<![CDATA[Onintza Enbeita | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 19 Oct 2021 19:51:40 +0200 hourly 1 <![CDATA[Onintza Enbeita | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Diana]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/002/2021-10-19/diana.htm Tue, 19 Oct 2021 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/002/2021-10-19/diana.htm
Horrexegatik, hain zuzen ere, larritu behar gintuzkete asteburu honetan GKSko zenbait kideren kontra argitaratutakoek. Nik ez dakit zein den gazte erakunde horren organigrama, eta ez dakit egunkarian irakurri ditudan karguak egiak diren edo ez. Ez dit inporta. Badakidana da halakoak ez direla sekula ondo amaitu gure herrian, eta gezurra, segun eta non publikatzen den, ez dela ezjakintasunagatik edo despisteagatik zabaltzen. Gezur batzuk asmo jakinekin idazten dira. Ez da gozoa, ez da justua, eta ez da gertatzen den lehen aldia: nahikoa da.

Ideologikoki hurbilago edo urrunago egon, ez dut gazte ideologizatu eta antolaturik ikusi nahi Auzitegi Nazionalean; gutxiago Guardia Zibilaren edo Espainiako Poliziaren eskuetan. Ahal dela Ertzaintzaren eskuetan ere ez. Pertsonalki min eman zidan hurbileko aurpegiak hor ikusteak, eta politikoki, ez dut uste isilik egotea tokatzen zaidanik.]]>
<![CDATA[Elisa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/021/001/2021-10-17/elisa.htm Sun, 17 Oct 2021 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1943/021/001/2021-10-17/elisa.htm
Emakumeei taldeka egiten dizkigute omenaldiak: emakume baserritarrak, emakume kirolariak... eta horrela ezkutatu dituzte gure izenak luzaroan. Ni beti egongo naiz zure taldean, baina izen-abizen bereziekin omentzea merezi duzu: Elisa Kaltzada, ohore bat da zuretzat (ere) idaztea.]]>
<![CDATA[Oroitzapenak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/001/2021-10-16/oroitzapenak.htm Sat, 16 Oct 2021 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/001/2021-10-16/oroitzapenak.htm
Beti gogoratzen naiz egun hartaz eta herritarrek eskolan zuten inplikazioaz. Etxera etorri eta osaba batek deitu zigun lehengusina berria jaio zela esanez. Amama Klara eta Aitita Balendinek xanpaina ireki zuten. Hura izango zen xanpaina edan nuen lehen aldia ere. Ze gauza gogoratzen ditugun...]]>
<![CDATA[Trena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/021/001/2021-10-15/trena.htm Fri, 15 Oct 2021 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/021/001/2021-10-15/trena.htm
Amerika erdiko lurraldeetatik Estatu Batuetarantza abiatzen den trenaren irudiak ikusi nituenetik, desberdin ikusten dut trena. Ez dago ezer lasaigarririk bidaia horietan. Are gutxiago bidaiariak pobreak eta migranteak direnean. Etorkizunaren bila abiatzen dira euren herrietatik eta asko ez dira bidaiaren amaierara bizirik iristen. Emakumeak bortxatu eta txikitu egiten dituzte psikologikoki, gizonek ahal duten moduan eusten diote bidaiari, eta helmugara iritsi orduko markatu egiten ditu bidaiak.

Eta hemen ere trenbidea izan dute ihesbide migranteek. Ordea, ez dute ihes egiterik lortu. Goizeko lehenengo trenak eraman ditu betirako. Nekearen nekez lotan gelditu ziren trenbidean. Ez zuten arriskuaren tamaina ikusi, eta akabo haien bidea.

Guk lasai jarraitzen dugu gure bizitzetan buru-belarri. Gure trenbidearen bazterretan inor utziko ez bagenu bezala bizi gara. Gure trenak inor harrapatuko ez balu bezala. Gure bagoian sartu eta lasai bidaiatzen dugu, baina besteak hor daude, gero eta hurbilago, eta gero eta gehiago behar gaituzte.]]>
<![CDATA[Posizionamendua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/001/2021-10-14/posizionamendua.htm Thu, 14 Oct 2021 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/001/2021-10-14/posizionamendua.htm
Beste edozein herrialdetan ezer esango ez luketen aukerek dena esaten dute hemen. Edo beste herrialdeetan banaketa argia izango luketen aukerek hemen marra lausoa dute. Umetatik irakatsi digute aukeratu egin behar dugula, ezin dugula guztien laguna izan, eta gure gustuak ez dituela gure gustuak bakarrik aukeratzen. Hau da, ez duela balio halakoren liburuak edo bestearen musika gustatzeak: agian, ez zaizkigula gustatu behar esan izan digute. Eta horrela posizionatzen gara leku batean edo bestean, eta jakina, hartu dugun edo harrarazi diguten lekuak gure zati bat eraikitzen du.

