<![CDATA[Martxelo Otamendi | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 21 Apr 2019 06:28:48 +0200 hourly 1 <![CDATA[Martxelo Otamendi | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Magistratuen arreta kaskarra]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/023/002/2019-04-21/magistratuen_arreta_kaskarra.htm Sun, 21 Apr 2019 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/023/002/2019-04-21/magistratuen_arreta_kaskarra.htm
Sartu zen lekuko bat deklaratzera aretora, egin zizkion Marchena epaimahaiburuak ohiko galderak, eta fiskala galderak egiten hasi zitzaionean sartu berria zen lekukoari, defentsako abokatuetako bat ohartu zen lekuko hura —epaiketan deklaratu duten ia 200 polizietako bat— aurreko hastean egona zela deklaratzen epaiketa berean. Alegia, zazpi magistratuetatik bat ere ez zela jabetu polizia horri hartu ziotela deklarazioa, ez duela bi hilabete epaiketa hasi zenean, baizik eta egun gutxi batzuk lehenago. Ezta fiskalak ere, nahiz lekuko hori fiskalek proposatuta joan deklaratzera.

Egunero ematen dizkie zuzenbide prozesaleko irakaspenak Marchenak alde guztiei, fiskalei ez denean defentsei. Gero eta gehiago mozten dizkie galderak defentsako abokatuei, ukatu egiten die abokatuei magistratuaren erabakiak kontrarguadiatzeko aukera («ez gara eztabaidan hasiko»), behin eta berriro adieraziz bera dela han agintzen duena. Nola da posible magistratu bizkorraren itxura eman nahi duen magistratua ez ohartzea lekuko hura errepikatzen ari zela? Eta poliziaren kasuan, horrenbesteko gogoa zeukan gauza bera bi aldiz esateko, ez zela ohartu —oso formakuntza juridiko kaskarraren jabe— ezin zuela bi aldiz lekuko izan?

Garai batean, eskoletan, kalifikazioak osatzeko orduan ebaluatzen ziren kontzeptuen zerrenda luzean, «jarrera» zeritzonak garrantzi handia zeukan, azterketetako noten ostean. Jokoan dagoena oso larria ez balitz —jende errugabearen urte askoko espetxe zigorra—, broma barregarriak egiteko motiboa ematen du.]]>
<![CDATA[Auziz auzi]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1887/017/001/2019-04-16/auziz_auzi.htm Tue, 16 Apr 2019 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1887/017/001/2019-04-16/auziz_auzi.htm
Sartu da gelara Guardia Zibilaren komandantea, N29100C identifikazio zenbakiduna. Lekuko guztiei bezala, Marchena mahaiburuak auzipetuak ezagutzen ote dituen galdetu die, haiekin harreman berezirik ba ote daukan eragozten diona lekukotza eskaintzea, eta...

Marchena: Egon zara inoiz auzipetuta?

Guardia Zibila: Bai.

Marchena: Zer auzitan?

Guardia Zibila: Tortura kasu batean, baina absolbituta geratu nintzen.

Isiltasunak hartu du aretoa segundo batzuetan. Nor ote da? Kataluniako independentzia prozesuaren buruzagi instituzional eta sozialen aurka Espainiako Auzitegi Gorenean egiten ari diren epaiketaren lekuko erabakigarrietako bat tortura auzi batean absolbitu egin zuten. Auzi horretan poliziek egin dituzten txosten garrantzitsuen egile bateratzaile nagusia izan da, akusazioak —fiskaltza, estatuaren abokatua eta Vox— auzipetuen aurka erabiltzen ari diren argudioen josle gorena. Ezin da edonor izan.

Edonor ez delako zegoen destinatua Euskal Herrian, ETAren aurkako borrokan 2008ko urtarrilean Portu eta Sarasola atxilotu zituztenean. Bi atxilotu horiek torturak salatu zituzten, eta 15 guardia zibil epaitu zituzten Donostiako Auzitegian handik urte batzuetara. Fiskaltzak lesioak eragitea leporatu zion N29100Cri, eta akusazioak torturak. Auzitegi Probintzialak, oso sententzia sendoan, lau guardia zibil kondenatu zituen Portu eta Sarasola torturatzeagatik; ez, ordea, N29100C. Absolbitu egin zuen.

N29100C tenientea zen orduan, atzo bi gradu gehiago, komandantea; eta etakideen atzetik ibiltzetik Kataluniako independentziazaleak izpiatzera pasatu da azken urteotan. Buruz erantzun zien fiskalaren galderei, zehaztasun handi bezain susmagarriarekin. Beste auzi askotan ere gertatuko da, baina ez da sinesgarria aurrez galdetzailearekin —fiskalarekin kasu honetan— prestatu gabe eta interesatzen zaiona buruz ikasten ordu dezente pasatu gabe, horren xehe erantzutea galderei: egunak, orduak, instrukzioen zenbakiak, bileretan egondako kideak... Auzipetuen defentsaren txanda iritsi zenean, eta aurreko lekuko batzuekin egin duten legez, lekukoaren infalibilitatea interesatua den estrategiaren barruan lehen galderak egin zizkiotenean, ordura arte argia zena ilunpe bihurtu zen. N29100C komandantea ez zen ezertaz gogoratzen, dena duda zen, baieztapen kategorikorik ez, «ez naiz gogoratzen, polizia txostenetan horrela badago jasota, horrela izango da...».

Poliziaren ikerketaburuak oso lekuko mamitsuak dira, akusazioarentzat hala nola defentsarentzat. Ezin konparatu manifestari batek behatza bihurritu ziola esaten duen poliziaren lekukotasunarekin, edo komandantearen ondoren deklaratu duen oinarrizko polizia nazionalarekin, fiskalaren etsipenerako, parte hartu zuen hauteslekuen izenak gogoratu ere egiten ez zituena.

Behin eta berriro saiatu ziren defentsako abokatuak komandantearen kontakizunean dudak eta kontraesanak azalerazten, deskalifikazio teknikoa bilatzen; are gehiago, ohartu zirenean Marchena magistratuburua sabaiari begira jarri zela, N29100C etengabe lekukoa zena peritu bihurtu zenetan. Atzokoa, epaiketa honetan, defentsek irabazi behar zuten guduetako bat zen, akusazio ia gehiena komandante horrek ehundu duen akusazio sarean baitatza.

