<![CDATA[Mikel Rodriguez | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 06 Dec 2021 08:38:25 +0100 hourly 1 <![CDATA[Mikel Rodriguez | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Hizkuntzaren inportantzia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/021/003/2021-12-02/hizkuntzaren_inportantzia.htm Thu, 02 Dec 2021 00:00:00 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1904/021/003/2021-12-02/hizkuntzaren_inportantzia.htm
Espainian bazterreko eta ezezagun ikusten dituzte gaztelania ez bertze hizkuntza horiek, baina eztabaidak azken egunetan protagonismo handia hartu du Madrilgo jokaleku politikoan. Eta, garrantzi horren ondorioz, irrati eta telebista tertulietan, sare sozialetan, umorezko saioetan eta iritziak emateko bertzelako plazetan zeresana eman du. Oro har, Espainiako iritzi emaile anitzek ez dute ulertu hizkuntza gutxituen presentzia bermatzeko tema, eta ondorio batekin bat egin dute: auzia ez da politika baldintzatzeko bezain inportantea. Kritika amorratuak, komentario ironikoak, konparazio behartuak, baita ohiko mespretxua ere... iritzi arsenalak mota guzietako armak erabili ditu.

Kuriosoa da hizkuntza gutxituetako hiztunei erratea haien larridura ez dela kontu inportantea, norbait bere garaian arduratu baitzen konstituzio batean hizkuntza bakarrari emateaz jakin beharrekoaren estatusa. Gaiak izanen du, hortaz, inportantziaren bat, bertzeei espazio publikoak ematearen kontrako erresistentzia hain gogorra den honetan.]]>
<![CDATA[Legea betetzeaz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/017/003/2021-11-18/legea_betetzeaz.htm Thu, 18 Nov 2021 00:00:00 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1904/017/003/2021-11-18/legea_betetzeaz.htm
Arartekoak Euskararen Legea oroitarazi dio mankomunitateari; alegia, hizkuntz eremu mistoan dagoela, eta eskualdeko euskaldunek administrazioarekin euskaraz aritzeko duten eskubidea bete behar duela.

Euskararen Legeak ezarri zuen zonifikazioa Nafarroa Garaian, euskaldunen hizkuntz eskubideak eremuen arabera sailkatzen dituen araua. Euskaltzaleek betidanik bidegabetzat jo dute, baina 1986tik ukiezin mantendu da. Bidegabekeria handitu egiten da, gainera, onartuta eta araututa dauden minimoak ere betetzen ez direnean. Nafarroa Garaiko instituzioek eta boterea monopolizatu izan duten indarrek Euskararen Legea herrialdearen egonkortasunaren ezinbertzeko baldintzatzat aurkeztu ohi dute, legeak berak ezarritakoa urratzea hamarkada hauetan guztietan ohiko praktika bihurtu duten bitartean.]]>
<![CDATA[Barbaroen inbasioak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/017/003/2021-11-10/barbaroen_inbasioak.htm Wed, 10 Nov 2021 00:00:00 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1904/017/003/2021-11-10/barbaroen_inbasioak.htm
Limes-a barbaroen inbasioetatik defendatzen ari den Erromatar Inperioa balitz bezala portatzen da EB. Foederati-en politika bera ere imitatzen diola ematen du. Erromak, mugetan soldaduak eta hesiak paratzeaz gain, kanpoko herriak kontratatzen zituen inperiora inor sar ez zedin ardura zitezen. EBk Marokorekin, Libiarekin, Turkiarekin eta mugen inguruan dituen bertze zenbait estaturekin egin izan ditu halako akordioak, onura ekonomiko eta politikoen truke migratzaileei bidea ixteko. Baina, harrapakinaren beldurrak harrapariari adorea ematen dion bezala, estatu horiek jakin dute EBk immigrazioari dion neurrigabeko beldurra baliatzen, nahi dutenean Brusela estu hartzeko.

