<![CDATA[Onintza Enbeita | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 18 Nov 2019 01:42:31 +0100 hourly 1 <![CDATA[Onintza Enbeita | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Autozentsura]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/023/001/2019-11-17/autozentsura.htm Sun, 17 Nov 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1943/023/001/2019-11-17/autozentsura.htm <![CDATA[Pailazoak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/002/2019-11-16/pailazoak.htm Sat, 16 Nov 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/002/2019-11-16/pailazoak.htm
Bide egiten jarraitzea baino ez zaigu geratzen. Iruñeko umeek eskubidea dute euskaraz kantatzeko. Eskubidea dute lurrera erori, salto egin eta hodeietara itzultzeko. Iruñean ere dantzan egin nahi dute pila, pila, pila patata tortilla esaten duten bitartean. Eta guztion esku dago eskubide hori gauzatzea. Ez zaigu besterik gelditzen sentitu, pentsatu eta ekitea baino. Denok elkarrekin. Herria, pailazoak, euskara eta periferia ilargiraino eta bueltan maite ditugulako, erakutsi diezaiogun UPNri benetako jende normala gu garela.]]>
<![CDATA[Geografia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/002/2019-11-15/geografia.htm Fri, 15 Nov 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/002/2019-11-15/geografia.htm
Geografia gustatzen zait, badakidalako, mapa bat banintz, zein bihurgunetan egongo litzatekeen nire bizitzan kokatu dudan pertsona bakoitza. Badakit zein arroilatan jaso nauten zein eskuk, zein errekatan ito nahi izan nauen zein hankak, zein larretan muxu eman didaten zein ezpainek, zein aldapatan bultza egin didan zein begiradak, zein eskaileratan utzi didan deskantsu hartzen zein altzok, zein trokatan erori naizen zein bihotzi kasu egitearren. Badakit nork eta nola osatu duen ni naizen mapa hau, eta pena ematen dit geografia horretatik desagertzen den pertsona bakoitzak. Badakit bizi dudan egun bakoitzean aldatu egingo dela nire mapa, baina hutsuneek (handiek eta txikiek) beti ematen dute min.]]>
<![CDATA[Barraskiloak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2019-11-14/barraskiloak.htm Thu, 14 Nov 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2019-11-14/barraskiloak.htm barraskilo operazioaren irudiak ikusten. Denak ez dira irudi atseginak izan: egunen batean, Ertzaintzak onerako harrituko gaitu, baina oraingoan ez da gertatu. Hainbeste kotxe geldi, ez aurrera ez atzera ikustea komikoa izan daiteke, baina nahita egindako zerbait dela jakinda, indar handia dauka ekimenak. Gainera, gauza asko utzi ditu bistan. Esate baterako, ekimena zalantzan jarri duten agintari zenbait izan ziren, Biarritzen mundu mailako zapaltzailerik eta hiltzailerik handienak bildu zirenean, mugan pazientzia izan genezan eskatu zigutenak. Mugak buruan dituenarekin ez dago askatasunik!

Informatiboetan aditzera eman dutenez, istripu batek eragin ditu ilararik handienak, eta hura atondu dutenean, kamioi batzuk baino ez dira geldi ikusten izan. Ez diot inori intentzio txarrik leporatu nahi. Litekeena da kazetariak ere ilaran oso atzean gelditzea eta ezin izatea egunak eskatzen zuen lana ondo egin.

Asko poztu nau ekimenak, eta ilusioa egin dit Euskal Herrian ere tsunamirako aukerak daudela jakiteak. Orain bai, derrigor behar genuen Katalunian gertatu dena gertatzea halakoak egiteko? Hainbeste kostatzen da ulertzea guk ere askatasuna zor diogula geure buruari? Guri egin digutena ez da nahikoa ganorazko oldarraldia antolatzeko?]]>
<![CDATA[Zenbat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2019-11-13/zenbat.htm Wed, 13 Nov 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2019-11-13/zenbat.htm
Izan ere, zenbat jende jartzen da egunero kamioi baten azpian bere herritik ateratzeko? Zenbat jende itotzen da egunero Mediterraneoan? Zenbat jende hiltzen da gosez gu ondo bizi gaitezen? Zenbat jende hiltzen dute Bilboko portuan kargatzen diren armek? Zenbat lagun daude Ceutako hesia pasatzeko aukera baten zain? Eta horiek guztiek ere izen-abizenak dituzte. Horiek guztiek ere ametsak dituzte. Horiek guztiek ere gure miresmena merezi dute.