Akusatuari, kartzelara inor joatekotan bera joango delako, beti onartu izan zaio marra gorria zapaltzea bere adiezpenetan, arau estuak neurri txikian urratzea. Baina non ikusi da, zein auzitegitan onartzen zaio lekukoari, komandantea izanda ere, akusatua balitz bezala erantzutea defentsari? «Seguru, seguru zaude esaten ari zarenaz?» bezalako erronka galderak, ez behin edo bitan, egin dizkio defentsari. Luzea da, Gorenean askotan jardun duen euskal legelari baten hitzetan, «estatuaren barruan estatu bat» den polizia erakunde horren itzala.

N29100C tenientea zen Portu eta Sarasolaren auzian, eta komandantea Kataluniako prozesuaren auzian. Zer gradu edukiko du hurrengo auzian?]]>
<![CDATA[Kontzientziaren beharra]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/030/002/2019-04-14/kontzientziaren_beharra.htm Sun, 14 Apr 2019 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/030/002/2019-04-14/kontzientziaren_beharra.htm
Bi urtetik behin egiten da Korrika, eta gure hizkuntzaren alde egiten den jende bilkurarik handiena da; buelta osoa ematen dio Euskal Herriari 11 egunez minutu bat ere gelditu gabe, kilometroro eskuz aldatzen doan lekukoaren atzetik milaka lagun eramanez. Euskaldunei indarrak batzeko balio digu, eta erdaldunei mundu oso baten ateak zabaltzen dizkio. Ariketa harrigarria aurreneko aldiz ikusten duenarentzat.

Uzta jasotzen al da? Galdetuko du irakurle batek baino gehiagok, horrenbeste herritar ikusita kausa beraren alde. Zaila da neurtzen inpaktua, zaila jakiten zenbat euskaldunek erabakiko duten, Korrikagatik, euskarazko produktuak kontsumitzen hastea, edo zenbat erdaldunek emango duten izena euskaltegi batean. Seguru asko, faktore bat gehiago izango da, beste batzuekin batera konbinatuta, erabaki horiek hartzera bultzatuko dituztenak herritarrak.

Azkar berreskuratu eta orokortu diren hizkuntzekin gertatu ohi denez zuek ere neurtua daukazue fenomeno bera katalanarekin, handia da euskara dakitenen kopuru hazkorraren eta erabiltzen dutenen kopuru motelduaren arteko tartea. Prozesuaren lehen etapa konponbidean jarrita ezin baita hitz egin jakin gabe, bigarrenari indarrez heltzeko zailtasunak dauzkagu; kasu askotan ikasi berri duenaren ezagutza maila oso justua delako. Gizarteko beste alor ahulekin egiten den bezala, ezin da hizkuntza minorizatua merkatuaren lege gordinen mende utzi. Kontzientzia (ere) landu beharra dago.]]>
<![CDATA[Gelako aurrena izan beharrik ez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/022/002/2019-04-07/gelako_aurrena_izan_beharrik_ez.htm Sun, 07 Apr 2019 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/022/002/2019-04-07/gelako_aurrena_izan_beharrik_ez.htm
Kataluniako eta Euskal Herriko preso politikoei elkartasuna adierazi nahian, Eusko Legebiltzarreko EH Bilduko parlamentariek bi xingola hori eta euskal preso politikoak Euskal Herriratzeko ikurra jarri zituzten talde parlamentarioaren bulegoetako kristaletan. Ikur horiek kaletik ikusten zirela argudiatuta, legebiltzarreko lehendakariak kentzeko agindua eman zion ostegunean ganberako segurtasun zerbitzuari.

Logikarekin pentsatuko duzu, Vicent, erabaki hori hartu bazuen izango zela Hauteskunde Batzorderen batek modu ofizialean eskatuta. Bada, ez. Legebiltzarreko lehendakariak ostegunean legebiltzarreko mahaia urgentziaz bildu zuen, eta jakinarazi zion ikur horiek kentzeko erabakia hartu zuela; bere kabuz, artean inongo hauteskunde batzordek ez baitzion ezer eskatu.

Erabakia hartu eta biharamunean, ostiralean, Arabako Hauteskunde Batzordearen mezu bat iritsi zen legebiltzarburuaren bulegora, EH Bildukoek jarritako ikurren gaineko argibideak eskatuz; ez, ordea, kentzeko agindurik. Ikur horiek kentzeko zer behar dauka Legebiltzarreko lehendakariak, dagokion aginteak eskatu aurretik? Eta Hauteskunde Batzordeak eskatuko balio ere, helegitea jarri ez, ganberaren lege zerbitzuei txostenik eskatu ez... Alegia, erresistentzia keinurik txikiena ere egin gabe, elkartasunagatik besterik ez bada, lehen segundotik kendu behar dira ikur horiek, edo legezko bideak agortu arte itxaron beharra dago?

Abertzaleek gehiengoa daukaten ganbera horretako lehendakariaren suizidio politikoa proposatu gabe, Katalunian gertatzen ari denarekin, ez genuke lehiatu beharko gelako aurrena izateko.]]>
<![CDATA[Digitu baten faltan ote?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/025/002/2019-03-31/digitu_baten_faltan_ote.htm Sun, 31 Mar 2019 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/025/002/2019-03-31/digitu_baten_faltan_ote.htm Esperança i llibertat liburuan.

Ez da izango, seguru, arrazoi bakarra eta nagusia, baina bai kontuan hartzekoa. Estatu kideen arteko elkartasuna eta diplomazian horrenbeste erabiltzen den «mind your bussines (zure auziez arduratu)» ez da oso urruti egongo lehen postutik arrazoien zerrendan.

Liburu interesgarri horretatik atera gabe, azken urteotan beste inor baino Kataluniatik kanpoko diplomatiko gehiagorekin egondako katalanak, hau da Romevak, diosku Kataluniako prozesua lehen urratsean dagoela oraindik. Alegia, kanpoan ulertu bai, ulertzen zaituztetela, baina babestu ez, oraindik.

Bat dator guztiz Romevaren ondorio hori duela hilabete batzuk Puigdemont presidenteak BERRIAri esandakoarekin: Kataluniako arazoa ezagutarazteko fasean zeudela, eta gero etorriko dela babes diplomatikoak eskatu eta jasotzeko tenorea.

Espainiako estatu egiturek zail jarriko dute zeregin hori, asteon Miquel Iceta buruzagi sozialistarekin gertatutakoak erakusten duen bezala. Ezarritako arrastotik irteten denari estatuaren harlauza astuna jausiko zaio buru gainera, batere gupidarik gabe.

