<![CDATA[Nora Arbelbide Lete | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 24 Sep 2018 05:47:03 +0200 hourly 1 <![CDATA[Nora Arbelbide Lete | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Uruguai dute argituko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/024/001/2018-09-19/uruguai_dute_argituko.htm Wed, 19 Sep 2018 00:00:00 +0200 Nora Arbelbide Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1872/024/001/2018-09-19/uruguai_dute_argituko.htm
Baieztapen hori berresteko gisan pentsatua dute irailaren 24an, hau da, heldu den astelehenean hasi eta igande arte iraunen duen 27. edizioa. Horretarako, Uruguaiko zinema egin duten hamar film ekarriko dituzte, lehiaketatik kanpo. Besteak beste, Pablo Stollen Hiroshima, edota Mauro Sarser eta Marcel Mattaren Los Modernos. Zerrenda horretan sartu dute Mal dia para pescar ere. Alvaro Brechneren filma Juan Carlos Onetti idazle uruguaitarraren Jacob y el otro narrazioan oinarritzen da. Eta ez da kasualitate bat film hori hautatu izana. Juan Carlos Onetti idazleari omentzekoa baitute jaialdi denboran. Horretarako, Juan Carlos Mondragon idazle uruguaitarra eta Antonio Muñoz Molina idazle espainiarraren arteko solasa antolatua dute.

Ez da kasualitatea ere Alvaro Brechner film zuzendari uruguaitarra film selekzio horretan izatea. Jaialdiak preziatzen duen film egilea baita. Horren lekuko, aurtengo fikzioen lehiaketan sartu izana. Orotara 8 fikzio dira lehiatuko, eta horien artean Brechneren Compañeros. 1973ko Uruguaiko girora eramaten du fikzioak. Juan Maria Bordaberriren mendeko diktadura militarrak preso sartzen dituen hiru aurkari politikoen existentzia borroka segitzen du fikzioak. Nola borrokatzen diren, jasaten dutenak ez ditzan ero bihurtu. Filma jaialdia zabaltzeko atxiki dute. Heldu den astelehenean Gare du Midi geltokian emanen dute, 19:30ean. Lehiaketetan aurkitu daiteken bigarren eta azken film uruguaitarra, dokumentalen sailean dago. Hemen ere erotasuna da ardatz. Locura al aire filmarekin Alicia Canok eta Leticia Cubak Montevideoko Vilardebo erietxe psikatrikoan sartu dute kamera. Vilardoz irratia animatzen baitute bertan eri eta langileek. Mexikoko irrati topaketa batetara joatekoak direla, erotasunari begiratzeko ohiturak zangopilatzeko balio dituzten solas eta bizipenak bildu ditu kamerak.

Uruguaiko sorkuntzaren zikloan beti, aurtengo erakusketa eta musika saioetan Uruguai presente izanen da. Jaialdia ez baita bakarrik zinema jaialdi bat, antolatzaileek azpimarratzen dutenaz. Funtsean, publikoak ere barneratua du aspaldian Herriko Kasinoko Herrixkaren giroa. 19:00etatik 2:00ak arte luzatzen dira animazioak, urririk.

Eta hor zintzilikatzen dute baita urteroko erakusketa. Aldi honetan Uruguaiko argazkilaritza garaikidea ezagutzera emanen dute. Matilde Campodonico, Magela Ferrero, Roberto Fernandez Ibañez eta Alvaro Zinno dira lau artistak. Kontzertuen artean, Luciano Supervielle uruguaitarraren elektro tangoa dute, astelehenean, 23:00 aritzekoa da.

Argentina indarrean

Uruguaiko zinema argira ekartzeko lan berezia egiten bada aurten, indar berezirik egin gabe beti bezain presente eta sendo agertzen da aldi honetan ere Argentinako sorkuntza, sail guztietan.

Horien ikur eta aldi berean OHE edo objektu hegalari ezezagun: La Flor. Kasik 14 oren irauten du fikzioak. Mariano Llinas film zuzendariak zazpi urte behar izan ditu bururatzeko. Oinarrian, lau aktore ditu: Elisa Carricajo, Valeria Correa, Pilar Gamboa eta Laura Paredes. Buenos Airesko Bafici zinema jaialdiko film hoberenaren saria ukan, eta Locarnoko jaialdian aurkeztu berririk dator Lapurdira.

Klasiko bihurtuko dela konbentzituak dira jaialdikoak. Zehazki zer den gaia laburbiltzea, aldiz, «biziki konplikatua» dela azaldu du De Calanek. «Labirento baten gisakoa da». Halere, Antoine Sebire jaialdiko ordezkari nagusi berriak laburpen saialdi bat egin du: «Komedia musikatu bat da, aldi berean espioi film bat edo B serieko beldur egiteko film bat». Hiru emanalditan zatiturik proiektatuko dute filma. Lehen partea asteartean, 18:00etan, Gare du Midi aretoan. Bigarrena biharamunean, 13:00etan, beti leku berean. Eta hirugarren eta azkena, ostegunarekin, 11:45ean, eta hor ere leku berean.

Argentinaren ondoan, Brasil, Kolonbia eta Mexikoko lan andana bat ere ikusten ahalko da, droga, diktadura, memoria eta zapalkuntza kontu anitz direla tarteko. Cristina Gallego eta Ciro Guerraren Pajaros de Verano fikzioak, adibidez, Kolonbiako narkotrafikoaren jatorriak irudikatzen ditu, Wayuu familia bat duela protagonista. Ciro Guerra film zuzendaria ezagun egin zen, besteak beste, El abrazo de la serpiente (2015) filmagatik. Asteartean, 15:00etan ikusten ahalko da Gare du Midi aretoan. Donostiako Zinemaldira ere ekarriko dute filma. Beste film bat aipatzearren, Eva Villaseñoren M dokumentala da. Miguel segitzen du. Gizarte zapaltzaile baten erdian, gero eta eguneroko zailagoa du Miguelek. Herriko kasinoan emanen dute asteazkenean 12:30ean.

Azken saio bat ematekotan, Mai da Bai (Eta ezetzik ez dago) filma izan daiteke. Eider Ballina, Ann Baskara eta Imanol Eppherre euskaldunek Txilen egin dokumentala Miarritzen estreinatuko dute. Garabide dute ekoizle. Maputxeek wallmapu hizkuntza berreskuratzeko daramaten borrokan oinarritzen da filma, Garabide egiturarekin duten harremana ere kontatzen duela. Gazteleraz eta euskaraz da filma. Euskarazko azpidatziak baditu. Baina Miarritzen frantses azpitituluekin emanen du jaialdiak. Asteazkenean, 10:00etan Royal zinema gelan emanen dute.]]>
<![CDATA[Sarramagnan apaiza baldintzapeko askatasunera zigortu dute sexu erasoagatik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/006/001/2018-09-12/sarramagnan_apaiza_baldintzapeko_askatasunera_zigortu_dute_sexu_erasoagatik.htm Wed, 12 Sep 2018 00:00:00 +0200 Nora Arbelbide Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1877/006/001/2018-09-12/sarramagnan_apaiza_baldintzapeko_askatasunera_zigortu_dute_sexu_erasoagatik.htm
Baldintzapeko askatasunak zera erran nahi du: Sarramagnanek gisa bereko beste eraso batengatik epaitegietara itzuli behar badu ondoko bost urteetan, orduan baldintzapeko askatasun hori presondegi zigor bihur daiteke.

Biktimak berak ez zuen nahi izan auzia parte zibil gisa segitu. Epaileek atzo jakitera eman zutenez, salaketarik ez jartzea erabaki zuen, argudiatuz erasoa ez zuela aipatu nahi, beste zerbaitetara pasatu nahi zuela.

Erasoa garai hartako legepean zuten aztertu. Eta garai hartako legearen haritik, epaileak apaiza akusaziopean jarria zuen «limurkeriazko atentatua egiteagatik 15 urte baino gutxiago dituen adingabe bati», berretsiz «bortizkeriarik gabe» izan zela. Epaileek bere egin zuten Sarramagnan entzun zuen psikiatraren ondorioa; hark idatzi txostenak segurtatzen zuen Sarramaganek ez duela erasoen berriz egiteko arriskurik baldin eta auzitegiak kondenatzen bazuen. Apaizak erasoak eta erasoek eragin sufrimendua aitortu izanak ere bere alde egin zuen. Prokuradoreak «bilakaera baikorra» nabarmendu zuen.

Sarramagnanek onartu zuen kondena, eta berretsi zituen «bere damuak eragin minagatik». «Zilegia den zigorra onartzen dut». Baieztatu zuen apaiz lanetan segitu nahi duela, «besteak laguntzen beren sufrimenduak gainditzen». Mementoko, kargurik gabe da, Tournayko abadian bizi da fraileen artean.

Auziak balio izan zuen doi bat aipatzeko zenbait tabu, baina ez ziren hainbeste sakondu. Elizaren isiltasuna, adibidez. 1991tik, Sarramagnanek jakinaren gainean jarri zuen bere hierarkia, eta 2007an, berriz. Eta jakinaren gainean jarri zituen apezpikuek ez zituzten erasoak seinalatu. Baina ez zen luzatu eztabaida. Salaketarik eza preskribatua baita hemen.

Apaizen sexualitatea ere doi bat aipatu zen. Psikiatrak txostenean idatzi zuen Sarramagnanen «sexu heldutasun eskasa» erasoen garaian. Sarramagnanek berak baieztatu zuen sexu heziketarik ez duela batere izan. Epaileak Sarramagnani galdegin zion nola asetzen zituen bere behar naturalak. Galdera gaizki hartu zuen hasieran, «umiliagarria» zela. Epaileak ez dela umiliagarri erran zion, eta, azkenean, masturbatzen zela erantzun zion. «Indarra kanalizatzeko balio dit, eta permititzen dit besteei ez min egitea». Ilobaren erasoaz bestalde, beste erasoak deuseztatu zituzten.]]>
<![CDATA[Sarramagnan apaiza sei hilabeteko baldintzapeko askatasunera kondenatu dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/156497/sarramagnan_apaiza_sei_hilabeteko_baldintzapeko_askatasunera_kondenatu_dute.htm Tue, 11 Sep 2018 07:12:24 +0200 Nora Arbelbide Lete https://www.berria.eus/albisteak/156497/sarramagnan_apaiza_sei_hilabeteko_baldintzapeko_askatasunera_kondenatu_dute.htm

#ezduzuabusatuko bere ilobari sexu erasoa jasanarazteagatik, Sarramagnan apaizaren auziaren zain Baionako auzitegi aitzinean. Laurence Hardouin du abokatua apaizak. Hardouinek baieztatu du galdeginen duela publikoari ez irekitzea auzia. @berria pic.twitter.com/oRQTh7Clk7 - Nora Arbelbide (@noraarbelbide) 2018(e)ko irailaren 11(a) Apaizaren iloba da biktima, eta garai hartan 12 urte zituen. Biktimaren amak 2015eko irailean jarri salaketaren haritik dator auzia. 15 urte baino gutxiago dituzten adingabeen kasuan, biktimak 38 urte bete arteko epea dauka salaketa jartzeko. Clermont-Ferrand hirian jarri zuen salaketa, han bizi baita gaur egun. Eta handik bideratu zuten Baionara. Samuel Vuelta Simon Baionako prokuradoreak 2016ko apirilean iragarri zuen inkesta ireki zuela. Ekainean, instrukzio epaileak hartu zuen auzia bere gain. Sarramagnan apaiza auzipetua da ordutik, kontrol judizialpean. Lourdes iparraldeko Tournay hiriko abadian zen; hara bidali zuen Marc Aillet Baionako apezpikuak. Aillet, hain zuzen, aferaren parte ere bada, erasoaren berri izan arren ez ziola esan justiziari. Argazkiak haurrekin Izan ere, Aillet apezpikuak 2009tik zuen erasoaren berri. Biktimaren amak gutun bat bidali zion orduan. Sarramagnan apaizak ere aitortu zion. Funtsean, jakinean zen 1990ean Baionako apezpiku zen Pierre Moleres ere. 2007an neska gazte bati eraso izana ere jakinarazi zion Sarramagnanek Ailleti, baina afera horrek ez zuen segidarik izan. Geroztik, ordea, ilobaren amaren gutunak eraso hori izan zuen nolabaiteko abiapuntu, 2009an. Mediapart aldizkariak argitaratu zuen. Hauxe idatzi zion Ailleti: «Eskandalu horrek ez zukeen gertatzerik; horren arduradunak gara, partez». Gainera, eskutitz horretan ditu salatzen apaizaren «ekintza pedofiloak». Polonian egin bidaia bat aipatzen du, non «nire semea egunero «erabili zuen». Geroztik, prokuradoreak aipatu izan du gertakariei buruz zenbait itzalgune badaudela. Baliteke zenbait gertakari Hazparnen (Lapurdi) gertatu izana. Ailletek berretsia du ez dela damutu erasoa ez seinalatu izanaz, «biktima ez zedin berriz ere hobendun senti, bere borreroak bere buruaz beste egiteagatik». Gaineratu zuen apaiza bi aldiz saiatu zela bere buruaz beste egiten, sendatzen laguntzen zutela, eta haurrengandik urrun atxikitzen. Alta, argazkiak badaude, bai 2011koak, bai 2013koak, non apaiz hori haurrekin agertzen den.]]> <![CDATA[Kresalaren gaziak bustia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1909/030/001/2018-09-11/kresalaren_gaziak_bustia.htm Tue, 11 Sep 2018 00:00:00 +0200 Nora Arbelbide Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1909/030/001/2018-09-11/kresalaren_gaziak_bustia.htm Remed, Jeremy Demester, Lionel Scoccimaro, Grout eta Mazeas eta Bernhard Martin dira.

