<![CDATA[Martxelo Otamendi Egiguren | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 30 Jan 2023 08:36:30 +0100 hourly 1 <![CDATA[Martxelo Otamendi Egiguren | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Alemania eta tankeen marra gorria]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/013/003/2023-01-24/alemania_eta_tankeen_marra_gorria.htm Tue, 24 Jan 2023 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1904/013/003/2023-01-24/alemania_eta_tankeen_marra_gorria.htm
Asteak daramatza Ukrainako presidente Volodomir Zelenskik tankeak eskatzen Alemaniari, AEBei, Frantziari... Baina ez dizkiote bidaltzen. Zelenskiren eskaerarekin bat egin dute Baltikoko estatu sobietar ohiek: Lituania, Estonia eta Letonia. Errusiaren aurrean oso ahulak direla jakinda, interes berezia daukate Errusiak gerra galdu eta aldi luze baterako lasaitu dadin.

Gerra guztietan bezala, diplomaziako urpekariak ariko dira mezuak batera eta bestera igortzen; eta Mosku eta Berlinen arteko ezkutuko mezu trukaketa horretan, seguru Moskuk marra gorri bat baino gehiago jarri diola Berlini. Tankeena izan liteke marra gorrietako bat.]]>
<![CDATA[Garai txarrak Nafarroako banderarentzat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/018/003/2023-01-17/garai_txarrak_nafarroako_banderarentzat.htm Tue, 17 Jan 2023 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1904/018/003/2023-01-17/garai_txarrak_nafarroako_banderarentzat.htm
Obsesioak daude bi kasuetan. Lehenean, banderatzarraren kasuan, Iruñeko Udalak tamainaren bidez adierazi nahi du nafartasuna: zenbat eta handiagoa izan bandera, zenbat eta itzal handiagoa sortu, orduan eta nafarragoak dira jartzaileak. Ez du ematen, udalaren haserrerako, Nafarroako bandera oso eroso dagoenik plaza horretan, bi bider jausi baita hilabete gutxian. Oso joera zabaldua da banderatzarrena: Frantziak Parisko garaipen arkuan dauka berea, eta Espainiak Kolon plazan.

Bigarren kasuan, ikurrina kentzeagatik kapazak dira Nafarroakoa ere kentzeko. Osasunaren zuzendaritzak garaiz erreakzionatu du, eta azalpenak eskatuko dizkio aurrez baimendu gabe jarrita zeuden bandera guztiak kentzea erabaki zuen poliziaburu ez oso burutsuari.]]>
<![CDATA[Populismoaren uzta larria]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2033/013/003/2023-01-10/populismoaren_uzta_larria.htm Tue, 10 Jan 2023 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/2033/013/003/2023-01-10/populismoaren_uzta_larria.htm
Baina duela urtebete AEBetako zerbitzu sekretu orojakileek Kongresuko asaltoa igartzeko gaitasunik eduki ez zuten bezala, Brasilgoak ere ez dira gai izan asteburu honetan bolsonarozaleek erakunde nagusien egoitzetan egindakoak aurrez ikusteko. Asaltatzaileak ez baitira izan herrialdetik kanpo iritsi den armada bateko goi mailako militar bereziak; aitzitik, herritar arruntak izan dira, sakelako telefonoak erabiliko zituztenak asaltoa koordinatzeko.

Orain arte ezinezkoa zirudiena —herritar batzuek erakunde publiko bat asaltatzea ez daudelako ados hauteskundeen emaitzekin— joera bihurtu daiteke etorkizunean. Izan dira batean eta bestean antzeko okupazioak, baina askoz azalekoagoak izan dira.

Hala AEBetako Kapitoliokoak nola Brasiliakoak puntu bat baino gehiago dauzkate komunean. Bi kasuetan, politikaren ikuspegi populista bultzatzen duten buruzagiak daude: Donald Trump eta Jair Bolsonaro. Bietan, hauteskundeak galdu, eta emaitzak manipulatu diren susmoa zabaldu dute jarraitzaileen artean.