Hori horrela, Icetari egindako elkarrizketa irakurri zuen batek baino gehiagok pentsatuko zuen, ez arrazoirik gabe, Icetak adierazitako 10 eta 15 urteko epe hori ez ote genuen ondo transkribatu paperera; alegia, Espainiako errealitatea ikusita, ez ote zaion zenbakiari digitu bat falta.]]>
<![CDATA[«Herritarren %65ek independentzia nahi badute, demokraziak ahalbidetu beharko du»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1909/012/001/2019-03-27/herritarren_65ek_independentzia_nahi_badute_demokraziak_ahalbidetu_beharko_du.htm Wed, 27 Mar 2019 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1909/012/001/2019-03-27/herritarren_65ek_independentzia_nahi_badute_demokraziak_ahalbidetu_beharko_du.htm
Bost urte daramatza Kataluniako Sozialisten Alderdi PSCren lehen idazkari arduran, eta helburu argiarekin egin du lan hamarkada erdi honetan, hau da, hamarkadetan alderdiak izan zuen nagusitasuna berreskuratzea. Independentziaren prozesua hasi aurretik, CiU zen irabazlea Kataluniako Parlamenturako hauteskundeetan, eta PSC Espainiako Gorteetarakoetan. Prozesuak erabat aldatu zuen harmonia hori: Ciutadansek irabazi zituen Kataluniakoak, eta Catalunya en Comu Podemek Espainiakoak.

Kataluniako Parlamentuan daukan bulegoan hartu zuen joan den ostegunean Icetak BERRIA, osoko bilkura egunean. Hiru bider eten du elkarrizketa, botoa ematera joateko.

Urriaren 1 hartan, eguerdian, Espainiako lehendakariorde Saenz de Santamariari deitu zenion Polizia egiten ari zenaz protesta egiteko?

Bai, deitu egin nion, onartezina iruditzen zitzaigulako gertatzen ari zena, botoa ematera joandako jendea jipoitzen ari zirelako. Esan nion ezin zutela horrela segitu, eta jakinarazi nion adierazpen bat egingo nuela Polizia erretiratzea eskatzeko.

Esan zenion Polizia erretiratzen ez bazuten deitu egingo zeniela herritarrei galdeketan parte hartzera?

Ez, inolaz ere ez. Ez zeukan logikarik, gu ez baikeunden ados galdeketa horrekin.

Beste inori deitu zenion?

Gure alderdiko alkate askorekin hitz egin nuen, zer gertatzen ari zen zuzenean jakiteko.

Madrilen beste inori deitu zenion?

Pedro Sanchezi, alderdiko buruari. Sanchezek esan zidan harrituta zegoela gertatzen ari zenarekin.

Zuen alderdiko alkate batek, Nuria Marin L'Hospitalet de Llobregatekoak, kalera atera eta esan zion poliziaburuari herritik alde egiteko…

Asko gustatu zitzaidan Marinek egin zuena, bera bezala pentsatzen ez duten herritarrei babesa eskaintzera atera zelako. Herritar horiek aurreko egunetan kritikatu egin zuten alkate hori udal eraikinak ez zituelako utzi galdeketa egiteko, baina egun horretan egin beharrekoa egin zuen.

Zer ez zuen ondo egin PSCk hura gertatzen ari zenean?

[Espainiako Auzitegi] Konstituzionalaren erabakia 2010eko uda hasieran etorri zen, eta Kataluniako hauteskundeak handik hilabete gutxira egin ziren. Galdu egin genituen, eta handik urtebetera PSOEk Espainiako Gobernua utzi behar izan zuen. Oso tarte gutxi eduki genuen ezer egiteko.

Sententzia hura erabakigarria izan zen?

Porrot ikaragarria, guk garbi geneukan-eta igo egin behar genuela autogobernuaren maila, eta hori bultzatu genuen Maragallen eta Montillaren hiruko gobernuekin. Konstituzioaren erreforma ezinezkoa ikusten genuenez, gutxienez Estatutuarena egin nahi genuen.

Espero zenituen Konstituzionalaren mozketa haiek?

Bai. Auzitegi hura PPk baldintzatuta zegoen. Metodoa bera ez zen egokia, auzitegi batek ezin baitu aldatu herritarrek erreferendumean onartu dutena.

Zuen alderdian historikoki bi sentsibilitateen arteko kohabitazioa egon da: autodeterminazioaren aldekoa eta Espainian segitzearen aldekoa. Pasqual Maragall eta Josep Borrell, bi adibide jartzeagatik.

Bai, horrela izan da beti. Arazorik gabe jardun dute elkarren ondoan, gizartea lasai zegoen bitartean.

Baina bi ertz horietatik, maragalldarrak ERCra joan dira, eta besteen ingurutik sortu zen Ciutadans, eta ondoren Ciudadanos.

Ciutadansera joan zirenek uste zuten hiruko bi gobernuetan alderdia urrutiegi joan zela hizkuntza politikan. Babel Foroa sortu zuten lehendabizi, eta Ciudatans geroxeago.

Bitxia da bi aldeetatik irtetea jendea.

PSC sismografoa izan zen, aurrenekoak izan baikinen gizartean gertatzen ari ziren lur mugimenduak igartzen. Gizartea lasai zegoen bitartean, ez zen arazorik izan bi sentsibilitateen artean.

Posible al da Espainia federala? Eta PSOE federala?

Gure alderdia ez da eliza bat; dogmarik ez dagoenez, ikuspegi desberdinak daude. PSOEren zuzendaritza federala da, batzarrera arteko batzordea federala da, eta batzarra bera ere federala da. PSOE historikoki ez da autonomiazalea izan, Katalunian salbu. Gaur egun denak dira autonomiazaleak.

Eta Espainia?

Aditu batzuen iritziz, autonomien estatutuekin Espainiak antz handia dauka federazio batekin, baina egia da ez daukala erakunde federalik, ezta Senatua bera ere. Asko aurreratu beharra dago. Federalismoa Espainian zatiketarekin lotzen dute, eta munduan, aitzitik, batzearekin.

Kezkatuta zaude azkenaldian autonomien aurka sortzen ari den diskurtsoarekin?

Bai noski. Erradikalizazio zentralista bat gertatzen ari da gizartean, eta horrek isla dauka alderdietan.

Ari zara segitzen Madrilen Gorenean prozesuaren buruzagien aurka egiten ari diren epaiketa?

Bai, ezin dena ikusi lana egin behar dugulako. Politikaren porrota da. Politikak ondo funtzionatu balu, ez litzateke epaiketarik egongo.

Zerk egin du huts?

