<![CDATA[Mikel Lizarralde | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sat, 28 Mar 2020 15:21:31 +0100 hourly 1 <![CDATA[Mikel Lizarralde | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Stuart Gordon zinema zuzendaria hil da]]> https://www.berria.eus/albisteak/179295/stuart_gordon_zinema_zuzendaria_hil_da.htm Wed, 25 Mar 2020 16:13:40 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/albisteak/179295/stuart_gordon_zinema_zuzendaria_hil_da.htm <![CDATA[Asterix umezurtz gelditu da]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/025/001/2020-03-25/asterix_umezurtz_gelditu_da.htm Wed, 25 Mar 2020 00:00:00 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/paperekoa/1877/025/001/2020-03-25/asterix_umezurtz_gelditu_da.htm
Albert Uderzo (Fismes, Frantzia, 1927) Bigarren Mundu Gerra amaitu berritan hasi zen bidea egiten ilustratzaile gisa, eta, berehala, Parisko marrazkilari ezagunenetakoa bilakatu zen Flamberge, Clopinard eta haren eskuetatik ateratako beste pertsonaia batzuei esker. 1951n Goscinny ezagutu zuen, eta, elkarrekin hainbat lan egin ostean, 1959an Pilote aldizkariaren gidaritza hartu zuten. Agerkari haren lehen zenbakian azaldu zen lehendabiziko aldiz Asterix. Handik bi urtera, baina, eta aldizkarian lortu zuen oihartzunari erantzunez, Asterixen lehenengo albuma argitaratu zuten: Asterix galiarra (1961). Hor zeuden aurkeztuak oinarrizko abiapuntua, eta baita pertsonaia nagusiak ere: Asterix heroi txiki eta borrokalaria; haren lagun banaezina, Obelix, txikitan edabe magikoaren eltzera erori ostean indar ikaragarria duen gizonkote xalo eta maitagarria; Panoramix druida zaharra; Asuranzeturix, inor gutxik jasan dezakeen bardoa; Abrarakurzix, zerua egunen batean burura erortzea beldur bakartzat duen tribuko buruzagia...

«Galiarren gaia aukeratu genuen frantziarren historia delako», azaldu zuen Uderzok orain hamar urte, Asterixek mende erdia bete berri zuenean: «Aurkitu genuen modu egoki bat galiarrak eta erromatarrak aurrez aurre jartzeko. Azken batean, David eta Goliaten arteko borroka da hori, borroka desorekatu bat». Biek, Goscinnyk eta Uderzok, garbi zuten ez zutela ohiko superheroi bat eraiki nahi. «Garai hartan, Supermanen ildoko heroiz inguratuta geunden: itxura onekoak, indartsuak, gihartsuak...».

Komikiak berehala lortu zuen arrakasta, eta bikoteak jarraian idatzi, marraztu eta argitaratu zituen beste hainbat lan, herrixkaren bizimoduan eta pertsonaien nortasunean sakonduko zutenak: Urrezko igitaia (1962), Asterix eta godoak (1963), Asterix gladiadorea (1964), Asterix Galiako itzulian (1965), Asterix eta Kleopatra (1965)... Album horietan nahiz aurrerago egingo zituztenetan, Goscinnyk eta Uderzok Frantziaren nahiz beste herrialdeen gaineko topikoen inguruko umorea izan zuten bidelagun nagusia. «Asterix parodia bat da», aitortu zuen gidoilariak: «Esango nuke, hain zuzen ere, frantziarren chauvinismoaren parodia dela [...], eta herrialde bakoitza ezaugarritzeko topikoetara jo behar dut; topikoez barre egin behar dut herrialde bakoitza ezaugarritzeko».

1977ra bitartean, 24 album egin zituzten elkarrekin, baina urte hartan gidoigilea hil egin zen ezustean. «Goscinny hil ostean, bi urte egin nituen zer egin ez nekiela», esan zuen gerora marrazkilariak: «Irakurleek gutunak idatzi zizkidaten, eta gehienen mezua garbi jaso nuen: 'Ulertzen dugu lur jota egotea, baina ulertu behar duzu pertsonaia hau dagoeneko ez dela zurea, baizik eta irakurleena. Eta, beraz, segitu behar duzu Asterixen abenturak kontatzen'». Hasieran ez zen «eroso» sentitu idazten. «Hori ez zen nire esparrua, baizik eta Goscinnyrena. 26 urtez egin genuen lan elkarrekin, eta oso ondo nekien nola heltzen zien gai guztiei umorez». Heldu zion idazketari, baina, eta erritmo patxadatsuago batekin bada ere, berak idatzi eta marraztutako Asterixen hainbat lan argitaratu zituen hurrengo urteetan: Zanga handia (1980), Asterixen semea (1983), Asterix Indian (1987)... harik eta 2011n pertsonaiaren abentura berriak asmatzeko ardura komikigile gazteagoei utzi zien arte.