Nahiago nuke Latxgarren garaipenak ispiluaren aurrean jarriko bagintu. Ea konturatzen garen ikasitako diskurtsoetatik harantzago miserable samarrak garela. Eta Behobian atera ez arren, gure ondoan, Latxgar asko bizi direla. ]]>
<![CDATA[Kasualitateak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/026/002/2019-11-12/kasualitateak.htm Tue, 12 Nov 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/026/002/2019-11-12/kasualitateak.htm
Ezin da kasualitatea izan Evo Morales agintetik kendu duten aste berean, nazioarteko egunkariak Bolivian egon daitekeen litio erreserbaz hizketan hastea. Kasualitaterik ez dago; militarrez eta kapitalaz ari garenean gutxiago. Ez dudana ulertzen da non dauden orain giza eskubideez hitz egiten dutenak, aukera berdintasunean sinesten dutenak edo arrazakeria ororen kontra daudenak. Isiltasun hori ere ez da kasualitate izango seguruenetik: izan ere, kasualitatez, Evo Morales indigena bat baino ez da.]]>
<![CDATA[Berriro]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/002/2019-11-11/berriro.htm Mon, 11 Nov 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/002/2019-11-11/berriro.htm
Gaur astelehena da berriro. Lehen sektorea hasi da hotzez hiltzen Gernika-Lumoren erdian. Supermerkatu handi bat zabalduko digute herriko sarreran berriro. Turistek argazkiak aterako dizkigute berriro; eta gure politikariek, botoa sutsu eskatzen diguten horiek, hemen utziko gaituzte berriro: asperduraz ez bada, inertziaz hil gaitezen.]]>
<![CDATA[Harresiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/022/001/2019-11-10/harresiak.htm Sun, 10 Nov 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1944/022/001/2019-11-10/harresiak.htm
Historiari ezin zaio bizkarrik eman, eta Berlinek izan duen garapenaz hitz egitea ondo dago, baina gure komunikabideek konplexu gabe azaldu behar lituzkete oraindik eraikita dauden hormak: hasi Ceutan eta Palestinaraino, Mexikotik pasatuta. Mundua arantzadun alanbrez beteta dago, eta ustez eraitsi ditugun hormei begira jartzen gaituzten bitartean, gehiago eraikitzen dizkigute. Bloke komunistaren eta kapitalistaren arteko gerra hartan irabazi uste zutenek inoiz ez diote utzi harresiak eraikitzeari: ondo bizi garela sinetsarazi digutenek ez dezagun ikusi, gu ondo bizi gaitezen, gaizki nortzuk bizi diren.]]>
<![CDATA[Debateak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/014/002/2019-11-09/debateak.htm Sat, 09 Nov 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/014/002/2019-11-09/debateak.htm
Euskararen mundutik urruti samar bizi direnek emakumeen debatea piztu zuten, antza. Bost emakume. Ez dut esango ahizpak edo klonak zirenik, baina gutxi gorabehera antzera jantzita zeuden denak. Diskurtsoari dagokionez ere, euren alderdiko gizonek gizonezkoen debatean esan zituztenak esan omen zituzten.

