<![CDATA[Mikel Lizarralde | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 28 Nov 2022 15:26:26 +0100 hourly 1 <![CDATA[Mikel Lizarralde | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Pop musika irauli zuen diskoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/035/001/2022-11-27/pop_musika_irauli_zuen_diskoa.htm Sun, 27 Nov 2022 00:00:00 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/paperekoa/1943/035/001/2022-11-27/pop_musika_irauli_zuen_diskoa.htm Thriller diskoa haren diskografia gorabeheratsuko lanik inportanteena da oraindik ere, baina ez hori bakarrik: gerora pop komertzialaren eta R&B garaikidearen artean mugitu den musika guztiaren nolabaiteko erreferente bat ere bada. Mugarri bat ezinbestean, are gehiago kontuan izanik historian gehien saldu diren diskoetako bat dela —Eaglesen Their Greatest Hits (19711975), Pink Floyden The Dark Side of The Moon, AC/DCren Back in Black eta The Bodyguard filmaren soinu bandarekin batera—. Orain, urtemuga baliatuta, Sony diskoetxeak argitalpen berezi bat kaleratu du, jatorrizko diskoarekin batera, orain arte argitaratu gabeko hamar kantu, maketak eta bestelako bitxikeriak biltzen dituena.

Thriller kaleratu zuenean, Jacksonek 24 urte besterik ez zituen, eta ordurako izar handi bat zen. 6 urterekin egin zuen debuta anaia zaharragoekin osatutako The Jackson 5 taldeko parte zela, eta artean gaztetxoa zela egin zuen debuta bakarlari gisa Got to Be There (1972) diskoarekin. Off The Wall (1979) lanarekin, baina, urrats bat egin, eta, disco musika, soula, popa eta baladak puzzle heterodoxo batean bilduta, R&B modernoaren izen handienetakoa —handiena ez bada— bilakatu zen 1980ko hamarkadaren hastapenetan.

Orduan iritsi zen Thriller. Quincy Jonesek ekoizpenean egindako ekarpen ezinbestekoarekin, Jacksonek beste pauso bat eman zuen bere ibilbidean. Eklektizismoa ardatz hartuta, funk ia tribala (Wanna Be Startin' Somethin'), soul-pop garaikidea (Baby Be Mine), Paul McCartneyrekin bi ahotsetara ondutako balada goxo bat (The Girl is Mine) eta tempo ertaineko kantu bat (Human Nature) azaltzen ziren Thriller-en.

Eta, horiekin batera, denbora gainditu duten eta gaur egun ere mundu osoko kantu arrakastatsuak diren beste hiru pieza. Beat It-ek funk erritmoak eta gitarra hard-rock-heavyak —Eddie Van Halenek jo zuen— uztartzen ditu, eta diskoko kantu zuzenenetako bat da; Billie Jean, berriz, disco musikari lotuta ageri da, diskoko melodia gogoangarrienetako bat du, eta konponketek are urrutirago eramaten dute kantua. Bitxia bada ere —diskoaren arrakasta eragin zuen kantuetako bat izan baitzen—, hasieran Jonesek ez zuen diskoan sartu nahi, ez ziolako indar nahikoa ikusten. Gero eskertuko zuen Billie Jean Thriller-en izatea.

Eta, jakina, Thriller kantuak berak zerikusi handia izan zuen diskoak arrakasta itzela izan zezan. Funk erritmo batean ardaztuta, kantua aurrera eramaten duen baxu hipermelodiko batekin eta haize konponketa txiki baina erabakigarriekin, Thriller berehala bilakatu zen diskoko ikur nagusia, eta kantuak izan zuen oihartzunean ez zen txikia izan John Landisek egindako bideoklipa ere, bi bertsio izan zituena: bata kantuaren iraupen estandarrera lotua, eta bestea ia hamalau minutuko film laburra.

Thriller 1982ko azaroaren 30ean argitaratu zuten, eta urtebete geroago 32 milioi ale salduak zituen. Gaur egun 70 bat milioi dira.

Hamar kantu berri

Diskoak 40 urte betetzen dituela eta, Sonyk luxuzko argitalpen batean kaleratu du, berriro ere, Thriller. Jatorrizko diskoarekin batera, nahasketa ugari —besteak beste, Kanye West, Akon eta Fergierenak—, maketak eta orain arte inoiz argitaratu gabeko hamar kantu biltzen ditu. Horien artean da Starlight, Thriller kantuaren nolabaiteko zirriborroa.]]>
<![CDATA[Pentsalari eta idazle laudatua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2270/025/002/2022-11-26/pentsalari_eta_idazle_laudatua.htm Sat, 26 Nov 2022 00:00:00 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/paperekoa/2270/025/002/2022-11-26/pentsalari_eta_idazle_laudatua.htm
Kaufbeurenen jaio zen, 1929an, eta, 1944-1945ean armadan izan ondoren, literatura eta filosofia ikasketak egin zituen, lehenik Alemanian eta ondoren Parisko Sorbona unibertsitatean. 1955ean doktoretza lortu zuen Clemens Brentano idazle erromantikoaren teoria poetikoari buruzko tesiarekin. 1955 eta 1957 artean Stuttgarteko irrati kate batean lan egin zuen erredaktore gisa, eta 1957an kaleratu zuen bere lehen poema liburua: Verteidigung der wölfe (Otsoaren defentsa).