Utzia zuen Asterix, baina Asterixek berekin segitzen zuen, munduko milioika haur eta heldurekin segitzen duen moduan. Ez baita nolanahikoa Asterixek lortu duena. 111 hizkuntzatara itzuli dute —euskaraz ere, bi salbu, album guztiak daude argitaratuak—, eta 2017an 356 milioi album zeuden salduta mundu osoan. «Bere independentzia ez galtzeko borrokatzen den pertsonaia txiki hau edozein herrialdetan bihurtzen da gertuko. Edozeinek irakur dezake Asterix egunen batean Asterix izango den itxaropenarekin».]]>
<![CDATA[Uderzo hil da, Asterixen sortzailea]]> https://www.berria.eus/albisteak/179246/uderzo_hil_da_asterixen_sortzailea.htm Tue, 24 Mar 2020 11:50:20 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/albisteak/179246/uderzo_hil_da_asterixen_sortzailea.htm <![CDATA[Bill Fay, heldutasunari atxikitako sosegua ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/030/001/2020-03-22/bill_fay_heldutasunari_atxikitako_sosegua.htm Sun, 22 Mar 2020 00:00:00 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/paperekoa/1944/030/001/2020-03-22/bill_fay_heldutasunari_atxikitako_sosegua.htm Countless Branches (2020): ahotsarekin, pianoarekin, gitarrarekin eta elementu gehigarri gutxienekin Fayren talentua lehen planoan jartzen duen lan minimalista bezain hunkigarria.   Hona iristeko bidea, baina, ez da erraza izan musikari ingelesarentzat. 1967an, bere lehen singlea argitaratu zuen Deram zigiluaren bitartez, hasierako Bob Dylanen eta Nick Drakeren folk intimista ukitu progresiboekin gurutzatzen zituena (Some Good Advice / Screams in the Ears), eta gerora iritsi ziren bi disko luze ere, Bill Fay (1970) eta Time of The Last Persecution (1971), garai hartako kezka eta interesak biltzen zituztenak. Abestu zion gerra nuklear bati zion beldurrari, amets egin zuen landare bilakatzearekin (Garden song), eta aurre egin zion zibilizazioa hartzen ari zen bideari. Lan haiek, baina, ez ziren nahikoa saldu, eta Deramek -ordurako pop eta folk progresiboaren etxe zena- zalantza handirik gabe eten zuen musikariarekin sinatua zuen kontratua. Hamar kantu labur dira guztira -oso gutxik gainditzen dituzte hiru minutuak-, Fayren ahotsa lehen planoan jartzen dutenak. Ez da zaila ahots horretan denboraren eta adinaren arrastoak antzematea -76 urte ditu kantariak-, baina horrek berak ematen die Time's Going Somewhere, Love Will Remain eta Salt of The Earth-i, esaterako, sosegu berezi bat, gazte baten ahotsean transmititzeko zaila izango zen lasaitasun bat. Disko bikain honen osagarri, Fayk beste lan bat gehitu dio deluxe argitalpenean. Hor, hainbat bonus track-ez gain, bere bigarren diskoan azaldu zen kantu baten zuzeneko bertsioa bildu du (Don't Let My Marigolds Die), baita diskoko hainbat kanturen gainean talde formatuan egindako moldaketak ere. ]]> <![CDATA[Klasiko bat, aske eta sasoiko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1949/031/004/2020-03-22/klasiko_bat_aske_eta_sasoiko.htm Sun, 22 Mar 2020 00:00:00 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/paperekoa/1949/031/004/2020-03-22/klasiko_bat_aske_eta_sasoiko.htm London 0 Hull 4, 1986 eta The People Who Grinned Themselves to Death, 1987); The Beautiful South sortu zuen gero, pop dotore bezain garratza egiteko; eta, hura desegin ondotik, bakarkako hainbat lan kaleratu ditu. Azken urteetan, baina, Jacqui Abbott du lagun, eta bikote formatuan kaleratu dituzte lau disko; horietako azkena orain dela egun gutxi batzuk: Manchester Calling.   Aurreko lanetan bezala, Heatonek eta Abbottek ahotsak jarri dituzte diskoan, batzuetan baita kantu berean ere -The Only Exercise I Get is You euforikoan adibidez-, eta horrek berak kolore ugaritasun oparoagoa ematen dio berez askotarikoa den diskoa luze honi -hamasei abesti biltzen ditu ordubete pasan-. Finean, ez dute ezer irauliko, baina Heatonek eta Abbottek urte hasiera honetako bilduma bizienetako bat kaleratu dute. Kantu ederrez beterikoa. ]]> <![CDATA[Cannesko zinemaldia atzeratu egingo dute koronabirusa dela eta]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1999/028/002/2020-03-21/cannesko_zinemaldia_atzeratu_egingo_dute_koronabirusa_dela_eta.htm Sat, 21 Mar 2020 00:00:00 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/paperekoa/1999/028/002/2020-03-21/cannesko_zinemaldia_atzeratu_egingo_dute_koronabirusa_dela_eta.htm
«Jaialdia egin dadin hainbat hipotesi ari gara aztertzen. Nagusia izango litzateke ekainera edo uztailera atzeratzea», adierazi dute antolatzaileek. Nolanahi ere, Frantziako eta nazioarteko osasun egoeraren garapenak baldintzatuko du erabaki hori, eta horren arabera hartuko dute azken erabakia. Ordura arte, eta, betiere jaialdiaren oharraren arabera, zinemaldiaren antolakuntza taldeak eskatu du konfinamendurako neurriak errespeta daitezela. Izatez, zinemaldiak apirilaren 16an iragarri behar zituen aurten lehiaketan parte hartu behar zuten filmak.

Ez da hau Cannesko jaialdia atzeratzen edo bertan behera gelditzen den aurreneko aldia. Lehen edizioa 1939an egitekoa zen, baina, II. Mundu Gerraren eraginez, 1946ra arte ezin izan zuten egin. 1968an, berriz, jaialdia abian zela utzi zuten bertan behera, maiatzeko protesten testuinguruan.]]>
<![CDATA[Cannesko zinemaldia atzeratu egingo dute koronabirusaren krisiagatik]]> https://www.berria.eus/albisteak/179093/cannesko_zinemaldia_atzeratu_egingo_dute_koronabirusaren_krisiagatik.htm Fri, 20 Mar 2020 13:48:40 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/albisteak/179093/cannesko_zinemaldia_atzeratu_egingo_dute_koronabirusaren_krisiagatik.htm <![CDATA[Transgresioa ardatz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1910/033/002/2020-03-17/transgresioa_ardatz.htm Tue, 17 Mar 2020 00:00:00 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/paperekoa/1910/033/002/2020-03-17/transgresioa_ardatz.htm
Genesis P-Orridgek bizitza bera ulertzen zuen esperimentu gisa, eta ikuspuntu hori sormenera eta bere bizitzara eraman zuen. Hala, 1993an, Jaqueline Breyer artista ezagutu zuen —Lady Jaye izenarekin arituko zena—, eta genero trantsizioari lotutako Pandroginia proiektua jarri zuten martxan. Bikoteak adostu zuen bakoitzaren gorputzean hainbat aldaketa egitea, prozesuaren amaieran bikiak izan zitezen. Hain zuzen ere, biek izen bera hartu zuten (Breyer P-Orridge) eta bakoitzaren indibidualismoaren aurretik bikotearen izaera indartu nahi izan zuten.

