<![CDATA[Nagore Arin | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Thu, 17 Oct 2019 19:56:46 +0200 hourly 1 <![CDATA[Nagore Arin | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Gaztelu-Urrutiaren 'El Hoyo' filmarekin hasiko da Fantasiazko eta Beldurrezko Zinemaren Astea]]> https://www.berria.eus/albisteak/172571/gaztelu_urrutiaren_039el_hoyo039_filmarekin_hasiko_da_fantasiazko_eta_beldurrezko_zinemaren_astea.htm Thu, 17 Oct 2019 15:39:31 +0200 Nagore Arin https://www.berria.eus/albisteak/172571/gaztelu_urrutiaren_039el_hoyo039_filmarekin_hasiko_da_fantasiazko_eta_beldurrezko_zinemaren_astea.htm <![CDATA[Aragonen eta Bergerren olerkiak, Munduko Poesia Kaieren parte]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1889/030/001/2019-10-17/aragonen_eta_bergerren_olerkiak_munduko_poesia_kaieren_parte.htm Thu, 17 Oct 2019 00:00:00 +0200 Nagore Arin https://www.berria.eus/paperekoa/1889/030/001/2019-10-17/aragonen_eta_bergerren_olerkiak_munduko_poesia_kaieren_parte.htm
«Munduko poesia ekartzen dugu euskarara», adierazi du Sarasolak, egitasmoa azaltzean. Aragonen eta Bergerren olerkiak bildu dituzte aldi honetan, eta, editoreak esan duenez, bilduman frantsesetik itzulitako bigarren liburukia da Aragonena: «Frantziako poesia —XX. mendeko abangoardismoko hasieratik, batez ere— ekarriko ote genuen pentsatzen hasi ginen, eta, Itziar Diez de Ultzurrunekin hitz egitean, Aragon izan zitekeela iruditu zitzaigun». Pentsatu, eta ekin: Diez de Ultzurrunek (Iruñea, 1967) itzuli ditu Aragonen olerkiak euskarara. Sarasolak egin ditu antologiaren aurkezpen lanak, itzultzailearen faltan: «Abangoardietan eta hastapenetan kokatzen da autorea, dadaismoaren eta surrealismoaren artean, baina harago joan zen bere ibilbidean».

XX. mendeko poesiaren izen handietako bat izan zen, eta, landu zituen askotariko gai eta aldien artean, bereziki bi jo dituzte esanguratsutzat: Elsa Troilet bikotekide eta idazlearekiko maitasuna bata; II. Mundu Gerrako Erresistentziako esperientziak bestea. Bi aldi horietako poemak bildu dituzte itzulpenean; besteak beste, Elsaren begiak eta Dunkerqueko gaua izenekoak. Elsaren aldia deitu ohi zaio bikotekideari eskainitako olerkiak sortu zitueneko aldiari, eta, Sarasolaren esanetan, Aragonen maitasunarekiko ikuspegia estereotipoetatik aldentzen zen: «Ez da maitasun platoniko edo amodiozko poema ohikoetara lerratzen; beste sakontasun eta sentsibilitate bat garatzen du». Gainera, olerkigintzaren lengoaia menderatzeko zuen gaitasuna ere nabarmendu du editoreak: «Neurri, errima, hoskidetasun... ugari lantzen dituen poeta bat da, eta, hori, jakina, erronka handia da itzultzailearentzat».

Poesia, «arte osagarri»

John Bergerren poesia antologia, berriz, Iñigo Roquek itzuli du (Portugalete, Bizkaia, 1976), baina ez da MPK bildumako ale bat itzultzen duen lehen aldia. «Bigarren autore bat itzultzera animatuko litzatekeen galdetu genion, eta Berger itzultzea proposatu zuen», azaldu du Sarasolak. Editorearen esanetan, Berger ez da XX. mendeko poeta ageriko horietako bat. Hala ere, interesgarri iritzi zion bildumaren parte izateari: «Interesgarria da John Bergerren soslai poetikoa euskarara ekartzea».

Roque itzultzaileak adierazi duenez, «bitxia» da autorearen lehen euskarazko liburua poesia antologia bat izatea, baina gogotsu egin du itzulpena. Olerkari izateaz gain —bi poesia liburu argitaratu zituen—, arte kritikaria, eleberrigilea eta margolaria ere izan zen Berger. Hala ere, itzultzailearen esanetan, «arte osagarri gisa erabiltzen zuen hark olerkigintza; horregatik maite zuen olerkiak irudiekin batera jartzea».

Idatzi zituen bi poesia liburuetan ageri diren olerkietako asko euskaraz irakurtzeko parada izango da orain, eta, itzultzaileak adierazi duenez, Bergerrek ere askotariko gaiak landu zituen bere poesietan, Aragonek bezala: marxismoa, denbora, nostalgia, maitasuna... Marxismoak, esaterako, presentzia nabarmena du haren lanetan, eta, itzultzailearen arabera, idazleak ideologia horrekiko zeukan jarrera aldatu egin zen denboraren poderioz; aldaketa hori igarri egiten da olerkiotan.

Udazkenarekin batera aurkeztu dituzten azken bi zenbakion ostean, udaberriarekin batera etorriko dira hurrengo biak, datorren urtean.]]>
<![CDATA[«Idiazabalgo gaztaren unibertsoa azaleratu nahi izan dut lanean»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/040/001/2019-10-16/idiazabalgo_gaztaren_unibertsoa_azaleratu_nahi_izan_dut_lanean.htm Wed, 16 Oct 2019 00:00:00 +0200 Nagore Arin https://www.berria.eus/paperekoa/1886/040/001/2019-10-16/idiazabalgo_gaztaren_unibertsoa_azaleratu_nahi_izan_dut_lanean.htm Gazta du izena, eta urtebeteko lan prozesuaren fruitu izan da. Orain dela hamabost urte bururatu zitzaion gaztari buruzko lan bat egitea. Zinemaldian ikusi eta gero, ETBn estreinatuko da. Gerora, Euskal Herriko antzoki eta zinema aretoetara eramatea da asmoa.

Idiazabalgo gaztaren unibertsoan zeharreko bidaia omen da Gazta. Zein asmorekin egin duzu?

Idiazabalgo gazta produktu xume bat da, produktu umila da, baina haren atzean lana dago, kultura, paisaia, ekoizleak, animaliak... denetarik dago, eta dokumentalean mundu hori guztia azaleratu nahi izan dut: Idiazabalgo gaztaren unibertsoa, bere osotasunean. Batetik, ardi latxa eta haren esnea; bestetik, ekoizleen lana, artzainen lana, alegia. Euskal Herrian, orain dela 6.000 urtetik lan egiten dute artzainek, eta haien jarduna oso garrantzitsua izan da historian, baita gaur egun ere. Haiek gabe ez dago gaztarik; ez dago Idiazabalgo gaztarik. Donostian aurkeztu genuenean, esan nuen: guk haiekin igaro ditugu egunak, haien txaboletan... baina gu joan eta gero ere haiek han segitzen dute, lanean, guretzat eta jendearentzat gazta saltzeko moduan jartzeko.

Horretarako, ezinbestekoa da gaztagileen lekukotza, ezta?

Bai. Artisautza dago lan guztiaren atzean; ekoizleak hasieratik egiten du lana: animaliak zaindu, esnea lortu, esnea landu, prozesatu eta saldu. Haiek egiten dute guztia. Ez da beste kasuetan bezala; hasieratik amaierara arte egiten dute lan, eta hori guztia azaleratu nahi izan dugu dokumentalean.

Zein irizpide izan duzue ekoizleak elkarrizketatzeko?

Sarri agertzen dira hedabideetan; lehiaketa askotan parte hartzen dute, eta ez da erraza elkarrizketak lotzea, haiek ere agenda lotua izaten baitute. Azkenean, aukeraketa bat egin dugu: bost sendi agertzen dira. Alde batetik, gizonezko gaztagileen eta emakumezkoen arteko oreka mantendu nahi izan dugu. Bestetik, Euskal Herri osoaren ordezkaritza izaten ahalegindu gara: Arabako ekoizleak, Nafarroako ekoizleak... Ez genuen nahi Gipuzkoako gauza bat soilik izaterik; horregatik saiatu gara oreka mantentzen.

Sukaldari ugari ere agertzen dira; zer transmititzen dute?

Euskal Herriko sukaldariak hartu ditugu; izan ere, produktu honen inguruko lan handia egin izan dute beti. Euskal sukaldari ezagunenak agertzen dira, hein batean, eskertza moduan. Kanpoko sukaldari bat ere ageri da, beste ikuspegi bat emateko: Joan Roca. Goi mailako sukaldaritzan dihardu lanean, eta, gainera, duela hamabost urte edo, Gastronomika biltzarrean, Idiazabalgo gaztarekin eginiko plater bat aurkeztu zuen. Hori nuen buruan, horregatik erabaki genuen; beste ikuspegi bat emateko eta lotura izan duelako.

Zein gehiago agertzen dira?

Jatorri izenaren historia azaldu nahi genuen; jatorri izena sortu aurretik eta ondoren, aldatu egin da. Jatorri izena jarri zenetik hona, kalitatea, kontrola... erabat aldatu dira, eta esan dezakegu munduko gaztarik kontrolatuena dela. DNA froga ere egiten zaio; seguruenik munduan froga hori egiten zaion bakarra izango da. Hori azaltzeko, jatorri izenaren inguruan lan egiten duen jendearekin, laborategikoekin eta analisiak egiten dituztenekin ere egon gara: ikuspegi orokorra du.

Harrera ona izan du?

Harrera oso ona izan du Donostiako Zinemaldian. Izugarria izan da: erakusleiho bat da. Neuretzat ere garrantzitsua da zinemaldiaren barnean egotea eta jendeak eginiko lan hori ikustea. Euskal Telebistan emango da, lan prozesuan parte hartu duelako. Zinemalditik ETBra doa, eta, hortik aurrera, ibilbidearen hasiera izango da. Ordizian eman genuen lehenbizi, hangoa izanik ordiziarren aurrean agertu nahi nuelako, haiek ere ikus zezaten, baina salbuespen bat izan zen.