Dibertigarriena da, ordea, nola haserretzen garen hartu dugun lekuan egoteagatik beste norbaiten kritikak entzun behar baditugu, edo zerbait galdu behar badugu. Denbora gehiegi galtzen dugu gure leku berean ez dagoenaren akatsak zuzentzen.]]>
<![CDATA[Kontatu digute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/001/2021-10-13/kontatu_digute.htm Wed, 13 Oct 2021 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/001/2021-10-13/kontatu_digute.htm
Kontatu behar genieke nazkatuta gaudela, ez dugula gehiago jasango, eta beti ez garela biktimak gu izango. Mundua era horretan aldatu ahal izango dugulako.]]>
<![CDATA[Mehatxuak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/010/002/2021-10-12/mehatxuak.htm Tue, 12 Oct 2021 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/010/002/2021-10-12/mehatxuak.htm
Ez dakit zer pasatu behar zaion burutik pertsona bati halakoak esateko. Ze asko kosta zaigu munduari esplikatzea ez ditugula ezezagunen piropoak nahi: badakigulako ez dutela gurekin ezer nahi, euren boterea erakustea baino besterik. Eta hala ere, piropoak zergatik ez ditugun nahi azaldu egin dugun arren, ez dut uste azaldu egin behar denik zergatik den desatsegina, beldurgarria eta intimidatzailea norbaitek bortxatu egingo zaituela esatea. Batetik, gertatu egiten den zerbait delako. Egunero bortxatzen dituzte emakumeak munduan, eta gurean ere bai. Orduan, norbaitek zuri egingo dizula esaten badizu, normalena, aukera hori existitzen dela pentsatzea da. Bestetik, bortxatu egingo zaituela esaten duenak ez du besterik gabe esaten. Bere lagunek barre egiteko esaten du, eta beldurra ematen du pentsatzeak dozena erdi bat mutil gazte dauden talde batean bat ere ez dela eskandalizatzen bortxaketaren mehatxu libreaz. Ez da normala.]]>
<![CDATA[Puntu gorriak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/024/001/2021-10-10/puntu_gorriak.htm Sun, 10 Oct 2021 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1944/024/001/2021-10-10/puntu_gorriak.htm
Bai, ni aspalditik nabil biluzik plazaren erdian. Eta ez, ez diot inori tirorik ez egiteko eskatzen. Bakoitzak jakingo du non dagoen, zertarako dagoen eta zer egin nahi duen.]]>
<![CDATA[Ukitzeaz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2021-10-09/ukitzeaz.htm Sat, 09 Oct 2021 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2021-10-09/ukitzeaz.htm
Gure arteko eztabaida betean eduki gaituzte urte eta erdian. Elkarri errua nola bota irakatsi digute, onak eta gaiztoak bereizteko argibideak erraz batu ditugu. Horren guztiaren ostean, orain, goiz batean bezperan bezain logura jaiki garenean, elkar ukitu dezakegula esan digute. Bat-batean elkar ukitzearen, besarkatzearen eta dantza egitearen arriskuak desagertu egin dira. Kontua da niri kosta egingo zaidala urte eta erdi honetan besarkatu nahi izan ez nautenak ukitzea. Nahi duzuena esan, baina nire egoera emozionala ere zilegi da.]]>
<![CDATA[Sinestezina]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/002/2021-10-08/sinestezina.htm Fri, 08 Oct 2021 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/002/2021-10-08/sinestezina.htm
Gehiago sinisten diot biktimaren abokatuari. Hark dio guztia dela maniobra bat espetxe-onurak izateko. Ez naiz ni epailea, baina sinesgarria egiten zait teoria hori. Izan ere, kartzela gogorra da. Gogorra bortxatzaileentzat ere. Ez du birgizarteratzeko balio eta ez ditu lapur handiak gordetzen. Beti egiten du txikien kontra. Pentsatzen dut beti bitsetan ibili denarentzat zaila izan behar duela, zure izena tatuatuta izan arren, oilarrena ez zarela ulertzeak. Pentsatzen dut ziegako bakardadean ez direla hain putoamoak manada hartako kideak. Edozelan ere, oraindik lau lagun falta dira egindakoa aitortzeko, eta milaka dira oraindik biktimari sinistu ez ziotenak.]]>
<![CDATA[Isiltasuna]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/021/001/2021-10-07/isiltasuna.htm Thu, 07 Oct 2021 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/021/001/2021-10-07/isiltasuna.htm
Hiru hamarkada baino gehiago igaro eta gero, elkarrizketa hori argitaratu dute zenbait mediok. Manglanori buruz argitaratzekoak omen diren liburu baten harira filtratu da. Eta elkarrizketa argitaratu denean hiru hamarkadatan izandako isiltasuna nagusitu da gertaeren inguruan. Informatibo gutxi zabaldu ditu gaiak.

