<![CDATA[Olatz Enzunza Mallona | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Fri, 09 Dec 2022 04:41:36 +0100 hourly 1 <![CDATA[Olatz Enzunza Mallona | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Amets Arzallusek irabazi du azken finalaurrekoa]]> https://www.berria.eus/albisteak/221563/amets_arzallusek_irabazi_du_azken_finalaurrekoa.htm Sat, 03 Dec 2022 22:08:17 +0100 Olatz Enzunza Mallona https://www.berria.eus/albisteak/221563/amets_arzallusek_irabazi_du_azken_finalaurrekoa.htm ]]> <![CDATA[Nerea Ibarzabal irabazle Baionan]]> https://www.berria.eus/albisteak/221181/nerea_ibarzabal_irabazle_baionan.htm Sat, 26 Nov 2022 19:47:32 +0100 Olatz Enzunza Mallona https://www.berria.eus/albisteak/221181/nerea_ibarzabal_irabazle_baionan.htm ]]> <![CDATA[Alaia Martin nagusitu da Amurrion]]> https://www.berria.eus/albisteak/220838/alaia_martin_nagusitu_da_amurrion.htm Sat, 19 Nov 2022 20:22:09 +0100 Olatz Enzunza Mallona https://www.berria.eus/albisteak/220838/alaia_martin_nagusitu_da_amurrion.htm ]]> <![CDATA[Aitor Mendiluzek irabazi du Durangoko finalaurrekoa]]> https://www.berria.eus/albisteak/220590/aitor_mendiluzek_irabazi_du_durangoko_finalaurrekoa.htm Sat, 12 Nov 2022 20:23:23 +0100 Olatz Enzunza Mallona https://www.berria.eus/albisteak/220590/aitor_mendiluzek_irabazi_du_durangoko_finalaurrekoa.htm - Aitor Bizkarra
- Alaia Martin
- Miren Artetxe
- Oihana Iguaran
- Onintza Enbeita Baiona (azaroak 26): - Beñat Gaztelumendi
- Eñaut Martikorena
- Julio Soto
- Nerea Ibarzabal
- Sustrai Colina
- Unai Agirre Bilbo (abenduak 3): - Aitor Mendiluze
- Amets Arzallus
- Joanes Illarregi
- Jone Uria
- Maddalen Arzallus
- Saioa Alkaiza

Honela egin du BERRIAk Durangoko saioaren kontakizuna:]]>
<![CDATA[Sustrai Colina irabazle Irungo saioan]]> https://www.berria.eus/albisteak/220306/sustrai_colina_irabazle_irungo_saioan.htm Sat, 05 Nov 2022 20:38:47 +0100 Olatz Enzunza Mallona https://www.berria.eus/albisteak/220306/sustrai_colina_irabazle_irungo_saioan.htm <![CDATA[Alaia Martinek irabazi du lehenengo finalaurrekoa]]> https://www.berria.eus/albisteak/219706/alaia_martinek_irabazi_du_lehenengo_finalaurrekoa.htm Sat, 22 Oct 2022 20:06:22 +0200 Olatz Enzunza Mallona https://www.berria.eus/albisteak/219706/alaia_martinek_irabazi_du_lehenengo_finalaurrekoa.htm <![CDATA[«Jaiotzen den jendeak zahartzeko aukera izatea da gakoa»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1884/007/001/2022-06-05/jaiotzen_den_jendeak_zahartzeko_aukera_izatea_da_gakoa.htm Sun, 05 Jun 2022 00:00:00 +0200 Olatz Enzunza Mallona https://www.berria.eus/paperekoa/1884/007/001/2022-06-05/jaiotzen_den_jendeak_zahartzeko_aukera_izatea_da_gakoa.htm
Europako jaiotza tasarik apalenetakoa du Euskal Herriak. Nolako eragina izan dezake horrek luze gabe?

Demografiari buruz hitz egitean, ezinbestekoa da testuinguru jakin batean kokatzea. Nire ustez, gaur egun egiten diren irakurketa batzuetan ez da askorik sakontzen, estratosferan daude. Jaiotza tasa gordina kontuan hartuta egin dira neurketak, baina, teknika horrez gainera, badaude beste batzuk ere. Jaiotza tasa apala da, baina nolakoa da bizitza itxaropena? Kalitatea da gakoa, eta ez kopurua, eta etorkizunean haur horien bizi baldintzak nolakoak izango diren aztertu beharko litzateke.

Jaiotza tasa apala izatea ez da arduratzekoa?

