<![CDATA[Oihana Teyseyre Koskarat | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 18 Nov 2019 10:33:39 +0100 hourly 1 <![CDATA[Oihana Teyseyre Koskarat | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[KOLORE ANITZ HASERRE HORIAN]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2132/002/001/2019-11-17/kolore_anitz_haserre_horian.htm Sun, 17 Nov 2019 00:00:00 +0100 Oihana Teyseyre Koskarat https://www.berria.eus/paperekoa/2132/002/001/2019-11-17/kolore_anitz_haserre_horian.htm jaka horiak ikusi dira denetan, XXI. mendeko oldarraldien sinboloa izango balitz bezala. Joan den urteko azaroaren 17an egin zuten lehen agerraldia Jaka Horiek eta Frantziako Estatuko hainbat biribilgune okupatu zituzten. Geroztik, astero, Frantziako Estatu osoan mota askotako protestak egin dituzte. Atzo, 53. agerraldia egin zuten; gobernuak, manifestazioen beldurrez, debekuak ezarri zituen Parisen, eta istiluak izan ziren manifestarien eta polizien artean. Ehun lagun baino gehiago atxiki zituzten.

 

Orain urtebete, lehen agerraldian, 200.000 manifestari baino gehiago atera ziren karrikara. Krisiari aurre egiteko, Emmanuel Macron Frantziako presidenteak Eztabaida Handia abiatu zuen urtarrilean. Herriz herri, herritarrekin eta auzapezekin bildu zen. Martxora arte iraun zuen eztabaida hark, baina mugimendua ez zen isildu. Alderantziz; eztabaidaren ondorengo mobilizazioa izan zen urte osoko handienetako bat.

Mugimendu zabal horrek berezitasun franko ditu, mobilizatu den jendeak nortasun politiko ezberdinak baititu. Urtea pasatu da, eta bilana egiteko ordua heldu da. Mugimenduaren ezohikotasunak galdera bati baino gehiagori ireki dizkio ateak. Nor dira Jaka Horiak? Zeintzuk dira haien aldarrikapenak? Zer klase sozialekoak dira? Ezkerrekoak ala eskuinekoak? Adituen arabera, ohiko eskemetatik kanpo begiratu behar zaio mugimenduari.

Herria, eliteen aurka

«Bilana oso baikorra da, mobilizazioaren ikuspegitik: Jaka Horiak mugimendua protestaren ikur bilakatu da; Frantzian bakarrik ez, mundu osoan». Horrela laburbiltzen du Samuel Hayat politika zientzietako doktoreak mobilizazio urte hau. Mundu osoko mugimendu sozialen sekuentzian kokatzen du: «protesten aro berri bat» ireki dela argi du. Gizartearen sektore oso bat altxatu da: erretretadunak, erizainak, langabeak, irakasleak, laborariak, artisauak, kamioi gidariak... Baina baita enpresaburu txikiak ere.

Magali Della Sudda soziologoaren ikerketa taldeak Jaka Horiengana jo du, eta parte hartzaileen jatorri soziologikoaren «aniztasuna» azpimarratu du. Hayaten iritziz, «lehen aldiz, herria bere osotasunean agertu da, ezberdintasun ideologikoen gainetik, oligarkiaren kontra egiteko helburuarekin». Jaka horiek «buruzagi guztiak erradikalki ukatzen dituzte, politika profesionala egiten duen kasta osoaren aurka ari dira, izan alderdi edo sindikatu». Mugimenduak berak ez du buruzagirik izan, horrek «denen inklusioa» lagundu du, Della Suddaren arabera: «Emakumeak ez ziren beste mugimendu sozialetan baino gehiago, baina ikusgarritasun handiagoa izan dute buruzagirik ez zelako. Pertsona elbarriekin mekanismo bera gauzatu da». Galdekatu dituzten jaka horietatik %5 eta %10 artean dira elbarriak. Prekaritateak gehien hunkitzen dituen sektore sozialak bildu dira, beraz, baina molde zabalagoan, sistema politikoan gehiago sinesten ez duen jendea.

Samuel Hayat: «Herritarrak eta buruzagi politikoak lotzen dituen oinarrizko hitzarmena hautsi den sentsazioa dauka jendeak. Estatuak herritarren ongizatea segurtatu behar du, zergak biltzen dituelarik, zerbitzu publikoak ezarri behar ditu. Arazoa da, Frantziak zergak handitu dituela eta momentu berean zerbitzu publikoak okertu direla. Gainera, herritarrek ez dute gehiago pisurik erabaki politikoetan».

Mugimenduaren iturburua erregaien zerga emendatzea izan da. «Ekologia aitzakiatzat hartuta, Frantziako Gobernuak ezantzaren prezioa igo du. Baina horren gibelean, zerbitzu publiko guztien kaltetzeak ere areagotu du jendearen haserrea», azaldu du Della Suddak. Herritar «xumeenak» hunkituak izan direla gehitu du, batez ere «periferietakoak eta itsasoz haraindikoak».

Hayatek mundu mailako sistema neoliberalaren baitan ulertzen du krisia. Gaur egungo gobernu europar guztien agenda neoliberalismoak agintzen duela azaldu du. Agenda horrek herritarrak egoera «geroz eta latzagoetan» uzten ditu eta neoliberalismoari aurre egiten ahal zioten indarrak, ezker politiko edo sindikalak «suntsituak» dira, Hayaten iritziz. Ez dute beraz «erresistentzia gaitasunik»: «Jaka Horien arrakastaz ez dugu poztu behar badaezpada. Liberalismoaren garaipenaren eta erresistentzia egin ziezaioketen indar guztien porrotaren ispilua besterik ez da». Horren aurrean, «antolaketarik gabeko herritarren altxamendua» gertatzen da, politikoki «argia ez dena».

Jaka Horien aldarriak, hala ere, garatzen joan dira: ezantza zergaren kentzetik, demokrazia eredu berri baten beharrera etorri da. Ibilbide hori mobilizazio iraunkor batek ahalbidetu du, ekintza eta protesta mota berriak plantan ezarri dituztelako, besteak beste. Della Suddak dio maila lokalean garatu diren dinamikei esker iraun duela mugimenduak: «Lekuen arabera, kolektiborako joera nabarmena ikus daiteke eta lotura sozialak eraiki dira. Elkarlaguntza, baratze partekatuak edo merkatu herritarrak garatu dituzte maila lokalean». Erritualek ukan duten garrantzia azpimarratu du. Izan ere, larunbatero karrikara ateratzeaz gain, asanbladak ere egin dituzte, eta «elkar zaintza sustatu dute, leku batzuetan besta giroa ere bai».