1965etik 1975era Gruppe 47 taldeko kidea izan zen, eta baita Kursbuch literatur aldizkariaren editorea ere. Gerora ere, 1980an beste aldizkari bat sortu zuen: Transatlantik.

Bere ibilbidean hamarretik gora poema liburu eta prosazko zazpi lan argitaratu zituen, eta antzerkia eta haur literatura ere jorratu zituen. Nolanahi ere, pentsamenduari lotutako lanak emateagatik egin zen bereziki ezagun. Haietan Europaren historia eta egoera soziala aztertu zituen, besteak beste.

Dibulgazioaren zalea ere bazen, eta, hain justu, haurrei matematika azaltzeko ahalegina ere egin zuen beste liburu batean.

Ruper Ordorikak Enzensbergerren testu bat moldatu zuen Bihotzerreak (1985) diskoko Berreziketaren zailtasunari buruz kantuan.]]>
<![CDATA[Hans Magnus Enzensberger idazle eta itzultzailea hil da]]> https://www.berria.eus/albisteak/221206/hans_magnus_enzensberger_idazle_eta_itzultzailea_hil_da.htm Fri, 25 Nov 2022 20:13:19 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/albisteak/221206/hans_magnus_enzensberger_idazle_eta_itzultzailea_hil_da.htm
]]>
<![CDATA[Pub-rockaren gitarrista eta ikono]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2068/032/002/2022-11-24/pub_rockaren_gitarrista_eta_ikono.htm Thu, 24 Nov 2022 00:00:00 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/paperekoa/2068/032/002/2022-11-24/pub_rockaren_gitarrista_eta_ikono.htm Going Back Home (2014).

Erresuma Batuan 1970eko hamarkadaren erdialdean loratu zen pub-rock mugimenduaren ordezkari nagusietakoa izan zen Wilko Johnson. Dr. Feelgood taldeko gitarrista gisa egin zen ezagun, eta hainbat disko grabatu zituen banda horrekin 1977ra bitartean: Down by the Jetty (1975), Malpractice (1975) eta Sneakin' Suspicion (1977), besteak beste.

Taldea utzita, Solid Sender bandarekin disko bat grabatu, eta segidan The Wilko Johnson Band sortu zuen. Hori izango zuen bere taldea hurrengo urteetan, nahiz eta beste hainbat musikarirekin ere kolaboratu zuen.]]>
<![CDATA[Keith Levene The Clash taldearen sortzailea hil da]]> https://www.berria.eus/albisteak/220686/keith_levene_the_clash_taldearen_sortzailea_hil_da.htm Tue, 15 Nov 2022 09:17:22 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/albisteak/220686/keith_levene_the_clash_taldearen_sortzailea_hil_da.htm
1984an taldea utzi zuen Levenek, eta, bi urte geroago, Red Hot Chili Peppersen The Uplift Mofo Party Plan diskoko maketak ekoitzi zituen. 1989an, berriz, bere bakarkako lehenengo diskoa argitaratu zuen: Violent Opposition.
]]>
<![CDATA[Etxeko infernuak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/039/001/2022-11-13/etxeko_infernuak.htm Sun, 13 Nov 2022 00:00:00 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/paperekoa/1944/039/001/2022-11-13/etxeko_infernuak.htm
Orain, Riderless Horse (Zaldunik gabeko zaldia) diskoarekin (2022) itzuli denean, jakin da zer egon den hamabi urteko etenaldi horren atzean. Eta ez da gozoa gertatutakoa. Nastasiak berak azaldu duenez, Kennan Gudjonsson bere bikotekide eta musika-kidearekin zuen harremana erabat toxikoa bilakatu zen. Gudjonssonek «abusua, kontrola eta manipulazioa» erabili zituen kantariaren aurka, eta Nastasia mendekotasun egoera batean gelditu zen. Aitortu duenez, New Yorken partekatzen zuten apartamentutik ia atera gabe izan ziren hamar urte, eta arazoak izan zituzten droga haluzinogeno batekin: «Zoritxarrekoak ginen, eta buruko gaitzek harrapatu gintuzten. Gure harremanaren azkeneko urtea oso gogorra izan zen. Iritsi zen garai bat zeinetan ez ginen gai elkar zaintzeko». Harik eta, «biak salbatzeko asmoarekin», 2020ko urtarrilaren 26an Nastasiak harremana haustea erabaki zuen arte. Hurrengo egunean, Gudjonssonek bere buruaz beste egin zuen.

Istorio lazgarri horren guztiaren ondorioa da Riderless Horse. Gitarra eta ahots hutsarekin interpretatua, bizitakoak eragindako mina, amorrua eta bakardadea azaleratzen ditu Nastasiak diskoa osatzen duten hamabi kantuetan, nolabaiteko puzzle bat osatuz. «Hau al da maitasuna? / Sentsazioa beldurgarria delako / odola garbitzen, biok dena beltz ikusi arte / husten gara baina aurrera egiten dugu / suposatzen dut infernuan geldiko naizela zurekin, hau bada maitasuna». This is Love kantuaren hitzek ematen dute diskoaren letren tonua, batzuetan Gudjonssoni zuzentzen bazaio ere —You Were So Mad-en etxean «su bat» piztu izana leporatzen dio: «Osoki erre zenuen, eta ketan itoarazi gintuzun / Nola maitatuko zaitut aurrerantzean?»—, disko osoa ez baita bikotekide izandakoarekiko zor kitatze bat, eta azaltzen baitira harremanean izan ziren une politak ere.

