<![CDATA[Mikel Rodriguez | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Fri, 19 Apr 2019 18:30:22 +0200 hourly 1 <![CDATA[Mikel Rodriguez | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Alan Garcia Peruko presidente ohiak bere buruaz bertze egin du]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2019-04-18/alan_garcia_peruko_presidente_ohiak_bere_buruaz_bertze_egin_du.htm Thu, 18 Apr 2019 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2019-04-18/alan_garcia_peruko_presidente_ohiak_bere_buruaz_bertze_egin_du.htm Lava Jato eroskeria auzian nahasita zegoen Garcia, Peruko elite politikoko bertze pertsona anitz bezala.

Poliziak goizean goiz topatu zuen zaurituta. Casimiro Ulloa ospitaleko zuzendari Enrique Gutierrezek kazetariei adierazi zien presidente ohiak balak eragindako «sarrerako eta irteerako zuloak» zituela kaskezurrean. Ebakuntza gelan hiru aldiz gelditu zitzaion bihotza.

Garciak debekatua zuen Perutik ateratzea iazko abendutik. Herenegun bertan egin zituen bere aurkako akusazioei buruzko azken adierazpenak, Twitter bidez. Fiskaltzak jakinarazi zuen Garciaren hurbileko bi pertsonaren aurkako frogak aurkitu zituela. «Agiri bakar batean ere aipatzen ez nautenez, eta zantzu edo froga bakar bat ere ez dutenez, espekulazioa edo bitartekariak asmatzea baino ez zaie gelditzen», idatzi zuen Garciak. «Inoiz ez nintzen saldu, eta frogatuta dago».

Poliziak hamar eguneko atxiloaldi bat ezarri nahi zion, auziaren inguruan galdekatzeko. Hain zuzen, bertze presidente ohi bati, Pedro Pablo Kuczynskiri (2016-2018), hilaren 10ean ezarri zioten neurri berbera, hura ere Lava Jato auziarengatik galdekatzeko. Herenegun arratsean Kuczynski ospitaleratu egin zuten «arterietako presio altua» zuelako. Atzo epailearen aitzinetik pasatzekoa zen, behin-behinean espetxeratu ala ez erabaki behar zuelako.

Lava Jato auzia Brasilen hasi zen, 2014an, hango Poliziak eroskeria sare baten zantzuak topatu zituenean. Ikerketaren arabera, dozena erdi eraikuntza eta ingeniaritza enpresa handik politikariak erosten zituzten, azpiegitura handiak eraikitzeko lizitazioak lortzeko. Enpresa ezagunena Odebrecht Brasilgo eraikuntza talde handia da, eta Brasilgo eroskeria kasuetan nahasi dituzten politikarien artean daude Luiz Inacio da Silva Lula eta Michel Temer presidente ohiak. Lula espetxean dute iaztik, hamabi urteko bi zigor betetzen, eta Temer behin-behinean aske utzi zuten joan den martxoan, lau egunez atxilotuta eduki ondoren.

Ustelkeria auzi sakona

Lava Jatoren garroak, ordea, Latinoamerikako dozena bat herrialdetara hedatu dira, baita Afrikako herrialde batzuetara ere. Perun utzi duen arrastoa nabarmentzekoa da. Ikerketan lagundu duten Odebrechteko funtzionarioek 2016an onartu zuten 26 milioi euro erabili zituztela Peruko funtzionarioak erosteko. 38 ikerketa daude zabalik, eta 250 inguru dira ikertuak; horien artean, lau presidente ohi, 2001-2018 arteko guztiak —Garcia zena, Kuczynski, Alejandro Toledo (2001-2006) eta Ollanta Humala (2011-2016)—, baita Keiko Fujimori presidentegai ohia ere. Fujimori iaztik behin-behineko espetxealdian dute, Humala behin-behinean aske dago, eta Toledo iheslaritzat hartzen du justiziak —AEBetan dago 2017az geroztik—.

Fiskaltzak duela bi urte aurkeztu zituen Garciaren aurkako akusazioak, Limako metroko linea batzuk eraikitzeko lizitazio irregularrengatik.]]>
<![CDATA[Libian «estatu-kolpe ahalegin bat» gertatu dela salatu du NBEk]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2019-04-17/libian_estatu_kolpe_ahalegin_bat_gertatu_dela_salatu_du_nbek.htm Wed, 17 Apr 2019 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2019-04-17/libian_estatu_kolpe_ahalegin_bat_gertatu_dela_salatu_du_nbek.htm
Gassam Salame NBEren Libiarako mandatariak egin dizkio adierazpen horiek Erresuma Batuko BBC Irratiari, eta hori izan da nazioarteko erakundeak orain arte Haftarri buruz eman duen iritzirik argiena. Fayez al-Serraj Tripolin dagoen gobernuko lehen ministroaren aurkako atxilotze aginduaz galdetu ondoren erantzun zuen hori Salamek. NBEren babesa du Al-Serrajek, eta Haftarren ordezkariek atzo baieztatu zuten hura eta haren gobernuko kideak atxilotzeko agindua eman dutela, Reuters agentziaren arabera. Tripoli konkistatu ezean, ordea, Haftarrek zail izanen du arerioak atxilotzea, eta, Salamek dioenez, «egoera militarki blokeatuta dago duela zortzi edo bederatzi egunetik»; hain zuzen, Haftarrek Tripoli hegoaldeko auzoetara ailegatzea lortu zuenetik.

NBEren hainbat agentziak ohartarazi dute herritarren egoera larritzen ari dela borroken ondorioz. Salamek erran du gutxienez bi aldeek egindako 30 aire eraso zenbatu dituztela, eta bonbardaketa horiek ez dutela lortu «gerraren egoera aldatzea». OCHA Nazio Batuen Erakundeko Giza Laguntza Koordinatzeko Bulegoak salatu du azpiegitura zibilak bonbardatu dituztela.

IOM Nazioarteko Migrazio Erakundearen arabera, berriz, 18.000 herritarrek alde egin behar izan dute etxetik; haietako 2.500ek, azken 24 orduetan. Nazioarteak Haftar geldiarazi nahi du Al-Serrajek, eta, Europako herrialdeen arreta erakartzeko, erran du errefuxiatuen «olatu bat» jaso lezaketela. «800.000 pertsona baino gehiago daude, etorkin afrikarrak eta herritar libiarrak, eta Italiako kostara ailegatzen saia litezke, Haftarren indarren presioari beldur diotelako», adierazi du Italiako Repubblica eta Corriere della Sera egunkariek atzo argitaratu zuten elkarrizketa batean. Ahmed Maitig Tripoliko gobernuko presidenteordea Italian izan zen atzo, eta Giuseppe Conte lehen ministroarekin eta Matteo Salvini Barne ministroarekin elkartu zen.

Fatou Bensouda Nazioarteko Zigor Auzitegiko fiskala ere mintzatu zen atzo Libiako egoeraz. Milizien arduradunei ohartarazi zien «prozesatuak izateko aukera» dutela gerra krimenetan parte hartu duten zantzuak aurkituz gero. Sergei Lavrov Errusiako Atzerri ministroak, berriz, erran zuen «Libiako fakzio guztiekin» solas egin duela konponbide bat aurkitzeko; hamalau herrialde arabiarretako Atzerri ministroekin elkartu zen atzo Moskun.

