<![CDATA[Mikel Rodriguez | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 19 Feb 2019 09:48:41 +0100 hourly 1 <![CDATA[Mikel Rodriguez | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Irango Guardia Iraultzaileetako 27 kide hil dituzte atentatu batean]]> https://www.berria.eus/albisteak/162807/irango_guardia_iraultzaileetako_27_kide_hil_dituzte_atentatu_batean.htm Wed, 13 Feb 2019 19:48:42 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/albisteak/162807/irango_guardia_iraultzaileetako_27_kide_hil_dituzte_atentatu_batean.htm joan den udazkenean Ahvaz hirian bertze 25 militar hil zituztenetik. Balutxistan Iranen eta Pakistanen artean banatuta dagoen herria da, balutx etniako biztanleen jatorrizko lurraldea. Duela hamarkadatatik bi estatuen aurka borroka armatua egin izan dute hainbat talde nazionalistak, baita muturreko ideologia islamista sunita duten taldeek ere. Azken horietako batek, Justiziaren Armadak, hartu du erasoa bere gain, Fars agentziaren arabera.]]> <![CDATA[EBren elkarrizketarako promesa baino ez du lortu Mayk Bruselan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1904/012/001/2019-02-08/ebren_elkarrizketarako_promesa_baino_ez_du_lortu_mayk_bruselan.htm Fri, 08 Feb 2019 00:00:00 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1904/012/001/2019-02-08/ebren_elkarrizketarako_promesa_baino_ez_du_lortu_mayk_bruselan.htm backstop protokoloari buruz martxoaren 29a igaro ondoren negoziatzea, behin brexit-a gertatu eta akordioa indarrean dagoenean. Mayk, ordea, bereari eutsi zion: «Gogor negoziatuko dut hurrengo egunetan».

Heldu den asteazkenean agerraldi bat egitekoa da Komunen Ganberan, egoera nola dagoen azaltzeko. Biharamunean, diputatuek bozketa bat eginen dute. Brexit-erako bide ezin malkartsuagoaren ondorengo mugarri nagusia da hori, baina epea agortzen ari da, 49 egun eskas falta baitira Erresuma Batuak EB uzteko. Mayren helburua da EBk onartzea backstop-ean «aldaketak» egitea. «Aldaketa horiekin, eta [EBko etorkin] langileen eskubideetan eta bertze arloetan egin dugun lanarekin, parlamentuan gehiengo egonkor bat lortuko dugu, eta horregatik jarraituko dut borrokan». Kazetarien aitzinean egin zuen agerraldian, Erresuma Batuko lehen ministroak ez zuen zehaztu zer-nolako aldaketak proposatu dituen backstop-arentzat, eta ez zuen iritzirik eman Junckerrek eta Tuskek azaroko akordioa berriz negoziatzeari etengabe eman dioten ezetzaz.

«Oraindik ez dugu aitzinamendurik egin», adierazi zuen Tuskek Twitter sare sozialean. «Solasean jarraituko dugu». BuzzFeed News AEBetako hedabide digitalaren arabera, Tuskek Mayri erran zion Jeremy Corbyn Alderdi Laboristako buruzagiak egin dituen proposamenak «baliagarriak» izan daitezkeela «geldialditik ateratzeko» —Tusken «hurbileko iturriak» aipatu ditu BuzzFeed News-ek—.

Corbynek eskutitz bat bidali zion Mayri Bruselako bileren aitzinetik, eta atzo argitaratu zuten nazioarteko hedabideek. Oposizioko lider nagusiak bortz baldintza paratu dizkio lehen ministroari, eta, horiek onartzen badizkio, hitzeman dio laboristek brexit-erako akordioaren alde bozkatuko dutela Komunen Ganberan. Baldintzen artean daude Erresuma Batuak aduana batasunean segitzea eta merkatu bakarretik «hurbil lerrokatuta» jarraitzea, «erakunde eta betebehar partekatuak» ezarrita.

Eskoziaren eta Galesen deia

Epea agortzen ari dela ikusita, brexit-aren data gibelatzeko aukera gero eta gehiago aipatzen da. Nicola Sturgeon Eskoziako lehen ministroak eta Mark Drakeford Galeskoak horixe eskatu zioten atzo Mayri, elkarrekin argitaratu zuten ohar batean. «Berriz eskatzen diogu lehen ministroari argi uzteko hark eta haren gobernuak bermatuko dutela akordiorik gabeko aukera bat ez dela mahai gainean egonen». Brexit-aren data gibelatzeko, Mayk EBri eskatu behar dio hori.]]>
<![CDATA[Ipar Irlandako alderdi bakar batek ere ez du babestu Mayren 'brexit'-erako plana]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2041/015/001/2019-02-07/ipar_irlandako_alderdi_bakar_batek_ere_ez_du_babestu_mayren_brexit_erako_plana.htm Thu, 07 Feb 2019 00:00:00 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/2041/015/001/2019-02-07/ipar_irlandako_alderdi_bakar_batek_ere_ez_du_babestu_mayren_brexit_erako_plana.htm brexit-a gauzatzeko aurkeztu zien plana. Arlene Foster DUP Alderdi Demokratiko Unionistako buruak betiko eskakizuna errepikatu zion: ken dezala Bruselarekin egindako akordiotik backstop erran zaion protokoloa, Irlandan muga gogor baten sorrera eragoztea helburutzat duena. Sinn Feinek, berriz, kontrako kezka agertu zuen: «Ez dut aditu ez froga bat, ez konpromiso bat, ez proposamen bat, deus ere ez, uharte honetan muga gogor bat eragotz dezakeena», kexatu zen Michelle O'Neill Sinn Feinen Ipar Irlandako arduraduna.

May herenegun ailegatu zen Belfastera, eta hitzaldi batean adierazi zuen ez duela backstop-a kendu nahi, «aldaketak» egin nahi dizkiola baizik. Egoera labainkorrean dago Irlanda. Martxoaren 29an EBk eta Erresuma Batuak ez badute brexit-erako akordioa guztiz ixten, automatikoki muga gogor bat ezarriko da Irlandako Errepublikaren eta Ipar Irlandaren artean, eta uharteko biztanleak beldur dira britainiar unionisten eta irlandar nazionalisten arteko tentsioa areagotuko ote duen horrek, hogei urte baino gehiago bete dituen bake prozesuaren ondoren. Gainera, kontuan hartu behar da Ipar Irlandak badaramatzala bi urte gobernu autonomorik gabe, alderdien arteko desadostasunengatik.

UUP Ulsterko Alderdi Unionistak Mayri erran dio Erresuma Batuak EB akordiorik gabe uzten badu, «lehentasuna» autonomia berrezartzea izan behar dela, eta, Ipar Irlandako alderdiak ados paratuko ez balira, Londresek «berehala» ezarri beharko lukeela aginte zuzena. Sinn Feinek, ordea, akordiorik gabeko brexit bati erantzuteko Irlanda batzeari buruzko erreferendum bat proposatu du. Tony Lloyd Ipar Irlandarako ministroak erantzun dio: «Ez da orain arreta eman beharko geniokeen konturik nabarmenena».

«Infernua» eta «deabrua»

Komunen Ganberak hemendik astebetera egitekoa du bozketa bat brexit-arekin zer egin erabakitzeko, eta Mayk agenda betea izanen du ordura arte. Gaur Bruselan elkartuko da Jean-Claude Juncker Europako Batzordeko presidentearekin; bihar, berriz, Leo Varadkar Irlandako Errepublikako lehen ministroarekin, Dublinen. Varadkar atzo izan zen Bruselan, eta Junckerrek eta Donald Tusk Europar Kontseiluko presidenteak hitzeman zioten ez dutela berriz negoziatuko azaroan itxitako akordioa.

Tusken adierazpenek sesiorako arrazoia ere eman zuten, erran baitzuen brexit gogorraren aldekoek «toki bat» dutela «infernuan». Sammy Wilson DUPeko kideak «deabruzko» eta «euromaniako» deitu zion Tuski. «Lortuko den gauza bakarra da haien erabakia gauzatu nahi dutenen erresistentzia indartzea Tusken eta haren hiruhortzekodun taldetxoaren aitzinean».]]>
<![CDATA[Bake prozesuaren bururatzea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/014/001/2019-02-06/bake_prozesuaren_bururatzea.htm Wed, 06 Feb 2019 00:00:00 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1872/014/001/2019-02-06/bake_prozesuaren_bururatzea.htm
«BOLak [Bangsamoroko Lege Organikoak] konpontzen ditu ARMM legeak zituen oinarrizko hutsune batzuk, bereziki gobernu nazionalari eta eskualdekoari dagozkien botereen sailkapenarena», azaldu dio BERRIAri Benedicto Bacanik, Autonomia eta Gobernantza Institutuko zuzendariak. Bacanik nabarmendu duenez, zergen arloan zehaztu den eskumenak garrantzi berezia izanen du autonomia berriaren garapenean. «Eskualdeko parlamentuak ezarri ahalko ditu. Oraingo sisteman kongresu nazionalari zegokion eskualdearen aurrekontua onartzea».

