<![CDATA[Onintza Enbeita | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Wed, 28 Oct 2020 15:37:45 +0100 hourly 1 <![CDATA[Onintza Enbeita | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Kondena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/023/002/2020-10-28/kondena.htm Wed, 28 Oct 2020 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/023/002/2020-10-28/kondena.htm
Irratian, ostera, erizain bat entzun nuen atzo berbetan, eta ahotsean igarri egiten zitzaion larritasuna: oraindik gripearen garai gogorra ez dela heldu eta ezinean dabiltzala esan zuen, lan karga handia dutela. Aztarnariak ere antzera dabiltza: egunak behar izaten dituzte positibo eman duenaren inguruari abisua emateko. Hori bai, edozein ekitaldi antolatzeko, lan doblea egin behar da haien lana errazteko.

Bitartean, COVID-19aren loreontzitik kilometro batzuetara, gazteei eta gauez ateratzen omen direnei botatzen zaie positiboen errua. Eta gure herritik ez ateratzera kondenatu gaituzte.]]>
<![CDATA[Gorriak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/024/002/2020-10-27/gorriak.htm Tue, 27 Oct 2020 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/024/002/2020-10-27/gorriak.htm
Harrigarria da nola margotzen dugun arriskua gorriz, edo nola herri hizkeran gabezia guztiak gorriz esplikatzen diren. Eta, kasualitatez edo ez, mundua galbidera daraman sistema ekonomiko honen gabeziak ulertu dituztenak gorritzat hartu izan dira. Eta gorriak dira sute batean kanpora arineketan atera behar dugula esateko pizten dizkiguten argiak, eta gorria da errepidean goazela gelditzeko esaten digun argia. Gorriak adierazten digu azterketa bat zenbateraino gaizki egin dugun ere.

Gorriz azaltzen zaizkigu arrisku guztiak, baina kosta egiten zaigu mapan gorriz margotu dituzten lekuetan urratu dituzten eskubideak zenbat diren ulertzea. Gorrienek ere normaltzat hartu dute bizitzari mugak jartzea. Gorriak ikustea tokatzen ari zaigu. Nori eta guri: bizitzaren gorritik kontsumismoaren larrosara nahi baino errazago salto egin zuen belaunaldiari.]]>
<![CDATA[Estatutua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/022/001/2020-10-25/estatutua.htm Sun, 25 Oct 2020 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1944/022/001/2020-10-25/estatutua.htm
Izan ere, Gernikako Autonomia Estatutuak horixe baino ez du definitzen: autonomia. Eta guk independentzia nahi. Eta autonomia tantaka ematen eta kentzen digutenek independentziarik ez dute nahi. Eta tantaka ematen eta kentzen diguten autonomiari eskumenak gehitzea lorpen itzela da batzuentzat. Eta adar jotzea besteontzat. Eta adarra jotzen digutela osparaztea umiliazio handia izan zen.