Soldaduak paratzeak, hesiak altxatzeak eta foederatia-k kontratatzeak, irtenbideak baino gehiago, buruhausteak eman dizkio EBri orain arte. Agian, hobe luke, barbaroek inbadituko balute bezala portatu beharrean, indarkeriatik eta bizi baldintza negargarrietatik ihesi doan jendea heldu dela ikustea, eta migrazio politikak horren arabera egitea.]]>
<![CDATA[Filosofiaz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/021/002/2021-11-04/filosofiaz.htm Thu, 04 Nov 2021 00:00:00 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1904/021/002/2021-11-04/filosofiaz.htm shogun-ak, agintari gorenak, ia guztiz debekatu zituen atzerriarekiko harremanak, eta, praktikan, herrialdea nazioartean bakartuta egon zen bi mende baino gehiagoan.

AEBek mehatxu militar batekin behartu zuten nazioarteko merkataritzara irekitzera, 1853an. Shogunak onartzea bertze aukerarik ez zuen ikusi, Mendebaldeko potentzien eta Japoniaren arteko alde teknologikoa handiegia baitzen aurka egiten saiatzeko. XX. mendea hasterako, ordea, Japonia Mendebaldearen pare industrializatuta zegoen.

Herrialdea zuzendu zuen elite berriak jakintza zientifiko eta teknikoa abiadura bizian bereganatzeko erabakia hartu zuen, baina aro horren ikertzaileek nabarmendu ohi dute garapen hori dena posible egiteko ezinbertzeko baldintza izan zela Japoniako gizarteak erregimen zaharrean zuen ezaugarri berezi bat: alfabetatze tasa handia, arte eta literatura emankorra, eta, horien eratorri, garapen filosofiko etengabe bat. Beren buruari galderak egin, zalantzak planteatu eta erantzunak aurkitzeko gaitasunak aldaketa bortitzei abiadura bizian erantzuteko gaia eman zien japoniarrei. Heziketa tekniko eta zientifikoa filosofikoaren gainetik hobesten den garaiotan, bata bertzea gabe nekez garatu daitekeela oroitzeko adibide bat. ]]>
<![CDATA[«Sakonki kezkatuta»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/015/002/2021-10-29/sakonki_kezkatuta.htm Fri, 29 Oct 2021 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1904/015/002/2021-10-29/sakonki_kezkatuta.htm deeply concerned, ingelesez). Normalki, agintariek hori erraten dutenean adierazi nahi du gertakaria zinez larria dela, baina formulazioa egin duenak ez duela deus berezirik egiteko asmorik.

Horregatik, «sakonki kezkatuta» horietako bat aditu orduko, etsipenaren eta parodiaren artean ibili ohi dira erreakzioak. EB Europako Batasuna da ekintzarik ezarako formulazio hori hagitz gogoko duen bertze eragile bat. Hainbertze erabiltzeagatik, Twitterren kontu bat ere sortu zioten, Is EU Concerned? (kezkatuta al dago EB?), eta nazioarteko gertakariei hor ematen die erantzuna: «Bai», «sakonki», «hagitz»...

Kezkak kezka, Israelek abiadura bizian jarraitzen du koloniak handitzen, okupazioa ekintza bururatuekin gauzatzen. Bi estatuen irtenbidea, nazioartean babes handiena duena, praktikan ezinezkoa bihurtzen ari da. Palestina historiko osoa estatu bakarrean bildu bai, baina palestinarrak eskubide osoko herritar gisa aitortzea ere ez du nahi. Bi alternatiba izugarri baino ez dizkie uzten horrek palestinarrei: apartheid batean bizi, edo haien etxeak okupatzaileei utzi eta milioika laguneko exodo bat egin. Nazioarteak, bitartean, «sakonki kezkatuta» segituko du.]]>
<![CDATA[Egitea eta egin nahi izatea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1951/024/003/2021-10-24/egitea_eta_egin_nahi_izatea.htm Sun, 24 Oct 2021 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1951/024/003/2021-10-24/egitea_eta_egin_nahi_izatea.htm
Bueltatu zen Pernando apaizarenera, eta konfesatokian sartuta, bortz errealeko txanpona luzatu zion. Ez zen kabitzen, ordea, apaizaren eta Pernandoren tokiak bereizten zituen sarearen zulotxoen artetik. «Apaiz jauna», azaldu zion Pernandok, «lapurreta egin nahi izatea aski baldin bada bekatu egiteko, ordaindu nahi izateak aski izan behar du penitentzia egiteko». Eta txanpona sakelan sartu eta martxa egin zuen.

