<![CDATA[Miren Mujika Telleria | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 26 Sep 2022 11:26:27 +0200 hourly 1 <![CDATA[Miren Mujika Telleria | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Joanes Illarregik irabazi du Arrasateko saioa]]> https://www.berria.eus/albisteak/218681/joanes_illarregik_irabazi_du_arrasateko_saioa.htm Mon, 26 Sep 2022 09:58:56 +0200 Miren Mujika Telleria https://www.berria.eus/albisteak/218681/joanes_illarregik_irabazi_du_arrasateko_saioa.htm eta jaitsi dut kristala
andreari diosala
ta pentsatu dut nere semeak
ederki entzun nazala
baina bidean heltzear nintzen
herria zen berehala
ta buelta eman dut hala
bere adina genuenean
egiten ginun bezala
parrandarako heldua bada
modua aurki dezala. Puntu gehien berak bildu dituela jakitun, asteburuero gozatzeko deia egin du Illarregik: «Gaurkoa bukatu da/gerokoak gero/segi zagun gozatzen asteburuero». Izan ere, saio bikoitza izango da datorren asteburuan ere. Datorren asteburuan, beste bi saio Getxoko eta Arrasateko saioen ondoren, hurrengo asteburuan ere beste bi final-laurdenekin jarraituko du txapelketak. Larunbatean Gotaine-Irabarnen izango da saioa, herriko gelan. Igandean, berriz, Gasteizko Europa jauregian izango da. 17:00etan hasiko dira biak. Ikusi gehiago: Alaia Martinek irabazi du lehenengo final-laurdena]]>
<![CDATA[Alaia Martinek irabazi du lehenengo final-laurdena]]> https://www.berria.eus/albisteak/218643/alaia_martinek_irabazi_du_lehenengo_final_laurdena.htm Sun, 25 Sep 2022 09:31:44 +0200 Miren Mujika Telleria https://www.berria.eus/albisteak/218643/alaia_martinek_irabazi_du_lehenengo_final_laurdena.htm Erori gabe, goian eutsi dio saioari Itxura polita hartu du Getxoko Muxikebarri aretoak (Bizkaia). Seiehun ikus-entzulerekin bete dira harmailak, goi eta behe. Bertan izan dira hurrengo saioetan ariko diren hainbat bertsolari ere, txapelketari traza hartzeko asmotan. Giroa guztiz lehertzerik ez dute lortu, ordea, bertsolariek, txapelketako lehen saioan. Zortziko txikian, Martinen eta Mendizabalen bertsoaldiak jaso du txalo gehien. Hau zuten gaia: «Lagunak zarete. Badira urte batzuk arropak eskuz egiten ari zaretela. Ondoren, baita ingurukoentzat ere. Unaik beren sorkuntzak salgai jartzeko gogoa dauka. Alaiak, berriz, ez». Bideratuta eman die gaia Imanol Artola Felix gai emaileak. Eta bertso sorta ederrarekin erantzun diote horri. Mendizabalek eman zuen lehen erantzuna: «Ta gure lana besteei salgai/ gaur zertan ez jarri, ño!/ Hobe dirua gugana etorri/ Amantziorenera baino». Zera erantzun zion Martinek: «Hirurehun euron dago kuota/ juxtu lentejak jateko/ egun aberats izan behar da/ autonomo izateko». Bartraren eta Elustondoren zortziko txikiko saioan ere izan dira ateraldi politak. Abarrategik eta Martinek sorta biribila osatu dute hamarreko txikian. Elkarri erantzunez, saio bizia osatu dute. Hauxe dute gaia: «Bikotea zarete. Urteak dira lan egonkorra lortu, etxea erosi eta elkarrekin bizi zaretela. Peru, gaur Alaiak proposatu dizu lana uztea, etxea saltzea eta munduko beste txoko batean hutsetik hastea». Hau izan dute bertsolariek nahi zuten doinu eta neurrian ganbarako lana osatzeko gaia: «Epaileen aurrera ekarri zaituzte. Esaten duzunak ez du zugan bakarrik eragingo». Saio hasieratik, erori gabe eta oinak lurrean eutsi zioten sei bertsolariek ganbarako lanari. Bide bertsutik jo dute Bartrak eta Elustondok, eta bi euskal presoren gorputzean jarri dira. Lapurreta bat irudikatu du, bestalde, Abarrategik, eta lekukoaren rolean kantatu. Mendizabalek, berriz, jai giroan lagun batekin autoan laguntzaile joan eta txirrindulari bat harrapatu eta bertan hil izana kantatu du. Laguna eta biak epailearen aurrean kokatu ditu. Honela amaitu du bigarren bertsoa: «Berak kartzelaz ta nik kontzientziz/ ordaindu beharko dugu». Sei bertsolariak ederki aritu badira ere, entzuleen txalo zaparradak salatu du Martin aritu zela finen. Izan ere, bestelako bide batetik jo du oiartzuarrak. Aitaren bortizkeriaren ondorioz etxeko giroa ilundu zaion haur baten larruan aritu da kantari, eta epailearen galdera irmo batekin amaitu du lehen bertsoa: Lehen borroka bakarra zen:
jantzi edo ez pijama
baina iluntzen joan zen
gure etxeko panorama
eta apurtu haurtzaro
zoriontsu baten plana.
Orain negarrari eusten
eduki behar dut lana
haur bat nola joaten da
epailetzar batengana?
Galdera klasiko batek
sortzen du niregan zama: (bis)
nor maite duzu gehiago
zure aita edo ama? Bertso horretan bai, bertso horretan lehertu da aretoa. Berehala ase du hurrengo bi bertsoak entzuteko gosea; ez baita denbora asko pasatu bertso batetik bestera. Bertsoz bertso eta puntuz puntu egin du egoeraren argazkia. Bigarren bertsoan jarraipena eman dio galdera horrek haurrarengan eragin duenari: «Galdera bat egingo dit/ eta niregan glamourra/ puskatzen da dardar baten/ baitut oin azpiko lurra/ ama ta nik baitiogu/ nire aitari beldurra». Eta hirugarren bertsoan borobildu du Martinek ganbarako lana: «Baina amak ezin du izan/ beti mamu bat jarraika/ nahiz ta bihotz bihotzetik/ kontraesanekin maita/ aitari esango diot/ jada eztela nire aita». Bertsoaldi horrekin amaitu dira saioko bertso puntuagarriak. Martin irabazle izendatu dute. Hark, amaierako agurrean, entzuleari eskertu zion bertan egon izana. Bihar, Arrasaten Bihar Arrasateko Amaia antzokian (Gipuzkoa) izango da saioa, eta bertsolari hauek izango dira kantuan: Gorka Pagonabarraga, Iñaki Apalategi, Joanes lllarregi, Miren Amuriza, Saioa Alkaiza eta Xabier Silveira. Datorren larunbatean, berriz, Gotaine-Iribarnen (Zuberoa) izango da final-laurdena, eta han arituko dira bertsolari hauek: Eneko Lazkoz, Ane Labaka, Julio Soto, Nerea Ibarzabal, Oihana Iguaran eta Patxi Iriart.]]>
<![CDATA[Erori gabe, goian eutsi dio saioari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1918/032/001/2022-09-25/erori_gabe_goian_eutsi_dio_saioari.htm Sun, 25 Sep 2022 00:00:00 +0200 Miren Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1918/032/001/2022-09-25/erori_gabe_goian_eutsi_dio_saioari.htm
Itxura polita hartu zuen Getxoko Muxikebarri aretoak (Bizkaia). Seiehun ikus-entzulerekin bete ziren harmailak, goi eta behe. Bertan izan ziren hurrengo saioetan ariko diren hainbat bertsolari ere, txapelketari traza hartzeko asmotan. Giroa guztiz lehertzerik ez zuten lortu, ordea, bertsolariek, txapelketako lehen saioan.

Zortziko txikian, Martinen eta Mendizabalen bertsoaldiak jaso zuen txalo gehien. Hau zuten gaia: «Lagunak zarete. Badira urte batzuk arropak eskuz egiten ari zaretela. Ondoren, baita ingurukoentzat ere. Unaik beren sorkuntzak salgai jartzeko gogoa dauka. Alaiak, berriz, ez». Bideratuta eman zien gaia Imanol Artola Felix gai emaileak. Eta bertso sorta ederrarekin erantzun zioten horri. Mendizabalek eman zuen lehen erantzuna: «Ta gure lana besteei salgai/ gaur zertan ez jarri, ño!/ Hobe dirua gugana etorri/ Amantziorenera baino». Honela erantzun zion Martinek: «Hirurehun euron dago kuota/juxtu lentejak jateko/egun aberats izan behar da/autonomo izateko».

Bartraren eta Elustondoren zortziko txikiko saioan ere izan ziren ateraldi politak.

