<![CDATA[Martxelo Otamendi Egiguren | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 05 Jul 2022 01:54:00 +0200 hourly 1 <![CDATA[Martxelo Otamendi Egiguren | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[NATOren terminologia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1996/016/003/2022-07-05/natoren_terminologia.htm Tue, 05 Jul 2022 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1996/016/003/2022-07-05/natoren_terminologia.htm
Pozik geratu dira estatubatuarrak Madrilen hartutako erabakiekin: Finlandia eta Suedia erakundean sartzea, eta gastu militarra handitzea. Are poz handiagoa hartu du AEBetako eta mundu osoko industria militarrak; jakinda asko igoko dutela erabiliko ez diren armen faktura.

NATOko kide askok maite dute azpimarratzea erakundea osatzen duten estatuen izaera demokratikoa. Azkena, herenegun, Espainiako presidente Pedro Sanchez elkarrizketa batean: «Demokrazia talde bat eta herrialde autokrata bat, bere gizartea zapaltzen duen oligarkia batek zuzendua...[Errusia]».

Turkia NATOko kidea da 1952tik, eta ez da estatu demokratiko baten eredua; galdetu Turkiako ezkerrari eta kurduei nolako demokrazia den.]]>
<![CDATA[NATO, itxurakeria garestia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2006/020/003/2022-06-28/nato_itxurakeria_garestia.htm Tue, 28 Jun 2022 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/2006/020/003/2022-06-28/nato_itxurakeria_garestia.htm
Gerrek potentzia militarrak indartu egiten dituzten baieztapena aski frogatua utzi du Errusiak Ukrainan egin duen inbasioak. Irizpide zaharkituei jarraikiz, potentzia horiek pentsatzen dute oraindik ere indar militarra dela mundua menderatzeko tresnarik egokiena. Nagusitasun ekonomikoan eta teknologikoan barik, tanke astunen eta gerraontzi mugiezinen burdinetan daukate jarrita konfiantza guztia. Zenbat eta diru gehiago xahutu burdinan, orduan eta inbertsio gutxiago osasunean, hezkuntzan, gizarte zerbitzuetan...

Aurreratu dutenez, Madrilgo batzarrean, Errusiarekin muga daukaten herrialdeetan soldaduen kopurua bikoizteko erabakia hartuko dute NATOko kideek.

Zertarako, ordea? Itxura egiteko. Ukrainako inbasioan, hildakoak, Ukrainak jarri ditu; ez NATOk.]]>
<![CDATA[«Petro bake akordioari esker da presidente»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1956/016/001/2022-06-23/petro_bake_akordioari_esker_da_presidente.htm Thu, 23 Jun 2022 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1956/016/001/2022-06-23/petro_bake_akordioari_esker_da_presidente.htm Timochenko-k, BERRIA, Gustavo Petrok Kolonbiako presidentetzarako hauteskundeak irabazi eta ordu gutxitara, astelehen goizean, Bogotako auzo batean, Komunen Alderdi berriaren egoitzan. Kanpaina garaian ez du komunikabideetan agertu nahi izan, Petrori kalte ez egiteko. Hau da Petroren garaipenaren ondoren eman duen lehen elkarrizketa. Garai batean FARCeko gerrillari zirenak eta gaur alderdikide dituenak egoitzara iristen diren neurrian handitzen ari da bizkartzainen kopurua. Elkarrizketa bukatu eta kalera irtendakoan, hogei baino gehiago daude. Bizkartzain batzuk konfiantzako gerrillari ohiak dira; besteak, poliziak.



Timo, horrela deitzen diote ingurukoek. Ez da Bogotan bizi, Bogotaren 2.600 metroko altuerak eta hotzak kalte egiten diote eta. Bihotza zaindu beharra dauka. Ez du asko hitz egin nahi Petrorekiko harremanez, baina iradoki du Petrok entzungor egiten diela.

Nola baloratzen dituzu Gustavo Petro eta Francia Marquezen emaitzak? Zuen alderdiak, Komunek, babestu egin zuen hautagaitza hori.

Poz handia pertsonalki. Petro presidente bada [Habanako] bake akordioari esker da, akordio horrek aukera hori zabaldu zuelako. Eta helmuga, irteera da. Petrok gaitasuna du nora joan asmatzeko.

Zergatik kosta zaio horrenbeste ezkerrari presidentetzarako hauteskundeak irabaztea?

Herri honetan agintzen zutenek ezarritako erregimen politikoa eduki dugu, eta, modu batera edo bestera, hautagai batek lehendakaritzara iristeko aukera eduki duenean, edo lapurtu egin diote aukera hori, edo hil egin dute.

Petroren eta Hernandezen arteko aldea oso txikia izan da. Uste duzu etorkizunean posible izango dela tarte hori handitzea?

Bai, txikia izan da. Nik handiagoa espero nuen.

Zenbatekoa?

2,5 milioikoa [718.212 bozen aldea atera zion].

Eman zenizkion zorionak Petrori garaipenaren gauean? Hitz egiten duzue zuen artean?

Habanan egin genuen topo. Eta aurreko hauteskundeen ondoren [2018an] deitu egin zigun bere kanpainaren egoitzara, berak sekula publikoan esan ez duena guri esatera, lortutako emaitza hura bake akordioaren ondorioa izan zela.

Harrigarria da zuek biok bilerak ez egitea, diskretuak badira ere.

Legebiltzarrean gure kideekin egoten da.

Baina zuek, zuek biok...

Ez, ez dugu bilerarik egin. Estrategia bat dauka, eta gu alboratu egiten gaitu, kanpaina estigmatizatuko dugulakoan edo...

Petrok oso gogor hitz egin zuen FARCen azken urteez, narkotrafikoarekin nahastuz, deigarria izan zen. Hobe liteke harreman hori, pertsonala eta organikoa?

Ez nuke nahi eztabaida horretan sartu. Bere bizitzari buruzko liburua oso gogorra da gurekin, ez naiz publikoan horretaz arituko. Nahiko nuke egun batean gai horietaz berarekin hitz egitea, ez baitakit hori pentsatzen ote duen edo egokiera politikoagatik egiten duen.

Petrok aholkua eskatuko balizu premiazko erabakirik garrantzitsuenen inguruan... eta eskatuko ez balizu ere, zeintzuk emango zenizkioke?

Aholkutan sartu gabe, eta horregatik sustatu nuen haren alde ematea botoa, berak oso garbi dauka [Habanan] adostutakoa bete egin behar dela, hori oinarrizkoa da. Garaipenaren gaueko diskurtsoan elkarrizketa aipatu zuen, denon artekoa. Gurekin ere eduki behar du, gu izan ginelako sinatu genuenak, eta gurekin eztabaidatu behar du, zehazki, gure ustez akordioan ahulen diren puntuez. Bada oinarrizkoa den puntu bat eta seguru nago buruan daukala, jendearen bizitza da. Hilketak, akordioaren sinatzaileen eta giza taldeetako buruzagien hilketak.