Betidanik izan duzu ideia buruan?

Orain dela hamabost urtetik izan dut ideia buruan. Finantzaketa ere lortu behar izaten da, eta orain izan da garaia. Hala ere, jendeak uste du gaian aditua naizela, eta ez naiz: adituak ekoizleak dira.

Lotura du zu ordiziarra izateak?

Baliteke, arrazoi bat bada ordiziarra izatea, baina beste gauza asko ere egin izan ditut. Badu zerikusia; izan ere, barnean daramazu, eta interesa ere bai; lotura berezia da. Oroitzen dut, esaterako, Ordizian txapelketa lehen aldiz egin zenean nire aita epaimahaikide izan zela.

Proiekturik baduzu esku artean?

Orain dokumental bat prestatzen ari gara, eta Turkiara joango gara grabatzera. Hortik aurrera, beste ideia batzuk ere baditut buruan, eta seguruenik egingo dira: hainbeste gauza daude munduan erakusteko.]]>
<![CDATA[Maitasuna eta galera, pasarte ilustratuen bitartez uztartuta]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1892/023/001/2019-10-12/maitasuna_eta_galera_pasarte_ilustratuen_bitartez_uztartuta.htm Sat, 12 Oct 2019 00:00:00 +0200 Nagore Arin https://www.berria.eus/paperekoa/1892/023/001/2019-10-12/maitasuna_eta_galera_pasarte_ilustratuen_bitartez_uztartuta.htm Buyan euskarazko eleberri grafikoaren sortzaileak dira Martin Etxeberria eta Xabier Etxeberria (Zarautz, Gipuzkoa, 1974). Elkarrekin sortu eta burutu duten lehen komiki liburua da, eta Aritz Truebak (Donostia, 1980) egin ditu marrazkiak.

Maansi izeneko gazte bat da eleberri grafikoaren pertsonaia nagusia. «Europan zehar gupidagabe zabaltzen ari den Mongoliar Inperioaren eta gurutzada geldiezinen erdian harrapatuta», itsasorantz jotzea erabakitzen duen ehiztari gaztea da Maansi, eta Noho izeneko zakurra bidelagun duela ekingo dio bidaiari. Ibilbidean heriotza besterik ez duela topatuko jakinik ere, aurrera jarraituko du gazteak, sorterriaren aurkako eraso batean emaztea galdu ostean, hildakoen kondairazko uharte bat aurkitzeko esperoan: Buyan uhartea.

Zazpi urteko elkarlanaren eta esfortzuaren fruitua da liburua. «Proiektu hau duela zazpi urte hasi zen, 2012. urtean», azpimarratu du Truebak. Xabier Etxeberria eta Martin Etxeberria anaiekin elkarlanean osatu du lana, baina ez da elkarrekin lan egin duten lehen aldia; izan ere, proiektu gehiagotan ere topo egin dute euren ibilbide profesionaletan. Guztira, lau langile dira taldean: bi gidoilari, marrazkilari bat eta alderdi digitalaz arduratzen den informatikaria. Ilusio handiz aurkeztu dute proiektua, eta lortu duten emaitzarekin «harro» daudela nabarmendu dute.

Trueba marrazkilariak jarri zuen proiektuaren lehen harria: ilustrazioekin argitalpenen bat egiteko proposamena. «Geldialdi batean, sorkuntza krisi bat izan nuen; zerbait pertsonala egiteko gogoa izan nuen; beraz, Xabierri esan nion euskarri ilustratu bat egin genezakeela», azaldu du. Hala, proposamen horretatik abiatuta sortu zen proiektuaren ideia, Xabier Etxeberriak adierazi duenez: «Martinek eta biok elkarrekin lan ugari egin ditugu, liburu ugari idatzi ditugu, eta bagenuen ideia bat ez genuena eleberri moduan imajinatzen; izan ere, fantasia epiko moduko bat zen, eta ideia hori proposatu genion».

Hiru hizkuntzatan

Emaitzarekin pozik egonik ere, luze joan da gaurdainoko bidea, eta ibilbidean albiste onekin eta oztopo ugarirekin egin dute topo langileek. Horren adierazgarri da, esaterako, Turko Comicks zigilu propioa sortu behar izana; izan ere, zigilu propio bat sortzea izan da komikia euskaraz argitaratu ahal izateko bide bakarra. Hala azaldu du Truebak:«Hemengo argitaletxeetan mugitzen hasi ginen, eta, ezezagunak izanik eta Euskal Herrian merkatua zaila izanik, ez genuen zorterik izan». Hori dela eta, Frantziara jo zuen taldeak, argitaletxe bila.

Komiki festibal ezagun batera joan ziren, eta, ostean, bertan egon ziren argitaletxeei Buyan proiektuaren laburpen txostena bidali zieten. Hiruzpalauk azaldu zuten proiektuarekiko interesa, eta Frantzian kontaktu batzuk egin ostean, AEBetara joatea erabaki zuten kideek. «Dosierra ingelesera itzultzea erabaki eta AEBetako hainbat argitaletxeri bidali genien», azaldu du Xabier Etxeberria idazleak.

AEBetako argitaletxe batekin sinatu zuten hitzarmena. Haren bitartez lortu duten diruarekin argitaratu dute eleberri grafikoaren euskarazko bertsioa, Truebak adierazi duenez: «Geure kontu». Hala ere, merezi izan du eginiko lanak, Martin Etxeberria gidoilariaren arabera: «Mimoz eginiko lana da, ez azkar eginiko gauza bat, eta edizio oso txukuna atera da.». Ingelesez eta frantsesez idatzitakoak azaroan argitaratuko dituzte, Insight Editions eta Akileos argitaletxeekin, harrera ona eta oihartzuna izateko esperoan.]]>
<![CDATA[Denbora-pasaren argiak eta ilunak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1917/038/001/2019-10-12/denbora_pasaren_argiak_eta_ilunak.htm Sat, 12 Oct 2019 00:00:00 +0200 Nagore Arin https://www.berria.eus/paperekoa/1917/038/001/2019-10-12/denbora_pasaren_argiak_eta_ilunak.htm
Douyin gisa egin zituen lehen urratsak, 2016. urtean, eta lehen urtean ehun milioi erabiltzaile baino gehiago lortu zituen. Urtebete igaro ondoren, 2017. urtean, Tik Tok izena jarri zioten sare sozialari, Txinako mugak gainditu eta nazioarteko merkatura jauzi egiteko. Berehala, zifra harrigarriak lortu zituen, eta herrialde askotan deskarga gehien izan zituen aplikazioa izan zen 2018. urtean. Hala, sare sozial horren aitzindari izango litzatekeen Musical.ly izeneko sare sozialarekin bat egitea erabaki zuten, erabiltzaileen merkatura are gehiago hedatzeko. Ikus-entzunezko laburrak dira Tik Tok sare sozialaren ardatza eta, horrekin batera, arrakastaren oinarria. Ainhoa Arruabarrena Emoki Elkarteko hezkuntza emozionaleko arduraduna da, eta, haren hitzetan, «irudiak oso erakargarriak dira, baina ikus-entzunezkoak, are gehiago». Hain zuzen, ikus-entzunezkoen bilduma zabala eskaintzen du sare sozialak, eta, kontsumitzeko ez ezik, edukiak sortzeko eta zabaltzeko aukera ere ematen du.

Guztiek ezaugarri berbera dute oinarrian; eduki laburrak dira, eta kontsumitzeko arinak: «Edukia oso motza da, eta horrek dakar arreta maila oso txikia eduki behar izatea; erraz ikus daitezke bata bestearen atzetik». Arruabarrenaren esanetan, Instagram eta Youtube plataformen nahasketa moduko bat izango litzateke, eta, berritzailea den arren, sare sozial guztien sistema bera jarraitzen du. Berezitasuna abestien presentzia nabarmena izango litzateke; izan ere, bideoklip modukoak sortzeko aukera ematen du, abestiari mugimendua jarrita eta kantuari dantza edo antzerkia gehituta.

Aitana Etxeberria eta Paula Etxeberria Ordiziako (Gipuzkoa) bikien esanetan, berriz, umorea da aplikazioaren beste bereizgarri bat. Twin Melody bikote artistikoa osatzen dute biek, eta Tik Tok sare sozialean 9,3 milioi jarraitzaile dituzte. Zifra gorantz doa egunetik egunera; izan ere, iazko abuztuan 2,5 milioi jarraitzaile zituzten, eta urtebetean 9,3 jarraitzaile izatera iritsi dira. Paula Etxeberriaren esanetan, sortzailea izateko aukera eman du sare sozialak: «Nahi ditudan ikus-entzunezkoak sortzeko sare sozial bat da, ongi pasatzeko. Beste sare sozialen aldean, umore gehiago dagoela esango nuke, eta sortzailea eta irudimentsua izateko aukera gehiago ematen duela. Talentua erakusteko aukera paregabea da». Aitana Etxeberriaren esanetan ere, umorea da sare soziala izaten ari den harrera onaren gakoa: «Lan handia egin dugu, bideo asko egiten ditugu, eta ahalegintzen gara ahalik eta dibertigarrienak egiten; izan ere, hori da garrantzitsuena, jendea dibertitzea».

Adingabeak nagusi

Joera global bihurtu da sare soziala; milioika erabiltzaile ditu mundu osoan, baina, batez ere, adingabeen artean izan du arrakasta. «Neskek erabiltzen dute gehienbat, oso txikitatik. Kasu batzuetan, 6 edo 7 urterekin hasten dira sare sozial hori erabiltzen», adierazi du Arruabarrenak. Horregatik, garrantzitsutzat jo du gurasoek sare sozialaren inguruko nondik norakoak jakitea: zer den, zertarako balio duen eta, batik bat, zer ondorio edo arrisku izan ditzakeen. Horretarako, garrantzitsua da jakitea fokua non jarri, sarritan ekintza bera baino inportanteagoa baita testuingurua: «Bideoklip bat grabatzea, dantza egitea edo antzerkia egitea, lehen begiradan, ez da arriskutsua, baina ez gara konturatzen hori sarean izateak, Interneten egoteak, zenbateraino eragin dezakeen haurren eta nerabeen irudian, haien pribatutasunean eta abar».