Sorta biribila osatu zuten Abarrategik eta Martinek hamarreko txikian. Elkarri erantzunez, saio bizia osatu zuten. Hauxe zuten gaia: «Bikotea zarete. Urteak dira lan egonkorra lortu, etxea erosi eta elkarrekin bizi zaretela. Peru, gaur Alaiak proposatu dizu lana uztea, etxea saltzea eta munduko beste txoko batean hutsetik hastea».

Nahi zuten doinu eta neurrian ganbarako lana osatzeko gaia, berriz, hau izan zuten bertsolariek: «Epaileen aurrera ekarri zaituzte. Esaten duzunak ez du zugan bakarrik eragingo». Saio hasieratik, erori gabe eta oinak lurrean eutsi zioten sei bertsolariek ganbarako lanari. Bide bertsutik jo zuten Bartrak eta Elustondok, eta bi euskal presoren gorputzean jarri ziren. Lapurreta bat irudikatu zuen, bestalde, Abarrategik, eta lekukoaren rolean kantatu. Mendizabalek, berriz, jai giroan, lagun batekin autoan laguntzaile joan eta txirrindulari bat harrapatu eta bertan hil izana kantatu zuen. Laguna eta biak epailearen aurrean kokatu zituen. Honela amaitu zuen bigarren bertsoa: «Berak kartzelaz ta nik kontzientziz/ ordaindu beharko dugu».

Sei bertsolariak ederki aritu baziren ere, entzuleen txalo zaparradak salatu zuen Martin aritu zela finen. Izan ere, bestelako bide batetik jo zuen oiartzuarrak. Aitaren bortizkeriaren ondorioz etxeko giroa ilundu zaion haur baten larrutik aritu zen kantari, eta epailearen galdera irmo batekin amaitu zuen lehen bertsoa:

Lehen borroka bakarra zen:
jantzi edo ez pijama
baina iluntzen joan zen
gure etxeko panorama
eta apurtu haurtzaro
zoriontsu baten plana.
Orain negarrari eusten
eduki behar dut lana
haur bat nola joaten da
epailetzar batengana?
Galdera klasiko batek
sortzen du niregan zama: (bis)
Nor maite duzu gehiago
zure aita edo ama?

Bertso horretan bai, bertso horretan lehertu zen aretoa. Berehala ase zuten hurrengo bi bertsoak entzuteko gosea, ez baitzen denbora asko pasatu bertso batetik bestera. Bertsoz bertso eta puntuz puntu egin zuen egoeraren argazkia. Bigarren bertsoan, jarraipena eman zion galdera horrek haurrarengan eragin zuenari: «Galdera bat egingo dit/eta niregan glamourra/ puskatzen da dardar baten/ baitut oin azpiko lurra/ ama ta nik baitiogu/ nire aitari beldurra». Eta hirugarren bertsoan borobildu zuen Martinen ganbarako lana: «Baina amak ezin du izan/ beti mamu bat jarraika/ nahiz ta bihotz-bihotzetik/ kontraesanekin maita/ aitari esango diot/ jada ez dela nire aita». Bertsoaldi horrekin amaitu ziren saioko bertso puntuagarriak. Martin irabazle izendatu zuten. Hark, amaierako agurrean, entzuleei eskertu zien bertan egon izana.

Gaur, Arrasaten

Gaur Arrasateko Amaia antzokian (Gipuzkoa) izango da saioa, eta bertsolari hauek izango dira kantuan: Gorka Pagonabarraga, Iñaki Apalategi, Joanes lllarregi, Miren Amuriza, Saioa Alkaiza eta Xabier Silveira. Datorren larunbatean, berriz, Gotaine-Iribarnen (Zuberoa) izango da final-laurdena, eta bertsolari hauek arituko dira han: Eneko Lazkoz, Ane Labaka, Julio Soto, Nerea Ibarzabal, Oihana Iguaran eta Patxi Iriart.]]>
<![CDATA[Gaur hasiko den festarako lanak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2135/024/001/2022-09-24/gaur_hasiko_den_festarako_lanak.htm Sat, 24 Sep 2022 00:00:00 +0200 Miren Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/2135/024/001/2022-09-24/gaur_hasiko_den_festarako_lanak.htm
Nondik jarri gaia, ordea? Zenbat pauta eman gai bat jartzeko garaian? Gutxi, eta bertsolari bakoitzak bere bidea aukera dezala, edo bidea eginda eman? Saio osoaren ikuspegira egokitu behar dituzte gaiak, nolabaiteko oreka bat lortzeko. Izan ere, bertsolari guztiei gai serio eta umoretsuak kantatzeko aukera eman behar die gai emaileak.

Nola lortu hori, baina? Bada, txapelketan, gai jartzaile talde bat arduratzen da lan hori guztia egiteaz, eta talde hori osatzen duten kideetako asko dira gai emaile aritzen direnak finalera bitartean. Bestela izaten da, ordea, plazetako saioetan. Eskuliburuak dio, plazetan ez bezala, txapelketan ez dela jolaserako tarterik gai emailearentzat, hori ez baita gune eta une aproposa txisteak egiteko, bertsolariek esandakoari zerbait eransteko edo pentsatuta daramaten gaia aldatzeko. «Eskuartean dagoen gaia argi eta garbi agertzea da txapelketan egiteko dagoen ia bakarra».

Gaur hasi eta abenduaren 18ko final handia barne, hamalau saio izango dira denera aurtengo Bertsolari Txapelketa Nagusian, eta saioz saio aldatuko da gai emailea. Ainhoa Larretxea, adibidez, Baionako finalaurrekoan izango da gai emaile, eta Idoia Anzorandia, ostera, Bilboko finalaurrekoan. Ondo ezagutzen dute biek jardun hori, sarritan aritutakoak baitira.

Edonola ere, bigarren aldia izango du hau Anzorandiak Txapelketa Nagusian gai emaile. 2017ko txapelketan, adibidez, Zallako (Bizkaia) saioan eman zituen gaiak. Larretxearentzat, berriz, aurreneko aldia da. «Finaletik hagitz hurbil dago saioa, eta jendeak adi jarraituko du. Ziur naiz taldean gaiak ahalik eta egokien egiten saiatuko garela».

Anzorandiak jakinarazi du egokitasun horretara iristeko bertsolarien arteko oreka bilatzen dutela: «Gaien arteko oreka bilatzen dugu: bertsolari batek rol bera errepikatu ez dezan». Halaber, gehitu du txapelketetan gai jartzaile taldeak inoiz ez duela aurrez jakiten zein bertsolarik kantatuko duen gai bakoitza.

Uda baino lehen hasi zen biltzen gai jartzaile taldea, eta ordutik hona pentsatu eta zorroztu dituzte gaur hasi eta urriaren 9an amaituko den lehen faserako gaiak. Bilkurek, ordea, ez dute etenik. Larretxeak egin du horien argazkia: «Bilera nahiko luzeak izaten dira, eta funtsean egiten duguna da datozen saioetarako gaiak aztertu, eta saioak osatu. Dagoeneko asteburu honetako saioak osatuta ditugula, horiek errepasatu, formulazioa ongi dagoen begiratu eta gaiak orekatuak diren aztertzen eman genuen astearte arratsaldea».

Hurrengo saioak ere finkatuta daudela aurreratu du, eta azken bilera hartan azken errepasoa eman zietela horiei ere. Finalaurrekoetarako saioak ere prestatzen hasi dira dagoeneko.

Baionan gai emaile gisa arituko den saioa bi hilabete barru izango denez gero, Larretxeak adierazi du «nahiko lasai» dagoela, badu-eta horretarako giltza: «Urduritasun aunitzeko momentuak izaten dira, batez ere bertsolarientzat. Haiek aunitz izaten dute jokoan, eta garrantzitsua da bertsolariei konfiantza eta lasaitasuna transmititzea». Bat dator harekin Anzorandia: «Guri ez dagokigu urduri jartzea; guri enpatia eta goxotasuna transmititzea dagokigu». Noski, entrenatu egin behar izaten dira horretarako.

Plazetan beti dute inprobisaziorako tartea. Bestelakoa da, ordea, txapelketan. Larretxea: «Nire kasuan, dena nahiko finkatuta eramatea gustatzen zait. Txapelketara begira, saiatzen naiz gaien aurkezpena lantzen: intonazioa, erritmoa… Garrantzitsua da gaia ongi ematea, eta, batez ere, lasai irakurri eta aurkeztea. Hala ere, pentsatzen dut bakoitzak izango dituela bere teknika edo maniak prestatzean».

Gaitegian aldaketak

Ibilbide luzea egin du Euskal Herriko Bertsolari Txapelketak. Eta, horrekin batera, noski, aldatu egin da gaiei heltzeko modua ere. Anzorandiak azaldu du hori gizartea aldatzearen ondorio dela. «Agerikoa da gaitegia aldatu dela; finean, inguruan gertatzen diren gauzek baldintzatzen dute hori».