Akordioko zer puntu falta dira betetzeko?

Akordioa osoa da, eta modu integralean bete behar da. Akordioa txikitzeko bandera astindu zuen gobernu bat ari da bukatzen, beti egon da aurka. Ezin izan zuten, baina saiatu ziren. Lurren auzia oinarrizkoa da, horretan datza Kolonbiako indarkeriaren auzia. Eta Petro ikusten dut horretaz kezkatuta, ez badugu lurraren jabetza eta erabilera konpontzen indarkeriak segitu egingo du. Landaketen arazoa ere oinarrizkoa da, kokaina ekoizteko erabiltzen den koka hostoaren landaketa. Habanan adostu egin zen nola aurre egin fenomeno horri. Indarrarekin abiatu zen, 100.000 familia baino gehiago konprometitu ziren landaketa uztera eta bestelako prozesu produktibo legaletan sartzera. Hori ez zen bete, eta batzuk berriro hasi dira koka aldatzen. Horri berriro heldu behar diogu.

Zer gehiago falta da?

Erreforma politikoan, sektore alternatiboak boterera iristeko eragozten zuten legeen aldaketan, lortu zen bakarra oposizioaren estatutua izan zen. Gerrillariak bizitza arruntera itzultzeko puntuan, egin dena gure jendearen ahaleginagatik izan da, bizirik irauteko proiektu txikiak badaude, eta egia, justizia eta erreparazioaren sisteman aurreratu da. Egiaren Batzordea dago, eta desagertutako pertsonak bilatzeko batzordea. Desagertutako jende askoren gorpuak ari dira agertzen. Gure ahaleginagatik, eta nazioarteko komunitatearen ahaleginagatik lortu dugu funtzionatzea.

1991ko Konstituzioa aipatu duzu, Petrok ere esana dauka konfiantza handia jarrita daukala konstituzio horretan, baina ez zela bete. Uste duzu beteko dela?

Badaukat konfiantza. Giza eskubideen eta eskubide sozialen alorrean egin zuenaz gain, ateak zabaldu zizkion neoliberalismoari konstituzio hark; eta Petroren erronka da neoliberalismoari ateak ixtea, horren eraginez baikaude gauden egoera ekonomikoan.

Nazioarteko laguntzaz hitz egin duzu. Zein lurralde dira?

Europako Batasunak badauka diru funts bat. Norvegiak eta Alemaniak asko lagundu digute.

Asko ez dela, jendaurreko ekitaldi bat eduki zenuen Ingrid Betancourt biktimarekin, iraganaz, eragindako minaz hitz egiteko. Zein termino erabiltzen duzue hori adierazteko? Gure herrian ere badago eztabaida hori, barkamena hitza ikoniko bihurtu delako.

Cartagenako Bake Akordioa [2016] baino lehenagotik ari naiz ni erabiltzen barkamena hitza. Habanako elkarrizketen prozesua hasi zenean, Kolonbiako gizartearekin harremanetan jarrita, hasi ginen ohartzen gatazkaren ondorioez, gaizki egindako gauzez, bahiketez... Gu han [oihanean] ez ginen ohartzen kasu askotan denbora luzeegiz bahitutakoei eragindako ondorioez, ekintza militarrek herritarrei egindako kalteez... Hori sentitzen hasi ginen, barkamena eskatu behar geniola Kolonbiako gizarteari, egindakoaren ardura hartu. Jende askok ez digu barkatuko, baina gehienek gogoeta egiten dute, barkatzen dute, ulertzen dute, eta berriro gerta ez dadin lan egiteko prest daude.

Gerrillakide ohien aldetik zein da jarrera?

Gure taldean segitzen dugunok bat eginda gaude horretan. Kide batek esan zuen askok uste dutela barkamena eskatzea ahuldade ekintza bat dela, baina hori egiteko balorea behar da, pertsona eta iraultzaile moduan. Dena eman genuen gizartea aldatzeko borrokan, baina justu kontrakoa gertatu zen, gorrotoa sortu genuen, familiak eta komunitateak desegin genituen. Ni ez naiz damutzen egindakoaz, FARCen ibili izanaz. Ondorio horiek gerrak hartu zuen dinamika baten ondorioak izan ziren.

Bilera horietan erabilitako terminologia zuena da, kanpoko bitartekarien laguntza eduki duzue?

Praktikan ikasten joan gara. Hasieran akats handia egin genuen, borroka justifikatzen hasten ginelako. Baina aita galdu duen emakume bati ez dio horrek axola, horrek jakin nahi du non dagoen bere aita. Biktima batek, Bertha Friasek, asko lagundu digu horretan.

Bilera horiek asko lagundu dizute gizaki moduan zuei?

Bai, noski. Harreman hori oso garrantzitsua da, gizaki moduan elkarrekin jarduteko aukera ematen du, eta biktima horiek ikusten dute gure aldean era badaudela biktimak. Enpatia sortu da.

Behin borroka armatua utzita, alderdi politikoa osatu zenuten, oso arrakasta gutxi eduki duena. Frustrazio sentsazioa daukazu?

Nik neure burua errealizatuta ikusten dut. Estigmatizazio handiarekin iritsi gara, gure lerro politikoarekin bat ez zetozen ekintzen ondorioz. Gure jendeak desmobilizazioa oso egoera prekarioan egin zuen, urik eta janaririk gabeko lekuetan, akordioak ez zirelako bete. Horrek guztiak eragotzi zuen harrera ona edukitzea lurralde horietan.

Akordioen ondorioz, zuek bosna aulki dauzkazue ziurtatuta Kongresuan eta Senatuan. Deigarria da.

2026. urtera arte daukagu berme hori.

Nola bukatzen da paramilitarrekin, kaleko biolentziarekin, narkoarekin, erregioetako talde armatuen mafiekin...?

Oso erantzun konplexua da.

Horregatik galdetzen dizut zuri…

Hori da une honetan Petro pentsatzen ari den gauza zailetako bat. Botere ekonomiko eta politikoaren ustelkerian oinarritutako erregioetako mafiak dira. Botere politiko eta ekonomiko hori kendu behar zaie.

Zer da Komunen Alderdia, zuen alderdia? Ekarri nauen taxilariak ez zuen ezagutzen…

Aurreko presidenteek ez bezala, [Juan Manuel] Santos presidenteak [2010-2018] onartu zuen guk alderdi politikoa edukitzea armak utzi ondoren. FARC alderdia sortu genuen [Fuerza Alternativa Revolucionaria del Comun, Komunen Indar Alternatibo Iraultzailea].

Akatsa izan zen siglak errepikatzea?

Nire ustez bai, ez errepikatzea proposatu nuen, baina galdu egin nuen.

Ez duzu asko agintzen orduan.