Bangsamoro solasa malaysierazko bangsa (herria) eta gaztelaniazko moro (mairu) hitzen elkarketa bat da. Espainiak XVI. mendean Filipinak kolonizatu zituenean, hegoaldeko uharteetan bizi ziren biztanleei mairu izendapena eman zien, Iberiar penintsulako eta Afrika iparraldeko musulmanen erlijio berbera zutelako. Gaur egun, Espainian mairu solasak kutsu iraingarria du, baina Filipinetan identitate kolektibo bat adierazten du, herrialdeko musulmanak etnia askotarikoak badira ere, anitzek herri bakar bat direla sentitzen baitute.

Izan ere, Filipinetan kristau kalotikoak dira biztanle gehienak (%81), eta bigarren erlijio nagusia islama da (%5-%10 artean). Musulmanak soilik Bangsamoron dira gehiengoa, eta gatazka anitz izan dituzte Manilarekin.

Erreferendumera eraman duen bake akordioa Aquino presidenteak eta MILF Askapen Islamiarrerako Fronte Mairuak sinatu zuten 2012an. MILF 1970eko hamarkadan sortu zen, eta 1990eko hamarkadatik gobernuari aurre egin dion talde armatu nagusia izan da. Aquinoren agintaldia 2016an bukatu zen, eta bake prozesua Rodrigo Duterteren agintaldian ari da bururatzen.

Duterteren rola

Nazioartean ezaguna da Duterte, arlo batzuetan aplikatu dituen muturreko politikengatik, eta adierazpen gordin eta iraingarri anitzengatik. Bangsamoroko prozesuan, ordea, hagitz rol inportantea jokatu du. «Duterte mindanaoarra da, eta gatazkaren dinamikak ulertzen ditu», azaldu du Bacanik. «Lider politiko eta iraultzaile anitzen laguna da, eta eragin izugarria izan du kongresuan BOLak aitzinera egin zezan». Bangsamororen zati gehiena Mindanao irlaren mendebaldean dago, eta Duterte Davao hirikoa da, uharteko hiri nagusikoa —alkatea zen—.

Bangsamoro Filipinetako lurralderik pobreena da, alfabetizazio tasarik txikienak eta zerbitzurik kaskarrenak dituena. Indarkeria politikoaren arazoa ere konpondu gabe du, bake prozesu bat bururatzen ari bada ere, bertzelako helburuak dituzten talde armatu gehiago baitaude. 2017an Estatu Islamikoaren jarraitzaile diren taldeek Marawi hiria inbaditu zuten, eta Poliziak eta armadak bortz hilabete behar izan zituzten egoera kontrolatzeko —1.000 pertsona baino gehiago hil ziren—. Erreferendumaren testuinguruan ere egin dituzte erasoak; handiena, urtarrilaren 27an, Sulu irlan —bi suizidak 22 lagun hil zituzten katedral batean—.

«Legea ongi betetzen bada, eraginkortasunez aurre egin ahalko zaie estremismo biolentoa eragiten duten arazo sozioekonomikoei eta politikoei», uste du Bacanik. «Baliabide gehiagorekin eta autogobernu handiagoarekin, musulman moderatuen posizioa azkartu liteke esparru politiko berrian». MILFek garrantzi handia izanen du. «Bertze taldeekin elkarlanean jardun beharko luke biolentzia estremistaren aurkako kanpaina eraginkortasunez zuzentzeko». Bake akordioa betez, MILFek aginduko du trantsiziorako gobernuan, eta 2022an hauteskundeak eginen dituzte.

Bangsamorok duen bertze arazoetako bat «gerrako jauntxoak» dira, botere handia duten tokian tokiko liderrak. Bacanik azaldu duenez, lege berriarekin parlamentuaren erdia ez da barrutika aukeratuko, sistema proportzionalaren bidez, baizik. «Horrekin espero da alderdietan eta printzipioetan oinarritzen den politika bat garatzea, tradizionalki gerrako jauntxoek dominatu baitute eskualdeko politika».

Erabakitzeko esparruak

Erreferendumean, erabakitzeko esparru bat baino gehiago izan dituzte. Batetik, ARMMko lurraldeek autonomia berria sortu ala ez bozkatu zuten; hor, Sulu probintzian ezezkoak irabazi zuen, baina ARMM osoan baiezkoak argi irabazi zuenez, Sulu Bangsamoroko Eskualde Autonomoko parte izanen da. Bertze erabakitzeko esparruak izan dira historikoki Bangsamoro izan bai baina ARMMren parte ez ziren barrutiak. Errate baterako, urtarrilaren 21ean Basilan irlako Isabela Cityk eskualde berrian ez sartzea erabaki zuen, baina Cotabato Cityk baiezkoa erantzun zuen —Bacanik zuzentzen duen Autonomia eta Gobernantza Institutuaren egoitza han dago—.

Gaur, Hego Lanao eta Ipar Cotabato probintzietako dozenaka udalerrik erabakiko dute, baina horrez gain, bi probintzietako gainerako udalerriek ere bozkatuko dute bertzeei baimena eman ala ez erabakitzeko. Bacanik ohartarazi du «posible» dela Filipinetako Auzitegi Gorenak ebazpenen bat ematea lurraldetasun aferen inguruan, baina, bertzela, zehaztuta geldituko dira bakea bermatzeko helburua duen eskualde autonomoaren mugak.]]>
<![CDATA[Legebiltzarrerako hauteskundeak egitea proposatu du Madurok]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1968/013/001/2019-01-31/legebiltzarrerako_hauteskundeak_egitea_proposatu_du_madurok.htm Thu, 31 Jan 2019 00:00:00 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1968/013/001/2019-01-31/legebiltzarrerako_hauteskundeak_egitea_proposatu_du_madurok.htm
Oposizioak, ordea, atzo ez zion erantzunik eman adierazpen horri, eta Maduroren aurkako manifestazioak egin zituen hainbat hiritan. Juan Guaidok igandean egin zuen mobilizatzeko deia, eta haren burua Venezuelako presidente izendatu zuenetik egin dituzten lehenbizikoak izan dira. Guaidok parte hartu zuen Caracasko ospitale baten parean bukatu zen manifestazioan, eta, bukatu ondoren, adierazpenak egin zituen.

Bertzeak bertze, erran zuen ez duela onartuko herrialdetik ateratzeko debekurik, eta «nazioarteko koalizio bat» arduratuko dela AEBek agindu duten hamazazpi milioi euroko «laguntza humanitarioa» helarazteaz.

Bozketa europarlamentuan

John Bolton AEBetako segurtasun nazionalerako idazkariak Twitter bidez mehatxu egin zien atzo Venezuelako petrolioarekin, urrearekin eta «bertzelako gaiekin» merkataritzan aritzeko asmoa dutenei, «neurriak» hartuko dituztela erranda.

EBk ere presioari eutsi nahi dio; 28 estatuetako Atzerri ministroak elkartuko dira gaur egoeraz eztabaidatzeko, eta Europako Parlamentuak Guaido presidentetzat onartzeko ebazpen proposamen bat bozkatuko du gaur.]]>
<![CDATA['Brexit'-eranzko bidea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1961/006/001/2019-01-27/brexit_eranzko_bidea.htm Sun, 27 Jan 2019 00:00:00 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1961/006/001/2019-01-27/brexit_eranzko_bidea.htm

LABORISTEN AGINTALDIAK

Euroeszeptizismoa

Laboristak hamahiru urtean egon ziren boterean, Tony Blair (1997-2007) eta Gordon Brown (2007-2010) lehen ministro zirela; biak, europazaleak. Hala ere, haien agintepean hasi zen egosten euroeszeptizismoaren hazkunde erabakigarria. EBren zabalkunde eta integrazio urteak izan ziren, eta, erdian, 2008an, nazioarteko finantza krisia hasi zen.

Giro horretan, UKIP Erresuma Batuaren Independentziaren Alderdia indarra hartzen hasi zen. Hamarkada osoan ez zuen ordezkaritzarik lortu Komunen Ganberan. Europako Parlamenturako hauteskundeetan, ordea, arrakastarekin lehiatu zen: 1999an ordezkari bat lortu zuen (botoen %6,7), 2004an hirugarren indarra izan zen (hamabi ordezkari, botoen %16,1ekin) eta 2009an ezustea eman, eta bigarren indarra izan zen kontserbadoreen gibeletik (hamahiru ordezkari, botoen %16,6).

UKIPen protagonismo horrek tory-en sektore euroeszeptikoa aztoratu zuen. 2005ean David Cameron aukeratu zuten Alderdi Kontserbadoreko buruzagi. Europazalea zen, baina euroeszeptizismoa indartu ahala, oreka bat lortzen saiatu zen, alde guztiak kontent uzteko. Egungo elur bolaren lehenbiziko malutak biltzen hasi zen. Integrazioa handitzearen aurkako jarrera hartu zuen, eta norabide horretan hasi zen pausoak eta mezuak ematen.