Huts egindako estatua

Haftarrek erasoaldia hasi zuen Antonio Guterres NBEren idazkari nagusia Tripolin zegoenean. NBEk gatazka konpontzeko goi bilera bat egiteko asmoa zuen joan den igandean, baina bertan behera utzi zuen. Muammar Gaddafi hil zutenetik (2011), Libian ez da egon herrialde osoan agindu duen gobernurik. Tripolin dagoenak ipar-mendebaldea kontrolatzen du; NBEren onarpena du, eta hainbat miliziak babesten dute. Haftar, berriz, ekialdeko Tobruk hirian dagoen parlamentuak babesten du.]]>
<![CDATA[Notre Dame katedraleko sutea nahigabe piztutakoa izan dela uste du Fiskaltzak]]> https://www.berria.eus/albisteak/165291/notre_dame_katedraleko_sutea_nahigabe_piztutakoa_izan_dela_uste_du_fiskaltzak.htm Tue, 16 Apr 2019 07:08:24 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/albisteak/165291/notre_dame_katedraleko_sutea_nahigabe_piztutakoa_izan_dela_uste_du_fiskaltzak.htm Suhiltzaileek goizaldean hartu dute kontrolpean sua, eta 10:00ak aldera baieztatu dute erabat itzali dutela. Beraz, kalteak zehazteari ekingo dio orain Frantziako Gobernuak. Aldi berean, sutea zerk eragin duen argitzeko ikerketa abiatu du Parisko prokuradoreak. Lehen datuen arabera, sabaian piztu zen sua; berritze lanak egiten ari ziren zati horretan. Fiskaltzak adierazi du ez dagoela sutea nahita piztua izan dela adierazten duen zantzurik. Nahigabe eragindako sutea izan denaren hipotesia lehenetsi dute. Kalteen kalkulu zehatzak egin gabe dauden arren, begibistakoa da Notre Damek kalte larriak izan dituela. Katedralaren orratz nagusia eta sabaiaren bi heren suntsitu ditu suak. Macronek nabarmendu du suhiltzaileen lanari esker kalteak are larriagoak izatea eragotzi dela. "Okerrena saihestu da, gudua oraindik erabat irabazi ez bada ere". Macronen esanetan, suhiltzaileen jardunari esker eragotzi da eraikinaren aurrealdea eta bi dorre nagusiak erortzea. Hala ere, gobernuak jakinarazi duenez, ezin du ziurtatu egituraren egoera zein den eta erakinari zenbateraino eusteko gai izango den. Lauren Nuñez Frantziako Gobernuko estatu idazkariak azaldu duenez, Notre Damen berreskuratzea "ordu laurden edo ordu erdiko tartean erabaki zen". Tarte horretan, suhitzaile talde bat dorreetara igo zirela adierazi du, eta handik egindako lanarekin katedralaren eraistea ekidin zela. "Hogei bat suhiltzaile bi dorreen barrenera sartu ziren sua barrutik borrokatzeko, beraien biziak arriskuan jarriz, eta horrek eraikina salbatzea ahalbidetu du". Katedraleko orratz nagusia erori denekoa izan da suteko irudirik ikusgarrienetakoa. Erakundeen lehentasuna segurtasun da orain, Nuñezen esanetan. Adituek "hainbat puntu ahul" atzeman dituztela azaldu du; batez ere, bobedan eta iparraldeko transeptuaren zati batean. Hori dela eta, katedralaren inguruko bost eraikin hustu dituzte, badaezpada. Nuñezek iragarri du datozen 48 orduetan egituraren eremurik ahulenak indartzeko neurriak hartuko dituztela. Lan horiek amaitzen dituztenean, eraikinaren barran esku hartuko dute, eta bertan kaltetu gabe gelditu den ondarrea berreskuratuko dute. Hain justu, eraikinaren barruan altxorren eremuan gordetzen diren pieza baliotsu ugari kalterik gabe gelditu direla adierazi dute iturri ofizialek.Hainbat beirate lehertu direla ere jakinarazi dute, baina litekeena da arrosa-leiho nagusia onik irten izana. Frantziako presidenteak agindu du katedrala "guztien artean" berreraikiko dutela. Horretarako, gobernuak dirua bilketa kanpaina bat jarri du abian. Frantziako Gobernua urgentziazko bilera egin du gaur goizean, 11:00etan hasita, Notre Dame berreraikitzeko plan bat diseinatze aldera. Edouard Philippe gobernuburuarekin batera bildu dira Franck Riester Kultura ministroa, Gerald Darmanin Kontu Publikoen ministroa, Laurent Nuñez estatu idazkaria eta Sibeth Ndiaye gobernuko bozeramailea.
Edouard Philippe‏, @EPhilippePM "Parisko Notre Dame sugarrek hartuta. Nazio oso bat hunkituta. Katoliko eta frantses guztiak gogoan. Gure aberkide guztiak bezala, arrats honetan triste nago, gure izatearen zati bat erretzen ikusita". 20:00ak pasatxo zirela idatzi zuen testu hori Twitterren Emmanuel Macron Frantziako presidenteak. Ez zen hori iragarria zuen agerraldia. Ordu horretan telebistan agertzekoa zen, azaltzeko zer neurri proposatuko zituen Jaka Horien krisia konpontzeko antolatu zuen Eztabaida Nazionalaren ondoren, baina ezusteko tragediaren ondorioz bertan behera utzi zuen agerraldia. Balio historiko kalkulaezina duen eraikina, Eiffel dorrearekin batera Parisko eta Frantziako sinbolo nagusi dena, Europan bisita gehien dituen eraikinen zerrendan lehenbiziko postuetan dagoena, larriki kaltetuta gelditu da.

Agintariek jakinarazitakoaren arabera, 18:50ean piztu zen sutea. Parisen bisitari gehien hartzen duten lekuetako bat izaki, hiriaren erdigunean kokatua, minutu gutxira hedatu ziren irudiak sare sozialetan eta komunikabideetan. Gertakariak berehala sortu zituen erreakzioa eta asaldura. Parisko Udalak premiazko erantzuna koordinatzeko postu bat sortu zuen, eta ehunka suhiltzaile mobilizatu zituzten. "Tokian bertan mobilizatuta gaude Parisko elizbarrutiarekin batera", jakinarazi zuen Anne Hidalgo Parisko alkateak.

Berehala sumatu zen, ordea, ezbeharraren eraginak udalerriaren mugak gainditzen zituela. Macron presidentea, Edouard Philippe lehen ministroa, Richard Ferrand Asanblea Nazionaleko presidentea eta Laurent Nuñez Estatu idazkaria Notre Damera joan ziren, suhiltzaileen lana bertatik bertara jarraitzera.

"Dena dago sutan", adierazi zien hedabideei Andre Finot Notre Dame katedralaren bozeramaileak. Finotek adierazi zuen lehen sugarren berri izan orduko hustu zutela eraikina -turistentzat itxita zegoen ordurako-, eta Nuñez Estatu idazkariak jakinarazi zuen ez zela inor zauritu.

Suteak nazioartearen arreta erakarri du, Notre Dame sinbolo hagitz ezaguna baita mundu osoan. Anitz izan dira dolu mezuak egin dituzten agintariak: Donald Trump AEBetako presidentea -"hegazkin zisternak" erabiltzea gomendatu zuen Twitter bidez-, Angela Merkel Alemaniako kantzilerra, Donald Tusk Europar Kontseiluko presidentea, Pedro Sanchez Espainiako presidentea, Sadiq Khan Londresko alkatea...

Bederatzi mende luzeko historia erre zen atzo. Ama Birjinari eskainitako tenplu gisa eraiki zuten katedrala, 1163. eta 1345. urteen artean, eta arkitektura gotikoaren eraikin esanguratsuenetakoa da. Ile de la Cite uhartean altxatu zuten, Sena ibaiaren urek inguratuta; urtero, hamabi milioi lagun igarotzen dira handik.

Gotikoaren adibide

Arkitektura gotikoak Erdi Aroaren bigarren partean izan zuen gorakadaren adibide argienetakoa da Notre Dame. Gizartea aldatzen ari zen, hiriak indartzen, eta hiri horietako tenpluek, indar hori islatzeaz gain, handitasuna, zerua ukitzeko gaitasuna erakutsi behar zuten. Notre Dame jasoko zuten tokian Parisko lehen eliza kristaua eraiki zuten 528. urtearen inguruan,Saint Etiennekoa, eta haren ordez altxatutako eliza erromaniko bat egon zen, leku berean, 1164ra arte, Notre Dameko katedral gotikoa eraikitzen hasi ziren arte.]]>
<![CDATA[Frantziaren «zati bat» erre da]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/016/001/2019-04-16/frantziaren_zati_bat_erre_da.htm Tue, 16 Apr 2019 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1877/016/001/2019-04-16/frantziaren_zati_bat_erre_da.htm
Agintariek jakinarazitakoaren arabera, 18:50ean piztu zen sutea. Parisen bisitari gehien hartzen duten lekuetako bat izaki, hiriaren erdigunean kokatua, minutu gutxira hedatu ziren irudiak sare sozialetan eta komunikabideetan. Gertakariak berehala sortu zituen erreakzioa eta asaldura. Parisko Udalak premiazko erantzuna koordinatzeko postu bat sortu zuen, eta ehunka suhiltzaile mobilizatu zituzten. «Tokian bertan mobilizatuta gaude Parisko elizbarrutiarekin batera», jakinarazi zuen Anne Hidalgo Parisko alkateak.

Berehala sumatu zen, ordea, ezbeharraren eraginak udalerriaren mugak gainditzen zituela. Macron presidentea, Edouard Philippe lehen ministroa, Richard Ferrand Asanblea Nazionaleko presidentea eta Laurent Nuñez Estatu idazkaria Notre Damera joan ziren, suhiltzaileen lana bertatik bertara jarraitzera. Edizio hau ixtean, suhiltzaileek ez zuten kontrolpean sutea, eta agintariek baieztatu zuten kalteak hagitz larriak zirela. Bi nabarmendu zituzten: erdiko geziaren eta sabaiaren suntsipena.

«Dena dago sutan», adierazi zien hedabideei Andre Finot Notre Dame katedralaren bozeramaileak. «Gangak katedrala babesten du, eta ikusi beharko da kalterik jasanen ote duen». Finotek adierazi zuen lehen sugarren berri izan orduko hustu zutela eraikina —turistentzat itxita zegoen ordurako—, eta Nuñez Estatu idazkariak jakinarazi zuen ez zela inor zauritu. Parisko prokuradoreak ikerketa bat ireki du sutea nola piztu zen jakiteko. Lehen datuen arabera, sabaian piztu zen sua; berritze lanak egiten ari ziren zati horretan.

Suteak nazioartearen arreta erakarri zuen, Notre Dame sinbolo hagitz ezaguna baita mundu osoan. Anitz izan ziren dolu mezuak egin zituzten agintariak: Donald Trump AEBetako presidentea —«hegazkin zisternak» erabiltzea gomendatu zuen Twitter bidez—, Angela Merkel Alemaniako kantzilerra, Donald Tusk Europar Kontseiluko presidentea, Pedro Sanchez Espainiako presidentea, Sadiq Khan Londresko alkatea...

Bederatzi mende luzeko historia erre zen atzo. Ama Birjinari eskainitako tenplu gisa eraiki zuten katedrala, 1163. eta 1345. urteen artean, eta arkitektura gotikoaren eraikin esanguratsuenetakoa da. Ile de la Cite uhartean altxatu zuten, Sena ibaiaren urek inguratuta; urtero, hamabi milioi lagun igarotzen dira handik.