Joko arriskugarria.]]>
<![CDATA[Euskara ere azpikontratatua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2021/018/003/2023-01-04/euskara_ere_azpikontratatua.htm Wed, 04 Jan 2023 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/2021/018/003/2023-01-04/euskara_ere_azpikontratatua.htm
EAEko Auzitegi Nagusiak erabaki berri du Barakaldoko Udalak ezin diola «inposatu» kultura zerbitzua euskaraz ematea jendaurreko zerbitzua eskainiko duen enpresa azpikontratatu bati. Epaileen argudioak urrezko markoan erakusteko modukoak dira. Lehena da zerbitzu horretan badaudela euskaraz badakitelako zerbitzua eman dezaketen langileak eta, bigarrena, eskaera horrek eragina eduki dezakeela langileengan.

Auzitegiaren erabakia CCOO sindikatuaren salaketa baten ondorioa da, hori da larriena. Sindikatu horren helegitea ez baita deialdiaren formara mugatzen; eduki nagusia jartzen du zalantzan: azpikontrata baten langileek zerbitzua euskaraz eman behar ote duten.

Bide batez, noiz arte eskainiko dituzte erakunde publikoek zerbitzu publikoak azpikontratatutako enpresen bidez? Langileei eta euskarari lagunduko liekete.]]>
<![CDATA[Lularen hirugarrena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2020/017/003/2023-01-03/lularen_hirugarrena.htm Tue, 03 Jan 2023 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/2020/017/003/2023-01-03/lularen_hirugarrena.htm
Oso bide judizial malkartsua iragan behar izan zuen Lulak, zeinak 2002ko eta 2006ko hauteskundeak ere irabazi zituen. Ustelkeria pasiboagatik zigortu ostean —580 egunez egon zen espetxean—, askok pentsatu zuten ez zela itzuliko lehia politikora. Azkenean, Brasilgo justiziak indargabetu egin zituen Lularen aurkako akusazioak: berandu, zigorra beteta zeukan.

Lularekin estatu kolpe judiziala esaten zaiona egin zuten, estatu kolpe militarren aldaki leuna eta inpartziala; herritarrek aukeratutako agintaria gobernutik indarrez kentzeak oso babes txikia lortuko zukeelako nazioartean garai hauetan.

Presidente izan zen bi legealdietan egindako politika bera bultzatzen saiatuko da Lula, desberdintasun ikaragarriak eta pobrezia tasa handiak dauzkan herrialde bat gobernatu beharko baitu. Inguruan aukeratu berri dituzten beste presidenteek bezala —Gabriel Boric Txilen eta Gustavo Petro Kolonbian—, berritu egingo du agenda politikoa: generoa, klima, munduko ordena justua...]]>
<![CDATA[Errusia-Txina, bai, baina ez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2017/021/003/2022-12-31/errusia_txina_bai_baina_ez.htm Sat, 31 Dec 2022 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/2017/021/003/2022-12-31/errusia_txina_bai_baina_ez.htm
Isolamendua ez da politikoa bakarrik, ekonomikoa eta geoestrategikoa ere bada. Ekonomikoa, Europako Batasunak eta AEBek ezarri dioten erosketa blokeoagatik, gero eta gehiago ari dena urratzen Errusiako ekonomia. Isolamendu ekonomikoak adina buruhauste sortzen dio Putini geoestrategikoak.

Mundu mailako potentzia izan nahi duenak aliatuak behar ditu munduko izkina guztietan, ez bakarrik bere inguruan. Eta Errusiak gero eta gutxiago dauzka, eta dauzkanak ez dira esanguratsuak. Ikusi besterik ez dago Ukrainako inbasioaren harira Errusia kritikatu ez zuten estatuen zerrenda laburra.

Txinak nahiago du erdibidean geratu, atzo bi estatuetako presidenteek egindako bilera telematikoan Xi Jinping txinatarrak errusiarrari adierazi zion bezala. Ez du babesten, eta ez du bat egiten mendebaldeko herrialdeen boikotarekin.