2009ko Europako hauteskundeetarako hilabete falta zela, erabaki zuen Alderdi Kontserbadorea Europako Alderdi Popularretik ateratzea, eta bertze talde bat sortzea Europako Parlamentuan —hau da, Angela Merkelen, Nicolas Sarkozyren, Silvio Berlusconiren eta Mariano Rajoyren kluba utzi zuen—. Kanpainan, berriz, adierazi zuen Erresuma Batuko hauteskundeak irabaziz gero, erreferendum bat eginen zuela Lisboako Ituna berretsi ala ez erabakitzeko. 2010eko maiatzean ziren hauteskunde orokorrak, baina Erresuma Batuko Parlamentuak lehenago berretsi zuen. Hortaz, Cameronek promesa bat sartu zuen hauteskunde programan: etorkizunean EBri eskumen gehiago emateko hitzarmen bat eginen balitz, erreferendum batera deituko zuela herritarrek hori egin ala ez erabaki zezaten.

CAMERON BOTERERA

'Brexit'-aren sorrera

2010eko hauteskunde orokorrak Alderdi Kontserbadoreak irabazi zituen, baina gehiengo osoa erdiesteko Liberal Demokratekin koalizioa egin behar izan zuen. Cameron lehen ministro aukeratu zuten. Agintaldiko erronka politikorik handiena Eskoziaren independentziari buruzko erreferenduma izan zen (2014), baina EBri buruzko eztabaida etengabe handitu zen.

Lehenbiziko txinparta argia 2011ko abenduaren 8an piztu zen. Egun horretan, Cameronek blokeatu egin zuen Frantziak eta Alemaniak EBren ituna aldatu eta diziplina fiskala ezartzeko aurkeztu zuten akordioa.

Eztabaida gogortu egin zen, eta forma hartzen hasi zen. Ingelesaren hiztegi garrantzitsuena den Oxford English Dictionary-ren arabera, brexit terminoa 2012ko maiatzean argitaratu zen lehenbizikoz —Britain eta exit solasen elkarketa—. Peter Wilding British Influence think tank-aren zuzendaria aipatzen du sortzailetzat. Euractiv hedabidean idatzi zuen artikulu bat, Estropezuka 'brexit'-erantz titulukoa. Greziaren krisi ekonomikoa zela eta, ordurako grexit solasa zabaltzen hasia zen (Greece eta exit) Grezia eurogunetik aterako zelakoan, eta Wildingek Erresuma Batuak EBrekin zuen eztabaidarekin konparatu zuen hori.

Erresuma Batuak EBko kide izan behar ote zuen ala ez bihurtu zen kontua. Aukera hori urte horretako ekainaren 30ean paratu zuen Cameronek mahai gainean, Sunday Daily Telegraph astekarian argitaratu zuen artikulu batean, eta 2013ko urtarrilaren 23an ofizial egin zuen asmoa. Hauteskunde promesa gisa eman zuen: 2015ekoak irabaziz gero, galdeketa antolatuko zuen. Bidean, euroeszeptikoak piztu zituen ezustea gertatu zen: 2014ko Europako Parlamenturako hauteskundeak UKIPek irabazi zituen, eta tory-ak hirugarren gelditu ziren.

Giro horretan ailegatu ziren 2015eko maiatzeko hauteskundeak. «Seguru sentitzen zen, uste baitzuen ez zegoela erreferenduma egiteko arriskurik, haren koaliziokideek, liberalek, blokeatu eginen zutelako». Donald Tusk Europar Kontseiluko presidentearen hitzak dira horiek, aste honetan argitaratuak BBCren dokumental batean. Tuskek dioenez, Cameronek ez zuen egiaz erreferendum bat egin nahi, eta alderdikide euroeszeptikoen presioa baretzeko erran zuen eginen zuela. Baina lehen ministroak gehiengo osoz irabazi zuen. «Paradoxikoki, Cameron izan zen garaipenaren egiazko biktima».

Dokumental horretan parte hartu duten bertze pertsona batzuek, ordea, baztertu egin dute Tusken tesia. Horien artean, François Hollande 2015ean Frantziako presidente zenak. «Ez zatekeen lehenbiziko aldia izanen hauteskunde promesa bat ez zela betetzen, baina erakutsi nahi zuen europarrekin arrakastaz negoziatu zezakeela».

ERREFERENDUMA

Ekainaren 23ko lurrikara

2015eko maiatzaren 7a izan zen hauteskundeen eguna, eta Cameronek berehalakoan paratu zuen martxan erreferendumaren makineria. Tradizioa jarraituz, handik hiru astera Erresuma Batuko monarkak parlamentuan irakurri zuen gobernuaren plangintza. 26 lege egitasmo ziren, eta horietako bat zen 2017a bukatu baino lehen erreferendum bat egitea, galdera honekin: Erresuma Batuak Europako Batasuneko kide izaten jarraitu behar al luke? Cameronek adierazi zuen baiezkoa defendatuko zuela, eta herritarrak konbentzitzeko EBrekin negoziatuko zuela Erresuma Batuaren estatusaren erreforma. Legea ekainean bertan eraman zuen Komunen Ganberara, eta soilik SNP Eskoziako Alderdi Nazionalak bozkatu zuen aurka —544 boto alde, eta 53 aurka—.

Cameronek azaroan aurkeztu zizkion Europar Kontseiluari eskakizunak, eta 2016ko otsailaren 19an itxi zituzten negoziazioak, ordu luzeetako jardunaldi amaigabeen ondoren. «Erresuma Batua EBn mantentzeko akordioa», Dalia Grybauskaite Lituaniako presidenteak erran zuenez. Biharamunean, Cameronek eguna paratu zion erreferendumari: 2016ko ekainaren 23a.

Kanpaina apirilaren 14an hasi zen. Cameron eta tory-en buruzagitza EBn gelditzearen alde lerratu ziren, eta Bruselarekin hitzartutako akordioa aurkeztu zuten herritarrak limurtzeko amu gisa. Alderdi Laboristaren buruzagitza ere EBn gelditzearen alde lerratu zen, nahiz eta lider berria, Jeremy Corbyn, euroeszeptikoa zen betidanik. Remain (gelditu) kanpaina zen hori. Kontrakoan, Leave-n (utzi), Boris Johnson Londresko alkate ohia eta Michael Gove Justizia ministroa —Cameronen alderdikideak biak—, eta Nigel Farage UKIPeko burua nabarmendu ziren. Eta, ekainaren 23an, Leave-k irabazi zuen.

Herritarren %51,9k bozkatu zuten EB uztearen alde, eta %48,1ek, aurka; 1,3 milioi boto eskasen aldea. Nazioka, Eskoziak eta Ipar Irlandak EBn gelditzearen alde bozkatu zuten, baina Galesek eta Ingalaterrak aurka. Hortik aitzinera, zurrunbiloa. Hasteko, Cameronek biharamunean bertan iragarri zuen kargua utziko zuela, eta ondorengotza lehia berehalakoan hasi zen. Erresuma brexit-era bideratu zuen lemazainak ontzia utzi zuen, etorkizunaren inguruko galdera guztiak argitzeke zeudela.

MAYREN HASIERA

Irteerarako lemazaina

Bortz ministro aurkeztu ziren Cameronen tokia hartzeko lehiara. Uztailaren 11rako, Theresa May bakarrik gelditu zen, eta handik bi egunera lehen ministro aukeratu zuten parlamentuan. Hagitz politikari ezaguna zen, 2010etik baitzen Barne ministro. Erreferendumean brexit-aren aurka bozkatu zuen, baina kanpainan ez zen batere nabarmendu. Erreferendumaren emaitza betearazi, eta tory-en bi sektoreen batasunari eusteko helburua zuen Mayk. Keinu gisa, brexit-aren aldeko alderdikide ezagunak gobernuan sartu zituen; horien artean, Johnson Londresko alkate ohia —Atzerri ministro izendatu zuen— eta David Davis —brexit-a zuzentzeko ardura eman zion—. Mayk alderdiko buruzagitza hartu zuenean ezarri zuen ildoa: «Brexit-ak, brexit-a erran nahi du».

Lider sendo itxurarekin hasi zuen agintaldia, eta bi fronte nagusiri aurre egin behar izan zien lehenbiziko hilabeteetan. Alde batetik, Eskoziako Gobernuak independentziarako bertze galdeketa batetara deitzeko egin zion erronkari, eta, bertzetik, EBren presioari, bide orri bat argitzeko eskatu baitzion etengabe. 2017ko martxoan argitu zien biei erantzuna: Edinburgori, ezetz erran zion, eta, Bruselari, berriz, hilaren 29an Lisboako ituneko 50. artikulua aplikatu zuela. Atzera kontaketa hasi zen.

50. ARTIKULUPEAN

Akordiorantz, etsi-etsian

Atzera kontaketaren lehenbiziko mugarria hauteskunde orokorrak izan ziren, 2017ko ekainean. Mayk EBrekin negoziazioak hasteko legitimitatea indartu nahi zuen hautetsontzien bidez, baina hagitz gaizki atera zitzaion jokaldia. Alderdi Kontserbadoreak gehiengo osoa galdu zuen, eta Irlandako DUP Alderdi Demokratiko Unionistarekin egin behar izan zuen akordioa gobernuari eusteko. Alderdi Laborista anitz hazi zen Corbynen gidaritzapean. Mayren kontsolamendu bakarra izan ziren UKIPen hondoratzea eta SNPren galera handia.