Tadashi Kawamata eta Stephane Pencreac'hen kasuan, bi erakusketa berezi zintzilikatu dituzte. Beatrix Enea erakustokiko beheko solairura joanez gero, Tadashi Kawamataren obrak aurkituko dira. Haren aitzineko lanen maketak ikus daitezke, besteak beste. Georges Pompidou mediatekan, berriz, Stephane Pencreac'hen margolan eta eskulturak dituzte elkartu.

Baina biurtekoaren leku nagusia hondartza bazterra da. Kresalaren gazian altxatzeko moduan pentsatu artelanak dira gehienak. Kanpoak dakartzan gorabeheren menpe. Eskultura egiten ari zela, jadanik ekaitzaren ondorioekin konposatu behar izan zuen Anne Wenzelek agorril hasieran. Sei tona buztinekin egina baita bere Invalid icon; buztin hauskorra du, eta ekaitzak azpiegitura eraman zion. Geroztik lortu du bururatzea obra, baina, halere, segitzen du hauskor. Eta nahitara. Artistak obraren partetzat ditu azarora arte eginen dituen euriak eta etengabeko haizearen eragina. Badaki bisitariek andeatzen ahal dutela ere, eta hori ere obraren parte zaio. Obrarekin, urrikalmenduaren «indar unibertsala» baitu irudikatu nahi izan. Norbanakoaren enpatia gaitasuna bere begien aitzinean gertatzen ari denari begira galdekatzea da artistaren xedea. Pietà baten forma eman dio buztinari, Maria ama Jesus semea besoetan hila duela. Pariseko Petit Palais museoan 1916an muntatu erakusketa bateko pietà-ri egiten dio erreferentzia zuzena eskulturak; orduan, bonbek andeatu eskulturak zituzten elkartu. Bururik gabeko Maria; eta hala du hau ere. Lehen Mundu Gerran, «etsaiaren afruskerien» aurkako propaganda egiteko erabili zuten erakusketa.

Invalid icon eskulturaz gain, urrundik ageri den beste obra Tadashi Kawamata artistaren Love Tower dorrea da. Amodio Ganbarako harpearen gainaldean, mendittoaren tontor gainean, Kawamatak egurrezko dorre bat egin du. Hogei bat pertsonarentzako lekua dago gainean. Artistak lore forma eman nahi izan dio, lorea ikusten duenentzat. Dorrea tunel bat ere izan daiteke, nondik harpeko bi amoranteak eskapatzen ahalko diren.

Izan ere, Amodio Ganbarako harpe batek kondaira bat dauka. Justu dorrearen azpian. François d'Arnaud de Baculard idazleak zuen finkatu kondaira 1784an: hark dio harpe horretan Saubade eta Laorens maitaleak hil zirela. Bata aberatsa, bestea pobrea. Amodio debekatua zen berena. Eta harpean gordeleku. Baina, halako batean, ekaitzak eta uste baino lasterrago goititu zen marea indartsu batek hor harrapatu zituzten, eta bikotea ito egin zen. XIX. mendeko erromantizismoak asmatu Romeo eta Julieta, Lapurdiko itsasbazterrari egokitua.

Kondaira hori oinarri duen amodioaren gaia hautatu du, hain zuzen, erakusketaren arduradunak. Funtsean, biurtekoak harpea bera ere bereganatu du. Lionel Scoccimaro artistak egurrezko taulekin estali du harpearen sartzea. Berez, harpe barnean hondarra da bakarrik. Baina hor, deus hori gordez, artistak ilusio bat sortzen du, zerbait gortzekoa balego bezala. Ilusio horrekin jostatzen da, gainera, artista. Taulen gainean, sex shop-etako estetika erabiliz arrosaz argituz, izenburu batzuk idatzi ditu: les culs nus (ipurdi biluziak), Super suck (zurrupa bikaina), El culo (ipurdia) eta, beraz, erdi horretan, Chambre d'amour (Amodio Ganbara). Izen horiek begi keinu bat ere badira bigarren gradua ulertzen dutenentzat; surf munduan surf egiteko leku ezagutuak diren leku izanak ere baitira.

Baina surfa egiteko guneak direla ez dakienarentzat ere badu nondik zer ulertu. Oro har, obraz obra, biurtekoak eskaintzen duen ibilbide horretan, esplikazioetan burua askorik hautsi gabe ere, bada nondik zer ikusi eta zer interpretatu. Bakoitzak egin dezake bere filma. Batzuetan, kasik hobe ere. Frantses hutsean emanak diren testuek ez baitute baitezpada gauza handirik ekartzen. Horren adibide Jay Nelson eta Rachel Kayeren obra izan daiteke. San Franciscotik etorriak dira bi artistak; erakusketaren arduradunak hautatu ditu, partez, bikote direlako eta bikotean lan egiten dutelako.

Tunel formako jarleku bat egin dute biek. Jay Nelsonek egitura, eta Rachel Kayek margotu duena. Paldo gainean pausatua dute tunel jarlekua; biribila irekia da, itsasoari begira, eta barnean kuxin luze bat. Obra gonbidapen bat da itsasoari begira lasai bertan egoteko modu kontenplatiboan. Obraren testua irakur daiteke, baina ezin gorde hats laburreko testu hantu baten itxura duela: «Paisaia ikusgarri horretan, esperientzia kasik mistikoa izan daiteke. Biziaren tunelean biak elkarrekin engaiatu(...) Geroari begira, gauzen iraunkortasunik ezaren eta betierekotasun sentimenduaren artean».

Artetik errateko, interesgarria izan da artistek kazetariei egin aurkezpen denboran Jay Nelson eta Rachel Kayerenen aurkezpena. Bi artistak ingeles hutsean aritu dira hamar bat minutuz, eta nehork ez du arazorik ukan horrekin. Nehork ez du itzulpenik eskatu, eta erakusketa arduradunak ere ez du galdetu beharrik ba ote zen. Are gehiago, galderen aldia iritsi delarik, kazetarien artean horrelako zeingehiagoka bat piztu da, nork besteak baino ingeles ederragoa duen erakusteko; burutik ezin kendu euskaraz izan balitz ez zela horrela pasatuko. Baina euskarazko hitzik ez erakusketa horretan.

Leydier bera paristarra da, eta esplikatu du itsasaldea surfaren bidez zuela ezagutu. Bakantzetan. Geroztik, bigarren egoitza bat erosi du hegoaldeko Landetan, Euskal Herriko itsasaldea garestiegia zaiolako. Baina segitzen du bertaratzen surfa egitera. Eta horra nola hautatu artisten artean surfaren zale bat baino gehiago aurkitzen den. Ez liteke kasualitatea. Badu alde hori ere biurtekoak. Gauzak nondik bizi diren, zer irudi eman nahi den, horri buruz gogoetatzekoa eman dezake.

Amodio Ganbara izena ere frantsesetik dator, euskarara itzulia. Nola ote zuen jatorrizko izena hondartzak? Ba ote zuen izen berezirik euskaraz? Chambre d'amour bera, aldiz, Pierre De Lancrek 1612an argitaratu Deabru eta aingeru txarren aldakortasunaren taula liburuan agertzen da. itsasbazterreko les chambres d'amour aipatzen ditu bertan; esaten du emazteak itsasoan bainatu eta harpe eta amodio ganbaretan idortzen zituztela beren gorputzak, bezperako akelarreez solastatu bitartean.

Ibilaldian eta interpretazioetan barna segituz geroz, hor agertuko da landare handien artean Stephane Pencreachen Love is in the air izeneko eskultura. Emazte baten brontzezko gorputz liraina, gaur egungo normetan sartzen den edertasuna. Ilerik gabeko Barbie bat dirudi. Bulbarik gabe. Eta bulbarik gabeko gorputz horri begira, ezin burutik kendu Liv Stromquisten Jakintzaren fruitua komikia (Kunskapens frukt, 2014). Bulba ez erakusteko dagoen joera aipatzen du bertan. Nasak 1972an bidali Pioneer espazio zundan, humanoak marraztu zituzten plaka batean, gizon bat eta emazte baten gorputzak, estralurtarrei gure berri emateko. Hasieran marraztu zuten bulba, baina gero kentzea erabaki zuten. Interpretazioa libre, bai.]]>
<![CDATA[Apaiz bat epaituko dute asteartean, adingabe bati abusuak egiteagatik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1892/007/001/2018-09-07/apaiz_bat_epaituko_dute_asteartean_adingabe_bati_abusuak_egiteagatik.htm Fri, 07 Sep 2018 00:00:00 +0200 Nora Arbelbide Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1892/007/001/2018-09-07/apaiz_bat_epaituko_dute_asteartean_adingabe_bati_abusuak_egiteagatik.htm
Sarramagnan berak BERRIAri baieztatu dio ez duela eskatuko auzia atzeratzea, eta ez du eskatuko ateak hetsirik iragan dadin ere. Lourdes iparraldeko Tournay hiriko abadiatik erantzun die galderei Sarramagnanek. Aske baina kontrol judizialpean dago han 2016ko ekainaz geroztik. Marc Aillet Baionako apezpikuak zuen bidali hara, jakin zuelarik akusaziopean jartzekotan zirela, erasoa prentsan atera eta, 2016ko apirilean. 1990eko kasuaz gain, beste bi salaketa ere badira apaizaren aurka; 2008ko abenduan zien eraso egin apaizak. Baina ez dago informazio gehiagorik haiei buruz. Auzian agertuko da agian hauen segida zein izanen den.

Galderei ez diela erantzun nahi erran du telefonoz Sarramagnanek: «zailegia» dela. Adierazi du «ahal bezain ongi» ihardukitzen saiatuko dela.

Zehazki zer gertatu zen, hori ez da oraino biziki argi. Baionako prokuradore Samuel Vuelta Simonek aipatu izan du gertakariei buruz zenbait itzalgune badaudela. Baliteke zenbait gertakari Hazparnen (Lapurdi) gertatu izana. Baliteke Poloniara egin bidaia batean erasoak egin izana ere. Abusuen garaian familia Baionan bizi zen. Salaketa bera Clermont-Ferranden (Frantzia) pausatu zuen biktimaren amak, han bizi baitzen orduan. Abusuak argitara eman zituen Mediapart aldizkarian amak azaldu duenez, apaizak aitortu zion «kastitate botoa» hautsi zuela.

Baliteke Aillet Baionako apezpikuak bere erantzukizunaren berri eman behar izatea auzi denboran, erasoaren berri izan eta justiziari ez esan izanagatik. Baina informazio baieztaturik ez mementoko: «Segur aski auziak erantzunen die zure galderei». Horixe erantzun zion ekainean Vuelta Simonek, akusaziopean jarri zuten galdetzean.

Aillet apezpikuak 2009tik du erasoaren berri. Funtsean, 1991n izan zuen erasoen berri orduko Baionako apezpiku Pierre Moleresek ere. Jakinean jarri zuen familiak.