Eskuinetik ezkerrera

Herri «batu» gisa agertu dira Jaka Horiak, baina ez adostasun politikoen gainetik. «Herritarren batasuna traditu duten eliteen aurka», Hayatek dioenez. Horrek eragin du, hain zuzen, normalean mugimendu sozialetan dagoen ezkerretik eskuinerako ardatza ez dela errepikatzen. Mugimendua ohiko eskema politikoan kokatzea zailtzen du horrek. Della Sudda: «Konposizioaren praktika deitzen zaio horri: mobilizazio garaietan elkarbizitza eraikitzea lortu dute ikusmolde ezberdinak bazterrera utziz».

Hedabideek ere mugimendua kategorizatzeko joera ukan dute. Hala, hasieran eskuin muturreko mugimendua zela esan zuten, orain anarkistak direla. Hayatek politikaren ikusmolde hori gainditu behar dela uste du: «Mugimendua ezin da ezkerretik eskuinerako ardatz batean kokatu; lehenik, elitea irauli nahi dute. Mugimenduaren hasieran, neo-nazietatik bloke beltzerainoko joerak baziren».

Pixkanaka, eskuin muturra mugimendutik atera da: «Eskuin muturrak ez du indar militanterik Frantzian; bozketan, bai, baina bozketan soilik. Gainera, iraultza nazionalista bat izango zela uste zuten, baina fite ohartu dira justizia soziala zela aldarri nagusia». Kontu handiz, baina honela mintzatu da aditua: «Orokorrean, Jaka Horiek ezkerrerantz egin dutela esan daiteke».

Halere, ez da bere baitarik ezkerrean kokatzen; beraz, ñabardurak gerta daitezke leku batetik bestera. Della Suddak adibideak eman ditu «ezkertze» hori azaltzeko: «Klimaren aldeko martxan hartu zuten parte, sindikatuek antolaturiko ekintzetara batu dira tokian-tokian, emakumeen eskubideen aldeko kolektiboarekin ere bat egin dute». Izan ere, abenduaren 5erako sindikatuek deitu duten greba orokorrera ere batu dira Jaka Horiak.

Hayaten ustez, jendeari justizia sozialaren aldeko borrokan sartzeko atea ireki dio mugimendu honek. Eta herritarrek politikan aktore izan nahi dutela ere erakutsi du. Adituaren ustez, sortu berri diren antolaketa modu berri horietatik ikasi beharko dute ondoko mugimenduek. Baina argi du gauza bat: «Oldarraldi hau ez da isilduko».

Errepresioak itoa

«Ez dute ulertu lortu arte segiko dugula; ez garela geldituko»

«Neoliberalismoak ez du promesa bete, eta erreakzio bortitzak eragin ditu»

Hurrengo borroka: pentsioak

Azaroan sartu da indarrean langabezia sari berritua ]]>
<![CDATA[«Esnatu izan gaitu ohea ostikoka joz 06:00etan»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1988/003/001/2019-11-08/esnatu_izan_gaitu_ohea_ostikoka_joz_0600etan.htm Fri, 08 Nov 2019 00:00:00 +0100 Oihana Teyseyre Koskarat https://www.berria.eus/paperekoa/1988/003/001/2019-11-08/esnatu_izan_gaitu_ohea_ostikoka_joz_0600etan.htm
Antzerki konpainia baten proiektuan parte hartzeko, Pausatik ateratzeko baimena behar zuen Adamak. P.B.-ri galdegin zion, eta «mehatxuak» jaso zituen erantzun gisa. «Biziki ongi oroitzen naiz ostegun batez deitu ninduela, antzerki errepika batean ari nintzelarik, eta esan zidan gauerako ez banintzen itzultzen kanporatuko ninduela eta gaua kanpoan pasatuko nuela. Gauean, beldurrez, Pausara itzuli nintzen. Biharamunean, ordea, ez nintzen lo egiteko orduan itzuli, eta kanporatu ninduen».

Pausako migratzaileek tratu txarrak pairatzen dituztela jakinarazi du Adamak. «Hor ikusi dudana itsuskeria da, benetan». P.B.-ren izena izan du ahoan, etengabe: «P.B.-k gauza ikaragarriak egiten ditu. 06:00etan oheari ostiko joz esnatu izan gaitu».

Eta ez du zalantzarik P.B.-k bere erara moldatu duela zentroko funtzionamendua: «Hori guztia pertsona bakar batek egin du: hark muntatu du jukutria hori guzia. Eskumen guztiak hartu ditu berak soilik, eta egiten duena lazgarria da. Higuingarria».

Ez da Adamaren kasua bakarrik. Joan den igande gauean dei bat jaso zuen. Pausan dagoen lagun batek kontatu zion nola emakume bat eta bi gizon Pausa atarian zeuden, sartu ezinean: «Zentroan dagoen lagun batek deitu nau esateko P.B.-ren ondorioz emakume batek kanpoan lo egingo zuela beste bi gizonekin batera. P.B.-k agindu zuen ateak itxita egon behar zuela gauerditik aitzina».

Ibilbidearen pareko

Migrazio ibilbideak dakartzan zailtasunekin eta traumatismoekin lotu du Pausan jasandakoa: «Momentu zailak jasan ditugu hona iristeko. Marokoko oihanean lo egin dugu hilabete askoz, gauero 04:00etan iratzarriz. Baionara heltzean, iduri du dena bukatu dela, baina ez da bukatua. Pausara iristean, iduri du Marokoko oihana, eta hori guztia, pertsona bakar baten ondorioz».

Adamak baditu ibilbidea egiten ari diren lagunak. Eta haiek ere kezka dute zer gertatuko ote den Baionara iristen direnean. Beraz, handik ez pasatzen saiatuko dira: «Esaten dute ez dutela Baionako zentrora joan nahi. Badakite tipo batek lege guztiak aldatu dituela». Fite zabaldu dira informazioak. ]]>
<![CDATA[«Gobernuak etorkina bera dauka jomugan, eta ez krisi orokorra»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1870/003/001/2019-11-07/gobernuak_etorkina_bera_dauka_jomugan_eta_ez_krisi_orokorra.htm Thu, 07 Nov 2019 00:00:00 +0100 Oihana Teyseyre Koskarat https://www.berria.eus/paperekoa/1870/003/001/2019-11-07/gobernuak_etorkina_bera_dauka_jomugan_eta_ez_krisi_orokorra.htm
Zer analisi egiten duzu zuk neurri hauei buruz?

Frantziako Gobernuak aurkeztu dituen neurri guztiak funtzionalak dira, praktikoak. Neurri horiek ez dute segurtatuko harrera garbirik, eta ez dute konponduko errefuxiatuen krisia. Gertatzen dena da 1945etik lege bat bestearen gainean jartzen ari direla, baina ez dute immigrazioari buruzko gogoeta globalik egiten. Iragarri berri dituzten neurriek ez dute migrazio jarioaren jatorria ulertzen, ondorioak baizik.

Zer testuingurutan gertatu da deklarazio hau?

