<![CDATA[Martxelo Otamendi | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 13 Nov 2018 23:26:19 +0100 hourly 1 <![CDATA[Martxelo Otamendi | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Espainian esku hartu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/023/002/2018-11-11/espainian_esku_hartu.htm Sun, 11 Nov 2018 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/023/002/2018-11-11/espainian_esku_hartu.htm
Estrasburgoko Giza Eskubideen Auzitegiaren zer kondenatatik aurrera daukagu legitimitatea esateko Espainiako justizia, teknikoki, bestelako interpretazioetan sartu gabe ere, oso txarra dela, eta Europak neurriak hartu behar dituela egoera zuzentzeko? Alemaniako kantziler Angela Merkelek, arrazoi ekonomikoengatik batik bat, estatu batean esku hartzea agintzen badu, zergatik ez jokabide bera eduki estatu batek justizia era maltzurrean —etsaiaren zuzenbidea, justiziaren menpekotasuna gobernuarekin eta poliziekin...— erabili duela nazioarteko auzitegiek behin eta berriro ebazten dutenean?

Bateragune auzikoekin gertatu da, aurretik beste kasu batzuetan gertatu den bezala. Beste behin gauzak gaizki egin dituela esan dio Estrasburgok Espainiako Erresumari, baina hari gutxi axola.

Irudi bera eman du Espainiako justiziak bankuetako maileguen zergak nork ordaindu behar dituen erabakitzeko orduan. Ukiezinak diren bankuek kaltetan hartutako erabakiak ez du asko iraun indarrean, Auzitegi Gorenak atzera egin duelako.

Maileguen zergen auzian, harrituta nago —modu finean esanda— ez delako eskandalua baliatu banku publikoaren proposamena mahai gainean jartzeko. Ezinezkoa da banku publiko kalitatezkoa, helburu bakarra diru asko irabaztea izango ez duena, benetan herritarren zerbitzura jardungo duena? Beste horrenbeste gertatzen da sekulako dirutza irabazten duten argindar enpresekin. Zergatik ez ondoan jarri lehian enpresa publikoak? Etorkizunean gure herriek nolakoak izan behar duten irudikatzen ari garen garaiotan, heldu beharko genioke eztabaida horri.]]>
<![CDATA[Nazioartean ere bai]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/023/002/2018-11-04/nazioartean_ere_bai.htm Sun, 04 Nov 2018 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/023/002/2018-11-04/nazioartean_ere_bai.htm
Urtarrilean hastekoa omen den epaiketa, segur aski, hamarkadetan Espainiako Auzitegi Gorenean egin den epaiketarik garrantzitsuena izango da, bai Espainia barrurako, bai eta nazioarteko ikuspegitik ere. Bi modu desberdin ezagutu ditu Europak azken urteotan estatu baten barruan egon diren independentzia eskaerak kudeatzeko orduan. Batetik Eskozia, Montenegro, Kosovo, Txekoslovakia, Frantziak Kaledonia Berrian gaur bertan egin duen bezala, arazoa galdeketaren edota politikaren bidetik konpontzen saiatzen direnak, eta, bestetik Kataluniaren kasua da, errepresioaren bidea aukeratu dutenak. Bi helburu bete nahi dituzte estatu egiturek epaiketarekin: independentziazaleak zatikatzea, eta, ondorioz, prozesua geratzea.

Auzi aulkian eseriko direnei ez zaie elkartasunik faltako Katalunian, ez Euskal Herrian, ez eta Espainiako zenbait esparru politikotan ere. Baina urriaren 1eko errepresioaren irudi gogorrak munduan barrena zabalduta lortu ez zutena Europaren esku hartze sendoa lortzen saiatu beharko dute epaiketaren aurretik eta epaiketak iraungo duen tartean. Nazioartean ere jokatuko da epaiketaren partida hori. Urriaren 1eko errepresioa eguerdian geratzea nazioartean eduki zuen oihartzunaren ondorio izan zen legez, bidegabeko epaiketaren bukaeran erabateko absoluzioa edo zigor txikiak lortzeak nazioartean ere egindako lanaren bidetik etorri beharko du. Urteotan Europan prozesua begi onez ikusi duten herritarrak eta erakundeak aktibatzeko garaia da.]]>
<![CDATA[«Kontuz azenario operazioekin»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1917/002/001/2018-10-31/kontuz_azenario_operazioekin.htm Wed, 31 Oct 2018 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1917/002/001/2018-10-31/kontuz_azenario_operazioekin.htm Nosotros los vascos Euskal Herriari buruzko atlas historikoa. Beheko apal batean, bere pasioetako baten adierazgarri dituen bi gitarra elektrikoren mastak ikus litezke. Apenas kalera ateratzen den; aste osoak pasatzen ditu etxetik atera gabe, baina beti izan da oso etxekoia. Etxeko lanak denen artean egiten dituzte, nahiz sukaldean aritzea den gehien gustatzen zaiona, eguneko tarte lasai bakarra izateaz gain. Hiru kolaboratzaile ditu lanean berarekin.

Datorren asteartean, Midas elkarteko hemezortzi egunkarik argitaratuko dute elkarrizketa, hamabi hizkuntzatan.

Zer geratzen da Puigdemont kazetari hartatik? El Punt-en, Agencia Catalana de Noticiesen jardundako hartatik?

Kazetari hark segitzen du, beste funtzio batean orain, baina segitzen du. Barruan dago orain, baina ez dut galdu gertakizunak kazetari konprometitu baten ikuspegitik ulertzeko joera.

Urtebete pasatu da. Nola ikusten duzu urtebeteko perspektibarekin?

Ezer ez da bukatu oraindik, aurrera doan historian gaude, eta goiz da analisi historikoa egiteko.

Baina analisia egingo duzu…

Bai, noski. Okerrak egin ditugu, asmatu ere bai beste batzuetan, eta asko heldu gara urtebete honetan. Urriaren 1a eta 27a bi puntu garrantzitsu dira, indarrean segitzen dute, eta lotura bat sortzen digute. Ordura arte inon egin gabeko prozesua abiatu genuen.

Baina duda handiak zeuden.

Bai, inork egin gabekoa zelako aurretik, eta ezin genuen dena aurreikusi. Eta duda horietako batzuk denborarekin argituz joan dira.

Zer ikasi duzue?

Espainiak engainatu egiten duela.

Zer zentzutan?

Espainiako Gobernuak ez zuen arduraz eta seriotasunez jokatu Kataluniako krisian; modu ez-demokratikoan jokatu zuen. Uste genuen konstituzioak iraun duen denboragatik, eta Espainiak Europan daraman denborak beste joera demokratikoago bat emango ziola estatuari. Ikusi dugu krisi konstituzionalak agintekeriaz eta indarrez konpondu nahi dituztela oraingo agintariek ere.

Jokabide horri Gil Matamala abokatuak «inozentzia erruduna» deitu izan dio.

Ez dut uste gurea inozentzia izan zenik, eta erruduna ere ez. Aurrekalkulu bat da nik egin nuena, eta nire ardurapean hartzen dut. Bide hori hartu nuen elkarrizketa eta akordioa gure iparra izan direlako.

Zure analisia zen bakarrik?

Ez, partekatua zen, baina analisi horren ondorioz hartutako erabakiak nik hartu nituen.

Ondorioz…

Hurrengorako, badakigu ez diegula sinetsi behar agintari espainiarrei. Irtenbideak nazioarteko bitartekaritza batetik etorri beharko du.

Prozesua erraza izango zela esan zenieten herritarrei?

Nik beti esan nien ez zela izango botoi magikoa zapaltzea, ez zela izango erraza. Irudi haiek ikusi besterik ez dago, poliziak Kataluniarantz abiatzen. Jende saldo haren ondoan, «ekin gogor haiei» oihukatuz. Krispazioaren ingeniaritza landu zuten, prozesua gelditzeko.

Zer egin duzue ondo?

Gauza asko; askoz gehiago ondo, gaizki baino. Gaur, Katalunia subjektu politiko bat da, aktore politikoa da, Europako agendan dago, munduan ezaguna da. Orain arte, ez da izan.

Zer gehiago?

Iraultza katalana modernitatearekin uztartu dugu, gaur egun gizartea antolatzeko eztabaida horretan gure oraingo eredua natiboa da, berritzailea da, horizontalagoa da, ez dator XX. mendeko nazionalismo haietatik. Gerraren ondorioa izango ez den independentzia diseinatu dugu.

Nola uztartzen da hori herritarrekin?

Gure prozesua oso herritarrena izan da. Milaka eta milaka herritarrek beren buruan egin dute independentziara jotzeko barne gogoeta; kasu askotan, 2010eko udan hasi zen, [Espainiako Auzitegi Konstituzionalaren] estatutuaren sententziaren ondoren. Askok «nahikoa da» esan zioten beren buruari; igual, ez zioten oraindik bizilagunari esango, baina erabakia hartuta daukate buruan.

Eredu bat bihurtu zarete estaturik gabeko beste nazioentzat?

Bai, bakean egin nahi dugulako; hori berria da. Eta, gainera, autodeterminazio eskubidearen kontzeptua berritzen ari garelako. Ezin da bakarrik izan deskolonizazio kasuetarako, nahiz horrela izan den historikoki.

Zer baldintzatan egin daiteke?

Kosovoko independentzia adierazpenari buruz 2010ean Hagako Auzitegiak argi utzi zuen adierazpen horrek ez duela egiten nazioarteko zuzenbidearen kontra. Aldatu egin dira parametroak; gaur, herri bat zapaltzeko, ez da derrigorrezkoa indar militarraz egitea, modu sofistikatuagoak daude.

Zein erakunderi dagokio aldaketa hori onartzea?

Nazio Batuen Erakundeak bere garaian egin zuen formulazioa egokia da; ondo dago dagoen bezala. Giza Eskubideen Batzordean hartu beharko lukete interpretazio berria egiteko ardura, eta bide hori baketsuki egin nahi duten nazioei lehentasuna eman.

Ez da errazagoa izango…

Horregatik proposatzen dugu irizpidea aldatzea. Gerrilla bat bazara, milaka pertsona eraildakoa, badaukazu onarpena nazioartean negoziazio mahai batean negoziatzera esertzeko. Herri baketsua baina era berean jendetsua bazara, alde batera uzten zaituzte.

Zeu ez zinen egon Ipar Katalunian independentzia deklaratu eta erbesteratu aurretik kontseilari gehienekin egin ziren bileretan...

Ostiralean [urriaren 27an] egin genuen adierazpena Legebitzarrean, eta, hura bukatutakoan, bilera nuen Generalitatean, alderdi politiko eta gizarte erakundeekin. Larunbat gauean, adierazpen ofiziala egin nuen, telebista bidez, eta, Gironan bazkaldu, eta buelta bat eman nuen, festak zirelako.