Bi gobernuen ezintasuna hitz egiteko, eta independentziazaleen huts larria, legea ez betetzeagatik. Judizializatu egin da bakarrik politikaren bidez irtenbidea edukiko duen arazoa.

Zigor eskaerak ikaragarriak dira…

Epaiketa egiten ari diren bitartean oso zuhurra izango naiz nire adierazpenetan, baina, legea urratua izan arren, hemen prozesu hori bizi genuenok badakigu Espainiako bandera ez zutela inon kendu, ez parlamentuan, ezta Generalitatean ere.

Zeu izan zinen indultuaren aukera aipatu zuen aurrena.

Denek kritikatu ninduten, baita independentziazaleek ere, esanez deliturik egin ez duenak ez daukala indulturik eskatu beharrik.

Indultua ez al litzateke Espainiako Gobernuak Gorenari belarrondoko instituzional bat ematea?

Inolaz ere ez: legezkoa da. Baina itxaron epaiketa bukatu arte. Sententziaren ondoren politikak segituko du.

Zergatik erantzuten du estatuak horren gogor? Abisu bat eman nahi du?

Independentzia adierazpena egitea Konstituzioaren gainetik pasatzea da, estatuaren batasunaren aurka joatea da, eta pentsatzea horrek ez duela izango ondoriorik...

Baina herritarren agindua zeukaten hori egiteko…

Oso gauza larria egin zuten urriaren 1eko bozketaren aurreko asteetan Kataluniako Parlamentuan: araudia urratu zuten, oposizioaren eskubideak ez zituzten errespetatu…

Herritarrei ahotsa eman zieten urriaren 1ean.

Erreferendum horrek guretzat ez zeukan baliorik, eta estatuak oso akats larria egin zuen jendearen aurka eginda. Hanka sartze handia izan zen; zauri fisikoez gain, oso min sozial handia eragin zuen. Puntu horretatik aurrera, independentziazaleek kalkulu okerra egin zuten.

Zer oker?

Pentsatzea estatuak ez zuela neurririk hartuko lurraldearen batasuna hautsi nahi dutenen aurka.

Baina indarkeriarik gabe denaz hitz egin zitekeen...

Hitz egin bai, noski.

Hitz egin eta erabaki.

Baina ezin duzu independentzia aldarrikatu botoen erdiak ere ez badauzkazu. Eta, ibilbide orria berrikusi beharrean, aurrera segitzen zuten. Esango dute, eta ez dut ukatuko, haien helburua negoziazioa behartzea izan zela, baina, legea urratzen duzunean, mekanismo batzuk aktibatu egiten dira.

Haiena da bakarrik akatsa?

Ez, denona da; gurea ere bai.

Zertan egin duzue akats?

Ez genuen asmatu atzera egin zezaten konbentzitzen. Puigdemontekin hitz egiten genuenean hauteskundeak aurrera zitzan, ez genuen lortu.

Bilerak egin zenituen harekin?

Bai, duda handiak zeuzkan hauteskundeak aurreratu edo ez. Ez zuen lortu Madrilen aldetik bermerik hauteskundeak aurreratuta ez zutela 155.a indarrean jarriko. Inor ez zen inorekin fidatzen. Urkullu lehendakaria ere horretan saiatu zen.

Hitz egin zenuen Urkullurekin?

Bai, bizpahiru dei izan ziren. Oso eskertuta nago egin zuen ahaleginagatik.

Egun haietan hitz egin zenuen, edo dena pasatutakoan?

Gauzak gertatzen ari ziren bitartean. Besteen arazoetan sartzea arriskutsua da, eta alde guztietatik jaso dezakezu kritika.

Nor jarri zen norekin harremanetan?

Ni hasi nintzen, oker ez banago. Urkulluri bisita egin zieten enpresari katalanek niri kontatu zidaten bilera hartan hitz egindakoa, eta horren jakitun deitu nion Urkulluri eskerrak eta animoa emateko. Harreman horren ondorioz, EAJ deskubritu dut.

155.a zuen alderdiaren babesarekin onartu zuten.

Horrela da, baina jende askok espero zuen baino leunago joan zen. Laburra izan zen, denbora justua abenduko hauteskundeetara deitzeko, komunikabide publikoetan esku hartu gabe...

PSCren baldintza izan zen hedabide publikoetan ez sartzea?

Ez, PSOErena izan zen. Bakoitzari berea.

Eta irakaskuntza?

Hemen badago polemika bat, eskola sistemak ikasleak doktrinatu egiten dituela... Hori horrela balitz, nola ulertzen da Ciutadansek jasotako milioi bat botoak? Hemengo eskoletan ez da doktrinatzen independentziaren alde.

Beste horrenbeste esaten da komunikabide publikoez.

Oso menu estua dago; prozesuak gehiegizko lekua hartzen du programazioan, orokorrean independentziazaleen aldekoa. Baina, era berean, onartu beharra dago komunikabide horiek katalanez direla, eta kontuan hartu behar dela katalan hiztunen % 80 independentziaren aldekoa dela.

Berdinketa teknikoko egoera honetan, estatuaren estrategia bakarra independentziazaleek gehiengoa galtzea da...

Independentziazaletasunak oso egoera sendoa dauka, eta pentsatzea hori bat-batean desegin egin dela...

Nahikoa litzateke gehiengoa galtzea parlamentuan…

Alde bakoitzari paper bat emango nioke, eta eskatuko nioke idaztea zertan dagoen prest atzera egiteko. Papera zuria dagoen bitartean, ezinezkoa da elkarrizketa, eta elkarrizketarik gabe ezin dira konpondu arazo politikoak.

Zertan egin behar dute atzera independentziazaleek?

Erreferenduma 10-15 urtez atzeratzea.

Zergatik?

Ez dagoelako Espainian gehiengo bat babestuko duena autodeterminazio eskubidea konstituzioan sartzea.

Eta besteok zer egin behar duzue?

Estatuko alderdiek eskaintza berri bat egin behar dute, atzera egitea izango ez dena.

Autogobernu handiagoa?

Autogobernu handiagoa eta finantzaketa hobea.

Ikusten al duzu horretarako aukerarik?

Sozialistak horretan gaude, idatzita daukagu. Baina PPk eta Ciudadanosek atzera egin nahi dute.

Orduan?

Batzuetan, eskumena lortzea baino garrantzitsuagoa izan liteke eskubidea edukitzea estatuaren erabaki garrantzitsuetan parte hartzeko. Parte hartzeko mekanismoak behar dira horretarako.

