<![CDATA[Onintza Enbeita | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Thu, 21 Feb 2019 17:02:21 +0100 hourly 1 <![CDATA[Onintza Enbeita | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Ohorerik ez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/002/2019-02-21/ohorerik_ez.htm Thu, 21 Feb 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/002/2019-02-21/ohorerik_ez.htm
Kontua da halakoak esaten zituen gizon hori diseinatzailea zela. Marka handi eta dotoreekin ibili da lanean, eta sorbaldaren gainetik begiratu dio munduari. Bere antzeko beste batzuk lagun, munduak zein neurri izan behar duen erabaki dute, eta euren burua zuritzeko argumentua horra: gehiago dira pertsona lodiak, anorexia dutenak baino. Zoragarri, beraz: hil daitezela anorexikoak gosez eta lodiak minez. Bitartean, biba gu geure guraizeekin moztu eta moztu.

Egunotan hil da gizon hori. Harentzako laudorioak zabaldu dira. Nik agur egin diot: ohorerik gabe. Ohorerik ez nire existentzia gastu publiko hutsa iruditu zaion bati. Ohorerik ez milaka pertsona erakusleihoetatik kanpo utzi dituen norbaiti. Goian bego. Guk, zorionez, behean jarraitzen dugu, eta zabaldu zituen mamuak hiltzen jarrai dezakegu.]]>
<![CDATA[Zahartzaroa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2019-02-20/zahartzaroa.htm Wed, 20 Feb 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2019-02-20/zahartzaroa.htm » itxaron gelara sartu denean. Hiruretan erantzun diot. Baten esanda nahikoa ez ote den pentsatu dut neurekiko, baina mutur okerra disimulatu egin dut. Senarrarekin berbetan hasi da gero: «gu hona lehen ere etorrita gaude», esan du. Baietz esan dio senarrak, eta emaztea poztu egin da. Aurpegian igarri diot asmatu izanaren poza, eta orduan kargutu naiz belarrian aparatua daramala, eta hitz egitea zenbat kostatzen zaion. Neure buruarekin haserretu naiz. Hiru aldiz esan du «egun on» lehenengo bietan ez duelako nire erantzun derrigorrezkoa entzun. Esan nezakeen altuxeago, aurpegia liburutik jasota... Pentsatzen dut, gainera, pentsatuko zuela ez diodala ondo ulertu, eta bere zailtasun guztien gainetik indarra egingo zuela ahoskatzeko. Luzitu egin zara, Onin!

Gizarte inklusiboa edo antzeko izenak erabiltzen ditugu urtean behin, baina, gero, ez dugu gaixotasunik ikusi ere egin nahi. Ez dugu gazte hil nahi, normala denez, baina zahartzaroak izua ematen digu. Ez daukagu sentsibilitaterik ezerekin, ez inorekin. Zaintzaz hitz egiten dugu maila teoriko-politikoan, baina ez dakit zaintza bere osotasunean ulertzen ote dugun praktikan. «Egun on» hiru aldiz esan beharrak asaldatu egiten gaitu alzheimerra edo iktusa hedatzen ari diren munduan.]]>
<![CDATA[Begirada]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2019-02-19/begirada.htm Tue, 19 Feb 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2019-02-19/begirada.htm
Lagun madrildar batek esaten dit jendeari aurpegira begiratzen diodala eta hor nabaritzen zaidala herrikoa naizela. Harrigarria egiten zaio kalean doan jendeari aurpegira begiratzea. Lehenengo aldiz entzun nionean gauzak onetik ateratzen ari zela iruditu zitzaidan, baina harrezkero, arretaz ibiltzen naiz kalean, eta ohartu naiz, badagoela jende bat bisaia birpasatzen dizuna eta beste bat begiratu ere egiten ez dizuna. Ni beti izan naiz lehenengo taldekoa. Zer gertatu zait orain? Neu ere hasita ote nago kolektiboa ez ikusten?]]>
<![CDATA[Pazientzia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/022/001/2019-02-17/pazientzia.htm Sun, 17 Feb 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1944/022/001/2019-02-17/pazientzia.htm
Eta berdin gertatzen zaigu gauza guztiekin: estuen gaudenean bateria gabe gelditzen gara, edo datu gabe, edo estaldura gabe. Autobidearen erdian gurpila zulatuta eta telefonoa itzalita egondakoa naiz gauaren erdian.