Segurtasunagatik ez zinen joan Ipar Kataluniako bilerara?

Ez nuen jakin kontseilariek bilera hori egin behar zutenik. Ostiralean bertan hitz egin genuen erbestera joateko aukeraz, Belgika ote zen lekurik egokiena. Ostiralean bertan, nire konfiantzazko bat bidali nuen hona [Belgikara], jakitera zer aukera egon ote zitekeen hemen erbesteratzeko. Eta larunbatean, beste bat bidali nuen.

Zuk ez jakitea ere kontseilari gehinak Ipar Katalunian zeudela...

Horrela da. Larunbat gauean, berriro batzartu nintzen alderdiekin eta gizarte erakundeekin, Gironatik gertu. Bilera horretan adierazi nien Bruselara joateko aukera serioa. Alegia, partida jokatzeko moduan geundela; beti, norberaren erabakia errespetatuta.

Noiz abiatu zinen zu?

Igande gauean, eta autoz, Bruselaraino. Ez, askotan esan den bezala, autoz Marseillaraino, eta han hegazkina hartuta. Ez ginen ilegalki atera, artean ez baikeunden deklaratzera ere deituta.

Finlandiara joan zinenean, aurreikusi zenuen Espainiako Gorenak zure aurkako agindua aktibatuko zuela?

Horren aurretik, Danimarkara joan nitzen, eta, joan bezperan, Gorenak adierazi zuen euroagindua aktibatuko zuela; baina, gero, ez zuen egin. Guretzat seguruak izan zitezkeen herrien zerrenda geneukan.

Finlandia zerrendan zegoen?

Bai; ez, behintzat, arriskutsuen zerrendan. Finlandian nengoela, prentsaren bidez jakin genuen Gorena euroagindua aktibatzekotan zela, eta, horregatik, ez ginen hegazkinez itzuli Bruselara. Autoz egin nahi genuen bidaia, diskretuagoa zelakoan, betiere gure burua Belgikako justizian aurkeztu eta hemen defendatzeko; ez genuen beste estatu bat nahastu nahi.

Finlandia nahastu nahi ez, eta, azkenean, Alemania sartu zenuten auzian. Alemaniak euroagindua onartuko zuen beldurra eduki zenuen?

Gerta zitekeen, baina seguru nago erabakia edozein zela, epaileen erabaki libre bat izango zela, ez politikoa.

Frantziara joango zara?

Ez. Akordio berezia daukate Frantziak eta Espainiak, eta hobe arriskurik ez hartzea.

Etsita zaude Europako diplomaziarekin…

Bai, ez zirelako sartu sartu behar zutenean. Baina urtebete honetan Europako estatuek beste ikuspegi bat daukate Katalunian gertatu denaz. Ez bakarrik Espainiak esaten diena. Errekonozimendua lortzeko, lehendabizi konozimendua eduki behar dute, eta gertatu dena kontatzeko konozimendu fasean gaude.

Uste duzu, askotan esan den bezala, urriaren 1eko goizean Angela Merkelek deitu egin ziola Mariano Rajoyri Poliziaren erasoa geldi zezan?

Ez dakit, hori argitaratu da, baina nik ez daukat segurantziarik. Baina badakigu gertatu zenak kezka sortu zuela gobernu askotan.

Agerikoa da desadostasun handia dagoela bi familia independentziazale handien artean. Nola bizi duzu?

Katalunia ez dago libre sektarismoaren gen horretatik. Ahalegin guztia egiten dut akordioa lortzeko familia independentziazale osoan. Hori esango dut elkarrizketa honetan; ez diot inori ezer leporatuko.

Baina gertatzen ari da gero eta gehiago.

Ulerberak izan behar dugu alderdiekin eta pertsonekin, oso egoera gogorrak bizitzen ari direlako. Alderdiek buruzagiak kartzelan eta erbestean dauzkate, eta horrek zailtasun objektiboak sortzen ditu, baita okerrak ere.

Zer oker?

Batasunetik desbideratzeak, oraindik segituko duen gatazka batean, ahuldadea dakar. Zuhurtasun handia behar dugu epaia jakin bitartean, gure arteko zatiketa ekiditeko. Kalean badago batasuna; jendeak hori eskatzen digu. Batasuna hausten duenak bere gain hartu beharko du egin izanaren ardura.

Baina estatuaren helburu taktiko nagusia zuek legebiltzarreko gehiengoa galtzea izan da, eta da…

Horrela da, helburu horrekin deitu zuen hauteskundeetara abenduaren 21ean. Baina gaizki atera zitzaion kalkulua, guretzat oso aurkakoa zen egoera batean ere eutsi egin geniolako pultsuari, eta 100.000 boto igo.

Baina ez zineten igo portzentajean, % 47,5ean segitzen duzue, nahiz eta urriaren 1a gertatu; eta gero, kartzela eta erbestea.

Abenduaren 21eko emaitzak oso oso onak dira, edozein aldetatik begiratuta.

Epaiketa asko ari da baldintzatzen egoera politikoa?

Epaiketa politikoa izango da. Eta logika horrekin egingo dute lan guztiek. Zaila da koordinazioa, batzuk erbestean eta besteak kartzelan daudenean.

Estatuak epaiketaren bidez zuen batasuna urratu nahi izan du?

Erabat; hori izan du bere helburua.

Epaiketaren bukaeran fiskalak zigor eskaera jaistea aurreikusten duzu?

Estrategia oso bat dago zigor txikia oparia dela sinetsarazteko. Kontuz horrekin. Absoluzioa bakarrik onartuko dugu. Azenario asko egongo dira, baina ezin gara fidatu; kontuz azenarioekin. Duela urtebete matxinada akusazioa txalotzen zutenek esango dute orain ez dagoela matxinadarik?

Zeintzu dira azenarioak?

Ikusten ari garen adierazpen batzuk, Espainiako hiru ministrok berriki egin dituztenak, garai bateko Katalunia operazioa, milioien euritea, fiskalak aldatuko ote duen eskaera... Azenario hutsak, esperantza faltsua sortzeko.

Ez diezu sinesten?

Espainiarekiko harremanak egiaztatzaileak behar ditu. Ezin diegu sinetsi.

Zigorrak akordioa urrundu egingo luke...

Guk akordioa nahi dugu, helduak garelako, baina orain arte bezala segitzen badute...

Sabaia jo du independentziazaletasunak % 47aren mugan aldi honetan?

Ez, ezta hurrik eman ere. Bide luzea dauka egiteko oraindik.

Ikusten duzu neoindependentziazaleen desafekzio arriskua, helburua azkar samar lortzen ez bada?

Ez, ez dago alternatibarik, herri okerrago batean biziko dira independentzia uzten badute. Jendea oso sendo ari da lanean herrietan, beti ekintza irudimentsuak antolatzen. Oso eskertuta nago gure herritarren lanarekin.

Sanchez, Moncloan.

Ez dauka proiekturik ez Kataluniarentzat ez Espainiarentzat. Jarraipen hutsa egiten ari da sakoneko gaietan.

Zu, zentsura mozioan, Sanchezi botoa ematearen aurkakoa zinela argitaratu da.

Ez, nik analisi batzuk egin nituen, eta ez nuen aldaketarik aurreikusten Sanchezekin. Baina gu ezin ginen geratu Rajoyren babesle, ikusita EAJk Sanchezen alde egingo zuela.

Aurrekontuen alde emango duzu botoa?

Ez dut uste. Zer zentzu politiko dauka Kataluniarekin jarrera errepresiboan segitzen duen gobernu baten aurrekontuak babesteak? Gure botoa nahi duenak hiru lan dauzka: autodeterminazio eskubidea, Espainia desfrankizatzea, eta Espainiaren erregenerazio demokratikoa, esparru judizialean batik bat.

Errepublikaren Kontseilua da tresna berria.

Aspaldiko konpromisoa da, Alemanian gertatuak atzeratutakoa. Ez da erakunde publikoa izango, eta Katalunian bertan egin eta esan ezin direnak kanpoan egingo eta esango ditu, independentziara iristeko. Aurreneko fasean, bakarrik legebiltzarreko kideek osatuko dute, eta bigarren fasea abenduaren 8an aurkeztu eta xehatuko dugu, hautetsiek Belgikan egingo duten batzar handi batean.

Nortzuek osatuko dute behin betiko egitura?

Milioi bat atxikimendu lortutakoan abiatuko da, ehun herritarrek osatua. Laurden bat legebiltzarretako kideek osatuko dute, beste laurden bat udaletxeetako ordezkariek, beste laurden bat gizarte erakundeek, eta azken 25ak mundu osoko herritarrek.

Katalanak izan gabe?

Bai, mundu osokoak, jende askok erakutsi du interesa prozesua ezagutzeko, gure eredu demokratiko berrian sakontzeko, behetik gorakoa izatea nahi duguna…

ERC sartuko da Kontseiluan?

Bai, adostua dago aspalditik. Gobernuaren akordioarekin batera adostu genuen guk eta ERCk. Gobernua dago Kontseilua egongo delako. Hori da ituna.

Udal hauteskundeak. Nola irabazi Bartzelona?

Elkarrekin joanda, garaiz gaude.

ERCk Ernest Maragall aurkeztuko du; PDeCATek, Neus Munte. Hautagaiak izendatuta daude.

Horrela da, baina beharrezkoa da zerrenda bakarra egitea, eta posible da. Elkarrekin joanda, irabaz dezakegu.

Eta Europakoetan?

Zabaldu egingo nuke aukera, euskaldunekin, galegoekin eta besteekin, Europako agendan autodeterminazio eskubidea jarriko duena.

Espainiakoetan ere bai?

Zerrenda bakarra ez, baina orain arte egin duguna baino zer edo zer bateratuagoa bai.

Nola?

Ahal Dugu-koek duten egitura bezalakoa, bai, mareekin, autodeterminazioaren aldeko alderdien federazio bat, talde sendo eta handi bat osatuta Espainiako parlamentuan... ondo ikusiko nuke.

Oraindik ere asko idazten da Urkullu lehendakariak duela urtebete jokatutako paperaz.

Perspektiba behar da abagune historiko hartan bakoitzak jokatu zuen rola aztertzeko.

Hori ezer ez esatea da.

Ez naiz jarrera horretatik mugituko.

Euskaldunen jarrera prozesuan?