Hezkuntza emozionaleko arduradunaren esanetan, automatizaziotik gertu egon liteke nerabeek sare sozialak erabiltzeko duten era, alde batera utzita erabilera horrek zer zehar kalte ekar ditzakeen: «Sare sozialak hain automatiko bihurtu dira, ezen ez garen konturatzen benetan zergatik edo zertarako igotzen ditugun edukiak, edo zer onura ekar ditzaketen», azaldu du. Erabilera da gakoa, eta, erabilera inertziaz egiten den bitartean, inkontzienteki egiten den heinean, are handiagoak izango dira arriskuak: «Pribatutasuna kolokan dago sare sozialetan; ez gara ohartzen zer ondorio izan ditzaketen igotzen ditugun argazkiek, jartzen ditugun iruzkinek edota zabaltzen ditugun edukiek».

Pribatutasuna kolokan egote hori erabili ohi dute, hain justu, enpresa handiek. «Sare sozial horiei interesatzen zaie ahalik eta erabilera handiena izatea, horrek informazio gehiago ematen duelako», adierazi du Arruabarrenak. Garrantzitsua da klik bakoitza; izan ere, igotzen edo zabaltzen den eduki oro informazioa da, eta, erabiltzaile askok uste duten arren ez duela pisu handirik, informazio iturri hori boterearen eta diruaren iturburu da. «Horrek gero eta arazo gehiago ematen ditu, eta ikusten ari gara gero eta isun gehiago jartzen ari direla», azpimarratu du. Hain justu, adingabeen pribatutasuna behar bezala ez babesteagatik zigortu zuten Tik Tok joan den otsailean. Ia sei milioi euroko isuna ordaindu behar izan dute; izan ere, legearen arabera, 13 urtetik beherakoentzako aplikazioek ezin dute horien daturik bildu gurasoen baimenik gabe.

Informazioari dagokionez ez ezik, sare sozial hori arriskutsua izan liteke nerabeentzat emozio aldetik ere. «Haur eta gazteak ez daude babestuta pribatutasunari dagokionez, eta emozio aldetik ere izugarrizko eragina du atsegin dut bat jasotzeak edo ez jasotzeak», azaldu du Emoki elkarteko kideak. Atsegiteen inguruko buruhauste horiek egungo gizartearen balioen isla dira, Arruabarrenaren esanetan: «Buruan sartu digute besteen gustuko izateko beharra, eta hori nabarmentzen da sare sozialetan». Gainera, neska gazte asko sexualizaturik agertzen dira, eta mutilen kasuan ere gero eta gehiago igartzen da sexualizazio hori. Psikologikoki eragina du horrek guztiak, eta, elkarteko kidearen ustez, egokitasuna erabileraren araberakoa den arren, «ez da egokiena hain gazteek erabiltzea». «Aintzat hartu behar da zer-nolako eragina izango duen sare sozial horren erabilerak nerabeen autokontzeptuan eta autoestimuan», gehitu du. Twin Melody bikiek ere azpimarratu dute atsegiteek izan ohi duten garrantzi hori, Paula Etxeberriaren esanetan: «Atsegin dut batek ez zaitu definitzen, eta janzten dituzun arropek, diruak eta abarrek ere ez ere». Hala erantzun dio bikiak: «Hori da, zuk balioa duzu balioa duzulako».

Gurasoen jarrera ezinbestekoa da aplikazioaren erabilera egokia bermatzeko. «Garrantzitsua da gurasoek sare sozial hori ezagutzea, zer den eta zertarako erabiltzen den jakitea, ideia bat izateko», adierazi du Arruabarrenak. Horretarako, oinarrizkoa da seme-alabekin komunikazio bide bat lantzea: «Komunikazioa eta konfiantza landu egin behar dira, haurrek aintzat har ditzaten gurasoak eta laguntza eska diezaieten. Komunikazio hori txikitatik landu behar da; izan ere, denbora behar du». Hori egiteko, sakelako telefonoa era egokian erabiltzen erakutsi behar zaie, baina haien pribatutasuna eta intimitatea ahalik eta neurri handienean errespetatu behar da.

Amaia Aranburu —ez da benetako izena— 12 urteko neska baten ama da, eta ezaguna egiten zaio Tik Tok sare soziala. Tableta elektronikoan erabiltzen du alabak sare soziala. Family Link izeneko aplikazio bat dute, eta, hala, gaztetxoaren erabilera digitalaren ziurtasuna dute gurasoek: edozein aplikazio jaisteko, pasahitza sartu behar da, eta, gainera, jakin daiteke nerabeak zenbat denbora igaro duen aplikazio bakoitzean. Gerora, telefonoa erosi, eta alabak telefono pertsonalean jarri du Tik Tok, eta «gehien erabiltzen duen aplikazioa» da, baina «ez du asko erabiltzen; etxean dagoen aldi batzuetan soilik». «Ispilu aurrean jarri, eta abestiak interpretatzen hasten da, eta lagunek ere gauza berbera egiten dute», adierazi du Aranburuk.

Komunikazioa, ezinbesteko

Aranburuk azaldu duenez, aplikazioaren aitzakia erabiltzen du beste gai batzuen inguruan ere hitz egiteko: «Sare sozialetan agertzen diren edukiak erabiltzen ditut gai desberdinen inguruan hitz egiteko». Aranbururen esanetan, garrantzitsua da haurren jarduera digitala gainbegiratzea; izan ere, «sarritan ez dira kontziente». Horregatik, komunikazio bide bat lantzen ahalegintzen da: «Gurasoak ez bagara haien jardueraz ohartzen, ezin diegu lagundu; konfiantza eman behar diegu dituzten arazoak kontatzeko. Akatsak egingo dituzte, baina ikasteko daude, eta gurasoen ardura da irakastea eta babestea».

Haurrak babestu egin behar direla nabarmendu du Arruabarrenak ere, baina horrek ez du esan nahi gurasoek nerabeak zelatatzeko eskubiderik dutenik; haren arabera: «Argi dago 16 urteko gazte bati ezin diozula sakelako telefonoa hartu begiratzeko, batez ere baimenik gabe; hori indarkeria erabiltzea da». Horregatik, ezinbestekotzat jo du komunikazio hori txikitatik lantzea: «Oso txikiak direnean, hainbat mekanismo adostu daitezke haurrekin: zenbateraiono erakutsiko dizun telefonoa, argazkiak igo baino lehen erakustea...». Komunikazio hori lantzea ezinbestekoa dela uste dute adituek; izan ere, aro digitala iritsi zen, eta Tik Tok ere ate joka iritsi da, gelditzeko asmoz.

Hala ere, Tik Tok adibide bat besterik ez da; izan ere, Arruabarrenaren esanetan, egoera ahalik eta ondoen kudeatzen jakitea eta nerabeei aurrera egiteko tresnak ahalbidetzea da gakoa, hezkuntza indartuz eta haurrekiko komunikazio bide eraginkorrak sortuz.]]>
<![CDATA['Buyan' eleberri grafikoa aurkeztu dute Etxeberria anaiek eta Trueba marrazkilariak]]> https://www.berria.eus/albisteak/172312/039buyan039_eleberri_grafikoa_aurkeztu_dute_etxeberria_anaiek_eta_trueba_marrazkilariak.htm Fri, 11 Oct 2019 18:33:26 +0200 Nagore Arin https://www.berria.eus/albisteak/172312/039buyan039_eleberri_grafikoa_aurkeztu_dute_etxeberria_anaiek_eta_trueba_marrazkilariak.htm <![CDATA[Center for Basque Studiesek euskal diasporari buruzko lau liburu argitaratu ditu]]> https://www.berria.eus/albisteak/172260/center_for_basque_studiesek_euskal_diasporari_buruzko_lau_liburu_argitaratu_ditu.htm Thu, 10 Oct 2019 16:55:33 +0200 Nagore Arin https://www.berria.eus/albisteak/172260/center_for_basque_studiesek_euskal_diasporari_buruzko_lau_liburu_argitaratu_ditu.htm elkarrizketa argitaratu du gaur Berria egunkariak. ]]> <![CDATA[Mugitzearen kate hotsak, ozen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/023/001/2019-10-09/mugitzearen_kate_hotsak_ozen.htm Wed, 09 Oct 2019 00:00:00 +0200 Nagore Arin https://www.berria.eus/paperekoa/1872/023/001/2019-10-09/mugitzearen_kate_hotsak_ozen.htm Mugi/atu. Hain justu, mugimendua izan du bizibide, azken hamahiru urteetan hamar herrialdetan bizi izan baita.

Egonaldi horietako batean oinarrituta idatzi du poesia liburua; Donostia Kulturak antolaturiko Beste Hitzak egitasmoaren barruan, Esloveniara joan zen. Hala ere, Txibitek azaldu duenez, badira beste toki batean idatzitako olerkiak ere: «2017an eginiko egonaldian idatzitako liburua da, baina badira Jakartako enbaxadan lanean egon nintzenean idatzitako beste hainbeste poema ere». Hala, eguneroko bizipen, pentsamendu eta gogoetak jaso ditu lan berrian, mugitzeak eta mugitu ezin izanak dakartzan muga mugagabeak ardatz.

Olerkiek mugen inguruan hitz egiten badute ere, bestelako abiapuntu bat izan zuen proiektuak: «Euskal Herria eta Jugoslavia izan nituen abiapuntu, izan dituzten mugen arazoengatik eta nazionalismoarengatik. Gero, Atenasen pasatu nituen aste batzuen ondorioz, lan hau errefuxiatuen inguruan egin behar nuela pentsatu nuen». Bide horretatik jarraitu, eta mugen inguruan idaztea erabaki zuen idazleak. Ez da, baina, muga geografikoez soilik mintzo olerkietan: «Ez dira bakarrik muga fisikoak edo muga politikoak, beste muga pertsonal eta filosofikoak ere ageri dira liburuan; egunero zeharkatzen ditugun edo zeharkatzen saiatzen garen muga horiek guztiak».