Iduri du lege honen helburu bakarra iritzi publikoa lasaitzea dela. Edo, bederen, iritzi publikoaren araberakoa dela. Baina legediak ez du horrela funtzionatu behar. Horren adierazle da Frantziako Gobernuak ez duela identifikatu egiazki nor diren errefuxiatuak. Errefuxiatuak, gaur egun, beraien herritik beharturik ihes egiten duten pertsonak dira. Eta, neurri horiekin, Frantziako Gobernuak errefuxiatua bera dauka jomugan, eta ez krisi orokorra.

Neurri berriak segida batean kokatzen dituzu, ala bihurgune bat markatzen dute?

Uste dut neurri sorta hau joera luze baten segida besterik ez dela. Orain arteko legedietan bezalaxe, neurri sorta honek kanporatzea du ardatz, eta ez harrera. Gobernuak ez du ulertu egituratu behar dena harrera dela, eta ez kanporatzea. Inklusioa da egiazko erronka. Schengen espazioaren barruan dira Frantziako Estatuan diren errefuxiatuak. Hor daude; beraz, kudeatzen hasi behar da harrera nola egin. Egokitu eta harrera duina egitea da erronka.

Zuzeneko zer ondorio izango dituzte neurriok errefuxiatu eta migranteengan?

Esan bezala, neurri sortak kanporaketa egituratzen du. Beraz, errefuxiatuengan eragin zuzena dauka.

Adibidez, hiru atxikitze zentro irekiko ditu Frantziako Gobernuak. Baina ez dauka zentzurik: gaur egun, atxikitze zentroetan diren errefuxiatu gehienak handik ateratzea lortzen dugu, prozeduretan akatsak daudelako maiz. Bestalde, asiloa eskatzen dutenentzat ere arazoak sortuko ditu. Eta, gainera, neurri sorta horrek Europan dauden kontraerranak agerian jartzen ditu. Giza Eskubideen Europako Auzitegiak salatu du kanpo mugak zituzten herrietan asilo eskubideak urratzen direla. Orain Frantziak dio ezingo dela asiloa eskatu Frantzian, beste herri batean jadanik eskatua delarik... Hori guztia, nahiz eta jakin herri batzuetan eskubide urraketak badaudela. Europako Batasuneko herriek ez dituzte errespetatzen beren betebehar propioak.

Frantziako Gobernuaren migrazio politikaren adierazle dira legeak?

Kanporatze logika batean dira. Jadanik prekaritatean bizi den jendea are prekarioago bilakaraziko du gobernuak. Aski da hori erratearekin.

Orokorkiago, erakusten du gobernuak ez duela errealitatea ezagutzen. Beraz, noski, ezin du ulertu. Hala, neurri praktiko txiki batzuk eraikitzen ditu, krisiaren jatorrietan murgildu gabe. Horren ifrentzua da errefuxiatuek pairatuko dituztela ondorioak.

Neurri sortak giza eskubideak urratzen ditu?

Esan daiteke giza eskubideen kontra doala, bai. Frantziako Gobernuak gaizki ulertu du. Arazoa ez da errefuxiatua. Arazoa errefuxiatua heldu den herriko politikariena da. Frantziako Gobernuak itsuki jokatzen duela erran daiteke.

Frantziak gogortu egin ditu migrazio politikak, osasun zerbitzua mugatuz>> Iruzurgileak ]]>
<![CDATA[Sustraiak eta isiltasunak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1924/003/001/2019-11-06/sustraiak_eta_isiltasunak.htm Wed, 06 Nov 2019 00:00:00 +0100 Oihana Teyseyre Koskarat https://www.berria.eus/paperekoa/1924/003/001/2019-11-06/sustraiak_eta_isiltasunak.htm
Badira patriarkatuaren erroak sendoki atxikitzen dituztenak. Ez zikintzearren isilik egoten direnak, konplizeak; instituzioak, estatuak, justizia... Hilketa matxisten inguruan, prozedurak aitzakia gisa hartuta, isiltasuna da nagusi. Pentsa, larunbatean gertatu eta asteartean izan da Baionako hilketaren berri. Oraindik, izen-abizenik ez du biktimak; bizitokirik ere ez. Anonimotasunaren zulo beltzean erori balitz bezala. Hiltzaileari buruz ere, informazio gutxi. Beste hilketa batzuetan, minutu gutxiren buruan azaltzen dira informazioaren esferan aferaren nondik norakoak. Feminizidioen kasuan, isiltasuna: gizartearen sintomak kukutzeko bezala. Eta gordetzen laguntzeko, hitzak: «familia drama», «maitasun krimena» eta parekoak.

Indarkeria matxistagatik Poliziaren ezaguna zen larunbatean emaztea hiltzeagatik atxilotutako gizona. Galdera bat dakar horrek: eragotz ote zitekeen, eragozteko zer egin ote duten. Zer neurri hartzen ari diren indarkeria matxistaren ertz guztiak sustraitik ateratzeko: bortxaketak eragozteko, eta kolpeak, eta erasoak, eta hitz gogorrak, eta jazarpenak. Matxismoak hil egiten baitu. Eta jada hasi da atzerako kontua, hurrengoa non izango den: 102 emakume izan dira 2003tik.

Eskularruak jantzi, eta sustraiak errotik ateratzeko garaia da. Eta isiltasunak haustekoa.]]>
<![CDATA[G7koen bilerak eragindako kalteen ordaina jasoko dute Lapurdiko 412 enpresak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2044/009/001/2019-10-24/g7koen_bilerak_eragindako_kalteen_ordaina_jasoko_dute_lapurdiko_412_enpresak.htm Thu, 24 Oct 2019 00:00:00 +0200 Oihana Teyseyre Koskarat https://www.berria.eus/paperekoa/2044/009/001/2019-10-24/g7koen_bilerak_eragindako_kalteen_ordaina_jasoko_dute_lapurdiko_412_enpresak.htm
Frantziako Ministerioak adierazi du 412 enpresa horietatik gehienak «txikiak» direla —urteko irabazia 500.000 eurotik behera dute—. Kalte-ordainak galdegin zituzten enpresa gehienak Miarritzen daude (%59), Baionan ia laurden bat (%22,5), eta gainerakoak Angelun, Hendaian, Bidarten eta Urruñan, denak ere Lapurdiko kostaldean.