Ez du ematen horrek independentzia nahi dutenak aseko dituenik.

Nik ulertzen dut ikuspegi hori; haietako askok esaten dute denbora kontua dela, haziko direla. Arrisku bat daukagu elkarrengandik deskonektatuta egon diren bi mundu sortzekoa.

Boto emaileen % 47 independentziaren aldekoak dira; ez da nahikoa zure ustez. Eta %65 lortzen badute ere ez, sekula ez?

Herritarren % 65ek independentzia nahi badute, demokraziak hori ahalbidetzeko mekanismoa topatu beharko du. Baina ez azken penaltian, ez %47rekin, ezta %51rekin ere.

Erreferendum adostu bat, orduan?

Lehendabizi akordio bat behar da parlamentuan, eta gero herritarren bozketa.

Aurki, Espainiako hauteskundeak; asko hitz egiten da PSCkook independentziazale periferikoen boto baliagarria jasoko duzuela, eskuinak Madrilen gobernua osa ez dezan.

Aldeko haizea daukagula diote. Ikuspegi logikoa da Sanchezek segitzea komeni bada Sanchezi ematea botoa. Zuhurra naiz, badaezpada ere; ez dadila gerta Andaluziakoa. Ematen du Comukoetatik ere etorriko zaigula daukaten egoera txarra ikusita, eta Ciutadansetik ere bai, Voxekin ari delako Andaluzian.

Sanchezek alderdi katalan independentziazaleen babesa beharko du Moncloan segitzeko…

Eskuinarekin batera, atzera bota dituzte Kataluniarentzat onak ziren aurrekontuak. Ez dakit zer egingo duten, baina, haien esku badago Espainiako Gobernuaren etorkizuna, ez gara ondo joango.

Zergatik?

Haiek ulertzeko ahalegina eginda ere, gertatzen ari denarekin ez dute egonkortasuna bermatuko.

Sanchezek beharko ditu eta onartuko ditu haien botoak. Ez dio uko egingo …

Elsa Artadik esan du gaur bertan [joan den ostegunean] autodeterminazioa ez badago ez dutela lehen bezala boza emango.

Zer espero duzu Sanchezengandik berriro gobernuburua bada?

Orain arte eduki duen jarrera, elkarrizketa legearen barruan, inbertsioetan eragindako tratu txarra konpontzea, finantzaketa eta arazo politikoari heltzea.

Finantzaketan, Kontzertu Ekonomikoaren moduko irtenbide bat?

Nahiago dugu itun fiskal federalaz hitz egin, ordinalitate printzipioa esaten dioguna: erkidego autonomo batek ezin du jaso berak baino gutxiago ordaintzen duenak jasotzen duen baino gutxiago.

Bidezkoa da?

Zaila dago, baina hori egiteko gobernu sendo bat behar da Madrilen, egonkorra. Ez dago erraz.]]>
<![CDATA[Begiratzea ere galarazi nahi?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/024/002/2019-03-24/begiratzea_ere_galarazi_nahi.htm Sun, 24 Mar 2019 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/024/002/2019-03-24/begiratzea_ere_galarazi_nahi.htm
Auzia da biek herritarrak eta kazetariak ikusten dutela plazan zer gertatzen ari den, eta, oraintsu arte, kazetaria izan dela ikusitakoa jendeari azaltzeko tresna eduki duen bakarra: kazetaritza. Aste honetan, Vicent, zuk aspaldi ezagutzen duzun Argia aldizkariko kazetari batek, Lander Arbelaitzek, bi ertzainek salatuta, epailearen aurrera joan behar izan du deklaratzera, ertzain horien irudiak grabatu zituelako, ertzain horiek kalean herritar bat identifikatzen ari zirela. Irudi horiek sarean argitaratu zituelako jarri dute haren aurkako salaketa.

Ezaguna da, orokorrean, poliziak estatu bat direla estatuaren barruan, eta sekulako presioak egiten dizkietela agintariei herritarren eskubideak murritz ditzaten. Espainiako mozal legearen testua, esate baterako, poliziaren nahiak asetzeko dago pentsatuta, herritarren oinarrizko eskubideak urratzeko. Nola da posible kazetari bati galarazi nahi izatea denon begi aurrean gertatzen ari dena jaso eta zabaltzea? Zer da bestela kazetaritza, hori ez bada?

Zuen herrian, Balear uharteetan, duela gutxi gertatutakoa are larriagoa da. Epaile batek bi kazetariri agindu zien beren sakelakoak emateko poliziari, kazetariak jorratzen ari ziren informazioaren eztarri sakona nor zen jakiteko. Aurreneko aldia da gure inguru zabalean horrelako kasu bat ikusten dudana.

Grabatu eta zabaldu bakarrik ez, begiratzea ere debekatu digute.]]>
<![CDATA[Eskuina praktikoa da]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/024/002/2019-03-17/eskuina_praktikoa_da.htm Sun, 17 Mar 2019 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/024/002/2019-03-17/eskuina_praktikoa_da.htm
Eskuina bat eginda iritsiko da maiatzeko hauteskundeetara, baina ezin da beste horrenbeste esan aldaketaren aldeko alderdiengatik. Ahal Dugu, gutxienez, bitan zatitu da, eta egoera horrek —ez da faktore bakarra— ez dio lagunduko gehiengoari eusteko.

Non geratu da Katalunian helburu bera dutenen arteko ekintza batasuna? Zergatik Nafarroan eskuin antieuskaldunak egin duena ezin dute egin Kataluniako independentziazaleek? Elkarren ezinikusia handiagoa da Kataluniako abertzaleen artean Nafarroako eskuinekoen artean baino?]]>
<![CDATA[Izen aldaketa besterik ez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/021/002/2019-03-10/izen_aldaketa_besterik_ez.htm Sun, 10 Mar 2019 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/021/002/2019-03-10/izen_aldaketa_besterik_ez.htm
Akusazioa hasieratik saiatu zen gertatutakoa «terrorismoa»-rekin lotzen, eta era horretako delituen gainean ebazten duen Auzitegi Nazionalera eramaten auzia; baita lortu ere, nahiz zigor arloko aditu askok salatu zuten burugabekeria zela delitu horiek auzitegi berezi horretan epaitzea. Legelari ez garenontzat, are ulergaitzagoa da lehen zigor gogorra erabaki zuten epaileek sententzian esan zutena, alegia, delitua ez zela «terrorismoaren» alorrekoa, baina ez zutela auzia Nafarroako Auzitegira bidaliko. «Zergatik ez?», galdetu genion askok geure buruari.