Guztiz ahulduta hasi zituen Mayk brexit-a gauzatzeko negoziazioak EBrekin. 2017ko ekainaren 19an hasi zituzten, eta ia urte eta erdiz luzatu ziren. Lehen ministroak iazko uztailean egin zuen proposamen definitiboa behar zuena, eta, horren ondorioz, Johnsonek eta Davisek gobernua uztea erabaki zuten, Mayk Bruselaren exijentziei men egin zielakoan —guztira, hamar bat ministrok utzi dute exekutiboa—. Halere, EBk ezetz erran zion lehen ministroaren planari, eta iazko azaroaren 25era arte ez ziren ados paratu. Lau hilabete eskas falta ziren brexit-aren egunerako.

AZAROKO AKORDIOTIK

Egoera ezezagunerantz

Etxetik kanpoko frontea konpondu ondoren, etxekoari ekin zion Mayk. Akordioa Komunen Ganberan saltzeko ordua zen. Iazko abenduaren 11rako deitu zuen bozketa, baina bertan behera utzi zuen, behar adinako babesik ez zuela ikustean. Brexit gogorraren aldeko alderdikideek konfiantza moziora deitu zuten liderraren aurka, baina Mayk gainditzea lortu zuen. Bizirik irauteko gaitasuna erakutsi zuen batzuentzat, eta, bertzeentzat, agonia luzatu bertzerik ez zuen egin.

Eguberrien ondoren, lehen ministroak ezin izan zuen bozketa gehiago gibelatu. Duela hamabi egun, porrot historikoa jaso zuen Komunen Ganberan —432 boto kontra eta 202 alde—. Porrotaren eraginez laboristek konfiantza mozio bat aurkeztu zuten Mayren aurka, baina tory disidenteek eta DUPek lehen ministroa babestu zuten. Horrela, hurrengo mugarri inportantearen atarira ailegatu da prozesua: Mayren B planaren bozketa, etzi. Bi hilabete eskas falta dira brexit-aren egunerako.]]>
<![CDATA[Hamahiru urteko espetxe zigorra ezarri diote Janukovitxi]]> https://www.berria.eus/albisteak/161940/hamahiru_urteko_espetxe_zigorra_ezarri_diote_janukovitxi.htm Thu, 24 Jan 2019 07:42:41 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/albisteak/161940/hamahiru_urteko_espetxe_zigorra_ezarri_diote_janukovitxi.htm 2014ko otsail bukaeran egin zuen ihes Kievetik Errusiara, oposizioak indarrez boteretik kendu ondoren. 2013ko azaroan haren aurka hasi zuen matxinadaren bururatzea izan zen, baina Ukraina gatazka zabalago batean murgildu zuen. Izan ere, herrialdearen zati batek ez zuen Kieven ezarri zen aginte berria onartu; 2014ko martxoan, Krimeak Errusiarekin bat egin zuen, eta udaberrian gerra piztu zen hego-ekialdeko Donetsk eta Luhansk eskualdeetan -gaur egun, su-eten bat indarrean egon arren, konpondua ez den gerra-. ]]> <![CDATA[Erresuma Batuan gelditu nahi duten EBko etorkinak izena ematen hasi dira]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2116/003/001/2019-01-22/erresuma_batuan_gelditu_nahi_duten_ebko_etorkinak_izena_ematen_hasi_dira.htm Tue, 22 Jan 2019 00:00:00 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/2116/003/001/2019-01-22/erresuma_batuan_gelditu_nahi_duten_ebko_etorkinak_izena_ematen_hasi_dira.htm brexit-a indarrean sartzeko, baina herritar horiek 2021eko ekainaren 30era arteko epea edukiko dute Erresuma Batuan bizitzeko baimena eskatzeko. Gobernuaren arabera, lehenbiziko egunean 30.000 baino gehiagok egin dute eskaera, eta iaz hasi zen programa pilotu batean bertze 3.000 inguruk izena eman zuten. Guztira EBko bertze herrialdeetako 3,5 milioi etorkin inguru bizi dira Erresuma Batuan, Irlandako Errepublikakoak kontatu gabe.

Izan ere, herrialde horretako etorkinei bi estatuek 1923tik indarrean duten akordio bat aplikatuko diete. Erresuma Batuko estatistika bulego ofizialaren arabera, Irlandako Errepublikako herritarrak hirugarren komunitaterik handiena dira; 350.000 inguru dira, herritartasun bikoitza dutenak kontuan hartu gabe. Izan ere, Ipar Irlandan herritar anitzek dute bi estatuetako pasaportea, eta Britainia Handian bizi diren irlandar etorkinen ondorengo anitzek ere biak dituzte.

Atzerritar gehienak Poloniako herritarrak dira -milioi bat inguru-, eta horien gibeletik Errumaniakoak -411.000-. Bi herrialde horietako herritarrek, EBko bertze 24 estatutakoek bezala, tramite bat bete beharko dute Erresuma Batuan zein egoeratan eta noiztik bizi diren egiaztatu, eta gelditzeko baimena eskatzeko. Prozesu hori elektronikoki egin dezakete, edo telefono mugikorreko aplikazio baten bidez.

Baimena lortzeko gakoa data batean eta epeetan dago. Erresuma Batuko Gobernuak baldintza nagusi bat paratu du bizitzen gelditzeko baimena lortzeko: gutxienez 2021eko ekainaren 30era arte bortz urtez jarraian herrialdean bizi izatea. Hau da, gutxi gorabehera, gutxienez brexit-ari buruzko erreferenduma egin zenetik -2016ko ekainaren 23an egin zuten-. Horiek estatus berezi bat lortuko dute: Ezarritakoak. Baina Londresek hitzeman du EBko etorkinen egoerarekin malgua izanen dela, eta bertan bortz urte baino gutxiagoz bizi izan direnek ere tramitea bete ahalko dute; 2021eko ekainaren 30eko epea gainditu eta bortz urtetako langara ailegatu ondoren, horiek ere ezarritakoen estatusa lortuko dute. Estatus horrekin edukiko dute bertako herritarren eskubide berbera zerbitzu publikoak jasotzeko -osasuna eta hezkuntza, errate baterako-.

Malgutasun horren bertze adierazle bat izan da Theresa May lehen ministroak atzo Komunen Ganberan egin zuen iragarpena. EBko etorkinek egoera legeztatzeko egin behar duten tramiteak kostu bat du -73 euro 16 urte baino zaharragoak direnentzat, eta 37 euro gazteagoentzat-, baina Mayk hitzeman zuen tasa hori kendu eginen dutela. Hurrengo martxoaren 30etik -brexit-aren lehenbiziko egunetik- aitzinera ez diote inori kobratuko, eta ordura arte egin dutenei dirua itzuliko diete.

EBko etorkin batzuek the3million elkartea -hiru milioiak, ingelesez-sortu zuten haien eskubideak defendatzeko, eta tasa horiek kentzeko eskatu zioten gobernuari. Lehen ministroak eskaera onartu du, erran duenez, ez duelako nahi EBko etorkinek «finantza eragozpenak» izatea Erresuma Batuan bizitzen jarraitu ahal izateko. Jeremy Corbyn Alderdi Laboristako buruak ontzat jo zuen tasak kentzea.

Mayk adierazi zuen hurrengo egunetan azalpen gehiago emanen dietela EBko etorkinen egoeraren inguruan. Ez dago argi akordiorik gabeko brexit batek nola eraginen liokeen Londresek planteatutakoari, eraginen balio.

Lanak Eurotunelean

Alde gehienek eragotzi nahi duten aukera da martxoaren 29an brexit-a akordiorik gabe indarrean sartzea, inork ez baitaki zehatz-mehatz zein izan litezkeen horren ondorioak. Datara hurbildu ahala, gero eta gobernu eta konpainia pribatu gehiago ari dira argitaratzen zein neurri hartu dituzten agertoki posible horri aurre egiteko. Frantziako Gobernuak 23 milioi eurotako «kontingentzia plan bat» prestatu du, eta, plan horri jarraiki, atzo lanak hasi zituen Britainia Handia eta kontinentea lotzen dituen Eurotunelean. Bertzeak bertze, animalien eta elikagaien garraioa kontrolatzeko postuak eraikitzen hasi zen.