Isiltasuna justifikatu zien Ailletek prentsari. Apaiza bere buruaz beste egiten saiatu zela bi aldiz, eta «zaindu» nahi zuela. Justiziari seinalatuz geroz, biktimarentzat ere «kaltegarri» izan zitekeela argudiatu zuen: «Hobendun senti zitekeen bere borreroak bere buruaz beste egin izateagatik». Ailletek segurtatu zuen erasoa jakin eta haurrekin harremanik ez ukaiteko gisako postu batean izenpetu zuen Sarramagnan. Baina argazkiak badira erakusten dutenak apaiza haurren ondoan.]]>
<![CDATA[Lau eguneko astearekin hasi dira]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2018-09-04/lau_eguneko_astearekin_hasi_dira.htm Tue, 04 Sep 2018 00:00:00 +0200 Nora Arbelbide Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1872/006/001/2018-09-04/lau_eguneko_astearekin_hasi_dira.htm
Asteazkenen berrantolaketa horri aurre egiteko, zenbait proposamen agertu dira, baina oraino aski lausoa da kontua, bereziki diru laguntzei dagokienez. Aisialdiko zentroek egun osoko eskaintzak proposatuko dituzte, hori bai. Euskarazko zerbitzuei dagokienez, Udalekuk, esate baterako, egun osorako eskaintza jarriko du Hendaian, Baionan eta Miarritzen; 10 eta 16 euro arteko kostua izanen du eguneko.

Azken finean, horrela antolatua zen lehen maila ez hain aspaldi ere, eta badirudi bazterrak berriro egokitu direla lau eguneko astera. Hala nabari izan da eskolarako sartzean. Bizkitartean, irakasleek eta ikertzaileek nabarmendu dute ez direla aski aztertu lau egun eta erdiko asteari buruzko zenbait puntu.

Emma Duchini eta Clementine Van Effenterre ekonomialariek azterketa bat egin zuten 2017ko apirilean, ikusteko erritmo kontu horrek zer ondorio ukan dezakeen gurasoen antolaketan. Genero desorekak sumatu zituzten. Adibidez, 2014an, lau egun eta erdiko astera pasatu aitzin, bazen gizon baino bi aldiz emazte gehiago asteazkenetan ez zuena lan egiten. Beste gisa batez erranik: haur bat lehen mailan zuten emazteen artean, %40k baino gehiagok ez zuten lan egiten asteazkenetan. Aldaketaren ondoren, asteazkenetan lan egiteko aukera ukanez geroz, emazte gehiago hasi ziren lanean egun horretan, eta, ondorioz, %15 apaldu zen gizonen eta emakumeen arteko soldata arrakala. Ez kasu guzietan, hala ere: asteazken goizetan lanean hasi diren gehienak emazte arduradunak dira, edo lanbide liberaletan direnak. Alegia, emakume guziek ezin dute beren egutegia egokitu haurren egitarauetara. Bide batez, ikertzaileek ohartarazi zuten sakonki aztertu behar dela horrelako erreformek zer ondorio dituzten emakumeen lan ibilbidean eta soldatetan.

Dena dela, ikerlariek ohartarazi dute merkatuan emazte eta gizonen artean dagoen berdintasun eskasa ez zaiola eskolari bakarrik leporatzen ahal lan. Funtsean, erantzun bera eman du tokiko Snuipp FSU sindikatuko ordezkari Cecile Senderainek: «Ez dut uste eskolari leporatu behar zaionik gizarte patriarkal honen funtzionamendua. Ez da lau eguneko astearen arazoa bakarrik; anitzez sakonagoa da». Sindikatuak ere baieztatu ahal izan du lau egun eta erdira pasatzean anitzez emazte gehiagok lan egiten zutela asteazkenetan, baina ez dute bestelako azterketarik egin. Orain, berriro lau eguneko astera pasatuta, uste du oraindik goizegi dela jakiteko familiak nola antolatuko diren asteazkenetan, baina aitortu du segur aski kasu anitzetan emaztea izanen dela zaintzaren arduradun.

Hasteko, sindikatuan ere damu dira ikerketa zehatzik ez dagoelako, «irakasleen inpresioak baieztatu ahal izateko», bereziki haurren ongizate eta ikaste prozesuari dagokionez. Irakasleen kezka nagusia izan da irakasleak eta haurrak zinez akituak zirela lau egun eta erdiko astearekin, haurrek denbora gehiegi pasatzen zutela kolektibitatean eta aste bukaerak zinez zailak zirela: «Paperean, ideia ona zen, baina sorpresa txarra agertu zaigu. Orain, espero dugu lau egunera pasatzeak lasaitasuna ekarriko duela eskoletara». Hori dute lehentasun sindikatuan.

Asteazkena eskolarik gabeko eguna izateko kontu hori salbuespena da Europan. Kasu honetan, eskola publikoaren eta Eliza katolikoaren arteko hautsi-mautsi baten ondorioa da, asteazkena kristau ikasbide eguna izan baita historikoki.

Okupazio eguna Seaskan

Lau eguneko astearekin ekin diote ikasturte berriari Lapurdiko, Nafarroa Behereko eta Zuberoako ikastetxe gehienetan. Kontu horiez gain, hala ere, badira arrangura gehiago. Ikastoletan, adibidez, gurasoek eskolak okupatu zituzten, gehienak oren batez, sinbolikoki protesta agertzeko. Haserrea erakutsi nahi izan zuten, irakasle postuak eskas direla salatzeko; Seaskaren ikastetxeek 230 ikasle gehiagorekin hasi dute ikasturtea, eta Frantziako Gobernuak iragarri du bost irakasle eta erdi finantzatuko dituela. Seaskak, berriz, 25 postu eskatzen ditu. Horrela aurrera egiteko, Seaskak bere gain hartu ditu hamalau postu eta erdi. «Ez bagenitu gure sakelatik ordainduko, sartze hau ezinezkoa zitekeen», ohartarazi du Hur Gorostiaga Seaskako zuzendariak.

Seaskako kideak protestan dira; joan den astean, adibidez, Pauera eraman zuten kexua. Bilera eginen dute gaur bertan. Bordeleko Olivier Dugrip errektorearekin batzartuko dira, errektoreak berak galdeginik. Seaskak ez du gauza handirik espero bilera horretatik; hitzarmenaz mintzatzekoak dira, berritzekoa baitute. Baina Seaskak nabarmendu du akademiak ez duela errespetatu aitzineko hitzarmena bera. Hortaz, «bermeak» ditu eskatzen Seaskak. Baionan eginen dute bilera, EEP Euskararen Erakunde Publikoaren egoitzan.]]>
<![CDATA[20 urteak ospatzeko aitzakia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/026/001/2018-09-04/20_urteak_ospatzeko_aitzakia.htm Tue, 04 Sep 2018 00:00:00 +0200 Nora Arbelbide Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1872/026/001/2018-09-04/20_urteak_ospatzeko_aitzakia.htm
Bi hamarkadak ospatzea, hori du justuki edizio honetako plana Malandain balletak. Eta horretarako, dantza ahal bezain publiko zabalarekin partekatzeko asmoekin pentsatu bi saio eginen ditu. Batetik, dantzaldi irekia. Irailaren 15ean, larunbat arratsarekin, 22:15ean, Herriko Kasinoko Enbaxadoreen gelan. Ideia da Maladain koreografoak 20 urte hauetan asmatu 20 koreografia zati dantzatzea ahal bezain publiko zabalenarekin. Balleteko Arnaud Mahouy dantzaria gidari. Ez dela goi mailako dantzaria izaterik segurtatu du Thierry Malandain balleteko koreografoak: «Biziki sinplea da». Horrelako saioak jadanik esperimentatu dituzte beste zenbait lekutan, besteak beste, Donostian, eta, aldi oroz, «publikoak une atsegin bat» bizi izaten duela berretsi du Malandainek. Ospakizunen bigarren saioa, egun berean baina 15:00etan; orduan, Miarritzeko Hondartza Handiko pasabidean. Balleteko dantzariek 20 koreografia labur eskainiko dituzte.

Ospakizunaz bestalde, dantza jaialdiak berak usaiako «aniztasunean» oinarrituko du bere egitaraua, Malandainen hitzetan. Koreografoa jaialdiaren zuzendari artistikoa ere bada. Aspalditik bezala, dantza estilo orotarik eskainiko du jaialdiak. Ohi bezala, publikorik zabalena erakartzen dutenak Midi geltokian. Kasinoko saioak ere betetzen dira errazki. Esperimentalagoak, edo publikoarekin harreman intimoago bat eskatzen dutenak, berriz, Koliseoan. Badira ere betiko kanpoko saioak, plazetan gaindi eta urririk. Hitzaldiak, ikastaldiak eta ikastaldiek borobiltzen dute jaialdia.

Zenbait saio zehatzago aipatzearren, lehen gaualdikoa dago, antolatzaileek berek gertakari gisa aurkezten dutena. Hau da, Marie-Agnes Gillot eta Carolyn Carlsonena. Lehen aldia da taula gain berean elkartuko direla. Embers to Embers dute proposatuko.

Gillot Parisko opera berriki utzi duen dantzaria da Marie-Agnes. Han dantzari izarra zen. Eta lehen saioa izanen du Miarritzekoa, Paris utzi duenetik. Dantzari izarra gisa hautatua izan zen, preseski, Carolyn Carlson Signes dantza emanaldian egin saioagatik. Carolyn Carlsonek, berriz, ez du behin ere erretreta hartu, eta segitzen du dantzan 74 urtetan, bere izena duen konpainian. Saioa, beraz, irailaren 7an dute finkatua, 21:00etan, Midi geltokian.

Adinari nolabait lotua ere, baina arrunt beste estilo batean, hau da, Alessandro Bernardeschi eta Mauro Paccagnellaren Happy Hour. Hor ere bi dantzari bilduko dira taula gainean. Biak usaian dantza uzten den adin batekoak. Bada 20 urte elkar ezagutzen dutela, eta dantzari baten bizia barnetik ezagutaraztekoa ematen dute dantza emanaldi honetan, umorez eta malenkoniaz. Saioa irailaren 13an dute, Koliseoan, 19:00etan.

Migrazioa aipagai

Migrazioa, erbesteratzea, mugak, elkarbizitzak, gatazkak, aktualitateko gai horiek ere beren lekua izanen dute Maitaldian. We Love Arabs da horren adibide. Hillel Kogan koreografo eta dantzari israeldarrak Adi Boutrous dantzari palestindarrarekin dantzatzen duten pieza da. Klixe arrazistei buruzkoa ez ezik, koreografoaren eta dantzariaren arteko harremanei buruzko satira bat ere bada pieza. Kritika eta autoderisioa ez dira eskas, ironia delarik erabili bideetako bat. Irailaren 15ean, 21:00etan, Herriko Kasinoan ariko dira.

Sous la Peau konpainiarekin, exodoaren gaia du bereziki landu Claude Brumachon koreografoak. Further emanaldia ekarriko dute Lapurdira. Brumachon ezaguna da Miarritzen, haren aitzineko bi koreografiekin aritua da jadanik bere taldea. Irailaren 13an ariko Midi geltokian, 21:00etan.

Lehen aldia izanen du Maitaldian, berriz, Sidi Larbi Cherkaoui koreografoak. Baina bada bulta bat ekarri nahi zuela Malandainek. Haren dantzak anitz lekuetan emanak dira, eta aipatzen dira franko. Irailaren 12an ariko dira, asteazkenarekin, 21:00etan, Midi geltokian. Eastman emanen dute. Libertatea eta propaganda du gaia, Noam Chomsky pentsalariaren gogoetak oinarri.

Flamenko dantzak ere bere lekua ukanen du aurtengo edizioan. Hori ere usaiako saioa izaten da. Aldi honetan, Rafaela Carrasco dantzaria da gomita. Nacida sombra emanaldia du ekarriko Maitaldira irailaren 14ean, ostiralarekin, 21:00etan. Midi geltokira,

Eta beste usaiako saioa ere, dantza klasikoarena, aldi honetan Tolosako (Okzitania) Capitoleko balletarekin. Jaialdiko azken saioa izanen da, irailaren 16an, igandearekin, 21:00etan, Midi geltokian. Giselle ikuskizuna dute dantzatuko.

Tokiko sorkuntzak ere bai

Tokiko konpainiek beren lekua izanen dute Maitaldian. Argia dantza taldea, Juan Antonio Urbeltzen Martin Zalakain-ekin da etorriko irailaren 9an, Midi geltokira, 21:00etan. Amaia Elizaranen Block Santa Eugenia plazan ikusten ahalko da, 9an beti, 15:00etan. Matxalen Bilbao konpainiak Fugas sorkuntza du ekarriko irailaren 8an, larunbatarekin, Bellevue plazara 17:00etan. Egun berean baina Koliseoan eta 19:00etan, Traversee konpainiako Johanna Etxeberri koreografoaren Paisaia sumatuak sorkuntzak Artzamendi mendia du inspirazio iturri. Han ikusi eta sentitutik abiatu du bere dantza.

Elirale Senpereko konpainiak Artha sorkuntza aurkeztuko du irailaren 11an 19:00etan Koliseoan. Sokoako Artha izeneko digatik itsasoari begira, herritik joateko eskubidea du galdekatu nahi Pantxika Telleria koreografoak.