Ematen du aldaketa promes egiten duten indar aurrerakoiek Pernandok bezain ongi ikasi dutela Amezketako apaizaren irakaspena. Espainian eta Nafarroa Garaian, kasurako: Mozal legea kendu, lan erreforma baliogabetu, argindarraren prezioaren gehiegikeriak moztu, euskaldunen hizkuntza eskubideen urraketak bukatu... egin nahi dela erratea egitearen pare geldituko da martxa honetan.]]>
<![CDATA[Lurraldetasun tentsioak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/023/003/2021-10-14/lurraldetasun_tentsioak.htm Thu, 14 Oct 2021 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1904/023/003/2021-10-14/lurraldetasun_tentsioak.htm brexit-ak. Irlandako mugan sortuko litzatekeen arazoa saihesteko protokoloa sinatu zuten EB Europako Batasunak eta Erresuma Batuak duela bi urte, baina Boris Johnson lehen ministroaren aholkulari buru izan zenak, Dominic Cummingsek, adierazi du Johnsonen intentzioa zela sinatutakoa ez betetzea, Ipar Irlanda Britainia Handiari lotuta mantentzeko Londresek nahi duen modura.

Brexit-aren arkitektoak jakitun al zeuden, EBtik ateratzeko prozesua sustatu zutenean, erresumaren lurraldetasun tentsioak berpiztuko zituztela? Eta EBk argi al du bere jarrera tentsio horiekiko? Eskoziako Gobernua bigarren independentzia erreferendumerako bidea nondik urratu argitu nahian ari da. EBk ez du gauza handirik erran Eskoziaren inguruan, oraingo egoeran ez baitio zuzenean eragiten, eta, teorian, batasuna ez baita independentismoen lagun.

Irlandan, ordea, saihetsezinezkoa zaio erabakiak hartu eta, beharrezkoa bada, Erresuma Batuarekin gatazka zuzenean sartzea. Eta bi aldeek uharte horri buruz duten desadostasun ororen emaitza da EBk Erresuma Batuaren lurraldetasun auzian tentsioa gehitzen duela. Giroa ezegonkorra den bitartean, Irlandako eta Eskoziako nazionalismoek beren kartak jokatzeko abaguneak izanen dituzte. Baina EBk ere baditu lurraldetasun auziak bere barrenean. Hasiko al da agertzen, epe laburrean, mamu errusiarraz gain, mamu ingelesik gatazka horietan?]]>
<![CDATA[Barne ministroak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/021/003/2021-10-08/barne_ministroak.htm Fri, 08 Oct 2021 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1904/021/003/2021-10-08/barne_ministroak.htm Abc egunkariak aste honetan argitaratu duen informazioaren arabera, Antoni Asuncion Barne ministroak kargua utzi eta hilabete batzuetara, 1994ko hondarrean, Emilio Alonso Manglano zerbitzu sekretuen buruari jakinarazi zion Espainiako Barne Ministerioak igorri zizkiela urte batzuk lehenago bonba-eskutitzak HBko kide batzuei —Jose Antonio Cardosa postaria hil zuten Errenterian, 1989an—, eta aitzineko ministroa, Jose Luis Corcuera zela horren erantzulea.

Estatu terrorismoaren itzala, orbana, zipriztina (norberak aukera dezala terminoa)... Barne ministrotik Barne ministrora igorri da Espainian, legegintzaldiz legegintzaldi. Corcueraren aitzinekoa, Jose Barrionuevo, GAL auziagatik zigortu zuten 1998an; eta Corcueraren aldian, 1990ean, Espainiako Estatua bera hilketa ahalegin baten erantzule egin zuten auzitegiek —Antonio Cubillo Kanarietako independentismoaren sortzailea hiltzen saiatu izanarena—.