Ipar Irlandako mugaren auzia konpontzeko beste ahalegin bat egingo du Theresa Mayk]]>
<![CDATA['Neverendum']]> https://www.berria.eus/paperekoa/1967/003/001/2019-01-18/neverendum.htm Fri, 18 Jan 2019 00:00:00 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1967/003/001/2019-01-18/neverendum.htm neverendum solasa asmatu zuen 1992an, hiru hitz elkartuta egin zuen hitz jokoa: never (inoiz ez), end (bukatu) eta referendum. Quebeceko independentziari buruzko erreferendumaz ari zen Freed neverendum erabili zuenean. Quebecek 1980an egina zuen bat, eta 1992an bertze bat egiteari buruzko eztabaida betean murgildua zegoen herrialdea —1995ean egin zuten—. Bertze erreferendum batera deitzearen aurka zegoen Freed, 1980koak quebectarren borondatea ezarria utzi zuelakoan, eta halako galdeketa bat egiteak zirkulu amaigabe bat sortuko zuelakoan, eragin negatiboekin. 2017an berriz heldu zion gaiari Montreal Gazette egunkarian. «Ideiarik ere ez nuen nire hitzak etorkizunean Atlantikoa gurutzatuko zuela, eta fenomeno global aztoragarri bat iragarriko zuela». Brexit-aren eztabaidaren harira idatzi zuen artikulu hori. Tonu ironikoan eta sarkastikoan idatzi zuen, eta erreferendumen aurkako aldarri argia egin zuen.

Freedek berak bertze erreferendum bat aipatu zuen artikulu horretan, eta mundu zabalean neverendum hitza ezagun egitearen arrazoia izan zen: Eskoziaren independentziari buruzkoa (2014). Unionistek, Ingalaterrako politikariek eta hedabide handiek erabili zuten, unionisten garaipenaren ondoren independentziari buruzko auzia ixteko. Independentistentzat paradoxa mingarria gertatu da, haien hautuari aurka egiteko argudioen artean erabili baitzuten Eskozia Erresuma Batutik banatuz gero automatikoki EB Europako Batasunetik aterako zela, baina, azkenean, Erresuma Batuaren batasunaren alde zeudenek erabaki zuten EBtik ateratzea, handik bi urtera egin zuten brexit-ari buruzko erreferendumean.

Eta orain, bertze paradoxa, brexit-ak duela aukera neverendum bihurtzeko. Freedek ia erreferendum mota guztiak gaitzesteko erabili zuen hitza, baina egia da brexit-aren gatazkan protagonista diren ia alde guztiak dilema batean paratu dituela bertze erreferendum bat egiteko aukera mahai gainean jartzeak. EBn zalantzarik gabe jarraitu nahi zutenak zeuden 2016ko erreferendumaren aurka, baina orain irtenbidetzat ikusten dute bertze bat egitea. Kontrara, 2016koa bultzatu zutenek ez dute bertze bat egin nahi. Eztabaidak mami sakona du, erreferendum baten funtzioa, balioa eta ziurtasuna bera paratzen baititu jokoan. Brexit-erako bertze erreferendum batera deitzeko arrazoi bakarra da lehenbizikoaren emaitza betearazteko prozesua nahas-mahas handi bat bilakatu dela. Beraz, inplizituki erran nahi da herritarrek erabaki okerra hartu zutela orduan, eta orain aldatu egin beharko luketela erabaki hori. Laburbilduz, lehenbiziko erreferenduma baliogabetzea litzateke. Ez litzateke lehenbiziko aldia izanen herritarrek erreferendum batean erabakitakoa baliogabe gelditzen dena —Kataluniako estatutuari (2006) eta Greziako erreskateari (2015) buruzkoekin, errate baterako—, baina aurrekari apurtzaile bat litzateke, emaitza baliogabetzeko erabakia ez bailuke herritarren borondatearen gainetik kokatu den organo batek inposatuko, herritarrei beraiei eskatuko bailitzaieke aitzineko erabakia zuzentzea. Eta, gainera, kontuan hartu beharrekoa da Kataluniako estatutuaren eta Greziako erreskatearen kasuetan ez bezala, brexit-ari buruzko erreferenduma lurraldetasunari buruzko erreferendum bat dela, estatuen arteko egitura konpartitu batean jarraitu ala ez erabakitzekoa; hau da, funtsean, estatu batetik bereizi ala ez erabakitzeko independentzia erreferendum baten kasurik antzekoena.

SNP Eskoziako Alderdi Nazionala eta independentistak brexit-erako bertze erreferendum baten alde agertu dira. Arrazoi sakonak dituzte haserre egoteko, europazale izan baitira beti, EBtik ateratzea beldurra sortzeko argudio gisa erabili baitzen haien aurka 2014an, eta 2016an eskoziarren gehiengoak argi bozkatu baitzuen EBn gelditzearen alde. Baina SNPk kontraerranak ere baditu: erran zuen ez zuela onartuko 2016ko erreferendumean Erresuma Batu osoa izatea erabakitzeko esparrua —lau nazioetako bakoitza izatea nahi zuen—, eta, Westminsterren erreferendumera deitzeko legearen aurka bozkatu bazuen ere, galdeketa Londresen arauekin egitea onartu zuen, eta ez zuen ez boikotik, ez abstentziorik bultzatu. Orduko emaitza baliogabetzeko esperantzan mintzatu da bertze erreferendum baten alde, baina etorkizunean ziurgabetasun hori Eskoziako eztabaidan ere susta lezake alde unionistak.

Theresa May Erresuma Batuko lehen ministroa, berriz, ezezkoan dago erabat, eta, Jeremy Corbyn laboristen buruak atzo aukera aztertzearen aldeko adierazpen xume batzuk egin bazituen ere, nahiko agerikoa da gaia deserosoa zaiola. Batak zein bertzeak aurre egin beharko liokete hain garrantzitsua izan den erreferendum bat baliogabea dela errateari. Zer-nolako indarrarekin erreakzionatuko lukete brexit gogorraren aldekoek? Irlandako unionista gogorrenek eta loialistek giroa aztoratuko al lukete? Eta, Nigel Farage UKIP Erresuma Batuaren Independentziaren Alderdiko lider ohiak erran bezala, emaitza 2016ko berbera balitz? Eta, orain EBn gelditzeko aukerak irabaziko balu, zer ondorio utziko luke azken urteotan gertatu denak? Erreferendumak burujabetza ekintza gisa prestigiatuko lirateke, edo emaitza errespetatzen ez zaien prozesu ziurgabe gisa desprestigiatuko lirateke? Ia ziurtzat erran daiteke bigarren erreferendumak bidea urratuko balu brexit-eko prozesuaren hamaikagarren atal ezezagun eta zirraragarria irekiko litzatekeela.]]>
<![CDATA[«Azken bi urte eta erdian gertatutakoak kausa indartu du»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2033/003/002/2019-01-18/azken_bi_urte_eta_erdian_gertatutakoak_kausa_indartu_du.htm Fri, 18 Jan 2019 00:00:00 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/2033/003/002/2019-01-18/azken_bi_urte_eta_erdian_gertatutakoak_kausa_indartu_du.htm Brexit-a izan zen gai nagusia, baina independentziarako erreferendum bat egiteari buruz duen iritzia ere galdetu zioten. Sturgeonek erantzun zuen «aste batzuen buruan» emanen dituela argibide gehiago, eta uste duela brexit-erako prozesuak indartu egin duela independentismoa. «Azken bi urte eta erdian gertatutakoak kausa indartu du».

Patrick Harvie Berdeen alderdiko diputatuak galdetu zion gaiari buruz -2014ko erreferendumean independentziaren alde egin zuten Berdeek-. «Datozen asteetan ur anitz pasatu beharra da zubiaren azpitik, eta, hori pasatu ondoren, argi utziko dut independentziari buruzko bozketa baterako epeei buruz dudan ikuspuntua», erantzun zion, brexit-aren eztabaidari aipamen eginez. Independentistei eskatu zien erreferendum baten aldeko kanpaina egiten hasteko.

«Lehenbailehen, hobeki»

2014ko erreferendumean %55ek egin zuen independentziaren aurka, eta %45ek, berriz, alde. Brexit-erakoan, ordea, %61ek egin zuen EBn gelditzearen alde, eta %39k aurka. «Eskozia lehenbailehen independente bada, hobe denontzat», erran zuen atzo Sturgeonek.]]>
<![CDATA[Askatzen ez den korapiloa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2019-01-17/askatzen_ez_den_korapiloa.htm Thu, 17 Jan 2019 00:00:00 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1872/004/001/2019-01-17/askatzen_ez_den_korapiloa.htm Brexit-erako erreferenduma egin zenetik (2016ko ekainaren 23tik) korapilo etengabeak sortu dira prozesuan, eta horietako bat askatu den aldi oro bertze bat sortu da. Erresuma Batuko Gobernuaren aurkako zentsura mozioa izan da azkena; lortu du gainditzea, baina horrek ez du egoera orokorra argitu. Ziurgabetasuna izan da prozesuaren ezaugarri nagusia, eta Erresuma Batuak EB Europako Batasuna uzteko eguna (martxoaren 29a) hurbil badago ere, hala jarraitzen du egoerak. Honakoak dira gerta litekeenaren aukera posible batzuk.

