Kataluniako soziologiak babestuko zuen matxinadaren bide hori?

Ezin jakin, baina nik baietz uste dut. Era bakarra zen Espainia negoziatzera eserarazteko; bestela, ez da sekula eseriko.

Ondorio larriak ekar zitzakeen.

Egia da urriaren 1ean egon ginen baino egoera gogorragoan egon gintezkeela. Baina esaten duzuenean ez gaudela prest urriaren 1ekoa baino bortxakeria gogorragoa pairatzeko, zure salneurria adierazten ari zara. Independentistak gara baina kalterik jaso gabe? Kataluniako independentziazale asko prezio bat ordaintzeko prest daude.

Prezio garestia ezbairik gabe...

Bi irakurketa daude: begira zenbat kolpe jaso ditugun; edo, sekulako kolpe pila jaso arren, begira noraino iritsi garen. Bigarren irakurketa hori ez zen egin. Trantsiziorako legearekin egin zena arinkeria bat izan zen.

Zergatik?

Aldeko botoa eman zutenetatik inork ez zuelako sinesten.

Zergatik bozkatu zenuten?

Itxura egin behar genuelako. Alderdietako buruzagitza politikoek ez zuten urriaren 1eko arrakasta espero. Inork espero ez zuen egoeran geunden; oso konplexua. Baina behin trantsiziorako legea onartuta, bete egin behar genuen; bestela, ez onartu.

Urriaren 1ean gertatutakoaren ondoren, eta ondorioz, Europak era sendoan esku hartuko zuen asmorik ba ote zeneukaten?

Nik beti esan izan dut Europa sartu izan dela zer edo zer galtzeko arriskua ikusi duenean. Noiz deitu zion Merkelek Zapaterori konstituzioa aldarazteko? Espainiako zorrarengatik bere bankuak arriskuan ikusi zituenean.

Etsita geratu zinen ikusi zenuenean Europa ez zela sartzen?

Bai, noski, etsita; baina ez ninduen batere ustekabean harrapatu.

Independentzia aldarrikatu eta handik paragrafo batzuetara eten egin zuen aplikazioa Puigdemontek. Aldez aurretik bazenekiten hori kontseilariok?

Bai, bagenekien.

Eztabaida handia izan zen Kontseilarien Batzordean?

Kontseilarien Batzordeko eztabaidak sekretuak dira.

Denbora asko pasatu da. Etetearen aurkako ahotsik egon zen Batzordean?

Bakarren bat.

Zurea?

Pssssss, bai.

Nola antolatu zenuten ihesaren larunbat hura?

Bezperan, ostiralean, independentzia aldarrikatu eta gero, gobernukideei jakinarazi nien nik ihes egingo nuela. Zer edo zer antolatuz gero abisatzeko, baina ni banindoala. Muga autoan pasatu nuen lagunekin, baina muga bitartean Polizia atzetik eduki genuen, dudarik gabe. Egun horretan, oraindik, ez zegoen gure aurkako erabaki judizialik eta mugimendu askatasuna geneukan.

Eta handik…

Larunbata zen, Frantziako tren geltoki batean utzi ninduten lagunek Pariserako trena hartzeko, eta zain nengoela deitu egin zidaten esanez kontseilariek bilera egingo genuela arratsalde horretan, Ipar Katalunian.

Bilera bakarra izan zen.

Bai, bi zatitan. Larunbat arratsaldean eta igande goizean.

Kontseilari denak zeundeten?

Gobernuko jende garrantzitsua falta zen, Puigdemont, Junqueras... Parlamentuko mahaiko kide batzuk ere bileran zeuden.

Abokatuak ere bai?

Ez, bat ere ez. Inork ez zeukan ezer argi. Nik garbi neukan ez nintzela Bartzelonara itzuliko. Ez zegoen ezer aurreikusita. Inork ez zekien ondokoak zer egingo zuen. Igande arratsaldean Parisera joan nintzen, eta gau hartan esan zidaten Puigdemont Bruselan agertuko zela biharamunean, eta joateko.

Eta Bruselan?

Beste bilera bat egin genuen Bruselan geundenok eta Bartzelonakoek, bideokonferentziaz.

Arrisku kalkulua egin zenuten?

Bakoitzak bere kalkulua egin zuen. Batzuk erbestean geratu ginen; beste batzuk Bartzelonara itzuli ziren. Ni seguru nengoen itzuliz gero, kartzelara joango nintzela.

Orain uste duzu erabaki zuzena hartu zenuela?

Bai, inolako dudarik gabe.

Eta Bruselatik Eskoziara.

Abenduaren 21eko hauteskundeetako zerrendetan sartu ninduten, eta ondoren eserlekuari uko egitea eskatu zidaten Puigdemont presidente izendatu ahal izateko. Nire boto erabilgarria behar zuten, eta une horretan ulertu nuen nire konpromisoa gobernu harekin bukatuta zegoela, eta Eskoziara etorri nintzen, ahal nuen neurrian nire bizitza normalizatzera. Azarotik martxora egon nintzen Bruselan.