Sare sozialetan jendeak esaten zigun ez segitzeko izen horrekin. Hori ikusita, izena aldatu genuen batzar batean.

Zergatik Komunen Alderdia?

Komuneroetatik dator, Kolonbiako tradizio politikotik, eta hemen comun jendea delako, herritar arrunta.

Zer indarra dauka alderdiak?

Hiruzpalau zinegotzi, datorren urtean hauteskunde garrantzitsuak izango ditugu, erregioetakoak.

Zer ideologia dauka? FARCekoak komunistak zineten...

Hirugarren Batzarra ari gara prestatzen. Ongizatea bilatzen dugu, korronte berrietan sartu, ingurumena... Horrez gain, ez diogu, metodo gisa, uko egiten marxismoari.

Gazteak hurbildu zaizkizue?

Alderdia gazteen etorrerarekin ari da hazten. Tentsioa sortzen da gazteen eta zaharren artean, normala da, printzipio berekin datoz, baina metodologia desberdinekin. Ondo goaz.

Duela gutxi zure arbasoen herrira joatekoa zinen, baina azkenean ez zinen joan. Segurtasun juridikorik ezagatik.

Orain dela gutxi ohartu naiz nire euskal jatorriaz. Bidaia hartan, nire aurrenetakoa zen, ez neukan segurtasunik atxilotuko ez nindutenik Espainian nazioarteko agindu baten ondorioz. Ikasten joan gara. AEBek atera gaituzte terroristen zerrendatik. Hurrengo batean joango naiz.]]>
<![CDATA[Gerrillaria lehendakari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1939/015/002/2022-06-21/gerrillaria_lehendakari.htm Tue, 21 Jun 2022 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1939/015/002/2022-06-21/gerrillaria_lehendakari.htm
Bizitza politiko luzean landutako garaipena izan da, ia bere bizitza osoa eman baitu politikan. M-19 gerrillan gaztetan, eta erakundeetako politikan, 1990ean talde armatuak Virgilio Barco presidentearekin lortu zuen akordioaz geroztik. Aurrean, Rodolfo Hernandez eduki du, oraintsu arte herritarrentzat ezezaguna zen enpresaria, eta ezohiko hautagaia. Hain da ezohikoa Hernandez, ez baitzeukan kontaketa segitzeko ekitaldirik antolatuta. Petrok kontzertu handiak egiten diren aretoan egin zuen kontaketa festa atzo, milaka jarraitzaile sutsu bilduta. Milaka herritar atera ziren kalera herrialde osoan Petroren garaipena ospatzera.

Petro aurretik jarri zen boto kontaketan botoen %10 zenbatzera iritsi zirenetik. Pixkana joan zen aldea egiten, garaipen historikoa lortu arte. Bi marka gainditu ditu atzoko bozketak: inoiz irabazleak lortu duen boto kopururik handiena (11,2 milioi) eta irabazlearen eta galtzailearen arteko tarterik txikiena (%0,5). 2,5 milioi boto irabazi ditu Petrok lehen itzulitik.

Polemika handia izan da kanpainan zehar boto kontaketaren garbitasunaz, bi hautagaien aldetik gainera. Atzo bertan, berriro azaldu zuen kezka hori Petrok botoa eman ondoren egindako lehen adierazpenean. Ez zen kexurik izan, eta ordubeteko epean zenbatuta zeuzkaten botoen %80. Hernandezek arazorik gabe onartu zuen galdu egin zuela, bere etxean grabatutako minutu bateko bideoan.

Hamasei departamendutan irabazi du Petrok. Kostaldekoetan eta hegoaldekoetan, hala nola Bogota hiriburu jendetsuan. Hernandezek ere 16 departamendutan irabazi du, eta atzerrian egindako bozketetan. Erdiko departamenduetan irabazi du, nekazaritzak garrantzi handia daukanetan.

Abuztuaren 7an hartuko du kargua Petrok, eta atzo bertan jaso zituen oraingo presidente Ivan Duqueren zorion mezua eta trantsizio lasaia egiteko konpromisoa.

Petroren alderdiak, Itun Historikoak, irabazi zituen martxoan Kongresurako egindako hauteskundeak, baina ez dauka gehiengoa. Orain, kongresistek, kongresuko arautegiak behartuta, publikoki adierazi beharko dute Petroren aldekoak diren, aurkakoak, edo ez bata eta ez bestea diren. Aurreko lehendakariak, Ivan Duquek, gehiengo erosoa eduki du Kongresuan. Definizio hori jakindakoan ondorioztatu ahal izango da Petrok legegintzaldi lasaia edukiko duen edo ez.

Iragarpen handiak eta oso berritzaileak egin ditu Petrok kanpainan, XXI. mendeko gai nagusiak izan direnak: ustelkeria, pobrezia, generoa, ingurumena...

Talde askoren lanaren ondorio izan da Petroren garaipena. Ezaguna da ezkerrak jarrera kainitak praktikatzeko daukan joera sendaezina. Bere aurreneko lana babesa eman diotenen esparruan arrakalarik ez egotea da, kainismotik blindatzea ezkerra. Ezker esku fina beharko du, oratoria erabiltzen duen trebetasun berarekin erabili beharko duena. Gobernuaren osaketak sor lezake lehen krisia, ezaguna delako ideologia desberdinetako kideekin osatuko duela gobernua, eta ez oso ezkerrekoak ministerio boteretsuetan: ekonomia, ogasuna, armada...

Bigarren krisia etorriko da presidente berriak kanpainan agindutakoak betetzeko arazoak dauzkanean, azken mendean benetako boterea eduki dutenek boikot handia egingo diotelako. Ez diote graziako eperik txikiena ere emango. Salvador Allende txiletarra gogoan. Petro gerrillari ohia izanda, behartuta dago ELN gerrilla taldearekin hizketa prozesua zabaltzera. Zailago edukiko du narkoekin, paramilitarrekin, FARCeko disidenteekin... Arreta berezia jarri beharko du buruzagi sozial gehiago hil ez ditzaten.

Rodolfo Hernandezek atzo adierazi zuen hartuko duela irabazten ez duenari legeak Senatuan eskaintzen dizkion aulkia eta oposizioburu ardura. Hala ere, hiru auzi dauzka zabalik epaitegietan.

Atzo bi hautagaien artean izandako tarte txikiak garrantzi berezia emango dio botoen zenbaketa ofizialari. Zenbaketa ofizial hori —atzokoa mahaietako arduradunek egin zuten— epaileek eta justizia saileko funtzionarioek egingo dute hurrengo asteetan. Ea ustekaberik ez dagoen.]]>
<![CDATA[Maizter berriaren zain Nariñon]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1928/021/003/2022-06-19/maizter_berriaren_zain_narintildeon.htm Sun, 19 Jun 2022 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1928/021/003/2022-06-19/maizter_berriaren_zain_narintildeon.htm
Mendeetan, europarren ondorengo zuriek ezkutatuta eduki duten errealitate horri keinua egin nahi izan zion atzo Petrok, moldagarritasun handia erakutsiz: 24 orduan, Bogotako luxuzko Marriott hoteletik mamoak bizi diren mendietara igaro da.