Atentatu hura, ordea, ez zen Corcuera ministro zenean egin; 1978an izan zen, Martin Villa zenean karguduna. Estatuak kalte-ordaina eman behar izan zion Cubillori, baina zigortu bakarrak mertzenario bat eta behe mailako espioi bat izan ziren. Sententzia bakanak, han-hemenka argitaratzen diren ebidentziak... baina Espainiako Estatuak ez du asmorik egindakoa bere osotasunean onartzeko. Eta horrela igarotzen ari da legatua, Barne ministroz Barne ministro.]]>
<![CDATA[Urak nahasita arrantzan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/016/003/2021-09-29/urak_nahasita_arrantzan.htm Wed, 29 Sep 2021 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1904/016/003/2021-09-29/urak_nahasita_arrantzan.htm disminuido, gaztelaniaz—, elbarriak izendatzeko kutsu peioratiboa duelako gaur egun. PPk eta Voxek ezetz bozkatzeko asmoa dute. PPk justifikatu du erranez ez dela konstituzioa aldatzeko «une egokia». Vox argiago mintzatu da: «Adierazpena bikaina da».

Deigarria da, ideologia politikoak argien identifikatzen dituzten gai handi eta tradizionaletatik aparte, eskuin muturrak nola hartzen duen jarrera gizartean eztabaida eta desadostasun handia sortzen duten bertzelako auzietan.

Pandemia adibide argi bat izan da, ikusita hainbat herrialdetan zer jarrera hartu duen neurri murriztaileen eta txertoen aurka. Herrialdez herrialde, berriz, adibide anitz topa daitezke. Espainian bertan, errate baterako, ekologisten eta ehiztarien arteko talka ohikoetan, Voxek lehenbiziko lerroan defendatu beharreko baliotzat hartu du ehiza; Italian, Fratelli d'Italia alderdiak jendaurreko agerraldiak egin ditu bidegorriak xehatzeko hainbat hiritan...

Zenbat kuadrillatan ez ote dira eztabaida sutsuak pizten gai horiekin? Aldaketa baten aitzinean sortzen diren jarrerek eragiten dituzte eztabaida horiek, eta eskuin muturrak alde bat hartu ohi du, eta suarekin gaiztotu, hori «gutxitu» konstituzio batetik kentzea bezain kontu geza denean ere. Ur nahasietan arrantza egiteko aukera bilatzen du beti; edo, zehazkiago, urak nahasita arrantza egitekoa.]]>
<![CDATA[Xextra edo arrakala?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/018/003/2021-09-22/xextra_edo_arrakala.htm Wed, 22 Sep 2021 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1904/018/003/2021-09-22/xextra_edo_arrakala.htm
Ez da lehenbiziko aldia Frantziak xextra handi xamarrak dituela AEBekin: 1966an, NATOren aginte militarreko egituratik atera zen; 1990eko hamarkadan, interes neokolonialengatik lehia bortitza izan zuten Afrikan; 2003an, harremana hoztu zen Frantziak ez zuelako Irakeko inbasioa babestu... eta, orain, kontratu militar handi baten galera.

Krisi diplomatikoa aipatu da. Ertz anitz dituen auzia da, kontratu galera aliantza militar berri baten sorreran gertatu baita: AUKUS aliantza, AEBek, Australiak eta Erresuma Batuak osatua.

Baina zer-nolako ondorioak utziko ditu? NATOren azkena? EBk AEBekin haustea bloke geopolitiko gisa? Oraingoz, ondorio potoloegiak dirudite horiek II. Mundu Gerraz geroztik eraiki den dependentzian arrakala bat sortzeko. Higadura inportante bat gertatuko ote den ere ez dago argi. Baina nork daki, ezustez betetako bihurgunez lepo dago historia.]]>
<![CDATA[Historia klasean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1951/024/003/2021-09-19/historia_klasean.htm Sun, 19 Sep 2021 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1951/024/003/2021-09-19/historia_klasean.htm
Historia irakasleek aukera bikaina izan dute azken zazpi egunotan hedabideetan eta sare sozialetan bolo-bolo ibili diren gaiak irakasgaiarekin lotzeko. Errate baterako, Irailaren 11ko atentatuek hogei urte bete zituzten. Aitzakia ona trantsizio teknologikoarekin lotzeko, azaltzeko tamaina horretako gertakari bat zuzenean jarraitzeak izan zuen eragina, sare sozialak sortu aitzineko urteetan. Egun horretan ikusi ahal izan zen irudi sailarekin, zer zatekeen I-11 sare sozialen aroan gertatu balitz?