Neil Andrew Megson izenarekin jaio zen Genesis P-Orridge, eta ibilbide artistikoa COUM Transmissions proiektuaren barruan (1969-1976) hasi zuen. Ordurako, izen berria erabiltzen zuen —1971n legezko bihurtu zuen—, eta William Burroughs idazlearen eragina aitortzen zuen. COUM Transmissions taldeak performance artistiko eta musikalak egiten zituen, eta hainbat erreferente eta erreferentzia zituen: Tristan Tzara, Beatnik mugimendua, pornografia... Taldeak, gainera, uko egiten zien gizarteak ezarritako arauei, eta garaian polemika handia eragin zuten ekintzak egin zituen.

Proiektu hartatik eratorri zen Throbbing Gristle (1976-1981) musika industrialaren eta zarata-rockaren talde aitzindaritzat jotzen dena. Hainbat diskotan ez ezik, zuzeneko emanaldi-performanceetan ere islatu zuten beren ikuspegia Genesis P-Orridgek eta haren kideek (Peter Christopherson, Cosey Fanni Tutti eta Chris Carter). Elementu pornografikoak eta nazismoaren erreferentziak erabiltzen zituzten, eta horrek berak iskanbila handia eragin zuen. Taldeak, halere, beti defendatu zuen bere helburua zela giza kondizioaren alderdi ilun eta obsesiboetan arakatzea, eta ez horrenbeste musika atsegina egitea.

Throbbing Gristleren bidea amaituta, 1982an bere proiektu propioari ekin zion Genesis P-Orridgek. Psychic TV izena jarri zion, eta elektronika esperimentala eta pasarte goxo eta ia onirikoak uztartzeko baliatu zuen.]]>
<![CDATA[Genesis P-Orridge musika industrialaren erreferentea hil da]]> https://www.berria.eus/albisteak/178900/genesis_p_orridge_musika_industrialaren_erreferentea_hil_da.htm Mon, 16 Mar 2020 13:30:00 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/albisteak/178900/genesis_p_orridge_musika_industrialaren_erreferentea_hil_da.htm <![CDATA['Hola']]> https://www.berria.eus/paperekoa/1989/024/005/2020-03-15/hola.htm Sun, 15 Mar 2020 00:00:00 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/paperekoa/1989/024/005/2020-03-15/hola.htm Pio Pio (2006), Monologo interior (2010) eta Rea (2014) diskoek bikotearen alderdirik bihurriena eta dantzagarriena erakusten zuten bitartean, Hola honek soiltasunerako itzulia dakar, eta, soinu akustikoa ardatz, ez da zaila Errazkin eta Iturriozen aurreko taldearen (Le Mans) arrastoak antzematea diskoan. El roce single malenkoniatsu ederrak markatzen du bidea: gitarra akustikoak, melodia soil baina iradokitzailea eta Iturriozen ahots ederra -ze ondo kantatzen duen disko osoan- dena gidatzen. Pianoak, baxuak eta sintetizadoreak ere presentzia dute diskoan, baina Le Mans-en Saudade-n (1996), soiltasuna nagusitzen da disko ia osoan. Eta kantuak soinu banda baten parte balira bezala azaltzen dira; ildo bati jarraitzen diote, baina guztiak dira ezberdinak. Zinemarekiko aipamena ez da debaldekoa, zenbait korok eta pasartek (Marta, Quimi y yo, El Sueño) Ennio Morriconeren musika ekartzen baitute gogora. Disko bikaina egin dute, ostera ere, Errazkinek eta Iturriozek.]]> <![CDATA[Donostiako Tabakalera eta Bilboko Azkuna zentroa itxi dituzte]]> https://www.berria.eus/albisteak/178801/donostiako_tabakalera_eta_bilboko_azkuna_zentroa_itxi_dituzte.htm Fri, 13 Mar 2020 16:22:36 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/albisteak/178801/donostiako_tabakalera_eta_bilboko_azkuna_zentroa_itxi_dituzte.htm <![CDATA[Kultura, berrogeialdian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/029/001/2020-03-13/kultura_berrogeialdian.htm Fri, 13 Mar 2020 00:00:00 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/paperekoa/1877/029/001/2020-03-13/kultura_berrogeialdian.htm
Bizkaian, herenegun jakinarazi zuten MAZ Basauri jaialdia bertan behera gelditu dela —aste honetan eta hurrengoan egin behar zuten—, eta atzo jakinarazi zuten beste hainbat ekitaldi ez direla egingo eta hainbat kultur azpiegiturak ateak itxiko dituztela. Hala, Bilbon, Arriaga antzokiak itxi egingo du datozen hamabost egunetan, eta ez du ekitaldirik emango. Erabaki bera hartu dute Basauri, Zornotza, Elorrio, Galdakao, Durango eta Gernikako antzokiek ere. Halaber, atzo erabaki zuten Durango Arte eta Historia Museoak eta Gernikako Bakearen Museoak ixtea.

Atzeratu egingo dute, halaber, Gatibu taldea hilaren 28an Bilboko Miribilla kiroldegian hogeigarren urteurrena ospatzeko ematekoa zen kontzertua ere; urriaren 31ra pasatuko da. Gernikako Lekuek jaialdia ere eten egin dute, eta bertan behera geratu da Jabier Muguruzak Geltokiak izarretara aurkezteko larunbatean Bilboko Bidebarrietan eman behar zuen kontzertua ere. Break On Stage Bilboko kultura urbanoaren jaialdia martxoaren 21ean zen hastekoa, baina ekainaren 13tik aurrera egingo dute, programazio berarekin. Bilbao Poesia jaialdia bertan behera utzi dute, baita Bilboko Orkestra Sinfonikoaren hurrengo emanaldiak ere.

Gasteiz izan da orain arte koronabirus kasuen arretagune nagusia, eta areto ugari itxi zituzten han atzo bertan: Jimmy Jazz, Hell Dorado, Urban Concept, Kubik eta Mitika. Ruper Ordorikak atzo Principal antzokian eman behar zuen kontzertua ere bertan behera utzi zuten. Bertsolaritzari dagokionez, Arabako Bertso Kuadrilla Artekoak hirugarren finalaurrekoa zuen jokatzekoa larunbatean, baina Arabako Bertsozale Elkarteak atzeratzea erabaki du, baita hilaren 28an Murgian egitekoa zen finala ere. Hain zuzen ere, gaur Murgian zuen Amek ez dute nobelaz hitz egiteko hitzordua Katixa Agirre idazleak, baina azkenean ez da egingo.