Aurreko bizilekura itzuli zinen.

Bai. Kontseilari izatea proposatu zidatenean, unibertsitateko arduradunekin hitz egin nuen, eta esan zidaten eskaintza hartzeko, haientzat ohorea zela irakasle bat Hezkuntza sailburua izatea. Itzuli nahi izan nuenean harremanetan jarri nintzen arduradunekin, eta berriro gustura hartuko nindutela erantzun zidaten.

Babesa sentitu zenuen unibertsitatean?

Bai, hemengo buruak oso harrera ona egin zidan, oso profesionala. Kritikak jasan zituen Erresuma Batuan dauden unibertsitate irakasle espainiarrengandik.

Eta nazioartean?

Nazioarteko akademiko talde zabal batek, ekonomia alorreko jende esanguratsuak osatua, eskutitz bat bidali zion hemengo buruari txalotuz erakutsitako ausardia.

Matxinada eta diru publikoaren erabilera okerra delituak leporatzen dizkizu Espainiako Gorenak.

Kontseilaria izateagatik, matxinada leporatzen didate, eta, Hezkuntza sailburu izanda, erabili ziren eskoletako arduradun nagusia nintzelako, diruaren erabilera okerra. Gorenak dio eskoletan biolentzia handia egon zela, eta ni naizela arduraduna. Nire euroaginduan, ondo irakurrita, ia agertu ere ez da egiten nire izena, egitateen narrazioa ia bera delako denontzat.

Oso kritikoa zara gauzak nola egin ziren?

Ez naiz kritikoa, baina ikusi nuena esaten ari naiz. Politikan oso ohituta gaude ezer esaten ez duen jendea entzuten. Ni ez naiz liderra, baina liderra da gauzak diren bezalakoak azaltzen dituena, atsegina ez izan arren. Jendeak erabakiak hartzeko, diagnostiko xehatua eskaini behar zaio.

Nola ikusten duzu gaur egungo egoera, abertzaleen arteko zatiketa ezkutaezina da.

Zatiketa egiturazko fenomenoa da, leku guztietan gertatzen dena; gidoiaren partea da.

Horrek etsipenera eraman ditzake herritarrak?

Gerta liteke. Ni oso haserre nago egoera horrekin; nazka ematen dit. Hegemoniaren borroka hutsa da.

Estrategia desberdinak daude.

Ez dago batera estrategiarik, eta errenditzea ez da sekula estrategia izan. ERCk ez zuen Puigdemont presidente izendatu nahi izan. Oraingo leloa da ezin dugula jende gehiago eduki kartzelan edo erbestean, baina, nire ustez, okerreko irizpidea da. Arriskurik gabe...

Zein da zure proposamena inork aholkua eskatuz gero?

Segun nork eskatzen didan. Faxismoaren aurkako pultsuari eutsita, elkarrekin jardutea berriro. Bi aukera daude: denbora hartu, lasaitu eta lan egitea %51era iristeko; edo matxinada zibila antolatzea. Baina denbora guk markatu behar dugu; ez diezaiogun hori Espainiari egiten utzi. Errepresioaren aurkako borroka irabazi behar dugu, eta horrela errazago edukiko dugu independentzia.

Nola ikusten duzu Sanchez?

Denbora irabazi nahi du, eta guk ezin diogu eman.

Gaur egun sabaia jo du independentziazaletasunak %47rekin?

Ez dut uste. Demokraziaren esparrura eraman behar dugu eztabaida, % 47 hori baino askoz katalan gehiago daudelako esparru horretan. Abenduaren 21eko hauteskundeetan ez genuen bakoitzak bere aldetik joan behar. Eskubide zibil eta askatasunen aldeko hautagaitza bateratuarekin askoz emaitza hobea lortuko genukeen.

Zergatik ez zen osatu?

ERCk ez zuen nahi izan; bere interesak lehenetsi zituen.

Prozesuaren buruzagien aurkako epaiketak asko baldintzatzen du?

Bai, noski.

Zer aurreikusten duzu?

Sententzia gogorrak egongo dira. Eduki dute nahiko denbora jarrera aldatzeko, eta ez dute egin. Sanchezek ez dauka indarrik judikaturan eragiteko, eskuin muturraren esku dagoelako egitura hori.

Sententzia gogorra bada, aurreikusten duzu matxinada zibilik?

Ez dakit gure herria nola egongo den datorren urteko udan.

Eskozian zaudela baliatuta. Nola ikusten duzu hemengo egoera?

Lehendabizi, oso eskertzen dut eman didaten babes beroagatik. Baina ez daukat oso argi. Brexit-aren zain daude hemen denak.

Ikusten duzu beste erreferendum bat luze gabe?

Ez dut uste, ez behintzat brexit-arena argitu arte. Eta geroago ere, nekez; bigarren porrota betirako izan litekeelako.]]>