B PLANA

Epe motzean bide orria markatuko duen gertaera da. Theresa May lehen ministroak astelehenera arteko epea du herenegun Komunen Ganberak baztertu zuen planaren alternatiba bat aurkezteko. Lehen ministroak asmoa zuen bart bertan bilerak hasteko alderdi guztiekin, baina atzo ikusitakoaren arabera, zaila dirudi gaiztotuta dauden harremanak hain agudo aldatzea. B plan hori astelehenean aurkeztuz gero, Komunen Ganberak gehienez hilaren 30era arteko epea dauka bozkatzeko. Egoera aldatu eta Mayk gehiengoaren babesa lortuko balu, EB konbentzitu beharko luke berriz negoziatzeko. Datozen egunotan horretan ahaleginduko da May, baina Bruselak marra gorritzat paratua du azaroan itxitako akordioa berriz negoziatzea. Jarrerari eutsiko balio, kale itsu batean sartuko litzateke egoera. Lehen ministroak bigarren bozketa hori galduko balu, berriz, herenegungo egoerara itzuliko litzateke, baina aitzinetik denbora gutxiagorekin.

HAUTESKUNDEAK

Jeremy Corbyn Alderdi Laboristako buruzagiaren helburu nagusia da hauteskundeetara deitzea, eta horretarako aurkeztu zuen konfiantza mozioa. Hiru aukera daude hauteskundeetara deitzeko: bata, Mayk amore ematea eta hark deitzea; bertzea, oposizioak bertze konfiantza mozio bat aurkeztu, hori irabazi, eta hamalau eguneko epean bertze gobernu bat ez osatzea; hirugarrena, Komunen Ganberako bi herenek eskatzea. Dena den, hauteskundeek bere horretan ez lukete irtenbiderik ekarriko. Hasteko, bortz edo sei astetako tartea behar delako hauteskundeak deitzen diren egunetik horiek egin arte. Martxoaren 29a baino lehen eginen balituzte ere, gobernu berriak berehala eskatu beharko lioke EBri batasuna uzteko irteera data gibelatzea, akordiorik gabeko brexit bat eragotzi nahi balu.

'BREXIT'-A GIBELATU

Hain zuzen, brexit-a indarrean sartzeko eguna hurbiltzen ari dela ikusita, eta paralisia erabatekoa denez, azken asteotan indartu den hipotesia izan da epea handitzea, eta Erresuma Batuak martxoaren 29aren ondoren EBn jarraitzea. Neurri horren helburu argia da denbora gehiago irabaztea adostasun bat lortzeko. Horretarako, alde batetik, Erresuma Batuak Bruselari eskatu beharko lioke brexit-erako data gibelatzea; eta, bertzetik, EBko bertze 27 estatuek aho batez onartu beharko lukete eskaera. Erronkak ez dira gutxi.

Izan ere, Mayk bertze behin aurre egin beharko lioke alderdikideen sektore gogorrenari, EBri lotuta mantentzea esan nahi duen edozeren aurka baitaude. Eta lehen ministroa, alderdikideen eta oposizioaren konfiantza mozio bana gainditu baditu ere, posizio ahulean dago. EBk, berriz, mezu kontraerrankorrak eman ditu epea luzatzearen inguruan, baina badirudi horren aldekoa dela —The Times egunkariak atzo argitaratu zuenez, 2020ra arteko luzapena emateko prest legoke—. Irlandako Errepublikako ordezkariak dira epea luzatzearen alde esplizituen agertu direnak, Ipar Irlandarekin duten mugan egoera ezegonkor bat sortzea eragotzi nahi baitute nola edo hala.

BIGARREN ERREFERENDUMA

Gero eta gehiago aipatu den bertze alternatiba bat da brexit-ari buruz bertze erreferendum bat egitea. Presio taldeak egituratu dira horren inguruan, eta aukera horren alde daude, bertzeak bertze, SNP Eskoziako Alderdi Nazionala eta Alderdi Liberal Demokrata. Oposizioko indar nagusian, Alderdi Laboristan, ez dago kontsentsurik. Jeremy Corbynen aitzineko zuzendaritzaren ildokoak daude bertze erreferendum bat egitearen alde, eta atzo 71 diputatuk alderdiko liderrari eskatu zioten babes dezala hori.

Aukera horren zailtasunak handiak dira, ordea; bai prozedurazkoak, bai politikoak. Prozedurari dagokionez, Hauteskunde Batzordeak errana du gutxienez sei hilabeteko epea behar dela erreferendum batera deitzeko. Beraz, martxoaren 29ko langa gaindituko luke, eta, ezinbertzean, Erresuma Batuak eskatu beharko luke brexit-a gibelatzea. Gainera, bai gobernua, bai brexit-aren aldeko sektore gogorrena erabat aurka agertu dira, eta Corbynek ere errana du aukera hori ez duela gustuko.

Dilema politiko handi baten aitzinean egon daitezke, lehenbiziko erreferendumaren emaitza baliogabetzea bailitzateke bertze batera deitzea, eta horrek herritarren sektore bat anitz aztoratu lezake, gehienbat Ingalaterran eta Ipar Irlandan.

'BREXIT'-A AKORDIORIK GABE

Anabasa politikoa konponduko ez balitz, eta Erresuma Batuak ez balu eskatuko brexit-aren data gibelatzea, martxoaren 29an EB utziko luke, Bruselarekin dibortziorako neurririk zehaztu gabe. Nazioartean lurrikara politiko eta ekonomiko handi bat gertatuko dela uste dute eragile ugarik. Egun batetik bertzera, Erresuma Batuak ez luke EBren arauak jarraitzeko betebeharrik izanen, ezta harengandik jasotzen dituen onuretarako eskubiderik ere. Eragin ekonomikoak berehalakoak izanen liratekeela uste dute alde guztiek, eta aspalditik dabiltza erraten horri aurre egiteko neurriak hartzen ari direla.]]>
<![CDATA[Laurent Gbagbo Boli Kostako presidente ohia askatu du Hagak]]> https://www.berria.eus/albisteak/161558/laurent_gbagbo_boli_kostako_presidente_ohia_askatu_du_hagak.htm Tue, 15 Jan 2019 07:12:55 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/albisteak/161558/laurent_gbagbo_boli_kostako_presidente_ohia_askatu_du_hagak.htm Gbagbo 2011n atxilotu zuten presidentearen jauregian. Nazioarteko Zigor Auzitegiak epaitu duen lehenbiziko estatuburua izan da, baina epaileek ebatzi dute akusazioak ez duela frogatu Gbagbok gizateriaren aurkako krimenak egin zituenik. "Ez du frogatu Gbagbok jendaurreko hitzaldietan krimenak agindu edo sustatu zituenik", adierazi du Cuno Tarfusser epaileak.]]> <![CDATA[Siriatik soldaduak erretiratzen hasi direla jakinarazi dute AEBek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1919/015/001/2019-01-12/siriatik_soldaduak_erretiratzen_hasi_direla_jakinarazi_dute_aebek.htm Sat, 12 Jan 2019 00:00:00 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1919/015/001/2019-01-12/siriatik_soldaduak_erretiratzen_hasi_direla_jakinarazi_dute_aebek.htm
AEBak 2014an hasi ziren esku hartzen Sirian, EI Estatu Islamikoaren aurkako gerran. SDF Siriako Indar Demokratikoak koalizioarekin aliantza bat egin zuten —kurduen miliziak dira SDFren indar nagusia—, eta haien kontrolpeko lurraldeetan, ia Siriaren ekialde osoan, baseak ezarri zituzten. Erretiratzeko aginduak jokaleku berria sortu du Sirian.

Izan ere, Turkia egunez egun ari zaio mehatxu egiten SDFri. «Garaia ailegatzen denean, terroristak haiek zulatutako hobietan lurperatuko ditugu, aitzineko operazioetan egin dugun bezala», adierazi zuen atzo Hulusi Akar Turkiako Defentsa ministroak, Sanliurfa probintzian armadako kide batzuen aitzinean eman zuen hitzaldian. John Bolton AEBetako presidentearen segurtasun nazionalerako aholkularia Ankaran izan da aste honetan Turkiako Gobernua konbentzitzeko ez dezala erasoaldirik egin kurduen aurka, baina Recep Tayyip Erdogan Turkiako presidenteak guztiz baztertu zuen Boltonen eskaera.

Siriako kurduen miliziak PKK Kurdistango Langileen Alderdiaren aliatuak dira, eta, horregatik, Turkiak mehatxutzat ditu. Iaz, SDFren kontrolpean zegoen Afrin barrutia inbaditu zuen Turkiak, eta hango biztanle gehienek ihes egin behar izan zuten. Kurduak ziren herritar gehienak, eta SDFk leporatu dio «garbiketa etniko bat» egitea, biztanle kurduak Siriako bertze tokietako errefuxiatu arabiarrekin ordezkatuta.