Oso gertu eduki ditugu, asko mugitu dira; oso eskertuta nago euskaldunekin.]]>
<![CDATA[Federalismoa eztabaidara]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/028/002/2018-10-28/federalismoa_eztabaidara.htm Sun, 28 Oct 2018 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/028/002/2018-10-28/federalismoa_eztabaidara.htm
«Zapaterorekin egon berria naiz Moncloan, eta pena handiarekin geratu naiz ikusi dudanean Zapatero bera ere ez dela federalismoaren aldekoa. Ezinezkoa da federalismoa gure alderdian eta Espainian». Zapaterorekin batzartu eta gutxira, horixe aitortu zion Euskal Herriko oso goi mailako arduradun politiko bati Pascual Maragallek, 2003an sortu zen lehen hirukoaren presidenteak. Kataluniako sozialistak (PSC) bakartu samar geratu dira federalismoaren defentsan, eta badirudi azken urteotan independentziazaletasunari alternatiba eskaintzeko atera duela.

Kataluniako sozialistei bidaideak atera zaizkie egunotan gure herrian. Araba, Bizkai eta Gipuzkoarentzako irtenbide politikorik egokiena Espainia federal batean egotea proposatzen duten 200 lagun ezagunek sinatutako agiri interesgarri bat plazaratu dute asteon. Espainia federalista lortzeko helburu horretan, agiriaren sinatzaileei ez zaizkie faltako aldi baterako laguntzaileak Katalunian eta Euskal Herrian, baldin eta proposatzen duten estatu federal horren barruan dauden nazioei sezesio eskubidea onartzen badiete. Badaudelako batean eta bestean, eta ez dira gutxi, pentsatzen dutenak independentzia era adostuan inoiz lortzekotan federala izango den estatu batean lortuko dela.]]>
<![CDATA[Saudien inpunitatea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/024/002/2018-10-21/saudien_inpunitatea.htm Sun, 21 Oct 2018 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/024/002/2018-10-21/saudien_inpunitatea.htm
Bi arma dauzka Saudi Arabiak: petrolioa eta kokapen estrategikoa. Petrolioaren bidezko presioa da ulertzen zailena egin zaidana beti, ez delako munduko herri bakarra urre beltza ekoizten duena, eta petrolioaren kartelak prezioak adostuta dauzkanez gero, ezin dielako merkeago saldu petrolioa bere babesle diplomatikoei beste aldera begiratu eta egiten dituenak ez ikustearen truke.

Saudi Arabiaren kokapen geografikoaren balioa handia da, eta are handiagoak ehundu dituen aliantza estrategikoak, AEBekin batik bat. Washington-Tel Aviv-Riad triangelua indarrean dagoen bitartean, lasai egon litezke Israelgo gobernuak, oraingoak eta etorkizunekoak; Saudi Arabia baita balantza palestinarren alde okertzeko gaitasuna daukan bakarra. Baina ez du halakorik egingo.

Dena onartzen dio Mendebaldeak Saudi Arabiari, baita islamaren barruan azken urteotan indar handia hartu duen wahabismo korronte gogorraren hedapenaren sustatzaile ekonomiko oparoa izatea ere. Gogoratu besterik ez dago aurreko errege saudiaren hiletetara mundu osotik joandako agintarien zerrenda luzea.

Estatus hori onartzen zaielako egin dute inpunitate osoarekin Khaxoggirekin egin dutena.]]>
<![CDATA[Bigurutzeduna ezkutatzeko eguna]]> https://www.berria.eus/albisteak/158310/bigurutzeduna_ezkutatzeko_eguna.htm Sat, 20 Oct 2018 17:05:59 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/albisteak/158310/bigurutzeduna_ezkutatzeko_eguna.htm <![CDATA[Botoak epaiketan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/025/002/2018-10-14/botoak_epaiketan.htm Sun, 14 Oct 2018 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/025/002/2018-10-14/botoak_epaiketan.htm
Aurrekontuak onartzeko, behar duen gehiengoaren bila hasiko da Sanchez orain, hasita ez badago, eta pentsatzekoa da handitik txikira hasiko duela botoak zorroratzeko ahalegina. ERC da hurrengoa, bederatzirekin; atzetik datorren PDeCATek zortzi dauzka; bost EAJk, eta lau Compromisek. Edo seguruagoa dauzkan EAJren botoen bila joango da lehenik?

Unidos Podemosen baiezkoak zaildu egiten die erabakia Kataluniako independentziazaleei, askoz ere samurragoa izango baitzatekeen katalanen ezezkoa aurretik Iglesiasek bakarrik utzi balu Sanchez. Kataluniako prozesua dagoen egoeran ezinezkoa da biak bereiztea, nahiz hurrengo egunetan mantra baten moduan entzungo diegun alderdi sozialistako eledunei errepikatzen aurrekontuak gauza bat direla, eta beste bat, oso bestelakoa, prozesu judizialak.

Baina ez dira katalan independentziazaleak zail daukaten bakarrak, Sanchezek berak oso zaila baitauka dirua izango ez den eta katalanentzat onargarria izango den konponbideren bat proposatzea. Prozesuko arduradunen aurkako epaiketan zigorrik ez izatea, edo, izatekotan, txikiak izatea uko egin ezineko eskaera da alderdi independentziazale eta herritar askorentzat. Lehenagotik eskatu diote Sanchezi esku hartzeko ondorio judizialak leuntzeko, eta hurrengo egunetan ere eskatuko diote, mahai gainean jarriko dutelako afera hori, Kataluniako eta Espainiako hurrengo hilabeteetako politika baldintzatuko duena.]]>
<![CDATA[Beste ikasgai bat guretzat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/028/002/2018-10-07/beste_ikasgai_bat_guretzat.htm Sun, 07 Oct 2018 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/028/002/2018-10-07/beste_ikasgai_bat_guretzat.htm
Ikasgai horrek erakusten digu, Francoren aurka bezala, errazagoa dela batasun giroan jardutea arerioa kanpokoa denean —Espainiako Gobernua, bateko eta besteko auzitegiak...—, eta zailagoa dela oraintsu arteko bidaideen artean arerioak ez baizik etsaiak ikusten direnean. Zailago baino gehiago, ezinezko.

Katalunian egiten ari zaretenarekin oso ilusionatuta dagoen gure herriko jende asko oso kezkatuta dago zuen herritik datozkigun berriekin, ezkutaezinezko zatiketa eta giro txarra adierazten dituztelako albiste horiek, estatu egituren gozamenerako. Bide hori oso motza da, are gehiago hauteskundeetako emaitzetan irakur litekeen gehiengo soziala justua eta urte gutxitakoa denean.

Baliteke —horrela esan ohi dute prozesu hauek aztertu izan dituztenek— zuena bezalako prozesu batean normalak izatea krisi hauek, eta balio terapeutiko bat eduki dezakete hurrengo fase baterako, berriro ere batasun girora itzultzen badira prozesua abiatu eta babestu zuten indarrak.

Prozesua judizializatzeko estrategia bizkorrarekin min bikoitza egitea lortu dute Espainiako estatu indarrek. Min pertsonala —buruzagiak kartzelan daude zigor ikaragarriak jasotzeko etorkizun ilunarekin— eta min pertsonal eta latz horien ondorioz, prozesua pitzatzea, urte berriarekin hasiko den epaiketa gogorraren aurreko aldi honetan estrategia desberdinak agerian geratzen ari direlako, ez beti modu adiskidetsuan.]]>
<![CDATA[Elkartasuna ordainean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/023/002/2018-09-30/elkartasuna_ordainean.htm Sun, 30 Sep 2018 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/023/002/2018-09-30/elkartasuna_ordainean.htm Euskaldunon Egunkaria itxi eta gutxira Katalunian egin nuen lehen biretako batean, elkarrizketa bat egin zidan Txell Bonet kazetariak Ona Catalana irratian. Jordi Cuixart Omniumeko lehendakari espetxeratuaren bikotekidea da Bonet, eta ostegun honetan moderatzeko gonbidapena jaso nuen mahai inguru batean egin nuen topo berarekin, Bonet hizlari.

Hamabost urtean, aurkezle izatetik aurkeztua izatera pasatu da Bonet, galderak egitetik erantzunak ematera, elkartasuna eskaintzetik hartzera. Bonetekin batera, Laura Masvidalek osatu zuen Kataluniako ordezkaritza errepresaliatuen mahaian. Masvidal, Kataluniako Generalitateko Barne kontseilari espetxeratu Joaquim Fornen bikotekidea da. Euskal Herririk, Bel Pozueta eta Edurne Goikoetxea, Altsasuko bi presoren amak. Eta azalpen juridikoak emateko, Amaia Izko, belaunaldi berriko penalista. Biharamunean Gasteizen errepikatu zuten mahaia.

Aretoa gainezka zegoen, aspaldi ikusi ez dugun moduan, garaia baitzen hamarkadetan katalanek eman diguzuen elkartasuna zuei ordainean eskaintzeko. Mahai inguruaren izenburuak zioen bezala, errepresio beraren bi aurpegi dira Altsasuko eta Kataluniako presoak, hartaraino, Espainiako Auzitegi Nazionaleko Lamela epailea izan zela Altsasuko auziaren eta Kataluniako prozesuaren instrukzioak eraman zituena.

Ez zen aurreneko aldia mahaiko kideak elkarrekin zeudena, eta haien arteko konplizitate naturala erraz zabaldu zen aretoan zeudenean artean. Erresistentzia handiak daude estatu aparatuetan sor litezkeen arazoak bide hizketatuaren bidez konpontzeko. Joera horrek irauten duen bitartean, ezinbestekoa izango da estrategia hori pairatzen dugunon arteko elkartasuna.]]>
<![CDATA[«Urriaren 1ean independenteak izateko aukera galdu genuen»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1921/016/001/2018-09-29/urriaren_1ean_independenteak_izateko_aukera_galdu_genuen.htm Sat, 29 Sep 2018 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1921/016/001/2018-09-29/urriaren_1ean_independenteak_izateko_aukera_galdu_genuen.htm
Beti izan zara independentziazalea?

Bai, baina lortzea ezinezkoa zela pentsatzen zutenetakoa nintzen. Nire independentziazaletasuna indioen erreserbako independendentziazaletasuna zen, beti oso gutxi ginen sentsazioarekin. 2005ean 2006an hasia nintzen independentziaren aldeko manifestazioetara joaten.

Puigdemont presidenteak deitu zizun Hezkuntza sailburu izateko?

Ez, bitartekari batek.

Nongo bitartekaria?

Nire ekonomialari jardunagatik ezagutzen ninduen Convergencia inguruko batek deitu zidan.

Baina Hezkuntzarako, ez zure arloko Ogasuna edo Ekonomiarako.

Une hartan, gutxienekoa zen alorra, konpromisoa hartzeko garaia zen. Erreferendumaren Legea sinatuko zuen gobernuan egotea zen garrantzitsuena.

Gobernua indartzera sartu zinen?

Bai, garai ausartak eta, ondorioz, gogorrak zetozen, eta hori zen helburua. Dimisioa eman zuen beste baten lekua hartu nuen.

Azkar erantzun zenuen?