Nik euskara eta emakumeak naturaltasunez ikusi nahi nituzke hauteskunde kanpainan. Ez dut haientzako espazio propioak sortzen ibili nahi beti. Egon behar du modua gure debateak egin beharrean guztion debatean sartzeko: inportanteak izateko. Debateetan ez lukete arraroak izan behar emakume euskaldunak, feministak, langileak, homosexualak, beltzak. Kalean gehiago dira halakoak, debateetan agertu ohi den jendearen modukoak baino.]]>
<![CDATA[Faxistak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/002/2019-11-08/faxistak.htm Fri, 08 Nov 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/002/2019-11-08/faxistak.htm
Eta harrotuta daude. Puztuta. Inpunitate osoz bizi izan dira orain arte, eta orain komunikabideak ere eskura dituzte. Eta edonoren aurrean jartzen dira haren bizitzaren gaineko mehatxuak eginez, eta pintaketak egiten dituzte feministen pertsianetan, eta irabazi egingo dutela esaten digute. Eta irabazten dutenean ez garela lasai biziko. Orain lasai bizi bagina bezala, bizitza politikoa beraiek bezain erraz egin izan bagenu bezala.]]>
<![CDATA[Matriarkatua (II)]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2019-11-07/matriarkatua_ii.htm Thu, 07 Nov 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2019-11-07/matriarkatua_ii.htm
Gurean gertatzen zen antzera gertatzen zen etxe gehienetan. Adibide bat baino ez da: emakumeek agintzen zuten garai matriarkaleko adibide bat. ]]>
<![CDATA[Ilegalizazioa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2019-11-06/ilegalizazioa.htm Wed, 06 Nov 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2019-11-06/ilegalizazioa.htm
Zer esanik ez, Vox-ek EAJ legez kanpo utzi nahi duela esan bezain laster, lehendakariak hitza hartzea izugarria da. Ahaztu egingo zitzaion igual, baina beste alderdi batzuei ere mehatxu egin die Vox-ek. Are gehiago: alderdi batzuk legez kanpo zeuden duela zortzi urte eskas. Eta Jaurlaritza ez zen inorekin aurrez aurre jarri. Bai, badakit: Jaurlaritza instituzio bat da eta alderdia beste zerbait da. Hain zuzen ere, horregatik iruditzen zait eskandalagarria lehendakaria, ustez guztiona, bere alderdia ukitzen dutenean bakarrik asaldatzea. Lehendakariari, guztionari, guztion eskubideen defentsa dagokio.]]>
<![CDATA[Duintasuna]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/014/002/2019-11-05/duintasuna.htm Tue, 05 Nov 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/014/002/2019-11-05/duintasuna.htm
Akordatzen naiz nola esaten zuen amama Klarak «hau ez inori kontatu» treneko makinistaren bagoian sartu zenean, edo Ostia Santua hartu ondoren aldarera igo zenean, edo etxeko sukaldean geundela etxera joan nahi duela esaten zuenean. Ez kontatu inori.

Eta pentsatzen dut bizitza Jainkoaren esku bakarrik dagoela esaten dutenek ez dutela ezagutzen zuen guztia ezezaguna egiten hasi zaionaren beldurra usaindu. Bestela ulertu egingo lukete pertsonak hori sentitzeari utzi nahi izatea. Hala nahi duenak haren bizitzaz eta heriotzaz erabakitzeko aukera izan behar luke: nahi duenak. Gaur, asko maite dudan edonork laguntzeko eskatuko balit, lagundu egingo nioke hiltzen. Nik amama Klara entzun egiten nuen gauez negarrez.]]>
<![CDATA[Kartzela]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/022/001/2019-11-03/kartzela.htm Sun, 03 Nov 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1944/022/001/2019-11-03/kartzela.htm
Harrigarria iruditzen zait, oraindik ere, eskoletan kartzela gaizkileentzako lekua bailitzan arbeleratzea. Errealitateari erreparatuta, esango nuke, gaizkilerik handienak segurtasun handiko espetxeak eraiki dituztenak direla. Ez; segurtasun handiko kartzelak ez ziren eraiki presoek ihes egin ez dezaten. Segurtasun handiko kartzela modernoek oraindik eta gehiago isolatzen dituzte presoak. Isolatu eta zigortu.