Idazlearen ikuspuntutik idatziak daude olerkiak, eta Txibiteren biziera dute oinarrian. Hori nabarmendu du: «Nire ikuspuntutik daude idatziak; beraz, agerian geratzen dira nire kontraesanak eta pribilegioak. Askotan esan ohi dute bizimodu nomada bat dudala, eta hori pribilegio bat da; izan ere, mundu honetako askok ez dute joan-etorrian ibiltzeko pribilegio hori». Oso lan pertsonala izan dela esan du, eta, aldi berean, «orain arte idatzitako libururik politikoena» dela. Ezintasun eta inpotentzia emozioak bizi-bizi izan ditu lana egin bitartean, eta sentimendu horiek islatzen saiatu da olerkietan.

Poeta nomada

Mugimendua izan du hizpide liburua idaztean, eta, hain justu, mugimendua du etxe idazleak; etxerik izatekotan: «Nire bizimodua mugimenduan egon da azken urteetan; ez dakit non dudan etxea». Hala, mugimenduan egote hori sentitzen du etxe, eta, adierazi duenez, horrela sentitzen da erosoen. Hizkuntza ere goraipatu du: «Mugimendua eta hizkuntzak dira nire etxea; horregatik idatzi dut lana euskaraz, hori nire etxea izateko: nire pentsamenduak, nire burua; nire etxea». Kasurako, nomada izaera hori azpimarratu du Jose Angel Irigarai Pamiela argitaletxeko editoreak ere: «Abentura, ibilaldi eta joan-etorri asko dago liburuan, eta hori, hain zuzen ere, bere nortasun orokorraren adierazgarri eta literaturan garatu duen poetika mota honen adierazle da: nomada da, eta bakardadearen atzetik eta emozio horretatik ihesi egiten du topo jendartearekin».

Txibiteren poesia estiloa definitu nahian, berezi gisa izendatu du Irigaraik haren idazkuntza: «Poetika berezia igartzen da: oso fina, oso pertsonala eta aldi berean oso kolektiboa, gizarteari dagozkion kontuak ukitu eta deskribatzen dituena». Dramatismotik eta tragediatik aldentzen den estiloa dela azaldu du, eta elipsiaren erabilera ageria ere nabarmendu du: «Askotan, esaten dena baino gehiago, oso iradokitzailea da esan gabe edo esandako horren hegalean erdi itzalita gelditzen dena edo isiltasunean gelditzen dena». Halaber, ironia eta hitz jokoak ere liburuaren osagai garrantzitsu eta bereizgarriak dira Irigarairen ustez: «Hitz jokoak erabiltzen ditu, hizkuntzarekin ere jokatuz, eta ironia fin hori ere erantsiz. Azkenean, deskribapen baten ondorioz eta isiltasunaren ondotik sortzen du halako ironia, herri kritika moduko bat; betiere bere tamainan».

Olerkiekin bakarrik ez, Txibitek eginiko collage eta irudiekin ere egingo du topo irakurleak: «Nire olerkiekin batera hainbat collage edo irudi agertzen dira, eta horiek nire sormenaren beste adierazle bat dira, egiten ditudan beste gauzekin batera nire bizitzari zentzua ematen dietenak». Era horretan, olerkietan jorratzen diren gai eta hausnarketa berei erantzun nahi die idazleak irudi horien bitartez. Horrez gain, gaiaren inguruan beste zerbait egitea gustatuko litzaiokeela adierazi du Txibitek, eta beste artista batzuekin kolaboratzea du buruan: «Asko gustatuko litzaidake beste artista batzuekin, musikariekin, bideogileekin eta abarrekin honen inguruan, mugen eta mugimenduaren inguruan, proiektu berezi bat sortzea edota zerbait egitea, solasean jarraitzeko eta solas artistiko berri bat sortzeko».

Hala, norberaren mugetatik harago zer dagoen deskubritzeko eta horren inguruan hausnartzeko parada izan liteke Txibiteren lana. Irigarairen esanetan: «Lan iradokitzailea, interesgarria, gaurkoa, gai asko ukitzen dituena, baina gehiegi ukitu gabe; elipsiarekin jokatuz, baina oso iradokizun handiak eskainiz».]]>
<![CDATA[Sukaldaritza konprometitua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1949/030/001/2019-10-09/sukaldaritza_konprometitua.htm Wed, 09 Oct 2019 00:00:00 +0200 Nagore Arin https://www.berria.eus/paperekoa/1949/030/001/2019-10-09/sukaldaritza_konprometitua.htm
Igandean hasi zen Gastronomikaren XXI. aldia, eta atzo ekin zioten hirugarren egunari. Gaur izango da azken eguna; besteak beste, Pintxoen I. Biltzarra egingo dute.

Hitzaldi ugari entzuteko aukera izan zen atzo, entzunaretoan; tartean Kaanacherena. «Sukaldari erromes» gisa sailkatu du aurkezleak; izan ere, Orion (Gipuzkoa) jaio, eta sukaldaritzaren munduan murgildu zen. Jatetxe ugari bisitatu ostean, gurasoen sorterrira itzuli da, Marokora, Nur jatetxera. Mugarik gabeko itsasoko produktuak hitzaldia eman du, Marokoko ondare gastronomikoaren, sustraien eta tokiko produktuak erabiltzearen garrantziari tiraka. «Elikagaiek ez dute pasaporterik; bai, ordea, jatorria», eta, Kaanachek dioenez, garrantzitsua da jatorri hori errespetatzea eta zaintzea. Bi plater koloretsu egin ditu, biak ala biak bertako elikagaien, koloreen eta zaporeen bilgune.

Getaria (Gipuzkoa) izan da protagonista hurrengo hitzaldian: Getariako Itsas Gastronomiaren Elkarteko kideak igo dira agertokira. Xabier Alberdi historialari eta Donostiako Itsas Museoko zuzendaria, Aitor Arregi Elkano jatetxeko sukaldaria, Enrique Fleischmann Txoko jatetxeko sukaldaria, Igor Arregi Kaia-Kaipe jatetxeko sukaldaria, Markel Iribar Balearri jatetxeko sukaldaria, Gorka Lazkano Astillero jatetxeko sukaldaria, eta, azkenik, Xabier Aldalur irakasle eta Azkue Hoteleko zuzendaria. Parrila, sukaldaritza paisaia hitzaldia eman dute; haien hitzetan, Elkanoren mundu biraren herentzia izan da parrilaren aurkikuntza.

XX. mendearen erdian iritsi zen parrilaren kontzeptua Getariako kostaldera, 1940an. «Mendeak daramatzagu parrilaren inguruan bizimodua sortzen», esan dute, eta horren adierazgarri dira hitzaldian egon diren jatetxeen ordezkariak eta haien aitzineko sukaldariak. Lazkano, esaterako, Astillero jatetxearen hirugarren belaunaldiaren aurpegi da, haren familiako gainerako kideen lanari jarraika. Aitzinekoen bidea jarraitu dute gainerako ordezkariek ere, eta, getariarrak izanik, gertutik bizi izan dute parrila: «Eskuz esku, hemen harrapatu, hemen saldu, hemen prestatu eta hemen jan; gure arbasoen esku ebaki bizkor haiek bizimodu bat utzi digute eskura, belaunaldiz belaunaldi».

Azoka, urteroko izar

Atsedenaren ondoren iritsi da Leonor Espinosa sukaldariaren txanda. Kolonbiar tradizioa berrasmatuz hitzaldia eman du, Kolonbiako biodibertsitatearen aberastasuna ardatz. Kolonbiako ordezkari bat Gastronomika biltzarrean dagoen lehen aldia da, eta indartsu hasi du mintzaldia: «Kolonbia lurralde oso aberatsa da; 45 ekosistema espezifiko eta 8.000 orokor ditu». Bi plater egin ditu; bietan promesezko espezie biologikoak erabili ditu.

Entzunaretoko ateetatik kanpo ere txoko batetik bestera ibili da jendea, joan-etorrian, azokako erakusleku batetik bestera. Oliba olioa, urdaiazpikoa, fruituak eta barazkiak, garagardo artisaua, arrain usaina, haragi errea, lore eta landareak... denetarik aurkitu dute bisitariek azokan. Bigarren aldiz jarraian etorri dira, esaterako, Castejongo aita-alaba batzuk. Donostian bizi ziren, eta hara joan ziren gero bizitzera. Biltzarra gustuko dutelako joan dira. Beste bi emakume gaztek, berriz, hirugarren aldiz parte hartu dute. Ostalaritzaren munduan egiten dute lan, eta askotariko jendearekin bildu dira. Bestelako plan batean joan da, adibidez, Iratxe Manzisidor, erakusleku bat jartzera joan baita, lankide batekin batera. Azokara etortzen diren lehen aldia da, eta arrakasta izaten ari direla aipatu du; jende asko bildu da inguruan. «Ortugintzako gauza bereziak ekarri ditugu», esan du. Adibidez, 30 patata mota eraman dituzte. Bihar ere bertan izango dira, azken egunaz gozatzen.]]>
<![CDATA[Surflarien arteak bat eginda]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/031/001/2019-10-08/surflarien_arteak_bat_eginda.htm Tue, 08 Oct 2019 00:00:00 +0200 Nagore Arin https://www.berria.eus/paperekoa/1872/031/001/2019-10-08/surflarien_arteak_bat_eginda.htm Korronteak eta erresakak, surfari buruzko erakusketa bat baino gehiago, surflari artisten lanez osaturiko erakusketa. Hilaren 17ra arte egongo da ikusgai, Donostiako Okendo kultur etxean. Julen Egiguren, Iñigo Agote, Alex Hontoria, Daniela Garreton, Aitor Molina, Ander Perez Arenaza, Borja Azurmendi, Carles Medina, Gorka Gurdi, Joseba Bernardo, Marcos Azpiroz, Mingo Line, Oscar Valencia, Javi Muñoz Pacotwo, Xabier Zirikiain, Mikel Casal, Iker Garcia, Marcos Navarro, Zako, Panthalassa, Argu, Unai Fernandez eta Asier Elkoroiriberen lanak biltzen ditu erakusketak.