Kurduekiko elkarrizketa

Turkiaren mehatxuen aitzinean, SDFk Siriako Gobernuari eta Errusiari akordio bat negoziatzeko eskatu zien joan den astean. Maria Zakharova Errusiako Atzerri Ministerioko bozeramaileak baikor erantzun zuen atzo: «Uste dugu inportantea dela estatubatuarrak joan ondoren libre geldituko diren lurraldeak Siriako Gobernuaren kontrolpera pasatzea. Horregatik, hagitz garrantzitsua da kurduen eta Damaskoren arteko elkarrizketa».]]>
<![CDATA[Eskuineko gobernuen presiopean hartu du presidente kargua Madurok]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2019-01-11/eskuineko_gobernuen_presiopean_hartu_du_presidente_kargua_madurok.htm Fri, 11 Jan 2019 00:00:00 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2019-01-11/eskuineko_gobernuen_presiopean_hartu_du_presidente_kargua_madurok.htm
Azken sei urteotan oposizioak hainbatetan matxinada sustatu du karriketan, eta ehundik goiti izan dira indarkeria krisialdietan hildakoak. Atzo ez zen halakorik gertatu, baina Venezuelako gobernu bolibartarrak arazo larri bat du, lehen aldiz presio koordinatu bat jasaten ari baita AEBen eta Latinoamerikako gobernu eskuindarren aldetik. «Muturreko intolerantzia ideologiko bat inposatu da», salatu zuen Madurok atzoko hitzaldian. «Min egin diote Latinoamerikari eta Kariberi, zatitu egin dituzte. Batasunaren, elkartasunaren eta elkarrizketaren lorpenak arriskuan daude». Horri aurre egiteko, Venezuelako presidenteak Latinoamerikako eta Karibeko agintariei eskatu die goi-bilera bat egiteko. «Ez da aski adierazpenekin. Ekintzak behar ditugu».

Atzoko ekitaldiak ongi irudikatu zuen egoera. Presidenteak Auzitegi Gorenean hartu zuen kargua, ez parlamentuan. Parlamentuan oposizioak du gehiengoa, baina ahalmenak bertan behera utzita ditu 2016ko urtarriletik, Auzitegi Gorenak «desmen» egoeran izendatu baitzuen, hiru diputaturen kargu hartzeak behin-behinean eteteko aginduari jaramonik egin ez ziolako. Botere legegilea 2017an osatu zen Batzar Konstituziogileak du orain. Oposizioak boikota egin zion, eta iazko presidentetzarako hauteskundeei ere boikot egin zieten oposizioko indar nagusiek. Maduro erraz nagusitu zen boz horietan —botoen %68—, baina parte hartzea ohi baino dezentez txikiagoa izan zen —%46koa—.

Hauteskunde horiek legitimoak ez zirela izan, hori arrazoitu dute Maduroren presidentetza ez dutela onartuko erran duten herrialdeek. «AEBek ez dute onartzen Maduroren diktaduraren legitimitaterik gabeko kargu hartzea», adierazi zuen John Bolton segurtasun nazionalerako aholkulariak Twitter bidez. Barack Obamaren agintaldian ere etsaitasunezko harremana zuten Venezuelak eta AEBek, baina Donald Trumpen agintaldian presioa handitzea erabaki dute, Latinoamerikako testuinguru politikoa aldatu dela baliatuta.

Izan ere, Urteberri egunean Mike Pompeo Estatu idazkaria Brasilera joan zen Jair Bolsonaro presidente ultraeskuindarraren kargu hartze ekitaldira, eta ondoren Ivan Duque Kolonbiako presidentearekin ere elkartu zen. Bi bileretan gai nagusia Venezuela izan zela adierazi zuten buruzagi guztiek.

Horren ondoren, duela astebete, Limako Taldeak adierazpen bat egin zuen. Latinoamerikako hamahiru herrialdek eta Kanadak osatzen dute talde hori. Hamahiru puntutako adierazpen bat egin zuten, eta, horretan, bertzeak bertze, Madurori eskatu zioten ez zezala presidente kargua hartu. Hori eginez gero, ohartarazi zioten ez ziotela legitimitatea onartuko, eta zigor ekonomikoak eta diplomatikoak ezarriko zizkietela gobernuko kideei. Dena den, Limako Taldeko kideetako batek uko egin zion Maduroren aurkako adierazpenean parte hartzeari: Mexikok. Atzo, joan den astean jakinarazitako neurri horiek hartuko dituztela iragarri zuten taldeko kide batzuek. Duque Kolonbiako presidenteak nazioarteari eskatu zion Venezuela «diplomatikoki setiatu»dezala.

«Begira orain Brasil»

Presio diplomatikoaren berrikuntza handia, ordea, Bolsonarok hartu duen lidergoa eta erreferentzialtasuna izan da. Venezuela Naiz oposizioko alderdiak atzo Brasilian egin zuen elkarretaratze batean Bolsonarori eta «askatasunaren lagunei» eskatu zien Maduroren aurkako presioa handitzeko. Maduroren ustez, Venezuelako eskuinak «kutsatu» egin du Latinoamerikako eskuin osoa. «Esajeratu egiten genuela erraten ziguten. Begira orain Brasil, Bolsonaro bezalako faxista bat agertu denean».]]>
<![CDATA[Agintaldi berria hasi du Madurok]]> https://www.berria.eus/albisteak/161388/agintaldi_berria_hasi_du_madurok.htm Thu, 10 Jan 2019 07:15:32 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/albisteak/161388/agintaldi_berria_hasi_du_madurok.htm <![CDATA['Brexit'-erako itunaren eztabaidako lehenbiziko bozketa galdu du Mayk]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/014/002/2019-01-10/brexit_erako_itunaren_eztabaidako_lehenbiziko_bozketa_galdu_du_mayk.htm Thu, 10 Jan 2019 00:00:00 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1893/014/002/2019-01-10/brexit_erako_itunaren_eztabaidako_lehenbiziko_bozketa_galdu_du_mayk.htm brexit-aren akordioari buruzko eztabaida erabakigarria. Heldu den asteartean bozkatuko du gobernuak eta EB Europako Batasunak joan den azaroan egin zuten itunari buruz, eta, pronostiko gehienen arabera, ez du onartuko. Eztabaidaren lehen egunak aukera hori are gehiago azkartu du, parlamentari gehienek onartu baitute Theresa May lehen ministroari soilik hiru eguneko epea ematea B plan bat egiteko; hortaz, asteartean —hilaren 15ean— bozketa galduko balu, hilaren 18rako bertze plan bat aurkeztu beharko lioke Komunen Ganberari, eta hilaren 21ean bozkatuko lukete, tarteko egunak asteburua baitira. Mayren itxaropen bakarra da Bruselak zerbait eskaintzea, eta horrek diputatu gehienak konbentzitzea.

«Lider europarrekin harremanetan egon naiz parlamentariek dituzten kezken inguruan», erran zuen atzo Mayk Komunen Ganberan. «Elkarrizketa horiek erakutsi dute backstop-ari buruzko argibide gehiago beharrezkoak direla, eta datozen egunetan segituko dugu solasean». Backstop-a Irlandan muga gogor bat eragozteko EBk eta Erresuma Batuak hitzartu zuten protokoloa da, eta indarrean sartuko litzateke bi aldeek etorkizuneko harremanari buruzko akordiorik egin ez balute 2021erako. Hala ere, Mayren traba nagusia da alderdikide kritikoak eta Irlandako DUP Alderdi Demokratiko Unionista konbentzitzea, uste baitute backstop-a onartuz gero Ipar Irlanda Erresuma Batutik bereiziko dela praktikan.

Atzoko eztabaidan Mayk eskaintza bat egin zion DUPi: Ipar Irlandako Parlamentuaren iritzia kontuan hartzea backstop-a aplikatuko balitz. Nigel Dodds DUPeko diputatuak eskaintza baztertu zuen, «azalekoa» dela iritzita. Backstop-a guztiz kentzea nahi du Irlandako alderdi unionistak, eta, hori gertatu ezean, asteartean akordioaren aurka bozkatuko du.

Izan ere, matematika aurka du Mayk. Lehen ministroaren Alderdi Kontserbadoreak gehiengo osoa dauka DUPen hamar diputatuei esker; 326 behar dira, eta 317 dituzte tory-ek. Hori gutxi ez, eta dozenaka alderdikide ditu aurka Mayk. Atzoko bozketa horren erakusle: 308 parlamentarik bozkatu zuten B planaren epea hiru astetik hiru egunera estutzeko zuzenketaren alde, eta 297k, berriz, aurka.

'Tory'-en barne liskarrak

Proposamen horrek kontserbadoreen arteko barne liskarrak bistaratu zituen bertze behin, Dominic Grieve diputatu tory-ak aurkeztu baitzuen, eta, Mayren aldekoen iritziaren aurka, John Bercow Komunen Ganberako buruak bozketarako onartu zuen. Adam Holloway Mayren aldeko diputatuak Bercowri leporatu zion «inpartziala» izatea, brexit gogorraren aldekoa delakoan. Hollowayk erran zuen horren froga dela Bercowk autoan brexit-aren aldeko afixa bat duela. «Afixa hori nire emaztearen autoan dago», erantzun zion Bercowk. «Eta ziur naiz ez zenuela iradoki nahi emazte bat senarraren jabetza denik. Emazteek beren iritzi propioak dituzte».