Donostian, Kristinaeneako Ingurumen Baliabideen Etxea itxiko dute gaurtik aurrera, eta Gipuzkoako hainbat herritan ere berdin gertatuko da. Azpeitian, Kulturaz kooperatibak bertan behera utzi ditu datozen bi asteetarako antolatuta zituen saio guztiak. Ekitaldiei dagokienez, Arrasateko gaztetxean ostegunero egiten da kontzertua Kooltur Ostegunak programaren barruan, eta atzo Skakeitan taldeak eman behar zuena bertan behera utzi zuten antolatzaileek. Eta Kaxilda liburu dendan Joseba Zulaika antropologoak hilaren 18an eman behar zuen hitzaldia ere ez da egingo.

Gaurtik hasita eta igandera arte, Herri Musikaren 19. Jardunaldiak egin behar zituzten Donostian, Errenterian eta Oiartzunen, Soinuenea Herri Musikaren Txokoak, Musikenek eta Eresbilek antolatuta, baina azkenean ez dira egingo, koronabirusagatik. Antolatzaileek adierazi dutenez, beren asmoa da topaketak oraindik erabaki ez duten data batera atzeratzea. Legorretako Legoreggae festibala ere ez dutela egingo iragarri dute antolatzaileek. Martxoaren 28an zen egitekoa.

Nafarroan, herenegun jakinarazi zuten Iruña Rock jaialdia ez dutela aurten egingo. Laugarren aldia zuen aurten, baina oraingoz ez da egingo, Nafarroako Osasun Publikoko eta Laneko Institutuak bertan behera utzi baitu, koronabirusagatik. Hiru egunez egin behar zuten, hilaren 19tik 21era, Iruñeko Nafarroa Arenan, eta 27.000 ikus-entzule biltzea espero zuten. Jaialdian, besteak beste, Su Ta Gar, La Polla Records, Kase.O, Boikot, El Drogas, Koma, Los Chikos del Maiz eta Aphonnic ziren parte hartzekoak.

Nafarroako Bertsozale Elkarteak, bestalde, atzo jakinarazi zuen asteburuan Goizuetan eta Jaunsaratsen (Basaburua) jokatu behar ziren Bardoak txapelketako bi finalaurrekoak atzeratu egin dituztela. Bi herri horietako udalekin adostuta hartu du erabakia elkarteak, eta astelehenean erabakiko du, berriz, zer egin finalarekin. Berez, hilaren 28an da egitekoa Lizarran.

Hain zuzen ere, Lizarrako eta Berako udalek bertan behera utzi dituzte ekintza gehienak hamabost egunerako.

Euskadiko orkestra, geldi

Euskadiko Orkestra Sinfonikoak herenegun jakinarazi zuen datorren astean Gasteizen ematekoa zen abonu denboraldiko kontzertua ez duela egingo, eta atzo, berriz, iragarri zuen Bilbo, Donostia eta Iruñeko emanaldiak ere gelditu direla bertan behera hilaren 21era arte. Egun horretako Miramongo Matineea ere ezeztatu du orkestrak. Donostiako Orfeoiak ere bi ekitaldi zituen programatuak datozen asteetarako —EHU-Donostiako Orfeoia sariaren entrega ekitaldia hilaren 23an, eta kontzertu bat Madrilen apirilaren 2an—, baina biak gelditu dira bertan behera.

Euskal Herrian ez ezik, beste herrialde batzuetan ere eragina izaten ari da koronabirusa, eta hainbat museok ateak itxi dituzte. Madrilgo Prado museoa atzo itxi zuten, eta New Yorkeko Metropolitanera ez da sartzeko aukera izango gaurtik aurrera.]]>
<![CDATA[Iruña Rock eta MAZ Basauri jaialdiak bertan behera utzi dituzte]]> https://www.berria.eus/albisteak/178700/iruna_rock_eta_maz_basauri_jaialdiak_bertan_behera_utzi_dituzte.htm Wed, 11 Mar 2020 09:00:25 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/albisteak/178700/iruna_rock_eta_maz_basauri_jaialdiak_bertan_behera_utzi_dituzte.htm <![CDATA[Bergmanen ahotsa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2119/038/001/2020-03-10/bergmanen_ahotsa.htm Tue, 10 Mar 2020 00:00:00 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/paperekoa/2119/038/001/2020-03-10/bergmanen_ahotsa.htm
Von Sidow 1929an jaio zen, Lunden (Suedia), eta interpretaziorako joera izan zuen oso gaztetatik. Hain zuzen ere, Stockholmen egin zituen ikasketak, eta han ezagutu zuen Bergman. Det sjunde inseglet (Zazpigarren zigilua) filmarekin hasi zen bien arteko elkarlana, denboran luzatuko zena. Izurriteak suntsitutako Erdi Aro batean Heriotzaren kontra xake partida bat jokatzen duen zaldunaren rola bete zuen Von Sidowk film horretan. Filmak oihartzun handia izan zuen; Bergman egile-zinemaren ikur bilakatu zuen, eta Von Sidow ere ezagutarazi zuen. Baina ez zen hori Bergman eta Von Sidow bikotearen lan bakarra, aktorea zuzendariaren ideien transmisore bilakatu baitzen zenbait urtez. Nära livet (Bizitzaren atarian, 1958) draman rol txikiago bat bete zuen, baina protagonista izan zen Ansiktet (Aurpegia, 1958), Jungfrukällan (Dontzeilaren Iturburua, 1960), Såsom i en spegel (Ispilu ilunean zehar, 1961) eta Vargtimmen (Otsoaren ordua, 1968) filmetan.

Bergmanen lanak nazioartean izan zuen oihartzunaren ondorioz, Von Sidowk ere jauzia egin, eta AEBetan lanean hasi zen, bere herrialdeko ekoizpenei uko egin gabe. Hala, 1960ko hamarkadatik aurrera, John Hustonekin (The Kremlin Letter, 1970, Escape to Victory, 1981), William Friedkinekin (The Exorcist, 1973), Woody Allenekin (Hannah and her Sisters, 1986) eta Steven Spielbergekin (Minority Report, 2002) egin zuen lan, besteak beste. Bere azken lanetako bat Game of Thrones telesailean bete zuen.