«Aurrez antolatu genuen beste erakusketa bat, Okendo ireki zenean. Arrakasta izan zuen, 20.000 lagunek ikusi zuten, eta surfa erakutsi genuen, baina argazkietan surflariak egon gabe: beste begirada bat. Gauza gehiago egin ditugu gerora, baina surfaren inguruan beste zerbait antolatu nahi zen, zertxobait sakonagoa», azaldu du Rodriguezek. Horrela, kultur etxean liburutegi txiki bat jartzea bururatu zitzaien, surfari eskainitako apalategi bat. Ez da, baina, horretan bakarrik gelditu: askotariko ekintzak antolatzen dabiltza, eta erakustaldi hau da ekintza horietako bat.

Erakusketaren atzean dauden xedeak surflarien arteko komunitate bat sortzea eta belaunaldien arteko ezagutza transmisio bat bermatzea dira. Hala azaldu du Gaitonek: «Ezagutza transmisio bat dago erakusketa honen eta proiektuaren atzean. Uretatik bistaz ezagutzen den jendea baina lehorrean harremanik ez duen jendearen arteko topagune bat sortu nahi da; azkenean, guztiak artistak dira». Artista bakoitzak, hala, bere ikuspegia azaleratu du lanen bidez: surfaren munduari loturiko begiradak asko; baina ez guztiak. «Ikusleak talentuarekin eta begirada fresko batekin egingo du topo: ez da surf erakusketa bat: badira taulak egiten dituzten sortzaileak, taulak margotzen dituztenak, surfa irudikatzen duten argazkilariak, baina harago doa», nabarmendu du Rodriguezek.

Begirada artistikoak

Surflarien beste bizitza, alderdi artistikoa, erakusten du erakusketak, Gaitonen arabera: «Aniztasuna topatuko du hona etortzen denak, bai estilo aldetik eta bai diziplina aldetik. Modu horretan, surflariekin lotu ohi den estereotipoarekin hautsi nahi dute, surfa munduari begiratzeko eta leiho berriak irekitzeko modu gisa ere irudikatuta. Gaiton: «Surfa motor bat da, beste toki batzuetara iristeko motor bat, beste emozio batzuetara iristeko edo sormena bideratzeko motor bat».

Irailaren 18an ireki zuten, eta harrera ona izan du orain arte. «450 pertsona inguru bildu ziren lehen egunean; belaunaldi desberdinetako bisitariak izan ziren, Zurriolako hondartzatik igaro diren surflari gazteak eta helduak», esan du Rodriguezek. Bat dator Gaiton surflaria ere: «Donostiako surf eszenako guztiak bildu genituen. Azkenean kostatzen da jendea kultur etxeetara, liburuetara eta erakusketetara biltzea, baina aspaldi ikusi gabeko jendea bildu zen, besarkatu egin ziren...».

Halaber, hausnarketa bat ere plazaratu nahi dela nabarmendu dute, kontsumo eredua gero eta azkarragoa eta digitalagoa den garaietan, arte geldoago baten balioa azpimarratzeko. Bide horri eutsiz, aniztasuna eta askatasuna izan dituzte irizpide nagusi, eta gazteen presentzia bermatu nahi izan dute; Gaitonek esan duenez: «Erakusketa honen helburua da talentu gazteei aukera bat ematea eta zaharrei aitortzea egin duten lana. Oso baliabide ekonomiko gutxirekin egin dugu, eta mesede gisa eskatu diegu artistei parte hartzeko. Askatasun guztia eman diegu, eta ikusten da badagoela oraindik jendea artean sinesten duena. Gure lana izan da horiek biltzea eta ezagutzera eramatea». Salgai jarriko dituzte artelan guztiak, erakusketa bukatzean.

Hain justu, freskotasun eta aniztasun hori azaleratu nahi izan dituzte izenburuan: Korronteak eta erresakak, hain zuzen. «Izen irekia da. Korrontea izan daiteke zeure buruan dabilena, artean ere korronte desberdinak daude... eta hondartzari ere egiten dio erreferentzia. Groseko ezaugarria da korrontea; beti esaten digute kontuz ibiltzeko korronteekin, arriskutsuak direla, baina surflari batentzat teleaulkiak ere badira; izan ere, bainularia ito daitekeen tokia, hain zuzen, da surflariak aprobetxatzen duena itsasotik atera eta olatuak hartzeko», esan du Gaitonek. Erakusketa askotariko korronte pertsonal eta artistikoren bilgune izatea espero dute antolatzaileek. Komunitate bat, surflarien arteak bat eginda.]]>
<![CDATA[Mundu biraren zaporeen bilgune bilakatuko da Gastronomika]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/032/001/2019-10-05/mundu_biraren_zaporeen_bilgune_bilakatuko_da_gastronomika.htm Sat, 05 Oct 2019 00:00:00 +0200 Nagore Arin https://www.berria.eus/paperekoa/1879/032/001/2019-10-05/mundu_biraren_zaporeen_bilgune_bilakatuko_da_gastronomika.htm
Mundu itzulia sukaldaritzaren begietatik egiteko asmoz, Getaria (Gipuzkoa) izango da abiapuntu, biltzarrean parte hartuko duen Aitor Arregiren Getariako Elkano jatetxea. Gero, Euskal Herritik Espainiara egingo dute jauzi, eta jarraian etorriko dira Brasilgo, Argentinako, Txileko, Filipinetako eta Indonesiako ordezkariak, mundu zabaleko sukaldaritza esperientzia anitz biltzeko. Nazioarteko hainbat sukaldarik ez ezik, Euskal Herriko sukaldariek ere bat egingo dute Kursaalean: Andoni Luis Aduriz, Hilario Arbelaitz, Karlos Argiñano, Josean Alija, Juan Mari Arzak, Eneko Atxa, Martin Berasategi eta Pedro Subijanak, besteak beste.

Elkanoren eskifaiak hiru urtez egin zuen bidaia hizpide, garai hartan bisitatu zituzten hainbat herrialdetako hamabi sukaldari izango dira aurtengo nazioarteko ordezkariak. Esaterako, Brasilgo Clandestino jatetxeko Bel Coelho sukaldaria, Txileko Restaurante 99 jatetxeko Kurt Schmidt, Marokoko Nur Restaurant jatetxeko Najat Kaanache, Filipinetako 25 Seeds jatetxeko Sau del Rosari eta Errusiako White Rabbiteko Vladimir Mukhin. Azken hori ez da lehen mundu biraren bidaian sartzen; izan ere, mundu biraren parte ez izan arren, nazioarteko ordezkarien zerrendara batu da, Kolonbiako Leo jatetxeko Leonor Espinosa sukaldariarekin batera.

Erakusleiho bat

Nazioarteko ordezkari horiekin, mundu zabaleko sukaldaritzaren erakusleiho bihurtuko da Kursaal jauregia, baina Euskal Herriko sukaldaritzarentzat ere agertoki garrantzitsu izango da biltzarra. «Aukera da zer garen azaltzeko, zer egiteko gai garen azaltzeko, eta, aldi berean, mundu osoan dauden esperientzia berritzaile eta aurrerakoiak ezagutzeko», azpimarratu du Ainhoa Aizpuru Gipuzkoako Foru Aldundiko Proiektu Estrategikoetako diputatuak. Erakusleiho izateaz gain, etorkizunerako aliantza sareak sortzeko parada ere izan liteke: «Helburu asko eskaintzen ditu: elkarlana, sinergia, eta aliantza eta harreman berriak sustatzeko aukera». Martin Berasategiren iritziz, mugarri izan da biltzarra: «San Sebastian Gastronomika biltzarra egiten hasi zenetik, gure sukaldaritzak pauso erraldoiak eman ditu».

Elkarlanaz eta oihartzunaz gain, biltzarraren balioak ere goraipatu ditu Andoni Luis Adurizek: «Kontua ez da soilik errezetak, zaporeak edo mundua irensteko forma anitz ikastea, sukaldaritzan trinkoak eta sendoak izango diren balioak transmitiu eta xurgatzea ere garrantzitsua da».

Omenaldi saria, Ruscadelli

Biltzarraren XX. aldian, Juan Mari Arzak sukaldariak jaso zuen Omenaldi saria, eta, aurtengoan, Carme Ruscadellik jasoko du. Zazpi Michelin izar ditu, eta, Bartzelonako Sant Pau jatetxea itxi eta urtebetera, berriz itzuliko da Kursaalera. Hizlari gisa izan da beste urte batzuetan, eta, orain, sektorearen eta gertuko jendearen saria jasotzera itzuliko da.

Urrezko Geridon saria Denis Courtiadek jasoko du. Biltzarrak ardoaren eta jantokiaren mundua omentzeko ematen duen saria da, eta aurten Frantziara joango da. Kazetaritza Gastronomikoa saria, berriz, Cristina Jolonchek jasoko du, antolatzaileen iritziz «gastronomiaren munduan bide guztietan ibili den indar handiko kazetari bihurtu delako».

Aurtengo berritasuna Pintxoen I. Biltzarra izango da: hilaren 9an egingo da, asteazken goizean, eta dozena bat profesional biduko dira Kursaaleko Ganbera Aretoko agertokian. Lehen aldiz egingo dute, pintxoen, barren, taberna ilustratuen eta, oro har, miniaturazko sukaldaritza proposamenen formatu berri guztien sektoreari balioa emateko.

