<![CDATA[Onintza Enbeita | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 23 Sep 2018 16:20:40 +0200 hourly 1 <![CDATA[Onintza Enbeita | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Igandea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/022/001/2018-09-23/igandea.htm Sun, 23 Sep 2018 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1944/022/001/2018-09-23/igandea.htm
Modu batera edo bestera, egunkariak igandea dela esango dizu, eta arratsalderako jende guztia triste dagoela ohartuko zara. Ez dakit zergatik bihurtu diren igandeak astelehenerako trantsizio huts. Sistema kapitalistak igandeez gozatzeko aukera ostu egin digula dirudi. Bada, bizitza ideala gauza bat da, baina, bizitza normalean, larunbatean gertatzen ez dena igandean gerta daiteke. Eman diezaiogun igandeari ere aukera bat.]]>
<![CDATA[Zergak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/016/002/2018-09-22/zergak.htm Sat, 22 Sep 2018 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1891/016/002/2018-09-22/zergak.htm
Adituek telebistan esaten dutenaren arabera, ordaintzen dugunaren zati bat baino ez dagokio kontsumitzen dugun argiari. Beste guztia zergak dira. Hainbat aldiz esan digute wattaren salneurriak goia jo duela, baina behin eta berriro garestitzen da faktura: euririk egiten ez duelako, haizerik ez dabilelako... eta batez ere, gure oinarrizko beharrak egunero enkantera ateratzen dituztelako guretzat ulergaitzak diren terminoetan. Han urruneko leku baten, guri eragiten ez diguten hainbat zenbakiren arabera, guri zuzenean eragiten digun zerbaiten prezioa erabakitzen dute. Eta azkenean, oinarrizko zerbitzua izatetik luxua izatera pasatu da argia.

Bitartean, jendeak bi aldiz pentsatu behar du interruptoreari eman edo ez. Baina ez dira jende horrenak jaistea merezi duten zergak. Egin diezaiegun berriz ere mesede enpresa handiei, eta haiek nahi badute, egingo dute zerbait gure alde.]]>
<![CDATA[Hor zeuden]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/002/2018-09-21/hor_zeuden.htm Fri, 21 Sep 2018 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/002/2018-09-21/hor_zeuden.htm
Orain, lehen ez bezala, bikote artistikoez pentsatzen hasi naiz: Heidi eta Klara, Javi eta Pancho, Leroy Jhonson eta Jessy Borrego, Bea eta Desi, Bud Spencer eta Terence Hill, Alaitz eta Maider, Laurel eta Hardy... Ez, nik ez diot denak homosexualak direnik, baina zergatik ez zaigu inoiz burutik pasatu haien artean sexua egon daitekeenik? Eta zergatik Heidi eta Pedroren artean bai? Edo Richard Gere eta Julia Robertsen artean bai?]]>
<![CDATA[Pinua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/002/2018-09-20/pinua.htm Thu, 20 Sep 2018 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/002/2018-09-20/pinua.htm
Bizirik zegoen belaunaldiari begira egindako baso politikak ziren pinuarena eta eukaliptoarena. Lurra lehortu eta garraztu egingo zuten hurrengo belaunaldiontzat, baina berdin zuen. Eta azkenean, Insignisa gaixotu egin da. Orri berdeak marroitu egin zaizkio eta zuhaitzak lehortu egingo omen dira erremediorik gabe. Norbaitek esango dio pinurik sartu ez zuenari, zuzen zegoela? Administrazioek onartuko dute engainatu egin gintuztela?