Txinari ez zaizkio komeni bere megaekoizpena gelditu duten mundu mailako krisiak. Lasaitasuna behar du, bere gerra inbasio finantzarioa baita.]]>
<![CDATA[Espainiako erregearen zigorra]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/017/003/2022-12-27/espainiako_erregearen_zigorra.htm Tue, 27 Dec 2022 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1904/017/003/2022-12-27/espainiako_erregearen_zigorra.htm
Seguru, lanbideak eskatuta, atsegin egiten ez zaizkien gauza asko egin behar izaten dituztela politikariek, eta bere burua erabat lekuz kanpo ikusten duten toki askotara joan beharko dutela. Ofizioaren morrontza. Baina ez litzateke arraroa izango gehien gorrotatzen duten zereginetako bat urtea joan eta urtea etorri errege horrek egiten duen diskurtsoaren analisia izatea.

Komunikabideekin pentsatuta, haien eskariz edo, egiten dituzte balorazio horiek alderdietako kideek, batere pasiorik gabe, komunikazioaz asko jakin gabe, aise igar daitekeenez.

Politikarientzat astuna bada, eta kazetariontzat aspergarria, zergatik ez dugu ituna egiten bi aldeok? Politikariek uko egingo liokete balorazioa egiteari, eta kazetariok bakean utziko ditugu egun horretan politikariak.

Hartara, denok pozik.]]>
<![CDATA[BEC eta Sadar, gure Netflix]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/016/003/2022-12-20/bec_eta_sadar_gure_netflix.htm Tue, 20 Dec 2022 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1904/016/003/2022-12-20/bec_eta_sadar_gure_netflix.htm
Zoriak nahi izan du bi ekitaldiak data bertsuetan izatea, benetako egoeraren irudi distortsionatua eskainita. Hala izan arren, ikaragarria da bi ekitaldi horietan bildutako jendetza, euskarazko komunitatearen tamaina ikusita.

Pantailak Euskaraz taldearen eskakizunarekin bat eginda —euskaraz sortzen ez den ekoizpena euskaraz ikusteko eskaera guztiz bidezkoa—, euskaraz sortuak diren egitasmoetan inbertitzen segitzea da bidea, eta baliabideak handitzea; jakinda kasu gehienetan emaitzak askoz apalagoak izango direla. Ekoizpen bakoitzak bere publikoa dauka, batzuek handia eta besteek txikia, kalitatea da giltza.

Gertatzen denetan, pozgarria da ikustea antzokiko eserleku gehienak beteta daudela, eskaintzen dena musika, antzerkia, zinema, poesia, bertsoa, zirkua... izan.

Gure Netflix euskaraz sortutako lanak dira, prozesuan parte hartzen dutenak bertakoak izanda, eskola sortzen duelako, inbertitutakoa hemen geratzen delako, erreferenteak gure herrikoak direlako, gure istorioak, gure kezkak, gure errealitate desberdinak...]]>
<![CDATA[Euskara, Osakidetzan eta Elkargoan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2025/016/003/2022-12-13/euskara_osakidetzan_eta_elkargoan.htm Tue, 13 Dec 2022 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/2025/016/003/2022-12-13/euskara_osakidetzan_eta_elkargoan.htm
Atzo, Donostiako ESIaren ekaitzaren erdian normaltasun itxura eman nahian edo, Euskararen III. Plana aurkeztu zuen Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak. Oso-oso berandu iritsi zen lehen euskara plana Osakidetzara, 2003an, eta nabaria da atzerapen horren eragina hirugarren planaren helburu nagusietako batzuetan, aspaldi bermatuta egon behar zutelako: euskaldunei euskarazko arreta «modu aktiboan eta sistematikoan» eskaintzea, sistema informatiko berriak bi hizkuntzatan edukitzea, arretan hizkuntza lerroak antolatzea...

Esan gabe doa askoz hobea dela euskararen egoera Osakidetzako zerbitzuetan Ipar Euskal Herriko erietxeetakoetan baino. Badakite, hala ere, Elkargokoek zer ez duten egin behar hogei urte berandu iritsi nahi ez badute.]]>
<![CDATA[Osakidetza, zainketa intentsiboan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2025/017/003/2022-12-06/osakidetza_zainketa_intentsiboan.htm Tue, 06 Dec 2022 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/2025/017/003/2022-12-06/osakidetza_zainketa_intentsiboan.htm arrialdietan hitza ere eraman zezakeen tituluak, horrenbeste kargugabetze eta dimisio dauden auzi bat definitzeko adiera asko baitaude osasunaren terminologia politikoaren vademecum-ean.