Baina bere barnean gordetzen duen min guztiarekin ere, Riderless Horse edertasunez beteriko disko bat ere bada, melodia dirdiratsuak eta poetikotasun handiko testuak biltzen dituena. Nina Nastasia gelditzeko etorri dela erakusten duen lan katartiko bat.]]>
<![CDATA[Idatzi ezin denaz idaztea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/037/001/2022-11-06/idatzi_ezin_denaz_idaztea.htm Sun, 06 Nov 2022 00:00:00 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/paperekoa/1943/037/001/2022-11-06/idatzi_ezin_denaz_idaztea.htm
Kurt Vonnegut izan zen sarraski hartatik bizirik atera zirenetako bat, jatorri alemaniarreko soldadu estatubatuar bat. Alemaniarrek preso zuten ziega bilakatutako lur azpiko hiltegi zahar batean (5. hiltegia), eta, handik atera zenean, aurrez aurre ikusi ahal izan zuen bere herrikideek eragindakoa. Hark azaltzen zuenez, ez zegoen alde handirik Ilargiaren gainazalaren eta haren artean, salbu eta Dresdeneko zorua bero-bero zegoela eta oinak errautsetan galtzen zirela.

Kurt Vonnegutek (Indianapolis, AEB, 1922 New York, 2007) 23 urte behar izan zituen literaturaren bidez Dresdeneko sarraskira itzultzeko. Baina Slaughterhouse Five nobelaren (5. hiltegia) lehenengo atalean narratzaileak Mary O'Hare lagunari aitortzen dionez, liburua bera idaztea borroka bihurtu zitzaion, «deskribaezina deskribatzea» ezinezkoa zitzaiolako: «Mary, ez dut uste liburu hau inoiz amaituko dudanik. Orain arte gutxienez 5.000 orri idatziko nituen, eta guztiak erre ditut. Hala ere, egunen batean bukatzen badut, agintzen dizut ez dela inolako rolik izango Frank Sinatra edo John Waynerentzat».

Vonnegutek hainbat liburu idatziak zituen ordurako: zientzia fikzio satirikoaren (Piano Player, The Sirens of Titan) eta dokumentu historiko fikzionatuen artean (Mother Night) mugitzen ziren; baina Dresdenekoa barru-barruan zeraman: «Ez nuen hari buruz idatzi nahi, baina hari buruz idatzi behar nuen. Eta idatzi ezin nuena idazteko gaitasun faltatik sortu zen nobela hori».

Slaughterhouse Five gerrari buruzko nobela baten gisan irakur zitekeen. Billy Pilgrimek —Vonneguten alter ego-a— Dresdenen bizitakoa kontatzen du, baina baita haren hurrengo urteak ere, eta han bizitakoak nola eragin duen bere bizitzan eta bizitzaren inguruko pertzepzioan. Nola izan den psikiatriko batean, nola ezkondu den eta izan dituen seme-alabak. Baina Pilgrimek dohain —edo zigor— bat ere badu. Denboran aurrera eta atzera bidaiatzen du. Ate batetik sartu, eta hamabost urte lehenago azaltzen da. Eta, bat-batean, 22 urte geroago egiten du agerpena. Hamaika aldiz ikusi ditu bere jaiotza eta heriotza, eta, Vonneguten umore ukitu bereizgarriari segituta, optika kate bat gidatzen du, eta herrikideek munduaren «ikuskera garbi bat» izan dezatela nahi du.

Eta, gero, estralurtarrak daude.

Irrati saio batera gonbidatuko dute Pilgrim, eta, han, denboraz gaindi bizi dela kontatzeaz gain, esango du 1967an Tralfamadore planetako plater hegalari batek bahitu zuela. Zoologiko batean biluzik erakusteaz gain, Tralfamadoreko izakiek —«60 zentimetro luze zirela esaten zuen, berdeak zirela eta iturgin batek eginak ziruditela»—, Montana Wildhack zinema izar lurtarrarekin elkartzen saiatuko dira.

Umoreak eta istorioko hariek bestelakorik pentsarazi badezakete ere, Slaughterhouse Five militarismoaren aurkako aldarri sutsua da. Idazleak lehen ataletik bertatik ekartzen ditu gogora Erdi Aroan Lurralde Santuetara gurutzadan bidali zituzten haurrak eta Ferdinand Celineren kasua, zeina Lehen Mundu Gerran zauritu zuten eta bizitza osoa igaro zuen heriotzarekin obsesionatua.

Arima zabaltzea

Vonnegutentzat, inportantea zen idazteko garra izatea. «Ez galdu inoiz berotasun hori; berotasunik gabe idazten duten idazle gehiegi ditugu», esan zion behin John Irving idazle artean gazteari, eta, Suzanne McDonell Vonneguten ikasleak liburu batean jaso zuenez, Slaughterhouse 5-en egilearentzat, idaztea, marraztea bezala, «arima zabaltzea» zen. «Pentsatu zuen Dresdenen sentitu zuena kontatzera iristen zenean idazteari utziko ziola. Baina berehala ohartu zen zauri bat ixten duzunean beste bat irekitzen dela».