Bitan egon zen aktore onenaren Oscar saria jasotzeko izendatua, baina ez zuen irabazi.]]>
<![CDATA[Max Von Sydow aktore suediarra hil da]]> https://www.berria.eus/albisteak/178592/max_von_sydow_aktore_suediarra_hil_da.htm Mon, 09 Mar 2020 16:59:34 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/albisteak/178592/max_von_sydow_aktore_suediarra_hil_da.htm <![CDATA[«XXI. mendean, proposamen zabal bat egin behar du txistuak»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1937/040/001/2020-03-08/xxi_mendean_proposamen_zabal_bat_egin_behar_du_txistuak.htm Sun, 08 Mar 2020 00:00:00 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/paperekoa/1937/040/001/2020-03-08/xxi_mendean_proposamen_zabal_bat_egin_behar_du_txistuak.htm
Baina ofizioa eta afizioa elkarrekin doaz Mendizabalentzat, eta azken hamabi urteetan txistua molde eta joera askotara egokitzen dela erakutsi nahi izan du. Bihurrikerietan (2008) izan zuen lehen diskoa, eta gerora etorri dira, besteak beste, Sosegua, Txistu Symphonic —Bratislavako Orkestra Sinfonikoarekin grabatua— eta Aitor Furundarenarekin ondutako 2 poliedro. Xabier Zabalarekin elkarlanean prestatutako diskoa, Ibili munduan, du azkena, herri musikaren hamaika aurpegi «playlist batean bezala» azaleratu nahi dituen lana.

Diskoko lehen doinuak hasi eta gitarra elektriko distortsionatu bat entzuten duenak pentsatuko du nahastu dela diskoz...

Bai, bai [barrez]. Xabierrek eta biok asko hitz egin genuen ekoizpen prozesuan: zer eta nola aurkeztu nahi genuen. Disko osoan fusio handia dago; nabaria da, eta propio egin dugu hori. Abesti batek ez du zerikusirik hurrengoarekin, eta fusio horretan azaltzen dira metal kutsuko musika gogorra, doinu zeltak eta bestelakoak. Eta iruditu zitzaigun polita zela Metal Madness horrekin hastea.

Xabier Zabala eta Garikoitz Mendizabal. Hau da, akordeoia eta txistua. Baina hori baino askoz gehiago ere bada Ibili munduan. Non dauka abiapuntua?

Xabierrekin denbora asko daramat elkarlanean. Enkarguak egin izan dizkiot Bilboko txistulari bandarako, baita nire proiektu propioetarako ere. Aspaldiko laguna dut, eta gustatzen zait betiko lagunekin egiten dudan lana disko batean islatzea, Aitor Furundarenarekin eta beste batzuekin egin izan dudan bezala. Orain dela bost urte hasi nintzen ideia honekin, baina Xabierrek lan asko ditu, eta garbi nuen bere denborak errespetatu behar nituela. Ondorioz, atzeratuz joan da, baina iaz bete ziren 25 urte txistulari profesional hasi nintzela, eta iruditzen zitzaidan ordua zela proiektuari heltzeko.

Diskoak ahaire balkanikoak ditu, Andeetakoak... baita raggamuffinetik gertu dagoen kantu bat ere, Juantxo Arakamak kantatua. Egileei eskatzean, ideia jakinak ematen zenizkien?

Bai. Ni interpretea naiz beste ezeren gainetik, eta nire esfortzuak horretan garatu ditut. Momenturen batean edo bestean zerbait egin nahi dut, baina hori garatzeko konpositore baten beharra daukat. Zorionez, ulertzen nauen jende asko izan dut ondoan.

Txistua molde askotara egokitu ahal dela erakusten du diskoak. Hori zen zure asmoetako bat?

Badago txistuak erregistro ugaritan parte har dezakeela erakusteko nahi bat. Urte asko daramatzat ahalegin horretan, hainbat formatutan funtzionatzen duela erakusteko gogoz, eta honek ere horren erakusle izan nahi du. Diskoan hiru txistu ezberdin erabili ditut, eta bakoitzak bere nortasuna dauka. Esaterako, Xabi Aburruzagarekin jotzen dudan bals zelta goxo horrek [The Wedding Waltz] ez du balio kaleak animatzeko; ez dago betidanik ezagutzen dugun txistuarekin interpretatua, beste tonalitate bat du eta. Saxoak ere badira baritonoak, tenorrak... Bakoitza bere funtzioarekin. Baina txistuaz ari garenean, ematen du bakarra dagoela. Txistua da familia handi bat, eta gure esku dago, komunikabideen eta halako lanen bitartez, erakustea beste batzuk ere badirela.

Zergatik ezjakintasun hori?

Txistua oso tresna egunerokoa da, eta horrek, askotan, gure kontra egiten du. Oso ohikoa da ikustea txistua, modu amateur batean, dantzak laguntzen, kaleak animatzen, lan instituzionala egiten, Agur Jaunak bat jotzen ekitaldi batean... Baina beste funtzio bat ere betetzen du: aretoetan jotzen da, ganbera formatu batean, eta, horretarako, txistulariak maila bat izan behar du. Hori ez da jende gehienarengana iristen. Eta, diskografia mailan, dagoena dago. Ni pixka bat mugitu naiz, beste batzuk ere bai, baina asko ez dago. Denbora beharko dugu, eta pedagogia pixka bat ere egin beharko dugu. Eguneroko horrek aurreiritzi oso sakonak sorrarazten ditu. Ez da ahaztu behar txistuak antzinatasun izugarria duela, eta azken berrogei urteotan iraultza txiki bat gertatu dela, akademizatzea gertatu denean. Txistulariak teknika handiko profesionalak bihurtu gara, baina, beharbada, oraindik ez da nahikoa gizarte osoari esateko: «Txistua hau da, eta hori ere bai, eta hori...».

Zuk sumatzen dituzu aurreiritziak?