Baina Nariño etxeko maizter berria nor izango den ez dute, itxura denez, mamoek haien erritualekin erabakiko gaur. Nariño Kolonbiako lehendakariaren egoitza ofiziala da. Nariño etxera iristeko Petroren hirugarren saiakera da gaurkoa, eta Rodolfo Hernandez kontserbadorearena lehena. Petro, 2010ekoetan, laugarrena geratu zen lehen itzulian botoen %9rekin, eta ez zen pasatu bigarren itzulira. Berriro aurkeztu zen 2018an, aurreneko itzulian botoen %25 lotu zuen, eta %40 bigarrenean. Jauzi handia eman du aurten, lau urteotako lehen bi itzuliak alderatuta, %25etik %40ra.

Oso bestelako ibilbidea dauka Rodolfo Hernandez enpresari eskuindarrak, oso laburra. Tradizioa da Kolonbian presidentetzarako hautagaiak aurretik alkate izatea: Alvaro Uribe, Sergio Fajardo eta Federico Gutierrez Medellinen, Petro Bogotan... Hernandez Bucaramangakoa izan da, berak ere espero ez zuela, botoen erdiak baino gehiago bilduta. Petrok botoen %30ekin lortu zuen Bogotakoa.

Herrialde hau 40 familiaren esku egon da, haien artean banatu baitute boterea. Gaur hautsi egingo da jarraipen hori, ez Petro ez Hernandezek ez direlako klub eskisito horretako kideak. Kolonbiarako erabat desberdinak diren bi ereduk egingo dute gaur talka; askoz errazagoa da igartzea zein den Petroren proposamena, bere ibilbide politikoan askotan adierazi duelako. «Ez dugu ezkerreko gobernua egingo», esan zuen atzoko prentsaurrekoan, bai baitaki ezkerra hitzak izu ditzakeela oraindik dudan dabiltzan kolonbiarrak. «Herritarrentzako politikak egingo ditugu» esanez bukatu zuen esaldia. Denek badakite zer den hori Petroren ideologian. Ezker lasaia deitu izan dena, baina argi utziz aldaketa handiak iritsiko direla Kolonbiara, zergetan, generoan, dibertsitate etnikoan, lan kontratazio ereduetan, pobreziak sortzen duen bazterketaren aurka, ustelkerian, ingurumenean...

Hernandezen ereduak, aitzitik, ez dauka lanketarik, egituratu gabeko ideiak dira, formakuntza politikorik ez daukanaren orokorkeria inprobisatuak; ez dio axola, harro baitago ez delako bizitza osoa politikan jardundakoa. Hernandezek dio bere programa politikoa herritarren arazoak konpontzea dela, ez arazo horietaz etengabe hizketan jardutea. Hiru auzi dauzka epaitegietan, eta Bucaramangako alkate zela, hiru hilabetez utzi behar izan zuen alkatetza, auzitegiek zigortuta, oposizioko zinegotzi bat jotzeagatik.

Segurtasun neurri gogorren artean emango dute gaur botoa kolonbiarrek eta, gehiegi inspira ez daitezen, alkohola saltzea debekatu dute atzoko 16:00etatik biharko 12:00ak arte.

Lurrikara izan zen atzo goizean, 4,6 gradukoa, Santander departamentuan. Momoen tribuko aztiek Petroren garaipena igarriz bidalitako iragarpena ote?]]>
<![CDATA[Petroren hirugarrena, eta azkena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1936/014/002/2022-06-18/petroren_hirugarrena_eta_azkena.htm Sat, 18 Jun 2022 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1936/014/002/2022-06-18/petroren_hirugarrena_eta_azkena.htm
Bere inguruan ezker atomizatua biltzeko gaitasuna erakutsi du Gustavo Pretok, jakinda nor bere aldetik joanda ez zuketela ezer lortuko. Lehenengo itzulian erraz irabazita, %40rekin, erabat aldatu du bigarren itzuliaren kanpaina. Jendaurreko ekitaldirik batere ez ia, kanpaina bukaerako mitinik gabe... oso agerpen selektiboak egin ditu azken asteotan. Selektiboak eta sektorialak.

Hirietan, Bogotan %47 eskuratu zuen lehen itzulian, emaitza onak dauzkala jakitun, hiriburutik kanpoko departamentuetan igaro ditu azken bi asteak, Bogotan agertu gabe. Kafezaleekin egun batean, etxalde bat hurrengoan, zapatagileekin, nekazariekin... Sektore horietako ekoizle bat aukeratu, elkarrizketa labur bat eduki eta sektore horri lagunduko dion adierazpena zabaltzen dute komunikabideetan eta sare sozialetan. Errusiak Ukraina inbaditzearen ondorioz ongarri ukrainarren prezioa ikaragarri igo zaiela baserritarrei, Petrok esan zien egoerak irauten duen bitartean estatuak erosiko dituela merkatuan ongarri horiek, eta gero prezio merkean salduko dizkiela nekazariei. Taxilariak bezain eskuinekoak diren poliziei eta militarrei soldata igoko diela ziurtatu die, soldata txikiaren ondorioz mafiek eros ez ditzaten.

Oso mezu praktikoak eman ditu Petrok, ideologizatuak nahita alde batera utzita; gauza errealez hitz egin du, teoria politikoak beste baterako utzita. Bi kritika nagusi, bi puntu ahul, erabiltzen dituzte Petroren aurkariek, Rodolfo Hernandezek eta bere aldeko komunikabide sendoek, Petro higatzeko. Aspaldikoa lehena, M-19 gerrilla taldeko kide izan izana. Bigarrena berriagoa da, Kuba, Venezuela eta Nikaraguako gobernuek politika egiteko daukaten eredua Kolonbian ezarri nahi izatea leporatzen diote desprestigiatzeko Petrovich goitizenarekin deitzen diotenek. Petrov edo Petroski ere dei ziezaioketen komunismoarekin lotura egiteko.

M-19 taldea 1990ean desegin zen, urruti geratzen da talde horren jarduna herritar askoren oroimenean. Geroztik, senataria eta Bogotako alkatea izan da Petro, arazo handirik gabe. Deserosoagoa agertzen da leporatzen diotenean Kolonbian Venezuela berri bat eratu nahi izatea. Azken urteotan, 2 milioi venezuelar joan dira bizitzera Venezuelatik Kolonbiara, Venezuelako egoera politikoaren eta ekonomikoaren ondorioz. Irudi hori erabiltzen dute Petroren aurkakoek, etengabe. Kolonbiara bizitzera joan diren venezuelar gehienak oso egoera txiroan bizi dira, eta xenofobiaren biktimak dira Kolonbian, Perun, Txilen, Ekuadorren...

