<![CDATA[Onintza Enbeita | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 07 Mar 2021 03:37:50 +0100 hourly 1 <![CDATA[Onintza Enbeita | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Gugatik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/024/001/2021-03-07/gugatik.htm Sun, 07 Mar 2021 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1944/024/001/2021-03-07/gugatik.htm <![CDATA[Errua, berriro]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/002/2021-03-06/errua_berriro.htm Sat, 06 Mar 2021 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/002/2021-03-06/errua_berriro.htm
Gurea izan da banaketen ostean aitak umea ez ikustearen errua. Gurea nahi gabe haurdun geratzearen errua eta gurea umerik ez nahi izatearen ardura ere. Gure erruz izorratu dira jaiak Hondarribian eta Irunen, eta gure erruagatik daude dantzarako plaza bi Baztaneko zenbait lekutan. Gure errua da bortxatzen bagaituzte eta gure errua da gure bikotekideek (gizonek) etxean ez dutena bilatzen badute kalean. Gure errua da zuzendaritza postu gehienetan gizonak egotea eta gure errua da gure antzerako ezaugarriak dituzten gizonek bertso plazarik ez izatea. Gure erruz bidali gintuen Jainkoak Paradisutik; eta harrezkero, ez diogu erruari ihesik egin.

Iazko martxoan oraindik ikusleak joaten ziren futbol zelaietara eta frontoietara, jatetxeak irekita zeuden; ordura arte normala zen bizitza generaman. Baina norena edo zerena da COVID-19a hedatzearen errua? Bai: Martxoaren 8an kalera atera ginen emakumeona.]]>
<![CDATA[Pertsona naiz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/001/2021-03-05/pertsona_naiz.htm Fri, 05 Mar 2021 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/001/2021-03-05/pertsona_naiz.htm
Ni izan nintzen foka eta izan nintzen txerria ere. Seguruenetik, beste batzuk jirafak, fideoak edo lau-begiak izango ziren niretzat. Gehienetan haurren arteko jolasa baino ez zen izaten guztia, baina tarteka bazen zerbait gehiago ere. Bestela ez nituzke, 35 urte beranduago, zenbait momentu hain ondo gordeko. Horregatik pentsatzen dut hobe dela pertsonatasuna muturreraino eramatea, eta makilatxo magikoari boterea kentzea, onartua ez izatearen beldurrez, inposatzen dizuten animalia inposatzen dizutela, besteekin batera barre egitea baino. Badira, izan ere, makila magikoak sendatu ezin dituen minak.]]>
<![CDATA[Txortaketa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/002/2021-03-04/txortaketa.htm Thu, 04 Mar 2021 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/002/2021-03-04/txortaketa.htm
Argi gera bedi, bestalde, ez naizela ni txortaketa masiboen zalea. Pertsona dispertsatua izaki, binaka hobeto moldatzen naiz. Hori bai, nire gogoak edo zaletasunak ez dezala inor mugatu. Norberak egin ezin duena egiten inori ez uztea modan jarri den garaiotan, bestela pentsatu behar genukeela iruditzen zait. Bakoitzak ahal duena egin dezala (txortaz ari naiz, jakina): bizitza zirrikituz beteta dago, eta aukerak eskatu gabe sortzen dira.

Txertatu, beraz; edo txortatu esan nahi nuen? Ez dakit, honezkero. Tristeena da ez gintuela harritu gure telebista publikoko euskarazko kanalean halako errakuntza bat izatearen aukerak.]]>
<![CDATA[Martxoak 3]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/001/2021-03-03/martxoak_3.htm Wed, 03 Mar 2021 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/001/2021-03-03/martxoak_3.htm
Gaur martxoaren 3a da: memoriaren eta langileriaren borrokaren egun handia askorentzat. Beste batzuentzat dena da haiekin zerikusirik ez duen zerbait. Bada, bakoitzak bere ardura hartzea oso garrantzitsua da elkarbizitzarako.]]>
<![CDATA[Gazteak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2021-03-02/gazteak.htm Tue, 02 Mar 2021 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2021-03-02/gazteak.htm gerra zibila deitu ziotenaren osteaz: inguruan autoritateren bat sumatuz gero, laster esaten omen zuen jendeak nortzuk ziren gorriak edo abertzaleak. Arriskuaren aurrean animalia askok erakusten du bere burua babesteko joera, eta pertsonen kasuan, horretarako ondokoa zapaltzea arrunta dela.