Gotikoaren adibide

Arkitektura gotikoak Erdi Aroaren bigarren partean izan zuen gorakadaren adibide argienetakoa da Notre Dame. Gizartea aldatzen ari zen, hiriak indartzen, eta hiri horietako tenpluek, indar hori islatzeaz gain, handitasuna, zerua ukitzeko gaitasuna erakutsi behar zuten. Notre Dame jasoko zuten tokian Parisko lehen eliza kristaua eraiki zuten 528. urtearen inguruan,Saint Etiennekoa, eta haren ordez altxatutako eliza erromaniko bat egon zen, leku berean, 1164ra arte, Notre Dameko katedral gotikoa eraikitzen hasi ziren arte.]]>
<![CDATA[Bukatu da zazpi urteko babesa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1876/019/001/2019-04-12/bukatu_da_zazpi_urteko_babesa.htm Fri, 12 Apr 2019 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1876/019/001/2019-04-12/bukatu_da_zazpi_urteko_babesa.htm
Ekuadorko Gobernuak 2012an eman zion babes politikoa Assangeri. Ekintzailea Ingalaterran zegoen, eta, Erresuma Batuak herrialdetik joateko baimena eman ez zionez, Ekuadorrek Londresen zuen enbaxadan babestu zen. Hantxe igaro ditu ia zazpi urte. Haren aurkako auziaren jatorria Suedian dago. Herrialde horretan bi emakumek Assange salatu zuten 2010ean, sexu erasoak egin zizkiela leporatuta. Suediak nazioarteko atxilotze agindu bat eman zuen haren aurka, eta urte horren bukaeran Assange Londresko Poliziaren aitzinera agertu zen. Estradizio prozesuaren inguruko borroka legala hasi zen ondoren, eta, 2012ko ekainean, prozesu hori amaitzear zela, Ekuadorri babes politikoa eskatu zion.

Erresuma Batuko eta Suediako justizia erakundeek ezberdindu egin nahi izan dute beti Assangeren aurkako sexu-eraso salaketen auzia eta Wikileaksen jarduna, baina Assangek salatu izan du Mendebaldeko gobernuen konspirazio bat dela, haien agiri sekretuak argitaratu dituelako. Suediako salaketak artxibatuta daude gaur egun. Hiru delitu leporatu zizkioten, eta horietako bi iraungita daude; bertze bat, «gradu txikiagoko bortxaketa», heldu den urtean iraungiko da. «Kasua ikertuko dugu, zer pauso eman ditzakegun aztertzeko», adierazi zuen atzo Eva-Marie Persson Suediako fiskalorde orokorrak.

AEBek, ordea, Wikileaksen jarduerengatik epaitu nahi dute Assange. Sekretupean zituzten haren aurkako karguak, baina atzo ofizialki jakinarazi zuten «infiltratzeko konspirazioa» egozten diotela, bortz urte arteko espetxealdia biltzen duen delitu bat. Wikileaksek AEBetako ehunka mila, milioika agiri sekretu argitaratu ditu azken hamarkadan. Horietako anitz Chelsea Manning soldadu ohiak eman zizkion. Hura 2010ean atxilotu zuten, eta 2013an 35 urteko espetxe zigorra ezarri zioten. 2017an Barack Obama orduko presidenteak zigorra barkatu zion, baina duela hilabetetik berriz ere espetxean dute, uko egin ziolako Assangeri lotutako auzi batean deklaratzeari.

Estradiziorako baldintzak

Lenin Moreno Ekuadorko presidenteak atzo adierazi zuen Assange entregatzeko baldintzen artean paratu zutela Erresuma Batuak ez duela estraditatuko «heriotza zigorra edo tortura» jasateko arriskua duen herrialderen batera. Assangek Ekuadorko aitzineko presidente Rafael Correaren babes osoa zuen, baina Morenok boterea hartu zuenetik (2017) anitz okertu da harremana. Morenok Assangeri babesa kentzeko, argudiatu du ekintzaileak urratu egin duela enbaxadan ezarri zuten «bizikidetza akordioa»; bertzeak bertze, Wikileaksek munduko estatuen agiri sekretuak argitaratzen jarraitu duelako.]]>
<![CDATA[Eskuin muturrak du berriz Israelgo Gobernuko giltza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1928/002/001/2019-04-11/eskuin_muturrak_du_berriz_israelgo_gobernuko_giltza.htm Thu, 11 Apr 2019 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1928/002/001/2019-04-11/eskuin_muturrak_du_berriz_israelgo_gobernuko_giltza.htm
Rivlinek jakinarazi du heldu den astean hasiko dituela gobernua osatzeko elkarrizketa horiek, eta bilerak zuzenean emanen dituzte telebistan. Netanyahu lider historiko bihurtzekotan da, hiru hilabete eskas barru karguan denbora gehien egin duen Israelgo lehen ministroa bihurtuko baita, David Ben Gurion estatuaren sortzailearen marka gaindituta —hamahiru urte eta 127 egun egin zituen hark—. Hauteskunde eguneko arratsean jarrera irekia erakutsi nahi izan zuen: «Israelgo herritar guztien lehen ministroa izateko asmoa dut. Eskuinekoena, ezkerrekoena, juduena, juduak ez direnena...».

Netanyahuren garaipenak bi galdera nagusi sortu ditu: bata, bereziki azken legegintzaldian gogortu duen agenda ultranazionalista eta militarista nola garatuko den, kontuan hartuta kanpainan hitzeman zuela Israelera anexionatuko zituela Zisjordaniako koloniak —1967tik gobernu bakar batek ere ez du gurutzatu marra gorri hori—. Bertzea, berriz, zer gertatuko den Netanyahurekin berarekin, otsailaz geroztik auzibide bat irekita baitu ustelkeria akusazio larri batzuengatik.

Auzi horietan zeresan handia izanen dute koalizioa osatzeko «bazkide naturalek», Yuli Edelstein Knesseteko presidente eta Likudeko kideak atzo erran zien bezala. Avichai Mandelblit fiskalak Auzitegi Gorenaren esku utzi du lehen ministroak kargua utzi beharko ote lukeen ala ez erabakitzea. The Jerusalem Post egunkariaren arabera, bertze alderdi eskuindarrek ez diote halakorik exijituko. Egunkari horrek dio uztailean izan litekeela epaiketa, eta epaia, berriz, urte bukaeran edo 2020aren hasieran.

Sei alderdi eskuindar

2015ean, sei alderdik bat egin zuten gobernua osatzeko, eta bertze hainbertze dira oraingoan ere. Haien arteko posizioak zertxobait aldatu dira, eta oraingoan Likuden ondoren Xas eta Tora Judaismo Batua alderdi ultraortodoxoak izan dira bozkatuenak —zortzina ordezkari—. Espero da alderdi horiek gobernuaren agenda are muturrekoago bilakatu nahiko dutela, eta atzo batzuk hasi ziren bidea markatzen. Eskuin Berria koalizioak, errate baterako, Netanyahuri exijitu zion ez onartzeko Donald Trump AEBetako presidenteak gatazka konpontzeko egin duen plana. «Ez naiz Palestinako estatu bat ezarriko duen gobernu baten parte izanen», adierazi zuen Bezalel Smotrich Eskuin Berriko Tkuma alderdiko buruak. Trumpek Netanyahu zoriondu zuen atzo, eta erran zuen haren garaipenak «aukera hobea» ematen diola AEBen bake proposamenari.

Gantz jeneral ohiak estreinako indartsua izan du politikan, baina emaitza ona ez du nahikoa izanen agintzeko. «Emaitza bikaina lortu dugu. Gobernu baterako alternatiba erreal bat ezarri dugu. Netanyahuk estremistak bildu ditu», adierazi zuen atzo telebistan emandako mezu batean. Politika sozial liberalagoen aldekoa da Gantz, baina palestinarrekiko gatazkan ez du jarrera argirik hartu, negoziazioen beharra aldarrikatzetik harago. Urdina eta Zuria koalizioaren arrakastaren ondorioetako bat izan da laborismoa gutxieneko historikora hondoratzea. 1968an sortu zuten Alderdi Laborista, eta ordutik hemeretzi urtez egon da agintean, lau alditan banatuta. Orain, sei diputatu baino ez ditu lortu.

Arabiarrak eta ezkerra

Alderdi arabiarrek eta ezker antisionistak emaitza apalak izan dituzte. 2015ean elkarrekin aurkeztu ziren, Zerrenda Batuan, eta hirugarren indarra izan ziren —hamahiru ordezkari—. Oraingoan ez dira elkarrekin aurkeztu, eta hainbat ekintzaile arabiarrek boikoterako deia egin zuten, estatuak diskriminatu egiten dituela salatzeko. Hauteskunde egunean Likudek 1.200 kide kamerekin bidali zituen arabiarrak gehiengoa diren hauteslekuetara, eta Hadax-Ta'al aliantzak salatu du boto emaileak izutzeko «legez kanpoko» ekintza bat izan zela. Zerrenda Batuan zeuden alderdiak bi aliantzatan banatuta aurkeztu dira, eta hamar diputatu lortu dituzte guztira. Parte hartzearen datua 2015ean baino lau puntu txikiagoa izan da —%68koa—, Israelen egin diren parlamenturako 21 hauteskundeetako txikienetan bortzgarrena.]]>
<![CDATA[PAE: «Israeldarrek apartheida gotortu eta zabaltzea onartu dute»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1971/003/001/2019-04-11/pae_israeldarrek_apartheida_gotortu_eta_zabaltzea_onartu_dute.htm Thu, 11 Apr 2019 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1971/003/001/2019-04-11/pae_israeldarrek_apartheida_gotortu_eta_zabaltzea_onartu_dute.htm
Israeldarren eta palestinarren arteko gatazka guztiz trabatuta dago. 2014an hautsi zen Tel Aviven eta PAEren arteko azken elkarrizketa prozesua. Gaza guztiz blokeatuta du Israelek, eta anitzetan eraso egin dio, handik suziriak jaurti izan dituztela argudiatuta. Zisjordanian eta Jerusalem ekialdean, berriz, ekintza bururatuen politika bat aplikatu du lurralde horien okupazioa betikotzeko. «Netanyahuren agenda estremista eta militarista Trumpen administrazioaren [AEBetako presidentearen] politika arduragabe eta itsuek hauspotu dute», salatu du Axrawik. Herenegun arratsean, zundaketen berri jakin bezain laster, Saeb Erekat PAEren idazkari nagusiak ere etsipena agertu zuen. «Israelgo Parlamentuan aukeratu dituzten 120 diputatuetatik hamalauk bakarrik onartzen dute bi estatuen irtenbidea».