Ezkerrak politika beste era batera egin behar duela uste duten buruzagi hegoamerikar berrien taldean koka genezake Petro, Txileko Gabriel Boric lehendakariarekin eta Uruguaiko lehendakari ohi Jose Mugicarekin batera. Venezuelaz hitz egiten dutenean, errespetuz hitz egiten dute, baina hotz, distantzia handia jarrita. Duela urte batzuz geroztik itxita dauzkate enbaxadak Kolonbiak eta Venezuelak. Oso puntu gutxitan datoz bat Petro eta Hernandez hautagaiak. Biak, bi herrialdeen arteko harremanak berriro indartzearen aldekoak dira. Petrok, elkartasunagatik; Hernandezek, absurdotzat jotzen duelako Kolonbiako ekoizleek Venezuelan saltzeko aukera ez edukitzea.

Igandekoa izango da Petroren hirugarren eta azken aukera lehendakaritza eskuratu eta beste Kolonbia justuago bat eraikitzen hasteko. Lau urte bakarrik edukiko ditu horretarako, legean egindako aldaketekin presidentearen legegintzaldiak lau urteko muga baitu. Ezin du segidan errepikatu.]]>
<![CDATA[Hernandez, presidentea epaitegian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1895/014/001/2022-06-17/hernandez_presidentea_epaitegian.htm Fri, 17 Jun 2022 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1895/014/001/2022-06-17/hernandez_presidentea_epaitegian.htm
Arrastaka eraman dute eztabaida horretara Hernandez hautagai kontserbadorea. Ez da harritzekoa, kanpaina hasi zenetik denbora gehiago baitarama akatsak zuzentzen, proposamenak egiten baino. Aurtengo hauteskundeen ustekabea izan zen Hernandez, Kolonbian duela gutxi arte erabat ezezaguna zen enpresaria. Eraikuntza alorreko enpresaria, 77 urte dauzka eta Bucaramangako alkatetzan (2016-2019) egin zuen denboratik kanpo, ez da sekula jardun politikan.

Kolonbiako eskuina, azken bi hamarkadotan, Alvaro Uribe presidente ohiaren esku egon da, esparru horretan ez baita ezer mugitu Uriberen baimenik gabe. Bi legegintzalditan (2002-2010) izan zen Kolonbiako presidente. Aurretik Medellingo alkate eta Antioquiako gobernadorea izan zen. Talde armatu batek Uriberen aita hil zuen 1983an. Uribek beti FARCi egotzi izan die hilketa, baina talde horrek beti ukatu du Uriberen aita hil izana. Uriberen aurretik izandako sei presidente saiatu ziren FARCekin bake negoziazioak abiatzen. Uribek, aldiz, hasieratik esan zuen gatazka bukatzeko modu bakarra FARCi militarki irabaztea zela.

Hernandez Uriberen gustuko hautagaiaren aurka lehiatu zen lehen itzulian. Federico Gutierrez izendatu zuen Uribek hautagai, itzaletik Kolonbiako botere faktikoa izaten segitzeko. Oso gutxik espero zuten Gutierrezek ez irabaztea bigarren itzulirako tiketa. Behetik gora etorri zen Hernandez inkestetan gero eta aurreikuspen hobeak lortzen. Uribismoa —horrela esaten zaio hemen— gobernutik kanpo geratu da 2002an eskuratu zuenetik.

Hernandez hautagaia Kolonbian geratzen den talde armatu politiko bakarrarekin —ELN Nazio Askatzeko Armada— hitz egitearen aldekoa da. Hala adierazi zuen duela gutxi irrati batean emandako elkarrizketa batean.

Luze gabe, Hernandezen arazorik handiena ez da zer egin ELNrekin, baizik eta zer egingo duen Kolonbiako justiziak berarekin, auzipetuta baitago Vitalogic auzian. Hitzetik hortzera darabil Hernandezek ustelkeria, bere ikurra baita kanpainan; hartaraino, hitza bera sartu duela bere aukera politikoa izendatzeko: Ustelkeriaren aurkako Gobernuaren Liga Mugimendu Politikoa. Ustelkeriagatik dago auzipetuta Hernandez, eta uztailaren 21eko data jarrita dauka epaiketarako. Fiskalaren akusazioaren arabera, Hernandezek Bucaramangako alkate zela bere ardurapekoei presioa egin zien lan batzuen esleipena bere semearekin lotura estua zeukan enpresari emateko.

Igandeko hauteskundeak irabazteak forudun kategoria emango dio Hernandezi, eta, horren ondorioz, bere auzia mantsotu egingo da, justiziak Kongresuaren oniritzia beharko duelako epaiketa egin ahal izateko. Fiskalak ondo eratuta omen dauka akusazioa Hernandezen aurka.

Batek baino gehiagok salatu du auzi horretatik libratzeko egin zuela politika nazionalerako jauzia Hernandezek. Paradoxa da, hauteskundeak ez irabazita ere, forudun izango dela, legearen arabera galtzailea senatari bihurtzen delako zuzenean. Eta senatariak ere forudunak dira.]]>
<![CDATA[Ba ote dago ezkerreko taxilaririk?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1889/020/001/2022-06-16/ba_ote_dago_ezkerreko_taxilaririk.htm Thu, 16 Jun 2022 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1889/020/001/2022-06-16/ba_ote_dago_ezkerreko_taxilaririk.htm
Kuban, Habanan zehazki, oposizio ibiltaria deitzen genien taxilariei, denak oso kritiko zirelako, ez zen urteotan asko aldatuko egoera, Kubako Gobernuarekin. Gauza bera Caracasen Chavez presidentearen garaian. Egokitu al zaio inori Madrilen ezkerrekoa den taxi gidaririk, edo eskuineko irratia piztuta ez daukanik? Eta Bartzelonan Kataluniako independentzia prozesuaren aurka sutsuki ez dagoenik?

Bogotako taxilariek bakarrik emango balute botoa Kolonbiako presidentea erabakitzeko igandeko hauteskundeetan, sekulakoa izango litzateke azken hilabeteotan inork espero ez zuela indar handia hartu duen Rodolfo Hernandez enpresari eskuindarraren garaipena.