Saio adina gai emaile izango dira abenduaren 18ra bitarte —gai emaile bat saio bakoitzeko—. Hamabi arituko dira, beraz, Anzorandia eta Larretxearekin batera: Alaitz Rekondo, Amaia Castorene, Amaia Lujanbio, Ander Aranburu, Ane Ezenarro, Aritz Bidegain, Beñat Vidal, Imanol Artola, Ion Zaldua, Leire Garatxena, Maialen Belarra eta Zihara Enbeita. «Adin, genero eta lurralde desberdinetako kideak gara, eta horrek asko aberasten du taldearen dinamika», zehaztu du Anzorandiak. Horiek guztiek 41 bertsolariri jarriko dizkiete gaiak, eta bertsolari horietako hamalauk lehen Txapelketa Nagusia izango dute hau.

Hain zuzen, gaur bertan egingo dute debuta Peru Abarrategik eta Unai Mendizabalek, Getxon. Hasieran, Agin Labururekin, Eneko Lazkozekin, Nerea Elustondorekin eta Oihana Bartrarekin ziren aritzekoak, baina Bertsozale Elkarteak atzo jakinarazi zuen Alaia Martinek kantatuko duela Lazkozen ordez. Muxikebarri Zentroan (Bizkaia) izango da saioa, 17:00etatik aurrera. Batzuentzat txapelketaren esperientzia berria izango ez den arren, badira denentzat berri izango diren elementu batzuk: gaiak, hain zuzen; ikusteko baitago, esaterako, zer estilotakoak izango diren. Imanol Artola Felix izango da gaurko saioko gai emailea.

Biharko saioa, berriz, Arrasateko (Gipuzkoa) Amaia antzokian izango da, eta Gorka Pagonabarragak, Joanes Illarregik eta Saioa Alkaizak debutatuko dute bertan. Iñaki Apalategirekin, Miren Amurizarekin eta Xabier Silveirarekin osatuko dute seikotea. Ander Aranburu izango da gai emailea.

Gaurko saiorako gelditzen da oraindik Internet bidezko sarrerarik. Biharko saiokoak amaitu egin dira, ordea. Nolanahi ere, 15:00etan zabalduko da txarteldegia herri bietan, eta Arrasateko saiorako ordu horretan egongo dira sarrera batzuk salgai. 16:00etan zabalduko dira ateak, eta, 17:00etan hasiko dira saioak. Eta baita Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa Nagusia ere.]]>
<![CDATA[Piztear da bertsoen sugarra]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1871/023/001/2022-09-16/piztear_da_bertsoen_sugarra.htm Fri, 16 Sep 2022 00:00:00 +0200 Miren Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1871/023/001/2022-09-16/piztear_da_bertsoen_sugarra.htm
Bertsoz abiatu zuten aurkezpen ekitaldia Irantzu Idoate eta Maddi Agirre bertsolariek, eta biek ala biek jakinarazi zuten, kantuz, piztear dela bertsogintzaren sugarra. Bea Egizabal umoregileak eman zion jarraipena ekitaldiari, eta hala, umorez egin zuen bertsolari txapelketaren argazki orokorra. Bertsoaren gaineko askotariko gaiak eraman zituen emanaldira. Aritu zen hizkuntzaren eta gaitegiaren eboluzioaz, eta baita zaleen sarrerak amaitzeko beldurraz ere. «Ni ez naiz bertsozalea, baina ez nago bertsoaren kontra», esan zuen jendaurrean. Eta egoera berean daudenentzat izen berri bat sortu zuen: bertsofriendly. Barrez leherrarazi zuen orduan aretoa.

Ekitaldian bertan izan ziren txapelketan parte hartuko duten bertsolarietako batzuk, eta badira aurpegi berriak 2017ko txapelketaz geroztik. Bertsozale Elkarteak adierazi du irrikaz daudela bertsolariak, eta publikoa ere hala sumatzen dutela. Antolakuntza aldetik, berriz, sortutako espektatibei arduraz eta taxuz erantzuten saiatuko direla aurreratu dute. «Pasatutakoak ahaztu gabe, berriro ere bertsogintza izan dadila hizpide».

Antolatzaileen helburua Euskal Herriko bazter guztietan bertsolaritzaren hazia ereiten jarraitzea da, eta, horretarako, hamalau saioko txapelketa antolatu dute aurten. Lehenengo fasean 36 bertsolari ariko dira, eta Getxon (Bizkaia) hasiko da. Talde bakoitzeko irabazleak hurrengo fasera igaroko dira zuzenean, eta puntu gehien lortzen dutenekin finalaurrekoen taldea osatuko da. Finalaurrekoetan, berriz, 2017ko zazpi finalistek eta lehenengo fasetik sailkatutako gainontzekoek hartuko dute parte. Azkenik, final handian Maialen Lujanbio gaur egungo txapeldunak eta finalerdikoetako zazpi bertsolaririk onenak ariko dira.

Lehenengoz Iruñean

Orain hamazazpi urte inguru, BECera (Bizkaia) mugitu zuten aurrez Donostiako belodromoan egin ohi zen final handia. Aurtengoan, berriz, Iruñeko Nafarroa Arenan egingo dute, Bertsogintza Euskal Herriko txoko gehiagotara hedatzeko asmoz.

Lujanbioren eskuetan dagoen txapela lortzea izango da parte hartuko duten bertsolari guztien helburua, eta txapelari eusten saiatuko da, jakina, Lujanbio bera. Denera, 41 bertsolari ariko dira lehia horretan, eta irailaren 24an, larunbatarekin, ekingo diote helburu hori lortzen saiatzeko bideari.]]>
<![CDATA[Kartzelako ariketari izena aldatu dio Bertsozale Elkarteak]]> https://www.berria.eus/albisteak/218066/kartzelako_ariketari_izena_aldatu_dio_bertsozale_elkarteak.htm Mon, 12 Sep 2022 13:50:41 +0200 Miren Mujika Telleria https://www.berria.eus/albisteak/218066/kartzelako_ariketari_izena_aldatu_dio_bertsozale_elkarteak.htm <![CDATA[Izango ez diren filmen azalak, sormenez jantzita]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1874/027/001/2022-09-10/izango_ez_diren_filmen_azalak_sormenez_jantzita.htm Sat, 10 Sep 2022 00:00:00 +0200 Miren Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1874/027/001/2022-09-10/izango_ez_diren_filmen_azalak_sormenez_jantzita.htm [Film Not Found_Try Again] izenez izendatu duen erakusketan. Donostiako 70. Zinemaldiaren harira osatu du erakusketa, eta hain justu, Zinemaldiko hainbat sailetako langileak eta teknikariak bihurtu ditu filmen kartel «faltsuen» protagonista. Tabakalerako bigarren solairua izango da erakusketaren erakusleiho urriaren 31ra bitarte.

Egileak berak egin du erakusketaren argazkia: «Zinemaldiaren sustatzaile izan baina atzeko lana egin duten langileak protagonista bihurtzen ditu proiektu honek, eta, horien bidez, milaka istorio irudikatu daitezke aldi berean». Ikuslearen pertzepzioarekin jolastea du helburu esposizioak. Horretarako, kontakizun laburreko testu txikiek osatzen dute kartel bakoitza. Jesus Palacio da testuon egilea, artistaren aita eta esposizioko kolaboratzailea. Hortaz, irudiak eta testuak manipulatu dituzte aita-alabek, protagonisten errealitatea transmiti dezaten. Ez-filmen —hala izendatu ditu artistak— kartelek istorio bat kontatzen dute, halaber; kredituen ohiko lekua hartzen duten testu txiki batzuen bitartez.

Zinemaldiari omenaldia

Erakusketa horren ideia, baina, ez da kontu berria. Izan ere, orain lau urte egin zion Palaciok Zinemaldiari erakusketa hori abiarazteko proposamena, bertan egin baitzituen orduan praktika-saioak. «Aho batez esan genion baietz. Oso ideia polita iruditu zitzaigun», azaldu du Maialen Beloki Donostiako Zinemaldiaren zuzendariordeak. «Jaialdiaren 70. urteurrena ospatzeko proiektu bikaina izan zitekeela pentsatu genuen proposamena jaso orduko. Finean, Zinemaldiari egindako omenaldi bat da».

Pozarren eta esker onez mintzo da horregatik Palacio, «ohore bat» baita harentzat horrelako proiektu bat sortu ahal izatea. «Zer hoberik Zinemaldiaren 70. urteurrena baino, kameraren aurrean kokatu diren aldi baterako aktore horien bitartez, fokuen atzean, jaialdiz jaialdi, Zinemaldiaren funtzionamendurako ezinbestekoak izan diren ehunka pertsona omentzeko».]]>
<![CDATA[Legazpi, artzainen elkargune]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1889/035/001/2022-09-04/legazpi_artzainen_elkargune.htm Sun, 04 Sep 2022 00:00:00 +0200 Miren Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1889/035/001/2022-09-04/legazpi_artzainen_elkargune.htm
Goizean izango baitira ekitaldi gehienak. 10:00etan zabalduko dituzte postuak, eta gazta, sagardoa eta ardi okela dastatzeko aukera izango da. Musika ere ez da faltako: Legazpiko Musika Banda arituko da kalejiran. 11:45ean, berriz, artzain txakurrak trebatzeko saioa izango da, Aritz Ganboa artzainaren eskutik.