Enpresa horiek urrian egin behar izan zuten kalte-ordainak jasotzeko eskaria, eta hau frogatu behar izan zuten: 2017. eta 2018. urteetan agorrilean izan zituzten irabaziak aurkeztu, konparatu, eta galerak izan zituztela frogatu. Eremu zehatz bateko enpresek soilik egin zezaketen galdea.]]>
<![CDATA[Lapurdiko 412 enpresak jasoko dituzte kalte-ordainak G7koen goi bileraren ondorioz]]> https://www.berria.eus/albisteak/172823/lapurdiko_412_enpresak_jasoko_dituzte_kalte_ordainak_g7koen_goi_bileraren_ondorioz.htm Wed, 23 Oct 2019 21:24:03 +0200 Oihana Teyseyre Koskarat https://www.berria.eus/albisteak/172823/lapurdiko_412_enpresak_jasoko_dituzte_kalte_ordainak_g7koen_goi_bileraren_ondorioz.htm <![CDATA[Lurramako egitarauak klima larrialdian jarriko du arreta]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1910/015/003/2019-10-23/lurramako_egitarauak_klima_larrialdian_jarriko_du_arreta.htm Wed, 23 Oct 2019 00:00:00 +0200 Oihana Teyseyre Koskarat https://www.berria.eus/paperekoa/1910/015/003/2019-10-23/lurramako_egitarauak_klima_larrialdian_jarriko_du_arreta.htm Klima bizia da! lelopean iraganen da Lurrama, azaroaren 8tik 10era, Miarritzeko Irati gunean (Lapurdi). Euskal Herriko Laborantza Ganberak antolatzen du ekitaldi hori, «laborantza herrikoia eta iraunkorra bultzatzeko» asmoarekin. Aurten, Nafarroa gonbidatu dute, lurralde horretako eta Ipar Euskal Herriko laborarien arteko elkar ezagutza bultzatu nahi baitute.

Laborariak «klima larrialdiaren biktimak» direla nabarmendu dute antolatzaileek. Laborantza herrikoiak desafio horretan duen lekuaz hausnartuko dute hainbat eragilek hiru egunez. Hamalaugarren ekitaldia babesteko, bi gonbidatu berezi izango dira: Valerie Masson Delmotte, GIEC Klima Larrialdiari Buruzko Gobernu Arteko Taldeko lehendakarietako bat; eta Piero Sardo, Slowfood eta Bioaniztasuna elkarteko lehendakaria. Hitzaldi bana emanen dute.

Egitarau osoaren artetik, jendartearen mobilizazioaz arituko dira Fridays For Future taldeko gazte ekintzaileak. Elikaduraren inguruan tokiko laborarien lekukotasunak entzuten ahalko dira.

Mintzaldiez gain, animazioak, tailerrak eta erakusketak ere izango dira. Euskal Herriko baserrietan atzematen diren kabalak ikusten ahalko dira, eta haurrentzako tailerrak proposatuko dituzte. Lehen aldiko, landare gune bat ere jarriko dute.

Ekitaldia hasi aitzin, bihar, film bat emango dute Baionako Atalante gelan: John Chesteren The Biggest Little Farm dokumentala (Baserri txiki handiena), hain zuzen.

Alternatibak erdigunean

Urtero bezala, alternatiben herrixka plantan ezarriko dute, «laborantza herrikoia defendatzen duten» elkarteei toki berezia eskainiz. Hiru eguneko feria gauzatzeko laguntzaile gehiagoren beharra badaukatela ere jakinarazi dute antolatzaileek.]]>
<![CDATA[Lurramako egitarauak klima larrialdian jarriko du arreta]]> https://www.berria.eus/albisteak/172773/lurramako_egitarauak_klima_larrialdian_jarriko_du_arreta.htm Tue, 22 Oct 2019 20:47:09 +0200 Oihana Teyseyre Koskarat https://www.berria.eus/albisteak/172773/lurramako_egitarauak_klima_larrialdian_jarriko_du_arreta.htm Laborariak «klima larrialdiaren bitkimak» direla nabarmendu dute antolatzaileek.Laborantza herrikoiak desafio horretan duen lekuaz hausnartuko dute hainbat eragilek hiru egunetan zehar.14.edizioa babesteko, bi gonbidatu berezi izango dira: Valerie Masson Delmotte, GIEC Klima Larrialdiari Buruzko Gobernu Arteko Taldeko kolehendakaria, eta Piero Sardo, Slowfood eta Bioaniztasuna elkarteko lehendakaria; hitzaldi bana emanen dute.
Egitarau osoaren artetik, jendartearen mobilizazioaz arituko dira Fridays For Future taldeko gazte ekintzaileak. Elikaduraren inguruan tokiko laborarien lekukotasunak entzuten ahalko dira. Mintzaldiez gain, animazioak, tailerrak eta erakusketak ere izango dira. Euskal Herriko baserrietan atzematen diren kabalaki ikusten ahalko dira eta haurrentzako tailerrak proposatuko dituzte. Lehen aldiko, landare gune bat ere jarriko dute. Ekitaldia hasi aitzin, ostegun honetan, film proiekzio bat emango dute Baionako Atalante gelan: John Chesteren The Biggest Little Farm (Baserri txiki handiena) dokumentala, hain zuzen. Urtero bezala, alternatiben herrixka plantan ezarriko dute, «laborantza herrikoia defendatzen duten» elkarteei toki berezia eskainiz.
Hiru eguneko feria gauzatzeko, laguntzaile gehiagoren beharra badaukatela ere jakinarazi dute antolatzaileek.]]>
<![CDATA[Enpresetan euskara sustatzeko araudia egin du Baionako Ganberak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/020/002/2019-10-17/enpresetan_euskara_sustatzeko_araudia_egin_du_baionako_ganberak.htm Thu, 17 Oct 2019 00:00:00 +0200 Oihana Teyseyre Koskarat https://www.berria.eus/paperekoa/1893/020/002/2019-10-17/enpresetan_euskara_sustatzeko_araudia_egin_du_baionako_ganberak.htm
Gizarte arloan, euskararen tokiaz hausnartu dute eta hizkuntzaren erabilpena sustatu nahi dute EGEren bidez. Adibidez, Caroline Phillips enpresaburuak urte bateko formakuntza pagatzen die euskara ikasi nahi duten langileei. Emile Negeluak ere euskara sustatu nahi du Studio Waaz komunikazio enpresan: «Guk Seaskatik ateratzen diren bi ikasle enplegatu ditugu, adibidez. Gure langileen erdiek baino gehiagok euskaraz egiten dute, eta guretzat garrantzitsua da euskara lan hizkuntza izatea».

Enpresen elkarlana

Negeluarekin bat egin du Beñat Elkegarai enpresaburu zuberotarrak: «Aurten proposamen handi bat egin diegu gure langile guziei, jakiteko euskara ikasi edo arra-ikasi nahi zutenez: gehienak interesatuak dira». Elkar Robotika enpresaren buru da; Maulen du lantegi nagusia, baina Ordizian (Gipuzkoa) ere badu egoitza. Langileen artean euskaraz ari direla nabarmendu du: «Afektiboki eta kulturalki ontsa da sentitzea lurraldearekin lotuak garela, eta kanpoko jendeari erakusten dio euskara ikasi beharko duela».