Nahi dutena esango dute telebistan kartzeletako agintariek, baina isolamenduko ziegak edozein pertsonak burutik egiteko diseinatuta daude. Han ari da usteltzen gizarteak ikusi nahi ez duen guztia. Bitartean, kalean, bizitza azkar pasatzen da, kartzelara begiratzeko astirik gabe.]]>
<![CDATA[Bidean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/002/2019-11-02/bidean.htm Sat, 02 Nov 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/002/2019-11-02/bidean.htm
Geure buruari ganorazko erantzun bat eman bitartean bidean jarraitzen dut neuk ere. Eta bidea gogorra da. Gaur, esate baterako, Lugorako bidean noa, eta, aldi berean, Durangoko bidean egon nahi nuke. Durangon askatasunerako bidea eraikitzen ari dira, eta Lugotik Euskal Herrira ere, askatasun bidea egingo dugu noizbait. Bide batean jartzeak bestetik urrundu nau gaur, eta, aldi berean, bide biak urratzea da inportantea.

Helmugara iristeak, ordea, libratu egingo gaitu. Ez bagara guztiz libre egiten ere, helmugak libratuko gaitu bidetik, eta Durangoren kasuan ez bezala, Lugorako bidaiaren kasuan, opari ederra izango da bideaz libratzea.]]>
<![CDATA[Hilak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2019-11-01/hilak.htm Fri, 01 Nov 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2019-11-01/hilak.htm
Pena ematen dit. Pena ematen dit hilerrira santu guztien egunean joateak. Muxikako hilerrian edo Ibarrurikoan utzi nituenak ez ziren sekula santuak izan, eta nik asko maite nituen. Itsasoan arnasa hartzea erabaki zuten lagunak ez ziren santuak, eta nik asko maite nituen. Mendian atseden hartzea eskatu zutenak ez ziren santuak, eta nik maite nituen. Bizitzeko motibo batzuk konpartitzen nituen haiekin, eta orain nahi nuke haiek ere zerbaiten motibo izan dakizkidan.

Ez naiz mundua Halloweenizatzeaz ari, baina asmatu beharko dugu hildakoekin bizitzeko modu bat. Ez du zertan izan orain arte ikusi dugun zerbait: asma dezakegu modu berria. Edo berrasmatu. Baina ahal dugunik eta arinen. Agurretarako bertso eta aurreskuak amaitzen ari zaizkigu: merezi duten adinako zerbait eskaini behar diegu gure hilei.]]>
<![CDATA[2050]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/014/002/2019-10-31/2050.htm Thu, 31 Oct 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/014/002/2019-10-31/2050.htm
Baina adituek diotenez, gauza batean arrazoia izango dut. Hau da: 2050eko Onintza horrek esaten badu, «gure garaian klima hobea zen» arrazoia izango du. Eta esaten badu «garai batean itsasoa urrunago zegoen» arrazoia izango du.

Guk ezagutzen dugun kostaldea desagertzeko zorian dago, edo, nahi baduzue, barnealdea da aldatuko dena. Ezin dut imajinatu zelakoa izango den paisaia, baina, irudi bat egitera, Gernikak bere portua berreskuratu ahal izango du. Hor ari dira denak kostaldean zer desagertuko den eta urak zer hartuko duen kalkulatu ezinik. Eta diot nik urak ez duela ezer hartuko: asko jota, berreskuratu.

Izan ere, kostaldean eraikita ditugun mamotreto batzuk borondatez eraitsi behar genituzke, urak eraman ditzan itxaroten egon gabe.]]>
<![CDATA[Salda badago]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/002/2019-10-30/salda_badago.htm Wed, 30 Oct 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/002/2019-10-30/salda_badago.htm Dena prest dago, zein goxoa den... bizitzak emandako plazer txiki hauengatik ez balitz. Hala kantatzen zuen Hertzainak-ek Salda Badago. Eta susmatzen genuen Gari gazte hura ez zela gure amamek egiten zuten barazki saldaz ari. Asteburu honetan Durango osoa izango da salda feministarentzat lapikoa, eta susmatzen dut feministok ere ez garela amamak egiten zigun salda beroaz ari. Edo bai; horretaz ere bai, baina ez horretaz bakarrik. Amamak ahaztu gabe ilobei bidea egitea da asmoa: zirenengatik, garenongatik eta izango direnengatik.