13:00etan, omenaldiei egingo diete tartea. Batetik, Gipuzkoako hiru artzain omenduko dituzte: Xexilio Goñi, Maria Luisa Alberdi eta Juan Ezenarro. Bestetik, Ameriketan artzaintzan jardun zutenetako bi omenduko dituzte: Tomas Ibarra eta Lucio Irisarri. Hori guztia Legazpiko Elustondo anai-arreben trikiti doinuek girotuko dute.

Goizeko lehiaketetako irabazleen sari banaketarekin amaituko dira eguerdira artekoak. Eta, ondotik, 14:30ean, herri bazkaria egingo dute, Aitxuri jatetxean.

Arratsaldean, urteroko moduan, artzainek eta euren txakurrek bereganatuko dute arreta: Gipuzkoako 48. artzain-txakur txapelketa egingo dute, 17:30ean, Urtatzako zelaietan. Bost dira parte hartzaileak, eta Gipuzkoako hainbat herritatik iritsiko dira Legazpira: Mutrikutik, Oñatitik, Ataundik eta Arrasatetik.

Artzain Egunaren 38. aldia izango da aurtengoa. Gainera, den-denak ospatu dira Legazpin. Omenaldi xume batekin, artzainen lanbidea goraipatu eta babestea du helburu egun horrek. Ohiko eginbeharrak utzi, eta landatik Legazpiko kaleetara jaisten dira artzainak jendeak euren ogibidea gertutik ezagutu dezan.

'Bideak' dokumentala

Gaurko egunari behar duen oihartzuna emateko, ordea, ostegunean eman zioten hasiera artzainen festari; irailaren 1ean, hain zuzen. Izan ere, Bideak dokumentala proiektatu zuten herriko Kultur Etxean. Bertan izan ziren, hain zuzen, Aritz Ganboa artzain protagonista eta Xabier Unanue zuzendaria.

Arruazun Idiazabal gazta bat egin, eta mendian zehar korrika, Izabaraino eraman zuen soinean Ganboak. Pirinioak zeharkatu zituen etapa bakar batean, bertako artzain batek eginiko Erronkariko gazta batekin elkartzeko helburuarekin. Bide horretan guztian gertatu zirenak jasotzen ditu dokumentalak. Zergatik jarri duten filma Artzain Egunaren atarian? Bada, nekazaritza eta abeltzaintzari balioa emateko, bertan ekoitzitako produktuak ezagutzera emateko eta produktu horiek ekoiztearen eraginez sortzen diren inguruneak erakutsi ahal izateko.

Artzain Eguna

Gaur, egun osoan, Legazpin (Gipuzkoa).]]>
<![CDATA[Hiru geltoki, itsasertzetik eragiteko eta mugak hausteko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1861/026/001/2022-09-03/hiru_geltoki_itsasertzetik_eragiteko_eta_mugak_hausteko.htm Sat, 03 Sep 2022 00:00:00 +0200 Miren Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1861/026/001/2022-09-03/hiru_geltoki_itsasertzetik_eragiteko_eta_mugak_hausteko.htm Vikingak: Erika Olaizola, Amancay Gaztañaga eta Zuriñe Hidalgo. Era horretan josi dituzte, beraz, zortzi kapitulu ETB1en. Lauko bi sortatan banatu dituzte atalok, eta, eten baten ondotik, aste honetan iritsi da pantailetara bigarren sorta ere.

Izan dira, besteak beste, Deban, Zarautzen eta Pasai Antxon (Gipuzkoa). Asteazkenean, berriz, Bizkaiko kostaldea zeharkatu zuten. Ikusteko dago zer bazter geratzen zaien nahasteko. Olaizolaren hitzetan, «gogo handiz» hartu dute atsedenaren osteko hastapena ere. Nabarmendu du, baina, lan polita bezain nekeza izan dela. «Horrelako proiektu batek grabaketa ordu asko eskatzen ditu. Pentsa, denborarik ere ez dugu izan lasaitu eta honetatik ondorioren bat edo ikasketaren bat ateratzeko».

Haiek dira protagonista, hezur eta mami. Finean, euren esperientziatik hitz egiten dute; inongo pertsonaiarik sortu gabe. Hidalgok zera dio: «Hiru horiek gu gara, gure poz eta drama. Publikoaren aurrean biluzi gara, eta horrek nolabaiteko bertigoa ematen du; konplexuak ere azaleratzeraino». Konplexuak konplexu, adierazi du pozik daudela saioak orain arte izan duen harrerarekin. «Gustura gaude; uste dugu beharrezkoa zela azaleratu ditugun gaiak mahai gainean jarri eta telebistara ekartzea».

Izan ere, telebistan ohiz kanpokoak diren askotariko gaiak jarri dituzte saioaren erdigunean; gizarteak tabutzat eta estereotipatutzat dauzkan auziak, hain zuzen; esaterako, desira, bihozkadak, manikura egiten duen mutil baten lekukotza... Horiekin guztiekin haustea izan dute abiapuntu, nahiz eta, aukeran, «gehiago hautsi» nahiko lituzketela azaldu duen Gaztañagak. «Hala ere, ederra da telebistan horrelako gauzei buruz hitz egin ahal izatea».

Nolanahi ere, izan da sare sozialetan saioaren gaineko kritikarik. Izan ere, haien lana gaitzetsi dute zenbaitek Twitter bidez, zalantzan jarriz egin dutena lan gisa har daitekeen. Hirukoteak badu, noski, iruzkin horientzako erantzuna: «Askok esan digu ederki pasatzen dugula lanean, barreka egoten garela une oro. Disfrutatu, disfrutatu dugu, noski, baina ikaragarria da nolako lana den horrelako proiektu bat sortzea eta hori telebistara eramateko grabaketak egitea», esan du Gaztañagak. «Elkarrizketatu ditugun pertsonak guk kokatu ditugu gure bidean; gipuzkoar bat Arabaraino eraman genuen, esaterako. Horrek balio handia du, eta ederra izan da hori lortzea».

Haiena izan zen, oso-osorik, saioaren ideia ere, eta erronka moduan hartu zuten hasieratik. Gaztañagak eta Olaizolak badute eskarmentua zuzendaritza lanetan, zenbait antzezlan eta film labur zuzendu baitituzte aurretik. Aldiz, lehen aldia izan da telebistako saio bat zuzendu dutena. Karlos Trijuequerekin batera osatzen dute saioaren zuzendaritza, eta Kepa Errasti aritu da, gehienbat, gidoilari.

Azken hiru saioak

Saioaren amaierarako hiru saio geratzen dira, beraz. Olaizolak aurreratu du oraindik gelditzen dela nahikoa arrazoi asteazkenetan 22:30ean ETB1 pizteko. «Desberdina da sortu dugun programa bakoitza; askotariko izaera dute. Baina egia da hasi berri den denboraldirako hartua geniola neurria grabaketen dinamikari». Hala ere, azpimarratu du hori ez dela igarriko. «Lehengoen bidetik jo dugu, baina saioak desberdinak dira elkarren artean. Guk, behintzat, orain datozenak helduagoak direla sentitzen dugu, nolabait». Gaztañagak zera uste du: «Gure beste alderdi bat erakutsiko dugu denboraldi berri honetan».

Pozez dago hirukotea, baina badute saioa bukatzen ari delako pena ere. Hidalgok hala azaldu du: «Bidaia polit hau iristen ari da bere amaierara. Irri egin dugu, baina baita negar ere. Pena da zerbaiti amaiera eman behar izatea hain justu tamaina hartu diozunean».]]>
<![CDATA[Glenn Close aktorea izango da Epaimahai Ofizialeko burua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/031/001/2022-09-03/glenn_close_aktorea_izango_da_epaimahai_ofizialeko_burua.htm Sat, 03 Sep 2022 00:00:00 +0200 Miren Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1891/031/001/2022-09-03/glenn_close_aktorea_izango_da_epaimahai_ofizialeko_burua.htm
Atzo eman zituzten Zinemaldiaren inguruko xehetasunak Jose Luis Rebordinos zinemaldiko zuzendariak eta Ruth Perez Anuzita komunikazio arduradunak. Sail Ofizialaz gain, gainerako epaimahaiak nork osatuko dituen ere eman zuten aditzera.

Zuzendari Berriak saileko epaimahaiburu Alina Grigore arituko da, eta harekin arituko dira Paolo Moretti, Paula Arantzazu Ruiz, Selva Almada eta Ashmita Guha.