Eta azken bat emateko, Malandain Balleteko dantzaria izan Gael Domenger, gaur egun koreografo dena, eta gaur egun Malandain balletekoa den Romain Di Faziok Balancetonfaune sorkuntzaren lehen saialdi bat aurkeztuko dute. Horiek, kanpoan eta irailaren 15ean, 12:30ean.]]>
<![CDATA[Hendaiako gaztetxeari egoitza baten aurkitzera engaiatu da herriko etxea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2026/007/001/2018-08-26/hendaiako_gaztetxeari_egoitza_baten_aurkitzera_engaiatu_da_herriko_etxea.htm Sun, 26 Aug 2018 00:00:00 +0200 Nora Arbelbide Lete https://www.berria.eus/paperekoa/2026/007/001/2018-08-26/hendaiako_gaztetxeari_egoitza_baten_aurkitzera_engaiatu_da_herriko_etxea.htm
Hitzarmenean, gaztetxekoak lekua hustera engaiatu ziren; eta Ezenarro, gaztetxe baten beharrak betetzen dituen egoitza baten aurkitzera 18 hilabete barne. Une honetan ez dagoela leku librerik zehaztu du; bitartean, beste soluzio bat aurkituko dietela ere hitzeman die auzapezak. Heldu den astean biltzekoak dira bi aldeak, behin-behineko irtenbide hori elkarrekin zehazteko. Artetik erraiteko, 2020ko urte hasierara eramaten dute 18 hilabete horiek. Eta 2020ko martxoan udal hauteskundeak izanen dira.

Eskuz idatzi hitzarmena da bi aldeek izenpetu zutena atzo. Kaserna aitzinean bertan idatzia, Chantal Kehrig-Cottencon auzapezordea lagun zuela Ezenarrok. Beren ondoan udaltzainak zituzten hautetsiek. Izan ere, kaserna ohia polizien autoen garajea dela argudiatuz hurbildu zitzaien Ezenarro atzo arratsaldean. Udaltzainen auto bat sartzeko xedearekin hasi zen tirabira. Autoa sartzeko, gazteak bultzatu zituen auzapezak berak.

«Dena aski fite pasa da», aitortu zuen Gaztetxeko Oneka Jauregik. Inoiz ez zuela hain «urduri» ikusi Ezenarro. Haien artean ere konkretuki zer egin oraindik adostekoa zutela mintzatu zen Jauregi egunkari honekin. Baina hori bai: «Argi dugu ez garela horretan geldituko».

Adibidez, migratzaileen egoerari buruzko informazio bilkura egitekoa zuten atzo bertan kasernan, baina azkenean deuseztatu behar izan zuten, ordu horretan iritsi baitzen auzapeza. Nolanahi ere, bilkura eginen dutela azaldu zuen Jauregik, beste nonbait bada ere.

Hitzarmena denbora irabazte kontu bat ote da? «Ez da batere hori» ihardetsi zion zuzenki egin galdera horri Ezenarrok. Orain ez bada egoitzarik, nola izanen ote da hemendik eta 18 hilabetera? «Erran nahi du lehentasuna izanen dutela. Egoitza baten zain diren beste Hendaiako 180 elkarteen aitzinean ezarriko ditugula». Ezenarrok gogorarazi duenez Hendaian 209 elkarte dira, eta hogei bat dira soilik udal egoitzak dituztenak: «Besteek partekatzen dituzte. Baina badakigu gaztetxe baten printzipioa dela bakarrik berentzako leku bat».

Azken bi urteetan Orio auzoko etxe batean zegoen Hendaiako Sasiko gaztetxea. Parisko ospitaleen jabetzapean zen etxe pribatua zen. Baionako auzitegian bururatu zen afera. Maiatzean hiru hilabeteko epea eman zien auzitegiak lekuak husteko. Egun hauetan bururatu da, justuki, epea. Atzo goizeko lehen hitzordua Sasikon finkatua zuten gaztetxekoek. Handik joaten zirela iragarriz, triste, baina pozik ere, bertako esperientziak gaztetxe baten beharra berresteko balio izan ziela. Hortik ziren joan hiri barnean kokatua den kasernara.]]>
<![CDATA[Hendaiako gaztetxekoek hitzarmena izenpetu dute udalarekin]]> https://www.berria.eus/albisteak/155955/hendaiako_gaztetxekoek_hitzarmena_izenpetu_dute_udalarekin.htm Sat, 25 Aug 2018 14:59:17 +0200 Nora Arbelbide Lete https://www.berria.eus/albisteak/155955/hendaiako_gaztetxekoek_hitzarmena_izenpetu_dute_udalarekin.htm Gaztetxea husteko agindua emana zuen epaileak, eta Sasiko orain arte zegoen eraikina husteko deialdia egina zuten hango kideek gaurko. Goizerako jarri zuten zita, eta iragarri zuten prentsaurrekoa eta bazkaria ere egitekoak zirela. Ez zuten iragarri prentsaurreko hori gaztetxea izateko okupatutako beste eraikin batean emango zutenik.

Orio kaleko eraikinean alkartu, eta Hendaia erdialderako bidea hartu dute goizean. Han, suhiltzaileen kaserna zaharra okupatu dute. Bertara joateko deia egin diete gainera, herritarrei, mezu argi batekin: "Hendaia ez da gaztetxerik gabe beldituko". Gaur bertan egitekoa zuten lehen jardunaldia 18:00etan. etorkinen egoerari buruzko informazio bilkura antolatu dute. Hori baino lehen, ordea, aldaketa eta polizia joan dira egoitza berrira, eta handik kanporatu egin nahi dituztela salatu du gaztetxeak. ]]>
<![CDATA[Jaialdi sabotatua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1890/026/003/2018-08-22/jaialdi_sabotatua.htm Wed, 22 Aug 2018 00:00:00 +0200 Nora Arbelbide Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1890/026/003/2018-08-22/jaialdi_sabotatua.htm
Gisa horretako jaialdiak ugaltzen ari direla, zerk ote duen desberdin egiten galdetu dio bere buruari jaialdiak. «Ohartu gabe jaialdi berri horien klixe bat bihurtu ginen. Egin indarrek ikaslerik onaren lekuan jartzen gintuztela», jaialdia antolatzen duen Moï Moï kolektiboko Manon Boulart arduradunak azaldurik.

Ikasle on horren irudiarekin jostatu nahi dute aurten. Joko erlatibo bat, halere, baleapopzaleak ez baitira galduak sentituko. Eta hortik sabotajearen ideia. Orain arte komunikazioarekin jostatu dira, zenbait txiste eginez. Jaialdi denborarako zenbait sorpresa iragarriak dituzte.

Bitartean, egitarau berean zenbait artista ageri dira, zeinen berezitasuna baita, justuki, sabotajea.

Horien artean, afixa buru dituzten Ariel Pink eta Gaff E. Ezustez betetako ikusgarriak ematen dituzte biek. Jaialdiaren deialdia irabazi duen Alison Florak ere sabotajean oinarrituko ditu performanceak.

Izanen dira musika elektroniko beltzetik cumbiara pasatuko diren giro nahasiak. Artista batzuk aipatzearren, Iruñeko Melenas, Parisko Apollo Noir eta Herbehereetako The Mauskovic Dance band daude.

Baleapop

Bihartik igandera arte, Donibane Lohizuneko Dukontenia parkean eta hiri barnean.]]>
<![CDATA[1918ko giroarekin solasean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/026/001/2018-08-09/1918ko_giroarekin_solasean.htm Thu, 09 Aug 2018 00:00:00 +0200 Nora Arbelbide Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1872/026/001/2018-08-09/1918ko_giroarekin_solasean.htm Les Baigneuses (Bainulariak), 1918an margotua. Bere txikitasunean, handi. Miarritzerentzat, bereziki; postal bat baino ederrago. Nork, eta Picassok berak margotua. Noiz, eta uda beteko hiriaren erakusketa nagusian.

Margolan honetatik du moldatua Didier Arnaudetek Biarritz 1918-2018 erakusketa. Bainulariek diote «zentzu ematen» erakusketari, gainerako artista guztien obrei, komisarioaren hitzetan. Hori bai, Picassorena margolan bakarrenetakoa da Bellevue honetan. Ez dadila gaizki ulertzerik izan. Ez da Picassoren obren erakusketa bat. Zenbait lan aurkitu daitezke, baina Picassozaleak ez dira baitezpada aseko. Presentzia anitzez handiagoa dute gaur egungo artisten obrek. Izan ere, 1918ko bainularien mendeurrenaren ondoan, Baiona eta Miarritzeko arte eskolaren hamar urteak ospatu nahi izan dituzte. Eta, horretarako, eskolak hamar urte horietan gonbidatu artista garaikideen obrak ekarri dituzte erakusketara. Tartean, Pascal Converten lanak besteenak baino gehiago daude. Artista honek baitu arte eskola sortua. Baina hor dira ere Annette Messagerrenak edo Daniel Burenenak, esate baterako.

Bi alde

Alde batetik, Picasso eta bere garaiko lagun ezagunen famarekin jostatzen da erakusketa. Erreferentziatzat hartu duen 1918ko uda hartatik hainbat hilabetera bururatuko zen Lehen Mundu Gerra. Orduan, aristokrazia eta burgesia anitz zen metatzen Miarritzen. Justuki, gerratik urrun zelako. Erakusketan dago, adibidez, Gabrielle Coco Chanelen lehen saltegiko kutxa bat, Miarritze idatzirik agertzen baita hor. Izan ere, bertan zuen ireki lehen saltegia. Eta Picassoren adiskidea izan zen Chanel. Hor daude, halaber. La Mimoseraie Eugenia Errazurizen etxearen argazkiak. Geroztik desagertu den etxe horretan egon baitzen Picasso; izan ere, Errazuriz mezenasa izan zen. Eta han egon ziren, Picassoz gain, Blaise Cendrars poeta eta Igor Stravinski musikaria ere. Olga Khokhlovak ere presentzia berezia dauka; ezkondu berritan iritsi zen Miarritzera senarrarekin, Picassorekin. Khokhlovak margolariari bidali maitasun gutun zenbait jarri dituzte hor. Argazkien bitartez, baina, erakusketa har daiteke artista haiek orduko aristokraziaren giroan bizi zezaketena irudikatzeko proposamen baten gisa. Gerlak ere badu leku bat, soldadu zaurituek batez ere. Kolpatu anitz ere ekarri baitzituzten hiriko hoteletara.

Baina erakusketak badu beste alea ere; hor dago artea. Bainulariak horrek ere badu sakontasunetik: koadroak badu bere garrantzia Picassoren obran, Didier Arnaudet azaldu duenez. Bainulari horiek Picassoren kubismo garaiaren bukaera markatzen dute. Horiekin sartuko da margolaria klasizismoan, margo figuratiboagoa izanen du berriz. «Baina, halere, hurbilagotik begiratzen baditugu, ohar gaitezke ez dela hain klasiko. Arrunt bihurdikatuak dira bainulariak».

Eta horra Arnaudetek bi artisten artean asmatu lehen elkarrizketa baten abiapuntua: arrunt bihurdikatua da Denis Darzacqen dantzaria ere. Argazki handia da Darzacqena, eta erakusketa hesten du. Eta, halako batean, begi keinua agertzen da. Argazkietan agertzen den Juliette Gernez dantzariak kasik Picassoren bainulariaren gorputz joko bera du. Karrikan da, eta ibiltzen ari den jendearen artean inprobisatuak dirudite ingurukoek.

Bi garai arrunt desberdinetan eginak dira bi lanak, bi teknika arrunt desberdinekin. Baina hor dago kontua. Arnaudetek pentsatzen du beti «problematika» bera dela: «artea». Eta artearen barruan «berritzaileak» diren lanak egin nahia. Baina komisarioak argi utzi nahi du beste kontu bat ere: erakusketaren ideia ez dela sinetsaraztea Picassoren obra dutela oinarri bildu dituzten artista garaikideek oro. Baliteke Darzacqek ez ezagutzea bainularien margolana. Begi keinu kontu bat da gehiago; joko bat. Arnaudetek dituen jakintzetatik, gustuetatik eta obra jabeen sareetatik lortu dituen obren artean proposatutako ibilaldi bat.