Biztanle kopurua kontuan hartuta, Euskal Herria halako bi den Bogotak metrorik ez daukanez, lurgaineko garraioa oso gertu dago kaotikoa izatetik. Hiribusak eta taxiak, azken horiek txikiak eta horiak. Taxilari armada oso bat dabil hirian batetik bestera, nor baino nor gogorragoa Gustavo Petro lehendakarigai ezkerrekoarekin. Leunenek «apolitikotzat» jotzen dute beren burua; ia beste guztiak Hernandezen aldekoak dira. «Erradikala», «ezker muturrekoa», «gerrillaria», «bolivarianoa», «chavista»... dira Petro definitzeko orduan taxilari horiek erabiltzen dituzten kontzeptuak. Bogotako alkatea izan zen Petro 2012tik 2015era. Ez du ematen taxilariek oso balorazio ona egiten dutenik alkatetzan egon zen tartean egindako lanaz. Oso bestelakoa da, aitzitik, bogotarrena, presidentetzarako hauteskundeetako lehen itzulian aise nagusitu baitzen hiriburuan, maiatzaren 29an egindako lehen itzulian: %47.

Kanpaina bukaeran ia kale presentzia batere ez dagoela ikusita, auzitegi batek giroa berotzea pentsatu du, kazetariok sekula nahiko eskertuko ez diogun erabakia hartuta. Ezaguna da Rodolfo Hernandez ez dela batera eztabaida zalea, nahiko lan badauka ematen dituen elkarrizketa eskasetan hanka modu larrian ez sartzearekin. Denek uste zutenean Hernandez libratu egingo zela iganderako txartela irabazi duten bi hautagaien arteko eztabaidatik, auzitegi batek, Bogotako Auzitegi Nagusiak, «agindu» egin die bi hautagaiei hauteskunde eztabaida egitea, egin nahi ez zuen Hernandezi eta garaipena eskuratzeko falta zitzaion azken tresnaren bila zebilen Petrori.

Zazpi herritarrek eraman zuten eskaera auzitegira, eta horrek arrazoia eman die, dudarako tarterik utzi gabe: «Herritarrek botere politikoaren osaketan parte hartzeko daukaten eskubidea oinarrizkoa da, eta eztabaidek eskubide hori ahalbidetzen dute [...] eztabaida hautagaiak bere ideien berri emateko daukan eskubidea da, eta era berean betebehar bat gizartearen aurrean [...] bi hautagaiak adostu beharko dira eta 48 orduko epean egin beharko dute hedadura nazionaleko komunikabide batean». Epaileek ez dute zehazten komunikabideak publikoa edo pribatua izan beharko duen.

«Ez dut eztabaidetan parte hartuko polarizatzaileak direlako eta gorrotoa sortzen dutelako [...] nire ideiak eta proposamenak sare sozialetan eta eskainiko ditudan elkarrizketetan azalduko dizkiet herritarrei», zabaldu zuen duela gutxi Hernandezek txio batean.

Auzitegi Nagusiaren erabakiak oso eztabaida juridiko interesgarriari zabaldu dizkio ateak. Behartu liteke hautagai bat eztabaida batean parte hartzera ez badu nahi? Behartu liteke hauteskunde legeak ez badu zehazten derrigorrezkoa dela parte hartzea? Orain arte, gure herrian, justu alderantziz gertatu izan da, alegia, alderdi sortu berriek auzitara jo izan dute telebistetako eztabaidetan parte hartzeko aukerarik eskaintzen ez zietelako. Baina ez inor parte hartzera behartzeko.]]>
<![CDATA[Vallenatozalea, lurrikararen zain]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2041/013/002/2022-06-15/vallenatozalea_lurrikararen_zain.htm Wed, 15 Jun 2022 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/2041/013/002/2022-06-15/vallenatozalea_lurrikararen_zain.htm
Iazko kale protestetan parte hartutakoa da Mugica, bere adineko gazte askorekin batera. Hankaz gora jarri zituzten gazteek, ezkertiarrek eta sekula politikan interesa erakutsi gabekoek Kolonbiako hiri nagusietako kaleak protesta haiekin. Hasieran, Ivan Duqueren gobernuak zerga batzuk igotzeko adierazitako proposamenak kaleratu zituen gazteak. Gero, gazteen aurkako errepresioa gero eta handiagoa zela ikusita, 60 manifestari baino gehiago hil zituzten poliziak eta armadak, adin guztietako herritarrak batu zitzaizkien manifestariei. Herrialdea denbora luzez, eduki zuten ia geldirik protestek, iazko apiriletik aurtengo urtarrilera arte.

Mugica vallenato kantariaren itxaropena da mobilizazio haiek ondorioak edukitzea igandeko presidentetzarako hauteskundeetan. Mugicaren eta milioika herritarrena. Etsipenak hartuko luke ezkerra, beste behin, Kolonbian errotikako aldaketa egiteko aukera galduz gero. Gustavo Petro hautagai ezkertiarrak irabaztea ezinbestekoa ikusten du ezinbestez luze joko duten aldaketak egiten hasteko. Beste hautagaia, Rodolfo Hernandez enpresaria, urruti nahi du Mugicak.

Maiz esaten da aireportu bat dela herrialde batek kanpotarrei eskaintzen dien lehen erakusleihoa. Kolonbiako kasuan, dezente hobea da Bogotako aireportuak ematen duen irudia hirigunera daraman errepidearen bi alboetara erakusten den errealitatea baino. «Badauka nahiko lan presidente berriak hau dena ondo jartzen», pentsamendua datorkio hauteskundeak ikustera etorri den kazetariari. Oso oinarrizko bizileku txiroak, espaloi txikituak, asfaltatu gabeko kale estu eta lokaztuak, asteetan jaso ez delako pilatuta dagoen zaborra... Pertsona bat jaio den tokiko posta kodeak etorkizuna markatzen diola dioen tesiaren argazkia da auzo horrek erakusten duena. Lehen estratua, kolonbiarren terminologian.

AEBetan ohikoa izan zen lehen topaketan zenbat diru irabazten duen galdetzea aurrean zegoenari; Kolonbian, berriz, zein estratutan bizi zaren galdetzen dute aurkeztu eta berehala. Estratuak bizi zaren auzoko maila adierazten du, batetik seirako eskalan: egoera ekonomikoa, segurtasuna, zerbitzuak, bizi kalitatea... kontzeptuen balorazioak erabakitzen du estratuaren zenbakia. Txiroenak bizi diren tokiari lehen estratua esaten diote; estratu horretan, arestian aipatutako auzoa, estatua ia desagertuta dago. Beste muturrean, seigarren estratua, aberatsen auzoak, dena da distira eta lasaitasuna. Tartean, Richter eskalan bezala, estratu mailak.

Lurrikaren herrialdea den Kolonbian, Richter eskalaren 12 gradu gorena gaindituko duen lurrikara politikoa desio du Mugica vallenatozaleak igandean.]]>
<![CDATA[Beroa dator gazteen uda]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/019/003/2022-06-07/beroa_dator_gazteen_uda.htm Tue, 07 Jun 2022 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1904/019/003/2022-06-07/beroa_dator_gazteen_uda.htm Arazoak modu zibilizatuan konpondu ez, eta betikotzeko dekalogoa.