Airbnb, kolonien alde

Okupazioa da palestinarrentzat estatu bat sortzeko arazorik handiena. PAEk eta bertze eragile batzuek kolonia horiei nazioarteko boikota egiteko eskatzen dute, bertzeak bertze nazioarteko legedia urratzen dutelako. Airbnb etxe eta logelen alokairurako plataformak iaz erabaki zuen kolonietan erretiratzea, baina herenegun erabaki hori bertan behera utzi, eta horietan jarraitzea erabaki du.]]>
<![CDATA[Kataluniako epaitegi batek bertze auzibide bat hasi du erreferendumarengatik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/017/001/2019-04-10/kataluniako_epaitegi_batek_bertze_auzibide_bat_hasi_du_erreferendumarengatik.htm Wed, 10 Apr 2019 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1879/017/001/2019-04-10/kataluniako_epaitegi_batek_bertze_auzibide_bat_hasi_du_erreferendumarengatik.htm
Auzipetzeetara eraman duen ikerketa, hain zuzen, erreferenduma egin aitzinetik hasi zuen epaitegiak, Espainiako El País egunkariak Santi Vidal epaile eta ERCko senatari ohiaren adierazpen batzuk argitaratu ondoren, 2017ko urtarrilean. Vidalek konferentzia batean egindako adierazpenak ziren, eta, bertzeak bertze, aipatu zuen Kataluniako Gobernuak «legez kanpo» lortu zituela herritarren datu fiskalak erreferenduma antolatu ahal izateko. Orduko hartan, Generalitateak eta ERCk berak adierazi zuten Vidalek errandakoa gezurra zela. Vidal bera ez dute auzipetu.

Sanchisi eta Gordillori desobedientzia leporatu die epaileak. Guztira hamazazpi laguni egotzi die delitu hori. Bertze batzuei delitu bat baino gehiago leporatu dizkie; errate baterako, Royori —funtsak bidegabeki erabiltzea eta dokumentuak faltsutzea—. Diru publikoa bidegabe erabiltzeaz akusatutako hamazazpi auzipeturi sei milioi euroko bermea ezarri die. Epailearen arabera, erreferenduma egiteko ustez baliatutako diru kopuruaren parekoa litzateke bermea.

Torraren babesa auzipetuei

Quim Torra Kataluniako presidenteak mezu instituzional bat eman zuen atzo auzipetuei babesa agertzeko. «Egin genuen, eta berriz eginen dugu», adierazi zuen erreferendumari buruz.

Kataluniako Justizia Auzitegi Nagusian, berriz, Miquel Buch ACM Kataluniako Udalerrien Elkarteko presidente ohiaren aurkako kausa berriz irekitzea erabaki zuten atzo. Desobedientzia leporatzen diote hari ere.]]>
<![CDATA[Anexioak hauteskunde lehiara]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1925/003/001/2019-04-09/anexioak_hauteskunde_lehiara.htm Tue, 09 Apr 2019 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1925/003/001/2019-04-09/anexioak_hauteskunde_lehiara.htm
Osloko Akordioetan (1994), Israelek eta Palestina Askatzeko Erakundeak hitzartu zuten PAN Palestinako Aginte Nazionala sortzea. PANen egitekoa da Zisjordania eta Gaza administratzea, eta etorkizunean Palestinako estatu baten oinarria izatea. Baina Zisjordania hiru eremutan banatzea ere hitzartu zuten, eta horren ondorioz Israelek okupazioari eutsi dio, eta PANen ahalmena mugatu du. A eremua PANek administratzen du osorik; B eremuan, berriz, administrazio zibila PANen esku dago, baina militarra Israelen esku; eta C eremuan Israelek du kontrol osoa. C eremuak Zisjordania osoaren %60 hartzen du, eta han daude lurrik aberatsenak eta kolonia gehienak.

«Kokalekuen eremu osoa», erantzun zion Netanyahuk Israelgo telebista kate bati joan den asteburuan, kazetariak galdetu zionean ea C eremua anexionatzeko asmoa zuen. Lehen ministroak hauteskunde kanpainaren azken txanpan erakutsi duen truko ezkutua izan da Zisjordaniaren anexioarena, baina aitzinetik AEBek Jerusalemen hiriburutza eta Golango gainak aitortu izana ditu oinarritzat. Anexioa zer baldintzatan egiteko asmoa duen ere azaldu du Netanyahuk: «Irabazten badut, hurrengo agintaldian Israelgo legea aplikatuko dut [kolonietan]; espero dut akordio bidez, epeka egin nahi baitut estatubatuarrekin akordio bat lortzeko».

Donald Trump AEBetako presidenteak orain arte erabat babestu ditu Netanyahuren pausoak, eta erabakigarria izan da nazioarteari jaramonik ez egin eta anexio politikekin jarraitzeko. Netanyahuk uste du Trumpen babesa lortuko duela Zisjordaniarekin ere, baina, anexioak goiti-beheiti, elkarrizketa horretan erran zuen gutxienez orain arteko egoerari eutsiko diola; hau da, jarraituko duela praktikan Zisjordania osoa kontrolatzen, eta ez duela kolonia «bakar bat ere» hustuko. Hain zuzen, koloniak handitzeko asmoa du, eta herenegun bertan baimena eman zuen bertze 3.500 etxebizitza eraikitzeko.

Gaur egun, 430.000 kolono inguru bizi dira Zisjordanian; hau da, Israelgo biztanleriaren %7. Palestinarrak, berriz, hiru milioi inguru dira. Israelek lurralde hori kolonizatu eta ustiatu du, baina anexio ofizial bat egitea saihestu du, palestinarren egoera kudeatzeak ekarriko liokeen arazoarengatik —nazioarteko legedia urratuko lukeela alde batera utzita—. Izan ere, Zisjordania Israelen partetzat hartuz gero, Tel Avivek dilema bati aurre egin beharko dio: palestinarrak automatikoki Israelgo herritar bihurtu beharko lituzke, gainerakoen eskubide berberekin. Hori egin ezean, gutxienean apartheid egoera bat ezarriko luke; hortik aitzinera, are modu larriagoan urratuko lituzke palestinarren eskubideak.

«'Apartheid' iraunkorra»

Haaretz egunkariak honela laburbildu zuen lehen ministroaren proposamena atzoko editorialean: «Hauteskunde kanpainako kontu baten gisa hasi dena agenda ofizial bihurtu liteke koalizioak egiteko negoziazioetan, eta, gero, aldekoa den AEBetako presidente batekin eta bultzada ebanjeliko batekin, errealitate bihur liteke, eta aldi baterako apartheid-a apartheid iraunkor bihur liteke».]]>
<![CDATA[Buteflikak barkamena eskatu die Aljeriako herritarrei]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/017/001/2019-04-04/buteflikak_barkamena_eskatu_die_aljeriako_herritarrei.htm Thu, 04 Apr 2019 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1872/017/001/2019-04-04/buteflikak_barkamena_eskatu_die_aljeriako_herritarrei.htm
Buteflikak eskutitzean erran du barkamen eske «zintzoa» egin duela. «Nire ardurak utzi ondoren, nire egitekoa zen azken eskutitz honen bidez oker egin nien herrikide horiei barkamena eskatzea». Hala ere, pozik agertu da bi hamarkada iraun dituen agintaldiarekin. «Politikatik atera ondoren, ez nago triste, eta ez dut beldurrik gure herrialdearen etorkizunarengatik. Alderantziz, uste dut erreforma prozesuak lider berriekin jarraituko duela». Hain zuzen, presidentearen aurkako mugimendua hasi zuten manifestariek aldarrikatzen zuten erreforma politikoa, baina Buteflikak berak eginen zituela hitzeman zien, eta, kargua utzi ondoren, hark hasitako bidetzat aurkeztu ditu.

Buteflikak 1999an irabazi zituen hauteskundeak lehenbizikoz, eta ordutik lau agintaldi oso bete ditu. Hil honen 28an bukatzekoa zuen laugarrena. Herrialde arabiarretako egungo agintari gorenen artean boterean urte gehien zituen buruzagia zen, Omango sultanaren eta Bahraingo erregearen ondoren; errepublikak bakarrik kontuan hartuz gero, berriz, urte gehien zeramatzan, Baxar al-Assad Siriako presidentearen aitzinetik —2000. urtean izendatu zuten hura—.

Aljeriak 42 milioi biztanle inguru ditu; Afrikako herrialdeetan handiena da azalerari dagokionez —baita herrialde arabiar guztien artean eta Mediterraneoan kosta dutenen artean ere—, baliabide natural aberatsak ditu, Europatik gertu dago eta ingurune geopolitiko gatazkatsu batean dago. Horregatik, trantsizioan gertatzen dena gertutik zainduko dute munduko herrialde boteretsuenek eta inguruan dituenek. «Kontuan hartu dugu Abdelaziz Buteflika Aljeriako presidentearen dimisioa», adierazi zuen atzo Antonio Guterres Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusiak. «Espero dugu Aljeriako herriaren nahiak beteko dituen trantsizio prozesu demokratiko eta baketsu bat egitea».