Roser Torras Gastronomikaren zuzendariak azaldu duenez: «Aurtengo berritasun nagusia Pintxoen I. Biltzarra da: biltzar horrek zorra zuen hiriarekin, eta, azkenean, errealitate egin dugu». Eguerdira arte iraungo du, eta sektorearen panoramaren kartografia osatuko dute hitzaldien bitartez, alderdirik ludikoenetik hasi eta teknikoeneraino iritsiz. Egitarau zabala izango da: pintxoen bilakaera, pintxoak hutsean ontziratuta, koktel eta cateringerako miniaturazko sukaldaritza, ardoen kudeaketa barran, eta pintxoak hartzen ibiltzearen ohitura tradizionalaren ikuspegi garaikidea jorratuko dituzte.]]>
<![CDATA[Mundu biraren bosgarren mendeurrena landuko dute Gastronomika biltzarrean]]> https://www.berria.eus/albisteak/172034/mundu_biraren_bosgarren_mendeurrena_landuko_dute_gastronomika_biltzarrean.htm Fri, 04 Oct 2019 17:16:45 +0200 Nagore Arin https://www.berria.eus/albisteak/172034/mundu_biraren_bosgarren_mendeurrena_landuko_dute_gastronomika_biltzarrean.htm <![CDATA[Kulturaren transmisioa erdigunera]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/028/001/2019-10-04/kulturaren_transmisioa_erdigunera.htm Fri, 04 Oct 2019 00:00:00 +0200 Nagore Arin https://www.berria.eus/paperekoa/1873/028/001/2019-10-04/kulturaren_transmisioa_erdigunera.htm
Hain justu, hori guztia ikertu eta euskal kultur sorkuntzaren transmisioaren egoera aztertzeko asmoz antolatu dute jarduna Udako Euskal Unibertsitateak, Jalgik, Elkar fundazioak, Hik Hasi egitasmoak, Ikas Elkar enpresak eta Azpeitiko Udalak.

Euskal kultur sorkuntzaren transmisioa. Sormenean hezi, kulturan bizi izena jarri diote proiektuari, eta urriaren 19an izango da, Azpeitiko (Gipuzkoa) Basazabal jauregian. Jardunaren helburua da ziklo berri baten hasiera izatea eta, gainera, ziklo horren bitartez euskal kultur sorkuntzaren transmisioa egituratzea eta sendotzea. Hala, kultur bitartekaritza izango dute hizpide, eta, lehen saio honetan, hezkuntza arautuaren ertzetik aztertuko dute kulturgintzaren eta kultur transmisioaren egoera.

Hezkuntza arautua, baina, ez da transmisioaren begiradapetik aztertzea gustatuko litzaiekeen katebegi bakarra. Ertz askotatik landu nahi dute, eta, jardunaldiz jardunaldi, bitartekaritzaren hainbat eremu jorratuko dituzte. Etorkizunean lantzeko gaiak izango lirateke: transmisioa eta komunikabideak, transmisioa eta hezitzaileen formakuntza, kultur erakundeak, aisialdia, ekoizpena, argitalpena eta beste hainbat. Era horretan, ikusgarri egin nahi dute bitartekaritza horretan lanean ari diren eragileen egoera, baina, batez ere, eragile horiekin batera esparruz esparru kulturgintzaren bitartekaritzaren erronkak zein diren zehaztu.

«Elkargune bat»

Olatz Osa Elkarreko zuzendariak esan duenez, «ardura hartuta eta arduraz» antolatu dute jarduna, guztien artean «elkargune» bat sortzeko asmoz: «Helburua da esperientziak kontatzea, elkar ezagutu eta ikastea, etorkizunera begira aterabideak proposatzea». Horregatik, elkarlana oinarrizkoa izango da ibilbidean: «Guztien arteko artikulazio eta osotasun horretatik etorriko da sendotasun hori. Gure irudiko, ertz batean aurrera eginagatik, besteak ez badu egiten ez goaz inora; eta, benetan sendo aurrera egiteko eta transmisioak aurrera egiteko, ertz guztietatik egin behar da tira, eta ertz guztiak kontuan izanik adostu behar dira irtenbideak».

Elkargune izaera hori indartu behar dela uste du Iratxe Retolaza UEUko Literatura sailburuak ere: «Elkargune bat sortu behar dugu, gogoetarako espazio ere badena eta euskal kultur transmisioaren inguruan diagnosia egitea xede duena». Halaber, esku hartzeak eta etorkizuneko lan ildoak eta aterabideak elkarrekin adostea ezinbesteko pausoa dela esan du. Horretarako, ezinbestekotzat jo ditu komunikazioa eta saretzea: «Inkomunikazio moduko bat egon izan da inertziaz, bakoitza eremu desberdine batean egon delako eta testuinguru jakin hori bizi izan duelako».

Jardunaldian hari mutur anitz garatuko dituzte, guztiak kultur transmisioaren itzulian. Gainera, Euskal Herriko errealitateak ere aztertuko dituzte; izan ere, Retolazaren esanetan, testuingurua aldatu egiten da eremu geografikoa hizpide hartuta: «Iparraldean, adibidez, ez dago curriculumean euskal kultura berariaz lantzeko inolako egitura arauturik, baina badaude egitasmo berritzaile ugari, eta arrakastatsuak dira». Gehitu duenez, curriculumaren arabera, Nafarroan euskal kultura ez da berariaz lantzen, baina, hala eta guztiz ere, curriculumean kultura lantzeko planteamendu sendoagoa dago. Horrenbestez: «Euskaraz ikasten duen edonork, literaturaren bitartez batik bat, badu kulturaren transmisiorako zirrikitu txiki bat». EAEn, aldiz, «euskal kultura zehar lerro gisa onartuta dago, baina ez dago inolako egiturarik», adierazi du. Beraz, «ez dago ez baliabiderik, ez jarraipenik euskal kultura hori zehar lerro moduan garatuko dela bermatzeko. Hala, dei egin diete gaiaren inguruan interesa edo kezka dutenei, baina, bereziki, hezkuntza arloko profesionalei, hezkuntza zein kultur arloko ikertzaileei, kultur sortzaileei eta kultur transmisioan lan egiten duten profesionalei, jardunaldian parte hartzeko eta hausnartzeko.

Transmisioa erdiratu nahi dute; izan ere, Kepa Sarasola UEUko zuzendariaren esanetan, «euskal kultura osasuntsu dago, baina transmisioan arazoak daude».]]>
<![CDATA[Rembrandten urrezko urtea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/030/001/2019-10-04/rembrandten_urrezko_urtea.htm Fri, 04 Oct 2019 00:00:00 +0200 Nagore Arin https://www.berria.eus/paperekoa/1872/030/001/2019-10-04/rembrandten_urrezko_urtea.htm
Rembrandt oso gazterik murgildu zen margolaritzaren munduan. 18 urte zituela, Pieter Lastmanentzat egin zuen lan, Amsterdamen, eta, sei hilabeteren ostean, lehen estudioa zabaldu zuen Leidenen, sorterrian. Gerora, 1631. urtean, Amsterdamera joan zen berriro, eta, bere lanek zuten harrera ikusita, bertan gelditu zen.

Ezaugarri anitzengatik izan zen Rembrandt Herbehereetako ikur eta margogintzaren mugarri. Askotariko gaiak jorratzen zituen artelanetan: erretratuak, autorretratuak, paisaiak, iruditeria historikoak eta alegorikoak, gai mitologikoak eta biblikoak, animalien ikerketak... Gai esparru zabalaz gain, margolariak zeresan handia eman zuen teknika aldetik ere. Aitzindari izan zen hainbat teknikaren erabileran, eta sormena ere lagun izan zuen ibilbide oparoan.

Batik bat, margotzean erabili ohi zituen koloreen aberastasuna eta argi-ilunen erabilera izan zituen ezaugarri esanguratsuenak. Hala, argiarekin eta itzalarekin jolastuz, ikuslearen arreta margolan bakoitzean ageri diren gertakari edo figuraren batengana bideratu nahi zuen. Drama ere izan zen Rembrandten lanen beste bereizgarri bat, baina, nerabezaroan indar dramatiko handiko obrak egin zituen arren, emozioari eta misterioari eman zien bide gerora. Ibilbide horretan, errealitatea adierazteko gero eta jarrera sakonagoa hartu zuen, eta, garai hartako korronte artistikoek agintzen zuenetik aldenduz bazen ere, errealitatearen atzealdea eta erroa aztertzeko ahalegina egin zuen.

300 margolan, 300 grabatu eta 2.000 marrazki egin zituen gutxi gorabehera ibilbide profesionalean. Horietako asko, gainera, mundu osoan egin dira ezagunak. Horien artean, dago, esaterako, Gaueko erronda izenekoa. 1640 eta 1642 artean egin zuen maisuak, pigmentuz eta olioz, oihal gainean margotuta. Amsterdamgo Rijksmuseumen dagoen margo nagusietariko bat da, eta artelan hori zaharberritzeko prozesua abiarazi zuten uztailean museoan. Prozesua zuzenean ikusteko eta parte hartzeko aukera eskaintzen zaie ordutik bisitariei. Ez da kasualitatea margolan hori halako proposamen baterako aukeratu izana, Herbehereetako Urrezko Aroko lan eta irudikapen kolektiboen ispilu baita. Eta Herbehereetako Urrezko Aroa ere izango dute hizpide Rembranten omenezko erakustaldietan, aro hura horrela izendatzeko bidean ezinbesteko izan baitzen haren jarduna.

Mugarria

Duela lau mendekoa aro oparoa izan zen, bereziki, Zazpi Herbehere Batuen Errepublikarentzat. Arlo militarrean, merkataritzan, zientzian eta artean —batez ere, margogintzan— nabarmendu zen herrialdea. XVII. mendean, mugarri izan zen hango artea, eta margogintzaren mundu zabalean bide berriak ireki zituen. Rembrandtekin batera, garai oparo horretara batu ziren Hals, Vermeer eta Steen margolariak ere; eta, lau menderen buruan, miretsiak dira oraindik ere Urrezko Aro hartako artistak. Hala, aurtengoa Rembrandten itzala aztertzeko eta haren garaia eta garaikoak ezagutarazteko urte bihurtu dute. Herrialde osoan antolatu dituzte erakusketak. Amsterdam, Delft, Dordrecht, Haarlem, Hoorn eta Enkhuizen, Leiden, Middelburg eta Haga, besteak beste, Rembrandten lanen topagune bihurtu dira. Urte osoa iraungo du proiektuak, eta inoiz ikusi gabeko artelanak ikusi ahal izango dira hainbat tokitan. Amsterdamgo Museo Historiko Juduan, esaterako, Israelgo Museotik ekarriko duten lan bat egongo da ikusgai, lehen aldiz Herbehereetan.