Vonnegutek hamalau eleberri, hamar ipuin bilduma eta ez-fikziozko hainbat liburu argitaratu zituen. Haren libururik ez dago euskaraz argitaratuta, baina, 2012an, Danele Sarriugartek bi narrazio euskaratu zituen Elearazi blogerako: Soldadu ezezaguna eta Zorionak, 1951.]]>
<![CDATA['Irati'-k Ikusleen saria jaso du Donostiako Beldurrezko Astean]]> https://www.berria.eus/albisteak/220305/039irati039_k_ikusleen_saria_jaso_du_donostiako_beldurrezko_astean.htm Fri, 04 Nov 2022 13:26:57 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/albisteak/220305/039irati039_k_ikusleen_saria_jaso_du_donostiako_beldurrezko_astean.htm Joan den ostiralean, Irati filmak zabaldu zuen Beldurrezko Astea. Ikusleek beste hainbat film ere saritu dituzte. Laburrik onenaren saria Brian Quinteroren Oldtimers-entzat izan da (Kanada), animaziozko film laburrik onena Joachim Herisseren Écorchee (Frantzia) izan da, eta Espainiako filmik onenaren saria Carlos Morianak eta Raul Cerezok irabazi dute El semblante lanagatik. Epaimahaiaren sariei dagokienez, Velasco Brocaren Alegrias riojanas (Espainia) lanak jaso du film laburrik onenarentzako saria, eta Elizabath Hobbsen The Debutante-k (Erresuma Batua) Europako film laburrik onenaren Zilarrezko Melies saria. Gazte epaimahaiak ere Oltimers saritu du -film laburrik onena–, eta baita Loop ere -Espainiako film laburrik onena-. Azkenik, kritikaren epaimahaiak Alberto Vazquezen Unicorn Wars animaziozko filma saritu du.]]> <![CDATA[Esperimentatzen, popa ardatz hartuta]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1960/038/001/2022-10-30/esperimentatzen_popa_ardatz_hartuta.htm Sun, 30 Oct 2022 00:00:00 +0200 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/paperekoa/1960/038/001/2022-10-30/esperimentatzen_popa_ardatz_hartuta.htm
Material berririk gabe —Not Music (2010) da taldearen estudioko azken diskoa, eta hura ere bi urte lehenagoko Chemical Chords diskoaren grabazioko kantu argitaratu gabeek osatu zuten—, Stereolabek Switched On disko saileko bosgarren zenbakia kaleratu du orain. Singleak, B aldeak, argitaratu gabeko kantuak eta bitxikeriak biltzeko sortu zuen taldeak Switched On saila, eta 1992an atera zuen lehenengoa, sailaren izen berekoa. Orduz geroztik, beste hiru disko etorri dira, horietako bakoitza taldearen garai jakin bat jasota, modu kronologikoan: Refried Ectoplasm: Switched On, Vol. 2 (1995), Aluminum Tunes: Switched On, Vol. 3 (1998) eta Electrically Possessed: Switched On, Vol. 4 (2021).

Pulse of The Early Brain (2022) da bildumara batu den azken Switched On-a. Aurrekoak ez bezala, ez da taldearen sasoi jakin baten erakusle, eta Stereolaben ibilbide osoko bitxikeria eta kantu ezkutuak biltzen ditu. Hain zuzen ere, ohiko diskoetan azaldu ez ziren kantuek osatzen dutenez bilduma, oso heterodoxoa da oro har, eta taldearen alderdi oso ezberdinak biltzen ditu.

Norabide anitz

Stereolab beti izan da iraganari nahiz geroari begiratu dion talde bat. Pop banda bat izanda —hitzaren zentzurik zabalean ulertuta—, 60ko hamarkadako pop musikaren, krautrockaren, elektronika minimalistaren eta lounge doinuen eragina sumatzen da haren kantuetan; batzuetan, kantu berean uztartu izan ditu taldeak joera ezberdin horiek, eta besteetan, aldiz, pieza bakoitzak norabide jakin bat hartu du. Pulse of The Early Brain, alde horretatik, esperimentazio gose horren erakusle perfektua da.

Yo La Tengo taldearekin grabatu zuen The Long Hair of Death kantuaren bi bertsio egin zituen Stereolabek Nurse with Wound taldearekin 1997an, bata 10 minutu pasakoa (Simple Headphone Mind), eta bestea 21 minutukoa (Trippin' With The Birds). Biek ala biek, baina batez ere bigarrenak, taldearen alderdirik esperimentala uzten dute agerian, eta haiekin hasten da Pulse of The Early Brain.

Baina diskoan badira pop kantuak —Spool of Collusion, Robot Riot orain arte argitaratu gabea—, The Godz taldearen bertsio sutsu bat (ABC), gitarra eta ahots hutseko kantu minimalista bat (XXXOOO), free jazz futuristatzat jo daitekeen pieza bat (Symbolic Logic of Now!), eta taldearen klasiko baten zuzeneko grabazio bat ere (Cybele's Reverie).

KONTZERTUA

Non: Donostiako Dabadaban.