«Dena da ETA»aterki juridiko orohartzaile bezain elastiko haren aitzakia nagusia bukatuta —ETAren desagerpena—, beste argudio bat sortu beharra zegoen, haren funtzio bera beteko zuena. «Diskriminazio ideologikoa». Erraz ulertzen da, Espainiako hegoaldeko herri bateko istilu batean herritar arrunta den polizia, beti polizia da istilu hori Euskal Herriko herri batean gertatzen bada. Hau da, kategoria juridiko desberdina edukitzea onartzen diote polizia horri, segun istilua non gertatu den.

Injustizia handia egiten ari dira Altsasuko gazteen aurka, erantsita daramana abisu bat, Alde Hemendik bezalako ekimenak bultzatu edo haietan parte hartzen duten gazteentzat. Hori da, horretarako abagunea topatuz gero, gertatuko zaiena.

Aurrera segituko du defentsak helegiteekin, eta Gorena da hurrengo geltokia. Urruti dago Estrasburgo oraindik; urrutiago, gazteak kartzelan daudela.]]>
<![CDATA[Rajoyren puru judiziala]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/021/002/2019-03-03/rajoyren_puru_judiziala.htm Sun, 03 Mar 2019 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/021/002/2019-03-03/rajoyren_puru_judiziala.htm
Zer egin zuen Marchenak Espainiako Gobernuko kide izan ziren Rajoy, Saenz de Santamaria eta Zoido lekukoekin? Jarrera bera eduki zuen: nahi adina hitz egiten utzi zien, eta nahi izan zutena esan zuten, nahiz akusazioek eta defentsek besterik galdetu. Bidezkoa da jokabide bera edukitzea akusatuekin eta lekukoekin? Ez, inolaz ere ez.

Alde handia dago akusatua izan edo lekukoa izan, forman eta funtsean. Akusatuak kartzela zigorraren arriskua dauka, eta bere burua defenditzeko ahaleginean, onartu egiten zaio azalpen hedakorrak egitea, testuingurua azaltzea, luze jardutea. Ez da hori lekukoaren egoera, kartzelaren arriskurik ez daukalako, eta, definizioz, egindako galderei erantzun behar dielako xeheki, itzulingururik eman gabe. Askotan, «bai», «ez» edo «ez dakit» nahikoa dira lekukoaren ahoan.

Saenz de Santamariak, Rajoyk eta Zoidok akusatuak ematen zuten, Espainiako Goreneko buruak utzi egin zielako paper hori betetzen, alegia, ez zituelako estutu, uko egin zuelako lekuko gisa jardunarazteari. Abantailarekin jokatu zuten hirurek, galderei erantzun ez eta mezu politikoak botatzea onartu zielako...

Aretoan erretzea debekatuta egonagatik, inolako arazorik gabe erre zuen Rajoyk puru judiziala.]]>
<![CDATA[Antzerki garaian gaude]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/025/002/2019-02-24/antzerki_garaian_gaude.htm Sun, 24 Feb 2019 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/025/002/2019-02-24/antzerki_garaian_gaude.htm
PPk proposatu zuen mozioa, Madrilgo Kongresuan historikoki gehiengoa osatzeko Kataluniako gobernuarekin eta Eusko Jaurlaritzarekin inolako arazorik gabe negoziatu eta autogobernu kuotak igo dituen PP berak. Mozioak ez du Espainiako Gobernua ezertara behartzen, eta hauteskunde zarata sortzea beste helbururik ez dauka.

Apirilaren 28an izango dira Espainiako hauteskundeak, eta inkestek ondo irakurri badute botoa emango dutenen asmoa, oso diputatu gutxiren aldearekin osatuko da gehiengoa. Asteon analista batek esan du, deskuidatuz gero, EH Bilduren botoak ere adostu beharko dituela Sanchez sozialistak presidente izateko beharko duen gehiengoa osatzeko. Dozena erdi bat eserlekuk erabaki dezakete hurrengo gobernua Espainian, zentro-ezkerreko blokea eta eskuinekoa oso parekatuta daudelako. Beste behin —horregatik aldatu nahi dute batzuek hauteskunde legea—, pisu erreala ez baino espezifikoa daukaten diputatu katalan eta euskaldunen esku egon liteke erabakia.

Berehala ahaztuko zaio PPri Espainiako Senatuan egin duen antzerki merkea, baldin eta apiriletik aurrera Moncloara itzultzeko indar txiki horietako baten botoak behar baldin baditu. Zer eskumen ez ote dio eskainiko, esate baterako, EAJri «espainiarren arteko desberdintasuna areagotzen duten» botoen truke.]]>
<![CDATA[Mentalitatea sinkronizatu?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/007/001/2019-02-17/mentalitatea_sinkronizatu.htm Sun, 17 Feb 2019 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/007/001/2019-02-17/mentalitatea_sinkronizatu.htm
Ez gauzka ohituta Nafarroako lehendakariak ordezkatzen duen esparru politikoak (EAJ eta independenteak) horrelako elkarlan proposamenetara. Egia esan, aurrera ateratzeko oso aukera gutxi dauka proposamenak, berehala eman ziotelako ezezkoa Ezkerrak eta Ahal Dugu-k. Barkosen proposamenak agenda publikora itzuliko du azken hilabeteotan gure bi herriotako abertzale askoren ahotan egon den nahia, hau da, Espainiako hurrengo hauteskundeetara autodeterminazioaren alde dauden alderdi katalanek, euskaldunek eta galiziarrek modu bat topatzea elkarrekin aurkezteko. Eta elkarrekin joatea ezinezkoa balitz, gutxienez, nor bere aldetik joan arren, Madrilgo Kongresuan talde parlamentario bakar bat osatzea nazioen independentziaren alde dauden diputatuek. Podemosek Galiziako En Marearekin eta Kataluniako En Comu Podemekin egiten duenaren antzera.