Hori ez da arazo bat: gertakizun bat da. Aztertu behar dena da ea gerora pertsona horiek nola biziko diren. Egungo gizartearen bizi baldintzen ondorioa da jaiotza tasa apala, eta zer-nolako etorkizuna nahi dugun irudikatzea da gakoa. Euskal gizartearentzat horren beharrezkoa bada jende gehiago egotea, konponbide erraz bat dago, giza eskubideei dagokienez ere onuragarria izango dena: mugak irekitzea eta Atzerritarren Legea bertan behera uztea. Zailtasunak jarri beharrean, ateak ireki beharko lirateke.

Eta nondik dator, beraz, erronka demografikoaren kezka?

Batzuek kezka moduan bizi izan dute beti, baina ez denek. Hori ziurtatzeko hainbat aldagai hartu behar dira kontuan. Sarritan hitz egiten da zahartze demografikoari buruz, baina bizi iraupenaren demokratizazioari buruz hitz egin beharko litzateke. Gizartea ez da izaki bizidun bat, eta demografia, sarritan, aitzakia bezala erabiltzen da beste gai batzuei aurre ez egiteko.

Hala ere, ugaltze tasa txikia izateak gizarte desoreka ekarriko du: adineko pertsonak gero eta gehiago dira; haurrak, aldiz, gero eta gutxiago. Zer ondorio izango ditu horrek adin piramidean?

Adin piramideak aspaldi utzi zion piramide izateari. Jaiotzen den jendeak zahartzeko aukera izatea da gakoa. Bat-batean jaiotzak handituko balira, beste desoreka bat egongo litzateke. Kopuruez hitz egiteak ez gaitu inora eramaten. Daukaguna kudeatzeko gai izan behar dugu: bizi baldintza duinak izango bagenitu, hobeto biziko ginateke, eta, agian, hala, ugaltzearekin dugun harremana ere aldatuko litzateke.

Eta, lan merkatuari dagokionez, jende gutxiago izateak kolokan jar dezake egun indarrean dagoen pentsio sistema?

Indarrean dagoen pentsio sistema erabaki politiko bat da. Egungo pentsioak lan egiten ari direnen kotizazioetatik ordaintzeak ez du esan nahi etorkizunean ere hala izan behar duenik. Hau da, ez du zertan jaiotzen arabera antolatuta egon. Berrikusi beharreko kontu bat da, eta badaude irtenbideak hori egokitzeko.

Migranteen etorrerak lagundu dezakeela aipatzen duenik ere bada. Migrazio mugimenduek zenbateraino arindu dezakete egoera?

Migrazioei buruz hitz egiteko garaian, tentuz ibili behar dugu. Pertsona horien bizi baldintzak oso txarrak dira, eta uste dut hori aztertu beharreko kontu bat dela. Gure bizilagunak dira, eta elkarrekin eraiki beharko genuke etorkizuneko gizarte hori. Ez gara zifrak, pertsonak gara.

Zaintza lana ere sarritan jarri izan duzu jomugan. Horixe da zure ustez gizartean dagoen erronka nagusietako bat?

Zalantzarik gabe. Uste dut ez zaiola behar bezala heltzen gai horri. Atzerritarren Legearen ondorioz, pertsona batzuk esklabotza egoeretan daude zaintza lanak egiten. Eta emakume asko ere itota daude: aldi berean ari dira aurreko belaunaldiak eta ilobak zaintzen. Lana berrantolatu behar da: etxeko lanak eta zaintza aintzat hartu behar dira enpleguaren barruan.

Zer zaintza eredu eskatu beharko luke datorren munduak?

Zaintza publikoaren aldeko aldarrikapen bat dago, baina, horrekin batera, zaintza komunitarioa ere bultzatu behar da. Inguruan ditugun pertsonekin bestelako harreman batzuk sustatu behar dira, eta elkarrekin antolatu. Izan ere, egun, zaintza baliabide ekonomikoen menpe dago, eta horretara dedikatzen den jende asko esklabotza egoeran dago. Alternatibak bilatzea da gakoa.

Oro har, zein da euskal gizartearen egungo argazkia zuen jakintza arloaren begiradatik?

Desoreka handiak dituen lurralde batean bizi gara. Leku batzuetan, jendea pilatuta dago, eta, beste eremu batzuetan, ordea, oso jende gutxi bizi da. Baina desoreka horiek hainbat arlotan izaten dira, ez bakarrik populazioari dagokionez. Esaterako, muga ekologiko bat dago, baina horri bizkarra emanda bizi gara. Irtenbideak bilatu beharrean, erritmo frenetiko horretan bizi gara oraindik ere. Bizi itxaropena oso luzea da egungo gizartean, baina aurrera egin ahal izateko oinarrizkoa da egiturazko aldaketa batzuk egitea.

Eta, aurrera begira, zer norabidetan doaz euskal gizartearen ezaugarriak?