Noiz: Gaur, 20:30ean.]]>
<![CDATA[Programatzaileak eta sortzaileak batuko ditu 'DA! Pro' egitasmoak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1978/025/003/2022-10-27/programatzaileak_eta_sortzaileak_batuko_ditu_da_pro_egitasmoak.htm Thu, 27 Oct 2022 00:00:00 +0200 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/paperekoa/1978/025/003/2022-10-27/programatzaileak_eta_sortzaileak_batuko_ditu_da_pro_egitasmoak.htm DA! Pro sortzaileen eta programatzaileen arteko topagune profesionala antolatuko du. Aurten, egitasmo hori abenduaren 5erako antolatuko da, hau da, azoka hasi baino bi egun lehenagorako, bi espaziotan: Durangoko Bizenta Mogel liburutegian eta San Agustin kulturgunean.

Gerediaga elkarteko koordinatzaile Beñat Gaztelurrutiak adierazi duenez, DA! Pro mantentzearen alde egin du Durangoko Azokak, estrategikoa baita Azokarako: «Orain dela lau urte hasitako bideari eutsi nahi izan diogu. Kulturaren plaza profesionalentzako topagunea izatea da gure helburua, etorkizunean proiektu berriak sortzea bultzatzeko». Durangoko Azokarekin batera, proiektu honetan parte hartuko dute BBK-k, Musika Bulegoak, Bizenta Mogel bibliotekak eta Berbaro elkarteak.

Iaz bezala, bi arlo landuko ditu aurten DA! Pro egitasmoak: musika, batetik, eta familia ikuskizunak, bestetik. Abenduaren 5ean izango dira topaketa biak, 09:00etan: musikariak San Agustin kulturgunean batuko dira, eta familia ikuskizunak, Bizenta Mogel bibliotekan. Bi saioetan, sortzaileek aukera izango dute programatzaile, teknikari eta bestelako profesionalen aurrean euren proiektua aurkezteko, 10-15 minutuz. Horrela, programatzaileek aukera izango dute sortzaileak eta euren kultur proposamenak bertatik bertara ezagutzeko. Aurkezpenak euskaraz izango dira.

Izena emateko epea irekita dago sortzaile eta profesionalentzat. Artistek azaroaren 10era arte izango dute epea, eta programatzaileek, azaroaren 30era arte, denek ere www.durangokoazoka.eus webgunean.

Aurkezpenez gain, aurten katalogo bat sortuko du Durangoko Azokak jasotako kultur proposamenekin (bai musikan, bai familia ikuskizunetan). Katalogo hori programatzaileen, teknikarien eta bestelako profesionalen eskura jarriko dute, urte osoan kontratazioak egiteko aukera emateko.]]>
<![CDATA[Txotxongilo sortzaileari aitortza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1908/025/002/2022-10-27/txotxongilo_sortzaileari_aitortza.htm Thu, 27 Oct 2022 00:00:00 +0200 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/paperekoa/1908/025/002/2022-10-27/txotxongilo_sortzaileari_aitortza.htm
Filosofia eta Letretako lizentzia eskuratu zuen Genuak Deustuko Unibertsitatean, eta, 1971n, Txotxongillo taldea sortu zuen Manolo Gomezekin batera. Talde horrekin, 50 urtean baino gehiagoan, txotxongilo antzerkia euskaraz egin du hainbat herrialdetan.

Idazle gisa, hainbat generotako haur eta gazte literaturako lanak eta material didaktikoak argitaratu ditu. Haren sorkuntzetan, ahozko literaturaren eta euskal mitologiaren elezaharrak suspertzeko ahalegina nabarmentzen da.