Hizkuntzaren atalaz gain, «lurraldeko kapitalean inbertsioak» egitea eskatzen du EGEk. Enpresen arteko elkarlana bultzatu nahi du salerosketen bidez, eta tokiko ekinaldietan parte hartuz.

Enpresen «aberastasunen partekatzearen» alde ere agertu da Lantegiak dinamika. Enpresa bakoitzak ahal duen heinean lan sarien emendatzea segurtatu behar du; gutxieneko lansariaren %5, hasieran.

Enpresaren kapitala langileei irekitzea ere hobesten dute, langileak «aktiboago eta inplikatuago izan daitezen». Elkegaraik dio belaunaldi berriak erakartzeko balio duela horrek: «Erabakiak partekatu behar dira, langileek sentitu behar dute aktore direla. Gure arteko ezberdintasuna behar da txikitu. Uste dut gazteek dinamika hori sentituko dutela, horretarako ingurumenaren zaindari ere izan behar dugu».

EGE araudiak ingurumenaren zaintza ere sustatu nahi du. «Adibidez tokiko hornitzaileengana jo dezakegu» azaldu du Phillipsek. Bestalde, «eguneroko jestu txikiak zaintzeko» deia egin dute; birziklapena, energia gastuen apaltzea eta garraio publikoen erabilpena aipatu dituzte, besteak beste. Beste neurri batzuk nabarmendu dituzte, hala nola mezenasgo kulturala, preso ohien birgizarteratzea eta elbarrien laguntzeko egiturak segurtatzea.

Plana hiru urtekoa da, eta zikloaren amaieran, auto ebaluazio fase bat irekiko dute. Araberan, EGE xarta egokitzea pentsatu dute.]]>
<![CDATA[Baionako Merkataritza Ganberak enpresetan euskara sustatzeko araudia bultzatu du]]> https://www.berria.eus/albisteak/172503/baionako_merkataritza_ganberak_enpresetan_euskara_sustatzeko_araudia_bultzatu_du.htm Wed, 16 Oct 2019 13:11:35 +0200 Oihana Teyseyre Koskarat https://www.berria.eus/albisteak/172503/baionako_merkataritza_ganberak_enpresetan_euskara_sustatzeko_araudia_bultzatu_du.htm <![CDATA[Lorentxa Beirieri ere baldintzapean aske geratzea ukatu dio Parisek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1833/010/001/2019-10-16/lorentxa_beirieri_ere_baldintzapean_aske_geratzea_ukatu_dio_parisek.htm Wed, 16 Oct 2019 00:00:00 +0200 Oihana Teyseyre Koskarat https://www.berria.eus/paperekoa/1833/010/001/2019-10-16/lorentxa_beirieri_ere_baldintzapean_aske_geratzea_ukatu_dio_parisek.htm
Uztailean egin zuen azken eskaera Beiriek, eta Parisko Auzitegiak baiezkoa eman zuen baldintzapean aske uzteko. Egun berean, ordea, fiskalak helegitea aurkeztu zuen. Irailaren 12an izan zen dei auzia Zigorrak Ezartzeko Frantziako Auzitegian. Epaiketako baldintza txarrak salatu zituzten bere senideek. Hain zuzen, Beiriek bideokonferentziaz egin behar izan zuen auzia eta arazo teknikoek saioa eragotzi zuten.

Senideek jakinarazi dute, oraingoz, aske utz dezatela galdegiteko prozedura bere horretan geldituko dela. BERRIArekin hitz egin du Amaia Beirie ahizpak, haserre: «Argi eta garbi dago ez dutela ateratzea nahi. Auzi hau justiziaren koadrotik kanpo dago, erabaki politiko bat da, eta abokatuak ere hala dela erran digu».

Azken epaiketan bezala, fiskaltzak argudiatu du leporatzen zitzaizkion delituak berriz egiteko arriskua zuela, nahiz eta 2011. urteaz geroztik ETAk behin betiko eten duen jardun armatua. «Ematen duten arrazoia trufaren heinekoa da», esan du senideak.

Egoera salatzeko eta presoari sostengua erakusteko elkarretaratzea egin zuten atzo, Kanbon. Joan den asteburuan ere, Ipar Euskal Herriko zenbait herritako biribilguneak okupatu zituzten dozenaka lagunek gau oso batez. Lorentxa Beirie, Frederic Haranburu, Xistor, eta Ibon Fernandez Iradiren askatasuna galdegin zuten.

Frederic Haranburu, Xistor, presoaren kasuan gertatutakoa errepikatu egin da Beirierentzat. Hura ere baldintzapean aske uzteko agindu zuen Parisko Auzitegiak joan den irailean, baina, prokuradoreak berehalako helegitea jarri zuen. Urriaren 8an eman zuen Parisek erabakia: espetxean segituko du Haranburuk. 30 urte egin ditu kartzelan, eta, egun, Lannemezanen (Okzitania) dago. Maritxu Paulus Basurko abokatuak prozedura berriak irekitzeko asmoa erakutsi du.

Gaur-gaurkoz Kasazio Auzitegira jotzeko aukerak aztertzen ari direla azaldu du Xistorren abokatuak. Beste aukera prozedura berriz hastea litzateke. «Gaur egun ez da horretan, ez du indarrik». Prozedurak «luzeak eta pisuak» direla ohartarazi du: «Eskaera egin ahal izateko, batzorde baten oniritzia behar du; horretarako, presoa zentro berezi batean edukitzen dute [Frantzian hiru zentro baizik ez daude]. Sei astez joaten dira, eta han hainbat aditurekin elkartzen dira, hainbat txosten egiteko haien egoeraren inguruan. Prozedura luzeak eta pisuak dira, presoaren engaiamendu handia eskatzen dutenak». Beste aukera zigorren kommutazioarena litzateke: bizi osorako zigorra 30 urtera ekartzea, zigor hori izanen zuketelako Espainian zigortuak izan balira. Frantziako presidenteak hartu beharko lukeen erabaki bat da. Prozedura abiatua dute, baina, gaur-gaurkoz, oraindik ez dute baiezkorik izan.

Anaiz Funosas Bake Bideko presidentearen iritziz, fiskaltza nagusia eta berriki sortu duten fiskaltza antiterrorista «harresia» dira presoen auzia konpontzeko bidean. Hala nabarmendu zuen Ipar Euskal Herriko ordezkaritzak eta Frantziako Justizia Ministerioak bi urtean izan dituzten elkarrizketen balorazioa egiteko agerraldian. «Ez dute nahi kontsideratu Euskal Herrian egindako bide guzia, eta ez dute onartu nahi bide horretan ekarpena egitea». Zigorrak Ezartzeko Dei Auzitegia ere jomugan jarri zuen, orain arte ez baitu baldintzapean aske uzteko eskaera bakar bat ere onartu.