Bertze diputatu tory batek, Julian Lewisek, Mayri galdetu zion ea «zeharo eta inolako zalantzarik gabe» baiezta ote zezakeen Erresuma Batuak martxoaren 29an utziko duela EB. «Europako Batasuna martxoaren 29an utzi nahi dut mahai gainean dagoen akordio on horrekin», erantzun zion lehen ministroak. Sebastian Kurz Austriako lehen ministroa irteera data gibelatzearen alde agertu zen atzo.]]>
<![CDATA[Erdoganek baztertu egin ditu AEBen Siriarako eskaerak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/013/001/2019-01-09/erdoganek_baztertu_egin_ditu_aeben_siriarako_eskaerak.htm Wed, 09 Jan 2019 00:00:00 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1881/013/001/2019-01-09/erdoganek_baztertu_egin_ditu_aeben_siriarako_eskaerak.htm
Boltonek igandean hasi zuen Ekialde Hurbilerako bidaia, Israelen. Han, adierazi zuen AEBek ez dituztela tropak erretiratuko Turkiak «bermatu arte» ez diela erasoko Siriako kurduei. Erdoganen haserrea erabatekoa izan da, eta ez du ahaleginik egin arlo diplomatikoan ohikoak diren itxurak gordetzeko ere: atzo uko egin zion Boltonekin elkartzeari —Ibrahim Kalin bozeramailea bidali zuen—, eta ekitaldi politiko batean zuzenean kritikatu zuen AEBetako presidentearen aholkularia. «Ezin dugu onartu Boltonek Israelen eman zuen mezua, ezinezkoa da hori irenstea. Haiek [AEBek] ez dakite nortzuk diren nire herritar kurduak, eta ez dakite nortzuk diren YPG eta PKK», adierazi zuen AKP Justizia eta Garapena Alderdiak parlamentuan egin duen ekitaldi batean.

PKK Kurdistango Langileen Alderdia Turkiako kurduen burujabetzaren eta eskubideen alde borroka armatuan ari da 1984az geroztik, eta haren aliatu YPG Herriaren Babes Unitateak, berriz, Siriako gerran sortu ziren (2011tik aitzinera), mugaren alde horretako kurduen lurraldearen kontrola bermatu eta muturreko talde islamista sunitetatik defendatzeko. Turkiako Gobernuak mehatxu nagusitzat dauzka bi taldeak, eta «terrorista» gisa izendatuak ditu. 2014az geroztik, berriz, YPGk —SDF Siriako Indar Demokratikoak koalizioaren barrenean— eta AEBek aliantza militar bat dute EI Estatu Islamikoaren aurka egiteko.

Pompeoren bira

«Terroristak dira. Horregatik, ezin zaigu erran 'ez itzazue ukitu kurdu hauek'», erran zuen atzo Erdoganek, haserre. «Terroristak badira, behar den guztia eginen dugu. John Bolton oker dago horretan, eta horrela pentsatzen duenak oker larri bat eginen du».

Boltonek Erdogan konbentzitzen huts egin duela dirudi, baina AEBek ekinaldi diplomatiko gehiago abian dituzte. Mike Pompeo Estatu idazkariak bertze bira bat hasi du Ekialde Hurbilean, nahiz eta ez den Turkiara joanen eta ez den soilik Siriaz ariko. Zortzi herrialdetan egonen da astebetean. Jordanian izan zen atzo, eta adierazi zuen EIren aurkako borroka ez dela «oraindik bukatu», nahiz eta EI eta Iran pareko mehatxutzat aurkeztu zituen. Horrez gain, Trump herenegun telefonoz mintzatu zen Emmanuel Macron Frantziako presidentearekin. Etxe Zuriaren arabera, AEBetako tropen erretiratzea «koordinatzeaz» mintzatu ziren, bertzeak bertze.

AEBetako tropak ez dira Siriatik joan oraindik, baina Trumpen iragarpen hutsa gerraren jokalekua moldatzen hasi da. Errate baterako, Errusiak jakinarazi du bere tropak Manbij hiriaren inguruan patruilak egiten hasi direla. Jusup Mamatov Polizia militarraren bozeramaileak Rossiya 24 kateari atzo adierazi zion «segurtasuna bermatzeko ohiko patruilatzeak» eginen dituztela hemendik aitzinera. Errusiako ibilgailu militarren irudiak erakutsi zituen hedabide horrek, Manbij inguruan.

Manbij Eufrates ibaiaren mendebaldeko ibarrean dago, eta 2016tik SDFren kontrolpean zegoen. AEBetako tropak joan den urte bukaeran erretiratu ziren, eta, Turkiaren inbasio mehatxuen aitzinean, SDFk erabaki zuen hiria eta haren ingurua Siriako Gobernuaren esku uztea. SDFk ibaiaren ekialdeko ibarreko lurralde gehiena kontrolatzen du.]]>
<![CDATA[Philippe erregeak gobernuaren dimisioa onartu du, baina ez dituzte aitzinatuko hauteskundeak]]> https://www.berria.eus/albisteak/160797/philippe_erregeak_gobernuaren_dimisioa_onartu_du_baina_ez_dituzte_aitzinatuko_hauteskundeak.htm Fri, 21 Dec 2018 14:19:06 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/albisteak/160797/philippe_erregeak_gobernuaren_dimisioa_onartu_du_baina_ez_dituzte_aitzinatuko_hauteskundeak.htm <![CDATA[Kongon ehundik goiti herritar hil dituzte hauteskundeen atarian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1867/021/001/2018-12-20/kongon_ehundik_goiti_herritar_hil_dituzte_hauteskundeen_atarian.htm Thu, 20 Dec 2018 00:00:00 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1867/021/001/2018-12-20/kongon_ehundik_goiti_herritar_hil_dituzte_hauteskundeen_atarian.htm
Afrikan biztanle gehien duten herrialdeen artean laugarrena da Kongoko Errepublika Demokratikoa, eta azaleraz, berriz, bigarrena. Munduko herrialde aberatsenetako bat da baliabide naturalei dagokienez —kobalto ekoizle handiena da, gailu elektronikoak egiteko ezinbertzeko materiala—, baina biztanleak munduko pobreenetakoen artean daude. Munduko herrialde aberatsenek, multinazionalek eta inguruko estatu batzuek interes handiak dituzte Kongon, eta etengabe esku hartu dute herrialdean Belgikatik independentzia lortu zuenetik (1960).

Kongoko Bigarren Gerra 2003an bukatu bazen ere —II. Mundu Gerraz geroztik biktima gehien eragin duen gatazka—, ipar-ekialdeko probintzietan hagitz gatazka larria bizi dute oraindik ere. Horri gehitu behar zaio historiako ebola izurriterik larrienetan bigarrena eremu horretan zabaldu dela —300 hildako inguru kontatu ditu Osasunaren Munduko Erakundeak—. Horrez gain, gainera, azken egunotan mendebaldean piztu da indarkeria. «120 hildako identifikatu ditugu, eta bertze 71 zaurituta daude ospitalean», adierazi dio Jules Bango izeneko ekintzaile batek Reuters agentziari. Iturri horren arabera, batende eta banunu etnien artean sortu dira liskarrak. Lider banunu baten hileta egiteko tokiari buruzko eztabaidak hasi zuen borroka, eta hauteskundeen atarian gaiztotu egin da, batendeen buruzagiek Kabilaren aldeko hautagaia babestu baitute, eta banunuenek, berriz, oposiziokoak.

Kinshasarekin muga egiten du Mai-Ndombek, eta Andre Kimbuta hiriburuko gobernadoreak atzo debekatu egin zituen bozen kanpainako ekitaldiak. «Daukagun informazioaren arabera, presidentetzarako hautagai nagusi guztien aldekoek, estremistek, asmoa dute kanpainako ekitaldietan Kinshasako karriketan liskarrak sortzeko».

Kabilaren «rola»

Kabilak ordezkotzat aukeratu zuen Emmanuel Ramazani Shadary Barne ministro izandakoa. EB Europako Batasunak haren aurka zigorrak ezarriak ditu iaztik —EBra bidaiatzeko debekua, eta diru kontuen blokeoa—, «giza eskubideen urraketa larriak prestatu, zuzendu eta egin» dituelakoan. Igandean Shadaryk irabaziz gero, espero da Kabilak eragin handia izango duela aurrerantzean ere. «Nire rola izanen da bermatzea Kongo ez dela bueltatuko hasierako atalera: hau da, duela 22 urte zegoen tokira», adierazi dio Reuters agentziari aste honetan, Mobuturen erregimena bota zuten urtea aipatuz. Shadaryri aurre egiteko aukera gehien duen hautagaia Felix Tshisekedi da, Etienne Tshisekedi politikari historiko eta 2011n presidentegai izan zenaren semea.]]>
<![CDATA[Bretainia bateratzearen aurka bozkatu du Loire-Atlantique departamentuko kontseiluak]]> https://www.berria.eus/albisteak/160616/bretainia_bateratzearen_aurka_bozkatu_du_loire_atlantique_departamentuko_kontseiluak.htm Mon, 17 Dec 2018 07:10:47 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/albisteak/160616/bretainia_bateratzearen_aurka_bozkatu_du_loire_atlantique_departamentuko_kontseiluak.htm