Eta orduan, ezerk funtzionatzen ez duenean, pazientzia gelditzen zaigu. Arratsalde oso bat ordenagailuari begira lau orri potril ateratzeko, peajeko leihoraino oinez telefono eske, ordu biko atsedenaldia estaldurarik gabe, bateria kargatzeko entxufe bila hirian. Pazientzia, ez dago besterik. Baina hori teknologiak gure bizitza gidatu baino lehen ere bageneukan.]]>
<![CDATA[Bakarrik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/002/2019-02-16/bakarrik.htm Sat, 16 Feb 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/002/2019-02-16/bakarrik.htm
Ez daukat portal bazterretan morreo hotsean erretzeko adinik, baina ibili nintzen horretan ere. Maitemindu naiz eta desmaitemindu naiz. Garai batean pentsatzen nuen biluzten ninduen gizon bakoitza izango zela nire bizitzakoa, baina gerora ikasi dut, neskak aukeren zakuan sartuta ere, zaila dela bizitza guztirako norbait aurkitzea. Desesperazioak jota nengoenetan, pentsatzen nuen etorriko zela bere motoan edo auto berrian Lagara eramango ninduen printze urdina. Orain, ordea, hala nahi dudanean, neu joaten naiz inori begira egon gabe. Balentin bakarra izan dut orain arte bizitzan; eta bera ez zen santua izan, zorionez.

Bai, bakarrik lo egin nuen otsailaren 14an. Ez, inork ez zidan arrosarik ekarri. Baina arantzak ikusteko gaitasunak irakatsi dit benetan maitatzea zer den, eta ez dauka zerikusirik saldu nahi didazuenarekin.]]>
<![CDATA[Epaiketa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/002/2019-02-15/epaiketa.htm Fri, 15 Feb 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/002/2019-02-15/epaiketa.htm
Herriari hitz egiteko aukera ematen badiozu, ordea, kartzelara eramango zaituzte. Zure herriaren etorkizuna diseinatu, antolatu edo erabaki nahi baduzu, kartzelara eramango zaituzte. Ez da hau Espainiako Gobernuak politikariak auzipetzen dituen lehen aldia: Euskal Herrian badakigu zerbait horretaz. Baina azken aldia izan dadin lan egin behar genuke. Izan ere, Espainiako Estatuaren porrotik handiena horixe da: demokrazia jaio berriak ez zuen indarrik izan diktadura epaitzeko, eta orain, diktaduraren ondorengoek nahi dutenero epaitzen dute izateko ere arazoak dituen demokrazia.]]>
<![CDATA[Arrazoia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2019-02-14/arrazoia.htm Thu, 14 Feb 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2019-02-14/arrazoia.htm
Eta ez, ez da barregarria. Ez da barregarria oraindik ere halakoak azaltzea zaila izatea, eta ez da barregarria ikasgela batean ez egotea hori argitu dezakeen heldurik. Erraza baita, umeari arrazoia emanez, noizbait arraroak izan ziren gauzak etorkizunean normalak izan daitezen saiatzea.]]>
<![CDATA[Markak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/002/2019-02-13/markak.htm Wed, 13 Feb 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/002/2019-02-13/markak.htm
Baina gehienetan erabaki egin nahi izaten dugu azalak zer esan behar duen. Ez diogu bere kabuz berba egin dezan uzten. Gero eta gehiago dira azalari tximur dadin utzi nahi ez diotenak, gero eta gehiago orbainak kendu egin nahi dituztenak, gehiegi forma borobilak laukitzen saiatzen direnak. Azalak hitz egin nahi du, baina guk ez diogu zintzoa izan dadin uzten. Kontrolatu egiten dugu biltzen gaituenak ematen duen mezua. Badakigulako, askotan, kanpotik barrura erraz irakurri gaitezkeela.

Eta hor ari gara, geure buruaz geuk uste dugunaren irudiak marrazten, eta han barrutik azalak berba egiten du garenaren markak erakutsiz, eta disimulatzen saiatzen gara, eta azalak berriro berea esaten du; etengabe.]]>
<![CDATA[Izena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/024/002/2019-02-12/izena.htm Tue, 12 Feb 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/024/002/2019-02-12/izena.htm kuzkurra deitzen dio, besteak txikia. Badago kukita deitzen dionik ere. Ito eta ita-rako dagoen modari ihesi kukutxu esaten diote gutxi batzuek, eta neskatilatxoa auzokoek. Pertxenta entzuten duenean badaki izeko zaharra etorri zaiola, eta mosu merke deitzen badiote, harrapatu egin dute tranpan. Eguzkiarekin konparatzen dute aldiro; baita gaztelaniaz ere. Laztana berbak indar nahikorik ez, eta kariño esanaz besarkatzen dute. Berak ez daki, baina lekukoek entzun dutenez, jende askoren bizitza da txiki hori: mi vida esaten baitiote. Eta bihotza ere bai. Nire bihotza esaten dion bakoitzaren bularrean zati bat utzi behar balu, ez luke bizitzeko beste haragirik izango. Koipelustre esaten diote jaten ikusten dutenek, eta sorgina dela azpimarratzen du amamak behin eta berriro. Doña aurrean jarrita, askotan egiten diote barre, baina ez da horren ostean sekula bere izena etortzen. Eta koitadua esaten diotenean, arraro begiratzen du: inteligentea datorren seinale. Bere adineko umeek ez dute adjektiborik erabiltzen, baina ez dakite izena nola ahoskatu behar duten.