Ikuspegiak partekatzeko zailtasunak argudiatuta, bisturia —edo matxetea?— sartzea erabaki du Osakidetzako zuzendariak, betiere Gotzone Sagardui sailburuaren oniritziarekin. Ematen du barruregi sartu dutela horrelako kasuetan kontu handiarekin erabili behar den labana, Donostiako arduradunen egitura ia odolusteraino sartu baitute.

Nahi duten bezala jantziko dituzte hartutako erabakiak, baina Eusko Jaurlaritzan osasunaren ardura daukatenek badakite, ofizioagatik jakin ere, gaizki egindako diagnostikoak txarrak diren terapiak errezetatzera daramala; eta kode deontologikoaren aurkakoa dela pazientearen baimenik gabe gertatzen ari dena ezkutatzea, hala nola ur hutsa jartzea sueroa jarri behar den tutuan.

Jazotakoaren arduradunek pentsa dezakete gertatzen ari dena denboraren anestesia lokalarekin konponduko dela; alegia, egun batzuetako krisia edukiko duela pazienteak, baina azkar pasatuko dela. Osakidetzaren eredua bera egon da ezbaian azken hilabeteotan, zainketa intentsiboan sartu beharko ote zen.

Ez da konponduko plazebo batekin.]]>
<![CDATA[Metalgintza gori Bizkaian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/018/003/2022-11-29/metalgintza_gori_bizkaian.htm Tue, 29 Nov 2022 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1904/018/003/2022-11-29/metalgintza_gori_bizkaian.htm
Greba guztietan bezala, grebaren bukaerak adieraziko du arrakasta lortu den edo ez; alegia, bukaerako akordioak jasoko dituen puntuak —egongo da halako batean akordioa— gertuago dauden enpresariek eskaintzen dutenetik edo langileek eskatzen dutenetik. Erresistentzia gaitasun handia erakutsi dute sindikatuek urteetan, jakinda denborak haien alde jokatzen duela. Askotan ikusi ditugu ugazabak hasieran jarrera itxia erakusten, gero azkenean langileen eskaeretako asko onartzeko. Zer zentzu dauka jarrera horrek?

Darabilgun ekonomia kontsumoaren biribilean oinarrituta dago: ekoitzi, banatu, saldu, erosi, ekoitzi, banatu... Kate hori erosi katebegian hausten bada, soldata apalen ondorioz langileen erosteko ahalmenak behera egin duelako, krak egingo du ekonomia eredu horrek.

Hori sobran dakite Bizkaiko metalgintzako ugazaben kontsumo alorreko ugazaba kideek. Klase berekoak dira.]]>
<![CDATA[Ortzadarra Qatarren]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2026/017/003/2022-11-22/ortzadarra_qatarren.htm Tue, 22 Nov 2022 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/2026/017/003/2022-11-22/ortzadarra_qatarren.htm
LGTBI komunitateko kideekin Qatarko estatuak daukan jarrera errepresorea salatzeko hainbat futbol taldek —Gales, Belgika, Suitza, Alemania, Herbehereak eta Danimarka— aurreratu zuten kapitainek besoan kolektibo hori ordezkatzen duen ikur unibertsala, ortzadarra, jantziko zutela. FIFAk, erakundearen arauak larriki urratuko lituzketela argudiatuta, jakinarazi du txartel horia erakutsiko diela besoko koloreduna janzten duten kapitainei.

Bi aukera zeukaten talde horiek. Lehena, bereari eustea eta txartel horiaren zigorra onartuta FIFA lotsaraztea. Bigarrena, amore ematea eta pentsatuta zeukaten elkartasunezko besokoa ez janztea. Ez dute jantziko.

Talde horiek handietakoak direla kontuan hartuta, zer egingo luke FIFAk talde horiek txapelketa utzi eta etxera itzultzea erabakiko balute?