Hori bai, hori birpentsatu beharreko zerbait da. Egiturazko aldaketa horiek egitean, funtsezkoa izan beharko luke familia erdigunean ez jartzeak. Familiaren zentraltasun horrek desagertu behar du, eta beste antolaketa eredu batzuetara jo behar da. Bestelako sare batzuk sortu behar dira. Egia esan, ikuspuntu hori ez dago oso zabalduta, baina, nire ustez, hori da bidea.]]>
<![CDATA[«Tumorearen inguruaren aurka egitean, hedatzeko gaitasuna kentzen diogu»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/012/001/2022-05-27/tumorearen_inguruaren_aurka_egitean_hedatzeko_gaitasuna_kentzen_diogu.htm Fri, 27 May 2022 00:00:00 +0200 Olatz Enzunza Mallona https://www.berria.eus/paperekoa/1873/012/001/2022-05-27/tumorearen_inguruaren_aurka_egitean_hedatzeko_gaitasuna_kentzen_diogu.htm
Minbiziari aurre egiteko sendagai bat diseinatu duzue. Zein berezitasun ditu?

Bi ezaugarri nagusi dituela esango nuke. Batetik, ez du zuzenean egiten tumore zelulen aurka, ohiko tratamenduek egiten duten bezala. Tumorearen inguruko zelulen aurka egiten du. Hasieran ideia zoro bat zela zirudien, baina egindako ikerketa lanen ostean baieztatu da hala egiteak emaitzak ekartzen dituela, oharkabean igarotzen delako. Bestetik, molekula espezifiko bat sortu dugu, eta, lehergailu bat izango balitz bezala, eraso nahi diegun zelulen aurka eztanda egiten du.

Nola funtzionatzen du?

Antigorputza tumorearen inguruan dagoen zelula baten barruan sartzen da, eta, han, karga kimikoa jaurtitzen du. Tumorearen inguruko zelula disolbatu egiten da, eta, tumorea ere haren ondoan dagoenez, immunitate sistema osoaren arreta erakartzen du. Hau da, inguruaren aurka egitean, karga kimikoak tumoreari eta immunitate sistemari erasotzen die. Efektu hirukoitz horren ondorioz lortzen dira emaitzak.

Sendagai berri hori pankreako, biriketako eta bular hirukoitz negatiboko minbiziei bideratuta dago. Besteetara zabaltzeko aukerarik ikusten da?

Bai, hori da asmoa. Oraingoz hiru horietan lortu ditugu emaitzarik onenak, baina urte amaierarako beste tumore batzuk tratatzen hastea da gure helburua.

Minbiziei aurre egiteko ateak zabaltzen lagun dezake?

Zalantzarik gabe. Tumorearen inguruaren aurka egitean, gorputzeko gainerako eremuetara hedatzeko gaitasuna kentzen diogu minbiziari. Gainera, antigorputz jakin bat denez, eremu jakin batzuei soilik erasotzen die, eta toxikotasun maila ere oso baxua da. Horrek kantitate handiak emateko aukera emango digu, eta, hala, eraginkortasuna handituko da.

Zuhurtzia ere behar da halakoen berri emateko orduan.

Bai, noski. Oraingoz, animaliekin bakarrik probatu dugu, eta emaitza bikainak lortu ditugu, baina entsegu klinikoen zain gaude eraginkortasuna frogatzeko. Suntsitzaileak diren tumoreen aurka ari gara, baina uste dugu bide berriak zabalduko dituela.

Hamabost urteko ikerketa lana egin behar izan duzue sendagaia diseinatzeko. Ibilbide horretan muga edo zailtasunen bat izan duzue?

Asko. Duela hamabost urte ideia plazaratzean, askok esan ziguten ezinezkoa zela minbizia sendatzea tumoreari eraso gabe. Baina proba ugari egin ditugu, eta ezagutza asko jaso dugu bueltan.

Ekainean hasiko zarete entsegu klinikoekin. Zer espero duzue?

Animalietan lortu dugun eraginkortasun bera lortzea da gure itxaropen nagusia. Mundu osoko erreferentziazko ospitaleak aukeratu ditugu, eta, hala, entsegu klinikoak ahalik eta baldintza onenetan egitea bermatuko da.

Eta entsegu klinikoen ondoren, zein izango da hurrengo fasea?

Produktua paziente gehiagorekin probatzea izango da asmoa. Dena ondo badoa, merkaturatze prozesuarekin hasiko gara.

Zer esango zenieke minbizia duten pertsonei eta ingurukoei?