Ez da aurreneko aldia gazte erakundeen arteko kale liskarrak gertatzen direna, baina uzta aurreratuta dator aurten. Berrienak, hau idazteko orduan behintzat, asteburu honetan Donostian Alde Zaharreko Gazte Asanbladako eta GKSko kideen artekoak.

Hamaika azalpen eta justifikazio emango dituzte batzuek eta besteek, nork bere bertsioa edukiko du, egia berdaderoa haiena dela aldarrikatuko dute lau haizeetara. Injustua bada ere, herritar askori bost axola horrek.

Herritar horien kezka nagusia da ezin dutela ulertu nola den posible printzipio politikoetan horren urruti ez dauden bi erakundetako kideen desadostasunak bukatzea irainekin, mehatxuekin, kolpeekin, talde borrokekin... Alegia, garai bateko hitz jokoa erabiliz, arrazoiaren indarra izan beharko lukeena, indarraren arrazoia izatea. Metodo paleolitikoa erabiltzea helburuen artean mundua errotik aldatzea daukaten gazteek.

Ez nahastu, zuen arerioa ez da zuen ondokoa. Hori bidelaguna da, aldeak alde. Lasai geratzen dira horrelakoetan mundua amiñi bat ere aldatu nahi ez dutenak, zuek kolpeka ikusita.]]>
<![CDATA[Aritmetika Kolonbian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/019/003/2022-05-31/aritmetika_kolonbian.htm Tue, 31 May 2022 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1904/019/003/2022-05-31/aritmetika_kolonbian.htm etsaiak. Alde bozkatzen dute gehienek aurrenekoan, eta aurka askok bigarrengoan. Frantzian jazo berria da Macron-Le Pen lehian.

Espero baino emaitza hobeak eskuratu zituen herenegun ezkerreko hautagai Gustavo Petrok Kolonbiako presidentetzarako hauteskundeen lehen itzulia irabazita: %40. Eskuina zatituta aurkeztu dela ondo baliatuta, inoizko aukerarik onenean jarri du Petrok ezkerra herrialdea gobernatzeko. Betiko eskuina —Federico Gutierrez zen hautagaia— hirugarrena geratu da, %24rekin. Kolonbiak ere eduki du bere bolsonaroa hauteskundeotan: Rodolfo Hernandez, bigarrena geratu dena %28rekin.

Dudarik ez dago fronte bat osatuko dutela Gutierrezek eta Hernandezek, Petrok ekainaren 19ko bigarren itzulian irabaz ez dezan, eta Kolonbiako aurreneko ezkerreko gobernua eragozteko. Aritmetika oinarrizkoaren arabera, bigarrenak eta hirugarrenak bat eginez gero, aise gaindituko dute Petro bigarren itzulian (%52); baina aritmetika politikoak erakutsi digu, Petroren itxaropenerako, batzuetan 1+1 ez dela 2ra iristen. Nondik haz liteke Petro? Zaila.]]>
<![CDATA[Kanpoko ugazaben arriskuak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1992/017/003/2022-05-24/kanpoko_ugazaben_arriskuak.htm Tue, 24 May 2022 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1992/017/003/2022-05-24/kanpoko_ugazaben_arriskuak.htm
Badirudi liga handian jokatu behar dela bizirauteko, nahiz ezagutu ditugun liga handi horretan jokatzeko apustua egiteagatik maileguak itzuli ezin eta urte batzuetan zor larri eta astunetan murgilduta ibili diren euskal enpresak. Gure herriko enpresak kanpora irteten diren bezalaxe jartzen dituzte kanpokoek ekoizpen guneak gure herrian; edo hemengoak erosi, Alemaniako Siemens multinazional erraldoiak 2017an Gamesa euskal enpresarekin egin zuen legez.

Laino beltzak ageri dira orain Gamesako langileen etorkizunean, Christian Bruch arduraduna «kudeaketa eraginkorragoaz» eta «egiturazko optimizazioaz» hizketan hasi baita.]]>
<![CDATA[Miren Jone Azurzaren bidetik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/019/003/2022-05-17/miren_jone_azurzaren_bidetik.htm Tue, 17 May 2022 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1904/019/003/2022-05-17/miren_jone_azurzaren_bidetik.htm gizonezkoen lanetan sartzen ziren emakumezko arduratsuak. Horren jakitun izanda ere, Azurzak ez zion muzin egin bere ametsa betetzeari; aurrera segitu zuen oztopo guztien gainetik.

Zeruko Argia astekariaren zuzendari ardura hartuta, ahalegin handia egin zuen agerkaria modernizatzen, eta garaiko aldizkarien pare jartzen. Euskaraz ere komunikabide interesgarri bat egin zitekeela sinetsita, kolaboratzaile talde zabala osatu zuen Azurzak, bai kopuruari eta bai ideologiari zegokienez. Orduko sinadurarik interesgarrienak bildu zituen Zeruko Argia-ra, eta euskal gizartean borborrean zeuden ideiak eztabaidatzeko leku bihurtu zuen aldizkaria. Argitalpena utzita, bide luzea egin zuen oraindik euskarazko kazetaritzan.

Garaiak oso desberdinak diren arren, komeni da Azurzak erakutsitako kemena eta egindako lana gogoratzea eta goratzea. Kazetarien aitzindaria izan baitzen.]]>
<![CDATA[Job santua Sinn Feinen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/018/003/2022-05-10/job_santua_sinn_feinen.htm Tue, 10 May 2022 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1904/018/003/2022-05-10/job_santua_sinn_feinen.htm
Osteguneko hauteskundeetan lortu zuen Sinn Feinek bere historiako bigarren garaipena, irabazle izan baitzen aurrenekoz, DUP alderdi unionista nagusiak baino bi eserleku gehiago lortuta (27-25); akordioa sinatu eta 24 urtera.

Aldeko haizea dauka Sinn Feinek Irlandako Errepublikan ere, inkesten arabera irabazlea izango baita Dublingo legebiltzarrerako (Oireachtas) hauteskundeetan. Inoizko egoerarik onenean daude errepublikanoak haien helburu nagusia lortzeko, 1905ean alderdia sortu zutenetik.

Betiko Saint Patrick baztertu, eta pazientziaren patroia, Saint Job, gurtu beharko dute ilegorriek.]]>
<![CDATA[Sinn Feinen pazientzia]]> https://www.berria.eus/albisteak/213134/sinn_feinen_pazientzia.htm Mon, 09 May 2022 15:03:14 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/albisteak/213134/sinn_feinen_pazientzia.htm <![CDATA[Zelatatuak edo ke lainoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1992/019/003/2022-05-03/zelatatuak_edo_ke_lainoa.htm Tue, 03 May 2022 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1992/019/003/2022-05-03/zelatatuak_edo_ke_lainoa.htm Focus aldizkariak argitaratu zuen Txinak, Errusiak, Ipar Koreak eta Erresuma Batuak ere zelatatu zutela Merkel.