Horizonte Latinos saria emateko ardura, berriz, Tatiana Huezok eta Julia Olmok izango dute, Giovanni Pompili buru dutela. Albertina Carrik gidatuko du Zabaltegi-Tabakalerako epaimahaia, eta Vanja Kaludjercic eta Manuel Calvo izango dira harekin batera. Irizar sarietako epaimahaikideak, berriz, Ander Izagirre, Nerea Kortabitarte eta Txema Muñoz izango dira.

Nest sarietan, artista bakarra arituko da epaimahaian: Andres di Tella. Eta, azkenik, Europa-Latinoamerika Koprodukzio Foroko saria emateaz hirukote hau arduratuko da: Pau Brunet, Claudia Calviño eta Katrin Pors.

Sarrerak, laster eskuragarri

Astelehenean argitaratuko da programazio osoa Zinemaldiaren webgunean, eta hilaren 11n, 09:00etan, Zinemaldi Plazako online sistemaren eta leihatilen bidez. Salmentaren sistema iazkoaren antzekoa izango da. Alegia, irailaren 11n Zinemaldiaren lehen hiru egunetarako —irailaren 16, 17 eta 18 sarrerak erosi ahalko dira; hilaren 12an, berriz, irailaren 19, 20 eta 21eko sarrerak; eta horrela egingo dute jaialdia amaitu bitartean. Belodromoko hiru filmetarako —Sintiéndolo mucho, Rainbow eta Black is Beltza II: Ainhoa sarrerak, berriz, irailaren 16an jarriko dituzte salgai.

Donostiako Zinemaldiak ez ditu alferrik egin 70 urte. Eta, horregatik, melodia berri bat sortu dute jaialdirako Aranzazu Calleja eta Maite Arroitajauregi konpositoreek. Kornetaren, tubaren eta serpentoiaren hotsak ordenagailuz egindakoekin nahastu dituzte, eta ahotsa ere erantsi diote doinuari.]]>
<![CDATA[Glenn Close aktorea izango da Epaimahai Ofizialeko burua]]> https://www.berria.eus/albisteak/217762/glenn_close_aktorea_izango_da_epaimahai_ofizialeko_burua.htm Fri, 02 Sep 2022 17:29:16 +0200 Miren Mujika Telleria https://www.berria.eus/albisteak/217762/glenn_close_aktorea_izango_da_epaimahai_ofizialeko_burua.htm <![CDATA[Udazkenean itxiko dute Saison Quebec-Pays Basque truke programa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/025/001/2022-09-02/udazkenean_itxiko_dute_saison_quebec_pays_basque_truke_programa.htm Fri, 02 Sep 2022 00:00:00 +0200 Miren Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1879/025/001/2022-09-02/udazkenean_itxiko_dute_saison_quebec_pays_basque_truke_programa.htm
Irene Larraza Etxepare institutuko zuzendariak jakinarazi du ondorengo ekitaldi hauek jasoko dituela egitarauak: bost sorkuntza egonaldi, arte eszenikoei buruzko nazioarteko lau topaketa, hiru literatura jaialdi, bi zinema ziklo, lau musika bira, arte garaikideko bi jardunaldi, erakusketa bat, mintegi akademiko bat eta euskal ikasketen katedra berri bat.

Nolanahi ere, irailean izango du puntu gorenetako bat kultur programak: Festival Quartiers Danses jaialdia, Cinematheque Quebecoise filmategiarekin batera antolatutako euskal zinema zikloa. Irailaren 9tik 18ra izango da hori. Horretaz gain, Elbira Zipitria euskal ikasketen katedra berriaren irekiera egingo dute hilaren 9an bertan, McGill Unibertsitatean. Euskal ikasketen berrikuntza sozialean sakontzen segitzea izango da haren xedea.

Bingen Zupiria kultura sailburuaren arabera, orain bi urte izan behar zuen jaialdiak, baina pandemiak atzeratu egin du. «Egin dira gauzak, hala ere». Nabarmendu du, halaber, ez dela kasualitatea egitasmoa Quebecen egitea. Izan ere, Araba, Bizkai eta Gipuzkoarentzat lurralde estrategikoa dela adierazi du. «Hango hizkuntza politikak beti izan dira erreferentzia guretzat».

Egitarauaren zati handi bat Quebec hirian egingo da, baina Montrealera ere helduko da. Izan ere, bertan irailero egiten den Quartiers Danses jaialdiak euskal sorkuntza garaikidean jarriko du arreta aurten. Beraz, Basque Focus sailean lau euskal konpainia arituko dira, eta bederatzi ikuskizun eta hamabost emanaldi eskainiko dituzte denera.

Malandain Ballet Biarritzek zabalduko du egitaraua, irailaren 8an, Maisonave antzokian, Montrealgo antzoki nagusian. Hiru ikuskizun eskainiko ditu konpainiak: La pastorale, Nocturnes eta Mozart a deux. Thierry Malandain konpainiako zuzendaria esker onez mintzatu zen atzoko agerraldian: «Ohore handi bat da horrelako jaialdi batean parte hartu ahal izatea».

Ez dira bakarrak izango. Judith Argomanizen Lasala konpainia, Jaiotz Osa eta Xabier Mujika —Osa + Mujika bikote artistikoa—, Proyecto Larrua eta Telmo Esnal ere dantzaren inguruan arituko dira, eta Soka ikuskizunak itxiko du diziplinari lotutako atala.

Programak ez du atzean utziko zinema. 1980ko hamarkadatik gaur arte egindako lan batzuk eskainiko dira. Larrazak eman du horren berri. Azaldu duenez, elkarbizitza, bakea eta euskal gatazka izango dituzte ardatz Quebeceko Filmategian proiektatuko diren filmek. Hauek izango dira, hurrenez hurren: La fuga de Segovia (1981), Yoyes (2000), La pelota vasca (2003), Asier eta biok (2014), Lasa eta Zabala (2014), Negociador (1998) eta Maixabel (2021).

Bertsolaritza ere bai

Iraileko jarduerez gain, aurrerago ere eskainiko dira bestelako batzuk: Itxaro Borda, esaterako, Trois Rivieres nazioarteko poesia jaialdian arituko da urriaren lehen bi egunetan; eta Igor Calongek, bestalde, dantza emanaldia eskainiko du Montrealgo Dantza Garaikideko Eskolan.

Musikari dagokionez, Xabi Aburruzagak, esaterako, hiru kontzertu eskainiko ditu Quebecen. Oreka TX, berriz, M pour Montrealen arituko da azaroaren 17an; eta Sigma Project saxofoi laukoteak hainbat solasaldi eta kontzertu emango ditu Montrealgo Unibertsitatean urriaren 23tik 26ra bitartean.

Kanadan bertan baina programatik kanpo, berriz, Uxue Alberdi, Miren Amuriza eta Danele Sarriugarte bertsolaritzaren inguruan arituko dira Torontoko Festival of Authors jaialdian.]]>
<![CDATA[Udazkenean itxiko dute Saison Quebec-Pays Basque truke programa]]> https://www.berria.eus/albisteak/217727/udazkenean_itxiko_dute_saison_quebec_pays_basque_truke_programa.htm Thu, 01 Sep 2022 21:12:36 +0200 Miren Mujika Telleria https://www.berria.eus/albisteak/217727/udazkenean_itxiko_dute_saison_quebec_pays_basque_truke_programa.htm M pour Montreal-en arituko da azaroaren 17an; eta Sigma Project saxofoi laukoteak hainbat solasaldi eta kontzertu emango ditu Montrealgo Unibertsitatean urriaren 23tik 26ra bitarte. Kanadan bertan baina programatik kanpo, berriz, Uxue Alberdi, Miren Amuriza eta Danele Sarriugarte bertsolaritzaren inguruan arituko dira Torontoko Festival of Authors jaialdian.]]> <![CDATA[Euskal ekoizpeneko hamazazpi film izango dira 70. Zinemaldian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1871/022/001/2022-08-27/euskal_ekoizpeneko_hamazazpi_film_izango_dira_70_zinemaldian.htm Sat, 27 Aug 2022 00:00:00 +0200 Miren Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1871/022/001/2022-08-27/euskal_ekoizpeneko_hamazazpi_film_izango_dira_70_zinemaldian.htm 918 gau, Bi arnas, Black Is Beltza II: Ainhoa, Erro bi, Kepa Junkera berpiztu, Gelditasuna ekaitzean, Hemen bizi da maitasuna, Irrits, Karpeta urdinak, Lanbroa, Noizko basoa, Karmele eta Baleazaleak. Horietatik 11 izango dira soilik ikusgai; azken biak garapen fasean baitaude oraindik.

Sail hauetan banatuta egongo dira euskal ekoizpeneko filmak: Sail Ofizialean, Zuzendari Berriak sailean, Zabaltegi-Tabakaleran, Nesten, Zinemiran eta Euskal Zinemaren Galan. Antolatzaileek atzo aletu zuten pelikulen zerrenda osoa, Donostiako Tabakaleran egindako aurkezpen jendetsuan.