Ez zidaten pentsatzeko denborarik eman. Gauean arestian aipatu dizudan iturginaren deia jaso, eta hurrengo goizean Puigdemontekin egin nuen bilera. Pentsatzeko, kontsultak egiteko aukera eman izan balidate... igual ez nukeen onartuko.

Nola gogoratzen dituzu gobernuan egon zinen hilabete haiek?

Shock bat izan zen, baina shockik handiena izan zen ikustea zein gutxi hitz egiten genuen politikaz gobernu hartan. Beste bulegoetan eztabaidatzen zen, gobernuan ez.

Zure gobernukide batek esan zidan gobernu hartan zeu zinela, denbora dezente aurretik, etor zitekeenari buruz eztabaidatzea proposatzen zuen bakarra.

Oso gutxitan eseri nintzen gobernu batzordeko mahaian, zazpi aldiz edo. Lehen bileretan ez nuen ahoa zabaldu, baina bai: etorriko zitzaiguna aurreikusita, ideia batzuk planteatu nituen.

Eta?

Nire ustekabea izan zen ikustea jokaleku horiek ez zirela bilera horretan planteatzen, eta, itxaropenak eraginda, pentsatzen nuen beste nonbait arituko zirela planteatzen, baina ikusitakoak ikusita ... Ez dakit.

Ekonomialariaren mentalitatetik datorkizu jokaleku desberdinak aurreikustea?

«Estrategiaren teoria» da nire espezialitate profesionala, ekonomiaren alorrean. Harrigarria zen, erakundeen arteko talka zetorrela ikusita, Espainiaren aurka, ez esatea hori argi herritarrei. «Herritarren infantilizazioa» praktikatu zen: ez argi hitz egitea. Sekulako planak igartzen genituen, lege berriak, erreferenduma, independentzia gauzatzea... eta ez genion esaten jendeari horren ondorioa gogorra izango zela.

Nola eraman zenuen hori?

Adibide bat jarriko dizut. Nik kargua hartu nuenean, jendeak zorionak ematen zizkidan; ezin nuen sinetsi... Aurreneko unetik ohartu nintzen non sartu nintzen, eta ondorio larriak izango zituela.

Askotan esan izan da katalanek orokorrean ez zenutela aurreikusi Espainiako estatu egituren erantzun gogorra.

Ez genuelako horretaz hitz egin, ez geniolako jendeari hori esan. Nik argi neukan kartzela edo erbestea etorriko zitzaigula, baina oso-oso berandu arte ez genuen horretaz hitz egin.

Nola gogoratzen duzu larunbat hura, «independentziaren lehen eguna», bezperan aldarrikatu zenuten errepublika.

Nik ostiral hori baino lehenago erabakita neukan eguna iristen zenean alde egingo nuela, hona itzuliko nintzela [Saint Andrews, Eskozia]. Bidean, Parisen lagun baten etxean geldialdi bat egin, eta hona etortzea. Oso garai ezegonkorra zen, egun batzuk lehenago duda zegoen Puigdemontek, Rajoyk behartuta, hauteskundeetara deituko ote zuen. Nik erabakita neukan gertatuko zena atzerritik ikusiko nuela.

Zu hauteskundeetara deitu zale zinen?

Urriaren 1ean ez, baina handik hamar egunera bai.

Zergatik aldaketa erradikal hori?

Urriaren 1eko momentum hura galtzen utzi genuelako. Une hura erabaki sendoak hartzeko egokia izan zen, irmo aurrera egiteko, urriaren 2an eta 3an gertatu zena ikusita. Urriaren 1 ean independenteak izateko aukera galdu genuen, matxinada zibila erakunde publikoen babesarekin, eta hor egiteko prest ez bageunden, hobe genukeen hauteskundeak aurreratzea. Hori egin ez, eta kalteak gutxitzeko lanean hasi ginen.

Kataluniako soziologiak babestuko zuen matxinadaren bide hori?

Ezin jakin, baina nik baietz uste dut. Era bakarra zen Espainia negoziatzera eserarazteko; bestela, ez da sekula eseriko.

Ondorio larriak ekar zitzakeen.

Egia da urriaren 1ean egon ginen baino egoera gogorragoan egon gintezkeela. Baina esaten duzuenean ez gaudela prest urriaren 1ekoa baino bortxakeria gogorragoa pairatzeko, zure salneurria adierazten ari zara. Independentistak gara baina kalterik jaso gabe? Kataluniako independentziazale asko prezio bat ordaintzeko prest daude.

Prezio garestia ezbairik gabe...

Bi irakurketa daude: begira zenbat kolpe jaso ditugun; edo, sekulako kolpe pila jaso arren, begira noraino iritsi garen. Bigarren irakurketa hori ez zen egin. Trantsiziorako legearekin egin zena arinkeria bat izan zen.

Zergatik?

Aldeko botoa eman zutenetatik inork ez zuelako sinesten.

Zergatik bozkatu zenuten?

Itxura egin behar genuelako. Alderdietako buruzagitza politikoek ez zuten urriaren 1eko arrakasta espero. Inork espero ez zuen egoeran geunden; oso konplexua. Baina behin trantsiziorako legea onartuta, bete egin behar genuen; bestela, ez onartu.

Urriaren 1ean gertatutakoaren ondoren, eta ondorioz, Europak era sendoan esku hartuko zuen asmorik ba ote zeneukaten?

Nik beti esan izan dut Europa sartu izan dela zer edo zer galtzeko arriskua ikusi duenean. Noiz deitu zion Merkelek Zapaterori konstituzioa aldarazteko? Espainiako zorrarengatik bere bankuak arriskuan ikusi zituenean.

Etsita geratu zinen ikusi zenuenean Europa ez zela sartzen?

Bai, noski, etsita; baina ez ninduen batere ustekabean harrapatu.

Independentzia aldarrikatu eta handik paragrafo batzuetara eten egin zuen aplikazioa Puigdemontek. Aldez aurretik bazenekiten hori kontseilariok?

Bai, bagenekien.

Eztabaida handia izan zen Kontseilarien Batzordean?

Kontseilarien Batzordeko eztabaidak sekretuak dira.

Denbora asko pasatu da. Etetearen aurkako ahotsik egon zen Batzordean?

Bakarren bat.

Zurea?

Pssssss, bai.

Nola antolatu zenuten ihesaren larunbat hura?

Bezperan, ostiralean, independentzia aldarrikatu eta gero, gobernukideei jakinarazi nien nik ihes egingo nuela. Zer edo zer antolatuz gero abisatzeko, baina ni banindoala. Muga autoan pasatu nuen lagunekin, baina muga bitartean Polizia atzetik eduki genuen, dudarik gabe. Egun horretan, oraindik, ez zegoen gure aurkako erabaki judizialik eta mugimendu askatasuna geneukan.

Eta handik…

Larunbata zen, Frantziako tren geltoki batean utzi ninduten lagunek Pariserako trena hartzeko, eta zain nengoela deitu egin zidaten esanez kontseilariek bilera egingo genuela arratsalde horretan, Ipar Katalunian.

Bilera bakarra izan zen.

Bai, bi zatitan. Larunbat arratsaldean eta igande goizean.

Kontseilari denak zeundeten?

Gobernuko jende garrantzitsua falta zen, Puigdemont, Junqueras... Parlamentuko mahaiko kide batzuk ere bileran zeuden.

Abokatuak ere bai?

Ez, bat ere ez. Inork ez zeukan ezer argi. Nik garbi neukan ez nintzela Bartzelonara itzuliko. Ez zegoen ezer aurreikusita. Inork ez zekien ondokoak zer egingo zuen. Igande arratsaldean Parisera joan nintzen, eta gau hartan esan zidaten Puigdemont Bruselan agertuko zela biharamunean, eta joateko.

Eta Bruselan?

Beste bilera bat egin genuen Bruselan geundenok eta Bartzelonakoek, bideokonferentziaz.

Arrisku kalkulua egin zenuten?

Bakoitzak bere kalkulua egin zuen. Batzuk erbestean geratu ginen; beste batzuk Bartzelonara itzuli ziren. Ni seguru nengoen itzuliz gero, kartzelara joango nintzela.

Orain uste duzu erabaki zuzena hartu zenuela?

Bai, inolako dudarik gabe.

Eta Bruselatik Eskoziara.

Abenduaren 21eko hauteskundeetako zerrendetan sartu ninduten, eta ondoren eserlekuari uko egitea eskatu zidaten Puigdemont presidente izendatu ahal izateko. Nire boto erabilgarria behar zuten, eta une horretan ulertu nuen nire konpromisoa gobernu harekin bukatuta zegoela, eta Eskoziara etorri nintzen, ahal nuen neurrian nire bizitza normalizatzera. Azarotik martxora egon nintzen Bruselan.

Aurreko bizilekura itzuli zinen.

Bai. Kontseilari izatea proposatu zidatenean, unibertsitateko arduradunekin hitz egin nuen, eta esan zidaten eskaintza hartzeko, haientzat ohorea zela irakasle bat Hezkuntza sailburua izatea. Itzuli nahi izan nuenean harremanetan jarri nintzen arduradunekin, eta berriro gustura hartuko nindutela erantzun zidaten.

Babesa sentitu zenuen unibertsitatean?

Bai, hemengo buruak oso harrera ona egin zidan, oso profesionala. Kritikak jasan zituen Erresuma Batuan dauden unibertsitate irakasle espainiarrengandik.

Eta nazioartean?

Nazioarteko akademiko talde zabal batek, ekonomia alorreko jende esanguratsuak osatua, eskutitz bat bidali zion hemengo buruari txalotuz erakutsitako ausardia.

Matxinada eta diru publikoaren erabilera okerra delituak leporatzen dizkizu Espainiako Gorenak.

Kontseilaria izateagatik, matxinada leporatzen didate, eta, Hezkuntza sailburu izanda, erabili ziren eskoletako arduradun nagusia nintzelako, diruaren erabilera okerra. Gorenak dio eskoletan biolentzia handia egon zela, eta ni naizela arduraduna. Nire euroaginduan, ondo irakurrita, ia agertu ere ez da egiten nire izena, egitateen narrazioa ia bera delako denontzat.

Oso kritikoa zara gauzak nola egin ziren?

Ez naiz kritikoa, baina ikusi nuena esaten ari naiz. Politikan oso ohituta gaude ezer esaten ez duen jendea entzuten. Ni ez naiz liderra, baina liderra da gauzak diren bezalakoak azaltzen dituena, atsegina ez izan arren. Jendeak erabakiak hartzeko, diagnostiko xehatua eskaini behar zaio.

Nola ikusten duzu gaur egungo egoera, abertzaleen arteko zatiketa ezkutaezina da.

Zatiketa egiturazko fenomenoa da, leku guztietan gertatzen dena; gidoiaren partea da.