Atzamarrak gurutzatu, eta onenean pentsatu nahi dut: bertoko zuhaitzen aldeko kanpaina egingo dute orain aldundietako eta Jaurlaritzako nekazaritza sailek. Gaixotu eta erretako lurrotan haritza, artea, gorostia, alkazia, lizarra, gaztaina edo gereziak landatuko ditugu, eta berriz ere, basoak izango ditugu. Benetako basoak: bioaniztasunez beteak, orekatuak.]]>
<![CDATA[Jazarpena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/014/002/2018-09-19/jazarpena.htm Wed, 19 Sep 2018 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/014/002/2018-09-19/jazarpena.htm
Eta zenbaitek oraindik ere ez dute sinistu nahi tradizioaren izenean autoko gurpilak zulatu izan direnik. Sare sozialen eta zuzeneko emankizunen garaietan argi ikusten da erasoak nondik nora doazen, eta, hala ere, erasotzaileek biktimatzat erakutsi nahi dute haien burua. Eta instituzioek isilik jarraitzen dute jazarpenaren aurrean.]]>
<![CDATA[Batua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/002/2018-09-18/batua.htm Tue, 18 Sep 2018 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/002/2018-09-18/batua.htm
Gustatzen zaizkit bizkaieraz entzuten ditudan kantuak. Gustatzen zait komunikabideetan neure euskalkia entzutea, eta, lekuaren arabera, neuk ere horrela egiten dut. Baina ez, batua ez zait hain arrotza egiten. Batua eta euskalkiaren arteko eztabaidak sare sozialak hartzen dituen aldiro, logura jartzen zait. Elkarren osagarri dira biak.

Sorreran bertan egongo da akatsa agian: Euskal Herrian ezin du batua izena daraman ezerk funtzionatu. Batzuk alde daudenaren kontra gaude besteak, hau ez da herri batua. Alda diezaiogun izena: euskara arautua, idazteko euskara... eta agian horrela guztiok sentituko gara ondo aditz berdinak idaztean, nahiz eta gero egunerokoan desberdin esango ditugun ia gauza guztiak.]]>
<![CDATA[Jaiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/020/001/2018-09-16/jaiak.htm Sun, 16 Sep 2018 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1944/020/001/2018-09-16/jaiak.htm
Badira, hala ere, tentsioa sortzen duten pertsonak. Badakigu bat ez dela emaztearekin oso jatorra urte guztian. Entzuna dugu ez diola bizitza errazten. Ikusi genuen beste batek iazko jaietan, jendearen aurrean, nola hartu zuen bere bikotea. Ez zaigu gustatzen hirugarren batek nola hitz egiten duen bere umeen amari buruz hura aurrean ez dagoenean.

Eta, hala ere, ezer gertatuko ez balitz bezala egiten dugu dantza. Gutxi gara, umetatik elkar ezagutzen dugu, pertsona onak dira, beti ezin dugu eztabaidan ibili...

Udaletxeak kamisetak eta kartelak oparitu dizkigu: «jaietan ere neure aukera». Ze dotore gelditu diren hormetan! Aukeratzeko aukerarik ez dutenak ez ditugu ikusi nahi. Eta erdi brometan, beste bati gizona haizea hartzera bidaltzeko esan diodalako neu naiz bazterrak nahasten dituena. Eta berdin du zein herritako jaiak diren; geure erasotzaileen erasoak ez ditugu erasotzat hartu ere egiten.]]>
<![CDATA[Abizenak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/002/2018-09-15/abizenak.htm Sat, 15 Sep 2018 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/002/2018-09-15/abizenak.htm
Beste asko, ordea, ondo biziko ziren. Ondo edo lasai behintzat. Edo ez dakit nik. Ez baitakit nola bizi daitekeen norbere herritik milaka kilometrotara halako edo bestelako gerretan sartzen dena. Zer pentsatua ematen didate Ameriketako diktadura militarrei buruzko artikuluetan irakurtzen ditudan abizen euskaldunek. Kezkatu egiten naute bertakoek euren eskubideak aldarrikatzen dituzten bitartean, lur jabeen artean dauden abizen euskaldunek. Askok ez dute ukatzen euren jatorri euskalduna. Badakite, eta hala kontatzen dute, hemendik joan zirela hara euren gurasoak edo gurasoen gurasoak, eta haien izerdiak orain dauden lekuan egoteko zilegitasuna ematen dietela uste dute.

Badakit euskaldun izateak ez duela inor on egiten. Badakit ez daukadala haiekin zerikusirik eta haiek eta nik ez diogula elkarri ezer zor. Baina, hala ere, batzuetan, barru-barruan lotsa moduko sentipen bat pizten zait. ]]>
<![CDATA[Fikzioa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/001/2018-09-14/fikzioa.htm Fri, 14 Sep 2018 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/001/2018-09-14/fikzioa.htm kaguenekin? Nori ordainduko dio akusazioak kalte ordaina, halakorik balego?