Trantsizio horren makineria burokratikoa atzo bertan paratu zen martxan. Kontseilu Konstituzionalak Buteflikaren dimisioa onartu ondoren, Abdelkader Bensalah Senatuko burua izendatu zuen behin-behineko presidente. Hauteskundeetara deitu arte izanen da estatuburua, eta ezinen da presidentetzarako boz horietara aurkeztu. Gobernuaren buruzagi, berriz, Nuredin Bedaui izendatu du, atzo arte Barne ministro zena. Agintari horiek hartu dute trantsizioa egiteko ardura, Ahmed Gaed Salah armadako buruarekin batera.

Manifestarien jarrera

Trantsizioaren garapenean, ordea, berebiziko garrantzia izanen du Buteflikaren aurka mobilizatu diren milioika herritarrek hartuko duten jarrerak. Izan ere, orain arteko manifestaziorik handienak joan den ortziralean egin zituzten, eta mobilizazioen lelo nagusiak sistema politiko osoari zuzendu zizkioten. Aljeriak 1962an lortu zuen independentzia, eta FLN Nazio Askapenerako Fronteak agindu du orduz geroztik.]]>
<![CDATA[Buteflikak barkamena eskatu du eskutitz batean]]> https://www.berria.eus/albisteak/164745/buteflikak_barkamena_eskatu_du_eskutitz_batean.htm Wed, 03 Apr 2019 19:23:25 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/albisteak/164745/buteflikak_barkamena_eskatu_du_eskutitz_batean.htm presidentearen dimisioa onartu du, eta Abdelkader Bensalah Senatuko liderra izendatu du estatuburu. 90 eguneko epea dute hauteskundeetara deitzeko.]]> martxoaren 11n, berriz, uko egin zion berriro aurkezteari, baina hauteskundeak datarik gabe gibelatu zituen -apirilaren 18an egitekoak ziren-; herenegun, jakinarazi zuen hil honen 28an utziko zuela kargua, hau da, hauteskundeak berezko datan egin ondoren agintaldiak bukatu behar zuen egunean. 24 orduz iraun zion botereari eusteko azken ahalegin horrek. Estatu aparatuek trantsizioa hasi badute ere, karrikak nola erantzunen dago ikusteko, joan den ortziraleko manifestazioetan, orain arteko handienetan, Buteflikaren aurka baino gehiago, sistema politiko osoaren aurka protesta egin baitzuten manifestariek. Etzirako manifestazio gehiago antolatu dituzte, eta hilaren 10erako greba orokorrera deitu dute hamabi sindikatuk.]]> <![CDATA[Zelenskik ez du akordiorik eginen bozen bigarren itzulirako]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/015/001/2019-04-02/zelenskik_ez_du_akordiorik_eginen_bozen_bigarren_itzulirako.htm Tue, 02 Apr 2019 00:00:00 +0200 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1872/015/001/2019-04-02/zelenskik_ez_du_akordiorik_eginen_bozen_bigarren_itzulirako.htm
Gainera, Zelenskiren taldeak atzo erran zuen bigarren itzulirako ez dutela inorekin «akordio ezkuturik» eginen. Ukrainako hedabideetan argitaratu zuten bazitekeela Zelenski eta Julia Timoxenko aliatzea, Zelenskik Timoxenko lehen ministro izendatzeko Timoxenkok Zelenski presidentetzarako babestearen truke. Lehenbiziko itzulian hirugarren gelditu da Timoxenko lehen ministro ohia, botoen %13 lortuta.

«Nola solas egin dezakegu gobernu buruzagitzaz, gobernua osatzeko lehenbiziko akordio bat behar bada parlamentuan?», galdetu zuen atzo Zelenskiren bozeramaile Dmitri Razunkovek, Herriaren Zerbitzaria alderdiaren egoitzan. Parlamenturako hauteskundeak heldu den urrian eginen dituzte, eta Razumkovek erran zuen Timoxenko «soldaduz eskas» dabilela. «Herriaren Zerbitzaria alderdia kopuru handiekin sartuko da udazkenean [parlamentuan]». Timoxenkok herenegun salatu zuen irregulartasunak ikusi zituela bozketan, eta erran zuen zenbaketa paralelo bat eginen zuela. ESLA Europako Segurtasun Lankidetzako Antolakundeak prozesua ontzat jo zuen atzo, eta uste du «bigarren itzuli zirraragarri baten oinarriak» paratu dituela.

Poroxenkok, berriz, atzo bertan hasi zuen hilaren 21erako kanpaina, Zelenskiri eraso eginez. Errusiaren interesei komeni zaien hautagaia izatea leporatu zion. «Seguru nago bigarren itzulian ikusi nahi ez zenutena Poroxenko zela. Gaizki atera zaizue», adierazi zuen presidenteak, «Errusiako etsaiei» zuzenduta. Gainera, Zelenskiri leporatu zion Ihor Kolomoiskiren «txotxongiloa» izatea.

Kolomoiski, Poroxenko bezala, Ukrainako politikan parte hartu duen oligarka bat da, eta Zelenskiri ospea eman zion telesaila eman zuen katearen akziodun nagusia da.

«Gerraren alderdia»

Errusian, berriz, Dmitri Peskov Kremlineko bozeramaileari Ukrainako hauteskundeen lehenbiziko itzuliari buruz galdetu zioten atzo, eta erran zuen «goizegi» zela iritzia emateko. Hala ere, adierazpen mamitsuak egin zituen: «Ez genuke nahi gerraren alderdiak Ukraina zuzentzea; Ukraina ekialdeko egoerari egiazko konponbide bat eman nahi dion alderdi bat ikusi nahi genuke, indarrean dauden akordioetan oinarrituta».

Ukrainako gaur egungo egoera politikoa 2014ko matxinadaren eraginez sortu zen, eta horren ondorioek baldintzatzen dute herrialdea. Krimea Errusiako beste probintzia bat da gaur egun, eta hego-ekialdeko Donetsk eta Luhansk probintzien zati handi bana de facto independenteak dira —hortaz, herenegun ez zituzten bozak egin—. Euromaidan edo Maidan erran zioten matxinada horren ondoren, Ukrainak Errusiarekin apurtu zuen eta harremanak sendotu zituen Mendebaldearekin, baina lehendik zeuzkan egiturazko arazo anitz ez dira konpondu; bertzeak bertze, herritarren batez bertzeko bizi maila apala eta ustelkeria. Testuinguru horretan lortu du arrakasta Zelenskik, ustelkeriaren aurkako mezuekin eta erreforma politikoen aldekoekin. 25 probintzietatik (Kiev hiriburua barne) hogeitan izan da hautagai bozkatuena. Lurralde banaketa ere agerian gelditu da, Errusiarekin harremanak berrezarri nahi dituen hautagaia, Juri Boiko, bozkatu baitute gehien Donetsken eta Luhansken.]]>
<![CDATA[«Erregimena» bukatzeko eskatu dute milaka manifestarik Aljerian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/015/001/2019-03-30/erregimena_bukatzeko_eskatu_dute_milaka_manifestarik_aljerian.htm Sat, 30 Mar 2019 00:00:00 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1893/015/001/2019-03-30/erregimena_bukatzeko_eskatu_dute_milaka_manifestarik_aljerian.htm
Orain arte protestak baketsuak izan dira, oro har. Reuters agentziaren arabera, Poliziak negar gasa eta ura jaurti zituen atzo Aljerko erdigunean, manifestari taldeak sakabanatzeko. Buteflika 1999tik dago agintean, eta iragan otsailaren 10ean jakinarazi zuen borzgarren aldiz aurkeztuko zela hauteskundeetara. Sare sozialen bidez, hainbat jendek protestara deitu zuen, baina mobilizazio handiak otsailaren 22an hasi ziren. Geroztik, manifestazioek gero eta indar handiagoa hartu dute. Horietan ez da alderdi, eragile edo lider argirik nabarmendu, eta ikasleak izan dira protagonista nagusiak, baina ez bakarrak. Sektorekako protestak ere gertatu dira: epaileenak, medikuenak, abokatuenak, independentzia gerrako (1954-1962) beteranoenak, kazetarienak...

Buteflika pausoz pauso joan da amore emanez eta ahulduz. Joan den asteartean, erabakigarritzat jo zen kolpea hartu zuen presidenteak, Ahmed Gaed Salah armadako buru eta Defentsa ministrordeak adierazpen bat egin baitzuen jakinarazteko militarrek babesa kendu ziotela Buteflikari. Independentziaz geroztik FLNk agindu du Aljerian, eta armada izan da haren boterearen oinarria. Salahk, baina, ez zuen estatu kolpe baten aldeko deia egin, eta Konstituzio Kontseiluari eskatu zion 102. artikulua aplikatzeko. Presidentearen inhabilitaziorako baldintzak ezarrita daude artikulu horretan, eta Buteflikaren osasuna txarra dela kontuan hartuta, baldintzak betetzen direla uste du Salahk.

Armadako buruaren adierazpenaren biharamunean, FLNk berak ohar batean adierazi zuen 102. artikuluaren aplikazioa babesten zuela, eta gauza bera adierazi zuen sistemaren bertze zutabeetako batek, UGTA Langile Aljeriarren Batasun Orokorra sindikatuak. Herenegun mintzatu zen Kontseilu Konstituzionala, eta jakinarazi zuen ez zuela artikulu horri buruz eztabaidatu. Buteflikak, beraz, aginteari eutsi dio.