Horrek etsipenera eraman ditzake herritarrak?

Gerta liteke. Ni oso haserre nago egoera horrekin; nazka ematen dit. Hegemoniaren borroka hutsa da.

Estrategia desberdinak daude.

Ez dago batera estrategiarik, eta errenditzea ez da sekula estrategia izan. ERCk ez zuen Puigdemont presidente izendatu nahi izan. Oraingo leloa da ezin dugula jende gehiago eduki kartzelan edo erbestean, baina, nire ustez, okerreko irizpidea da. Arriskurik gabe...

Zein da zure proposamena inork aholkua eskatuz gero?

Segun nork eskatzen didan. Faxismoaren aurkako pultsuari eutsita, elkarrekin jardutea berriro. Bi aukera daude: denbora hartu, lasaitu eta lan egitea %51era iristeko; edo matxinada zibila antolatzea. Baina denbora guk markatu behar dugu; ez diezaiogun hori Espainiari egiten utzi. Errepresioaren aurkako borroka irabazi behar dugu, eta horrela errazago edukiko dugu independentzia.

Nola ikusten duzu Sanchez?

Denbora irabazi nahi du, eta guk ezin diogu eman.

Gaur egun sabaia jo du independentziazaletasunak %47rekin?

Ez dut uste. Demokraziaren esparrura eraman behar dugu eztabaida, % 47 hori baino askoz katalan gehiago daudelako esparru horretan. Abenduaren 21eko hauteskundeetan ez genuen bakoitzak bere aldetik joan behar. Eskubide zibil eta askatasunen aldeko hautagaitza bateratuarekin askoz emaitza hobea lortuko genukeen.

Zergatik ez zen osatu?

ERCk ez zuen nahi izan; bere interesak lehenetsi zituen.

Prozesuaren buruzagien aurkako epaiketak asko baldintzatzen du?

Bai, noski.

Zer aurreikusten duzu?

Sententzia gogorrak egongo dira. Eduki dute nahiko denbora jarrera aldatzeko, eta ez dute egin. Sanchezek ez dauka indarrik judikaturan eragiteko, eskuin muturraren esku dagoelako egitura hori.

Sententzia gogorra bada, aurreikusten duzu matxinada zibilik?

Ez dakit gure herria nola egongo den datorren urteko udan.

Eskozian zaudela baliatuta. Nola ikusten duzu hemengo egoera?

Lehendabizi, oso eskertzen dut eman didaten babes beroagatik. Baina ez daukat oso argi. Brexit-aren zain daude hemen denak.

Ikusten duzu beste erreferendum bat luze gabe?

Ez dut uste, ez behintzat brexit-arena argitu arte. Eta geroago ere, nekez; bigarren porrota betirako izan litekeelako.]]>
<![CDATA[Harrigarria]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/024/002/2018-09-23/harrigarria.htm Sun, 23 Sep 2018 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/024/002/2018-09-23/harrigarria.htm atzerritar bat jartzea zerrendaburu udal hauteskundeetan, eta kanpaina zaratatsua egingo duelako, bai baitaki mezua gogortuta bakarrik lortuko duela botoak biltzea.

Frantzian edukitako porrot batetik iritsi da Valls, datorren urteko maiatzaren bukaeran beste porrot bat pairatzeko tiket guztiekin. Hautagai fitxatu horiek balio dute baldin eta alkatearen eserlekua lortzen badute, inork ez duelako imajinatzen Manuela Carmena Madrilgo Udalean oposizioburu lanetan. Arrakasta baldin badaukate alkatetzara, eta bestela, etxera.

Ezaguna da Vallsek jarri zuen baldintza izan zela Ciudadanosek bermatzea izarrez betetako zerrenda bat osatuko zutela, oso izen ezagun eta eraginkorrekin. Apustu handia egingo du lehen ministro ohi eta barne hautagai sozialista frakasatuak, gaztea izan arren bere karrera politikoarekin buka lezakeena.

Bartzelonako Udalaren osaketa ikusita, 41 zinegotzi, eta azken hauteskundeetako emaitzei begiratu bat emanda, ia ezinezkoa dauka, irabazita ere —oso zaila daukana—, alkatetzara iristea. PP salbu, beste guztietatik batek ere ez duelako haren aldeko botoa emango, PsCk ere ez.

Ciudadanosek 5 zinegotzi dauzka orain. Colau alkatea (11) eta abertzaleak kenduta —CiU 10, ERC 5, eta CUP 3—, sozialistak (4) eta PP (3) geratzen dira. Nori kenduko dizkio botoak Vallesen zerrenda izartsuak? Hipoesirik hoberenean bezain ezinezkoan ere —sozialistei eta PPri zinegotzi guztiak kenduta—, 12 zinegotzi lortuko lituzke. Zer helburu ezkutu bilatzen ote du Vallsek alkategai aurkezteko jokaldi horrekin jakinda porrot egingo duela?]]>
<![CDATA[«Europako bozetara euskaldunak eta katalanak elkarrekin joatearen aldekoa naiz»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1942/016/001/2018-09-16/europako_bozetara_euskaldunak_eta_katalanak_elkarrekin_joatearen_aldekoa_naiz.htm Sun, 16 Sep 2018 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1942/016/001/2018-09-16/europako_bozetara_euskaldunak_eta_katalanak_elkarrekin_joatearen_aldekoa_naiz.htm efektiboa izendatzeko krisi luze hari irtenbidea emateko asmoarekin, aitortu du ustekabe handia hartu zuela Carles Puigdemontek presidente izateko eskaera egin zionean. Badu desberdintasun nabari bat Puigdemontekin, hari ez zaiola gazta gustatzen; elkarrizketatuari, aitzitik, bai. Generalitateko jauregiko atea irekiago topatuko du besapean euskal gazta daramanak: «Ikaragarri gustatzen zait Idiazabalgo gazta, baina ikaragarri».

Azken bi presidenteak, edo ez ziren hauteskundeetara aurkeztu edo bakarrik hauteskunde zerrenda bateko kide izan ziren. Oso adierazgarria da.

Dudarik gabe, Kataluniako salbuespen egoeraren adierazgarri da hori. Presidentea izendatzeko lau saioren ondoren, lagunak kartzelan eta erbestean... Nire izendapena eta gobernuarena berarena ere bakarrik egoera berezia dugulako uler daitezke.

Askotan joaten zara Bruselara Puigdemontekin biltzera. Ez du horrek ematen menpeko itxura, zure kalterako?

Ez, inolaz ere ez. Puigdemont presidentea gure koalizioaren liderra da, eta nire lanetako bat da Puigdemont presidentea lehengoratzea, hura izatea Kataluniako gure presidentea hemen. Horrekin egiten dut amets, egun handia izango da hori.

Hark diktatzen du zure politika?

Ez, baina oso bat nator haren mezuekin; interesatzen zaizkit haren oharrak. Zortekoa naiz Puigdemont presidentearen aholkuak jasotzeko aukera daukadalako.

Diadak erakutsi du jendea oso bat eginda dagoela. Ez, ordea, arduradun politikoak...

Gure mugimenduaren indarra herritarren batasuna da, herritarrengandik sortutako mugimendua delako. Indarra ematen digu horrek.

Jendea joan zen, alderdien arteko desberdintasunen gainetik.

Jendeak hori gainditu egiten du, eta horrek indarra ematen digu. Denok daukagu helburu bera, eta erritmo desberdinak ari dira azaleratzen orain. Nire lan nagusietako bat hori da, jende askorekin hitz egitea eta batasun alorrak topatzea. Hori da aurreko asteartean eman nuen hitzaldiaren puntu nagusietako bat, batzen gaituzten kontuak lantzea.

Zer gertatzen ari da? Beharrezkoa da «ergel» deitzea estrategiarekin ados ez dagoenari? Hori orain ari da gertatzen, ez lehenago. Herritarra desanimatu egin liteke.

Lehenago ere eduki ditugu gure desadostasunak, bidean gurutzeak ikusi ditugu, baina gainditzeko trebetasuna eduki genuen. Prozesuaren barne mekanikaren parte da. Egunero egiten dut lan helburu komunak topatu eta denon artean Kataluniako Errepublikara iristeko.

Hori nola egiten da?

Egunero hitz egiten dut nire kontseilariekin, alderdi politikoekin, gizarte erakundeekin. Bakoitzak non dagoen jakin behar du.

Zatiketa hori orain arte eskutik helduta ibili diren ANCra eta Omnium Culturalera ere iritsi da.

Ni bi erakundeotan ibilia naiz, eta biek ibilbide desberdina daukate. Lehen ere esaten zen [Carme] Forcadell (ANC) eta Muriel [Casals] (Omnium) ez zetozela bat, baina beti hor zeuden. Garrantzitsuena da asteartean milioi bat lagunek bat egin zutela kalean.

Zerk eragin die min gehiago herritarrei? 155. artikuluak edo espetxeratzeek eta erbesteek?

Presoek eta erbesteek, 155. artikuluaren ondorio direnak. Epaiketetan ez dituzte bakarrik epaituko kartzelan daudenak, gu denok epaituko gaituzte, bi milioi herritar. Errepresaliatuek bi milioi horiek eskatu zietena egin zuten, eta espetxean daudenek esaten badute sententzia absolutorioa bakarrik onartuko dutela, nik gauza bera esaten dut, nik ere ez dudala zigorrik onartuko. Are gutxiago, Generalitateko presidentea izanda.

Udal hauteskundeak datoz, batasunerako lurra minaz josita dago.

Prozesu honetan, izan ditugu aurretik beste udal hauteskunde batzuk. Bartzelonako alkatetza lortzea da helburu nagusia. Asko lagunduko lioke prozesuari.

Zertan?

Bartzelonak erreferentzialtasun handia dauka mundu osoan. Ordaindu dugu Bartzelonako alkatea ez izatea independentziaren aldekoa 155.a ezarri zigutenean.

Zer ez du egin Colau alkateak independentziaren aldeko alkate batek egingo zukeena?

Kontrabotere lana egingo zukeen, lan politiko garrantzitsua, mobilizazioen buruan jarrita, munduaren aurrean, presoen askatasuna eskatzeko orduan, autodeterminazioaren alde...

ERCk, inkesten arabera, irabazi egingo lioke PDeCATi.

Ez nago alderdien arteko lehian, oinarritik nator. Kataluniako Errepublika lortzeko borrokan nago.

Nola ikusten duzu CUP?

Ondo ikusten dut. Prozesuan bakoitzak bere rola jokatu behar du, eta CUPek berea jokatzen du. Independentzia da gure herrian dagoen proiektu bakarra, erdiko erraila da, eta hor CUP badago. Denok gaude konprometituta horrekin. Eta presoen auzian are zabalagoa da erdiko erraila.