Emakume batek eta txori batek ume bat egin zutela sinesten dutenek, Abrahamek bere semea Jainkoari eskaini nahia ontzat ematen dutenek, gizonaren saihetsetik sortu ginela esaten digutenek esango digute orain nork nor iraintzen duen?

Akusatua atxilotu ez balute, barre egingo nuke, baina honek guztiak aspaldi utzi zion barregarria izateari. Zoritxarrez, errealitateak sarriegitan gainditzen du fikzioa.]]>
<![CDATA[Vuelta]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/019/002/2018-09-13/vuelta.htm Thu, 13 Sep 2018 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/019/002/2018-09-13/vuelta.htm
Ezin diot itzuli honen antolakuntzari gehiago eskatu, ezin diet espainiar telebistetako kazetariei gehiago eskatu, baina barruan zerbait lehertu zait. Esaten ari dira Espainiako Itzulia dela turistei dei egiteko gidarik onena: airetik ateratako irudi zoragarriek erakusten omen dutelako herria. Eta hori esaten duten bitartean geure herria ikusten ari naiz telebistan: gurea, eurek eurena balitz bezala erakusten dutena.

Ez dakit nik turistentzako gida egokia izango den txirrindularien aitzakian munduari norbere bazterrak erakustea, baina argi daukadana da, berriz ere, argi utzi dutela gure herria eurenganatua dutela, zapaldua, azpiratua. Ez dago euskararen aipamenik, ez dago herri baten izena ondo esateko asmorik, ez dago errespeturik. Errespetu faltarik ere ez. Eta horixe da txarrena: geuretzat ere ia normala dela eurak hola entzutea.]]>
<![CDATA[Hurrengo eguna]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/013/002/2018-09-12/hurrengo_eguna.htm Wed, 12 Sep 2018 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/013/002/2018-09-12/hurrengo_eguna.htm
Halaxe esnatu zen New York ere 2001eko irailaren 12an: isilik, lehenago dorre bikiak zeuden lekuan ezer ez zuela. Batzuk, goizean esnatu eta lanera abiatuko ziren berriro; beste batzuk, dorreen azpian erraustu ziren. Zerbait aldatu zen bertakoen bizitzetan, betirako. Munduaren paradigma politikoa ere aldatu egin zen. Harrezkero, nazioarteko terrorismoaren izenean, nahi izan dituzten kontrol sozial guztiak inposatu dizkigute.

Baina efemeride guztiek ez dute biharamun berdina. Gaur isilik esnatuko zen Katalunia agian, ajetsu. Iazko, duela urte biko eta aspaldiko irailaren 12etan esnatu izan den moduan. Zerbait handia egin duen herria lasai esnatzen da. Panorama politikoa aldatu behar luke giza kate erraldoiak edo diagonala betetzeak edo milioika lagun batzen dituen manifestazioak, baina ez. Kataluniarentzat ezer ez da aldatu. Irailaren 12an ere, dinosauroak hor jarritzen du: bere errege, konstituzio, ejerzito eta faxista guztiekin.]]>
<![CDATA[Jasangaitza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/002/2018-09-11/jasangaitza.htm Tue, 11 Sep 2018 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/002/2018-09-11/jasangaitza.htm
Azkenean sututa erantzuten diezu, uzteko bakean, ez duzula ezer nahi, eta mindu egiten dira. Aurreko batean esan zidaten neuretzat ona den gauza bat eskaintzen ari direla, eta ez badut entzun nahi zoroa naizela. Ez dakit zer erantzun nien, baina ezer onik ez.

Badakit ez daukatela ezeren errurik, langileak baino ez direla, enpresa handiak daudela atzean, elkartasuna sentitu behar nukeela haien lan baldintza eskasengatik... baina ezin ditut jasan! Norbaitek gelditu behar du telefono bidez jazartzeko tendentzia hau; gure osasun mentalaren onerako izango da.]]>
<![CDATA[Pena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/018/001/2018-09-09/pena.htm Sun, 09 Sep 2018 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1944/018/001/2018-09-09/pena.htm Betiko Alardea irakurtzen dudan bakoitzean lotsatu egiten naiz. Imajinatzen duzue betiko mundua jartzen duen kartela? Bai, betiko mundua: emakumeek bozkatzeko eskubiderik ez dutena, beltzak oraindik esklabotzarako bahitzen dituena Afrikan. Bai, mundu hori, betikoa, gu etorri aurretik hemen zegoena. Ez duzue imajinatzen inor halakoen eske, ezta?