Modernitatearen poesia

Guillaume Apollinaire eta Jean Cocteau poetek irudikatu modernitatearen poesia korrontearen gisara aritu dela azaldu du Arnaudetek. Poeta biak ziren Picassoren lagunak, eta biek badute presentzia erakusketan. «Eguneroko bizitzaren elementuak sartzen hasi ziren orduan beren poesian. Mintzatzen ahal dira beren etxezainaz, karrika bat zeharkatzen ari den pertsona bati buruz, eta, aldi berean, antzinako poeta baten erreferentzia bat egin dezakete». Arnaudetek azaldu du horrela pentsatua duela erakusketa. Erran nahi baita, agian lehen kolpe batean bistakoak ez diren hurbilpen batzuk eginez, «mundu batetik bestera pasatuz eta interpretazioari leku bat atxikiz».

Beste adibide bat emateko, Arlekini eskainitako aretoa dago. Picassok marraztutako Arlekin dago zintzilik bertan. Marra bakarrarekin egin marrazkia da. Kolorerik gabekoa. Delphine Coindeten prismak diote ematen kolorea nonbait, baita Nina Childressen margolanak ere, non ageri baita emazte berde bat jarleku batean eta ondoan eskafandra batean sartu pertsona bat, egoera bitxi bat sortuz. «Bisitari batzuk dudan jarriko dituzte behar bada zenbait artisten lanak, erranez ez dela artea», Arnaudeten ustez. Baina Picassoren horiek ondoan jarriz nahi du ohartarazi Picassok berak ere egin izan dituela gauza bereziak bere garaian.

ERAKUSKETA

Izenburua. 'Biarritz 1918 & 2018'

Artista zenbait. Pablo Picasso, Guillaume Apollinaire, Jean Cocteau, Daniel Buren, Nina Childress, Annette Messager, Delphine Coindet, Pascal Convert, Denis Darzacq, Gloria Friedmann, Eric Poitevin, Julien Previeux, Barthelemy Toguo,

Non. Miarritzeko Bellevuen.

Noiz. Irailaren 30a arte. Egun guziz irekia, 11:00etatik 20:00etara, astearteetan salbu.]]>
<![CDATA[«Aproposak dira Baionako bestak harremanetarako eta eztabaidarako; besta da!»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1958/040/001/2018-07-29/aproposak_dira_baionako_bestak_harremanetarako_eta_eztabaidarako_besta_da.htm Sun, 29 Jul 2018 00:00:00 +0200 Nora Arbelbide Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1958/040/001/2018-07-29/aproposak_dira_baionako_bestak_harremanetarako_eta_eztabaidarako_besta_da.htm Gara egunkarian kazetari aritu ondoren. Baionesa da, bihotz-bihotzetik, eta Baionako bestak ezin huts eginak zaizkio aspalditik. Baita lanean ari delarik ere.

Euskoaren mahaitxo bat bestetan, zergatik?

Baionan, 50 ostatuk eta jatetxek baino gehiagok hartzen dute euskoa.

Sakelan euskoak bakarrik izanik egin daitezke bestak, beraz?

Bai! Euskoa hartzen duten lekuetan, poteoa egin daiteke. Giro ezin hobea aurkituko da, segur! Eta, bestalde, Baionako bestak informatzeko leku paregabea dira. Jende anitz baita. Nahiz eta euskoa ezaguna den, proiektua bera ezagutarazteko lan pedagogiko asko egin behar da. Euskoa dirua da, bai, baina dirua baino gehiago ere bada. Tokiko ekonomian eragina badu, eta ematen du aukera Euskal Herri ekologikoago, sozialago eta euskaldunago bat bultzatzeko.

Zer aurkitzen duzu Baionako bestetan beste inon aurkitzen ez duzuna?

Nire herria da, eta, beraz, niretzat, nire herriko bestak dira. Baionako jendea, zein beste leku anitzetakoa berrikusten dut hemen. Giro berezia sortzen da guztion artean. Memento goxoak bizi ditzakegu. Aproposak dira Baionako bestak harremanetarako, eztabaidarako; besta da! Garai horietan irekitzen da horrelako parentesi bat, non beste bizi mota bat sortzen den. Gehiago bizi gara kalean, kanpoari begira. Eta usaian ibiltzen ez naizen ostatuetan ere ibiltzen naiz bestetan.

Zer gomendatuko zenioke lehen aldiz bestetara heldu den euskaldun bati?

Bera banintz, eguerdietan etorriko nintzateke, girotzeko. Bada kantua eta musika kaleetan zehar, ostatuetan. Badira frango ostatuz ostatu kantuz ibiltzen direnak, gehienbat larunbat eta igandeetan. Oso polita da. Gaueko giroan sartzeko, Patxokin, Kalostrapen edo txosnagunean. Hortik kanpo, Baiona ez badu ezagutzen, ez badaki frantsesez, baliteke giro bitxiak aurkitzea. Leku batzuetan, giro oso frantsesa bada. Baina nahi badu soziologia pixka bat egin, peñetara joan daiteke. Euskaldunen karrikara.

Giro frantsesa zer da zuretzat?

Mozkorkeria asko eta dantza gutxiago.

Eta zer gomendatuko zenioke lehen aldia duen kanpotar bati?

Gauza bera. Behintzat, ikus dezan beste giro bat ere badela. Beraiek ere egin dezaten soziologia pixka bat. Nahiko deigarria da, halere, bi giro horiek egotea. Eta ez da Baionaren berezitasuna bakarrik.

Eta, agian, behar da ate bat irekia utzi ezusteari?

Bai, edozein lekutan bezala. Bestela, pixka bat aspergarria litzateke. Beti leku berean jende berberarekin. Besta giroak balio du justu ate hori zabaltzeko, jendeengana joateko eta girotzeko. Eta, batzuetan, gertatzen bada ostatu batera joan eta giroa ez maitatzea, bada, beste batetara zoaz edo karrikan bertan gelditzen zara.

Zer aldatuko zenuke Baionako auzapeza bazina?

Ez dudana jasaten ahal da Baionako besten lehen egunetik bozgorailuetatik kasik bakarrik frantsesa entzutea. Lehen egunean, eguerdiero, gauero... Gero eta zailagoa egiten zait. Kenduko nuke. Eta animazio gehiago sortuko nituzke. Nahiz eta asko aldatu diren bestak azken urte hauetan, batez ere elkarteek bultzaturik. Nik hori bultzatuko nuke.

Eraso sexistak gertatu dira berriz; zer eginen zenuke horiek desagertzeko?

Jendeen mentalitateak aldatu behar dira. Gizartean, berez, bada misoginia, eta, askotan, emazteak dira txarrenak. Askotan, gertatu zait emakumeekin hitz egin, eta, «begira nola janzten diren, normala da bortxatuak izatea» eta antzekoak entzun behar izatea. Zaintza lana ez da egiten emakumeen artean. Beharko litzateke manifestaldi bat egin guztiak minigonetan: «Nahi dudan bezala jantzi nahi dut!» aldarrikatuz. Ez dugu guk gorputza estali behar gizonek ez dutelako beren burua kontrolatzen. Kontrola dezatela.]]>
<![CDATA[Salbuespenek egiten dute araua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1930/038/001/2018-07-28/salbuespenek_egiten_dute_araua.htm Sat, 28 Jul 2018 00:00:00 +0200 Nora Arbelbide Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1930/038/001/2018-07-28/salbuespenek_egiten_dute_araua.htm
Baina izenik eman nahi ez duen andre honen kasua bestelakoa da. Haserre jarri da. «Ongi hasten da!». Kontua ez dela zortzi euro ordaindu ala ez. Printzipio kontu bat dela. Urruntzen da anderea zaintzaileengandik eta ahapeka hasten: «Ez naiz arrazista, baina niri ateak ixtea, eta gainera, horiek... Ez du inteligentzia maila, ageri du». Eta horra begi bistakoa. Gauz idazleak Debout-Paye (Le nouvel Attila) eleberrian nabarmentzen duena zaintzaileen egunerokoaren oihartzuna: «Ez diezaiogula gezurrik konta geure buruari. Zaintzaile beltzak irudikatzen du zibilizazioak irudikatu nahi duen beltza. Salbai onaren irudia. Beldurtzen duena, handia dena eta obeditzen duena. Eta horrekin jostatzen dira denak», Gauz idazleak Mediapart aldizkarian erranak berretsiak dira hemen.

Argi, hemen, ordainketa kontu bat baino anitzez urrunago doa gaia. Hiri baten testuinguru batean, non, azken batean, herriko etxe batek bere karrikak enpresa pribatu bati delegatu baitizkio. Jakinez, CRSak ere ez direla urrun.

Hori esperimentatu du beste baiones batek geltoki ondoko sartze hetsian. Lagun taldea xanpain botilekin sartu nahi dute bestara. Horrela hasten baitituzte urtero Baionako bestak. Baina xanpaina ezin pasatu, berinazko botilak debekatuak direlako. «Segurtasun kontu bat da. Zauriak saihesteko», esplikatzen du Marc zaintzaileen nagusiak. Futbol txapelketako finala du hartzen adibidetzat. Lyon aldean zegoela zaintza lanetan, finala pantaila handi batean transmititzen aritu zirela. Berinak ez ziren debekatu. Eta finaletik landa jazarraldi bat jasan behar izan zutela. Jazarraldiak saihestea, hori badela ere helburuetako bat ez du gordetzen Marcek. Baina berriz xanpaina kontu, xanpaina plastikozko botiletara ezin transferitu. Doi bat haserretzen hasi dira baionesak. Orduan, CRSak hurbildu zaizkie. Deus erran gabe, baina armak eskuetan. Ez hurbilegi ere, baina soilik erakusteko hor direla.

«Oraino!», beste hau kontrolez nazkatua da. Izan ere, bi kontrol gune daude. Bata eskumuturrentzat eta hori aitzin beste bat zakuentzat. Delako, preseski, berina debekatzeko. Zaku guztiak irekiarazten dituzte zaintzaileek, ikusteko zer dagoen barnean. «Eskubidea duzu zakua ez irekitzeko», erantzuten dio zakua irekitzea trabagarri zaionari. «Baina orduan, ez zara sartuko».

Segurtasun, iragazi eta kontrol hori guztia bazen azken urteetan, atentatu arriskuak zirela argudiatuz. Baina orain areagotu dira, eskumutur kontu horrekin.

Eskumuturrak ordaintzea normala zaien anitz ere badira. Horri esker segurtasuna indartuko dela espero dutela diote lekuko batzuek. Ghislaine kasu horretan da: «Espero dut horrela ez direla gehiago sartzen ahalko arazoak sortzen dituztenak».

Preseski, segurtasun kontuek besten aurrekontuak garestitzen dituztela esplikatu izan du Herriko Etxeak. Eta horri aurre egiteko erabiltzekoa duela dirua. 550.000 euro inguruko gastua dauka eskumutur eta segurtasun egitura berri horrek guztiak.

Eta horra hautua, beraz, bestazaleak ordainaraztea. Edozein gertakari pribatu balitz bezala. Baina hemen hiri bat da, non badiren jendeak bizi. Non badiren zerbitzuak, non badiren saltokiak. Baina horietara sartzeko ere beharrezkoa da eskumuturra, horrek sortzen dituen kontraesanekin. Non jartzen den marra gorria. Adibidez, farmaziara joan behar duena pasatzen uzten du Nasser zaintzaileak. «Hil ala biziko kontu bat baita», argudiatu du. Telefonoa hautsia duenak telefono saltzailearengana joateko, berriz, ezin: «Aitzakia horrek ez du funtzionatzen». Erosketak egin beharra ere ez da aski.

Eta gero, badira ere bizi ez, baina barne horretan lanean ari direnak. Hor, profesionalen kasuan, eskumuturra urririk, baina lan kontratuak erakutsi behar.

Alternatibokoek, ordainduz

Besta animatzen ari direnentzat eskumuturrak urririk dira. Baina, baldin eta egitarau ofizialean sartuak badira, alternatibokoen kasuan, gauzak ez dira hain argi. Patxondo peñakoek jakinarazi dute egunero programatu kontzertuetako musikariei ordaindu behar izan dizkietela eskumuturrak. Talo saltzen ari diren Baionako ikastoletako gurasoen kasuan, Baionakoak ez diren gurasoek eskumuturra ordaindu behar izan dute ere, zer, eta taloen egitera sartzeko.