Lortuko dituzu CUPen botoak aurrekontuak onartzeko?

Oso zaila dago, aurreratu baitute ez dituztela babestuko. Guk negoziatzeko saioa egingo dugu CUPekin eta comuns-ekin. Ikusiko dugu zer gertatzen den, eta uste dut aterako ditugula.

Ez aurrera ez atzera dago erdiko erreia?

Halako zerbait egon da, urriaren 1etik aurrera kolpe handiak jasan ditugulako, eta egia da nahiko despistatuta egon garela, eta hilabete batzuk igaro direla gure garai bateko ahotsak berreskuratzeko.

Berreskuratu dituzue?

Bai. Parlamentuan, erbestean... Espetxeetatik mezu politiko interesgarriak ari dira bidaltzen, Jordi Cuixartek espetxetik esan duen legez, guk epaituko ditugu haiek egin digutenagatik. Eta ANC, Omnium eta CDRak indartu egin dira. Bakoitzak bere rola egiten du, eta nire lana da fronte horiek guztiek batera egitea aurrera.

Zatiketa eragin duen estrategia desberdintasuna nabaria da. Aldebakarreko independentzia %47rekin, edo erreferendum adostua Espainiako Gobernuarekin. Biak ala biak oso zailak, ezinezko ez esategatik.

Orain, badaukagu aukera ikusteko [Pedro] Sanchez eta [Mariano] Rajoy desberdinak ote diren. Hori oso garrantzitsua da. Ikus dezagun orain beste erantzun bat ematen ote duen Madrilek. Irtenbide bakarra ikusten dugu: Espainiako Gobernuak erreferendum adostu bat onartzea.

Orain arte ikusi duzu aldaketarik Moncloan maizter berriarekin?

Orain arte, ez. Gu beti joango gara Kataluniako autodeterminazioaz hitz egin den bilera batera. Itunzaleak gara.

Eta ez bada zuen eskaera onartzen?

Kataluniako herriak ikusi beharko du akordioaren bidea ezinezkoa dela, eta erabakiak hartu beharko dituela. Guk ez diogu aldebakartasuna deitzen, gure erreferentzia Kataluniako Parlamentuaren erabakiak dira.

Azken asteotan lanerako egutegi bat landu duzue Espainiako Gobernuarekin. Keinua al da mossoei sarbidea ematea CITCOn, Terrorismoaren Aurkako Inteligentzia Zentroan? Garai berrien adierazgarri al da?

Hori baino errazagoa da. Mossoek aspaldi eskatutakoa da, eta denon segurtasunaren alde lan egiteko modu bakarra da integratuta egotea.

Eta Pere Macias konbergente ohia Renfeko aldirikoen azterketaburu jartzea?

Hori ere ez. Ez dira keinuak. [Artur] Masek Rajoyri 45 eskaerako zerrenda eman zion, aspaldiko kontuez ari gara: zerga defizita, Mediterraneoko korridorea...

Presoak Kataluniako kartzeletara ekartzea ere ez?

Ez. Keinuak sakoneko gaietan neurtuko ditugu, autodeterminazioaren auzian, eta errepresaliatuak etxera itzultzeko eskaeran.

Bateragarriak dira eskaera horiek aztertuko dituen aldebiko batzordeen lana onartzea, eta autodeterminazio galdeketa legala eta presoen kaleratzea eskatzea?

Madrilek ikusiko du zer erantzun ematen duen, betikoa edo beste bat ematen duen.

Diada egunean, nazioarteko komunikabideen aurrean esan zenuen zuek eta Madril ados zaudetela bakarrik hitzaren hasieran: «auto»-n.

Hala da, haiek autogobernua proposatzen dute, eta guk autodeterminazioa. Oraingoz ez gara pasatu aurreko zatitik; «auto»-n gaude.

Zaila dago.

Sozialistek oso gogoeta serioa egin behar dute, erabakitzeko zer egin behar duten estatuan dauden herriekin. Itzuli behar dute autodeterminazioaren alde zeuden garaira. Ez dut onartuko eskoziar batek baino eskubide gutxiago izatea.

Espainiako Gorenean prozesuko buruzagien aurka urtarrilean edo egingo den epaiketak asko zailduko ditu harremanak Espainiako Gobernuarekin.

Gure herrian gertatu denaz denek egin behar dute gogoeta estatu egituretan, erregearekin hasi eta Goreneko azken magistratuarekin bukatu. Denek. Oso larria da politikari zintzoak kartzelan sartzea. Guk ez diogu inolako legezkotasunik ematen epaiketa horri.

Estatu gaietan, eta Goreneko epaiketa hori estatu gai bat da, fiskaltza Espainiako Gobernua izango da, eta Espainiako Gobernua, fiskaltza. Garrantzia ematen diozue fiskalaren bidez Sanchezek egin dezakeenari?

Berdin zait, ez dut onartuko inolako zigorrik.

Ezta fiskalak epaiketaren bukaeran zigor txikia eskatzen badu ere?

Ezta kasu horretan ere. Gure jarrera garbia da, ez dugu zigorrik onartuko, ez leunik ez gogorrik; ezin dugu, epaiketa fartsa bat da. Absoluzioa bakarrik onartuko dugu. Ez gaude keinuetarako. Onartzen dugun keinu bakarra da bihar presoak kalera ateratzea eta erbesteratuak itzultzea.

Maginot lerroa da zigorrik ez egotea?

Bai, inflexio puntua deitzen diot.

Eta zigortzen badituzte?

Herri honek gogoeta egin beharko du, ikusteko zer egin behar dugun. Kataluniako Parlamentua daukagu, eta hor hartu beharko dira egoerari dagozkion erabakiak.

Ikusten duzu posible epe laburrean fiskaltzak bat egitea kartzelan daudenak behin-behinean kalera ateratzeko defentsen eskaerarekin?

Horrela izan beharko luke, baina Madrildik datozen azken erabakiak ez datoz bide horretatik. Ukatu egin berri diote behin-behineko kaleratzea Joaquim Forn kontseilariari, nahiz ama oso gaizki daukan.

Azken egunotan martxa bat egiteko asmoa aipatu duzu. Zehaz dezakezu?

Eskubide zibil, sozial, politiko eta autodeterminazioaren aldeko martxa deitu izan diot. Mobilizazio iraunkorra izatea nahiko genuke, batean eta bestean antolatzen diren ekitaldientzako aterki bat sortzea, epaiketa bitartean.

Baina oinezko martxa bat izango da, herri batetik bestera etapaka trantsizio garaian egin zenuten bezala?

Osoagoa da, urriaren 1ean osatuko dugun Forum Zibiko, Sozial eta Eratzailea bide beretik doa. Mobilizazioa eta gogoeta. Baina bai, ez dut baztertzen oinezko martxa handiak egitea gure herrian barna.

Nolakoa da harremana Eusko Jaurlaritzarekin? Kexak entzuten dira independentziazaleen artean [Iñigo] Urkullu lehendakariaren rolaz.

Nik ez dut xeheki ezagutzen orduko harremanen sukaldea. Baina harremanak hobeak izan litezke. Urkullu lehendakaria eta biok ohartu gara badaukagula zertan hobetu, duela bizpahiru aste elkarri deitu diogu eta hitz egin dugu.

Nola ikusten duzu Euskal Herritik iritsi zaizuen elkartasuna?

Ni beti izan naiz oso Euskal Herri zalea. Oso gertu sentitu ditugu euskaldunak, eta poz handiarekin ikusi dut han ere sortu dela Gure Esku Dago. Nik animatu nahi ditut euskaldunak bide horretatik segi dezaten.

Eraginkorragoa izango zatekeen prozesu hau batera egin balute euskaldunek eta katalanek?

Horrek ez dauka soluziorik, aukera pasatu delako, baina Europako hauteskundeak dauzkagu aurki, datorren maiatzean. Ni euskaldunak eta katalanak elkarrekin joatearen aldekoa naiz.

Elkarrekin zerrenda bakarrean?

Oso aukera bikaina daukagu.

Alderdi batzuk bakarrik?

Autodeterminazioaren alde dauden guztiak, zergatik ez?

Galeusca bat, galegoak ere barruan?

Galeusca, Valentzia, Balearrak, Kanaria uharteak... sartuko nituzke. Eta Europaren aurrean erakutsi Herrien Espainia.

Gauza bera Madrilgo parlamenturako?

Ez, hor ez dut ikusten.

Baikor zara etorkizunarekin?

Erabateko konfiantza daukat gure herritarrekin. Oso polita izango da hori bizi izatea. Azkenaldian hiru kontzeptutan laburtzen dut gure arrakasta, hiru osagaitan: sakrifizioa, koordinazio antolaketa eta itxaropena.]]>
<![CDATA[Ikusi behar duenarentzat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/022/002/2018-09-16/ikusi_behar_duenarentzat.htm Sun, 16 Sep 2018 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/022/002/2018-09-16/ikusi_behar_duenarentzat.htm
Ikusmin handia zegoen ikusteko familia independentziazaleen artean nabarmenak diren desadostasunek desanimatu egingo ote zituzten hainbat herritar parte hartzeko orduan. Esperantza hori zeukaten prozesuaren aurkako analista eta politikari hainbatek. Ezta horrela ere. Herritarrek erakutsi zuten, beste behin, garbi daukatela helburua, eta ez dutela atzera egingo, haien boto hartzaileen haserrealdiak gorabehera.

Euskal kazetariok, oro har, baina ez denok intentsitate berarekin, asko praktikatu dugu, ETAk bukatu zuen arte, lerro arteak interpretatzeko kirola. Oso arriskugarria eta irristalaria da kirol hori. Politikari batek elkarrizketa batean esan ez baina iradoki duenari justifikazio bat bilatzeko, berehala esaten genuen aurreko astean beste batek esandakoari emandako erantzuna zela.

Kirol horren monoa izango da, baina atentzioa eman dit astebeteko tartearekin baino gutxiagorekin Espainiako Gobernuko bi ministro katalanek prozesuko preso politikoak behin-behinean kalera ateratzearen alde egindako adierazpenak. Lehena, Kanpo Arazoetako ministro Josep Borrellek —prozesua gehien gorrotatzen duen sozialista, eta prozesuzaleek gehien gorrotatzen duten sozialista, orain arte presoekin inongo humanitaterik erakutsi ez duena— Diada egunean eta BBCn; eta bigarrena, Meritxell Batetek, Lurralde Politikako ministroak, ostegunean: «Elkarrizketa errazagoa da jendea kartzelan egon gabe».]]>
<![CDATA[Estrategiaren eztabaida gaiztotua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2043/004/001/2018-09-12/estrategiaren_eztabaida_gaiztotua.htm Wed, 12 Sep 2018 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/2043/004/001/2018-09-12/estrategiaren_eztabaida_gaiztotua.htm
Oraintsu arte CiUkoak ziren formaren zaintzaile gorenak, sekula protokolo estutik ateratzen ez zirenak. Eta ERCkoak erreibindikatiboak, seriotasun instituzionala terminoa hiztegian ez zeukatenak eta zarata sortzaileak. Ez, ordea, aurten. ERCkoek, orain arte ez bezala, serio egin zuten lore eskaintza, zurrun, eta inolako propaganda euskarririk erakutsi gabe. CiU ohikoek bederatzi euskarri eta beste horrenbeste senyera eraman zituzten; Askatasunean bizi al gara? eta Askatasuna preso eta erbesteratu politikoentzat.