Erabaki gehiagoren zain

Hilaren 23an Zigor Garro euskal presoaren baldintzapean aske uzteko eskaera aztertuko du Frantziak. Hilaren 30ean, Ibon Fernandez Iradi eriaren zigor eteteari buruzkoa. Parisen gaur zituzten aztertzekoak Josu Urrutikoetxea euskal presoaren aurka Espainiako Auzitegi Nazionalak eskatutako bi euroaginduak, baina atzeratu dituzte auzi saioak. Ez dute, oraingoz, data baten berri eman. Madrilek presoa Espainiaratzeko eskatu du.]]>
<![CDATA[Bideo bidez epaitzen hasi dira Hendaiako atxikitze zentroko migratzaileak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/013/001/2019-10-16/bideo_bidez_epaitzen_hasi_dira_hendaiako_atxikitze_zentroko_migratzaileak.htm Wed, 16 Oct 2019 00:00:00 +0200 Oihana Teyseyre Koskarat https://www.berria.eus/paperekoa/1893/013/001/2019-10-16/bideo_bidez_epaitzen_hasi_dira_hendaiako_atxikitze_zentroko_migratzaileak.htm
Elkarteak susmoa du «dirua aurrezteko» neurria dela, migratzaileak Hendaiatik Pauera eraman behar ez izateko. «Dirua aurrezteko, prest dira justiziaren oinarrizko eskubideak urratzeko».

Bideo bidezko epaiketa horiek polizia etxearen barruan egiten dituzte, atxikitze zentroa bertan delako. CIMADEk nabarmendu du justiziaren independentziari kalte egiten diotela teknika hori baliatuz. Modu hori «berehala eteteko» eskatu diete erakundeei.

Abokatuak ere, kezkaturik

Abokatu elkarteek ere irmo salatu dute aldaketa. Hain zuzen, abokatuak hautu bat egitera behartzen ditu jokamolde horrek: bezeroarekin polizia etxean egon edo epailearen bulegora joan. «Etorkinen defentsa eskubidea oztopatzen du horrek. Ezin dute epailearen aurrean hitz egin, eta, ondorioz, itzultzaileen lana ere eragozten du», esan du CIMADEk.

«Inoiz ikusi gabeko» egoera dela salatu du Frantziako abokatuen sindikatuak. Arriskua ikusten du eredua beste atxikitze zentroetara zabaltzeko. Eskubideen Defendatzailearengana joko du.]]>
<![CDATA[Lorentxa Beirieri baldintzapeko askatasuna ukatu dio Frantziak]]> https://www.berria.eus/albisteak/172463/lorentxa_beirieri_baldintzapeko_askatasuna_ukatu_dio_frantziak.htm Tue, 15 Oct 2019 16:53:14 +0200 Oihana Teyseyre Koskarat https://www.berria.eus/albisteak/172463/lorentxa_beirieri_baldintzapeko_askatasuna_ukatu_dio_frantziak.htm <![CDATA[Epaitzen hasi dira Mauleko hiltegiko tratu txarrak grabatu zituen taldea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/024/001/2019-10-15/epaitzen_hasi_dira_mauleko_hiltegiko_tratu_txarrak_grabatu_zituen_taldea.htm Tue, 15 Oct 2019 00:00:00 +0200 Oihana Teyseyre Koskarat https://www.berria.eus/paperekoa/1879/024/001/2019-10-15/epaitzen_hasi_dira_mauleko_hiltegiko_tratu_txarrak_grabatu_zituen_taldea.htm
Kamerak jarrita langileen bizitza pribatuan sartu direla egotzita ari dira epaitzen talde animalistako kideak. Prokuradoreak bi delitu aipatu ditu taldearen kontra. Batetik, Mauleko hiltegira sartzea lortu zuen pertsonaren esku bideokamerak utzi izana —taldeak beti ezkutuan izan du zehazki zeinek jarri zituen kamerak, eta, beraz, ez dira pertsona hori epaitzen ari—; bestetik, grabatutako bideoak babes neurririk gabe zabaldu izana, langileen aurpegiak estali gabe. Hiltegiko langileen pribatutasuna urratu izana egotzi diete.

Lehen epaiketa

Gisa horretako lehen epaiketa du L214 talde animalistak. Hala ere, Maulekoa ez ezik, beste hiltegi batzuetako irudiak ere grabatu zituzten. 2017an, adibidez, Houdango (Frantzia) hiltegian militante batzuk atzeman zituzten kamerak gordetzen, eta isuna pagatzera kondenatu zuten elkartea, gibelapenarekin —ez zuten isuna pagatu behar izan, baina bai beste delitu batengatik zigortuz gero—.

Hain justu, L214 taldeak grabatutako irudietan oinarrituta, zigorra ezarri zieten iaz Mauleko hiltegiko zuzendari ohiari eta langile batzuei, «engainua» eta «beharrik gabeko tratu txarrak» ematea leporatuta. Izatez, zigorrik gogorrenak «engainuari» buruzkoak ziren; hiltegiak labela zuen, eta hainbat puntutan neurri egokiak ez hartzeagatik zigortu zituzten arduraduna eta langileak, tratu txarrengatik baino gehiago. Zuzendariari sei hilabeteko zigorra jarri zioten, gibelapenarekin —ez zen espetxera joan—.

Mauleko hiltegiko irudiek eskandalu handia eragin zuten, eta Euskal Herritik kanpo ere eduki zuten oihartzuna. Frantziako Gobernuak iragarri zuen neurriak hartuko zituela hiltegietan animaliek tratu txarrik jasan ez dezaten, eta, hain zuzen ere, kamerak jartzeko aukera aipatu zuen. Mauleko auzapezak hiltegia itxi zuen behin-behinean. Zabalik dago gaur egun, arauak berrituta.]]>
<![CDATA[Mauleko hiltegian tratu txarren bideoak grabatu zituztenak epaitzen hasi dira]]> https://www.berria.eus/albisteak/172399/mauleko_hiltegian_tratu_txarren_bideoak_grabatu_zituztenak_epaitzen_hasi_dira.htm Mon, 14 Oct 2019 15:01:47 +0200 Oihana Teyseyre Koskarat https://www.berria.eus/albisteak/172399/mauleko_hiltegian_tratu_txarren_bideoak_grabatu_zituztenak_epaitzen_hasi_dira.htm <![CDATA[Gaua kanpoan pasatuko dute euskal presoekiko elkartasunez]]> https://www.berria.eus/albisteak/172344/gaua_kanpoan_pasatuko_dute_euskal_presoekiko_elkartasunez.htm Sat, 12 Oct 2019 15:38:45 +0200 Oihana Teyseyre Koskarat https://www.berria.eus/albisteak/172344/gaua_kanpoan_pasatuko_dute_euskal_presoekiko_elkartasunez.htm <![CDATA[Eskubide urraketak, karrikatik auzitegira]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1880/005/001/2019-10-11/eskubide_urraketak_karrikatik_auzitegira.htm Fri, 11 Oct 2019 00:00:00 +0200 Oihana Teyseyre Koskarat https://www.berria.eus/paperekoa/1880/005/001/2019-10-11/eskubide_urraketak_karrikatik_auzitegira.htm Protesta egingo dute bihar Baionan, «borroken bateragarritasuna» aldarrikatu eta Paxi Etxepareri ezarritako debekua gaitzesteko ]]> jaka hori lapurtarrak.