Baionako besten gastuak nork ordaindu behar dituen, azkenean, eztabaida horrek, zalantzarik sortzen ez duen erantzunik ez du aurkitu oraino, itxura guztien arabera.]]>
<![CDATA[Giharrak ongi beroturik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/033/001/2018-07-27/giharrak_ongi_beroturik.htm Fri, 27 Jul 2018 00:00:00 +0200 Nora Arbelbide Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1872/033/001/2018-07-27/giharrak_ongi_beroturik.htm Qi Gong jestuak egitea, hori du goiz honetako desafioa. Ez zaio batere bateraezina iruditzen. Alderantziz: «Ez banu puntxik edan, ez ninduzun aurkituko hemen!». Plaza erdi honetan, oraindik asfaltoan pegatuak dira bezperako alkohol usainak. Nahiz eta garbitzaileak pasatu diren, hortik zenbait oren lehenago plaza lepo betea zela baieztatzen duen usaina da. Baina hori detaile bat besterik ez da irria ezpainetan Qi Gong-ean ari direnentzat. Laster sartu da publikoa jokoan, eta gustura segitu du izerditzeraino. Besta ere hobeki segitzeko ez dagoela parerik konbentzituak dira denak. Pipatu zigarretak eta edan alkoholen kalteak kanpora bota, berriz hasteko.

Eta txarangak edo haurren danborrada hortik pasatzen direlarik, jestuen erritmoa txaranga edo danborren erritmora egokitu eta, azkenean, ez duela hain gaizki ematen ere ohartzekoa ukan dute. Memento goxo bat da denentzat. Belaunaldi guztiak aurkitzen dira hor. Adin eta maila guztietakoak. Batzuk, irriz, Audrey bezala; besteak, serioago. Baina guztientzako eskuragarri dela.

Eta, funtsean, hori da ere Qi Gong saio honen helburua. Batetik, erakustea eskuragarritasun hori -saioa urririk da-, eta, bestetik, hain zailak ez diren jestu batzuekin sakontasun bat lor daitekeela. Hori berresten du Akord64 elkarteko Frederique Chopinaud irakasleak. Hor dago esplikazioak ematen, frantsesez.

Qi Gong, jatorrian, ez da arte martzial bat. Arte martzialetako, adibidez Taiji Quanarako, hasi aitzin egiten den beroketa bat da. Medikuntza txinatarrari ere lotua da. Baina beroketa soil bat izatetik, aspalditik berezko diziplina ere bilakatua da.

Minbizi zerbitzu zenbaitzuetan eskaintzen da: eriei gaitzaren ondorioak hobeki gainditzeko ematen diete. Artritis dutenentzat ere minak txikitzeko balio du.

Bereziki, hirietan frango garatu da azken urteetan kirol hau, eta, hemen oraindik frango ezezaguna bada ere, gero eta zale gehiago daudela poztu da Chopinaud. Akord64 elkarteak berak hogei bat kide ditu, eta, astero, sei kurtso ematen ditu Baionako Glain aldeko elkartetxean. Baionako besten saioa beren burua ezagutarazteko ezin hobeki zaie. Bat baino gehiago bildu zaizkie informazio bila, nola segi dezaketen jakiteko.

Bada ere animazio bat gehiago segitzeko aukera Baionako besten eguneko animazioan. Jadanik aspalditik eskaintzen da yoga herriko etxe aitzinean. Horrekin segitzen dute ere aurten. Hori bai, biak tenore berean dira, hau da, 10:30ean. Baina biak egunero direnez, batean bat eta bestean bestea egin daiteke.]]>
<![CDATA[Baina bada lan oraino]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1930/030/001/2018-07-26/baina_bada_lan_oraino.htm Thu, 26 Jul 2018 00:00:00 +0200 Nora Arbelbide Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1930/030/001/2018-07-26/baina_bada_lan_oraino.htm
Celine Ferer, Pauline Bourdon eta patricia Karrikaburu errugbilariak. Jean-Daniel Chopin

Eta hirugarren argazkia, edo hobeki erraiteko, argazki saiakera, Peñena izan zen. Beltzez jantzirik agertu nahi izan zuten herriko etxe aitzineko plazan, bestak ordaintzearen kontra.

Baina, hasteko, beraz, irekitze alternatiboarena. Baiona Ttipiko San Andres plazari begira, Zizpa gaztetxeak antolatua izan da, azken urteetan tradizio bihurtua. Baionako bestetako eraso sexisten kontrako kolektibo feministari eman dio protagonismoa. «Karrikak gureak dira! Gora borroka feminista!», oihukatzeko aukera ukan dute, bozgoragailua. «Elkarlana» ere berretsi dute. «Errespetuz eta autodefentsaz, karrikak, gau ala egun, gureak direla erakutsiko dugu».

Eta funtsean, ondotik dantzatu banakoa bera ere horren ilustrazioa izan da. Neskak dantzan naturaltasun osoz. Eta ez da bukatua. Bi hitzordu finkatuak dituzte feministek. Batetik, gaur, 18:00etan hasiko den poteo feministarena, laborari txokotik hasiko dena. Eta bestea emazteen argazkiarena: larunbatean, 20:00etan, txosnagunean. Bide batez, irekitze alternatiboaren antolatzaileak poztu dira udalak berek egin eskaera onartu izanagatik. Hau da, eraso bat gertatu eta erasotuak salaketa ezarriz gero, herriko etxea auzian parte zibil gisa engaiatzea. Pauso inportantea iruditzen zaie erasorik gabeko bestak eraiki ahal izateko. Iruñeko Udalaren modeloa jarraitu duela udalak, badutela oraino zer ikas Iruñeatik nabarmendu dute bide batez, gaztetxekoek. Eta funtsean, jota batekin hasi zuten irekitze ekitaldia horren adierazle, nolabait. Mattin Lerissak kantatu Iruñea aise ederrago jotak bere efektua sortu du. Bere bozagatik eta bere ironia puntu bat hor ere agian.

Tokiko janaria eta edaria proposatzen segitzen du ELBren txokoak. Bob Edme

Hots, bada lan. Baina, aldi berean, lana, egin egiten da. Elkarte feministek ere, beren aldetik, indartu dute beren prebentzio lana, aldarrikapena bezala. Txosnagunekoei formakuntza bat eskaini die Aitzinako talde feministak. Besteak beste, erasoen aitzinean nola erreakzionatu lantzeko. Ostatu andana batekin ere komunikazio lan berezi bat eraman du Paf elkarteak. Sexu erasoen aurkako afitxak, pegatinak banatuz. Eraso sexistei ezetz erraiteko, «Ezetz beti ezetz» dela berresteko.

Peñen artean gero eta gehiago dira ostatuaren gibeletik zaintza lana egiteko prest direnak, baieztatzen du Peñak elkartzen dituen taldeko buru den Owen Lagadecek: «LGTB elkarteak kudeatzen duen Txalaparta peña gure taldearen barne da, eta beti azpimarratzen digute alde hori. Baita diskriminazio guztien kontra adi egoitearen beharra». Lagadecek berretsi du ere irmoki lantzen dutela komunak beti irekiak atxikitzea peña guztietan.

Bada ere liburuxka bat han eta hemen banatzen hasi denik atzoz geroztik, herriko etxearekin partaidetzan egina, Planning familialaren ingurukoekin osatua. Zehazki zer den sexu eraso bat esplikatzen du. Aski ongi egina da, baina Jean-Rene Etxegarai Baionako auzapezaren sarhitza eta pare bat esaldiz aparte, osoki frantses hutsean den dokumentua da.

5.000 korrikalarik hartu zuten parte lasterketan. Bob Edme

Bada ere Maina izeneko babesgunea. Hori ere instituzioei franko lotua da. Atzo arratsaldetik emana dute. Xaho kaiaren aldeko unibertsitateko sartzean da. Sexu erasoei aurre egiteko prebentzioa eta arta eskaintzen duen karpa da, iaz estreinatua. Hor egonen da talde bat egunero, 16:00etatik hasita. Eta horrez gain, bestalariengana ere badoaz, esku orria eta pegatinak banatzeko asmoz. Aipagarria izan daiteke ere justu bestak aitzin Planning familial elkarteak eskaini autodefentsa tailerra. Arrakasta lortu du prestaketak eta garatzeko asmoarekin gelditu dira. Itzalgune bakarra herriko etxearen partetik. Besta egitarauaren barnean horrelako ekimen bat sartzea ez zaiela egokia iruditzen jakinarazi du Jerome Agerre auzapez ordeak Sud Ouest egunkarian: «Autodefentsa lan sakon bati lotua delarik biziki gauza ona da, baina ezin da lotu gertakari dimentsio bati».

Herriko etxearen munduan badela lan oraino erakusten duen adierazpen bat, agian. Eta irekitze ofizilean ere ikusi da hori. Artetik errateko, bertsorik gabe segitzen du irekitze ofizialak. Horren ordez, iaz estreinatu bezala, aurten ere Agur jaunak kantatu dute balkoinetik, Charles Ferret tenoreak kantatuta. Okzitanieraz diskurtsoa askoz luzeagoa botatzeko aukera ukan dute. Eta, gero, hiriko hiru giltzak bota zituzten. Bata Neskak Baionako errugbi taldeak txapeldunak aurten, bestea Matthieu Androdias arraunlari txapeldunak eta, azkena, beraz, Jean-Marie Bigard txistegile frantsesak. Hark du ukan ere mikroa hartu eta bestak irekiak direla iragartzeko pribilegioa. «Urdanga askatzea» txisteagatik ezaguna da, non emazteak ihiziei konparatzen baititu, eta bortxaketa kulturako klixe andana bat errepikatzen. Feministek aspaldian salatua. Hark berak jadanik ihardokia die feministei erranez «egiazko emazteek» ulertzen dutela, egiazki gizonaz dela trufatzen. Eta feministak ez direla «egiazko emazteak». Kontraste handia hortaz, atzoko ireki egunak. Batean feministak ikur, bestean misoginia.

Beltzez jantziak

Atzo gauak utzi hirugarren argazkia edo hobeki erraiteko hirugarren argazki saiakera peñena izan zen. Egia erran ez ziren hainbeste ikusten kamiseta beltzak. Gora altxatu lepoko gorriek dena estaltzen zuten. Ez zen ere oihu berezirik entzun. Entzun zitekeen, ordea, behin baino gehiagotan Frantziako ereserkia. Azken urteetan urtero entzuten den kantua. Nahiz eta ez den ere aho batez kantatzen. Baionako harmoniak laster batean arrankatzen baitu Peña Baiona.

Horiek horrela, hor zuten halere intentzioa peñek. Zehazki, hamabost peñaren ekimena izan zen. Aldarrikapen nagusia: hirira modu librean sartu ahal izatea, ordaindu gabe. Izan ere, aurten lehen aldikoz pagatuz izanen dira bestak, ostiral, larunbat eta igandean. «Aurten 8 eurotan da, baina nola segurta dezakete heldu diren urteetan ez dela 15, 20 edo 25 euro izanen?», dio elkarteen izenean mintzatu den Owen Lagadecek. Besta eredu bat dagoela zalantzan eta gogoeta sakonago bat beharrezkoa dela eskatu du. Proposamenak ere badituzte. «Besta ederra da: ez dadila bilakatu, ez komertziala, ez normaz betea. Ez bada espontaneoa ez du gehiago ezertarako balio».







]]>
<![CDATA[«Maite dut Baiona festa giroan ikustea»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1886/032/001/2018-07-26/maite_dut_baiona_festa_giroan_ikustea.htm Thu, 26 Jul 2018 00:00:00 +0200 Nora Arbelbide Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1886/032/001/2018-07-26/maite_dut_baiona_festa_giroan_ikustea.htm
Nolako gogoarekin igoko zarete taula gainera?

Besta memento on bat sortzeko gogoarekin, gure lagun asko etorriko baitira, eta, agian, baita zale batzuk ere. Beti bezala, publikoarekin batzeko asmoa izango dugu, agertokiaren eta publikoaren arteko barrera hausteko.

Patxa plazak haustura horren lortzeko aukera emanen dizue?

Pentsatzen dut. Historikoki, plaza alternatibo bat da. Garai batean, Patxakoek lan handia egin zuten ez gehiago izateko droga salmenta toki bat. Eta lan hori egina izan da. Orain, gazteek hor berean besta alternatiboa antolatzeko aukera izatea bikaina da. Askatasun toki bat da, eta horrek laguntzen du giroa hobetzen.

Zer duzu gustukoen Baionako bestetan?

Hemengoa naiz, eta badu 38 urte egiten ditudala. Gutitan huts egiten ditut. Bereziki maite dudana giro orokorra da. Maite dut Baiona ikustea festa giroan. Urtean zehar, leku beretan egoten naiz, baina urtean zehar ez dagoen giro bat bada bestetan. Jende asko-asko gurutzatzen dut. Batzuetan, urtean behin ikusten dudan jendea da. Bada askatasun aire bat: ez zernahi egiteko, baina bada zerbait. Ordutegirik ez da, hitzorduak bakarrik besta egiteko hitzorduak dira. Ez da lan egiteko hitzordurik. Ez da sekula ez berantegi, ez goizegi, jendearekin topatzeko.