Bai. Batzuetan penarekin hartzen dut. Orain dela bi aste Bidaia proiektuarekin izan ginen Azpeitian [Gipuzkoa], Xabier Zabala, Kaabestri Ensemble eta Miren Fernandez abeslariarekin, eta aretoa bete egin zen. Proiektu horrekin erakusten ditugu erregistro asko: birtuosismoa, tristura, dantzagarritasuna... Eta bukaeran etorri zitzaigun jendea esaten: «Nik ez nuen pentsatzen txistua...». Ez nekien hori lausengu moduan hartu, edo penatu... Baina hori gertatzen da oraindik.

Trikitiak, adibidez, lortu du aurreiritzi horiek gainditzea, ezta?

Trikitiak gainditu zuen hori. Alde batetik, 1990eko hamarkadan triki-pop deitu zitzaion etiketa horrek eztanda egin zuen, eta milaka disko saldu ziren. Eta gerora atera diren beste askok ere lortu dute salduko diren eta komunikabideetan azalduko diren produktuak egitea. Txistuari oraindik ez zaio hori iritsi. Eta ez dakit iritsi behar zaion ere! Azken batean, txistua ez da inoiz modan egon, baina ez da modaz pasatuko ere. Baina begira ze buelta eman duen bertsolaritzak azken urteetan! Jakin dute hori egiten, eta antolatzen. Txistulari batek lepoa ateratzen du, beste hark ere bai... Baina asko ere ez gara.

Txistulariak izan, badira, baina ezagunak ez zarete asko.

Erreferentzialak asko ez gara, nahiz eta txistulari asko eta onak egon. Uste dut musika ikasketak bukatzen ditugula su eta gar, eta gero hustu egiten garela. Bakoitzak ikusten du nondik atera ogibidea, eta gehienek musika eskoletara jotzen dute. Hori, jakina, oso lanbide duina da, baina jotzeko eta batekin edo bestearekin lan egiteko behar den autoexijentzia hori galdu egiten dugu, eta bihurtzen gara —errespetu osoz diot—, mentalitatez, musikaren funtzionarioak. Uste dut hori ez dela nahikoa lanbidean mantentzeko. Beste musika tresnekin ere gertatzen da hori: talentua izanda ere, sasoiko egoteko, kirolariek bezala, landu egin behar duzu. Eta, txistuaren kasuan, gutxik erabaki dugu interpretazioan eta beste esparru batzuetan sakontzea.

25 urte daramatzazu txistuari erabat emanda. Zer esaten dizu horrek?

Atzera begiratzen hasten naizenean, ikusten dut izugarrizko garapena izan dudala, asko hobetu dudala. Nik beti izan dut konfiantza handia nigan, baina garai bateko irudiak ikusten hasi eta... Penagarria iruditzen zait [barrez]. Bilakaera bat izan dut, eta oraindik ere hobetu nahian nabil, probatzen eta aldatzen, eta hori inportantea da musikari batentzat.

Lan oso ezberdinak atera dituzu. Beti ere txistuaren kolore ugaritasun hori erakusteko gogoz?

Lan horietako batzuk aurrez pentsatuak izan dira. Gabezia diskografiko batzuk bete edo jendeari molde jakin batzuk erakusteko nahia izan dut beti. Hor sartuko nituzke Bihurrikerietan eta Txistu Symphonic, esaterako. Zorionez, txistuak beti izan du harremana musikari handiekin. Luis Urteaga, Eduardo Gorosarri, Jesus Guridi, [Pablo] Sorozabal... Haiek txisturako idatzi zuten, eta pentsatu nuen polita izango zela orkestra batek lagunduta jotzea. Halakoak aurrez pentsatu izan ditut, eta beste batzuk, aldiz, etorri egin zaizkit. Sosegua, adibidez, familian izandako gertaera tragiko baten ondorioa izan zen. Barruan sentitu nuen tristura hori ateratzeko modua. Khami proiektua, berriz, Carlos Sagik proposatu zidan, eta horretara jarri behar izan nuen, ni janzten eta apaintzen moldatzen bainaiz, baina inprobisatzen, aldiz... Zorionekoa ni halako proiektuetan parte hartu izan dudalako.

Teknika aldetik, garapen handia izan du txistuak?

Asko garatu da. Ezinbestekoa litzateke aipatzea 1970eko hamarkadaren erdialdetik Jose Ignacio Ansorenak egin zuen lana. Ordura arte, bazen mundu bat, fa sostenituaren mundu hori, bere mugekin eta estridentzia handiarekin; orduan oso erregistro gutxi zegoen. Ansorenak aldaketa handia sustatu zuen. Metodologia bat sortu zuen, sartu zuen irakaskuntzan, joan ziren profesionalak sortuz... Eta txistugileek ere lan handia egin dute gurekin elkarlanean. Penintsulan badira hiru zuloko txirulak, ez baitugu pentsatu behar horiek guk asmatutakoak direnik. Hiru zuloko flauta oso ohikoa izan da dantza laguntzeko penintsula osoan: Salamancan, Zamoran, Andaluzian... Baina txistutik oso urrun daude. Industrializazio eta Ilustrazio garaietan hobekuntza tekniko handiak izan zituen txistuak, eta horri gehitzen badiogu metodologiari esker kontserbatoriotik ateratzen diren musikariak oso ondo prestatuta daudela...

Hori nola uztartzen da mundu amateurrarekin?

Beti egon dira txistulari eskolatuak eta eskolatu gabeak, eta elkarrekin bizi behar dugu. Txistulari amateurren mundua, zorionez, oso handia da, baina egia da horrek batzuetan ezkutatu egiten duela bestea.

Zer inportantzia dauka tradizioak zuretzat?

Tradizioa gauza bizi modura ulertzen dut. Nik iragana asko errespetatzen dut, eta begiratu ere begiratzen diot, baina, bestetik, aurrera begira ere banago, eta ez daukat erreparorik esperimentatzeko. Bestela hainbat gauza ez nituzke egingo. Tradizioa gauza bizi bat da, eta XXI. mendean proposamen zabal bat egin behar diogu jendeari, ez klixeetan eta garai bateko formetan oinarritutakoa.

Interpretetzat duzu zure burua. Sortu, sortu duzu, baina ez duzu zure lana horretara bideratu. Zergatik?