Itxaropen mezu bat zabaltzea gustatuko litzaidake. Jende asko ari gara minbiziari aurre egiteko bide berriak bilatzen, eta gero eta gehiago dakigu gaiaren inguruan. Konplexutasun handiko gaixotasuna da, baina aurrerapausoak lortzen ari gara.]]>
<![CDATA[Ekainaren 18rako «ospakizunez eta aldarrikapenez» beteriko eguna prestatu du Bizkaia Hari Gorriak]]> https://www.berria.eus/albisteak/213871/ekainaren_18rako_ospakizunez_eta_aldarrikapenez_beteriko_eguna_prestatu_du_bizkaia_hari_gorriak.htm Wed, 25 May 2022 09:19:57 +0200 Olatz Enzunza Mallona https://www.berria.eus/albisteak/213871/ekainaren_18rako_ospakizunez_eta_aldarrikapenez_beteriko_eguna_prestatu_du_bizkaia_hari_gorriak.htm Bizkaia Hari Gorria herri dinamika, efemeride baten inguruan. Izan ere, aurten 85 urte beteko dira Bizkaiko frontea erori zela. Memoriaren fokua zabaldu eta hari segida emateko konpromisoa duten hainbat partaidek osatzen dute dinamika, eta datorren ekainaren 18an «ekimen nagusia» egingo dute, Bilbon. Areatzatik abiatuta, egun osorako egitaraua prestatu dute, eta, ospakizunez gainera, «aldarrikapen eguna» ere izango dela nabarmendu dute gaur Bilbon egindako agerraldi jendetsu batean: «Balio handia du nondik gatozen jakiteak nora goazen jakiteko». Herri dinamikako kideek nabarmendu dutenez, Bizkaia borroken lurralde izan da azken 85 urteotan, «subjektu aktiboa». Eta horri «puntada berri bat» eman nahi diote dinamikaren bitartez: «Izen barik joan ziren horiengandik gaude gu hemen». Azken 85 urteetako marko historikoei esker «irakasgai ugari» lortu dituztela adierazi dute, baina gogoratu dute eskuin muturreko «gorroto ideiei» aurre egiteko «lubakiak» badaudela oraindik ere: besteak beste, xenofobia, arrazismoa, homofobia eta matxismoa. «Sufritzen dakigunak gara, historiak hainbat aldiz erakutsi digun bezala. Baina ez dugu etsitzen; mila eta bat aldiz altxatzen dakigunak ere bagara eta», adierazi du Ibai Alzagak, herri dinamikako kideetako batek. Eta horrek esperantzaz betetzen ditu: «Euskal errepublikaren eraikuntza eskubide guztien jabe diren pertsona askeez egitera goaz». «Harrotasuna eta aukera» Ekainaren 18a «ospakizun eta aldarrikapen eguna» izango dela nabarmendu dute Bizkaia Hari Gorria plataformako kideek: «Ospakizun eguna, borroken lurralde honetako partaide izateak harrotasuna ematen digulako; eta aldarrikapen eguna, herri gisa erronkei erantzutea delako dugun aukera emankorrena». Hitzordu nagusia 17:30ean izango da, Areatzan, eta handik mobilizazioa egingo dute. «Jendetsua, alaitsua eta konbatiboa izatea nahi dugu: hari gorriak segida izango du, eta borroken lurraldea izaten jarraituko dugu».]]> <![CDATA[Ekainaren 5ean kalejira «aldarrikatzailea» egingo da eskola publikoaren alde]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2108/007/001/2022-05-25/ekainaren_5ean_kalejira_aldarrikatzailea_egingo_da_eskola_publikoaren_alde.htm Wed, 25 May 2022 00:00:00 +0200 Olatz Enzunza Mallona https://www.berria.eus/paperekoa/2108/007/001/2022-05-25/ekainaren_5ean_kalejira_aldarrikatzailea_egingo_da_eskola_publikoaren_alde.htm
Hezkuntza akordioa ikastetxe publikoaren kontzeptua «birdefinitzen» saiatzen dela adierazi du plataformak, eta hala jarraitzeak «desoreka eta diskriminazio handiagoa» ekarriko duela uste dute: «Jabetza, titulartasuna eta kudeaketa pribatua duten ikastetxeak ezin dira publikotzat hartu: diru publikoa guztion zerbitzura jarri behar da». Plataformaren esanetan, bereizketa horrek lotura zuzena du hezkuntza sare pribatu itunpekoak Euskal Herrian duen pisuarekin, eta esan dute segregazio iturririk handiena izango direla aurrerantzean ere: «Benetako aukera berdintasuna ikasle guztiek kalitatezko hezkuntza jasotzeko aukera izatean datza».