Armadako buruari desafioa

Manifestariek, ordea, Salahri berari desafio egin zioten atzo, botere aldaketa huts bat baino erreforma sakonagoak eskatzeko. «Karrikako presioak jarraituko du sistema joan arte», adierazi zion Mohamed Djemai 25 urteko ikasleak Reuters agentziari, Aljerren. 1991-2002 artean gerra zibila pairatu zuen Aljeriak, eta Salahk adierazi zuen bere proposamena dela «egonkortasuna mantentzeko modu bakarra».]]>
<![CDATA[Umoregilea oligarken aurka]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/011/001/2019-03-29/umoregilea_oligarken_aurka.htm Fri, 29 Mar 2019 00:00:00 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1891/011/001/2019-03-29/umoregilea_oligarken_aurka.htm Maidan edo Euromaidan erran zitzaion matxinada bukatu zenetik. Herrialdean botere aldaketa bat eragin zuen horrek, eta, horrekin batera, Ukrainak norabide geopolitikoa aldatzea, Errusiaren orbita utzi eta Mendebaldera hurbiltzeko. Baina matxinada horren garaipena ez zen erabatekoa izan, eta herrialdearen bertze zati batek horren aurka erreakzionatu zuen. Gertakari horien ondorio da gaur egungo egoera ezegonkorra. 2014ko presidentetzarako hauteskundeak hego-ekialdean gobernuaren eta errusiazale independentisten gerra hasi berri zenean egin zituzten. Petro Poroxenko magnatea nagusitu zen orduan, eta hark zuzendu du herrialdea orduz geroztik. Haren jardunari buruzko iritzia emanen dute herritarrek etzi eginen dituzten presidentetzarako hauteskundeetan, eta ezusteko aurkari bat agertu zaio.

Volodimir Zelenski da hori. Presidentetzarako lehian sartu aitzinetik ere pertsona ezaguna zen Ukrainan, umoregilea eta aktorea baita. Argitaratu dituzten azken inkesten arabera, Zelenskik irabaziko du lehenbiziko itzulia hurrengo igandean. KIIS etxeak atzo argitaratu zuen lehenbiziko itzuli hori egin aitzinetik argitaratu zitekeen azken inkesta, eta, horren arabera, umoregileak botoen %21 lortuko ditu, eta Poroxenkok, %14. Hirugarren geldituko litzateke Julia Timoxenko lehen ministro ohia, botoen %10ekin. Hautagai bakar batek ere ez badu gainditzen botoen %50eko langa, lehenbiziko biak bigarren itzulira igaroko lirateke, heldu den apirilaren 21ean.

Fikzioa errealitatera

Poroxenkok 2014an lehenbiziko itzulian irabazi zituen hauteskundeak (botoen %54), baina inkesten arabera babesa zeharo murriztu zaio, eta bigarren itzulian Zelenskiri aurre egin beharko dio. Italiako Beppe Grillo umoregilearen eta haren M5S Bost Izar Mugimenduaren fenomenoarekin konparatu dute Zelenskik politikan egin duen agerpena. Umoregilearen lan ezagunenetako bat da Herriaren zerbitzaria izeneko telesail batean antzeztu duen rol protagonista. Telesail horretan, Zelenskik irakasle baten rola antzeztu zuen; irakasle horrek politikarien ustelkeria kritikatzeko bideo bat paratu zuen sare sozialetan, eta, erruz hedatu ondoren, hauteskundeetara aurkeztu, irabazi, eta presidente hautatu zuten. Aktorea fikzioa errealitatera eramatekotan da orain.

Grillok bezala, Zelenskik ustelkeriaren eta politika kontrolatzen duten eliteen aurkako eta erreformen aldeko mezuak hedatu ditu, eta sare sozialak anitz erabili ditu horretarako. Oligarkek —negozio jende aberatsak— kontrolatzen duten estatu batean herritar xumeen alternatibatzat aurkeztu du bere burua, baina Zelenski ere ez da susmoez libratu.

Izan ere, haren telesaila eman zuen katearen akziodun nagusia Ihor Kolomoiski oligarka da, zeina Proroxenko presidentearekin eta Timoxenkorekin etsaituta baitago. Zelenskik eta Kolomoiskik ukatu egin dute elkarlanean ari direla. Zelenskiren alderdiak telesailaren izen bera du, eta telesailaren ekoiztetxeak sortu zuen iazko martxoan, orduan erran zutenez, ezein alderdi politiko ez jabetzeko haren izenaz. Alderdiko burua ekoiztetxearen abokatua da, Ivan Bakanov.

2014an bezala, Ukrainako Estatuak ezinen ditu hauteskundeak antolatu Donbass eskualdearen zati handi batean —de facto independenteak dira gerra hasi zenetik—, ezta Krimeako penintsulan ere, Errusiarekin bat egin baitzuen duela bortz urte. Zelenskik Euromaidana babestu zuen, baina hauteskunde programan bildua du Errusiarekin negoziatzeko proposamena lurraldetasun auzi horiei konponbidea emateko. Poroxenkok jarrera gogorraren alde egin du urteotan, eta babes handia lortu du bai Ukrainan, bai Mendebaldean, baina herritarren batez bertzeko bizi maila apala ez hobetu izanak eta ustelkeria oraindik endemikoa izateak anitz higatu du haren ospea.]]>
<![CDATA[Erresuma Batuko Komunen Ganberak hirugarrenez eztabaidatuko du EBko irteera akordioaz]]> https://www.berria.eus/albisteak/164519/erresuma_batuko_komunen_ganberak_hirugarrenez_eztabaidatuko_du_ebko_irteera_akordioaz.htm Thu, 28 Mar 2019 07:16:23 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/albisteak/164519/erresuma_batuko_komunen_ganberak_hirugarrenez_eztabaidatuko_du_ebko_irteera_akordioaz.htm <![CDATA[Ospatzeko betarik gabe]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2229/012/002/2019-03-28/ospatzeko_betarik_gabe.htm Thu, 28 Mar 2019 00:00:00 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/2229/012/002/2019-03-28/ospatzeko_betarik_gabe.htm
EIk kalifa herria 2014ko ekainean aldarrikatu zuen, baina Siriako kurduen YPG Herriaren babes Unitateak lehenagotik ari ziren muturreko talde islamista sunita horren aurka borrokan. 2015eko urrian SDF Siriako Indar Demokratikoak koalizioaren sorreran parte hartu zuen YPGk, eta koalizio horren indar nagusia izan da ordutik. Kalifa herria suntsitu ondoren, bi lehentasun sortu zaizkio SDFri: bata, preso hartu dituen EIko kideekin zer egin; bertzea, EI gerrilla gisa antolatzen hasi denez, mehatxuaren eraldatze horri aurre egiten hasi -herenegun Manbij hirian SDFko zazpi kide hil zituzten segada batean-.

SDFren arabera, koalizioak urtarriletik EIko 5.000 kide baino gehiago hartu ditu preso, eta muturreko islamisten 9.000 senide atzerritar errefuxiatuentzako zelai batean ditu Siria ekialdean. Senideez ardura daitezela eskatu die jatorrizko herrialdeei, eta nazioarteari, berriz, auzitegi bat sortzeko, EIko kideak epaitu ditzan.

Epe ez hagitz luzera, ordea, Siriako kurduen erronka nagusia izanen da Eufrates ibaiaren ekialdera eratua duten federazio autonomoarekin zer gertatuko den, Turkia etengabe ari baita inbasio batekin mehatxatzen, eta Siriako Gobernuak ere agintepera itzularazi nahi du eremua. Badran Jia Kurd federazio autonomoko kideak atzo Damaskori eskatu zion laguntzeko Turkiaren balizko inbasio baten aurka.

Suizidioak espetxeetan

Turkian bertan, Kurdistango gatazkaren egoera guztiz blokeatuta dago. Astebetean lau presok egin dute beren buruaz bertze Ocalanek espetxean duen bakartze egoera muturrekoa salatzeko, eta Kurdistango burujabetzaren aldeko erakundeek bertze presoei eskatu diete halakorik ez egiteko. Turkia prest dago bere mugetatik kanpo eramateko kurduen aurkako errepresioa, eta duela astebete erran zuen Kurdistan ekialdean banatzen duen mugan Irango armadarekin batera jo zuela «PKKren aurka» -Teheranek ukatu egin zuen hori-.

«Iraultza honek aukera bat eman digu emakumeoi»]]>
<![CDATA[Gutxienez 100 dira Irakeko hondoratzean hildakoak]]> https://www.berria.eus/albisteak/164251/gutxienez_100_dira_irakeko_hondoratzean_hildakoak.htm Fri, 22 Mar 2019 18:00:47 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/albisteak/164251/gutxienez_100_dira_irakeko_hondoratzean_hildakoak.htm <![CDATA[Zalantza handieneko bozak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2578/003/001/2019-03-21/zalantza_handieneko_bozak.htm Thu, 21 Mar 2019 00:00:00 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/2578/003/001/2019-03-21/zalantza_handieneko_bozak.htm brexit-aren ondorioz, argitu gabe dago Erresuma Batuko alderdiek parte hartu beharko duten ala ez. Aurtengo hauteskundeak aspaldiko garrantzitsuenak bihurtzearen arrazoietako bat da hori, haiek ez egoteak parlamentuaren osaera aldatuko bailuke, eta parte hartuko balute, brexit-a gauzatzeko epea dezente luzatzearen ondorio izanen litzatekeelako. Horrez gain, eskuin muturreko alderdiek orain arteko aukera handiena dute ordezkaritza handitzeko, EB Europako Batasuneko hainbat estatutan anitz hazi direlako 2014tik gaurdaino. Hortaz, bi elementu horiek garai batean ez zuten zalantza egoera eragin diete Europako hauteskundeei.

Izenik eman ez zuen EBko funtzionario batek Reuters agentziari atzo adierazi zion apirilaren erdialdera arteko epea dagoela erabakitzeko Erresuma Batuak parte hartu behar duen ala ez. 751 diputatu ditu Europako Parlamentuak, eta horietako 73 dagozkio Erresuma Batuari. Alemaniaren eta Frantziaren ondoren ordezkari gehien duen estatua da —Italiarekin berdinduta—. Aurkeztuko ez balitz, 73 jarleku horiek gainerako estatuen artean banatuko lituzkete, Lisboako Itunaren 14. artikulua aplikatuta. Artikulu horrek zehazten du estatu baten gehienezko diputatu kopuruak 96koa izan behar duela —Alemaniak dauzkanak—, eta, gutxienekoak, seikoa —Ziprek, Luxenburgok eta Maltak dituztenak—. Erresuma Batuaren balizko desagertzetik Frantziak eta Espainiak aterako lukete etekin handiena, bortzna diputatu irabaziko bailituzkete —79 edukiko lituzke Frantziak, eta 59 Espainiak—.