Eta horixe da gure umeen marka, izenik laburrena izanda ere: gurasoek umeari izena asmatzen pasatzen duten denbora guztiarekin, zer eta azkenean, inork ez dio umeari bere izenez deitzen. ]]>
<![CDATA[Geografia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/021/001/2019-02-10/geografia.htm Sun, 10 Feb 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1943/021/001/2019-02-10/geografia.htm
Kontua da konturatzen hasi naizela nire geografia humano horretan gero eta jende gehiago falta dela. Eta horrek mina ematen dit. Gurasoak bizi zaizkit, ahizpak ere bai, duela gutxira arte amama baneukan... baina nire mapa hutsunez betetzen ari da, eta ni etorri nintzenean betirako hemen egongo zirela pentsatzen nuen jende hori, desagertzen ari da. Eta beti ez bada ere, tarteka jasangaitza zait kontua. Bai, badakit bizitza ziklo bat dela eta amaitu egiten dela, baina nik geografia hori behar nuen, eta orain bakarrik gelditzen ari naizela iruditzen zait. Irrazionala eta infantila izango da nahi baduzue, baina horixe da sentitzen dudana. ]]>
<![CDATA[Agur, Jon]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2019-02-09/agur_jon.htm Sat, 09 Feb 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2019-02-09/agur_jon.htm
Txapelduna izan zara, irakaslea, plazagizona, bertsolaria; baina batez ere, Aldoriko Santa eta Juanen semea. Zeure xumean, sinisten zenituen gauzen alde beti: euskara ardatz eta bertsolaritza ekinbide. Paparra atera eta altu kantatzeko eskatzen zenigun, paparra nahi gabe ateratzen ari zitzaigun garai konplikatuan. Kariñoz gogoratzen ditut egun haiek. Ez zaigu gutxi kosta paparra benetan atera eta benetan ozen kantatzea, baina zor genizun, eta ikasi egin dugu. Plazan geuretzako beste leku egin dugu, baina zuk utzi duzun hutsune hau hortxe geldituko da. Beti gordeko dizugu leku bat gure bertso jardunean.]]>
<![CDATA[Greba]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/014/002/2019-02-08/greba.htm Fri, 08 Feb 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/014/002/2019-02-08/greba.htm
Gu gelditzen bagara, mundua gelditu egingo dela argi dago, baina ez dugu mundua gelditu nahi. Munduak aurrera egitea nahi dugu, baina sistema ororen erdian dirua egon ordez bizitza egon dadila. Gurea, aluarekin jaio ginenona, eta zuena, zakilarekin jaio zinetenona. Erdian. Bizitza. Zapalkuntzarik gabe bizitza.]]>
<![CDATA[Audientzia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2019-02-07/audientzia.htm Thu, 07 Feb 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2019-02-07/audientzia.htm reality show batean. Hogeita lau orduan etxe baten barruan egon behar izan dute elkarrekin, baina gauzak ez dira nahi bezala atera. Neskak ez du mutila maite, baina mutilak ez du hori onartu nahi. Ikustekoak dira irudiak, entzutekoa da nola hitz egiten dion mutilak neskari. Hor botere harremanik eta indarkeriarik ikusten ez duenak ez dakit non ikusiko duen. Ez dute egun bakarra iraun: mutila kaleratu egin dute portaera desegokia egotzita. Barkamena eskatzeko aukera eman diote gero. Ez omen du irudietan bere burua ezagutzen, eskuetatik ihes egin omen zion egoerak.

Baina egoerak programa hori antolatzen duten guztiei egin die eskuetatik ihes. Barkamena eskatzen jarri duten gizonaren begietan emakumeak zapaltzera ohituta dauden gizon guztiak ikusten dira. Horixe baita guztien jarrera: lehenengo itzelak egin eta gero barkamena eskatu. Gizajoek ez baitakite zer pasa zaien burutik hori egin dutenean. Eta telebista batek audientziaren izenean halakorik ahalbidetu izana lotsagarria da. Reality show hori nerabe askok ikusten dute, gazte askok. Harreman batek zer izan behar duen esplikatzeko eredu ederrak ari dira ematen. ]]>
<![CDATA[Umorea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2019-02-06/umorea.htm Wed, 06 Feb 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2019-02-06/umorea.htm talent show horietako bat ikusten egon naiz. Gurpildun aulkian eserita egin du gizon batek agertokirako bidea. Gurpildun aulkian ibiltzeak omen dituen abantailez hizketan hasi da. Ustez, bere buruari barrez. Bertan dagoen publikoa lehertzeko zorian dago, baina nik, telebista itzali behar izan dut; derrigor. Sutan jarri naiz. Ez dakit zein abantaila izango dituen gurpildun aulkiak, baina badakit norbere buruari barre egin behar zaiola esaten dugunean esan nahi dugun hori zer den. Eta iruditzen zait gutxik egiten diotela euren buruari barre modu sano batez. Lodiarentzat loditasuna da barrerako aitzakia, ibili ezin denarentzat gurpildun aulkia, begi okerrarentzat begia, eta horrela pentsa ditzakegun aniztasun funtzional eta desberdintasun guztiekin.