Zerk egiten du giro bat ona eta beste bat txarra?

Urte luzetan lan egin izan dut Sankara ostatuan Baionako besten garaian. Ematen genuen musika ez zen frantses musika triste hori, eta jende asko etortzen zen musika entzutera. Eskertzen gintuzten ezartzen genuen musika onagatik.

Musikak anitz eragiten du?

Ostatuan musika kontrolatzeko xede bat bagenuen. Musika ez dadin izan bortitzegia, edo ez dadin izan reggaeton itsusi bat, super sexuala, edo musika frantses triste hori. Sebastien Patochen La Cartouche kantua hedatu zen urte batez, adibidez. Afrusa zen. Jendea horrelako musikekin askaraztea ez da egokia, nire ustez. Oro har, kalitate pixka bat ematen bada, bai edaten den alkoholean, bai espazioan eta bai musikan, jendea beste giro batera pasatzen da. Inportantea da ere sentiaraztea hemen nortasun berezi bat badela. Kanpotarrei adieraztea ez direla nonahi; ez direla ondoko diskotekan edo kanpineko bestan. Badela beste proposamen bat, beste errealitate bat.

Baionako auzapeza bazina, zer proposatuko zenuke bestentzat?

Hasteko, komun gehiago eta nonahi, eta behartuko nituzke ostatuak komunak zabaltzera. Proposatuko nituzke kontzertu gehiago: bada aski plaza. Azkenik, kanpoko ostatuak debekatuko nituzke kale hertsietan, karrikak ahal bezain irekiak izateko. Non dira gehienik gertatzen tentsio momentuak? Jendea metatzen delarik. Eta non metatzen da? Karrika hertsietan, bi kanpoko ostatuen artean. Sexu erasoak ere hor badira anitz.

Zer gomendatuko zenioke lehen aldiz Baionara heldu den euskaldun bati?

Lehen aldi batentzat, egunez etortzea. Ez baldin baduzu herria ontsa kontrolatzen, galtzen ahal baitzara aski fite gauaz. Baina lasaiki etortzea. Eta segitzea besta alternatiboen egitaraua, euskarari lotu animazio guztiak: Baionako bestak euskaraz bizi daitezke.

Zer gomendatuko zenioke lehen aldiz Baionara heldu den ez-euskaldun bati?

Ez dezala pentsa zernahi egin dezakeela. Errespetatzea tokia, bere burua eta ondokoarena. Zure burua eta zure ondokoarena zainduz gero, gauzak hobeki pasatzen dira. Horrek behartzen zaituelako kontrol puntu bat atxikitzera.

Anekdota ezkor bat?

Gogoan dut beti Poliziak kargatu zuelarik igande gau batez Patxoki aitzinean. Biziki bortitza izan zen; zaurituak, jendea ikaran...

Oroitzapen goxo bat?

Manu Chaoren Baionako bestetako kontzertuarena. Garai hartan, txaranga bat bagenuen: gaua amaitu genuen Txiriboga ostatu zerratuan Manu Chao eta bere lagunekin musika jotzen berandu arte.]]>
<![CDATA[Phoenix eta The Black Madonnak estreinatuko dute Biarritz en Ete]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/026/001/2018-07-19/phoenix_eta_the_black_madonnak_estreinatuko_dute_biarritz_en_ete.htm Thu, 19 Jul 2018 00:00:00 +0200 Nora Arbelbide Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1877/026/001/2018-07-19/phoenix_eta_the_black_madonnak_estreinatuko_dute_biarritz_en_ete.htm
Antolatzaileak, Bigen bezala, kanpotik datozenak dira. Izan ere, jaialdi berriaren eramaile Super artista agentzia da. Artista agentzia izateaz gain, gertakariak antolatzen ere esperientzia badu: funtsean, Normandiako Cabourg herriko Cabourg Mon Amour jaialdia, adibidez. Hondartza bazterrean hori ere. Miarritzen ere Milady hondartza ukanen dute hurbil. Baina, Bigekoek ez bezala, jaialdi honek asmo irmoa dauka ez «jaialdi paristarra izatea», Julien Catala, Super egiturako buruak laburbildua. «Ez izateko bling-bling. Jaialdia izan dadila Miarritzeko jaialdia, eta ez dadila izan jaialdi bat beste norbaitek egina Miarritzerentzat. Eta espero dut lortuko dugula». Big jaialdiari leporatu kritika nagusietako bat hori izan baitzen. Itxurakeria gehiegizko jaialdia izatea eta paristarrek bakantzan diren paristarrentzat egina.

Guztientzat eskuragarria den jaialdia izan nahi du «familiarra», «pop izpirituan». Zenbait afixa buru bai, baina ez hainbeste ere. Estilo orotakoa ere izan nahi du jaialdiak. Pop estiloaz gain, rocka eta elektroa aldizkatuko dira. Aurrekontua 1,6 milioi eurokoa du jaialdiak.

Tokikotasunaren bila

Tokikoekin lan egiteko hautua egin dute Biarritz en Etekoek. Sustrai nagusia Miarritzeko Atabal kontzertu gela dute. Bere zuzendaria den François Maton bereziki. Badira beste toki batzuetako elkarte eta pertsona batzuk alde teknikoaren ardura hartu dutenak. 200 laguntzaile ere ariko dira hiru egunetan. Adibide bat emateko, ostatuetako bat Angeluko ikastolak du kudeatuko. Tokiko janariarekin ere egitekoa dutela baloratu du Catalak.

Tokikoen presentzia musika taldeetan ere segurtatu nahi izan dutela gaineratu du Catalak. «Big jaialdian ez zegoela tokiko artistarik entzun izan dugu. Eta ohartu gara badirela tokiko artista bikainak. Lee Ann, Clement Froissart eta TH da Freak». Gero, zer den tokikoa. TH da Freak bordelesa da, eta Clement Seignossen bizi da. Euskal Herritik, berriz, Lumi, Belako eta Kepa daude. Musika aldetik, halere, nagusiki Frantziako taldeak dira aurkitzen.

Agentzia bera Parisko agentzia da. Jaialdiaren antolakuntzarako Les Nouvelles Editions Independantes egiturari dei egin die, gainera. Horrek, besteak beste, Les Inrockuptibles aldizkaria editatzen du, eta Nova irratia ekoizten. Catalak esplikatu duenez, «artista frantsesen uhin berri bat dago, eta zinez interesgarria da baloratzea. Eta pentsatzen dugu artista horietako anitzen entzuteko gogoa dagoela lokalki».

Euskararen aldetik, Bigen baino presentzia handiagoa du euskarak. Baina, halere, izenburua frantsesez du bakarrik: «Saiatu gara, baina biziki konplikatua da. Zer emanen luke?». Galdetu eta Miarritze udan izan daitekeela ohartzean, hots, ez dela hain konplikatua, «bai, egia» erantzun du Catalak.

Jaialdiaren eskuragarritasuna prezio aldetik ere zaindu nahi izan dutela azaldu du baita Catalak. Aitzinetik lekuak erosiz gaua 39 eurotan zela; lekuan berean, 47 eurotan. Hiru egunak, aitzinetik, 80 eurotan; lekuan berean, 98. Hori bai, garagarnoa 4 eurotan finkatua dute. Beste jaialdietan ere prezio horretan dela argudiatu du Catalak.]]>
<![CDATA[Kantuak ardatz izanen ditu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1871/026/001/2018-07-18/kantuak_ardatz_izanen_ditu.htm Wed, 18 Jul 2018 00:00:00 +0200 Nora Arbelbide Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1871/026/001/2018-07-18/kantuak_ardatz_izanen_ditu.htm
Ez da kasualitatea, halaber, Axiarik Navajoen erran zaharra hautatu izana. Izan ere, Ipar Ameriketako indioen kulturak izanen dira jaialdiko beste ardatzetako bat. Kultura horiek gaurko egunean duten eragina aztertzea proposatuko dute Jean Rochardek eta Maurice Rebeixek jaialdiaren lehen egunean; hau da, bihar, ostegunarekin, 17:00etan Sanoki gelan. Jean Rochard disko ekoizle eta kazetaria da, Angelukoa (Lapurdi); Maurice Rebeix, argazkilaria. Biak siuxen eta shawneen laguntzat aurkezten dute beren burua. Ondotik, Oyateko dirdirak izeneko gaualdia du pentsatua jaialdiak. Oyate hitzak nazioa erran nahi du siuxen hizkuntzan. Gaualdiak Tony Hymas piano jotzailea izanen du gidari. Gaur egungo jazz musikari «handienetako bat» dela dio Axiarik. Haren gidaritzapean Chistophe Rocher klarinete jotzailea ariko da, Paul Rogers kontrabaxu jotzailea, eta Axiari bera, kantuan. siuxen dantza eta kantuak ukanen dituzte oinarri. 21:30ean Atharrin dira ariko.

Gaualdia Mathieu Mendizabal eta Julen Axiari kantari lapurtarrek dute hasiko. Euskal kantu herrikoiak dituzte kantatzekoak. Ondotik, Isabel Sorling Suediatik heldu den kantaria entzuten ahalko da. Normandian jarria aspaldian, You izeneko hirukotearekin etorriko da Lapurdira.

Beti Julen Axiarirekin, baina aldi honetan Okzitaniako polifonien estiloan; biharamunerako dute atxikia hori, hau da, uztailaren 20rako, ostiralarekin, Atharrin. Lucie Gibaux, Charlotte Espieussas, Julien Lameiras, Lisa Langlois-Garrigue ariko dira Julen Axiarirekin.

Julen Axiari bezala, haren aita Beñat Axiari ere ariko da ostiralarekin. Aldi honetan, Niño de Elche kantariarekin eta Pedro Soler flamenko gitarristarekin. Flamenko giroan, Haize basak izenburua eman diote gaualdiari. Flamenkoa beti, baina aldi honetan dantzatua, Clay konpainiaren esku izanen da. Beti ostiral gauean. Guillermo Guillenen gitarrak lagunduko du Asha Thomas eta Yinka Esi Graves dantzarien dantza.

Larunbateko egitarauan, hau da, uztailaren 21eko arratsaldean, Maddi Oihenart ariko da kantuz, Jeremie Garat izanen duela kontrabaxua jotzen. Atharrin ariko dira. Doi izeneko diskoa kaleratua dute Soka Hotsa orkestra izenarekin. Kantu herrikoiak dira pieza zenbait, eta besteak garaikideagoak, Itxaro Bordak eta Leire Bilbaok idatziak. Ondotik, hor izanen da berriz ere Julen Axiari. Aldi honetan Julie Lobatorekin. Iki Tilki bikotea osatzen dute biek. Kantuak eta perkusioak nahasten dituzte hor. Larunbateko egitaraua bururatzeko, BKO taldea aipa daiteke. Taldeak Malitik ekarriko ditu doinu eta soinuak. 22:30ean dira ariko. Aitzin, Andre Minvielle kantari okzitaniarrak bereganatuko du Atharriko oholtza. Okzitaniako soinuak Thelonious Monk pianistaren doinuekin nahasten ditu.

Oro har, egunero eta goizetik arrats, eta ordu txikienetan ere bertan gelditzeko gomita dute luzatzen. Bereziki Atharrin. Etenik gabeko ekitaldiak dituzte proposatzen. Lagunen arteko elkar aurkitze bat: hori izatea da jaialdiaren asmoa. Jaialdi osoan Itsasun aingura pausatzeko gomita bat, egunez egun elkar aurkitu eta gauzak elkarrekin egiteko asmatzeko gonbita, Axiari aita-semeak ez direlarik behin ere taula gainetik urrun izanen. Izan ere, arduraz agertzen dira gonbidatuekin kantatuz, dela Beñat Axiari aita, dela Julen Axiari semea.

Eguneroko beste hitzordu bat aipatzekotan, Jean Christian Irigoien soinu-jotzaileak eta Celine Latasa ipuin kondalariak inguruetan gaindi proposatu ibilaldiak daude. Gaualdiak bururatzeko ordu txikiak arte luzatzen den ekitaldia, berriz, Batouto dantzaldiak emango du. Batutoa Edouard Glissantek asmatu populua da: «Dira beilari, non gure esperantzek ez dituzten gure ekintzak oraindik topatu. Hala nola, amesten ditugun, ezagutzen baino gehiago». Ostiralean, Bulgariako, Turkiako eta Mazedoniako musikak oinarri dituen Jonnhy Makam ariko da leku horretan.]]>
<![CDATA[Atxikitze zentroa eta haren politika ahalkegarria salatu dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1946/009/001/2018-07-15/atxikitze_zentroa_eta_haren_politika_ahalkegarria_salatu_dute.htm Sun, 15 Jul 2018 00:00:00 +0200 Nora Arbelbide Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1946/009/001/2018-07-15/atxikitze_zentroa_eta_haren_politika_ahalkegarria_salatu_dute.htm
Eta hiru hilabete geroago berriz hor. Tarte horretan atxikitze zentroak jende andana bat atxilotzen segitu baitu, eta baita bere lehen familia ere, aste honetan bertan, hiru haurrak barne. Azkenean askarazi ditu abokatuak. Prozedura akats bati esker. Baina epaileak ere onartu du haurrek jasanaren ondorioak, medikuak nabarmenduak, hau da, jateko eta lo egiteko arazoak.