Nazioarteko politikan jarraituta, AEBek, Australiak eta Erresuma Batuak aliantza militar bat egin dute. «Gerra Hotzeko mentalitatea» izatea egotzi die Txinak. Bertze aitzakia bat gai bat klasean ateratzeko. Euskal Herrira etorriz, Iñigo Urkulluren hitzaldia Eusko Legebiltzarrean. 1839. urtea titulu denetan. Zergatik 1839? Foruak, gerrate karlistak... eta lehendakariaren alderdiaren sortzailearenganaino ailega liteke azalpena. Hain zuzen, 1839 aitzinetik zegoena baino urrutiago joatea proposatu zuenarenganaino. Eta astea ixteko, historia hurbila. Zer dela-eta hainbertzeko iskanbila Arrasaten?]]>
<![CDATA[Lobbya]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/019/003/2021-09-08/lobbya.htm Wed, 08 Sep 2021 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1904/019/003/2021-09-08/lobbya.htm lobby kubatarra. Kubako iraultzatik ihesi AEBetara jo zuten kubatarrek sortu zuten, erbestetik iraultzaileen gobernuaren aurkako ekintzak babestu eta erregimen sozialista eraisteko. Helburu hori lortzeko, AEBek Kubarekin duten politika baldintzatzen ahalegindu da lobbya, Etxe Zuriak uharteko gobernuaren aurkako ildo gogorrari euts diezaion.

1991ra arte, Kubaren aurkako narratibak bazuen koherentzia AEBetako iritzi publikoan. Komunismoa herrialdeko bizimodua suntsitu nahi zuen ideologia bat zen, eta kanpoko etsai batek sustatzen zuen, Sobietar Batasunak. Kuba herrialde komunista bat zenez, etsaiaren parte zen, eta, hortaz, arriskutsua AEBentzat. Sobietar Batasuna desagertu ondoren, narratibaren koherentzia pitzatu egin zen, komunismoak nazioarteko mehatxu izateari utzi baitzion AEB kapitalistarentzat. Nekez sinetsarazi ahalko zen Kuba etsaiaren plataforma militar bat bihur zitekeenik berriz. Baina hara non lobby kubatarra ordutik egin den azkarren, eta gaitasuna izan duen Etxe Zuria eta AEBak iraganari lotuta mantentzeko, Kubako herritarren kaltetan, nahiz eta testuingurua arruntean aldatu.

Antzeko xedea luke Foro Sozial Iraunkorrak salatu duen bertze lobby batek: euskal gatazkako presoei aplikatzen zaien salbuespen politika bukatzeko pausoak trabatzea, Moncloa eta Espainia iraganari lotuta mantentzeko, Euskal Herriko garapen politikoaren kaltetan, nahiz eta testuingurua arruntean aldatu den.]]>
<![CDATA[Terrorea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/017/002/2021-08-14/terrorea.htm Sat, 14 Aug 2021 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1904/017/002/2021-08-14/terrorea.htm
Terrorea eragitea helburu duen ekintza, terrore egoera orokor bat sorraraztea... antzeko erranahiak lotu daitezke erro hori duten solasekin, baina Plymoutheko hilketa masibo horren kasuan agudo baztertu dute «terrore» gisa kalifikatzea. Azken finean, ez dutelako uste hiltzaileak motibazio politikorik zuenik krimena egiteko. «Terrorismo» hitza legez kanpoko erakunde politikoen (edo norbanakoen) ekintza armatuei legitimazio politikoa ukatzeko erabiltzen da. Alegia, «terrorea» estatu batek legez kanpoko biolentzia politikoari lotzen dion adjektiboa da soilik; hortaz, paradoxa, izaera politikoa onartzen dio.