Ez, ez dit balio esateak hobeto dela Gernikako Autonomia Estatutua ezer eza baino. Hori horrela dela edonork daki, baina badira guztiok dakizkigun beste gauza asko ere: autonomia gainditzeko garaia dugula autonomoak izan nahi badugu. Hau da, autonomiak ez digu burujabetzarik emango: nahikoa meritu izango dugu independenteak garenean geure buruaren jabe izatea lortzen badugu esparru guztietan.]]>
<![CDATA[Datak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2020-10-24/datak.htm Sat, 24 Oct 2020 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2020-10-24/datak.htm
Gure amamaren arabera, gaur bezalako egun batean jaio zen gure aita. Paperen arabera, ordea, azaroaren hamaika batez erditu zen amama. Egun berekoa da gure aitaren anaiarik zaharrena, eta inoiz pentsatu dut ospakizun bat aurreratzearren esango ziola amamak aitari gaurko egunez jaio zela. Beste batzuetan logikoa iruditzen zait aitonari erregistrorako bidea ahaztu izana. Eta gehienetan ez diot garrantzirik ematen, ze ez da egutegiak urtero bi aldiz gogorarazten didan gertakari historiko bakarra. Bai, ordea, nire eskalan garrantzitsuenetarikoa. ]]>
<![CDATA[Normaltasuna]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2020-10-23/normaltasuna.htm Fri, 23 Oct 2020 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2020-10-23/normaltasuna.htm
Hona ez da itzuli bizitza normalik ez bestelakorik. Birusak kendu digun bizitza zatia ez digu beste inork itzuli, eta badirudi ez digutela besterik gabe ezer bueltatuko. Nik ez dut normaltasunik nahi: autobide zabala da normaltasuna, baina asfaltoan ez da belarrik hazten. Baina orain daukagun tristezia kolektibo hau ere ez dut nahi. Bizitza itzuliko balitz, bere espresio guztietan, konformatuko nintzateke.]]>
<![CDATA[Alarma]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/023/001/2020-10-22/alarma.htm Thu, 22 Oct 2020 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/023/001/2020-10-22/alarma.htm gu horren lekuan EAE ipini baduzue, Gipuzkoa bakarrik utzi baduzue, Bizkaia izan den zuen aukera edo Arabaz gogoratu bazarete. Gure datuak, orokorrean, ez dira Nafarroakoak baino askoz hobeak.

Eta ez gaude askoz hobeto, ez jendeak arauak bete ez dituelako. Osasun sistema publikoan zerbait aurreratu balitz, lasaiago egongo ginatekeen, baina ez gaude martxoan edo apirilean baino prestatuago gaixo kopuru handiak artatzeko. Eta hemen, arazo printzipala hori dela iruditzen zait: guztion artean ordaintzen dugun sistema, ustez guztiona eta guztiontzat dena, ez dagoela prest gure beharrei erantzuteko. Bitartean segi dezagun egunean minutu batez maskara kendu duen jendea seinalatzen.]]>
<![CDATA[Greba]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2020-10-21/greba.htm Wed, 21 Oct 2020 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2020-10-21/greba.htm
Zein beharrezko eta zein ulertezinak diren grebak. Beharrezkoak egiten dituenarentzat; ulertezinak sektoreka banatu gintuztenetik beste sektore batean gaudenontzat. Zenbat galtzen duten aurpegia ematen dutenek eta zein ondo dakiten beste guztiek zirrikituetan bizirauten. Nola errepikatzen diren rolak eta zein berdinak diren gure herriko edozein enpresatako langileak zein langiletzat hartzen ez ditugun kirolariak. Ze bai, pilotari batzuek bost hilabete daramatzate greban; besteak beste, euren kide batzuen despidoen kontra. Eta ez dakit beste guztiok behar bezain ondo ulertu dugun egiten ari direna.]]>
<![CDATA[Edozer]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2020-10-20/edozer.htm Tue, 20 Oct 2020 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2020-10-20/edozer.htm edozer edo denetarik esatea. Edozeri emanda dagoenak ez du gauzei mugarik edo gogorik edo lehentasunik ezartzeko asmorik. Denetarik nahi duenak edo denari emanda dabilenak izan ditzake, ordea. Orduan, telebistaren aurrean «dena sinisten ari gara» esan zuen etxekoari zuzentzeko beharra sentitu nuen: «Dena ez, edozer sinisten ari gara».

Ez dut sinisten kutsatu gehienak aisialdian kutsatu direnik. Eta bai, nik maskara jantzi egiten dut, eta distantziak gorde egiten ditut. Ez nago esaten duten guztiaren kontra, baina edozer esatearen kontra nago. Kultura bera ere ez da segurua, antza. Zenbat jende kutsatu da bertso saio batean hau dena hasi zenetik?