Gero sutu egin naiz. Aizue, ez bazaizue alarde parekidea gustatzen, ez zaitezte ikustera joan, eta kitto: zeuen kartel erridikulu horiekin, bi mila eta hamazortzian betiko gauzak aldarrikatzen, mundu guztia aldatzen ari denean. Jaietan parte hartzea beste asmorik ez duten emakumeei zerriak edo urdangak esateak zer ematen dizue? Plazera? Amorrua husteko bidea da? Zuen frustrazioak besteokin konpartitzen ari zarete? Zertan ari zarete?

Azkenean pena sentitu dut. Seme-alabek ekarritako komuneko papera gorde, eta ipurdia aza hostoarekin garbitzen jarraitu zuen baserritarra gogorarazten didazue. Herri hobea eraikitzeko aukera daukazue, eta ez duzue nahi. Bada, pena ematen duzue.]]>
<![CDATA[Lehen eguna]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/013/002/2018-09-08/lehen_eguna.htm Sat, 08 Sep 2018 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/013/002/2018-09-08/lehen_eguna.htm
Haren nebari ez dio jantokiak buruko min handirik ematen. Ez badu nahi ez duela jango esaten du: ez jantokian ez beste inon. Irakurtzeak larritzen du gehiago. Ez du ozen irakurri nahi inoren aurrean: mugikorra eskatu digu kotxean, bideoak ikusteko. Karpetarik gabe atera da gelatik, lasai asko; jaka barruan utzita. Ez digu ezer kontatu: ez dakigu norekin jarri duten gelan. Lehengusina txikiari eskua emanda jaitsi du eskolako aldapa.

Txikiak ez dauka inolako kezkarik. Merienda eskatu digu atera bezain laster. Oraindik bazkaldu ere egin behar dugula azaldu diogu: ez direla klaseak goiz eta arratsaldez hasi, oraindik iraila dela. Berari bost. Esan digu eskolatik ateratzen denean otartekoa jaten duela beti: beti, beti, beti. Ez dakit konbentzitu dugun, baina ez digu berriro txorizorik eskatu.

Eta horrela gainditu dugu eskolako lehen eguna. Izeko, ze urrun dagoen ekaina...]]>
<![CDATA[Biziraupena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/018/002/2018-09-07/biziraupena.htm Fri, 07 Sep 2018 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1891/018/002/2018-09-07/biziraupena.htm
Barre egin nuen hitzaldi hartan, baina egunotan, Rio de Janeiroko museoa erre dela entzun dudanean, irribarrea itzali egin zait: desagertutako hainbat hizkuntzaren grabaketak galdu dira betirako. Ez dirudi munduari asko ardura dionik, baina hizkuntza haietatik ez da ezer gelditzen, suak eraman ditu.

Ezinbestean gogoratu naiz euskarari buruz entzundako hartaz, eta estutu egin naiz. Grabazioetan gordetako euskarak ez digu ia ezertarako balio. Hizkuntzak bizi egin behar du, munduarekin batera aldatu. Museoetan aztertzen diren aditz formek, deklinabideek, hitzen erroek... ez dute biziraupenerako balio. Gaizki zaindutako museo bateko suteak, edo zakarretara okerreko zakua bota duen langileak, edo utzikeriak, edo interes faltak betirako galtzen ditu. Hizkuntzaren biziraupena hizkuntza horretan ari garenok bakarrik berma dezakegu.]]>
<![CDATA[Momia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/014/001/2018-09-06/momia.htm Thu, 06 Sep 2018 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/014/001/2018-09-06/momia.htm <![CDATA[Etxeko atea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/014/002/2018-09-05/etxeko_atea.htm Wed, 05 Sep 2018 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/014/002/2018-09-05/etxeko_atea.htm
Etxe askotan entzun dute txirrin hotsa, baina bakarrak ireki du atea. Eta orain diotenaren arabera, ikusi egin zuten emakumea bere girgilu eta guzti. Eta halako egoera batean logikoena atea irekitzea bada ere, inork ez dio barrura pasatzeko aukerarik eman. Inork ez du arazorik nahi. Texas urrun dago jakina, baina hemen ere beldur gehiago ematen digu norbaiti laguntzeak ekarriko digun ardurak, hari gerta dakiokeenak baino.