Izan ere, teoria politiko oso bat izatetik harantzago, feminismoa bide bat izan da gutako askorentzat. Agertokira igo ginenean gertatu zitzaizkigun gauzei izena jartzen asmatu du feminismoak, eta horrek lagundu digu ulertzen ez gaudela erotuta: benetan baztertu edo zapaldu gaituztela. Bide bat egin dugu, feminismoari esker, egiten duguna egiteko baimenik ez diogula inori eskatu behar sinetsi arte.

Emakume askok urratu zuen bidea gure aurretik, eta asko ari dira guk moztu ez genituen sasiak mozten. Eta salda ezin hobea da denon artean prestatzen ari garena. Eman al diezadake bizitzak plazer txiki handiagorik zuekin denokin eztabaidatu eta konspiratzea baino? Bada, ez.]]>
<![CDATA[Aldatu gabeak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/002/2019-10-29/aldatu_gabeak.htm Tue, 29 Oct 2019 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/002/2019-10-29/aldatu_gabeak.htm
Atzo milaka lagun elkartu ziren Gernikan. Egunkarietako azaletan salmenta postu apainak ageri dira eta asko ordaindu duten gazta erdi bat ere bai tartean. Bertako gauza gutxi agertzen dira, ordea. Bertakoak, betikoak, betiko lekuan egon ziren atzo ere. Astelehenero egoten diren bazter berean. Hantxe jartzen ditu udalak baserritarrak, eta ez da gaztelaniazko esamoldea euskaratzearren: udalak jartzen ditu postuak, baita atzoko egunez ere, baina gero, ez dio inori asko ardura nor eta zelan dagoen asteleheneroko plazan. Inertziaz funtzionatzen duen enkontru soziala da urte guztikoa, baina atzokoa, urtean behinekoa, antolatu egiten da. Badakigulako, badakitelako, jakina delako, inertziaz funtzionatzen duten gauzak inertziak berak hiltzen dituela.

Badira aldatzen ez diren gauzak, eta hauxe bat: gure administrazioak, politikariek eta alderdi politikoek lehenengo sektorearekiko duen errekonozimendu falta, folklorismoa eta alternatibarik eza.]]>
<![CDATA[Inpresioa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/026/001/2019-10-27/inpresioa.htm Sun, 27 Oct 2019 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1944/026/001/2019-10-27/inpresioa.htm
Badago argazkietan ezagutu dugun jendea. Kasu batzuetan gu jaio ginenerako hilda zegoen jendea izaten da, eta beste batzuetan guk lehenengo ardoa edan genuenerako kartzelan zegoena. Kuriosoa da nola egiten zaizkigun ezagunak azken hauen izenak. Ez dakigu non ibiltzen ziren, zer gustatzen zitzaien, ze musika entzuten zuten, norekin maitemintzen ziren, baina ezagunak zaizkigu. Haiei buruzko zerbait entzun edo irakurri dugu albistegiren batean, baina ez gara haiei lotutako ia ezeren lekuko zuzenak. Kartzelan egin zutena baino ez dakigu erdi ziur: eskulturak, bertsoak, artilezko panpinak...

Eta halako batean aurrez aurre jartzen zaizkigu eta bertsotan egiten diegu. Eta aspaldiko ezagunak bagina lez agurtzen dugu elkar, eta inpresioa egiten du. Inpresioa: preso bat ateratzen. Lagun eta senideak, inguru hurbila izan daitekeen zerbait difuminatuta eta askatasun fisikoa berreskuratu duenaren irribarre borobila. Horixe dira ongi etorriak. Horixe baino ez.]]>