Espainiako presidente Pedro Sanchezek ere, nonbait, egon nahi du zelatatuen zerrendan, eta bere ministro batek jakinarazi zuen atzo gutxienez presidentearen eta Espainiako zelatarien arduradun eta Defentsa ministro Margarita Roblesen telefonoak espiatu dituztela Pegasus sistemaren bidez. Espiatzailea nor izan daitekeen galdetuta, ministroak erantzun zuen ez dela izan estatuaren inongo egitura, horretarako epailearen baimena beharko lukeelako.

Inork imajinatzen al ditu CNIko agenteak Auzitegi Nagusiko magistratu bati baimena eskatzen presidenteari entzuketak egiteko? Lanak edukiko ditu Espainiako Gobernuak sinetsarazteko dena ez dela izan katalanei egindako entzuketak estaltzeko.]]>
<![CDATA[CNIren sekretu ozenak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1980/017/003/2022-04-23/cniren_sekretu_ozenak.htm Sat, 23 Apr 2022 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1980/017/003/2022-04-23/cniren_sekretu_ozenak.htm Pegasus auziak —telefono bidezko espioitza Kataluniako 50 independentziazaleri eta Arnaldo Otegiri eta Jon Iñarrituri, oraingoz horiei— Katalunian sortu duen haserrea baretzeko? Kataluniako eta Espainiako gobernuek behinola osatu eta hilabetetan ia abiatu ez den negoziazio politikoaren mahaia indartzeko prest omen dago orain Sanchez, independentziazaleak lasaitzeko edo.

Akats larria egingo dute buruzagi independentziazaleek Sanchezi bi planoak nahasten uzten badiote, alegia, onura politikoa atera nahi badiote espioitzaren eskandaluaren larritasuna itzaltzen uztearen truke. Hori da, gehienez, Sanchezek eskainiko diena, jakinda erdi hilda dagoen eta Kataluniako independentziazaleen artean oso ilusio gutxi sortzen duen mahai horren aldeko apustu handia egiten duela ERCk.

Zerbitzu sekretuak biltzen dituen CNIko arduradun politiko nagusia, legeak horrela agintzen baitu, Defentsa ministroa da: Margarita Robles, magistratua lanbidez. Auziaren harira Roblesek esan du ez Guardia Zibilak ez Polizia Nazionalak ez dutela Pegasus programa erabili inor zelatatzeko, eta CNIk egin ote duen galdetuta, erantzun du legeak galarazi egiten diola jendaurrean CNIz hitz egitea. Ezin zuen argiago esan CNIk erabili duela espioitza programa hori.]]>
<![CDATA[Alderdi klasikoen porrota]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1996/018/003/2022-04-12/alderdi_klasikoen_porrota.htm Tue, 12 Apr 2022 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1996/018/003/2022-04-12/alderdi_klasikoen_porrota.htm
LR-ren kausan, ikaragarria izan da sigla dantza azken hamarkadotan: gaullisten UDR hasieran, Jacques Chiracen RPR 1976an, Nicolas Sarkozyren UMP, eta Valerie Pecresse LR alderdia gaur egun. PSren kasuan, urruti geratu dira François Miterranden (%43), Lionel Jospinen (%23), Segolene Royalen (%25) eta François Hollanderen (%28) emaitza onak. Herenegun, %1,7 eskuratu zuen Anne Hidalgo hautagai sozialistak.

LR-ren eta PSren batura ez zen igandean %7ra iritsi. Marine Le Penek hartuak dauzka eskuinaren botoak eta, erreakzioz konbentzimenduz baino gehiago, hartzen ditu Emmanuel Macronek PSrenak.

Aipamen berezia merezi du ezkerreko hautagai Jean-Luc Melenchonek Ipar Euskal Herrian lortu duen emaitza onak. Hendaian irabazita, bigarren geratu da herri nagusietan, ezkerrak oraindik daukan indarraren erakusgarri. Hala ere, herri gehienetan, Frantzian lortu duen %22aren azpitik geratu da.]]>
<![CDATA[Euskara ordainpean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/023/003/2022-04-05/euskara_ordainpean.htm Tue, 05 Apr 2022 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1904/023/003/2022-04-05/euskara_ordainpean.htm
Munduan egin diren azken alfabetatze kanpainetan, Lula da Silva presidente zela Brasilgo Gobernuak egindakoak izan zuen mundu osoan oihartzuna, jarritako helburuaren tamainagatik: 20 milioi heldu alfabetatzeko ahalegina egin zuten. Unescok 2003ko Hezkuntza Saria eman zion Lulari lan handi horregatik. Zaila da irudikatzea Brasilgo Gobernua herritar analfabeto horiei klaseetara joateagatik matrikula kobratzen.

Duela lau hamarkada, Hego Euskal Herrian bertako erakunde publikoak abiatu zirenean, inork pentsatuko ote zuen horrenbeste urte pasatu eta gero ondo ikasten ari den herritar batek oraindik ordaindu egin beharko zuela euskara ikasteagatik?

Eta zer pentsatuko du Ekuadortik gure herrira etorri eta euskaltegian ikasi duen etorkinak ikusten duenean berak dirua ordaindu behar izan duela euskara ikasteagatik, eta bere herriko alkateak, medikuak, udaltzainak, herri langileak... hilero soldata ederra jasotzen dutenak denak, ez dakitela euskaraz?

Zenbat eta lehenago zuzendu, hobe.]]>
<![CDATA[Erregaien zentimoak, edo portzentajea?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1996/017/003/2022-03-29/erregaien_zentimoak_edo_portzentajea.htm Tue, 29 Mar 2022 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1996/017/003/2022-03-29/erregaien_zentimoak_edo_portzentajea.htm
Ekainaren bukaera arte indarrean egongo den neurri hori, hain zuzen, erregaiaren litroaren prezioa 1,88 euro inguru dabilen egunotan hartu du Espainiako Gobernuak. Alegia, 1,88 euroko prezio horri %11ko jaitsiera ezarriko dio gobernuak: 20 zentimo. Eta autoentzako erregaia 2,20 eurora iristen bada apirilaren bukaeran, zertan geratuko da agindutako 20 zentimoko jaitsiera? Ia ezertan ez.

Ez al litzateke justuago izango, eta herritarrentzako lagungarriagoa, jaitsiera ehunekotan egitea? Horrela eginez gero, gidaria beti egongo da babestuta edozein igoera dela eta; ezaguna baita egoera ezegonkorrak asko maite dituztela espekulatzaileek. Ikusi besterik ez dago nola baliatu duten edozein abagune merkatua, prezioak bidegabeki igota, birrintzeko.

Oso gustuko du Espainiako Pedro Sanchez presidenteak kapela luzearen politika, hau da, untxiak kapelatik ateratzen dituen aztia legez, proposamen deigarriak ateratzea.

Benetan eraginkorrak ote diren...]]>