Baina baliteke ez azken familia izatea. Egun Frantziako parlamentariak adosten ari diren asilo eta immigrazio legeak ez du haurrak atxikitze zentroetan presondegiratzeko debekurik formulaturik. Eta ez dirudi horretara iristekotan denik. Legearen bigarren azterketa uztailaren 25ean hasiko dute diputatuek. Behin betiko bozketa irailean iraganen da, itxura guztien arabera.

Bitartean, segitzen du administrazioak bere horretan. Baina parean ere ez dira hetsitzekotan; elkartasunaren aldekoek hori izan zuten martxaren mezuetako bat. Herenegun partitu zen Baionatik martxa. Rene Cassinen sortetxetik partitu ziren. Giza eskubideen adierazpen unibertsala idatzi baitzuen Cassinek. Baionatik Arbonara joan ziren ostiralean, eta, atzo, Arbonatik Hendaiara. Orotara 200 bat parte hartzaile bildu ziren.

Eta fisikoa izan zela, horretaz fite ohartu zitekeen atzo. Martxan parte hartu zutenen begitarte akituak ikustea aski. Asfaltoak areagotu giro beroa eta autoen ke artean. Baina aldarrikapenak are ozenago oihukatzeko balio izan zien egoerak. «Inor ez da ilegala», «kateak askatu, harresiak apurtu» oihuen artean iritsi ziren Hendaiako atxikitze zentrora. Eta gauzak nola diren. Zentrora iritsi aitzin Pausun egin zuten geldialdi bat martxakoek. Justu hor, beraz, zubi ondoan. Hau da, muga ondoan. Eta hor bi iheslari. Zubia pasatu berririk. Kasualitate hutsez aurkitu zuten martxa. Baina laster ohartu ziren martxaren aldarrikapenez. Babesa sentitu, eta babesa hartu. Martxaren babespean Pausutik Hendaiako bidea egitea erabaki zuten orduan.

Eta horra atxikitze zentroaren kanpoaldean, bi gazte horiek. Besteekin batera elkartasuna txalotzen. Izan zitezkeen barnean, baina kanpoan ziren. Eskertu zuten ekimena, eta segitu zuten bidea, suerte hura berriz ere aurkitzeko esperoan. Oihartzun konkretu bat eman zion kontu horrek atxikitze zentroaren aitzineko diskurtsoari: «politika ahalkegarri eta bihotz-gogor horien kontra, etorkinentzat harrera eta elkartasun zehatzak denetan indartzea», deitu baitzuten hitzartzeetan. Eta gauzak uste baino sinpleagoak direla ere erakusteko parada izan zen orduan. «Bada garaia mobilizazioen bidez gure jendetasun, elkartasun eta partekatze balioek nagusitu ditzaten errepresio, errefusa edo beldur, ameskeria, herra eta gezurretan hetsirik egoteko politikek», segitu zuten.

Filosofia berekoa izan zen baita lekukoaren barnetik atera zuten testua ere. Izan ere, antolatu martxa euskararen aldeko Korrikaren izpiritu berarekin pentsatua zuten Bizikoek. Salbu hemen oinez zirela eta ez korrika. Baina bai, etapa eta lekukoarekin. Etapa bakoitz lekukoa esku batetik bestera pasaz. Mikel Zuluaga errefuxiatuen eskubideen aldeko ekintzailea izan zen lekuko bat. Grezian atxilotu zutena, iheslariei mugak zeharkatzen laguntzen saiatzeagatik. Errefuxiatuen eskubideen alde ari den CIMADEko tokiko presidentea den Alec Cadi ere izan zen beste gonbidatu bat, baita Maialen Errotabehere eta Beñat Axiari artistak ere. Eta Korrikan bezala, lekukoak testu bat gordetzen zuen, Hendaiako Atxikitze zentroaren aitzinean Marie Cosnay idazlea eta iheslariei babesa eskaintzeko premiaz engaiatzera bultzatzen duen J'accueille l'etranger ekimenaren bultzatzaileak.

«Errealitatetik urrun»

Cedric Herrouk idatzi testua izan zen lekukoaren barneko hori. Italiako mugatik hurbil bizi da Herrou, eta bere etxaldeko ateak irekitzen dizkie migratzaileei. Laguntzeagatik auzipetua dute. Frantzian Administrazioari zuzendu hitzak izan ziren bere idatziarenak: «Zu, hain hotza, hain zakarra». «Hoztasunagatik» dituela preso sartzen haur, emazte eta gizon horiek, hala deritzo Herrouk. Iheslariak, administrazioarentzat «kuatoak» direnak, harentzat «lagunak» direla ere nabarmendu zuen.

Errealitatetik urrundu izana leporatu zion administraziori. «Humanitatetik, senidetasunetik urrun. Nire lagunak, familia preso sartzen duzularik, ni ere sartzen nauzu preso», gaineratu zuen. Eta horren aitzinean «isilik egoteak hobendun egiten nau». Partekatzeaz ez dela beldur dio Herrouk: «Beldurtzen gaituena da zuen instituzioen harrotasuna. Gizon bat preso sartzen duenak humanitate osoa du preso sartzen».]]>
<![CDATA[Ihardukitzaileak Baionan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1876/032/001/2018-07-12/ihardukitzaileak_baionan.htm Thu, 12 Jul 2018 00:00:00 +0200 Nora Arbelbide Lete https://www.berria.eus/paperekoa/1876/032/001/2018-07-12/ihardukitzaileak_baionan.htm Gaur 1966. Euskal artea frankismoaren garaian erakusketak, geroztik 50 urte iragan badira ere. Jose Antonio Sistiaga, Remigio Mendiburu, Jose Luis Zumeta, Eduardo Txillida, Jorge Oteiza, Amable Arias, Nestor Basterretxea eta Rafael Ruiz Balerdi. Horiek taldeko artistak. Gaur taldeak 1966a izan zuen urte nagusia, lehen erakusketa eta manifestua egin baitzituzten. Gipuzkoa izan zuten eremua, eta abstrakzioa, abiapuntua.

Baionako Euskal Erakustokian jarri duten erakusketak artista bakoitzaren bost bat obra biltzen ditu. Azaroaren 4ra arte egonen dira hor. Artisten obra enblematikoenak biltzeko xedeaz gain, laginak estiloen aniztasuna erakutsi nahi du. Hor da, adibidez, Mendiburuk 1977an zizelkatu Argi hiru zubi obra mardula, kolore bakarrekoa. Eta ondoan, koloretsua eta arin-arina, airean zintzilikatua, Zumetaren Txoriak, 1972koa. Arantzazuko basilikaren proiektuari ere gela bat eskaini diote. Oteizaren apostolu baten burua, baita Basterretxea egiten hasi zen margoaren zirriborroa ere —margoa gerora zuriz estali zioten—.

Artisten lanez gain, erakusketaren lehen gela garaiko testuinguruari eskaini diote, azaltzeko zertan zen giroa Euskal Herrian. Frankismoaren propaganda, batetik. Euskalduna eta aldi berean frankismoaren aldekoa izan zitekeela erakustera ematen dute, artisten lan zenbait horren frogatzat harturik. Horien artean, Ignacio Zuloagak kargudun frankista bati egin potreta. Erresistentziak ere badu lekua; Aberri Egunak, Itsasuko adierazpenak nahiz Andeetako tontorretara eraman ikurrin txikiak, kasurako.

Erakusketa bukaeran, berriz, Gaur taldeko itzal handiko artisten oinordekotzaz gogoetatzeko tartea dago. Amaieran dago, adibidez, Donostia 2016ko logotipoa, Txillidaren marrazki bat oinarri duena. Logoa hautatu zutelarik baziren hamalau urte Txillida hila zela, baina senideei baimena eskatu, eta marrazkia erabiltzeko hautua egin zuten: «Badirudi beste gisa batez egitea ezinezkoa dela», dio Jacques Battestik, erakusketaz arduratu den museoko kontserbatze arduradunordeak. «Formalismo» hori, gaur egungo arte kontzeptuala baino errazkiago objektu egin daitekeela agian, hori du esplikatzen.

«Oraino anitzek segitzen dute formalismo horrekin. Duen arrakastagatik. Omnipresentziagatik. Ez da gainditua. Arte figuratiboa gogora ekar dezake horrek. Batzuek pixka bat tradizionalista den figurazioa egiten dute oraino. Funtzionatzen duelako Euskal Herrian. Arrue, Arteta eta artista horien haritik». Eta azkenean, «arteka bat» ikusten du hor Battestik, «puntako artearen eta jendeak prezatzen duenaren artean, euskal arteari lotzen zaionaren artean», beti Battestik.

Omnipresentzia hori gehiegizkoa ote? Galdera hori ere pausatzen du, nolabait, erakusketak. Horretarako, bi artista garaikideren bi obra jarri dituzte bukaeran, bi begi keinu bezala. Bata, Ibon Aranberriren Horizontes (beta), zeinetan Txillidaren marrazkietatik sortu hainbat logo ageri diren, soka berak atxikiak, dilindan, festa giroko banderatxoak balira bezala. Beste obra Juan Aizpitarteren plastikozko kutxak dira: Variaciones / Horizonte Metafisico. Jorge Oteizaren kutxak ditu erreferentzia nagusi.

Leku bat modernitateari

Eta horra paradoxa, hain behin-behinekoa zen kontu bat —eta aldi berean hain sakona— saihetsezina bilakatzeraino. Denbora aldetik franko behin-behinekoa izan baitzen Gaur taldea. 1965. eta 1966. urteetan eraiki zen batez ere. Hasierako ideia Sistiagarena izan zen; abstrakzioan lan egiten zuten artistak elkartu nahi zituen. «Garaian, arte munduan kontserbadurismoa zen nagusi. Figurazioa, akademizismoa. Leku gutxi zegoen modernitatearentzat. Baina baziren abstrakzioan ari ziren artistak, batzuk mundu osoan ezagutuak jadanik, Txillida eta Oteiza bezala», gogorarazi du Battestik. Ikusgarritasuna eta indar gehiago biltzea zen xedea. Adierazteko lekuak aurkitzea. Ordura arte hitzordu bakarra baitzen nagusi: Donostiako Turismo bulegoak antolatu Eguberriko lehiaketa. Eta orotarik bazegoen hor.

Gaur taldea osatu zuten zortzi artistek Donostiako Barandiaran galeria hautatu zuten elkartzeko. 1966an, hortaz. Hasiera batean, «ekintza artistiko militante bat da. Modernitate artistikoari leku bat ematea Euskal Herrian. Existitzeko borondate bat da, zentsuraren eta immobilismoaren parean». Geroago zion gehitu Oteizak «alde politikoa, identitarioa», beti Battestiren hitzetan. Hortik dator Oteizaren Euskal Eskola baten ideia. Talde bat probintzia bakoitzeko. Gaur gipuzkoarra zen bezala, Emen Bizkaian, Orain Araban eta Danok Nafarroan. Ipar Euskal Herrian Baita izeneko talde baten proiektua izan zela entzuna du Battestik, «baina nehork ez du horren aztarnarik». Ximun Haranekin aipatu omen zuen hori Oteizak, lagun hurbilak baitziren garai hartan. Beatrice Mollek, Haranen alargunak, ez du aurkitu baieztapenik.

Baina kontuak ez zuen iraun azkenean. Battestik azpimarratu du ez zegoela «batasun estetikorik». «Artistentzat zaila zen definitzea, proiektu politiko identitario bat lortzea». Laburra izan zen taldearen bizitza. Konfrontazioak izan ziren taldeen artean. Danok proiektukoek ez zuten lortu taldea sortzea ere. Gaur ere aski fite desegin zen. Arias eta Txillida laster joan ziren bertatik. Halere, Battestiren hitzetan, «bere aspektu sinbolikoa eta historikoa biziki indartsuak dira. Garai hartako Euskal Herriko artista-abangoardia handien elkartze bat da».]]>