Akordioak eskola publikoarentzako finantzaketa planik ez duela aurreikusten ere salatu du plataformak, eta inbertsio plana egitearen garrantzia azpimarratu dute. Besteak beste, ikastetxe publiko berriak sortzeko, azpiegiturak hobetzeko, euskara indartzeko plana egiteko eta hezkuntza ez-formala doakoa izateko. «Horri eman behar zaio lehentasuna», nabarmendu dute. Horrez gain, eskola eta plaza publiko berriak ere sortu nahi dituzte.

Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzaren amaieran lortu beharreko hizkuntza mailaren formulazioa ere gaurkotu da akordioan, baina esan dute erabaki hori «oso kaltegarria» izan daitekeela euskararen ezagutzarako: «Euskara biziberritzeko proiektua aldarrikatzen dugu». Laikotasunari dagokionez, erlijio ikasgaiaren helburua «doktrinamendua» dela salatu dute.

Zenbait mobilizazio

«Akordio txar honetatik lege berri on batera igaro behar da», adierazi du plataformak. Hori lortzeko «lan mardula» egin beharko dutela aurreratu dute, baina horren alde ekiteko prest daude. Ekainaren 5erako kalejiraz gain, udazkenerako zenbait mobilizazio ere antolatuko dituztela iragarri dute.]]>
<![CDATA[Ekainaren 5ean kalejira «aldarrikatzailea» egingo dute eskola publikoaren alde]]> https://www.berria.eus/albisteak/213817/ekainaren_5ean_kalejira_aldarrikatzailea_egingo_dute_eskola_publikoaren_alde.htm Tue, 24 May 2022 17:56:11 +0200 Olatz Enzunza Mallona https://www.berria.eus/albisteak/213817/ekainaren_5ean_kalejira_aldarrikatzailea_egingo_dute_eskola_publikoaren_alde.htm <![CDATA[Aramendiri «bizi osorako zigorra» jarri diotela salatu dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/012/001/2022-05-22/aramendiri_bizi_osorako_zigorra_jarri_diotela_salatu_dute.htm Sun, 22 May 2022 00:00:00 +0200 Olatz Enzunza Mallona https://www.berria.eus/paperekoa/1944/012/001/2022-05-22/aramendiri_bizi_osorako_zigorra_jarri_diotela_salatu_dute.htm Bizi osorako zigorrik ez! Alaitz etxera kanpaina abiatuko du Sare mugimendu herritarrak. 7/2003 eta 7/2014 legeak aplikatzearen ondorioz sortutako egoera salatzea da kanpainaren asmoa. Izan ere, lege horien atzean «bizi osorako zigor ezkutukoa» dagoela adierazi du Sarek: «Giza eskubideen aurkakoak dira».

Egun, Zaballako espetxean (Araba) dago Aramendi. Frantziako Poliziak Cahorsen (Frantzia) atxilotu zuen, 2007ko irailean, eta berrogehi urteko zigorra ezarri zioten.

Zigor hori, «bizi osorako kondena ezkutukoa» dela salatu duSarek, eta horren atzean «kalte psikologiko eta fisikoak» daudela nabarmendu dute: «Lege hau ez dator bat bere burua demokratikotzat eta zuzenbidekotzat duen estatu batekin».

Frantziako kartzeletan 13 urte pasatu ostean, iaz Espainiaratu zuten, eta, orain, 7/2014 legearen ondorioz, berriro ere bete egin beharko du, kondena delitu bera egotzita: «Ezarritako zigorrak baliokideak izan beharko lirateke, baina, lege honen ondorioz, Alaitzek betetako zigorra ez da Espainian ezarritakora batu».

Salbuespenezko politika horiek amaitzeko eta 7/2003 eta 7/2014 legeak bertan behera uzteko lan egin dezatela eskatu die Sarek alderdi politikoei. «Giza eskubideez eta pertsonen biziaz hitz egiten ari baikara», gaineratu dute.