Atzo bertan, lore eskaintza bukatu eta hiru ordutara prentsaurrekoa eman zuten elkarrekin Torra presidenteak eta Maragall Kanpo Arazoetako kontseilariak atzerriko komunikabideentzat, alegia, Pirinioetatik gorako komunikabideentzat. Hantxe zeuden Europako komunikabide nagusiak, eta infiltratu bat. Bi familien arteko desberdintasunak kanpoko komunikabideenganaino iritsita zeudela jakitun, Palauko komunikazio arduradunen helburu nagusia izan zen puntu hori ez izatea zentrala prentsaurrekoan. Galdera nagusiak Torra presidentearentzat izan arren, Maragallek ez zuen aukerarik galdu behin eta berriro bere nagusiaren mezuari ñabardurak egiteko, aretoan zeuden komunikazio estrategen haserrerako. Torrak, aurreko asteotan ez bezala, mezu neurtuak eman zituen, debekuek, kolpeek, kartzelak eta erbesteak dakarten injustizian zentratuta. Etorkizunaz galdetuta, Torrak herritarrek emango dioten aginduaz erantzun zuen; Maragallek, aitzitik, irteera elkarrizketatuaren bidea hobetsi zuen, agerian utzita bi familien arteko dibortzio estrategikoa.

Nola sortu da arrakala hau orain arteko bidea elkarrekin egin duten familien artean? Kartzela eta exilioa dira giltzak gertatzen ari dena ulertzeko, hauteskunde lehiarekin gatzozpindua. Sekulakoa da, ERCren kasuan nabarmenago PDeCATen kasuan baino, hilabete batzuk barru Madrilgo Gorenean prozesuko auzipetuen aurka egingo den epaiketaren eragin zatitzailea. Ahaztu gabe ondoren Auzitegi Nazionalean eta Bartzelonako Lurralde Auzitegian egingo direnak. Zer esan nahi zuten astelehen gauean Borneko ekitaldi instituzionalean, erakunde eta alderdi nagusietako buruak bertan zirela, oihu nagusia izan zen Ni un pas enrere (ezta pausu bat ere atzera) oihukatu zutenek? Noren helbidea darama idatzita abisu horrek?

Epaiketak begi-bistan, PDeCATen ildo nagusia da prozesuarekin aurrera segitu behar den jarrera. Bat egiten du CUPek ideia horrekin, hau da, Espainiako Justiziak ezin dituela ez prozesuaren egutegia, ez erritmoa baldintzatu. ERCko buruan uste dute aldebakarreko prozesuarekin segitzeak kalte egingo diela Gorenean epaituko dituztenei, eta fiskalen eta zigor aretoko magistratuen jarrera aldatzeko ezinbestekoa dela tonua jaitsi eta erregistroa aldatzea: enfrentamendutik, Madrildik bidaltzen dizkieten elkarrizketa keinuak onartzera pasatu beharra dagoela. Zer argudiok zuritzen du estrategi aldaketa hori? Ezin dela alde bakarreko independentzia prozesua abiatu bakarrik botoen %47rekin. Hori da ERCkoek estrategia aldaketa eraiki duten hilabete hauetan maizen erabili duten argudioa. Esanguratsua bezain kezkagarria Tardak duela astebete «ergela» deitu izana %47rekin alde bakarreko independentzia proposatzen dutenei.

Bi familia horien arteko su gurutzatuak estrategia defizit bat ezkutatzen du, inork ez duela mahai gainean jartzen prozesuaren aldeko babesa %47an barik %60ren inguruan iraunkorki finkatzea. Eta hor dago irtenbidea, Europak orain arte baino zailagoa edukiko duelako beste aldera begiratzea.

Bien bitartean, urazpiko elkarrizketetan, estrategia aldaketaren ordain, presoak behin-behinean kalera ateratzea eskatu diete Palautik Madrilgo San Bernardo kaleko maizter homologoei.

Eskaera horri erantzuna Borrellek eman zion atzo BBCri eskainitako elkarrizketan: «Nik pertsonalki nahiago nuke pertsona horiek behin-behineko askatasunean egotea».

Erantzun dute herritarrek

Elkartasuna baino zerbait gehiago]]>
<![CDATA[Maravillas eta Bardea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/10/006/001/2018-08-19/maravillas_eta_bardea.htm Sun, 19 Aug 2018 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/10/006/001/2018-08-19/maravillas_eta_bardea.htm
Nafarrenak izan eta nafar erakundeen esku ez dauden ondasunen zerrenda egiten hasita, zein lekutan egongo litzateke Maravillas gaztetxea hartzen duen jauregia, zerrenda hori merkatu prezioaren arabera egingo bagenu? Oso atzean, oso behean, zerrenda osatuko luketen ondasun lapurtuak edota okupatuak kontuan edukita. Ez da zaila asmatzea zein ondasunek hartuko lukeen lehen postua: Bardeak.

Demagogia ariketa litzateke Nafarroako Gobernuari eskatzea foruzainak bidaltzea Bardeara eta Espainiako armada handik kanporatzearekin batera praktika militarreko eremua erabat ixtea. Baina horretaraino iritsi gabe, logikoa al da nafarren ondasun interesak horren sutsuki defenditzen dituen Nafarroako Gobernuak arreta handiagoa jartzea Maravillas gaztetxeari, Bardeako okupazioari eta txikizioari baino? Zergatik? Maravillaseko gazteak baketsuak eta indargabeak direlako eta Espainiako armada indartsua delako?

Prentsaurreko eta adierazpen publiko gehiago egiten ditu Nafarroako Gobernuak Maravillasi buruz Bardeari buruz baino. Maravillas huts zezaten salaketa auzitegian jarri duen gobernuak zergatik ez du auzitegi berean jartzen Bardea husteko salaketa? Babesa ez zaio faltako, baita egunotan borra kolpeak jaso dituzten gazteena ere; ez, aitzitik, gobernuaren jarrera txalotu duten alderdiena.

Okupazioa, benetako okupazioa, Bardean gertatzen da, eta hori Solanak badaki. Baina isilik dago.]]>
<![CDATA[Eta Rajoyk estradizioa eskatu balu?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1913/013/001/2018-07-21/eta_rajoyk_estradizioa_eskatu_balu.htm Sat, 21 Jul 2018 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1913/013/001/2018-07-21/eta_rajoyk_estradizioa_eskatu_balu.htm
Alemaniako epaileek esan zioten Llarenari uste dutela Puigdemont delitu baten egilea dela, diru publikoaren erabilera bidegabearena. Llarenak berak horixe bera uste du. Hortaz, uko egin diezaioke magistratu batek gaizkile bat justiziaren aurrean eramateari, prestigioagatik komeni ez zaiolako? Legezkoa da Llarenak egin duena?

Alemaniako magistratuen eta Llarena magistratu espainiarraren erabakiak ikusi ondoren, seguru Rajoyk eta haren aholkulariek behin baino gehiagotan egin diotela ondoko galdera beren buruari: Espainiak Puigdemonten euroagindua barik, estradizioa eskatu balio Merkelen gobernuari, zer erabaki hartuko zukeen Berlingo buruzagiak? Erantzuna ezagutzeko aukerarik gabe geratu gara. Euroagindua justizien arteko eskaera da; estradizioa, aitzitik, gobernuen artekoa. Eta gobernuek konpromiso handiagoak dauzkate —zor diplomatikoak, interesak, babesak, aliantzak, maileguak...—, epaileek elkarren artean dauzkatenak baino. Askoz ere gehiago.

Rajoyren garaian, Espainiako Gobernuak eska ziezaiekeen Belgika eta Alemaniako gobernuei Puigdemonten estradizioa, baina Rajoyk Kataluniarekin zerikusia zeukan guztia justiziaren esku uztea erabaki zuenez —legelariek «epaileen gobernua» deitutakoa—, Goreneko magistratuak euroagindua jarri zuen martxan.

Puigdemont Europan ihes eginda dagoen bitartean, edozein unetan aktiba lezake LLarena magistratuak beste euroagindu bat Puigdemonten aurka. Bruselara itzulita, eta mugitzeko erabateko askatasunaren jabe, segituko al du Puigdemontek batetik bestera mugitzen Europan barrena? Eman dezagun Frantziara doala hitzaldi bat ematera, eta, horren berri edukita, berriro martxan jartzen duela Llarena magistratuak euroagindua. Zer egingo du Frantziako Justiziak? Seguru aspaldi eginda daukala Puigdemontek estatu seguruen zerrenda.

Europako mugetatik ateraz gero, Espainiako Gobernuak eska lezake estradizioa, estatu hartzailearekin horretarako akordioa edukiz gero.

Gogoratu behar da Puigdemont joan zela Finlandiara batere garrantzirik ez zeukan ekitaldi batera, alegia, hitzaldi arrunt bat ematera, eta arrisku handia hartu zuela. Horren ondorioz igaro zen arretagunea Belgikatik Alemaniara. Puigdemontek esan lezake orain ondo atera zaiola jokaldia, baina asteotan ia inon agertu ez izanak, hau da, erabat isilik egon izanak, pentsaraz diezaguke larri ibili dela, eta nahiago izan duela zaratarik ez atera epaileek erabakia hartu bitartean.

Madrilgo hodeiak irakurtzen dakitenen arabera, gero eta gehiago ziren Espainiako Gorenean, delitu txikia onartuta ere Puigdemont Espainiara eramatearen aldekoak. Zer adierazi nahi izan zuen Espainiako presidente Sanchezek, Alemaniako epaileen erabakia baloratzeko, esan zuenean «garrantzitsuena da Puigdemont Espainian epaituko dutela»? Zer mezu bidali zion esaldi horrekin Llarena magistratuari?]]>
<![CDATA[Frisiarren erru aurpegia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2124/003/002/2018-07-13/frisiarren_erru_aurpegia.htm Fri, 13 Jul 2018 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/2124/003/002/2018-07-13/frisiarren_erru_aurpegia.htm Puigdemont presidentea Espainiaratzea. Frisiarren erreakzioa sutsua izan zen, «ez gara gu izan» irakur zitekeen haien aurpegietan. Frisian atxilotu zuten Puigdemont, eta hango kartzelan eduki zuten Frisiaren barruan dagoen Schleswig-Holsteingo Auzitegiko epaileek behin-behinean aske utzi zuten arte. Epaile horiek beraiek erabaki dute orain, gure bisitari frisiarren etsipenerako, Puigdemont Espainiari eman behar diotela, diru publikoaren erabilera bidegabeagatik. Ez matxinadagatik, baina bai urriaren 1eko erreferendumeko gastuak diru publikoarekin ordaintzeagatik.