Nik garbi daukat interpretea naizela hein handi batean. Ikasketak egin nituen, gai naiz konposizio txiki batzuk egiteko, eta egin ere, egin ditut. Baina ezin dut neure burua konpositoretzat jo. Badakit zeinen beharra izan dudan egiten dudana egiteko eta daukadan exijentzia maila musikala mantentzeko; nik ezin dut nire burua hor kokatu. Egiten ditut postal txiki batzuk, baina ez nobela bat. Ezingo nuke. Etiketa hori ez dut niretzat hartzen.

Eta gaur egun nahikoa konposatzen da txisturako?

Nik uste dut baietz. Zorionez, egin diren hezkuntza erreformen ondorioz, orain Musikenetik txistu ikasketekin ateratzen direnak gu baino formatuago ateratzen dira, eta txisturako musika egiteko ere badira gai.

Euskal Herriko Txistulari Elkarteko presidente izan zinen hamar urtez. Elkarteak dinamizatzaile lan bat egiten du?

Ez asko. Gehiago da elkartuta sentiarazten gaituen plataforma bat. 1927an sortu zen, behar bati erantzuteko, hau da, kantutegiak konpartitzeko, eta, gaur egun ondo errotuta dagoen erakunde bat bada ere, kritiko jarrita, ez du ez kudeaketan, ez bultzada mailan, beste elkarte batzuek, Bertsozale Elkarteak adibidez, egiten duten lana egiten. Balio digu familia garen sentsazioa izateko, eskualdeka ordezkatuak egoteko, eta momentu batean txistulari alarde bat antolatu behar badugu bultzada hori emateko. Nik uste dut bultzada bat beharko lukeela.

Zenbat txistulari dago egun Euskal Herrian?

Elkarteak badu datu base bat, baina pentsa zenbat txistulari egongo diren hor ez daudenak! Herri gehienetan dago, gutxi asko, txistulari talde bat. Edo dantza taldeko norbaitek betetzen du funtzio hori. Milaka izango dira. Gero beste kontu bat da maila, eta txistua nola agertzen den kalean. Irudipena daukat batzuetan txistua kalean entzuten den modua ez ote den kaltegarria txistuarentzat berarentzat. Egokitu behar dira txistulari amateurrak? Edo lan musikala beharrean lan soziala egitera goaz kalera? Galdera horiek denak hor daude.

Gaur egun, hiriburuetako bandak dira profesional bilakatzeko modu bakarra?