Horregatik, deigarria egiten da oraindik tiroketa masibo baten ondoren agintarien eta polizien ahotan aditzea gertatutakoa ez dela «ekintza terrorista bat» izan. Motibazio politikoa ez duela izan ez errateagatik, ez dela «terrore» eragile erratea, funtsean.]]>
<![CDATA[Eguraldiaz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/014/001/2021-08-11/eguraldiaz.htm Wed, 11 Aug 2021 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1904/014/001/2021-08-11/eguraldiaz.htm
Mediterraneoaren ekialdean sute izugarriak pairatzen ari dira, muturreko beroaldiak eraginda. Ez da denbora anitz igaro, gainera, Europako bertze zona batean uholdeek luzerako ondorioak utzi zituztenetik. Zientzialariek berriz ohartarazi dute muturreko fenomeno meteorologikoak areagotu eginen direla, eta herrialde industrializatuenak ez direla horietatik salbu egonen —hain zuzen, planetaren berotzean erantzukizun handiena dutenak—.

Horrek tenperatura eramangarri samarrak dituen Euskal Herriarentzat ere balio duela ulertu beharko da: zenbat belaunaldi gehiagok ezagutuko dute Kontxako hondartza? Metroa eraiki orduko urpekoa egin beharko al da? Adabakiak onartzen ez dituen aldaketa bat da zientzialariek eskatu dutena. Eredu energetiko osoa berrikustea, eta aldatzea. Hondamendien ondorioak leuntzeko erabakiak hurbileko erakundeen esku ere badaude, ordea. Suteak errazten dituzten landaketak debekatzea edo ibaien ibilguetan zer eraiki den kontrolatzea. Seinale ona litzateke igogailuetako elkarrizketek bere horretan segitzea. ]]>
<![CDATA[Afganistan ziklikoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1951/013/001/2021-08-08/afganistan_ziklikoa.htm Sun, 08 Aug 2021 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1951/013/001/2021-08-08/afganistan_ziklikoa.htm
Afganistani aplika dakioke historia ziklikoaren kontzeptua. Ez dira gertakariak errepikatzen, eragileak ere aldatzen dira, baina antzeko prozesua gertatzen da: kanpoko potentzia bat sartu, gerra krudel, odoltsu eta luzea piztu, kanpoko potentzia joan, eta urte batzuen buruan, hurrengo kanpoko potentzia etorri, eta berriz gerra ziklo bat hasi. Kontu zaharrak dira gaur egun Afganistan deitzen den eremua inperio handien menpean egon zirenekoak: Alexandro Handia, mongolak, persiarrak... Britainiarrek hasi zuten porrot egindako inbasioen ziklo garaikidea, XIX. mendean, eta, dirudienez, potentzia militar bakar batek ere ez du irakaspenik atera aitzinekoak egindakotik.

Sobietarrek hamarkada oso bat egin zuten Afganistanen, estatu sozialista bati nola hala eutsi nahian, baina armada odolustuta alde egin behar izan zuten. AEBek denbora bikoitza igaro dute, eta alde eginen dute deuseztatu nahi zuten etsaia herrialdearen zati gehiena berreskuratzeko ekinaldi betean dela. Afganistango historia ziklikoak harrapatu duen azken inperioa, oraingoz.]]>
<![CDATA[Gerra irabazi edo galdu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/015/002/2021-08-05/gerra_irabazi_edo_galdu.htm Thu, 05 Aug 2021 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1904/015/002/2021-08-05/gerra_irabazi_edo_galdu.htm
Errepresore gogorraren fama zuen Heydrichek nazionalista txekoslovakiarren artean, eta aspalditik zen Txekoslovakiar Askeak bandaren helburu. Musikazale amorratua eta biolin jotzaile trebea zen, eta 8, 7 eta 3 urteko hiru seme-alabaren aita; laugarrenak, atentatua gertatu zenean amaren sabelean zegoenak, ezin izan zuen inoiz ezagutu.