Etxepare, iraileko azken larunbatean egindako manifestaziora hurbiltzean, kontrolatu, miatu eta atxilotu zuten poliziek. Atxiloaldian eduki zuten 29 orduz, eta fiskalak sei hilabetez Parisen egoteko debekua ezarri dio, abisu batekin batera. Salatu dute Etxepareri atxiloaldian abokaturik ez zitzaiola eskaini, eta familiari deitzeko aukera ukatu zitzaiola. Euskal Herrira itzultzean, Laurence Hardouin abokatuarengana jo zuen bere egoeran zer egin zitekeen galdetzeko. Abokatuak horrela azaldu dio BERRIAri: «Jaso duen abisua izenpetu behar izan du atxiloalditik ateratzeko. Horrek molde bihurrian eragiten du leporatzen zaiona onartzen duela. Eta jaso duen lurralde debeku zigorra ere adierazgarria da. Estatuarentzat manifestazio eskubidea murrizteko manera bat da».

Harekin bat egin du urte osoan jaka horien defentsan aritu den Raphael Kempfek, Parisko Auzitegiko abokatuak. Estatuak mugimendua «hausteko» baliatzen duen estrategiaz mintzo da hura: «Atxiloaldia eta zuzenbide penala desbideratzen dituzte ordenaren atxikitzearen izenean».

Kempfen arabera, «estatu autoritario» baten seinaleak dira desbideratze horiek, eta justiziaren eta estatuaren arteko harremanak ere kezkatzen du. Lege batzuen bidez, borondate politiko bat aplikatzen du estatuak, haren ustez: «Herritarren eskubideak murrizten doaz. Denbora berean, fiskaltzari eta Poliziari botere handiagoa ematen zaie».

Lege «okaztagarriak»

2010ean, bortizkerian aritzeko asmoz sorturiko talde bateko kide izatea delitu bilakatu zen. Jaka Horien mugimenduan eta G7ko goi bileraren garaiko protestetan jende anitzi egotzi zaion delitua da. Apirilean, istiluen kontrako legea baieztatu zuen Frantziako Estatuak -burua estaltzea delitutzat dauka, besteak beste-. Kempfek azaldu du Polizia sindikatuen presiopean onartu den legea dela. «Okaztagarritzat» dauzka lege horiek, eta tradizio luze baten ondorio direla dio: «Estatuak tresna errepresibo bat martxan ezarri du Poliziaren lana erraztuz mugimendua murrizteko asmoz».

Hardouinek nabarmendu du beldurraren bidez baieztatzen direla mota horretako legeak: «Larrialdi egoera terrorismoaren aurkako borrokaren bidez justifikatu duten bezala ari dira jokatzen mugimendu sozialarekin».

Jaka Horiek 48. ekitaldia egingo dute bihar. Baionan, Xaho plazan elkartuko dira (14:00), «borroken bateragarritasuna» aldarri.

«Bost orduz eduki naute auzitegian esplikaziorik eman gabe» ]]>
<![CDATA[Ekintza faltari hitz ubelak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1922/010/001/2019-10-08/ekintza_faltari_hitz_ubelak.htm Tue, 08 Oct 2019 00:00:00 +0200 Oihana Teyseyre Koskarat https://www.berria.eus/paperekoa/1922/010/001/2019-10-08/ekintza_faltari_hitz_ubelak.htm
Emmanuel Macron Frantziako presidenteak bere bost urteko agintaldiaren kausa nagusitzat jo du emakumeen eta gizonen arteko berdintasuna. Urteko ehungarren biktima erail zuten egunean eman zion hasiera Edouard Philippe Frantziako lehen ministroak emakumeek jasandako indarkeriaren aurkako Grenelle eztabaidari. Hautetsien, langile espezialisten eta hildako emazteen familien arteko elkarlana bultzatu nahi du Frantziako Gobernuak. Hiru hilabete izango ditu gogoetak eramateko eta proposamen konkretuak egiteko.

Edouard Philippek larrialdiko hamar neurri proposatu zituen Grenelle hasteko. Oroitarazi zuen urtero 220.000 emakumek jasaten dutela bortizkeria matxista, eta gehitu: «Badira mendeak emakume horiek gure axolagabekeria, ukazioa, arduragabekeria eta matxismoa pairatzen dituztela». Feminizidio hitza bera ere baliatu zuen, eta indarkeria jasan duten emakumeen lekukotasunak irakurri. «Gaitz hori errotik ateratzeko proposamen irmoak» egin zituen berehala.

«Neurri batzuk proposatu ditu gobernuak, baina baliabiderik ez du eman», hala laburbildu dute eztabaidaren hasiera Anahi Miranda Nous Toutes kolektiboko kideak, Veronique de la Deveze Zutik elkarteko kideak eta Claire Charles Les Effronte-e-s taldeko bozeramaileak. Milioi bat euroko aurrekontua desblokeatu du gobernuak, baina Mirandak azaldu du «miliar bat euroren beharra» dagoela bortizkeriari aurre egiteko. Kopuru hori hainbat elkartek eta profesionalek kalkulatu dute, ikusitako premien arabera. De la Devezek bat egin du Mirandarekin: «Gobernuaren jarrera zuriketa morea dela erran genezake: kosmetikoa dirudi erabat. Badakigu non dauden beharrak, eta, horiek betetzeko, dirua behar da. Dirurik ez dute emanen; beraz, jokoz kanpo dira».

Larrialdi gisa aurkeztu diren neurri gehienak, gainera, 2020an eta 2021ean ezarriko dira plantan. «Bitartean, emakumeek erailak izaten segituko dute», deitoratu du Mirandak. Antzera mintzatu da Charles: «Larrialdi neurriak direla esaten badute, bihar aplikatu behar dituzte; ezin gara urte pare batez beha egon».

Betebehar diren neurriak

Bortizkeria pairatzen duten emakumeen aterpeari dagokionez, hiru neurri proposatu ditu Frantziako Gobernuak. Urgentziazko lekuak gehitu nahi ditu: 250 epe laburrerako, eta 750 epe luzeagorako. Mila leku gehituko litzaizkieke, beraz, egun dauden 5.000 lekuei. Charlesek azaldu du Europako arauen barruan izateko guztira 6.700 toki behar liratekeela, hots, toki bat 10.000 biztanleko.