Bilbon, Donostian eta Iruñean udal bandak daude; Gasteizen ez. Lehen bazegoen, baina udal folklore akademiara lotuta dago orain; eta Iruñean, berriz, egon badago, baina diru laguntzekin funtzionatzen duen talde batek egiten du lan hori. Ez dago udalaren organigraman. Eta bai, hor aritzea da profesional bilakatzeko modu bakanetakoa.]]>
<![CDATA['Storm Damage']]> https://www.berria.eus/paperekoa/1933/044/003/2020-03-08/storm_damage.htm Sun, 08 Mar 2020 00:00:00 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/paperekoa/1933/044/003/2020-03-08/storm_damage.htm Hendra gitarra akustikoan oinarritutako lan bikainarekin berreskuratu zuen bakarkako bide hori -1983koa zuen horren aurreko bakarra: North Marine Girl-, eta Storm Damage hau garai berriko hirugarrena du. Hendra eta Fever Dream (2016) bezala, disko lasaia da, malenkoniatsua, EBTG-ren pasarte batzuk gogora ekartzen dituena, baina bere dotorezia horretan bestelako ezaugarriak ere ezkutatzen ditu. Elektronika leun batek estaltzen ditu kantuok, eta zenbaitetan erritmoa bizkortzen du Wattek (Figures in The Lanscape). Kantu bikainak asko ditu, baina ezin aipatu gabe utzi Irene, Alan Sparhawken (Low) gitarrak lagunduriko harribitxia. ]]> <![CDATA[Rock aztarnak basamortuan ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/040/001/2020-03-06/rock_aztarnak_basamortuan.htm Fri, 06 Mar 2020 00:00:00 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/paperekoa/1872/040/001/2020-03-06/rock_aztarnak_basamortuan.htm Hamabost, Nire izen artistikoarekin garatutako proiektuaren lehen diskoa. Ordurako, bide luzea egina zuen Zabalegik musikan, lehendabizi Donut taldean, eta gerora, urte luzez, Lisabon -eta batik bat, bateria jotzen, nahiz eta horiekin garai batean gitarra ere jo zuen-, baina Nire zuen bere egitasmo propioa, bakarkako lanetik abiatuta beste zenbait musikarirekin forma hartzen zuena. Eta musikalki ere, ordura arte zapaldu gabeko molde eta formak erakusten zituen Hamabost-en, country eta folk alternatiboaren bidean.   Lau urteren ondoren, Hemeretzi diskoarekin (Bidehuts) itzuli da Nire. «Nahiz eta denbora asko dirudien, azkar pasatzen dira lau urte», dio Zabalegik, bi diskoen artean igaro den denboraz galdetuta: «Hamabost atera ostean, zuzenean jotzen ibili ginen, eta, bitartean, kanta berriak egiten. Gero dena prestatu grabatzera sartzeko, grabatu, nahastu... eta horrela joan dira lau urteak. Diskoa atera arte, lan handia egin behar da, eta denboran luzatzen da gainera». Gainera, diskoa 2018ko martxoaren eta uztailaren artean grabatu zuen, nahiz eta iazko udazkenean eman zuen argitara. «Aitzakia nahiko ona daukat hau azaltzeko. Haurra izan genuen 2019ko abenduan, eta dena egina utzi nahi nuen, nahiz eta argitaratze data ez jakin». Hamabost-i bezala, Hemeretzi-ri countryaren, folkaren eta bluesaren arrastoak sumatzen zaizkio, eta apenas dagoen melodia argitsurik lana osatzen duten bederatzi piezetan. Bai, ostera, intentsitate handiko ilunpeetako rocka. «Soinu horiek [countrya, folka eta bluesa] atsegin ditut, baina uste dut hori hasiera puntua bakarrik dela». Abiapuntu horrekin, estiloak bere «egiteko modura» eramaten ditu Zabalegik, eta, azkenean, ez zaizkio, musikariak dioenez, ohiko country, americana, folk edo blues kantak ateratzen: «Nire kutsu pertsonala ematen diedala uste dut». Kutsu pertsonal hori iluntasunez blaituta dago, horrela ateratzen zaiolako Zabalegiri: «Kantak egiteko orduan, iluntasuna agertzen da, gehienetan, nire musikan; ez dakit zer dela eta, beti gertatu izan zait. Musika entzutean ere, askotan gustukoagoa dut musika triste eta iluna». Horrek berak, hein batean, Lisaborekin lotzen du Nire, eta, abiapuntua ezberdina izanda ere, ez da zaila bi proposamenen arteko hariak aurkitzea, adibidez, Eguna argitu arte eta Behin baino gehiago kantuetan. Onartzen du Zabalegik aurretik egindako lanak ere izan dezakeela zerikusirik horretan: «Lisabo taldean urte asko pasatu ditut, eta nire lagun minenak dira taldeko asko. Azken finean, musika egiteko orduan, zure ibilbidea atzean duzu, eta nahiz eta musika ezberdina den, lotura txiki bat badago». Etxetik lokalera Hamabost-eko kantuak bezala, etxean sortu ditu Zabalegik Hemeretzi-koak ere. «Konposizioak egiteko modua ez da aldatu. Normalean, etxean egiten ditut, eta, gero, diskoan parte hartu behar duten lagunekin lantzen dut kantu jakin bakoitza». Egitura aldetik, kantuak «nahiko itxita» eraman ohi ditu Zabalegik lokalera, baina horien gainean lan egiteko «askatasun osoa» eman ohi die taldekideei. «Beraiekin egiten dut lan, konfiantza handia daukadalako egingo duten gauzekin. Normalean, beti kontent geratzen gara denak». Hemeretzi-n, abesteaz gain, gitarra akustikoa eta cigar vox gitarra puru kaxa batekin egindako tresna- jo ditu Zabalegik, eta bateria batzuk ere sartu ditu. Ander Zabalegik (bateria), Borja Tovalek (gitarra elektrikoa), Borja Iglesiasek (gitarra elektrikoa) eta Karlos Osinaga Txap-ek (koroak) lagundu dute alderdi musikalean, eta Txap bera arduratu da diskoa grabatzeaz. «Elkar ondo ezagutzen dugunez, lan egitea nahiko erraza da, eta, nahiz eta batzuetan eztabaidak izan, oso ondo pasatzen dugu elkarrekin grabatzen. Soinuari dagokiona nahiko argi izaten dugu normalean, eta Txapek nire konfiantza guztia dauka beti». Guztien artean ondu dute aurrekoak baino «soinu gogorragoa eta rockeroagoa» duen diskoa: «Bi kontuk eraman gaituzte horretara: batetik, zuzenekoetan kutsu gogorragoa hartu zutela kantuek, eta, bestetik, cigar box gitarraren erabilerak». Izan ere, horrek, Zabalegik erabiltzen duen moduan, «soinu zikinagoa ematen dio proiektuari». Iruditeria bat lantzea «Basamortu handian zure aztarnak ezabatu ezin, saiak zeruan zuri begira» (Basamortuan), «Bufalo burezur bat ikusi dut nire ametsetan» (Seinalea), Zaldi eroak haitzartean barrena, gure desioak beraien gainean (Zaldi bi)... Ez da zaila Hemeretzi-ko kantuen hitzetan desertuari lotutako iruditeria oso bat aurkitzea. «Ez dakit zergatik, baina irudi horiek askotan etortzen zaizkit burura». Musikak ere kutsu hori izatearen ondorioa izan daitekeela uste du Zabalegik: «Agian, musika hitza baino lehen egiten dudalako dauka basamortuko kutsu hori». Diskoa urte bukaeran argitaratu zuen Nirek, baina orain hasiko da zuzenean aurkezten. Normalean, hirukotearekin arituko da, Borja Tovalekin eta Ander Zabalegirekin, baina bakarka ere joko du, eta, «egoeraren arabera», baita bikote formatuan. Eta egin du ohartarazpena: «Zuzenekoak elektrikoak izango dira hemendik aurrera». KONTZERTUAK
Bihar. Irungo Kabigorrin, 19:30ean.
Martxoak 21. Gijongo La Plazan.
Martxoak 27. Tolosako Bonberenean, Keu Agirretxearekin batera. ]]>
<![CDATA['Geltokiak izarretara']]> https://www.berria.eus/paperekoa/1922/043/001/2020-03-01/geltokiak_izarretara.htm Sun, 01 Mar 2020 00:00:00 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/paperekoa/1922/043/001/2020-03-01/geltokiak_izarretara.htm eiho bat zabalik-ekin (2017) pauso arriskatu bezain interesgarria eman ostean, Jabier Muguruzak atzera begiratu du Geltokiak izarretara lanean. Beretzat garrantzitsuak izan ziren/diren beste artista batzuen kantuak berreskuratzeko asmoarekin. Eta aurkezpen ezin ederragoa duen disko-liburu honetan -azken pista Bernardo Atxagaren testu bat da-, bereak bihurtu ditu Muguruzak lotura jakinik ez duten kantu ezagun eta ez hain ezagunak: Antzinako bihotz (Mikel Laboa), Zaharra zara Bilbo (Gari), (H)erra kanta (Anari), Berreziketaren zailtasunari buruz (Ruper Ordorika), Ilun-ikarak (Imanol)... Disko osoari batasuna dario, baina kantu bat nabarmentzekotan, Hemen izango bazina (Negu Gorriak) aipatu behar, arrazoi emozional agerikoak tarteko. ]]> <![CDATA[Charlie Parker omenduko du Gasteizko 44. Jazzaldiak]]> https://www.berria.eus/albisteak/178128/charlie_parker_omenduko_du_gasteizko_44_jazzaldiak.htm Fri, 28 Feb 2020 13:15:53 +0100 Mikel Lizarralde https://www.berria.eus/albisteak/178128/charlie_parker_omenduko_du_gasteizko_44_jazzaldiak.htm