Zinemira saila —Zinemaldiak Euskal Herriko ekoizpenari propio eskaintzen dion adarra— izango da aurten fikziozko eta ez-fikziozko zazpi filmen erakusleiho. Horietako lau Euskal Zinemaren Irizar Sarirako hautagai izango dira: Jabi Elortegiren El vasco filma, inaugurazio ekitaldian proiektatuko dena; Izaskun Arandiaren My Way Out; Xuban Intxaustiren Gesto; eta Ander Iriarteren Karpeta urdinak.

Horiez gain, Sail Ofizialean iragarrita zeuden bi film ere izango dira Irizar saria lortzeko lehian. Hala nola Mikel Gurrearen Suro eta Fernando Francoren La consagración de la primavera. New Directors sailean, berriz, Maria Elorzaren A los libros y a las mujeres canto filma eta Fermin Muguruzaren Black Is Beltza II: Ainhoa izango dira; azken hori Belodromoan estreinatuko da. Hamar ekoizpen lehiatuko dira, beraz, 20.000 euroko saria lortzeko.

Irailaren 20an izango da Euskal Zinemaren Gala, Viktoria Eugenia antzokian. Hartan, Alberto Gastesiren Gelditasuna ekaitzean pelikula estreinatuko da. Eta egun bat geroago, berriz, Fermin Aiok zuzendutako Kepa Junkera berpiztu erakutsiko dute EITB Galan, 2018an iktus bat izan zuen musikariaren errekuperazio bidearen eta haren lanaren gaineko dokumentala.

Zinemira sailaren programazioa beste hiru filmek osatuko dute: Alauda Ruiz de Azuaren Cinco lobitos, hainbat zinema jaialditan hautatu eta Malagako jaialdiko (Espainia) sari nagusiak irabazi ondoren Espainiako Akademiak Oscar sarietan parte hartzeko finalista izendatu berri duena; 918 gau, Arantza Santestebanena, Ikusmira Berriak egoitzan garatu eta WIP Europatik igaro ondoren, Lisboan eta Torinon saritu dutena; eta Jon Mikel Fernandez Elorzen Bi arnas, torturaren ondorioak jorratzen dituena, Iratxe Sorzabalen eta haren amaren istorioaren bitartez. Lehiaz kanpo arituko dira horiek, ordea; Donostiako emanaldien aurretik estreinatu baitira.

Bestalde, Kimuak programako bi film labur izango dira Zabaltegi-Tabakalera sailean: Lur Olaizolaren Hirugarren koadernoa; eta Estibaliz Urresolaren Cuerdas.

Nabarmentzeko beste datu bat ere bada aurten. Izan ere, aurrez ez da sekula euskarazko lanik izan Zinemaldiko Nest sarirako hautagaien artean, eta bi izango diraaurten, zinema ikasleen film laburren lehiaketan: EHUko Nagore Muriel Letamendiaren Erro bi eta Elias Kerejeta zine eskolako Mikele Landa Eigurenen Noizko basoa. Lehenengoak Ainhoa izeneko neska baten istorioa kontatzen du. Urtebete da haren aita hil zela, eta haren akordua dakarkio etxeak etengabe. Ihes egiteko gogoa du, baina amak ondoan nahi du, eta hor piztuko da gatazka. Bigarrenak, berriz, bestelako istorio bat kontatzen du. Basoa du ardatz, eta haren gaineko galderak egiten ditu egileak: «Hemen sortzen da ibaia etengabe, eta jada ahantzitako hizkuntza bat xuxurlatzen du. Baso bihurtzen denean, nor biziko da leku honetan? Baso bat landatu al daiteke? Inork ahoskatuko al du bere izena? Non hasten da herri bat?».

Plazaratzeko bidean

Oraindik garapen prozesuan dauden lan batzuk ere izango dira aurtengo Zinemaldian; hala nola Helena Tabernaren Nosotros; Asier Altunaren Karmele; Pablo Hernando Esquisabelen Una ballena, eta Baltasar Kormakurren Baleazaleak. Gainera, Irati Gorostidik Anekumen bere proiektu berria aurkeztuko du industriarentzako saioetan.]]>
<![CDATA[Euskal Herrian ekoitzitako hamazazpi film izango dira ikusgai aurtengo Zinemaldian]]> https://www.berria.eus/albisteak/217504/euskal_herrian_ekoitzitako_hamazazpi_film_izango_dira_ikusgai_aurtengo_zinemaldian.htm Fri, 26 Aug 2022 17:13:11 +0200 Miren Mujika Telleria https://www.berria.eus/albisteak/217504/euskal_herrian_ekoitzitako_hamazazpi_film_izango_dira_ikusgai_aurtengo_zinemaldian.htm <![CDATA[Artearen puntu amankomunak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1871/025/001/2022-08-26/artearen_puntu_amankomunak.htm Fri, 26 Aug 2022 00:00:00 +0200 Miren Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1871/025/001/2022-08-26/artearen_puntu_amankomunak.htm Modus Vivendi bildumako artelanak dira denak. Amondarain bera komisario dela, honela izendatu dute erakusketa: Mysterion. Artea ez dago espero den lekuan. Zarauzko (Gipuzkoa) Photomuseumeko hormak izango dira lan horien guztien erakusleiho urriaren 2ra bitarte.

Nazioarteko 27 artista biltzen ditu erakusketak: Wolfgang Tillmans, Juan Luis Moraza, Txomin Badiola, Thomas Ruff, Paul M. Smith, Juan Usle, Vasco Araujo, Roland Fischer, Unai San Martin, Richard Pare, Shirin Neshat, Dario Urzai, John Baldessari, Georges Rousse, Alberto Garcia-Alix, Jose Ramon Amondarain, Sergio Prego, Leandro Feal, Carlos Irijalba, Ibon Mainar, Miguel Rio Branco, June Crespo, Andres Serrano, Per Barclay, Nan Goldin, Ian Wallace eta Jorg Sasse. Euren ibilbidean, argazkigintza erabili izan dute gehienek beste alor batzuetan esperimentatzeko, hala nola pinturan, arkitekturan eta idazketan.

Amondarainen hitzetan, obren hautaketak ez dio diskurtso egitura jakin bati erantzuten. Aldiz, piezak elkarren ondoan jartzeak nolabaiteko lotura formal bat ematen die. «Horregatik, artelan bakoitzak den edo izatera iritsi nahi zuen hori izateari uzten dio erakusketa honetan». Are, gaineratu du lan bakoitzak erakusketa osoari gehitzen zaion ezkutuko zati bat erakusten duela; obra bakoitzak berez ez duen zerbait, alegia.

Nabarmendu du obrek eta haien arteko harremanek, egileen garrantziaz haratago, Rupert Sheldrakek «erresonantzia morfikoa» deritzona gorpuzten dutela eta memoria kolektiboaren printzipioari erreparatzen diotela. «Talde bakoitzak bere historia du, zeinak kide guztiak lotzen dituen eta sarbidea duten». Horrela, «egileen arteko iragarri ezinezko elkarrizketak eta ustekabeko ahaidetasunak osatzen dute erakusketa».

Bildumagileengandik jaso zuen Amondarainek erakusketa osatzeko proposamena, eta berea izan da, beraz, koadroei zentzu edo ordena bat emateko ardura ere. Antzekotasunen logika baten gainean lotu ditu artistak eta euren lanak. «Geruza horiek azaleratuz eta gehituz doaz gainerako lanekin, errusiar mendia balira bezala, beren estratu ezberdinak zeharkatuz». Beraz, kulturalki esanahi bat bilatzeko nahiaren aurrean jarriko du erakusketak ikuslea. Izan ere, Amondarainen arabera, transmisio helburu argia duen ekosistema kultural baten bidez gauzatzen da artistaren lana. «Obrak igortzen duen errealitatearekiko loturan, eragina izan behar du ikuslearengan». Eta, hain zuzen, horixe du helburu Mysterion erakusketak.

Pozik mintzatu da museoko zuzendari Martxel Altuna: «Ohore handi bat da gurea bezalako museo batentzat artista horien guztien lanak hemen edukitzea». Bildumaren bi jabeek eta Amondarainek berak egin zioten museoari lanok ikusgai jartzeko proposamena. «Eta guk, noski, baietz. Aukera izugarria zen guretzat», azaldu du. «Donostian zegoen bilduma hau, beraz, nahiz eta egileak urrutikoak izan, Donostiatik bertatik ekarri ditugu piezak. Zortea izan dugu horregatik».

«Deskubrimendu bat»

Adierazi du museoko langileentzat «deskubrimendu bat» izan dela Modus Vivendi bilduma, ez baitzuten lehenagotik haren berri. «Hemen dugun hau bilduma horren lagin txiki bat besterik ez da; askoz ere pieza gehiago dira bilduma horren parte».