Kasu gehiago

Bi lege horiek aplikatzen zaizkien beste 50 euskal preso daudela ere salatu dute: «Azken urteetan pozgarriak eta esperantzagarriak diren hainbat urrats eta aldaketa ikusten ari bagara ere, oraindik salbuespenezko neurriak ezartzen zaizkie euskal presoei». Aramendiren kasuan, gainera, emakume izateagatik zigor «are gogorragoa» jasaten ari dela adierazi dute: «Epai judizialaz gain, espetxe sistema patriarkalaren baitako epai moralari aurre egin behar die».]]>
<![CDATA[Alaitz Aramendi presoari «bizi osorako zigor ezkutukoa» jarri diotela salatu du Sarek]]> https://www.berria.eus/albisteak/213714/alaitz_aramendi_presoari_bizi_osorako_zigor_ezkutukoa_jarri_diotela_salatu_du_sarek.htm Sat, 21 May 2022 19:04:51 +0200 Olatz Enzunza Mallona https://www.berria.eus/albisteak/213714/alaitz_aramendi_presoari_bizi_osorako_zigor_ezkutukoa_jarri_diotela_salatu_du_sarek.htm <![CDATA[Hezkuntza akordioa sozializatzea «funtsezkoa» dela esan du Bildarratzek]]> https://www.berria.eus/albisteak/213660/hezkuntza_akordioa_sozializatzea_funtsezkoa_dela_esan_du_bildarratzek.htm Fri, 20 May 2022 15:44:01 +0200 Olatz Enzunza Mallona https://www.berria.eus/albisteak/213660/hezkuntza_akordioa_sozializatzea_funtsezkoa_dela_esan_du_bildarratzek.htm <![CDATA[Lan eta bizi baldintzak duintzeko politika «publiko, indartsu eta ausartak» eskatu ditu LABek]]> https://www.berria.eus/albisteak/213612/lan_eta_bizi_baldintzak_duintzeko_politika_publiko_indartsu_eta_ausartak_eskatu_ditu_labek.htm Thu, 19 May 2022 16:16:36 +0200 Olatz Enzunza Mallona https://www.berria.eus/albisteak/213612/lan_eta_bizi_baldintzak_duintzeko_politika_publiko_indartsu_eta_ausartak_eskatu_ditu_labek.htm erronka demografikoari aurre egiteko neurriak, EH Bilduren eskariz Eusko Legebiltzarrean egindako demografiari buruzko bilkura monografikoan. LAB sindikatuaren ustez, baina, erronka demografikoaren aferari ezin zaio «politika natalistekin» erantzun, eta herritarren lan eta bizi baldintzak duintzeko politika «publiko, indartsu eta ausartak» eskatu ditu, «sakoneko aldaketak gauzatzeko». Jaiotze tasa baxuen atzean «prekaritate eta pobretze kasuen hedatzea» dagoela uste du LABek. Eta, horrez gainera, emakumeak «erreprodukziorako tresna gisa» hartu izana salatu dute: «Beste behin ere, emakumeoi gure gorputzarekin zer egin behar dugun esan digute». Arazo nagusia, baina, hau da, LABen iritziz: «Bizitza duinerako dugun eskubidea ukatzen zaigu». Horrez gainera, adierazi dute kalitatezko etxebizitza duina izateko eskubidea ere ez dagoela bermatuta. Bestalde, urtean 100.000 euro baino gutxiagoko errenta daukaten gurasoei seme-alaba bakoitzeko 200 euroko diru laguntza ematea «urrats bat» izan daitekeela aitortu dute, «baina ez da nahikoa aurretik aipatutako eremuetan esku hartze sendorik ez badago». Era berean, esan dute garraio publikoaren tarifak berrikusteak «gutxirako» balio duela garraio publikoaren aldeko estrategia indartsurik ez badago. Iragarritako neurriez harago, zaintza sistema publikoaren inguruko proposamenak egitea ere «beharrezkoa» dela uste du LABek: «Lan eta bizi baldintzak duindu behar dira, eta, horretarako, enplegua, zaintza lanak eta aberastasuna banatzeko neurriak eta borondate politikoa behar da».]]> <![CDATA[Uemak arnasguneetako barne garapena sustatzeko neurriak eskatu ditu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1956/003/002/2022-05-19/uemak_arnasguneetako_barne_garapena_sustatzeko_neurriak_eskatu_ditu.htm Thu, 19 May 2022 00:00:00 +0200 Olatz Enzunza Mallona https://www.berria.eus/paperekoa/1956/003/002/2022-05-19/uemak_arnasguneetako_barne_garapena_sustatzeko_neurriak_eskatu_ditu.htm
Legebiltzarraren dokumentuak oinarri jakin batzuk zehazten ditu. Besteak beste, eraldaketa sistemikoa eta progresiboa, genero ikuspegia, aniztasuna, adinekoen eskubideak eta gazteen emantzipazioa. Hala ere, Uemak nabarmendu du horien artean ez dela euskararen normalizazioa aipatu ere egiten, eta horixe da zehazki haien proposamena: «Helburua da euskararen erabilera indartzeko mesedegarriak izan daitezkeen neurriak hartzea eta balizko eragin negatiboak prebenitzea».