Kuriosoa da nola aitortzen diogun estatuari indarkeriaren erabilera. Gizarteak eskandalizatu gabe onartzen du estatuak, edozeinek, indarkeria erabili dezakeela. Indarkeria horren kontra indarkeria erabiltzen duenak, ordea, egiten duen guztia azaldu beharko du beti. Beti. Hemen eta munduko lekurik gehienetan. ]]>
<![CDATA[Grisa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/001/2021-10-06/grisa.htm Wed, 06 Oct 2021 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/001/2021-10-06/grisa.htm
Orain, ordea, dena da berdea azalorea, porrua, aza gorria eta beste zeozer salbu. Eta udaberrian ederra den bezala, udazkenean eta neguan grisa da berdea. Neguko berdeak ez digu ezer esaten; udaberrian, ordea, berde desberdinak antzemango ditugu, eta loreak, eta kontrasteak. Seguruenetik orain ere izango dira berde desberdinak, baina ez digute alaitasunik transmititzen. Udazkena nostalgiatsua da literaturan, eta hala eraiki dugu gure bizitzetan. Aurten, ordea, litekeena da espero genituen notiziak ekartzera etorri izana, eta, sinbolikoki baino ez bada ere, atzotik hona, gure bizitzek gristasun apur bat galdu dute.]]>
<![CDATA[Taldea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/019/001/2021-10-05/taldea.htm Tue, 05 Oct 2021 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/019/001/2021-10-05/taldea.htm
Are gehiago Whatsappen garaian. Jendea talde birtualetatik kanpo uztea oso erraza da: errazegia. Fisikoki ez dugu bakardaderik ikusten eta ez zaizkigu ileak tente jartzen beste batzuen egoeraz pentsatuta. Taldeak eta azpitaldeak egiten ditugu etengabe: kuadrillako taldea, kuadrilla osotik bizikletan ibili zale direnen taldea, bizikletan ibili zaleak direnen artetik opor hauetan leku jakin batera joango direnena... Ez gara konturatzen, ordea, gure burua mila taldetan dagoen bitartean, badagoela talde batean ere ez dagoen jendea. Izan ere, kuadrillak osatzea beti ez da erosoa: taldea polita da inor baztertzen ez duenean. Jendea mailakatzen eta baztertzen dutenean, ordea, kuadrillak ere gizartearen ispilu tristea baino ez dira.]]>
<![CDATA[Erakargarri]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/020/001/2021-10-03/erakargarri.htm Sun, 03 Oct 2021 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1944/020/001/2021-10-03/erakargarri.htm
Mekanismoren bat asmatu beharko dugu ziklo onak luzatu eta txarrak laburtzeko. Ederra baita erakargarri sentitzea; ez besteentzat, norbere buruarentzat baizik.]]>
<![CDATA[Itzulika]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2021-10-02/itzulika.htm Sat, 02 Oct 2021 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2021-10-02/itzulika.htm
Ordea, munduak itzulika segitzen du. Eta itzuli bakoitzean ez dakigu zenbat emakume bortxatzen, erailtzen eta zapaltzen dituzten. Batzuetan pentsatzen dut ez dagoela egiten ari zaizkigun guztia itzultzeko modurik. Agian horregatik sentituko dugu feminismoak irabazi duela dagokigun lekua itzultzen digutenean. Edo indarrez hartzen dugunean.]]>
<![CDATA[Inhumanoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/002/2021-10-01/inhumanoa.htm Fri, 01 Oct 2021 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/002/2021-10-01/inhumanoa.htm
Ez dut ikusten gure gizartea, ez ditut ikusten gure politika publikoak, zahartzaro duinaren aldeko apustu serioan. Alde batetik, nahiago dugu atzerritarrak esplotatzea gure gurasoak erresidentziara eroan baino, eta, bestetik, erresidentzia guztiek ez dituzte zerbitzu duinak eskaintzen. Eta badirudi gure osasun politiken lehentasuna ez dela hori. Izurri garaian preso egon dira zaharrak, eta orain, izurri ostean bertan behera uztea da behar duten bakarra.