Horrez gain, Erresuma Batua parlamentuan ez egoteak sektore politiko bakoitzaren ordezkaritzan nola eraginen lukeen da bertze zalantza nagusia, EBn ondorio handia izan bailezake horrek. Gaur egun, UKIP Erresuma Batuaren Independentziaren Alderdia da Erresuma Batuko alderdi nagusia Europarlamentuan, 73 ordezkarietatik 24rekin. Brexit-a sustatu zuen UKIPek, eta parlamentuko zortzi taldeetatik zazpigarreneko indar nagusia da —Askatasunaren eta Demokrazia Zuzenaren Europakoa—. Eskuin muturreko eta EBren integrazioaren aurkako hainbat alderdik osatzen dute —horien artean Italiako Bost Izar Mugimenduak—, eta 41 ordezkari ditu. Erresuma Batuko bigarren indarra laboristak dira; parlamentuko bigarren taldean daude, alderdi sozialdemokratekin, eta horien 186 ordezkaritatik hogei dituzte.

Erresuma Batuan agintean dagoen alderdiak, berriz, Alderdi Kontserbadoreak, hemeretzi eurodiputatu ditu. Parlamentuko laugarren taldeko indar nagusia da, Kontserbadore eta Erreformista Europarretakoa. Talde horren sortzaileetako bat izan zen 2009an, EPP Europako Alderdi Popularretik ateratzea erabaki zuenean, jarrera euroeszeptikoago bat defendatzeko. Bazkide nagusitzat du Poloniako Gobernuko PiS Legea eta Justizia alderdi ultrakontserbadorea.

EPPk, parlamentuko indar nagusiak, 217 diputatutatik bi baino ez ditu Erresuma Batukoak —bi tory disidente—, baina bertzelako buruhausteei aurre egin behar die: bata, eskuin muturraren konpetentzia, eta, bertzea, Hungariako Gobernuko Fidesz alderdiarekin duen barne arazoa. EPPk atzo erabaki zuen Fidesz zigortzea, eta taldearen barrenean erabakiak hartzeko eta bozkatzeko dituen eskubideak eten zizkion.

Erdibideko zigorra Fideszi

EPPko kide batzuek, horien artean Jean-Claude Juncker Europako Batzordeko presidenteak, eskatu zuten Fidesz botatzeko, baina Alemaniako CDU Batasun Kristau-Demokratak eta CSU Batasun Sozial Kristauak erdibideko neurritzat proposatu zuten behin-behinean zigortzea, eta EPPk hori onartu du. Viktor Orban Hungariako lehen ministroak erantzun du zigorra beteko dutela, eta ez dutela taldea utziko. Fideszek migrazioaren aurka egiten ari den kanpainan Junckerri, EBri eta EPPri egin izan dizkion kritika gogorrek eta Hungarian justizia arloan egin dituen erreformek eragin dute ezinegona EPPn.]]>
<![CDATA[Distopiaren bukaera]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1920/002/001/2019-03-20/distopiaren_bukaera.htm Wed, 20 Mar 2019 00:00:00 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1920/002/001/2019-03-20/distopiaren_bukaera.htm


Kilometro koadro bat baino gutxiago, zerikusirik ez 2015 hasieran EIk Sirian eta Iraken kontrolatzen zituen 88.000 kilometro koadroekin, eta lurralde horretan menpean zuen hamar milioi pertsonako biztanleriarekin. Baghuzeko erasoaldia hasi aitzinetik ere gauza jakina zen kalifa herriaren bukaera denbora kontua zela; hau da, bukatzear zela genozidioak justifikatu, exekuzioak orokortu, esklabotza legeztatu eta erlijio baten interpretaziorik hertsien eta kontserbadoreenarekin estatu bat arautu zuen proiektu distopikoa. Heldu den ekainaren 29an beteko dira bortz urte kalifa herria aldarrikatu zutenetik, baina ordurako desagertuta egonen da. Hala ere, EIk berak eta EIren parte inportanteenetako bat izan den gerrak zer-nolako etorkizuna izanen duten, erantzunik gabeko galdera bat da oraindik.

SORRERA
Okupazioaren ondorioa

EIk 2014an bereganatu zuen mundu osoaren arreta, baina haren erroak zaharragoak dira. Gutxienez mende hasierakoak dira, eta Ekialde Hurbil osoa astindu zuen gertakari batean du jatorria: AEBen Irakeko inbasioan (2003). Horrek sortutako kaosean hasi zen atentatuak egiten JTJ Monoteismoa eta Jihada Erakundea, Abu Musab al-Zarqawi muturreko islamista sunita jordaniarrak 1999an sortu zuena. 2004an JTJk bat egin zuen Al-Qaedarekin, eta Irakeko Al-Qaeda izenaz ezagun egin zen. Talde gehiago batu zitzaizkion, eta anitz handitu zen. Horrela, 2006an, izena aldatu zuen, eta ISI Irakeko Estatu Islamikoa hartu. AEBei eta xiitei gerra deklaratu zien Al-Zarqawik, eta 2006ko ekainaren 7an AEBetako indarrek hil egin zuten. Heriotzaren ondoren suniten eta xiiten arteko gatazka sektarioa gehiago gogortu zen, eta ISI protagonista handia izan zen.

HAZKUNDEA
Siriako gerra

Okupazioaren azken urteetan, ordea, ISIk hondoa jo zuen. AEBek talde paramilitar arabiar sunitak sortu zituzten haren aurka borroka egiteko, eta estrategiak fruituak eman zizkien. Baina taldea ez zen desagertu, bi faktore nagusirengatik.

Alde batetik, AEBak 2011ko abenduan erretiratu ziren Iraketik, eta huts egindako estatu bat utzi zuten oinordetzan. Nuri al-Maliki lehen ministro arabiar xiita gelditu zen agintean, eta alderdi sunitekin zuen ezinikusia handitu egin zen etengabe. Arabiar suniten artean handitu egin zen xiitekiko erresumin sentipena, eta ISI erreferentzialtasuna berreskuratzen hasi zen.

Bertzetik, Sirian gerra piztu zen. ISIk muga gurutzatu zuen, eta bat egin zuen Baxar al-Assad presidentearen aurkako borrokarekin. Gerran indar militarra, jarraitzaileak, baliabide naturalen kontrola eta dirua erruz irabazi zituen. 2013ko apirilean, berriz, ISIk izena aldatu zuen, eta Sortaldeko eta Irakeko Estatu Islamikoa hartu zuen (ISIS edo ISIL); zabalkunderako eta konkistarako zuen asmo argiaren adierazle bat.

Aro horretan egin zituen lehenbiziko inbasio inportanteak. 2013ko abenduan Irakeko Falluja eta Ramadi hirietan protesta gogorrak piztu ziren gobernuaren aurka, eta, nahasmena baliatuz, 2014ko urtarrilean bi hiriak hartu zituen; aldi berean hartu zuen Siria ekialdeko Raqqa hiria, eta han ezarri zuen Siriako hiriburua. Horren ondoren, 2014ko otsailean, Al-Qaedak ISISekin harremana hautsi zuen.

KALIFA HERRIA
Munduaren etsaia

2014ko ekainaren 9an ISIS izena ezagun egin zen mundu osoan, eta nazioarteko agendaren lehenbiziko lerroan kokatu zen, bolada handi batean hortik ez desagertzeko. Blitzkrieg erako mugimendu militar ikusgarri batekin, ISISek Irak iparraldeko Mosul hiria konkistatu zuen, herrialdeko handienetan bigarrena, eta soldaduek eta poliziek ia aurre egin gabe ihes egin zuten. Hurrengo egunetan erruz hedatu ziren ISISen muturreko biolentzia erakusten zuten irudiak. Mundua harrituta eta shock egoeran utzi zuen, eta Irakeko Estatua, berriz, desegiteko arriskuan. Erasoaldi hori hasi eta hogei egunetara, Abu Bakr al-Bagdadi 2010etik taldeko buruzagia zenak kalifa herriaren sorrera aldarrikatu zuen. Bere burua kalifa izendatu zuen, eta taldeari EI Estatu Islamikoa izena eman zion.

Urte horretako abuztuan, Irak ipar-mendebaldeko yezidien aurka jo zuen EIk, etnia kurduko gutxiengo erlijioso hori desagerrarazteko helburuarekin. Milaka hil zituen, eta ehunka emakume eta haur esklabo gisa hartu. Kurduen miliziek geldiarazi zuten genozidioa, eta AEBek orduan erabaki zuten muturreko talde islamista sunitaren aurka aire erasoak egiten hastea Iraken. Urrian, berriz, Siriara hedatu zuten bonbardaketa kanpaina, EIk setiatuta eta ia guztiz inbadituta zuen Kurdistango Kobane hiritik hasita. 2015eko lehenbiziko erdialdean kalifa herriak inoizko zabalkunderik handiena lortu zuen: Iraken eta Siriaren arteko muga desegin zuen, Siria ipar-mendebaldeko Alepo probintziatik Irakeko Bagdad hiriburuaren ateetaraino hedatu zen, eta tartean hiri handi anitz zituen menpean -Raqqa, Deir ez-Zor, Palmira, Mosul, Tikrit, Ramadi, Falluja...-.