Hala ere, Rijksmuseum da munduan artistaren lan gehien biltzen duen museoa, eta maisuaren bilduma osorik ikusi ahal izango da bertan aurten, lehen aldiz. Guztira, 22 margolan, 60 marrazki eta 300 grabatu egongo dira ikusgai, artistaren inguruko erakusketarik handienean. Halaber, haren etxea bisitatzeko aukera ere eman dute, hiru erakusketa prestatu baitituzte Amsterdamen bizi izan zen tokian; eta horietako erakusketa bat Herbehereetan inoiz ikusi gabeko lanez osatua dago.

Gaur zortzi hasiko da Rijksmuseumen Rembrandti buruzko bigarren erakusketa: Rembrandt-Velazquez. Hala, Madrilgo Prado museoarekin elkarlanean osatu dute erakustaldia, eta, Rembrandtekin batera, Velazquez, Murillo eta Ribera margolarien lanak ere ikusi ahal izango dira, Herbehereetako Vermeer eta Hals artistekin batera.]]>
<![CDATA[Umorerik dotoreena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/037/001/2019-10-04/umorerik_dotoreena.htm Fri, 04 Oct 2019 00:00:00 +0200 Nagore Arin https://www.berria.eus/paperekoa/1893/037/001/2019-10-04/umorerik_dotoreena.htm
Jai herrikoia dela azpimarratu du; izan ere, ez dute udalaren dirurik jasotzen, ezta eskatu ere: «Herritarrek, tabernek, jatetxeek eta abarrek eginiko jai bat da. Ekainean hasten gara antolatzen, urrira arte, eta eskema antzekoari jarraitzen diogu urtero», adierazi du antolatzaileak. Hala, aurten ere urtero izan ohi diren jarduerak izango dira: musika, haurrentzako pailazoak, eta, gaua iristean, parranda. Joera horiei jarraituz, umorea ere ezaugarri esanguratsua izango da aurten: «Umorea eta Maritxu Kajoi beti joan dira eskutik, bai egitarauan, bai Maritxu Kajoiri eskatzen diogun mirarian ere». Umoreak ez ezik, aldarrikapenek ere tokia izango dute txikiteroen eta ardozaleen ospakizunean.

Erraustegia hizpide

Aurten ere gai bat gailenduko da eskapularioan: «Eskapularioan salatu nahi izan dugu batzuek Amazoniara begiratzen dutela etxean erraustegia edukita», adierazi du Barberenak.

«Jendartea aldatu den heinean, jaiak ere bilakaera bat izan du; kontsumismo urteak egon dira, eta jaia bizitzeko orduan eragina izan du horrek», azpimarratu du. Gauetik egunera jauzi egin du jaiak, eta, garai batzuetan afariak egiten zituzten arren, bazkariak egin ohi dituzte orain. Dotoreziak ere jasan du bilakaera: «Hasieran, dotore janzten ziren etxean zuten arroparekin; belaunaldi berriak, ordea, jantziak erosten hasi dira, eta hori gauza berria da», esan du batzordeko kideak.

Bisitarien faktorea ere sartu da jokoan; izan ere, hasieran Espainiako hainbat tokitatik ere joaten zen jendea Arrasatera: «Modan jarri zen jaia, eta autobusean etortzen ziren hainbat lekutatik. Orain, ikasle pisuetako jendea etortzen da bereziki. Boom hori jaitsi egin zela esango nuke, baina oraindik jai jendetsua da».

Hala, «adarjotzetik eta umoretik» sortutako jaia ospatuko dute, bai arrasatearrek, bai Arrasatera joango diren guztiek. Guztientzat izango da erakargarria, baina, batez ere, herritarrentzat, Barberenaren arabera, jai kutuna baita arrasatearrentzat. «Berezia da, bakarra delako», adierazi du. Hala, gozamenez bizi nahi dute eguna, jai eredu sanoari jarraituz eta besteekiko errespetuz. Egun bereziak izaera berezi hori izaten segi dezan:«Herri bakoitzak baditu jaiak beste herri guztietan antzekoak direnak, eta jai batzuk errepikatzen zailak direnak... Arrasatetik kanpo Maritxu Kajoi ezin da izan».]]>
<![CDATA[Euskal kultur sorkuntzaren transmisioari buruzko jardunaldia antolatu dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/171977/euskal_kultur_sorkuntzaren_transmisioari_buruzko_jardunaldia_antolatu_dute.htm Thu, 03 Oct 2019 12:54:50 +0200 Nagore Arin https://www.berria.eus/albisteak/171977/euskal_kultur_sorkuntzaren_transmisioari_buruzko_jardunaldia_antolatu_dute.htm www.ueu.eus webgunean.]]> <![CDATA[Argia berreskuratu du mihiseak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/034/001/2019-09-28/argia_berreskuratu_du_mihiseak.htm Sat, 28 Sep 2019 00:00:00 +0200 Nagore Arin https://www.berria.eus/paperekoa/1879/034/001/2019-09-28/argia_berreskuratu_du_mihiseak.htm Elkanoren eskaintza. Margolari gipuzkoarraren mihise ezagun eta garrantzitsuenetariko bat da, 1919an, mundu biraren laugarren mendeurrenean, Gipuzkoako Foru Aldundiak egiteko eskatua. Hiru urte geroago sinatu zuen Salaberriak lana, 1922an, eta, gerora, Donostiako Foru Jauregiko ohorezko solairuan egon da, atondoan. Denboraren eraginez, baina, lanak kalteak jasan ditu, tenperatura eta hezetasun aldaketen ondorioz deformazio handiak agertu baitira. Horregatik, zaharberritze prozesu bat behar zuela iritzi zioten, Denis Itxaso Kultura diputatuaren arabera: «Azkenaldian margolana ilun zegoela iruditzen zitzaigun, eta behar zuela eta merezi zuela halako zaharberritze bat».

«Prozedura oso luzea izan da: zortzi hilabete inguru pasatu dira analitikak amaitu eta margolana zaharberritzen hasi ginenetik», nabarmendu du Carlos Olaetxeak, Gordailua Gipuzkoako Ondare Bildumen Zentroko zuzendariak. Zentro hori izan da prozesu guztia bideratzearen eta zuzentzearen arduraduna, eta 17.000 euroko aurrekontua izan du. Irene Cardaba bertako zaharberritze teknikaria da, eta, esan duenez, kontserbaziorako oinarrizkoak diren irizpideak hartu dituzte hastapenetik: «Gutxieneko esku hartzea egin, eta teknika berritzaileak eta errespetuzkoak erabili ditugu. Halaber, margolanaren inguruan dokumentazio osatua eta zehatza lortu dugu lanari ekin baino lehen, eta materialak ongi ezagutzea ere garrantzitsua izan da zaharberritze planteamendu egokia proposatu ahal izateko». Bide horretan, bi helburu nagusi bete nahi izan dituzte: oihalaren izaera laua berreskuratzea eta mihisearen kontserbazio egokia arriskuan jartzen zuten gehigarri guztiak kentzea.

Ikerketa zabala

Ikerketa teknikoarekin batera, bestelako ikerketa historikoak ere egin dituzte. «Iturri zuzenak eta lekukoak elkarrizketatu ditugu, eta jatorrizko dokumentuak kontsultatu ditugu», esan du Cardabak. Margolanaren bertsio guztiak ikertu dituzte, zaharberritu duten obrak biki bat baitu Madrilen. Hala, Getariako Udalean (Gipuzkoa) gordeta dagoen bozetoa eta Madrilgo Ontzi Museoan dagoen margolanaren beste bertsioa ikertu dituzte aldi berean. «Hirurak parekatzeko, erreflektografia egin diegu gure margolanari eta bozetoari. Azpian dagoen arkatzez eginiko marrazkia ikusteko gai izan gara; izan ere, teknika horrek, oliozko estraktuak zeharkatu, eta ikatz marrazkiaren seinalea jasotzen du», adierazi du. Teknika horren bidez «oso gauza bitxiak» ikusi dituztela aitortu du: «Esaterako, margolanean agertzen den gizon bizarduna, azpiko marrazkian, arkatzez eginikoan, gazte bat da, ez da gizon heldu eta bizardun bat, oraingoan ageri den bezala».

Ikerketa horien bidez, margolaria gehiago ezagutu, eta artelanaren historia zein den jakin dute. Hain justu, artelan zaharberritua ikusteko aukera izango da azaroan, mundu biraren bosgarren mendeurrenaren harira Donostiako Euskal Itsas Museoan antolaturiko erakusketan. «Erakusketa irekiko dugu garatzeko zer ekarpen egin zuten Elkanok eta euskaldunek lehen mundu bira hartan», adierazi du Itxasok. Bertan aukera izango da, haren hitzetan, «argia berreskuratu duen margolanaz gozatzeko».]]>
<![CDATA[Sagarraren jaia, uzta ondorena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/040/001/2019-09-28/sagarraren_jaia_uzta_ondorena.htm Sat, 28 Sep 2019 00:00:00 +0200 Nagore Arin https://www.berria.eus/paperekoa/1872/040/001/2019-09-28/sagarraren_jaia_uzta_ondorena.htm
Loraldia luzea eta oparoa izan dela azpimarratu du, eta udaberri euritsuak eta uda beroak sagar kantitate eta kalitate ona ekarri dutela. Hala, sagasti askotako adarrak eta enborrak hautsi egin dira, eta sagarren neurria ere joan den urtean baino txikiagoa da. Irailaren bigarren astean egin dira urtez urteko kontrolak, sagarren egoera zein den jakin ahal izateko. «Joan urtearekin alderatuta, apur bat beranduago heltzen ari dira sagarrak, aste bat beranduago, gutxi gorabehera», adierazi du San Sebastianek. Hala, azken egunetan zifrak mugitzea espero dute; izan ere, geroztik eguzki asko eta euri apur bat egin du, eta gerta litekeena da sagarrek azukre apur bat gehiago irabazi izana.