Tolosako (Gipuzkoa) Titirijai Nazioarteko Txotxongilo Jaialdia martxan jartzen lagundu zuen 1992an, baita Topic txotxongiloaren nazioarteko zentroa ere. Hainbat sari jasoa da aurrez ere.]]>
<![CDATA[Enkarni Genuak jasoko du Manuel Lekuona saria]]> https://www.berria.eus/albisteak/219955/enkarni_genuak_jasoko_du_manuel_lekuona_saria.htm Wed, 26 Oct 2022 15:45:16 +0200 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/albisteak/219955/enkarni_genuak_jasoko_du_manuel_lekuona_saria.htm elkarrizketa honetan aletu zituzten Genuak eta Gomezek Txotxongilloren hastapenak eta bilakaera. Idazle gisa, hainbat generotako haur eta gazte literaturako lanak (antzerkirako eta telebistarako gidoiak, ipuinak, diskoak...) eta material didaktikoak argitaratu ditu. Haren sorkuntzetan, ahozko literaturaren eta euskal mitologiaren elezaharrak suspertzeko ahalegina nabarmentzen da, irakurle berrientzat egokituta. Tolosako (Gipuzkoa) Titirijai Nazioarteko Txotxongilo Jaialdia martxan jartzen lagundu zuen 1992an, eta, ondoren, Topic txotxongiloaren nazioarteko zentroaren sorreran ere parte hartu zuen, hori ere Tolosan. «Sormen gaitasuna eta ezagutzak ere partekatu ditu, aisialdiko begiraleen, irakasle eskolako ikasleen eta eskola tailerretako ikasleen prestakuntzaren bidez». Hainbat aitorpen eta sari jaso ditu: besteak beste, Bilboko Udaleko Ercilla saria (1980) eta arte eszenikoetako ibilbidea aitortzen duen Viktoria Eugenia saria (2007). Donostiako Udalak hiritar merezimenduaren domina eman zion Txotxongillo taldeari 2013. urtean. Remigio Mendibururen eskultura 2014az geroztik, Lekuona saria ebazteko, Euskal Komunitate Globalaren iritzia eskatzen da, bozketa ireki bidez. Ondoren, epaimahai instituzional batek balioztatzen du emaitza. Aurten, Eusko Ikaskuntzaz gain, Soinuenea fundazioa, Euskalerriko Adiskideen Elkartea, Barandiaran fundazioa, Euskal Kultur Erakundea, Unesco Etxea, Etxepare Euskal Institutua eta Euskarabidea erakundeetako ordezkariek osatu dute. Remigio Mendiburuk sortutako brontzezko eskultura ekitaldi publiko batean emango diote Genuari; eguna zehaztu gabe dago oraindik. Manuel Lekuona saria jaso duten azkeneko lagunak hauek izan dira: Fermin Leizaola (2017), Mari Jose Azurmendi (2018), Xabier Amuriza (2019), Jose Ramon Etxebarria (2020) eta Jon Bagues (2021).]]> <![CDATA['DA! Pro' sortzaile eta programatzaileen arteko topaketa egingo dute abenduaren 5ean]]> https://www.berria.eus/albisteak/219950/039da_pro039_sortzaile_eta_programatzaileen_arteko_topaketa_egingo_dute_abenduaren_5ean.htm Wed, 26 Oct 2022 11:20:21 +0200 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/albisteak/219950/039da_pro039_sortzaile_eta_programatzaileen_arteko_topaketa_egingo_dute_abenduaren_5ean.htm www.durangokoazoka.eus webgunean. Aurkezpenez gain, aurten katalogo bat sortuko du Durangoko Azokak jasotako kultur proposamenekin (bai musikan, bai familia ikuskizunetan). Katalogo hori programatzaile, teknikari eta bestelako profesionalen eskura jarriko dute, urte osoan kontratazioak egiteko aukera emateko.]]> <![CDATA[Bidea egiten, mugarik gabe ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/041/001/2022-10-23/bidea_egiten_mugarik_gabe.htm Sun, 23 Oct 2022 00:00:00 +0200 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/paperekoa/1943/041/001/2022-10-23/bidea_egiten_mugarik_gabe.htm Whatever People Say I Am, That's What I'm Not bere lehendabiziko diskoa, izenburutik bertatik arreta ematen zuen lana. Ordurako, eta diskorik izan gabe, Erresuma Batuko musika prentsaren talde kuttuna zen -MySpace sare sozial orduan indartsuaren bitartez kantuak zabaldu ostean-, eta aurretik Franz Ferdinand, The Libertines eta Maximo Park-ekin egin bezala, zenbait komunikabidek (New Musical Express buru zela) haizatu egin zuten taldea, mende hasierako talde onenetakoa zela nabarmenduz. Artean diskorik ere ez zutela. Whatever People Say I Am, That's What I'm Not-ek, baina, garage-rockaren eta post-punkaren artean mugituz eta bere kantu azeleratu, bizi eta hipermelodikoekin, ez zuen hutsik egin, eta berehala bihurtu zuen Arctic Monkeys jarraitu beharreko taldea.   Whatever People Say I Am, That's What I'm Not argitaratu eta hamasei urtera, Alex Turnerrek (ahotsa, pianoa eta gitarra), Jamie Cookek (gitarra, teklatuak), Nick O'Malleyk (baxua) eta Matt Heldersek (bateria) osatutako taldea The Car diskoarekin dator bueltan, bere ibilbideko zazpigarrena dena eta laukotea bertan goxo gelditzearen kontra dagoela nabarmen erakusten duena. Izan ere, Sheffieldeko bandak pareko gutxi dituen musika bidea egin du hamarkada eta erdian, eta garage-rockera (Humbug, 2009) eta mugarik gabe rock-and-rollera (AM, 2013) salto egin ondoren, azken urteotan, Tranquility Base Hotel & Casino (2018) diskoa kaleratu zuenetik hain zuzen, gitarrak apur bat alboratu eta pianoarekin konposatzen hasi dira kantuak. Horrek dakarren aldaketarekin. Tranquility Base Hotel & Casino-k irekitako bidean kokatzen da The Car, eta, gainera, sakondu egiten du. Izan ere, There'd Better Be a Mirrorball kantuaren doinu zinematografikoekin hasten den momentutik, The Car-en, hari konponketek orain arte Arctic Monkeysen musikan inoiz izan ez duten protagonismoa hartzen dute. Kantuen bizkarrezur bilakatzeraino - Turnerrentzat ez da berria, The Last Shadow Puppets proiektu paraleloan ere erabili zituelako, Scott Walkerren lehenengo diskoen soinua eguneratu nahian-.