Gure ekintzak zaintzen baino denbora gehiago pasatzen dugu albokoenak epaitzen. Beti gure talaiatik. Beti gure zirkunstantzien arabera. Gazteen inguruan esaten ari den guztiak argi uzten du zein gizarte klase garen. Norbaitek izan behar du izurria ezin gaindituaren errua, norbait erre behar da. Eta ez dezagun itxaron errudunak geu izan arte. Seinala ditzagun gazteak; nahiz eta jakin guri 18 edo 20 urterekin etxean egoteko esan baligute, balkoitik baino ez bada ere, kalera salto egingo genukeela. Nola orain ezin dugun halakorik egin, zertarako eskatu alternatibak? Seinalatu ditzagun, askoz errazagoa baita. ]]>
<![CDATA[Tenporak eta]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/026/001/2021-02-28/tenporak_eta.htm Sun, 28 Feb 2021 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1944/026/001/2021-02-28/tenporak_eta.htm
Askotan egin didate barre halakoei begira egoteagatik. Ez dit ardura. Zientziak erakutsi digu uraren igoerak eta jaitsierak ilargiak eragiten dituela. Edo eskolan hala irakatsi ziguten behintzat. Eta diot nik: gu, ia dena ura bagara, nola ez digu guri ere eragingo? Inguratzen gaituenaren parte gara, eta inguratzen gaituen horrek eragina dauka guregan. Bai behintzat bizirik mantentzen dugun apurrak.]]>
<![CDATA[Ereduak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2021-02-27/ereduak.htm Sat, 27 Feb 2021 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2021-02-27/ereduak.htm
Hala ere, idatzi izan dira manifestuak futbol jokalari homosexualei bidea erraztu nahian eta egin dira adierazpenak haien alde. Pentsatzekoa da UEFAk, halako kargurako enbaxadore egokia aukeratzeko, gai asko jarriko dituela mahai gainean; horietako bat izan daiteke homofobia. Adibidez, kasu honetan, homosexualei lehen mailako gizonezkoen futbol ligetan bizitza errazteko bidea egin dutenen artean izango da kargu hori betetzeko moduko norbait, kargua adierazpen homofoboak egin dituen norbaiti eman ordez.]]>
<![CDATA[Txertoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/021/001/2021-02-26/txertoa.htm Fri, 26 Feb 2021 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/021/001/2021-02-26/txertoa.htm
Txertorik gura ez dutenei isunak jartzea defendatzen ari direnek ez dakit zer esango duten hemendik urtebetera txertoaren albo kalteak jasan ezinda badaude. Arriskua hartzen duenak baino ez du jakingo halakorik gertatuko den edo ez. Ez ditzagun, beraz, beste batzuen erabakietan ere gainjarritako albo kalteak sortu. Berezko arriskuak izango ditu txertorik ez hartzeak, esaten duten guztia egia baldin bada. ]]>
<![CDATA[Lintxamendua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/002/2021-02-25/lintxamendua.htm Thu, 25 Feb 2021 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/002/2021-02-25/lintxamendua.htm
Esango dute behin ordezkatu nuen alderdiko kidea izan delako ari naizela Larrion defendatzen, baina ez. Ez da hori. Gustatuko litzaidake Karrantzako alkate izandakoak edo Alonsotegikoak edo Bakiokoak dotorezia berarekin dimititu izan balu. Guztien artean ere ez dituzte albistegietan bost minututik gora bete. Delitua edo ez, akatsa edo ez, bizitza pertsonalean eta bere diruarekin egindako zerbaitegatik dimititu du. Lintxamenduetara ohituegi gaude, ordea. Gozatu egiten dugula dirudi.]]>
<![CDATA[Gezurrak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/002/2021-02-24/gezurrak.htm Wed, 24 Feb 2021 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/002/2021-02-24/gezurrak.htm
Hurrengo egunean ez zen beste berririk izan albistegietan. Hori bai, kale zurrutaren gezurra justifikatu nahi duenak hobe luke bere egunkarian Gernikako argazkia jartzea Gernikaz ari denean.