Amondarainen lana eta erakusketarekin izandako konpromisoa nabarmendu ditu gero zuzendariak. «Hark eman dio, eskuzabaltasun osoz, zentzua eta ordena orain hemen dugunari. Ikusleari gustatuko zaio, ziur nago».]]>
<![CDATA[30eko urteetarako bi bidaia musikatu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/023/001/2022-08-20/30eko_urteetarako_bi_bidaia_musikatu.htm Sat, 20 Aug 2022 00:00:00 +0200 Miren Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1879/023/001/2022-08-20/30eko_urteetarako_bi_bidaia_musikatu.htm Rhapsody in Blue entzutetsua eta Porgy & Bess opera. Wayne Marshall zuzendari, piano jotzaile eta organistak gidatuko du kontzertua, eta hainbat artista izango ditu ondoan kantuan: Andra Mari abesbatza, Indira Mahajan sopranoa eta Eric Greene baritonoa. 20:00etan hasita, 1930eko hamarkadako Ameriketako Estatu Batuetan kokatuko dute Kursaaleko publikoa.

Patrick Alfaya Musika Hamabostaldiko zuzendariak egin du kontzertuaren argazkia, eta «ohiz kanpoko errepertorioa» dela nabarmendu du, beste ezeren gainetik. «Ez du aurkezten musika klasikoko jaialdietako karteletan nagusi izaten den errepertorioa», esan du, eta, hala ere, publiko zabalaren ezagunenetako bat izango dela jakinarazi.

Marshallek aurtengo Hamabostaldian parte hartuko duen bigarren aldia izango da gaur iluntzekoa. Aurretik, joan den astelehenean, Artzain Onaren katedralean organo kontzertua eman zuen, eta beste aurpegi bat erakutsiko du orain, Kursaalean, egiteko bikoitzarekin.

Lehenik, piano jotzaile gisa arituko da Rapsody in Blue -n, solo batekin. 1924an idatzitako obra da; musika klasikoko elementuak jazzarekin nahasten dituena. Urte bereko otsailaren 12an estreinatu zen New Yorkeko Aeolian Hall aretoan. Paul Whiteman ek eta haren bandak zuzendu zuten kontzertua, eta Gershwinek gehitu zizkion piano doinuak. «Jazz estiloan ditu sustraiak lan horrek, eta nahiz eta ezohikoa izan, oso ezagun bihurtu dira gaur egun».

Hura interpretatu ondoren, zuzendari lanak egingo ditu Marshallek, Porgy & Bess operan. Euskadiko Orkestrarekin buruz buru arituko den laugarren aldia izango da. Azaldu duenez, ez dute Porgy & Bess osorik interpretatuko, hiru orduko obra bat baita denera. Horren ordez, obrako pieza adierazgarrienetako batzuk aukeratu ditu zuzendariak, eta 70 minutu inguruan egingo dute horien erakustaldia. «Nolanahi ere, etorkizunean opera folk hau osorik eta eszenifikatuta egin nahiko nuke», aitortu du.

Gershwinek idatzita utzi zuen obra hori kantari beltzek interpretatu behar zutela etorkizunean. Haren esanei men eginez, beraz, Indira Mahajan sopranoak eta Eric Greene baritonoak egingo dute Bess eta Porgyrena Hamabostaldiko emanaldian. Bi-bientzat da gertukoa pieza, eta operak Ameriketako Estatu Batuen alde ederrena zein latzena erakusten duela adierazi du sopranoak: «AEBetan inoiz idatzi den opera onena izango den arren, gatazka dago harekin, eztabaida politiko eta soziala sortu zuten estereotipoen ondorio baita. Gure bihotzean dago, hala ere. Magikoa da, eta ohore bat, era berean, hura interpretatzea».

Izan ere, Porgyren istorioa kontatzen du obrak, auzo txiro batean bizi den elbarri batena. Giro gatazkatsua izango du inguruan, eta, hain zuzen, droga saltzaileen aginduetatik babestuko du Bess. «1930eko hamarkadan gizartean zegoen giroak afro-amerikarrak pobretzen jarraitzen zuen», azaldu du Greencek. «Hala ere, izaera ekintzaile bat gailentzen da obran, eta ni oso identifikatuta sentitzen naiz horrekin; egoera horretatik irteteko borrokarekin, alegia. Gaur egun nire seme-alabei eskain diezaiekedan etorkizuna lantzen lagundu zidan jarrera horrek».

Andra Mari abesbatza ere haiekin ariko da kantuan, urteroko bihurtu zaien Hamabostaldiko saioa betez.]]>
<![CDATA[«Aurreiritziak sortzeko zailtasunak jarri nahi genizkion entzuleari» ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/032/001/2022-08-19/aurreiritziak_sortzeko_zailtasunak_jarri_nahi_genizkion_entzuleari.htm Fri, 19 Aug 2022 00:00:00 +0200 Miren Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1886/032/001/2022-08-19/aurreiritziak_sortzeko_zailtasunak_jarri_nahi_genizkion_entzuleari.htm Besteek zer kantuarekin hasi zineten, eta beste hainbat sortu dituzue geroztik. Zer eboluzio izan du taldeak? JULEN: Ildoa mantendu dugula esango nuke; zakarkeriatik goibeltasun eta leuntasunera joanez. Agian, ekoizpenetan nabaritu dugu eboluzio nabarmena. Asko trebatu gara horretan: sintetizatzen jakin dugu, elementuen zein instrumentuen garrantzia uztartzen eta gutxirekin soinu lodiak sortzen. Izan ere, finean, soinua mezuaren parte da gure musikan. Eta kantuak idazteko garaian? JULEN: Horretan ere garapena egon dela esango nuke. Alegia, hor dauden baina modu horretan erabili ez ditugun hitzen edo adierazteko modu kostunbrista horien bila jarraitzen dugu. Eraginkorrena dela uste dugu, guri gehien transmititzen diguna hori da, behintzat. Erraza da sinplekerian erortzea, baina oreka horretan dago edertasuna. Beraz, entzun edo ikustea gustatuko litzaizuekeen talde bat zaretela esango zenukete? PASKAL: Erantzun bakarra du horrek: bai! Entzun, entzuten dugu gure musika, baina gure kontzertu bat kanpotik ikustea asko gustatuko litzaiguke hiruroi. Askotan komentatu izan dugun gauza bat da. Musika berria egiten duzue, nolabait. Berria edo ez hain ohikoa, agian. Horrek beste eszenatoki batzuetan aritzeko ateak ireki dizkizue? JULEN: Baliteke. Horrek, hala ere, ez dizu ezer bermatzen. Orduan, ateak irekitzeak beste hainbat gauzarekin zerikusia izan duela pentsatu nahi dugu [barrez]. Jendeak jakin-mina duela nabaritzen dugu, eta gustatzen zaigu hori. Eta nola imajinatzen duzue taldea hemendik aurrera? PASKAL: Lanean jarraituz, musika berria sortuz eta kontzertuak emanez. Garbi dugu luzako etorri garela. JULEN: Agendan baditugu beste hainbat artistarekin elkarlanak. Beraz, eremu berrietara zabaltzea gustatuko litzaiguke. Gaur izango zarete protagonistetako bat Donostiako kaian, Flamenkan. Gogotsu zaudete? Zer espero duzue? PASKAL: Uf! Askotan esaten da etxean jotzea bezalakorik ez dagoela. Gure etxea da Donostia, eta eszenatoki gaineko etxetzat ditugu Donostiako kaia eta Donostiako Piratak. Jaietako eredu dira, eta ohore handia da bertan egotea. JULEN: Hori bai, inoiz baino urduriago gaude [barrez], baina gogotsu, oso. ]]> <![CDATA[Itsasargia izan da testigu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1895/030/001/2022-08-18/itsasargia_izan_da_testigu.htm Thu, 18 Aug 2022 00:00:00 +0200 Miren Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1895/030/001/2022-08-18/itsasargia_izan_da_testigu.htm
Itsasertzeko petrilean eserita entzun eta ikusi zuten kontzertua Maite Alberdi donostiarrak eta haren senarrak. Izozki bana zuten eskuan, eta, etxeratu baino lehen, musika pixka bat entzuteko asmoz joan ziren Saguesera. «Pandemia hasi zenetik apenas joan garen kontzertuetara. Ezagutzen ditugu taldearen pare bat kantu-edo, eta hementxe eserita entzungo ditugu», azaldu zuen Alberdik, kontzertua hasi aurretik.

Idoia Martinez eta Itziar Lekuona, berriz, oholtzatik gertuago egon ziren. Barrez kontatu zuten: «Alabekin etorri gara, buruz dakizkite abesti guztiak, eta guri ere sartu dizkigute batzuk buruan». Lagunak dira Martinez eta Lekuona, eta, alabekin batera, «dena ematera» joan zirela adierazi zuten. Iragarritako orduan hasi zen kontzertua, eta txalo artean jaso zuten taldea. Ikusleek besoak altxatu zituzten, eta oihu egin. Taldeak kanturik ezagunenak jo zituen: Zeinen ederra izango den, Akelarretan, Hegan... Isilune tarteak egin zituzten, ikusleek segi zezaten kantuen hitzak abesten. Baita segitu ere. Reparazen ahotsari oihartzun egin zioten plazan bildu ziren ahots guztiek.