Baina nork erabaki du horiek direla barre egiteko motiboak? Nork dio melena luzea izatea baino barregarriagoa dela burusoila izatea? Inposatu diguten kanonean ez kabitzeak ez gaitu barregarri egiten. Desberdintasunekin injustua den mundu honetan, desberdin egiten gaituenari barre egiteak zaurgarri egiten gaitu. Izan ere, lerro artean esaten ari garena da, barrerik ez diezaguten egin modu konkretu batekoak izan behar dugula, eta hori umorea den edo ez ez dakit, baina grazia gutxi dauka.]]>
<![CDATA[Santa eskea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2019-02-05/santa_eskea.htm Tue, 05 Feb 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2019-02-05/santa_eskea.htm <![CDATA[Denboralea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/022/001/2019-02-03/denboralea.htm Sun, 03 Feb 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1944/022/001/2019-02-03/denboralea.htm
Gure estutasunen kontra, hegaztirik txikienak ere ez ziren alarmak jota ikusten. Nahiz eta haizeak kontra egin, nahiz eta tarteka eraman, hantxe ari ziren. Pentsatzen dut hori dela guri falta zaiguna: tarteka haizeari eraman gaitzan uztea, edo gu baino indartsuagoak diren baldintzen kontra alferrik ez egitea. Ez baita ezer gertatzen denboralea pasatu arte itxarotearren. Beraz, erabaki dut bizitzako alarma guztien aurrean egingo dudala Urdaibaiko paduretan ikusi ditudan txoriek egiten dutena: gainditu ezin ditudan indarrei pasatzen utzi, eta, nik haiek baino indar handiagoa dudanean, haien indarra neure alde erabili eta hegan egin.]]>
<![CDATA[Itxiera]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/023/002/2019-02-02/itxiera.htm Sat, 02 Feb 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/023/002/2019-02-02/itxiera.htm Gara egunkariak Gizarte Segurantzari. Urtean milioi bat. Milioi bat euro sortu ez duten zor bat ordaintzeko. Milioi bat euro. Epailearen aginduz itxi zuten Egin, eta orain hura itxi izanak eragindako kalteak ordaindu behar ditu Gara-k. Eskubiderik ez dagoela esango nuke, baina badirudi batzuek ez dugula eskubideak izateko eskubiderik ere merezi.

Eta izan ziren Egin-en itxierarekin poztu zirenak. Izan dira bestearen minak norberea arinduko duela sinistu dutenak. Izan dira albokoari begiratu gabe aurrera egin dugun urteak. Pentsatu nahi dut, ordea, hori amaitu egin dela. Honezkero gehienok ulertuko dugu Egin-en itxiera injustua izan zela, eta orain Gara ekonomikoki itotzen saiatzea injustizia horren bigarren ofensiba dela. Sobera daude Venezuelako adibideak, eta hari buruz zerbait esateko eskaerak: gaur eta hemen, Euskal Herrian eta 2019an, egunkari bat itotzeko saiakera argiaren aurrean gaude. Prest gaude hori eragozteko? Bai edo ez?]]>
<![CDATA[Futbola]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2019-02-01/futbola.htm Fri, 01 Feb 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2019-02-01/futbola.htm <![CDATA[Eredua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/002/2019-01-31/eredua.htm Thu, 31 Jan 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/002/2019-01-31/eredua.htm Pintto txakurraren bideoak daudela telefonoan. Inork ez daki nola deskubritu zuen bere argazkiak daudela familiako telefono guztietan; baina orain gustatu egiten zaizkio. Haren edo honen altzoan jesarri eta bere argazkiak eskatzen ditu, edo Pintto txakurrari kantatzen dioten bideoak, edo besterik gabe atzamarrak mugitzen ditu.

Estu daude gurasoak, baina ez diote euren buruari begiratzen. Umea dantzan ari denean, siestan dagoenean edo beste ume batzuekin jolasean ari denean, gurasoak izaten dira pantailara begira daudenak. Askotan iruditzen zait gaurko umeek arreta bereganatzeko patu zaila dutela: helduengana begiratzen dutenean, haiek pantailara begira egoten dira.]]>
<![CDATA[Diagnostikoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/002/2019-01-30/diagnostikoa.htm Wed, 30 Jan 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/002/2019-01-30/diagnostikoa.htm