Suteak itzali baino lehen mugikorrarekin grabatzen ditugu, goizaldean entzuten ditugun oihuak beste zerbaitegatik izango direla sinetsarazten diogu geure buruari eta gutxitan, oso gutxitan, irekitzen diogu inori gure etxeko atea zerbait behar duenean.]]>
<![CDATA[Serena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/014/002/2018-09-04/serena.htm Tue, 04 Sep 2018 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/014/002/2018-09-04/serena.htm
Kontua da, baina, Frantziako tenis federazioko handi-mandiren bati ez zitzaiola gustatu aurtengo Roland Garros jokatzeko jantzi zuen arropa. Ez omen da egokia teniseko lehiaketa batera goitik beherako mono harekin joatea. Azalpen logikoa bazuen berez: odolbilduak saihesteko trajea zen. Erditu ondoren kirola egin nahi duten emakumeek erabiltzeko apropos diseinatua ei da. Egunotan, AEBetako Irekian, kritikei erantzun egin diela dirudi. Betiko tenisean ohikoa den moduan, gona laburra jantzi du, baina ez edozelako gona: tutua. Horrek ere lotsatzeko moduko titularrak sortu ditu.

Serena Williams gizona balitz, ez litzateke hainbeste arazo egongo haren janzkerarekin: nahikoa litzateke curriculuma ikustea haren kirolerako gaitasuna miresteko. Baina nola emakumea den, sareetan, bilaketarako luparen ondoan haren izena jarriz gero, lehenengo aukera senarra da, eta gero dator beste guztia. Eta horrela dabil mundua...]]>
<![CDATA[Besteak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/017/001/2018-09-02/besteak.htm Sun, 02 Sep 2018 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1943/017/001/2018-09-02/besteak.htm
Ordu adaketak kentzea proposatu dute. Ez dakit zein izango den arrazoia zortzietan beti zortziak izan daitezen, baina biologikoki hobeto ibiliko garela irakurri dut hor nonbait. Psikologikoki ostera, arrisku larrian gaude ordulariari bere onera etortzeko sei hilabete ematen diogun jendea.

Izan ere, orain, sei hilabetez behintzat, munduarekin batera ibiltzen gara, baina ordu aldaketak benetan kentzen badizkigute, eta erabaki hori hartzen dutenean gure autoko ordularia gaizki badago, galduta gaude. Sei hilabete pasatuko dira, eta guk besteok baino ordu bete aurrerago edo atzerago jarraituko dugu. Gure aldean dena zehatz egiten duten lagun horiek sartuko zaizkigu kotxean eta «ordulari hori ez dabil ondo» esango digute. Eta ezingo diegu erantzun, «lasai, hilabete barru ondo ibiliko da».

Eta orduan mundua bi zatitan banatuko da: ordularia tokatzen zenean ondo jarri zutenak eta besteak. Eta horretarako arrisku larrian banago ere, ez nuke berriro ere besteen multzoan gelditu nahi.]]>
<![CDATA[Itzulerak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/012/002/2018-09-01/itzulerak.htm Sat, 01 Sep 2018 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/012/002/2018-09-01/itzulerak.htm
Eta hala ere itzuli egin naiz. Sabinak kantatzen du Comalan ikasi zuela behin zoriontsua izan zaren lekura ez dela itzuli behar. Ez nago ados. Ni zoriontsua izan nintzen hemen; bai, hemen, lauki honetan. Eta berriz ere zoriontsua izateko itzuli naiz. Paper zuri bat, gauzei begiratzeko modu bat eta zeu; zeure adostasun eta desadostasunekin. Goizero pozik jaikitzeko nahikoa motibo badaukat.]]>