Haider al-Abadi Irakeko lehen ministroa Mosulen, 2017ko uztailean, garaipena aldarrikatzen. EFE.

NAZIOARTEKOTZEA
Atentatuak eta gerrak

Kalifa herriaren aldarrikapenak eta garaipenek mundu osoko muturreko islamista sunitak motibatu zituen. EIk berak jarraitzaileei eskatu zien edonon, edonoiz eta ahal zen moduan atentatuak egiteko etsaitzat zituenen aurka. BBC kateak duela aste batzuk argitaratu zuenez, 2012-2019 artean gutxienez 40.000 atzerritar joan ziren Siriara eta Irakera EIren alde borrokatzera.

Nazioartean hedatzeko prozesua hiru modutara egin zuen EIk. Alde batetik, gerretan eta gatazkatan murgilduta zeuden muturreko taldeek leialtasuna adierazi zioten kalifari -Libian, Nigerian, Somalian, Afganistanen, Yemenen...-. Bertzalde, Sirian eta Iraken trebatutako militanteek atentatu handiak egin zituzten jatorrizko herrietan; 2015ean Parisen egindakoa, horren adibide argi bat -130 lagun hil zituzten, gehienak tiroz-. Azkenik, elementu berri bat gehitu zuen EIk: taldearekin harremanik ez zuten norbanakoek haren izenean erasoak egin zituzten sofistikazio gutxiko metodoekin -Nizan (Frantzia), errate baterako, gizon batek 86 pertsona hil zituen kamioi batekin harrapatuta 2016an-.

GALERA
Kobanetik Raqqara

Kalifa herriak hedadura handiena 2015eko hasieran lortu bazuen ere, urte horretako urtarrilean jasan zuen lehenbiziko galera handia. Siriako kurduen miliziek Kobane hiria berreskuratu zuten AEBen laguntzarekin, eta EI Kurdistandik bidaltzeko kontraerasoa hasi zuten. Borroka luze joan zen, ordea. 2015ean eta 2016an hiri eta lurralde batzuk galdu zituen -Tikrit, Ramadi eta Falluja Iraken, edo Siriako Kurdistanen zituen guztiak-, baina galera erabakigarriak 2017an jasan zituen.

Urte horretako uztailean Irakeko armadak Mosul berreskuratu zuen, kalifa herria aldarrikatzeko oinarria izan zen konkista, eta EIren patua markatuta gelditu zen. Zenbatean eutsiko zion, hori zen zalantza. Urte hori bukatu aitzinetik, Haider al-Abadi lehen ministroak EIren gaineko garaipena aldarrikatu zuen, eta muturreko talde islamista sunitak kontrolpean izan zituen eremu guztiak estatuaren agintepera itzuli ziren.

Sirian, berriz, 2017ko urrian eta azaroan jaso zituen herio kolpeak, lehenik Raqqa, Sirian zuen hiriburua, SDFren aurka galduta, eta, ondoren, Deir ez-Zor hiria Siriako armadaren kontra galduta. SDFk Eufrates ibaian goiti jazarri zion EIri, Irakeko mugako Baghuz hirian zokoratuta utzi duen arte. Muturreko talde islamistak Siriaren mendebaldean bakartuak zituen eremu eskasak, berriz, iaz berreskuratu zituen armadak.

ONDORIOAK
Luzerako zauriak

Kalifa herria desagertuta dago ia, baina ondorioak luzaroan nabarituko dira. Sirian gerraren parte bat izan da EIren aurkako gatazka, eta hura desagertuta gerra bera ez da bukatuko. Horregatik, EIk eragin duen kalte zehatzaren zifrak gerraren osotasunean nahasi dira. UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariaren arabera, 2011z geroztik Siriako hamabi milioi herritar inguruk alde egin dute etxetik -populazioaren erdiak-, horietako erdiek baino pixka bat gutxiagok atzerrira. NBE Nazio Batuen Erakundeak 2015eko abuztuan utzi zion hildakoak zenbatzeari -250.000 zirela erran zuen orduan-. Gaur egun, kopurua 400.000 inguruko izan daitekeela diote erakunde batzuek, baina ez dago berresteko modurik.

Iraken, berriz, gerra egoera berrezarri zuen EIk, eta, Iraq Body Counten arabera, 2014tik 2017ra gutxienez 67.000 zibil hil ziren gatazka horretan; AEBen okupazioko lehenbiziko urteen pareko kopuruak. EIk lurralde guztiak galdu baditu ere, Iraken iaztik gaurdaino ia 4.000 zibil hil dituzte erasoetan. Kalifa herria desagertzear da, baina hura aldarrikatu zuen kalifaren arrastorik ez du inork.]]>
<![CDATA[«Estatu Islamikoak landa eremuko talde matxino baten gisan jarraituko du»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1895/004/001/2019-03-20/estatu_islamikoak_landa_eremuko_talde_matxino_baten_gisan_jarraituko_du.htm Wed, 20 Mar 2019 00:00:00 +0100 Mikel Rodriguez https://www.berria.eus/paperekoa/1895/004/001/2019-03-20/estatu_islamikoak_landa_eremuko_talde_matxino_baten_gisan_jarraituko_du.htm think tank-ean ikertzaile dihardu gaur egun, bertzeak bertze. EI Estatu Islamikoa da azken urteotan ikertu dituen taldeetako bat.

EIk galtzear du kalifa herria. Taldearen bukaera al da?

Ikusten ari garena da Estatu Islamikoaren galera militarra, ez baititu lurralde gehiago formalki kontrolatuko eta gobernatuko Iraken eta Sirian. Hori erran dezakegu, eta aldi berean onartu Estatu Islamikoak landa eremuko talde matxino baten gisan jarraituko duela. Hori ikus dezakegu jada Siriako Raqqa probintzian haren zelulek egin dituzten erasoetan, eta Irakeko landa eremuetan arratsetan inpunitate osoz jarduten duten moduan.

EIren eta Al-Qaedaren arteko alde handiena estatuaren eraikuntza zen. Estatua desagertuta, beraz, EI bertze talde jihadista formal bat dela erran daiteke?

Bai, Estatu Islamikoa orain ezin da oinarritu kalifa herri batek dituen apaingarri guztietan Al-Qaedatik bereizteko. Estatu Islamikoaren jarraitzaile diren anitzek kalifa herria jada ez dute egiazko estatutzat hartzen: talde musulman baten gisa ikusten dute. Ikuskeran izan duten aldaketa hori ikus daiteke bai disidente moderatuagoen artean, zeinek uste baitute muturrekoek eragin handiegia izan dutela Estatu Islamikoan, eta bai muturrekoago hori dutenen artean, zeinek uste baitute Estatu Islamikoak bide zuzena galdu duela moderatuei gehiegi amore emateagatik. Estatu Islamikoaren hedabideei eta propagandari erreparatzen dieten bertze batzuek, berriz, sinisten dute hark dioena: zehazki, lurraldea galtzeak ez duela erran nahi kalifa herriaren bukaera denik.

Europako herrialde batzuek eztabaidagai dute zer egin Sirian dauden EIko kide europarrekin. Kalifa herria galtzeak gutxitu al dezake EIk europarren artean jarraitzaileak lortzeko duen erakargarritasuna?

Uste dut Estatu Islamikoaren erakargarritasuna gutxitu egin dela lurraldea galdu duen heinean, baina oraindik Mendebaldean baditu jarraitzaileak haren izenean erasoak egin nahi dituztenak, eta, horregatik, zaintzarekin jarraitzeko beharra dago.

2014an, anitzetan erran zen EIren arrakastaren gakoetako bat zela arabiar sunitek pairatu zuten alienazioa, bereziki Iraken. Ordutik nola garatu da arabiar suniten integrazioa Iraken?

Ez dut uste arazoa denik suniten integrazio politikoa —ordezkariak dituzte gobernuan—, bertze kontu sail bat baizik. Errate baterako: borrokan hondatu diren eremu suniten berreraikuntza —Mosul mendebaldea eta Baiji, adibidez—; ustelkeriarekin eta funts faltarekin dauden arazoak; BDPen [Barne Desplazatutakoen] itzulera —Tel Afarren, adibidez, turkmen sunita anitzek bat egin zuten EIrekin, eta badirudi ez dagoela gogo handirik turkmen sunitak itzul daitezen—; tribuen arteko gatazkak —talde batek bertzeari leporatzea EIri lagundu izana—; EIko kideen senideak eta emazteak linbo egoera batean uztea BDPen zelaietan... Uste dut hagitz urruti gaudela adiskidetze nazional zabal ideal batetik, eta EI oraindik gai izanen da hainbat jende errekrutatzeko tokian tokiko bidegabekerietan oinarrituta.

Siriako gerraren oraingo egoeran, ba al dago arriskurik antzeko talde bat berriz indartzeko?

Ez, uste dut Siriako gerraren dinamikak hainbertze aldatu direla non ez den probablea izanen EI edo antzeko talde jihadista bat berriz matxinatzea eta lurralde eremu handiak aldarrikatzea, EIk 2014an eta 2015ean egin bezala. Hori eragozten duten faktoreen artean daude Turkiak anitzez zorrotzago zaintzea Siriarekin duen muga —adibidez, atzerriko errekruten zirkulazioa eragotzi du—, gerrak sortutako nekea, Siriako matxinadaz geratzen denak EIrekin duen etsaitasuna... eta bertze hainbat. Uste dut arazoetako bat dela AEBak bat-batean erretiratzen badira Siriatik, eta haiek babesten duten SDFri [Siriako Indar Demokratikoak] etsaiek erasotzen badiote —bereziki, Turkiak—, hutsune bat sor lezakeela EIk lurralde pixka baten kontrola berreskuratu dezan, baina ez 2014-2015eko maila berean.]]>