Aukera ederra galdu da.]]>
<![CDATA[Sorioneku Aranzadi]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2000/019/003/2022-11-15/sorioneku_aranzadi.htm Tue, 15 Nov 2022 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/2000/019/003/2022-11-15/sorioneku_aranzadi.htm mitxelena bat daukagula dioen esapidea, ondo adierazten duena hizkuntzari buruz ari garenean, asko edo gutxi jakinda, ex cathedra hitz egiteko daukagun joera. Gauza bera gertatzen da historiarekin eta beste hainbat ikasgairekin, betiere lotura baldin badute gure herriaren izatearekin, justifikazioarekin...

Atzo eman zuen argitara Aranzadik Arangurenen (Nafarroan) 2007tik egiten ari diren indusketan topatu eta historiara Irulegiko eskua izenarekin igaroko den brontzezko eskua. Adituek sorioneku hitza interpretatu dute berezko grafia batean idatzita dauden lau lerroetan. Oraingoz, ez diete esanahia topatu beste lerroetan irakurtzen diren hitzei.

Ikerlari zorrotzari dagokion pazientziaren eskutik, Aranzadik ez du presarik eduki aurkikuntzaren berri lau haizeetara emateko, ez aurretik piezaren benetakotasuna ziurta zezaketen diziplina askotako adituen baiezko zientifikoa jaso arte. Merezi zuen horrelako saria 1947tik behar baino baliabide gutxiagorekin lanean ari den Aranzadik.

Aurkikuntzak ate interesgarria zabaldu die ikerlariei hurbilpen bat egiteko garai haietan gure lurraldeetan bizi zirenek hitz egiten zuten hizkuntzara.

Utz dezagun bakean gure barruko mitxelena, eta eman diezaiegun lasaitasuna adituei egin beharreko ikerketak egiteko.]]>
<![CDATA[Barrionuevo eta irakurketa kritikoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2008/015/003/2022-11-08/barrionuevo_eta_irakurketa_kritikoa.htm Tue, 08 Nov 2022 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/2008/015/003/2022-11-08/barrionuevo_eta_irakurketa_kritikoa.htm
Elkarrizketa horretan, GALen garaiko Barne ministroak onartu egiten du Jose Maria Larretxea etakidea bahitzea agindu zuela, eta, inork dudarik eduki ez dezan, tonu harroan aitortzen du.

Elkarrizketan bada puntu bat bahiketa agindu zuela aitortzea bera baino larriagoa, oso ondo adierazten duena gerra zikinarekin egon zen konplizitate zabala. Honela dio: «Nik onartu nuen Kongresuan egindako agerpenean nik agindu nuela [Larretxea] atxilotzea eta ekartzea... Ez zuen ondoriorik eduki, eta Auzitegiak ez zuen [auzirik] ireki...». Hipokrisia deitzen dio Barrionuevok, eta aditzera eman askok ontzat eman zutela jokabide ilegal hura.

Jarraituko al diote Barrionuevoren aitortza bideari gure Barne sailburu ohiek? Onartuko al du, adibide bat jarrita, ardura horretan egondako sailburuak tematu egin zela ETAri leporatzen Muskiz eta Artxandako bonba-karteren erantzukizuna, adierazle guztiek Barne Ministerio barruko borroketara eraman arren?]]>
<![CDATA[Lularen hirugarrena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1986/018/003/2022-11-01/lularen_hirugarrena.htm Tue, 01 Nov 2022 00:00:00 +0100 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1986/018/003/2022-11-01/lularen_hirugarrena.htm
Hirugarrenez irabazi zituen atzo Lulak hauteskundeak -estu irabazi ere: Lulak botoen %50,9 eta Jair Bolsonarok %49,1-, arerio askori aurre egin eta gero. Ez baitzizkion bakarrik irabazi hauteskundeak Bolsonaro eskuineko hautagaiari, azken urteotan berriro politikara itzul ez zedin estatu kolpe judiziala jo zuten magistratuei ere irabazi zizkien. Interes handia zuten Brasilgo sektore indartsuek Lula historiaren zakarrontzira botatzeko, 2003tik 2010era lehendakaritzan igaro zituen bi legegintzaldietan egin zituen politikek eragotzi egin zietelako herrialdean ordura arte bezala nahi zutena egitea.