Horrek berak ia bi talde ezberdin bihurtzen ditu Whatever People Say I Am, That's What I'm Not grabatu zuen hura eta 2022ko hau, nahiz eta taldekideek ez duten horrela ikusten. «Lehenengo diskoa eta azken hau lotzen dituen bide bat dago. Agian ez da agerikoa denontzat, baina, gure ustez, badira loturak», adierazi du Helderrek. Soularen eragina Hari konponketek gidari lanak hartzen badituzte ere, The Car ez da norabide bakarreko diskoa, eta taldearen jarratzaile zaharrenentzat ezustekoak izan daitezkeenak ere gordetzen ditu. I Ain't Quite Where I Think I Am lehenengo singleak, adibidez, bere funk baxuekin eta wah wah gitarrekin, David Bowie soul-ena ekartzen du gogora, Young Americans (1975) diskokoa. Soulak, eta batez ere soul intimista eta goxoak, leku nabarmena baitute The Car-en, ez modu ageriko eta azalean, baizik eta oinarri sendo gisa (Body Paint, Jet Skis On The Moat).
Baina The Car-en badira gitarra arpegio dotoreak dituzten kantu lasaiak (Mr Schwartz), pieza ilunagoak (Sculptures of Anything Goes), eta baita Turnerri bere crooner kantaera erakusteko bidea ematen dioten abesti apartak ere (Hello You). Orain galdera hau da: zein izango da taldearen hurrengo urratsa? ]]>
<![CDATA[Iggy Pop, Rancid eta Lucinda Williams izango dira Azkena Rock jaialdian]]> https://www.berria.eus/albisteak/219753/iggy_pop_rancid_eta_lucinda_williams_izango_dira_azkena_rock_jaialdian.htm Fri, 21 Oct 2022 11:21:17 +0200 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/albisteak/219753/iggy_pop_rancid_eta_lucinda_williams_izango_dira_azkena_rock_jaialdian.htm
Rock gogorragoa lantzen duten taldeak ere izango dira Mendizabalan. Alde batetik Rancid, 90eko hamarkadan AEBetan piztutako punk oldearen ordezkari arrakastatsuenetako bat, eta, bestetik, Melvins, 1980ko hamarkadan sortu eta grungearen aitzindaritzat jotzen den banda. Heavytik eta hard-rocketik gertuago dauden taldeak ere izango dira Azkena Rocken. Queensryche, adibidez, 1980ko hamarkadan sortu zen, eta hasieratik alderatu zuten haren musika Iron Maiden taldearenarekin. Lehendabiziko aldiz izango da Azkena Rocken. Monster Magnet azken hamarkadetan stoner-rockaren eta hard-rockaren esparruan gehien nabarmendu diren taldeetako bat izan da, eta GWAR taldeak, berriz, metalaren eta rock gogorraren alderik muturrekoenetako bat erakusten du, umoreari, maskara ikusgarriei eta antzerkiari uko egin gabe.
Azkena Rockek baieztatu dituen beste talde batzuk Lucero, Os Mutantes, Matchbox eta Calexico dira. Euskal ordezkaritzari dagokionez, oraingoz bi talderen berri eman dute antolatzaileek: Pasadena eta Brigade Loco izango dira jaialdian. Aurreko urteetan jaialdian izan diren lagunek hilaren 24tik aurrera eskuratu ahal izango dituzte sarrerak eta abonuak, prezio murriztu batean (110 euro jaialdi osorako abonua), eta salmenta orokorra 27an hasiko da (130 euro abonua)]]>
<![CDATA[Kepa Junkeraren itzulera]]> https://www.berria.eus/albisteak/219751/kepa_junkeraren_itzulera.htm Fri, 21 Oct 2022 10:36:21 +0200 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/albisteak/219751/kepa_junkeraren_itzulera.htm Donostiako Zinemaldian aurkeztu zuten aurrenekoz. Atzoko emanaldia, ordea, berezia zen, trikitilariaren jaioterri eta bizilekuan baitzen, eta Junkera bera agertzeak bereziagoa egin zuen. BBK aretoa gainezka zegoen, eta Junkera iritsi zenean hamarnaka lagun zituen kanpoan, ongietorria egiteko. Ekitaldian Iñigo Urkullu lehendakariak ere parte hartu zuen. Junkerak iktus bat izan zuen 2018an, Ganten (Belgika) zegoela. Hain zuzen ere, Berpiztu dokumentalak gertakari horren aurrekoak eta ondorengoak kontatzen ditu, eta, haren testigantzak ez ezik, beste hainbat musikari, lagun eta seniderenak ere jasotzen ditu. «Haren sormen gaitasuna islatzea lortu dugu», azaldu zuen atzo bertan Aiok, dokumentalaren aurkezpenean. «Haren buruaren barruan egongo bagina bezala izan da. Kontatu dugu 30tik gora diskoren atzean zer lan egon den, eta [Junkerak] zer gaitasun izan duen jendea endredatzeko eta jende horrek bere onena emateko». 2020an Donostiako Udalaren Adarra saria ere jaso zuen Junkerak, baina orduko hartan ezin izan zen sari emateko ekitaldirik egin. Joan den irailean egin zuten azkenean.]]> <![CDATA['Irati' filmarekin hasiko da Donostiako Beldurrezko Astea]]> https://www.berria.eus/albisteak/219716/039irati039_filmarekin_hasiko_da_donostiako_beldurrezko_astea.htm Thu, 20 Oct 2022 16:46:28 +0200 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/albisteak/219716/039irati039_filmarekin_hasiko_da_donostiako_beldurrezko_astea.htm webgunean.]]> <![CDATA[Patxi Zubizarretaren nobela proiektu batek irabazi du Zubikarai saria]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1846/032/001/2022-10-20/patxi_zubizarretaren_nobela_proiektu_batek_irabazi_du_zubikarai_saria.htm Thu, 20 Oct 2022 00:00:00 +0200 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/paperekoa/1846/032/001/2022-10-20/patxi_zubizarretaren_nobela_proiektu_batek_irabazi_du_zubikarai_saria.htm Gau otsoa nobela proiektuak irabazi du Ondarroako Udalak (Bizkaia) eta Elkar argitaletxeak antolatzen duten Augustin Zubikarai saria. Zortzi lan aurkeztu dira aurten, eta horien artean Zubizarretaren proposamena aukeratu du Leire Bilbaok, Xabier Mendigurenek eta Ana Urkizak osaturiko epaimahaiak. Saria hilaren 27an emango diote, arratsaldeko seietan, Ondarroako Kofradia Zaharrean, Literatur Amuak izeneko jardunaldietan, eta ekitaldi berean aurkeztuko da iazko proposamen irabazlearen emaitza: Mikel Alvarez Sarriegik idatzitako Euskalia eleberria.