Bestelako gaietan irizpide askatasuna edukita, bat egingo lukete -talde handi samar bat edukitzeak ematen dien indarra baliatuta- arazo nazionalei heltzeko orduan. Batek baino gehiagok etsipena adierazi du gure nazioetako prozesuen sinkroniarik ezagatik, argudiatuz indartsuagoak garela biek, edo hirurek, batera jardunda, eta ez nork bere aldetik. Eztabaida zabalik dago.]]>
<![CDATA[Aulki bat hutsa, bestea betea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/021/003/2019-02-15/aulki_bat_hutsa_bestea_betea.htm Fri, 15 Feb 2019 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1904/021/003/2019-02-15/aulki_bat_hutsa_bestea_betea.htm
Historian zehar gertatutako negoziazioak ekarri zituen gogora ERCko buruak: Norvegia eta Suedia, Kanada eta Quebec, Erresuma Batua eta Eskozia... Kasu horietan guztietan, eta beste askotan, mahai baten inguruan batzartuta negoziatu eta adostu dira independentzia nahi zuten nazio horien eskaerak. Hitzaren bidez eman zaie irtenbidea. Hitza, mahaian eta hautetsontzian. Hori egiten saiatu dira azken hamarkadan Kataluniaren independentziaren aldeko alderdi eta erakunde publikoak, baina parean ez dute inor aurkitu. Horren ordez, botere exekutiboaren, judizialaren eta legegilearen erantzun koordinatu eta errepresiboa jaso zuten.

Hutsa egon da Kataluniako auziari konponbide demokratikoa eman behar zion mahaiaren pareko aulkia. Aulki hori hutsa egotearen ondorioz, beteta dago egunotan Auzitegi Gorenaren akusatuen aulkia. ]]>
<![CDATA[Kontalariaren meteoritoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/023/002/2019-02-10/kontalariaren_meteoritoa.htm Sun, 10 Feb 2019 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/023/002/2019-02-10/kontalariaren_meteoritoa.htm
Kataluniako independentziazaleak zuen herriaren historia eta egoera politikoa urte batzuetarako marka ditzakeen epaiketa mendekati baten atarian zaudete, eta Espainiako Gobernua, bere jarraipena baldintza dezakeen aurrekontu bozketa irabaziko duen edo ez jakin ezinik. Eta jokaleku horretan, erdi-erdian, kontalariaren meteoritoa erori da, inork ez dakiela nork eta zergatik bidali duen; are gutxiago nork gidatzen duen.

Kataluniako Gobernuak dio kontalariaren lana bi gobernuen arteko harremana lantzea dela, bitartekari izan gabe, bitartekari lana egingo duena. Espainiako Gobernuak, aitzitik, Kataluniako alderdien arteko harremana lantzera mugatzen du dena delakoaren zeregina. Batera edo bestera izan, zertarako, ordea? «Elkar hobeto ezagutzeko», aste honetan euskal buruzagi batek esan duenez? Ez al dute elkar nahikoa ezagutzen?

Ezinezkoa da akordioa bi aldeen artean, bietako batek ez badu atzera egiten. Ez dago besterik. Autodeterminazioa eta horri buruzko galdeketa tabua da, marra gorria, Espainiako Gobernuarentzat eta estatu egiturentzat. Eta independentziazaletasunak ez du behartuko Espainiako Gobernua, edozein koloretakoa dela, egin nahi ez duena egitera % 47tik gora era esanguratsuan egiten ez badu.

Denbora irabaztea da Espainiako Gobernuaren estrategia bakarra, ezer aurreratu gabe entretenitzea, zer edo zer egiten duenaren planta egitea, noiz eta epaiketa hasiko den aste berean.

Zentratu.]]>
<![CDATA[Euskaldunon garaia da]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/024/002/2019-02-03/euskaldunon_garaia_da.htm Sun, 03 Feb 2019 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/024/002/2019-02-03/euskaldunon_garaia_da.htm
Zer egin dezakegu katalan ez garenok eta urteotan Katalunian gertatu dena arretaz segitu dugunok? Elkartasuna adierazi, oinarrizko eskubide bat dagoelako jokoan: herriek erabakiak hartzeko heldutasunaren eskubidea. Kataluniak independentea izan behar duen iritziarekin ados egon edo ez, independentziara heltzeko erabili duten bidea gustatu edo ez, eztabaida zilegizko horien aurreko auzi bat dagoelako jokoan. Behin eta berriro, irudika ditzakegun bide guztiak erabiliz, eskatu diote katalan independentziazaleek akordioa Madrili, erreferendum bat egiteko modua adostea. Behin eta berriro eman diete ezezkoa Espainiako Gobernuak, Podemos salbu alderdi politiko nagusiek eta estatu egiturek. Eta boto kutxak jartzeagatik, urte askotako kartzela zigorraren arrisku benetakoa daukate.

Garaia da gogoratzeko euskaldunok zenbaterainoko elkartasuna jaso dugun katalanengandik, ez bakarrik azken urteotan bultzada politikoarekin aurrera eramandako auzietan, hala nola Egin, Euskaldunon Egunkaria, Haika-Jarrai, 18/98, Udalbiltza, Bateragune... Askoz aurrekoagoa da katalanek euskaldunekin eduki duten elkartasun hori. Zenbat euskaldunek hartu zuten babesa Katalunian Francoren estatu kolpearen ondorioz, edo Francoren aurkako borrokaren garaian.

Gure garaia da orain.]]>
<![CDATA[Zekenak eskumenekin]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/024/002/2019-01-27/zekenak_eskumenekin.htm Sun, 27 Jan 2019 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/024/002/2019-01-27/zekenak_eskumenekin.htm
Oso zekenak izan dira Espainiako gobernuak Araba, Bizkai eta Gipuzkoako Autonomia Estatutua betetzeko orduan; behin baino gehiagotan esana dauka Carlos Garaikoetxea lehendakari ohiak UCD gobernuan egon zen bitartean eskuratu zituztela eskumen gehienak. Sozialistak 1982an gobernura iristearekin batera hasi zen eskumen lehortea, gaur egun arte iraun duena.

Ohartu beharra dago hamarkadotan akordio politikoak egin dituela EAJk PSOErekin (Gonzalez eta Zapatero) eta PPrekin (Aznar eta Rajoy), eta, hori gutxi balitz bezala, komeni da gogoratzea koalizio gobernua osatu zutela jeltzaleek urte luzez Ardanzaren garaian sozialistekin —1986tik 1998ra—, eta Patxi Lopez sozialista Eusko Jaurlaritzako lehendakaria izan zela lau urtez. Ezta horrela ere!