Lularen alderdikide Dilma Rousseffek ordezkatu zuen 2011n herrialdearen lehendakaritzan. Hiru legegintzaldi horietan egindako lanarekin segitzea edukiko du helburu nagusi Lulak: horren handia den Brasilen batzuen eta besteen artean dauden aldeak murriztea.

Lularen zorionerako, helburu bertsuak dauzkaten lehendakariak aukeratu berri dituzte Hego Amerikako hainbat estatutan: Txilen, Kolonbian...]]>
<![CDATA['Titanic'-en bigarren hondoratzea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2000/018/003/2022-10-25/titanic_en_bigarren_hondoratzea.htm Tue, 25 Oct 2022 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/2000/018/003/2022-10-25/titanic_en_bigarren_hondoratzea.htm
Duela 110 urte hondoratu zen Ternua parean Erresuma Batuaren nagusitasun industrialaren ikurra izateko bokazioarekin Belfasten eraiki zuten Titanic bidaiari itsasontzi erraldoia. Ipar Irlandan oso estimatua den elastiko batek erakusten duen esaldiak gogorarazten digu, iseka finaren lumaz idatzia, zer izan zen benetan gertatu zena: «Titanic irlandarrek eraiki zuten, eta britainiar batek hondoratu zuen».

Urteak daramatza Erresuma Batuak hondoratzen, ez Titanic bezain azkar, baina geldiezina den prozesu batean sartuta; pixkana hondoratzen. Ez dator aspaldi albiste onik herrialde horretatik, eta, baldin badaude, txarrek estaltzen dituzte.

Urraketa hori brexit-arekin hasi zela esatea asko litzateke. Brexit-a britain + exit hitzen akronimoa da, lehenagotik bazegoen egoera baten ondorioa da, eta ez arrazoia. Lehen ministroen dimisioekin toryen alderdia asteotan ematen ari den ikuskizuna Titanic-en hondoratzearen bertsio politiko gaurkotua da.

Hobe dute Downing Streeteko 10eko egoitzara Belfasteko Titanic Museoa eramatea.]]>
<![CDATA[Bertsoa eta bandera]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1996/018/003/2022-10-18/bertsoa_eta_bandera.htm Tue, 18 Oct 2022 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1996/018/003/2022-10-18/bertsoa_eta_bandera.htm
Arzallusek espetxean 32 urte igaro dituen Ion Parot etakide ohiari eskainitako bertsoetan ez dago Parotek egindakoaren apologia izpirik; bai gizakia txikitzea helburu daukan espetxe politikaren salaketa elegantea, elkartasun humanoa presoarekin. Ez gehiago.

ETA borroka armatua praktikatzen ari zela, 1993an, egin zion elkarrizketa Jon Idigorasi El Loco de la Colinak Espainiako telebista pribatu handi batean. Hamalau pertsona hil zituen ETAk urte horretan. Askoz zailagoa izango zen bada telebista harentzat garai hartan Idigorasen elkarrizketa kudeatzea, babestea alegia, gaur egun EITBrentzat Arzallusen bertsoei eustea baino... EITBko arduradunek pentsatuko zuten komunikabide baten ardura hartzea uranio aberastuarekin lan egitea bezain arazotsua zela, ezta?

San Mamesekoak, Donetskeko bandera proerrusiarra kentzeak, ez dauka inolako babes legalik. Ezin delako argudiatu bandera horrek bortizkeria bultzatzen duenik. Gustukoa izan edo ez.]]>
<![CDATA[Sozialisten primarioak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2011/016/003/2022-10-11/sozialisten_primarioak.htm Tue, 11 Oct 2022 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/2011/016/003/2022-10-11/sozialisten_primarioak.htm
Demokraziaz horrenbeste hitz egiten zuten alderdiak ohartu ziren oso sinesgarritasun txikia zeukatela kanporako proposatzen zutena ez bazuten etxe barruan egiten. Aurrerantzean, afiliatu guztiek edukiko zuten barne bozketan parte hartzeko eskubidea.