Zubizarretak insomnioa hartuko du bere lanaren ardatz, «gizartean guztiz zabaldutako gaitza eta, aldi berean, gizartearen erretratua egiteko balio duen sintoma». Kontakizunean, Adela izango da protagonista, 45 urteko kazetari bat, banandua eta ume baten ama. Insomnioari buruzko erreportaje bat egin behar du Adelak, lan egiten duen aldizkariarentzat, eta horixe izango da eleberriaren abiapuntua, gero hainbat pertsonaia, sare eta abarretan korapilatuko dena. «Laburbilduz: begirada zorrotz bezain originala geure buruari eta munduari, idazkera gozo bezain aberats batean emana, umorez eta kultur erreferentziaz josia», azaldu du epaimahaiak.

Zubizarreta 1964an jaio zen, Ordizian (Gipuzkoa), eta Gasteizen bizi da aspaldidanik. Euskal Filologia ikasitakoa da, baina idazletzari guztiz emana dago. Obra ugaria sortu du, helduentzat bai, baina batik bat haur eta gazteentzat; eta ezin konta ahala dira irabazi dituen sariak. Besteak beste, haur eta gazte literaturako Euskadi saria, lau aldiz. Itzulpenak ere egin izan ditu, eta beste artista zenbaitekin batera ondutako ikuskizun eta errezitalak ere bai.

Augustin Zubikarai saria, bederatzi urtez nobela laburrentzako lehiaketa izan zena, 2010ean formatuz aldatu eta nobelak sortzeko beka bihurtu zen. Ordutik, hauexek izan dira sariaren irabazleak eta argitaratu dituzten lanak: Joxean Agirre (Zwei Frauen —Bi emakume—, 2010), Itxaso Arake (Damutzen ez direnak, 2011), Garbiñe Ubeda (Hobe isilik, 2012), Garazi Kamio (Orube abandonatuak, 2013), Jasone Osoro (12etan bermuta, 2014), Miren Gorrotxategi (33 ezkil, 2015), Katixa Agirre (Amek ez dute, 2016), Xabier Etxeberria (Berriro itzuliko balitz, 2017), Eneko Barberena (Afrikanerrak, 2018), Idoia Garzes (Mendiko gaitza, 2019), Lander Garro (Faith, 2020) eta Mikel Alvarez Sarriegi (Euskalia, 2021).]]>
<![CDATA[Rockaren sua erraietan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1889/032/002/2022-10-20/rockaren_sua_erraietan.htm Thu, 20 Oct 2022 00:00:00 +0200 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/paperekoa/1889/032/002/2022-10-20/rockaren_sua_erraietan.htm revival-aren eragile nagusietakoa izan zen, 1950eko hamarkadako rock-and-rolla punk belaunaldiari ezagutarazi ziona. Herenegun hil zen Gordon (1967-2022), 75 urterekin.

Gene Vincent eta Eddie Cochranen jarraitzailea zen; 17 urterekin, The Confidentials taldea sortu zuen, eta 1970eko hamarkadan Tuff Darts New Yorkeko punk taldera batu zen. 1977rako, ordea, berriro jo zuen rockabillyra, eta bere bakarkako lehen diskoa atera zuen, Link Wray gitarrista ospetsuak lagunduta.

Hamarkada horretan grabatu zituen hiru diskoek mundu mailako izar bilakatu zuten, baina, gerora, haren ospea itzaliz joan zen. 2010ean, Gasteizko Azkena Rocken jo zuen.]]>
<![CDATA[Patxi Zubizarretak irabazi du Augustin Zubikarai saria]]> https://www.berria.eus/albisteak/219650/patxi_zubizarretak_irabazi_du_augustin_zubikarai_saria.htm Wed, 19 Oct 2022 15:21:17 +0200 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/albisteak/219650/patxi_zubizarretak_irabazi_du_augustin_zubikarai_saria.htm 2011: Itxaso Araque, Damutzen ez direnak
2012: Garbiñe Ubeda, Hobe isilik
2013: Garazi Kamio, Orube abandonatuak
2014: Jasone Osoro, 12etan bermuta
2015: Miren Gorrotxategi, 33 ezkil
2016: Katixa Agirre, Amek ez dute
2017: Xabier Etxeberria, Berriro itzuliko balitz
2018: Eneko Barberena, Afrikanerrak
2019: Idoia Garzes, Mendiko gaitza
2020: Lander Garro, Faith
2021: Mikel Alvarez Sarriegi, Euskalia]]>