Urrun ikusten dugun gauza bat da zahartzaroa. Tabernan erraz esaten dugu «ni erresidentziara», baina benetan, beldurra ematen digu zenbait albiste irakurtzeak. Eta hori bai bada inhumanoa: zure bizitzaren azken etapara heltzen zarenean, zure ongizatea bermatuta egongo ote den zalantzan egotea.]]>
<![CDATA[Iraila]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/002/2021-09-30/iraila.htm Thu, 30 Sep 2021 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/002/2021-09-30/iraila.htm
Halako batean, ordea, telefonoa jo eta jo hasi zen. Oporretan hamargarren kajoira erori zitzaizkigun lan horien esperoan zeudenek honezkero lehen kajoian zituzten bildu beharrekoak. Lankideak zain zeuden lana banatu eta kurtsoari gogor ekiteko. Udazkenean egin ahal izango ditugula diruditen jaiak egiteko batzarrak hasi ziren. Bizitza itzultzeko gutxi falta dela esan digute, eta bertsolari txapelketak jokatu egingo dira; koplak amaitu dira.

Iraila asko gustatzen zitzaidan lehen, baina aurten ez dakit zergatik etorri den horrela. Haserretu egin zaidala iruditzen zait. Ez dakit izurriaren ondorioa den, edo adinarena, edo gauzak egiteko antolaketa moduak despraktikatu izanarena, edo besterik gabe oporrena. Kontua da aurten alper-harriaren moduan pasatu zaidala iraila gainetik. Ohartu naizenerako plantxatuta gelditu naiz. Eta oraindik hilabete asko gelditzen dira berriro ere ekaina izateko.]]>
<![CDATA[Lehen arreta]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/001/2021-09-29/lehen_arreta.htm Wed, 29 Sep 2021 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/001/2021-09-29/lehen_arreta.htm
Iazko martxoaren erdialdera etxean sartu gintuztenetik hona, gauza asko pasatu dira gure bizitzetan, eta gehienak izurriteak markatu ditu: senideak ikusi gabe egon gara luzaro, ezin izan ditugu hildakoak agurtu, bidaiatzeko zailtasunak izan ditugu, ezin izan diegu gure zaharrei bisitarik egin... eta, hala ere, lanera itzulita gaude aspaldi. Irakasleek eskolan ematen dituzte klaseak, langileek fabrikan egiten dituzte piezak, tabernariek barrara ateratzen digute eskatzen duguna, kazetariak notizia gertatzen den lekura joaten dira, baserritarrak azoketan daude, ile apaintzaileek erabili eta kentzeko materiala erosi behar izan dute euren lokaletan lan egin ahal izateko... Medikuek, ordea, telefonoz artatzen gaituzte kasu askotan. Ez dakit nola ulertu behar dugun, izurrite baten erdian, medikuak izatea haien lanaren zatirik garrantzitsuenera itzuli ez direnak. Eta ez, ez naiz medikuak zalantzan jartzen ari; osasun publikoa kudeatzen dutenen gaitasuna da zalantzan jarri nahi dudana.]]>
<![CDATA[Trukea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2021-09-28/trukea.htm Tue, 28 Sep 2021 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2021-09-28/trukea.htm
Baina hori galtzeko arriskuan dago, dena erosten dugulako. Erosten ditugu hazi hibridatuak, erosten ditugu landare ez dakit nola tratatuak, eta alerik onenak jan ondoren besteak botatzeko kapaz gara.

Biodibertsitatea galtzen ari gara, baina atzo itxaropena bueltatu zidaten xehetasun txiki bi gertatu ziren. Duela egun batzuk kalabaza apaingarri batzuk eraman nizkion dendari bati erakusleihoan jartzeko, eta hark lore baten hazia oparitu zidan. Ordea, trukea ez da bakarrik gauzak hartu eta ematea. Emakume bat etorri zen azokara, eta tipula landareak nola izan esplikatu zidan, boligrafoz apuntatu nezan. Eskerrak eman nizkion: «Gure amamak burua galdu zuen, eta ez dugu patxadazko landarerik lortu azken urteetan». Jakintza ere trukatu daiteke, bada.]]>
<![CDATA[Errelatoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/017/001/2021-09-26/errelatoa.htm Sun, 26 Sep 2021 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1943/017/001/2021-09-26/errelatoa.htm