Europako herrialde gehienetan eskandalu bat litzateke Heydrichi buruz horrela idaztea, Alemaniako diktadura naziaren errepresore nagusietako bat zela nabarmendu gabe, haren humanizazioan enfasia paratuta, eta hil zutenak «terrorista» soil gisa deskribatuta. Espainiako Erresuman ere gaitzespena nahiko kontsentsuzkoa izanen litzateke. Aldatu Reinhard Heydrich Meliton Manzanasekin, eta Txekoslovakiar Askeak ETArekin, eta kito, gaitzespen publikoa ere ez da hainbertze nabarmenduko. Faxismoak gerra galtzearen edo irabaztearen ondorioak.]]>
<![CDATA[Berdintasuna]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/020/003/2021-07-28/berdintasuna.htm Wed, 28 Jul 2021 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1904/020/003/2021-07-28/berdintasuna.htm
Baina monarkek baino serioskiago hartu zuten boterearen hizkuntza hura ez zekitenen gainean inposatzeko ekinaldia. Berdintasunaren ideala predikatu, baina uniformizazio gisa erabilita ezarri zieten frantsesa hizkuntza hori arrotz zitzaienei. Nazio bat eraiki behar zuten, baita hura ez zegoen tokian ere. Hizkuntza inposatzen aitzindari izan da errepublikanismo frantsesa, eta molde bera aplikatu nahi izan dutenentzat eredu. Borboitarrei eutsi zien herrialdean, kasurako —Frantziako errezetak aplikatu nahi eta ezinean ari da azken 170 urtean, gutxienean—.

Joan den ekainean baxoa euskaraz egin zuten ikasle gehienei ez dizkiete azterketak zuzendu. Ikasle horiek errepublikako herritarrak dira, legez. Baina errepublikak ez ditu diren bezalakoak onartu nahi. Ez ditu berdintasunean onartu nahi, uniformizatuta ez bada. Justiziaren ideal berezi samarra saltzen duen errepublika, herritarrak lehenbiziko mailako eta bigarren mailako hiztunen artean bereizi behar baditu.]]>
<![CDATA[Amnistia legearen eredua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/017/003/2021-07-21/amnistia_legearen_eredua.htm Wed, 21 Jul 2021 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1904/017/003/2021-07-21/amnistia_legearen_eredua.htm
Errepublikanoek, ordea, uste dute Londresek preskripzioak ezarrita ezerezean utzi nahi duela estatuak gatazkan izan zuen erantzukizuna. «Sistema politiko britainiarrak ezin dio egiari aurre egin», adierazi du Michelle O'Neill-ek, Sinn Feinen presidenteorde eta Ipar Irlandako lehen ministrordeak. Espainiako Amnistia Legearen ondorioz, espetxeak preso politikoz hustu ziren 1977an, baina, oraingoz, lege hori bera erabili du Espainiako Erresumak diktaduraren krimenak ez ikertzeko eta estatuaren erantzukizunak ez argitzeko justifikaziotzat. Irlandako errepublikanoak ereduaz jakitun direla ematen du.]]>
<![CDATA[Marcel Queheille zendu da, Tourrean etapa bat irabazi duen zuberotar bakarra]]> https://www.berria.eus/albisteak/200686/marcel_queheille_zendu_da_tourrean_etapa_bat_irabazi_duen_zuberotar_bakarra.htm Sun, 18 Jul 2021 09:37:42 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/albisteak/200686/marcel_queheille_zendu_da_tourrean_etapa_bat_irabazi_duen_zuberotar_bakarra.htm <![CDATA[Eztabaida irekia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/020/003/2021-07-15/eztabaida_irekia.htm Thu, 15 Jul 2021 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1904/020/003/2021-07-15/eztabaida_irekia.htm Brexit-a gertatu zenetik, EBko ardi beltz bilakatu dira Hungariako eta Poloniako gobernu ultrakontserbadoreak.

EBren mendebaldean dauden gobernuek ez dituzte ekialdeko horien gorroto mezuak ematen, baina haien agintepeko gizarteetan arrazakeriak, matxismoak, homofobiak eta bertzelako jarrera ultrak ere anitz azkartu dira aspaldian, maila instituzional eta biolentoetaraino. Ez dira ekialdearen gaitz esklusiboa.

EBren lema duten estatuek EB zibilizatuaren eta EB atzerakoiaren arteko gatazka bat irudikatu izan dute anitzetan, baina funtsa badirudi Poloniako Konstituzionalak jo duena dela. Zer izan behar du EBk? Nazio-estatuen interesen araberako batasun bat, edo nazio-estatuak gaindituko dituena? Brexit-ak eztabaida ireki baino ez zuen egin.]]>