Hain justu, Sagar Uztaren Jaia ospatuko dute Astigarragan, lau egunez,eta, aurtengo sagarraren uzta goratzearekin batera, sagarraren kulturaz gozatzeko aukera izango da. Jai maitea da herritarrentzat; hala adierazi du Xabier Urdangarin alkateak: «Astigarragan hemeretzigarren urtea du Sagar Uztaren Jaiak, eta esango nuke festa maitea dugula herrian». Hala, sagarra izango da jaiaren protagonista, baina jaia antolatzeko bidelagun asko izan dituzte prozesuan: «Sagarra da protagonista, baina, jaia aurrera ateratzeko, Astigarragako talde, elkarte eta eragile askok euren aletxoa jarri dute». Ostegunean hasi zen jaia, baina biharkoa da egun nagusia. Lehen egunean, esaterako, bisita gidatu bat egin zuten museoan, azken urteetan herrira joan direnentzat. Urdangarinek esan duenez,«astigartarron jaiak Astigarragara datozenen festa ere izan behar du». Horregatik, gonbidapena bidali zieten guztiei, haren hitzetan, «Astigarragan hain kutuna eta maitea dugun festa hau etorri berriek ere bere egiteko».

Ekitaldi nagusia, bihar

Lau eguneko jai egitarau zabala biribilduko du igandeak. Bihar izango da egun nagusia, besteak beste, 2019 uztako lehen muztioa dastatzeko aukera izango delako. Aurten, gainera, berrikuntza bat gehitu dute egitarauan; izan ere, aipamen berezia egingo zaio Julen Lizeaga sagar ekoizleari, sagardo sagarraren alde eginiko lanagatik.

«Ez dugu sagardogintzaren kultura bakarrik zaindu nahi, sagarraren kultura ere zaindu nahi dugu, eta pertsona asko aritzen dira sagarra hobetzen, sagarrak hobeto nola jaso asmatzen, sagarrak eta sagastiak zaintzen; iruditzen zaigu katebegi horrek ere behar duela aitortza bat», adierazi du Urdangarinek.

Goizetik hasita, egitarau zabala izango da egun osoan. 11:00etan hasiko dira ekitaldi handietako bi: sagarraren azoka eta sagarren muztioaren elaborazioa. Sagarraz gozatzeko parada izango da lehena; besteak beste, sagarren erakusketa, herriko baserritarren produktuen salmenta, saski eta txertaketa erakustaldiak, sagar marmelada tailerra eta sagardo sagarren dastaketa izango baitira. Muztioaren elaborazioan, berriz, sagar dantza eta kirikoketa ikusi, eta familiako kideen artean sagar biltzean, jotzean eta zanpatzean parte hartzeko aukera izango da. Ondoren, muztio dastaketa eta topa herrikoia egingo dira, herri bazkaria egin baino lehenago. Bazkaldu ostean, Euskal Herriko aizkolari gazteen txapelketa eta afizionatuen pilota partida ikusi ahal izango dira.

Sagar Uztaren jaia antolatzeko, baina, beharrezkoa izan da herritarren lana: «Elkarteok ilusio handia dugu jaia antolatzeko; herri mugimendua sendo dabil Astigarragan», adierazi du Antton Arka herriko kultur taldeen ordezkariak. Hala, elkarlanean egin nahi dute jaia elkarteek, eta, Arkak adierazi duenez, «urrats txikiak» egiten ari dira sagarrak herritarrei ezagutarazteko ibilbidean: «Sagar Bira antolatu dugu, baina plazari ere beste janzkera bat emango zaio». Ilusio handiz ari dira lanean, urte osoko uztaren ondorena eta sagarra osagai nagusi duten produktu askoren hastapena baita jaia: «Ilusio handiz egiten dugu lana elkarteok, Astigarragan osatu den Astigarraga eta Sagardoa kolektiboa osatzen dugun guztiok, sagardoa eta sagarra guztiona baita, eta horri eutsi nahi diogu».]]>
<![CDATA[Emakumeen omenez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1909/041/001/2019-09-28/emakumeen_omenez.htm Sat, 28 Sep 2019 00:00:00 +0200 Nagore Arin https://www.berria.eus/paperekoa/1909/041/001/2019-09-28/emakumeen_omenez.htm
Ez da, baina, eguneko jarduera bakarra izango; izan ere, egun osoko egitaraua antolatu du beste behin Santurtziko Udalak. Eragile askorekin batera antolatu du, eta askotariko eskaintza kultural eta gastronomikoa izango da: 09:30ean itsasora irteteko itsasaldiekin hasi, eta 19:30ean Sukar erromeriarekin amaitzeraino. Tartean, kirol ontzi eta itsasontzi tradizional zaharberrituen erakusketak, bisita antzeztuak, umeentzako jolasak, kalejira, arrain enkantea, dantzak eta ekintza gehiago izango dira.

Berrikuntza eta guzti

Berrikuntza nagusia Sardina freskue dantza antzezlana da, Santurtziko sardinekin lotura duen lana. Organik taldeak antolatu du, eta 19:00etan izango da. Antolatzaileen arabera, ekitaldia umoretsua, freskoa eta urrintsua izango da, eta zenbait unetan ikusleen parte hartzea bilatuko du. Modu horretan, eta ikusleek hala nahi izanez gero, antzezleek egingo dituzten proposamen guztien gainean erabakiak hartu eta norabidea bideratzeko aukera izango dute ikusleek.

Itsasoari lotuta dagoen egun bat izanik, arrantza portutik hurbil ospatuko da jardunaldia, portu inguruan. Hala ere, inaugurazio ekitaldia Sardineraren inguruan izango da. Bertan, omenaldia egingo diote Juana Mozas herriko emakume eta langileari, eta lore eskaintza bat ere egingo dute. Ondoren, kalejira egingo dute arrantza porturaino, erraldoiek, musika eta txistularien bandek eta dultzaineroek lagunduta.

Ekintza programa zabal hori herri bazkari batekin biribilduko da; izan ere, goizean alde batetik bestera ibilitakoak Gernika parkean batuko ditu bazkariak. Hala, Sardinera Eguna ospatzera bildutako herritarrak elkartuko dira, eta, bazkaldu ostean, herri abestiak kantatzeko eta giroaz gozatzeko aukera izango dute, Santurtziko Kantari taldeak lagunduta.

Asteburu mugitua izango da Santurtzira biltzen direnentzat; izan ere, Sardineraren Eguna ez ezik, Itsas Azoka ere egingo dute portuan. Bihar arte egongo da zabalik: gaur, 12:00etatik 00:00etara, eta bihar, berriz, 12:00etatik 22:00etara.

Sardinera Eguna



Gaur, Santurtzin (Bizkaia).]]>
<![CDATA[Jarduera anitz, San Migel bizi mantentzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/041/001/2019-09-27/jarduera_anitz_san_migel_bizi_mantentzeko.htm Fri, 27 Sep 2019 00:00:00 +0200 Nagore Arin https://www.berria.eus/paperekoa/1873/041/001/2019-09-27/jarduera_anitz_san_migel_bizi_mantentzeko.htm
Aurten ere egitarau zabala egin dute San Migel jaietarako, baina elkartearen jarduna ez da jaietara soilik mugatzen: «Hasiera batean jaiak eta ekintzak prestatzen hasi ginen, eta gerora elkarte bilakatu zen. Urte osoan egiten ditugu ekintzak, baina indartsuenak San Migelgo jaietan egiten ditugu». Hala, ilusioz ospatuko dituzte jaiak, eta gaur zazpigarren urtez egingo dute bizikleta martxa: 11:00etan, Ixatxak parkean.

«Bizikleten inguruan zerbait egitea pentsatu genuen; izan ere, haurrei asko gustatzen zaizkie», adierazi du Rojok. Gainera, azaldu du bai haurrek eta bai helduek parte hartzeko jarduera bat dela, eta, horrekin batera, kirol ekintzak sustatzeko aukera bat: «Kirolaren inguruan zerbait prestatzen hasi eta horrela sortu zen, bultzada emateko». Zazpi urte igaro dira bizikleta martxa antolatzen hasi zirenetik, baina aldi guztietan ez dute San Migelgo jaien egitarauan egin: «Kasuren batean maiatzean ere egin izan dugu, baina orain guztia jaietara pasatu dugu; jarduera solidario bat delako».

Egitasmo solidario bat

Urtero, elkarte baten alde egiten dute Bizikleta Martxa; baina ez hori bakarrik, baita beste jarduera ugari ere. «Kirol ekintzetan egin ohi diren inskripzioetako dirua egitasmo solidario bat sustatzeko da; beti egiten dugu elkarteren baten alde. Herri krosa eta mendi martxa ere elkarteren baten alde egiten ditugu», adierazi du Rojok. Acambi elkartearen alde egingo dute aurtengo jarduna, emakumeen bularreko minbizia eta minbizi ginekologikoaren aurka lan egiten duen elkartearen alde: «Proiektu baten berri eman ziguten, psikologoekin ere lan egin ahal izateko, eta 7.000 euro behar zituzten».

Izaera solidario hori presente, jende ugari biltzen du jarduerak, eta, Rojoren arabera, 300 pertsona inguruk parte hartzen dute: «Bi kilometro inguru izaten dira, eta bide berbera egiten dugu urtero; haurrek eta helduek hartzen dute parte». Sortzen den giroa «oso polita» dela nabarmendu du, eta ikusleak baino parte hartzaile gehiago biltzen direla jarduerara. Udalaren diru laguntza erabiltzen dute ekintza guztiak antolatzeko, baina Mikelats arduratzen da jaiak antolatzeaz. Orain bost emakume eta bi gizon ari dira elkartean lanean, eta elkartea bi esparrutan banatuta dago: kultur jarduerak eta kirol jarduerak.

Hala, Gabonetan, inauterietan, sanjoanetan... ekintza anitz egin ohi ditu elkarteak, San Migel bizi mantentzeko asmoz; eta ibilbide horretan jarraitu nahi du aurrera.]]>