Jokaldia bikaina da: etorri, kolpatu eta komunikabideei titulu erraz batzuk eman. Eta kalean ez da asmatutako istiluez baino beste ezertaz hitz egingo. Gazteak begi puntuan jartzen dizkiguten bitartean, izurritearen kudeaketa negargarria ezkutatu egin nahi digute.]]>
<![CDATA[Gauza galduak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/001/2021-02-23/gauza_galduak.htm Tue, 23 Feb 2021 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/001/2021-02-23/gauza_galduak.htm
Mikel Zabalza hil zutenetik urte asko pasatu dira. Gehiegi, egiaren zain dagoenarentzat. Eta hara non aurkitu duten orain, gauza galduen artean, haren hilketa aitortzen duen grabaketa bat. Noiz aurkituko gainera, eta Galindo jenerala hil eta egun gutxitara.

Berdin du audioan nortzuk agertzen diren edo Zabalza zuzenean nork torturatu zuen. Hemen, tortura gauza normala izan da inpunitatez ibili diren polizientzat, eta are normalagoa, haren izatea ukatu arren, inkomunikazioa ahalbidetu eta babestu duen klase politikoarentzat. Dagoeneko bada torturaren erabilera onartzeko sasoia; ez dadila gure memorietako gauza galduen artean erori.]]>
<![CDATA[Zahartzaroa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/023/001/2021-02-21/zahartzaroa.htm Sun, 21 Feb 2021 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1943/023/001/2021-02-21/zahartzaroa.htm
Zahartzaroaz teorizatu behar genuke: feminismotik, filosofiatik, politikatik, sozialismotik... nahi duzuen arlo guztietatik, baina zahartzaroaz pentsatu egin behar dugu taburik gabe. Bide batez, horri lotuta, zaintzaz, elkarbizitzaz, hiltzeko moduak aukeratzeaz, bakardadeaz eta askatasunaz pentsatu ahal izango dugu.]]>
<![CDATA['Egunkaria']]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/002/2021-02-20/egunkaria.htm Sat, 20 Feb 2021 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/002/2021-02-20/egunkaria.htm Euskaldunon Egunkaria itxi egin zuten irakurleok lotan geunden bitartean. Gure egunkaria, euskarazkoa, bakarra, nazionala, estrategikoa: kito. Ez zen herri honetan halako zerbait gertatzen zen lehen aldia. Bagenekien egingo genuela berria: nola edo hala, baina egin. Euskaldunok horretaz baitakigu asko: egiteaz. Deseraiki digutena eraikitzen daramagu historiaren azken zati luzea. Eta horrek, nekatu ere, asko nekatzen du.

BERRIA adinez nagusi egingo da aurten hamazortzi urte beteta. Egunkaria bizirik utzi izan balute, ordea, haren itxieraren salaketan eta BERRIAren sorreran erretako energia, beste gauza batzuetan inbertituko zukeen jende askok. Eta horrek egunkari sendoagoa egiten lagunduko zuen, indartsuagoa, beteagoa.

Egunero eskertzen diot unibertsoari BERRIA izatea, munduaren berri euskara hutsean irakurtzea. Pribilegiatu sentitzen naiz. Ezin dut ahaztu, ordea, nola itxi ziguten hain gurea zen zerbait. Amets kolektibo bat geldiarazi nahi izan ziguten. Irribarre egiten dut, hala ere, pentsatzen dudanean, guk gure ametsari berrekiteak eta eusteak loa kenduko dietela.]]>
<![CDATA[Ekologikoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/021/002/2021-02-19/ekologikoa.htm Fri, 19 Feb 2021 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/021/002/2021-02-19/ekologikoa.htm
Pentsatzen dut ekologiak bertokoaren aldera jarri behar duela balantza. Lurretik platerera zenbat eta kilometro gutxiago egiten duen jaten dugun horrek, hobeto. Horrek ez du esan nahi hemen ekoizten den guztia ona denik: pedagogia asko falta da. Eta konpromisoa ere bai: bai pertsonala eta bai instituzioena.