Barne aukeraketa horietan, ohikoena da afiliatuek bakarrik edukitzea parte hartzeko eskubidea. Aitzitik, oso esperientzia berritzailea abiatu zuen Frantziako Alderdi Sozialistak 2011n, gero 2017an errepikatu zuena: Frantziako presidentetzarako hautagaia aukeratu beharra zegoen, eta herritar guztiei eman zien parte hartzeko aukera, ez afiliatuei bakarrik. Herritarren primarioak deitu zieten; François Hollandek irabazi zituen 2011koak, eta Benoit Hamonek 2017koak.

Igandean, Donostiako PSE-EEk alkatetzarako hautagaia aukeratzeko primarioak egin zituen Marisol Garmendia eta Odon Elortzaren artean. Aise irabazi zuen Garmendiak, botoen %66rekin.

Garmendiaren garaipenari legitimitate izpi bat bera ere kentzeko asmorik gabe, berdina zatekeen emaitza eskubidea donostiar guztiei zabalduta?]]>
<![CDATA[Bolsonarok zailago dauka]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2000/019/003/2022-10-04/bolsonarok_zailago_dauka.htm Tue, 04 Oct 2022 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/2000/019/003/2022-10-04/bolsonarok_zailago_dauka.htm Lula-k bere aurkari Jair Bolsonarori alde handia aterako ziola aurreikusten baitzuten iritzi zundaketek. Inkesta batzuen arabera, aise irabazteaz gain, Lulak ez zuen bigarren itzuliaren beharrik izango, lehenean, botoen %50 baino gehiago eskuratuko baitzuen. Ez zen herenegun horrelakorik geratu.

Igandeko emaitzek —%48 Lulak, eta %43 Bolsonarok— errealitate gordina erakutsi diete Lulari eta Bolsonaro historiaren paperontzira bidali nahi zutenei. Gobernuan egon den urteetan, esan dituenak esanda eta egin dituenak eginda, bigarren bider horrenbeste boto bildu izanak esan nahi du errotzen ari dela Brasilen, beste herrialde askotan legez, politikari tipologia hori, populismoan oinarritutako mezu erraz eta zaratatsuen bidez herritarrengana iritsi nahi duena. Leku askotan iristen ari da.

Hilabete barru, urriaren 30ean, egingo dute bigarren itzulia Brasilen. Bolsonarok dauka lanik handiena, igandean jaso ez zituen boto asko bereganatu beharko dituelako Lulari garaipena kentzeko. Lulak, itxuraz, errazago dauka, presidentetzara iritsi den bigarren bi itzulietan dezente hobetu dituelako emaitzak: 2002an, 39 milioitik 52ra, eta 46tik 58ra 2006an.

Ez da aurrekari txarra.]]>
<![CDATA[Esan zigun Frantziak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/017/003/2022-09-27/esan_zigun_frantziak.htm Tue, 27 Sep 2022 00:00:00 +0200 Martxelo Otamendi Egiguren https://www.berria.eus/paperekoa/1904/017/003/2022-09-27/esan_zigun_frantziak.htm
Garai batean ezkerrak jasotzen zuen langileen eta klase ertainen babesa, herritar horiek—gehiengoa osatzen dutelako— ezkerrari garaipena eman ohi diote hamarkadotan. Erabat aldatu da parametro hori, Europako ezkerrak ez duelako topatu —kasu askotan ez du nahi izan— herritar horien konfiantza ez galdetzeko modua.

Egia da ezetzaren eta haserrearen diskurtsoa errazagoa dela saltzeko, ezkerrak konpromisoa eskatzen duelako, aldaketa handietan herritarra subjektu aktiboa izatea: dedikazio sendoa eta konpromisoa. Eskuin muturrari nahiko zaio «dena oso gaizki dago» leloa, batean eta bestean etengabe errepikatzen duena. Boterea hartzen dutenek konponduko dituzte gure arazo larriak, guk ezer egin behar izan gabe. Oso diskurtso eraginkorra ezertan sartu nahi ez duenarentzat.

Aspaldi abisatu zigun Frantziak.]]>