Eman dezagun Puigdemonten defentsak jarriko duen helegiteak huts egiten duela eta Alemania prest dela Puigdemont Espainiara eramateko. Zer egingo du Auzitegi Goreneko magistratu Llarenak azken unean? Onartu Puigdemont Espainiaratzea delitu horrengatik bakarrik edo, azken hilabeteotan batean eta bestean filtratu denaren bidetik, uko egin euroaginduari eta jakinarazi Alemaniako Justiziari ez duela nahi Puigdemont ematea?

Espainiaratuz gero, prozesuko beste akusatuekin batera epaituko dute Puigdemont, kontraesan handi batekin. Komandoburua delitu txiki bategatik epaituko dute -diru publikoaren erabilera bidegabea-, eta nagusiaren menpekoak, aitzitik, askoz delitu larriagoengatik -matxinada, sedizioa...-. Jakina da, zigor kodeetan, logikaren aplikazioaz, gaizkile talde bateko arduradunek zigor gehigarri bat daukatela.

Espainiako Gorenak Rajoyren garaian zer nahi zuen badakigu; ez dakigu, ordea, zer nahiko duen auzitegi horrek Sanchez sozialistaren garaian.

Zer komeni zaio Sanchezi elkarrizketazale itxura eginez katalanekin denbora irabazi nahi duen garai honetan? Puigdemont Espainiaratu, hilabete batzuetan kartzelan eduki eta delitu txiki bategatik epaitzea, urte batzuetako zigorra jasotzeko aukera handiarekin, edo hurrengo urteetan libre uztea Belgikan, denborarekin bere figura eta eragina ahultzen joango diren itxaropenarekin?

Prozesuko arduradunen aurkako epaiketa egin bitartean agerikoa da Sanchezen estrategia: Generalitatearen eta Espainiako Gobernuaren arteko elkarrizketa prozesuaren bidez, lehendik nahiko pitzatuta dagoen independentziaren aldeko blokean beste pitzadura bat eragitea. Urte bukaerako epaiketara distentsio giroarekin iritsi nahi du Sanchezek, epaiketan fiskaltzak edukiko duen jokabidea, orain artekoa edo leunagoa, erabakigarria izango dela jakitun.

Sanchezek badaki erakundeen arteko elkarrizketa horretan ezin duela Kataluniako independentziazaleak aseko dituen ezer eskaini; ez orain, ezta bi urte barru egingo diren hauteskundeen ondoren ere presidentea baldin bada. Era berean, ez zaio komeni independentziazaleen aurkako zigor gogorra, bere asmoa lehertu egingo bailuke sententziak.

Kolpea Espainiaren kontakizunari

Karguak eteteaz txosten bat eskatu die Mahaiak parlamentuko abokatuei]]>
<![CDATA[Neurri eraginkorrak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/026/002/2018-07-01/neurri_eraginkorrak.htm Sun, 01 Jul 2018 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/026/002/2018-07-01/neurri_eraginkorrak.htm
Etsaiaren espetxe politika gauzatu dute urteetan Espainiako Gobernuek; izan PSOE horiek gobernuan zeudela abiatu zuten, izan PP. Kataluniako prozesuko preso politikoekin egiten ari direna haien bizilekuetatik urrutiko kartzeletan edukitzea, egin dute hamarkadetan ehunka euskal presorekin. Zigorra, zigor erantsia besterik ez du bilatu espetxe politika horrek; ez zigor kodean, ez magistratuen sententzian ageri ez dena.

Erabaki politiko hutsa izan da, eragile eta babesleen ahotan urteetan «terrorismoaren aurkako tresna bat gehiago» moduan zuritu dutena, eta pertsona dezente senideak errepideetan eta presoak kartzela barruan hil dituena.

Espainiako Gobernuak adierazi du, aurrena, larri gaixo daudenak eta 70 urtetik gorakoak hurbilduko dituela. Eta gero, besteak. Ez da asko eskatzea bi multzo horietakoak zuzenean kalera ateratzea, haien egoera bereziagatik.

Preso politiko katalanak ere hurbiltzeko asmoa du Sanchezek. Berri ona. Hala ere, errealista izanda, prozesuko buruzagien aurkako epaiketa gelditzeak ezinezkoa ematen duenez, fiskaltzak hartuko du garrantzi berezia udazkenean hastekoa den epaiketan. Llarena instruktoreak egin duen auzipetze autoaren galgarari epaiketan fiskalak ikatza botatzen badio, etorkizun kezkagarria daukate epaituek.

Fiskaltzari, Sanchezen gobernuari alegia, dagokio ontzitzarra biratzea, eta akusazioak egitekotan, delitu txikiengatik egitea. Hor frogatu beharko du Sanchezek, hitz dotoreak esateaz gain, neurri eraginkorrak hartzeko erabakimena daukala.]]>
<![CDATA[Suak aurreratu dizkigute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/021/002/2018-06-24/suak_aurreratu_dizkigute.htm Sun, 24 Jun 2018 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/021/002/2018-06-24/suak_aurreratu_dizkigute.htm
Komeni da gogoratzea, konparazio gisa, Egunkaria auzian, bermea ordainduta, kartzela saihesteko aukera eduki genuenok 30.000 euroko ordaindu behar izan genituela.

Min handia sortu zuen zigor leuna erabaki zuten lehen sententzia kaleratu zutenean, jendeak bortxaketa espero eta magistratuek abusua hobetsi zutelako. Gurean, indarkeria matxistaren alorrean inoiz ikusi gabeko jendetza kaleratu zen, eta urrutira iritsi zen sententzia haren erantzuna, gure mugak aise gaindituz. Talde feministek eta legelariek ondo baliatu zuten gertatutakoa auzi horren inguruko gogoetak plazaratu eta lan pedagogikoa egiteko. Lan horren ondorioz, denok hobeto dakigu orain zer eta zergatik gertatzen den.

Mobilizazio haien arrakastak askori pentsarazi zigun ia denontzat bortxaketa izan zen auzi horretan erabaki berriak hartzeko orduan kontu handiarekin ibiliko zirela Nafarroako Auzitegiko magistratuak. Are gehiago helegiteak aztertu beharko dituzten Nafarroako Nagusiko magistratuak. Osteguneko su-emaileek bide okerra erakutsi dute, hierarkian haien gainean daudenek konpondu beharko dutena, sutea handituko ez bada. Justizia.]]>
<![CDATA[Komunikatzen segituko dugu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1946/007/001/2018-06-17/komunikatzen_segituko_dugu.htm Sun, 17 Jun 2018 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1946/007/001/2018-06-17/komunikatzen_segituko_dugu.htm Euskaldunon Egunkaria-ren segida izan zenak, sorreran babes animiko eta ekonomikoa eskaini ziguten eta hamarkada eta erdi honetan bultzada eman diguten milaka eta milaka euskaltzaleri esker. Aipamen berezia merezi dute etxeko langileek eta kolaboratzaileek, kalitatezko informazioa eta zerbitzuak irakurle eta erabiltzaileen eskura jartzean ahalegin handia egiten dutelako. Ez, zoritxarrez, baldintza egokietan.

Iragarleak -handiak eta txikiak- gure zutabe nagusietako bat izan dira urteotan, bereziki 2007ko krisiaz geroztik, publizitate sailetan dirua urri zenean, iragarkiak jartzeko modua topatu dutenak. Beste horrenbeste diru laguntzak ematen dizkiguten erakunde publikoak.

Zuek, irakurleok, egunero bide batetik edo bestetik gurera hurbiltzen zaretenok egiten duzue posible BERRIA. Zuengatik gaude, eta zuentzako ari gara daukagun onena emanez, eta Euskal Herrian eta munduan gertatu dena, eta gertatu ez dena, era azkar eta argian hainbat euskarritan azaltzeko ahalegina egin dugu eta egiten segituko dugu. Munduko interesgune askotan egon da BERRIA hamabost urteotan, han-hemen gertatu denaren berri zuei emanez; ez duzue gutxiago merezi.

Duela bi mende jaio zirenetik, munduko negoziorik aurreikuserrazenetako bat izan da egunkariena, aldaketa teknologiko mantso batzuk kenduta, negozio ereduak oso aldaketa gutxi eduki dituelako. Digitalizazioaren etorrerarekin, erabateko aldaketak ezagutu ditugu lan moduan eta negozioaren ereduan. Dena ez da, ordea, txarra izan aldaketarekin; digitalizazioak, merkeago izatearen ondorioz, laburtu egin baitu hedabide aberatsen eta diruz urri gabiltzan hedabideon arteko tartea. Dena eskuragarriago da orain, digitalizazioari esker.

Saio handia egin dugu teknologia horiek ahalik azkarren gureganatu eta zuen eskura jartzen; oso garbi eduki baitugu hasieratik euskarak, gure kasuan euskarazko informazioak, lehen lerroan egon behar zuela zabaltzen ari zen mundu berri eta ezezagun horretan. Ardura kontu bat izan da.

Oso urte gutxian, lanbide eta negozio aldakaitz bat izatetik, erabat aldakorra eta igarrezina den jarduna izatera pasatu da gurea, inork ez dakiela nola, eta zertan, egongo garen bizpahiru urte barru. Ezin esango dugu ez dela interesgarria bizi dugun suspense film hau. Datorrena aurreikustea ondo zaila denez, presta dezagun geure burua, behin etorrita, gureganatzeko; betiere, kalitatezko zerbitzuaren helburuarekin.

Beharrezkoa da sektorea eta erakunde publikoak, unibertsitateetako adituen aholkularitzarekin, hurrengo urteetan gure tamainako herri moderno batek, komunikabideen alorrean, osatu beharko lukeen ezinbesteko eskaintza zehaztu eta adostea: lehentasunak markatu produktuen eskaintzan eta inbertsioetan. Ezer sobra ez denez, zer faltako den irudikatu behar dugu. Azpiegituretan bezain moderno izan gaitezen komunikabideen alorrean.

Irakurleen, erabiltzaileen eta BERRIAlagunen bultzadarekin, datorrena datorrela, informatzen segituko dugu. Albistea dagoen lekuan egongo da, orain arte bezala, BERRIA. Horretan ez dudarik eduki.]]>