Istanbulgo Hitzarmena ere izan dute hizpide: Europako Kontseiluak egin zuen, 2011n, emakumeen aurkako bortizkeriaren aurkako neurriak zabaltzeko; Frantziak izenpetua du, baina oraindik bete gabe ditu neurriak. «Mila toki berriak opari bat balira bezala aurkezten ditu Frantziako Gobernuak. Baina ez da hala: aspaldi bete beharko lukeena betetzea da», esan du Charlesek.

Urgentziazko lekuez gain, epe luzeagorako bizitokiak eskuratzeko erraztasunak emango dituela hitzeman du gobernuak; adibidez, emakumeei alokairu bermeak eskainiz. Libre dauden tokiak geolokalizazio bidez seinalatzeko plataforma bat ere irekiko da, eta profesionalek kudeatuko dute.

Zutik kolektiboko De la Devezen arabera, Ipar Euskal Herrian eskas dira aterpe tokiak. «Gaur egun, ezin da urgentziazko tokirik bermatu, eta horrek ekartzen du arriskuan den emakumea behartua dela etxera itzultzera, bikotekide bortitzarengana». Gobernuaren neurriei begira, dudakor gelditu da: «Iragarpenak dira: ez dakigu noiz, nola eta non irekiko dituen toki horiek. Hitzak besterik ez dira. Baina berehalako behar bat bada, eta pasatzen ari den denbora kriminala da».

Arlo juridikoa aldatzeko proposamenak ere ekarri ditu Philippek. «Biktimaren babesa segurtatzeko», eskumuturreko elektronikoaren erabilpena zabaldu nahi du. Urruntze agindua jaso eta 48 ordura ezarriko zaio tresna bikotekide bortitzari. Claire Charlesek erran du orain arte urtero 1.300 aldentze agindu bazirela, eta 223.000 biktima direla. «Proportzio oso txikiak dira, eta, eskumuturra ezarri aitzin, segurtatu behar da urruntze aginduak banatzea». Mirandak ere mugak ikusten dizkio neurri horri: «Agindutik eskumuturrera, bi egun pasatuko dira. Bi egun horietan, emakumea inoiz baino arrisku handiagoan da». De la Devezek ere honela galdetu du: «Eskumuturrekoa daukan pertsona gehiegi hurbilduz gero alarma pizten bada ere, noiz eta nola erreakzionatuko du Poliziak? Ez ote da beranduegi helduko?».

Polizia etxeetan gertatzen diren arazoak gainditzeko, diagnostiko bat egingo du gobernuak laurehun komisariatan, 2020tik aitzina. Izan ere, emakume askok salatzen dute ez zaiela egiten harrera egokia, eta salaketa jartzea ere ukatzen zaiela maiz. Mirandak uste du, ordea, neurri hori debaldekoa dela: «Emakume askoren salaketak ez dira kontuan hartzen. Emakumeen hitza etengabe zalantzan jartzen dute. Diagnostikoa egina da. Denbora galtze hutsa da». Bat egin du De la Devezek: arazoa «sistemikoa» da, haren ustez, eta «bortxaketaren kultura» deitzen zaio.

Halaber, ospitaleetan salaketak jartzeko aukera zabaltzeko asmoa dauka gobernuak. Neurri hori «interesgarritzat» dauka Zutik-eko kideak, baina azpimarratu du «baliabideak eta langile formatuak» beharko direla horretarako.

Guraso aginpidea moldatzeko edo mozteko aukera eman nahi die gobernuak epaileei. Indarkeria matxistagatik salatutako gizonei guraso aginpidea moldatzen ahalko die epaileak; feminizidio bat gertatzean, osoki mozten ahalko die. Charlesek «oinarrizko neurritzat» dauka azken hori: «Agerikoa da senar edo mutil lagun bortitz bat ez dela aita ona izaten ahal».

Hitzak utzi, eta ekin

Hizlariek uste dute elkarteek eta gizarte zibilak eramandako lanaren fruitua dela Frantziako Gobernuaren ekinaldia. Honela dio Charlesek: «Me Too eta Balance Ton Porc mugimenduek kontzientzia hartze bat eragin dute, eta elkarteok presioa jartzen segituko dugu». Nous Toutes taldeak ere feminizidioen kontaketa egin du, eta sare sozialetan izandako oihartzuna deigarria egin zaio. De la Devezek ere funtsezkotzat dauka elkarteen lana: «Ez gara isilik egonen; gobernuak gehiago egin beharko du: hitzetatik ekintzetara pasatu beharko du». Izan ere, feministen susmoa da gobernuaren egitasmoa komunikazio operazio bat dela: «Gure ekintzek eragina ukan dute, baina ez da nahikoa. Itsuki jokatzen du gobernuak, eta kosmetikoa da Grenelle hau».

Edouard Philippek bere adierazpenetan hitz berriak sartu dituela nabarmendu du Charlesek. «Hitzak garrantzitsuak dira: pentsaera egituratzen dute. Lehen oinarri bat da, baina beste baliabiderik ez da». De la Devezek ere baliabide eskasia deitoratu du: «Grenelle honentzat diru magikorik ez dela erran du Marlene Schiappa Berdintasunerako estatu idazkariak. Baina hortik bi egunera bost miliar euroko aurrekontua eman diote Frantziako Teknologia sailari».

Mirandak argi du oraingoz «ondorioetan» zentratzen dela eztabaida. «Ohartu behar da sistema osoa mendeetan patriarkala izan dela, eta osoki aldatu behar dela. Ez da aski sistemaren zaurietan loturak ezartzea». Hitzak ez, ekintzak nahi dituzte.]]>
<![CDATA[Baionara bidean atxilotutako iheslari nigeriar bat askatu dute, osasun arazoak direla eta]]> https://www.berria.eus/albisteak/172131/baionara_bidean_atxilotutako_iheslari_nigeriar_bat_askatu_dute_osasun_arazoak_direla_eta.htm Mon, 07 Oct 2019 20:17:39 +0200 Oihana Teyseyre Koskarat https://www.berria.eus/albisteak/172131/baionara_bidean_atxilotutako_iheslari_nigeriar_bat_askatu_dute_osasun_arazoak_direla_eta.htm <![CDATA[Angeluko suhiltzaileek bertan behera utzi dute greba, 42 lanpostu gehiago lortuta]]> https://www.berria.eus/albisteak/172128/angeluko_suhiltzaileek_bertan_behera_utzi_dute_greba_42_lanpostu_gehiago_lortuta.htm Mon, 07 Oct 2019 15:36:46 +0200 Oihana Teyseyre Koskarat https://www.berria.eus/albisteak/172128/angeluko_suhiltzaileek_bertan_behera_utzi_dute_greba_42_lanpostu_gehiago_lortuta.htm