Gogoratzen naiz nola esan zidan baserritar batek ekoizpen ekologikoa ez zela hain zaila: «dirua baldin baduzu, eta telefono bat, laster ekartzen dizute behar duzun guztia». Ez dezagun dena inoren esku utzi. Egin dezagun eredu bat, geurea. Ekologikoa eta logikoa.]]>
<![CDATA[Ertzaintza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/002/2021-02-18/ertzaintza.htm Thu, 18 Feb 2021 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/002/2021-02-18/ertzaintza.htm
Polizia ereduaz asko daukagu hitz egiteko. Dena. Eta horretarako prestatu ninteke psikologikoki: tripek esaten didate poliziarik ezetz, baina politikan buruak agintzen du, eta erabaki egin beharko dugu zelakoa eta noren aldekoa izango den gurea. Horretarako, baina, agian, daukaguna deuseztatu eta berria eraiki beharko dugu bestelako balio batzuetan oinarrituta.]]>
<![CDATA[Dolua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/002/2021-02-17/dolua.htm Wed, 17 Feb 2021 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/002/2021-02-17/dolua.htm ligatzea deitzen zitzaion. Orain, maskara erretiratzen baduzu, ezezagunak hil egin nahi dituzula pentsatzen du jendeak. Ez dago inauteririk. Gabonak erdizka ospatu ditugu. Txosnak zer ziren ahazten ari zaigu. Gaueko 22:00etatik aurrera kalean egotea arrisku handiko kiroltzat hartzen da. Musika eserita entzun behar dugu, derrigor: gustura sentituko nuke nola botatzen didaten garagardoa kolkoan behera, nahi gabe. Manifestazioek pena ematen dute maskara jantzita eta distantzia gordeta.

Ez dakit non gelditu den bizitza guk ulertzen genuen moduan. Dolu betean nagoela sentitzen dut: ia dena kendu didate. Eta okerragoa dena: bide lagun izan dudan jendeak ez du ezer zalantzan jarri nahi.]]>
<![CDATA[Galindo]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/019/001/2021-02-16/galindo.htm Tue, 16 Feb 2021 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/019/001/2021-02-16/galindo.htm
Itzali da orain Galindo jeneralaren argia, bere itzal eta guzti. Torturaren aurkako egunean hil zen. Justizia poetikoa omen. Torturatuek, ordea, poetikoa ez, beste justiziaren zain jarraitzen dute.]]>
<![CDATA[San Valentin]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/023/001/2021-02-14/san_valentin.htm Sun, 14 Feb 2021 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1943/023/001/2021-02-14/san_valentin.htm
Gaur maiteminduen eguna da, bai: hala diote erakusleihoek. Badaude COVIDak eraman ez dituen gauzak. Ederrena eten egin digu eta hau kontsumoaren defentsa sutsua hemen utzi du. Erosi loreak, bihotz formako bonboiak, postalak... eta gero egin ezazue urte guztian edozer maitasunaren izenean: luzatu lasai harreman kutsakorrak edo lagun minetan minenari barkatuko ez zenizkiokeenak barkatu lasai ohelagunari. Benetan maite dudan maite horri, denbora oparitzea nahiago dut. Denborak bakarrik sendotu eta edertu dezakeelako maitemina, edo maitasuna, edo dena delakoa.]]>
<![CDATA[Irratia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/001/2021-02-13/irratia.htm Sat, 13 Feb 2021 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/001/2021-02-13/irratia.htm
Emaztea eta irratia etxean daudela ondo esaten omen zuen gure herriko gizon batek tabernara jaisten zenean. Pentsatzekoa da, garai ez hain urrun batean, irratiak mundua zabalduko ziela etxean egotera kondenatutako emakume askori. Telebistarik ez zen sasoian, ikusteko ezer berezirik ez zegoenean, mundua irudikatzen lagunduko zien irratiak baserri bazterretan zokondoratutako emakumeei. Gogoratu ditzagun haiek ere gaur, Irratiaren Nazioarteko Egunean. Seguruenetik gure genealogian oso atzera egin gabe aurkituko dugu baten bat.]]>