Ustez eskumen horiek gobernu batetik bestera pasatzeko egoera hobea zenean ez bazituzten askatu, urteetan elkarrekin gobernatu dutenean ez bazuten egin, zer sinesgarritasun dauka Sanchezen gobernuak hartutako konpromiso horiek beteko dituela pentsatzeko?]]>
<![CDATA[Beste saio bat Venezuelan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/017/003/2019-01-25/beste_saio_bat_venezuelan.htm Fri, 25 Jan 2019 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1904/017/003/2019-01-25/beste_saio_bat_venezuelan.htm
Etxe Zuriko maizterra igartezina den arren, ez dugu ikusiko AEBetako armada Venezuelan lurreratzen, 2019 ez delako 1989, Reaganen marinek Panama inbaditu zuten urtea. Eta Bogotak ez du egingo Washingtonek egiten ez duena. Gainaktuazioa dago Guaido Venezuelako presidente moduan onartzea nahi dutenen aldetik; Guaidok adierazpen hust bat egin du, eta ez du estatu egitura bat bera ere bere esku hartu: lehendakariaren egoitza, armadaren gune nagusia, Auzitegi Gorena... Badaki horrekin Madurok ez duela amore emango.

Zer bilatzen du orduan Guaidok? Maduroren aurka altxatzea espero duten militarrei erakustea, eginez gero, estatu askoren babesa edukiko dutela.]]>
<![CDATA[Tripetako mina auzitegietan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/023/002/2019-01-20/tripetako_mina_auzitegietan.htm Sun, 20 Jan 2019 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/023/002/2019-01-20/tripetako_mina_auzitegietan.htm
A priori, ematen du oso ibilbide judizial laburra edukiko dutela salaketa horiek Espainian. Besterik da beste salaketa batzuk ere ikertzen ari den Servini magistratu argentinarrak salaketa horiekin egin lezakeena. Espainiako panorama ikusita —Hego Euskal Herrikoa ez da hobea, Pako Etxeberriaren taldeak egindako lan ikaragarriak ez duelako oraingoz ondorio judizialik eduki—, urte haietan eta ondorengo luzeetan torturak jasan zituztenek gogo gutxi edukiko dute bizipen larri haiek berritu eta paper juridiko batean jartzeko.

Horrela adierazi zuten Muñecasen aurka salaketa jarri berri dutenek, etengabeko mina sortzen duela itxi gabeko zauriak. Etsipen hori ulertuta ere, oso garrantzitsua da salaketa horien zirkulua itxi, eta etapa guztiak betetzea: salaketa publikoa, ikerketa zientifikoa eta salaketa judiziala. Garai batean egindako salaketak, edo orduan egin gabekoak, badauka orain oinarri forentsea eta zientifikoa Etxeberriaren ikerketaren ondorioz, eta komeni da, ondoren, salaketa auzitegietara eramatea, tripetako minarekin joan arren.

Ezinezkoa ematen du; Argentinan, Txilen, Uruguain, Mexikon, Brasilen... bezain ezinezko, baina herri horietan —ez denetan intentsitate berarekin— lortu dute, urte askoren ondoren, torturatzaile batzuk giltzapean jartzea, edo etxeko atxiloaldian egotea. Espainian, Amnistiaren Legea da aitzakia. Zenbat eta salaketa judizial gehiago, orduan eta errazago botako dugu pareta politiko hori.]]>
<![CDATA[Jarreren aldaketa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/017/002/2019-01-13/jarreren_aldaketa.htm Sun, 13 Jan 2019 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/017/002/2019-01-13/jarreren_aldaketa.htm
Aurten, bigarrenez, Baionan ere egin da manifestazioa, egun berean. Adostasun handia dago Ipar Euskal Herrian, eta ez preso politikoen auzian bakarrik, erakunde publikoen eta gizarte taldeen artean. Gainera, era gorabeheratsuan, baina zabalik dauka euskal ordezkaritza instituzional-sozial horrek komunikazio bidea Frantziako Gobernuaren Justizia Ministerioarekin. Harreman hori publikoa da, ez da ezkutatzen, eta, normala denez, elkarri egiten diote aitortza.

Alde ederra Pirinioetatik behera gertatzen denarekin. Ipar Euskal Herrian dagoen elkarlana ez da oraindik lortu Hego Euskal Herriko eragile politikoen, sindikalen eta sozialen artean, nahiz prozesu hori bultzatzen ari diren gizarte taldeak lan iraunkor eta diskretoa egin. Espainian, nahiz Sanchez presidenteak kargu hartu eta 10 eguneko epean hiru aldiz esan espetxe politika aldatuko zuela, ez dira bete oraindik sortu zituen espektatibak, asko mantsotu dutelako preso politikoen oinarrizko eskubideen gauzatzea. Espainian mantsotu, eta Frantziakoa mantsoarazteko ahalegina egin.

Espainiako Gobernuak askoz behartuago ikusiko luke bere burua espetxe politika aldatzera, Iparraldean bezala Hegoaldean ere eragile guztien arteko elkarlan sendoa osatuko balitz. Giza eskubideen alorreko auzi bat da, oinarrizko eskubideen auzia. Iraganeko jarrera batzuek aldatu beharko lukete, egoera aldatu denez.]]>
<![CDATA[Potentziometroa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1982/024/001/2019-01-06/potentziometroa.htm Sun, 06 Jan 2019 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi https://www.berria.eus/paperekoa/1982/024/001/2019-01-06/potentziometroa.htm
Orain arte nahiko boto poltsa eduki du, garai bakoitzean komeni zitzaion jokabidea edukitzeko; horrek mezua modelatzeko aukera eman izan dio, zentrora hurbiltzeko mezu lasaiago baten bidez, edo eskuin gogorrera jotzeko, tonua altxatuta. Hauteskundeak irabazi edo galdu, oso boto emaile fidela eduki du, areriorik ezean.

Erabat aldatu zaio joko zelaia PPri, azken deialdietan Ciudadanosi eta Voxi joan zaizkion botoak nola berreskuratu ez dakiela. Tapaki motza dauka burua eta oinak batera tapatzeko. Ciudadanosen politika sozialetara hurbiltzen bada, libre utziko dio bidea Voxi; eta Voxen bidetik badoa, arrisku handia dauka zentroko boto emaileek Ciudadanosen aukera hobesteko.

Politika sozialetan egon liteke desberdintasuna hiruren artean; ez, ordea, Espainiako ideiari buruzko politiketan. Politika sozialetan, proposamenen potentziometroaren 0tik 10erako eskalan, nork bere lekua topa lezake. Ñabardura horiek ezinezkoak dira Espainia denean mintzagaia, eta hirurek potentziometroaren 10ean egon nahi izatearen ondorioz, lehia bizian daude nor baino nor izan gogorragoa eta irmoagoa proposamenak egiteko orduan. «Errekonkista» eskatzen badu batek, Katalunian 155.a berriro eta betiko ezartzeko ideiarekin erantzuten diote beste biek.]]>