Lan dokumentuak proposatzen duen jarduera plan bakoitzeko ekarpen zehatzak egin ditu Uemak. Epe laburrera begira, esaterako, gazteak udalerri euskaldunetan errotzeko laguntzak eta haur eskolen zerbitzua bermatzeko neurriak proposatu dituzte. Ibilbide luzeko eraginari begira, etxebizitzak eskuratzeko baldintzetan udalerriko bizilagunen lehentasuna finkatzea edota udalerri euskaldunen garapen sozioekonomikoa bultzatzeko tokiko planak diseinatzea dira abiapuntuak. Amaitzeko, hiru proposamen egin ditu zeharkako ildoei begira: landa ingurunean herri horietako biztanleak bertan geratzeko neurriak sustatzea, dokumentuak planteatzen duen diagnostiko tresnen eta prospekzio azterlanen programan udalerri euskaldunen errealitatea txertatzea, eta erakundeen arteko lankidetza eta koordinazioa.

Bi oinarri nagusi

Erronka demografikoari erantzuteko, beraz, bi oinarri dira «ezinbestekoak», Uemaren arabera: zeharkakotasuna eta eragile guztien arteko lankidetza.

Hizkuntza politikan «aurrerapauso handiak» eman badira ere, «ebidentzia bat» agerian geratu dela adierazi du Uemak: «Hizkuntza politika ez da soilik berariazko politikekin egiten; beste eremu batzuetan hartzen diren neurriek zuzenean eragiten diote euskararen egoerari». Ondorioz, estrategia demografikoan «ezinbesteko» ikusten dute euskararen indarberritzea kontuan hartzea. Hala ere, estrategiaz gain, proiektu guztiak kontuan hartzeko eskatu dute: «Estrategia honetan soilik ez, udalerrien garapenean eragina duten proiektu guztietan hartu beharko litzateke aintzat errealitate hori».]]>
<![CDATA[«Printzipioz» amaitu da Arrakalaren hustearen ikerketa judiziala, AZET Etxebizitza Taldeak jakinarazi duenez]]> https://www.berria.eus/albisteak/213554/printzipioz_amaitu_da_arrakalaren_hustearen_ikerketa_judiziala_azet_etxebizitza_taldeak_jakinarazi_duenez.htm Wed, 18 May 2022 13:25:49 +0200 Olatz Enzunza Mallona https://www.berria.eus/albisteak/213554/printzipioz_amaitu_da_arrakalaren_hustearen_ikerketa_judiziala_azet_etxebizitza_taldeak_jakinarazi_duenez.htm <![CDATA[«Arnasguneetako garapen endogenoa» sustatzeko neurriak eskatu ditu Uemak]]> https://www.berria.eus/albisteak/213564/laquoarnasguneetako_garapen_endogenoaraquo_sustatzeko_neurriak_eskatu_ditu_uemak.htm Wed, 18 May 2022 09:27:24 +0200 Olatz Enzunza Mallona https://www.berria.eus/albisteak/213564/laquoarnasguneetako_garapen_endogenoaraquo_sustatzeko_neurriak_eskatu_ditu_uemak.htm <![CDATA[«Borrokatzeko garaia da»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/005/001/2022-05-18/borrokatzeko_garaia_da.htm Wed, 18 May 2022 00:00:00 +0200 Olatz Enzunza Mallona https://www.berria.eus/paperekoa/1877/005/001/2022-05-18/borrokatzeko_garaia_da.htm Erasoen aurrean transmaribollo autodefentsa lelopean ehunka pertsona elkartu ziren atzo iluntzean Bilboko Arriaga antzokiaren parean, Bizkaiko E28 koordinakundeak egindako deialdiari erantzunez. Egoeraren larritasuna azaltze aldera, azken hilabeteotan izandako erasoak zerrendatu zituen koordinakundeak, LGTBIfobiaren aurkako Nazioarteko Egunaren harira. Besteak beste, Bilboko Moma diskotekan berriki izandako eraso lesbofoboa, Zornotzako talde erasoa, eta Getxoko erasoa izan zituzten gogoan. «Eta noski, gogoan ditugu azken hilabeteetan Bilbon hil dituzten zortzi marikak. Agur eta ohore».

Kolektiboko kideak kezkaz mintzatu ziren atzoko kontzentrazioan, azkenaldian indartu diren gorroto diskurtso ugariengatik eta baita komunikabideek kolektibo horien aurkako erasoei ematen dieten trataeragatik ere. Urtero legez, hainbat eragilek egin zituzten elkarretaratzeak Euskal Herriko hiriburuetan. Herritarrek grinez egin zuten bat deialdiekin, eta tinko egin zuten protesta hainbat herritan.

E28 koordinakundeak adierazi zuen gizartean «indarkeria bolada bat» gertatzen ari dela azkenaldian, eta hori ekiditeko, «erakunde, alderdi politiko, komunikabide, elkarte eta sindikatu guztiak» jarri dituzte jomugan: «Gure heriotzei garrantzia kentzen dietenen isiltasun konplize guztiak salatzen ditugu». Beste kasu batzuen artean, hedabide batzuen «beldurra zabaltzeko» joerak kolektiboko kideei kalte egin diela nabarmendu dute: «Gertakari horiekin morboa elikatzen saiatzen dira, baina gure bizitzak garrantzitsuak dira».