Zain zegoen jendea, kantu ezagunetako bat noiz iritsiko. Eta, noski, amaiera aldera iritsi zen. «Ez zaituztegu ahaztuko; aurpegi guztiez oroituko gara. Prest zaude, Donostia?». Hala mintzatu zitzaien Reparaz ikusleei, eta, haiek, «Bai!» ozen batez erantzun. Segidan entzun zen kantua fokupetik: «Mendikate honek lotuta/ zure zauria nirea da/ ta kantu hau biona». Poztasun oihuak entzun ziren oholtzapetik, eta denen artean jarraitu zuten kantari. «Itsasargia testigu da/ zeuen urratsa geurea da/ ta itzulera denona». Erramun Martikorenarekin elkarlanean sortutako kantua da Itzulera. Han ez zegoen, ordea, Erramunik, baina Zetak taldeak ederki girotu zuen astearte iluntzea.

Zetak taldearena ez zen izan iluntze hura girotu zuen kontzertu bakarra, ordea. Izan ere, Ainhoa Larrañaga abeslariak bere egin zuen Bulebarreko kioskoa. Askotariko musika estiloek mugitu zituzten han zeudenen gerriak: Neosoulak, rhythm and bluesak eta musika elektronikoak, besteak beste. Gazteak eta helduak batu zituen Larrañagaren ahotsak, oholtzapea betetzeraino. «Oso gustura egon naiz, eta uste dut hala sentitu direla ikusleak ere», azaldu zuen oholtzatik jaitsi orduko. Gauez kantatzen zuen lehendabiziko aldia izan zela gaineratu zuen: «Uste dut gaua dela tarterik aproposena horrelako kontzertu baterako».

Doinu dantzagarriak

Dantzarako gaua izan zen, beraz, asteartekoa. Esate baterako, piratek La Jodedera taldeari ireki zizkioten ateak, Trinitate plazan, herri afariaren ondotik. Plazako txosnaguneak, gainera, mojitoak saldu zituen, eta hura eskuetan edukitzeak ez zion inori dantza egitea galarazi. Ohi bezala, taldeak kantu dantzagarriekin bete zuen plaza. Beraz, bikoteka jarri, elkarri heldu, eta dantzatzeari ekin zioten askok eta askok. Han izan zen Amaia Gartzia donostiarra ere; lagun batekin aritu zen dantzan, eta, tarteka, trago bat ematen zioten eskuan zuten mojitoari. «Ez da La Jodedera ikustera etorri garen lehendabiziko aldia. Ezaguna dugu taldea bera, eta, giro aparta jartzen dutenez, dantzatzeko aprobetxatzen dugu».

Piraten mugimenduko emakumezko kide ugari igo zen Flamenkako agertokira, eta gogorarazi zuten ez zutela inolako erasorik onartuko. Mezua garbi utzita, beraz, oholtzatik jaitsi ziren, eta, ondoren, Miau DJa oholtzara atera zen, foku more eta arrosen artetik. Mari kaletik -goitik- begiratuta, ez zen tarte bat bera ere ikusten ikusleen artean. Beraz, bete zuen oholtzapea hark ere; kantu ezagunei doinu elektronikoa erantsiz berotu baitzuen lehendik ere gori-gori zegoen giroa.]]>
<![CDATA[Skakeitan: lorratza utzi duen ibilbide baten agurra]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/026/001/2022-08-17/skakeitan_lorratza_utzi_duen_ibilbide_baten_agurra.htm Wed, 17 Aug 2022 00:00:00 +0200 Miren Mujika Telleria https://www.berria.eus/paperekoa/1873/026/001/2022-08-17/skakeitan_lorratza_utzi_duen_ibilbide_baten_agurra.htm
Begirunez hitz egiten du taldeaz Pello Armendarizek, taldeko ahotsak. Are, azaldu du «baikor» eta «irribarretsu» begiratzen diotela amaierari: «Finean, lagun artean hasi ginen, eta lagun artean jarraitzea izan du helburu taldeak. Hamalau urte egin ditugu, eta iritsi zaigu agur esateko garaia». Helburua lortuta, taldean hasi ziren gehienek jarraitzen dute bertan, eta zortzi diraegun: Julen Idigoras (bateria), Asier Iriondo (baxua), Olatz Salvador (teklatua eta ahotsa), Pello Armendariz (ahotsa), Borja Anton (gitarra), Aitor Valcarlos (tronboia), Gorka Valcarlos (tronpeta) eta Ander Zabala (tronboia).

Iaz elkartu zen taldea ordura arte bizitakoaz hitz egiteko. Atzera begiratu zuten, eta argazkia egin zioten taldeak egindako ibilbideari. Orduantxe hartu zuten oholtzak uzteko erabakia. Hamalau urteren ondoren, ordea, ez dituzte edonola agurtuko oholtzak. Izan ere, Armendarizek aurreratu du otsailaren 2an egingo dutela azken ikuskizuna: «Pentsatzen ari gara oraindik nola egin, baina berezia izango da kontzertu hori». Ordura arte hainbat saio iragarri ditu taldeak, eta gaur iluntzean emango dute horietako bat, Donostiako Aste Nagusian.

Armendariz: «Hemen jaio zen taldea, lagun asko ditugu hemen, eta uste dugu polita izango dela». Kantatu ere, askotan kantatu izan diote Donostiari eta hiritarrek pairatzen dituzten arazoei. Hamalau urtetan, ordea, taldearen kantuetako aldarriak aldatu egin dira. Hastapenetan, esaterako, Bataplan, su eman! abesten zuten. Izan ere, abeslariak azaldu du festa egiteko lekuez aritzen zirela lehen, baina hiria aldatuz joan den heinean unean uneko problematikez hitz egiteko beharra sentitu dutela. Alaska kantua da horren erakusle: «Erresistentzia puntu batetik egindako abesti bat da, kaktus batek Alaskan zenbat irauten duen kontatzen duena».

Lehen kantuak oroitzearekin batera, hasierako garaiak ekarri ditu gogora abeslariak. Ska doinu dantzagarriak ziren nagusi euren kantuetan, eta horren adibide da euren estudioko lehen diskoa: Ahots gabekoen ahotsa (2012). Ez zen urte hartan argitaratu zuten lan bakarra izan, eurena izan baitzen Donostiako Piratak mugimenduak plazaratu zuen Mundu berri baten mapa abestia ere. Lan horiei esker dozenaka kontzertu jo zituen taldeak ondorengo urteetan: besteak beste, Manu Chaorekin, Donostian. «Japonian ere egin genuen bira bat», gaineratu du Armendarizek.

Estudioko bigarren lana 2014. urtean argitaratu zuten: Orekariak. Ordurako nabarmena zen taldearen eboluzioa, eta bestelako doinu batzuekin esperimentatzen ere hasi ziren. 2016. urtean argitaratu zuten Galera diskoa, eta 2017an, berriz, Galera Beats, nahasketen diskoa. Nola galdu denbora heldu zen 2019an. Disko harekin, azkenik, atzean utzi zituzten ska doinuak, eta taldearen azken kantuetako joera zehaztu zuten. Gitarra, baxua eta bateria oinarri hartuta, doinu elektronikoak ere baliatu dituzte ondotik. Disko horrek, gainera, urteko diskorik onenaren saria jaso zuen 2020ko Gaztea sarietan. Azken argitalpen luzea Eman ez genuen kontzertua (2021) zuzeneko diskoa izan da, eta beste abesti batzuk, berriz, single gisa argitaratu dituzte.

Askotariko musika estiloak

Urteak igaro ahala, beraz, aldatu egin da Skakeitan taldearen musika estiloa. Eta abeslariak aitortu du hamalau urteko ibilbidean zerbait aldatzekotan taldearen izena aldatuko lukeela. Barrez azaldu du: «Gaurtik aurrera sortuko diren taldeei aholku gisa esango nieke ez jartzeko taldeari egiten duten musika estiloarekin zerikusirik duen izenik».

Azaldu du, halaber, eurena ez ezik, orokorrean aldatu dela musika egiteko modua, geroz eta talde gehiago sortzen ari baita Euskal Herrian. Eta, horregatik, hain zuzen, bere burua ezin kokatu sentitzen dela adierazi du Armendarizek: «Eszena aldatu egin da, eta are gehiago pandemiaren ondoren. Orain, batzuetan ez dut jakiten neure burua non kokatu».

Nolanahi ere, hainbat une gogoangarri utzi ditu taldeak. Arrastoa utzi dute zapaldu duten oholtza bakoitzean, eta gerora sortuko diren taldeen eredu izango dira. Badakite hori, eta poz handia ematen die, gainera: «Sentimendu horrekin errazagoa da agur esatea». Beraz, gaurtik otsailaren 2ra bitarte, «dena emateko» eskatu diete euren jarraitzaileei.]]>