Horrez gainera, sistema polizial zein judizialek kolektiboko kideak «bigarren mailako subjektu gisa» hartzen dituztela salatu dute, eta emandako arreta ere «desberdina» dela gehitu: «Nola azaldu bestela erailketa jarrai hauek antzemateko ezintasuna, egiturazko homofobia baten ondorio ez bada? Lehen gertatzen zen, eta oraindik ere gertatzen da». Beste alde batetik, «botere eta diruaren inguruan» mugitzen diren erakundeak ere seinalatu zituen E28 koordinakundeak: «Zuek ere konplize zarete: saltzen saiatzen zareten turismo hiriak gu eta gure bizilagunak akabatzen eta etxetik botatzen gaitu. Ez gara indarkeria horren partaide izango».

Saretzeko beharrizana

Gorroto diskurtsoaren gorakadagatik larrituta agertu da koordinakundea, eta «larruazaleko poro guztietatik sartu nahi duten beldurra alde batera utzi», eta saretzeko deia egin dute: «Bada garaia antolatu eta eraso guztien aurka borrokatzeko». Autodefentsa «indartu», eta, horrekin batera, erasoei erantzun beharra nabarmendu dute: «Ez dira pasatuko!».]]>
<![CDATA[Beste bost gudari identifikatu dituzte Begoñako hilerrian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/007/001/2022-05-17/beste_bost_gudari_identifikatu_dituzte_begoako_hilerrian.htm Tue, 17 May 2022 00:00:00 +0200 Olatz Enzunza Mallona https://www.berria.eus/paperekoa/1879/007/001/2022-05-17/beste_bost_gudari_identifikatu_dituzte_begoako_hilerrian.htm
Aranzadi zientzia elkarteak 1936ko gerran hildako 46 pertsonaren gorpuzkiak aurkitu zituen joan den martxoan Begoñako hilerrian. Horietatik 42 orain arte desagertutakoenak ziren, erregistratu gabeko hildakoenak. Bost gudariak identifikatzeaz gain, senideekin harremanetan jartzea lortu du Gogora institutuak, eta horiek ere ekitaldian izan ziren.

Gainerako 37 pertsonak identifikatu ahal izateko, beste 64 familiarekin harremanetan dago Gogora institutua; horien kasuak bat datoz identifikatu nahi diren biktimen ezaugarriekin: gudulariak eta ekainaren 14tik 18ra bitarte Artxanda mendiko borroketan hil zirenak.

64 familia horietatik hamabik eman zioten lagina Gogoraren DNA bankuari, eta gainerakoak lagin genetikoa hartzeko prozesuan daude. Espero dute datorren urteko udaberrirako amaitutzat ematea identifikazio lana.

Gerra Zibilean desagertutako pertsonak berreskuratzea «betebehar demokratiko, instituzional, sozial eta moral bat» dela adierazi du Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak, eta memoriari buruzko politika orokorrak indartzeko konpromisoa erakutsi du: «Beharrezkoak diren giza baliabide, baliabide material, zientifiko eta ekonomiko guztiak jartzen jarraituko dugu». Era berean, Gogora institutura jo dezatela eskatu die Bilboren defentsan hildakoen senideei, informazioa emateko.

Aranzadi zientzia elkartekoek 2021eko urrian ekin zioten Begoñako Argia proiektuari. Bilboko Udalak 2006tik itxita zegoen hilerria kendu eta parke bat egiteko nahia zeukala jakitean, iruditu zitzaien aukera ona zela ikasleei indusketen mundua erakusteko.

Gorpuzkiak, senideei

Identifikazio prozesuko aurrerapausoen berri emateaz gain, Tomas Rubin Marin gudariaren gorpuzkiak senideen esku utzi zituzten atzoko ekitaldian. EAE-ANV Eusko Abertzale Ekintzarekin borrokatu, eta 31 urterekin hil zen, Legutioko (Bizkaia) gudan jasaniko zaurien eraginez. Zornotzako (Bizkaia) ospitale militarrean hil zen, 1936ko abenduaren 3an. Haren gorpua Bilboko Begoñako hilerrira eraman zuten, baina, urte luzez, senideek ez dute jakin zehazki non zegoen lurperatuta. Angel Rubin semeak jaso zituen aitaren gorpuzkiak.

Bestalde, Bizkargi mendian hil zuten Jesus Izagirre gudariaren hezurrak jaioterrira itzuli zituzten herenegun, Gabiriara (Gipuzkoa), eta ekitaldi xume batekin egin zioten ongietorria.]]>