Ez dugu txapelketarik jokatuko Bizkaian: erabaki logikoa da. Bertsolariontzat, Bizkaiko Bertsozale Elkartearentzat txapelketa ez da edozer: denaren zati handi bat da. Eta aurten ez dugu jokatuko, baina ez dezagun bertsolaritza edozeren pare utzi. Bertsotan egin egingo dugu, eta lehia ez denez dena, ia edozer egiteraino eutsiko diogu hainbeste maite dugun adierazpide kulturalari.]]>
<![CDATA[Errua]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/022/001/2020-10-18/errua.htm Sun, 18 Oct 2020 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1944/022/001/2020-10-18/errua.htm
Bitartean, milaka langile garraio publikoa hartzera derrigortuta daude, ehunka zaintzaile beharrezko materialik gabe ari dira lanean, iazko neguan berogailurako gasa ordaindu ezin izan zutenek maskara bera erabiliko dute hilabete osoan... baina hori horrela izatearen errurik inork ez dauka.]]>
<![CDATA[Etiketak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2020-10-17/etiketak.htm Sat, 17 Oct 2020 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2020-10-17/etiketak.htm
Gizon bati muxu ematen diozu kalean, eta etxera joan aurretik norbaitek esaten dizu zu lesbiana zinela uste zuela. Eta lagun bati kontatzen diozu neska batekin oheratu zarela eta hiru minutuan hogei aldiz galdetzen dizu ea heterosexuala izaten jarraitzen duzun. Ikusten zaituzte hondartzan haien ustez zurea ez den bikotekidearekin, eta whatsappeko taldera polimaitasunaren inguruko artikuluak bidaltzen dizkizute kuadrillakoek. Eta hor ari zara zu guztiei azalpenak ematen: ez begira, ni ez naiz, bueno agian izango naiz, kontua da orain maite dudala… eta pena ematen dizu zeure burua entzute hutsak.

Eta orain gonak janzten dituen tipo baten kasua heldu zait eskuetara. Homosexuala, transexuala edo trabestia dela pentsatzen ei du jendeak, baina bera gizon zuri heterosexuala baino ez da. Eta munduak ezin du etiketatu, eta etiketatu ezinak mundua urduri jartzen du.]]>
<![CDATA[Erabakitzeaz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/002/2020-10-16/erabakitzeaz.htm Fri, 16 Oct 2020 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/002/2020-10-16/erabakitzeaz.htm
Bereziki hunkitu ninduen Asun Lasaren hitzaldiak. Ez kontatu zuenak bakarrik, amaieran gehitu zuen esaldiak baino: «Eta hori guztia hala gertatu zen, norbaitek hala gerta zedila erabaki zuelako».

Harrezkero, ezinbestean gogoratzen naiz Asunekin urriaren erdi honetan. Eta pentsatzen dut zelako gauzak erabaki diren herri honetan, eta gero eta argiago daukat garrantzitsua izango dela erabaki horiek non eta nork hartu zituen argitzea. Hemen erabaki politikoz eta politikoen erabakiz hil baita. Eta hori onartzeak barkamenari eta kondenari edukia emango lieke.]]>
<![CDATA[Baserritarrak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2020-10-15/baserritarrak.htm Thu, 15 Oct 2020 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2020-10-15/baserritarrak.htm Emakumea eta baserritarra hitzak elkartzen ditugunean, guztiok dakigu nortzuez ari garen, gutxi gorabehera: seme-alabak bizkarrean lotuta baratzera joaten diren emakumeez edo dozena bi behi eratzi eta gero umeak eskolarako janzten zituztenez. Lehen zein orain emakume baserritarrari lan asko egitea tokatu zaio: etxea, baratzea, umeak, senarra, zaharrak, lana. Guztiok ezagutu dugu senarraren baserrira ezkondu, eta haren gurasoak zein haien neba-arrebak zaintzea tokatu zaion emakumeren bat. Euskal Herrian, dotearen parte izan da zaintza, eta gehienetan, emakumeen bizkarrera erori da. Ez daude guregandik hain urrun artajorran orduak eman eta gero gizona fabrikatik datorrenerako afaria gertu izan duten emakumeak. Lana, balio duen lana, lan gogorra, lana deitzen zaion lana, soldatapekoa da. Ez da Afrikara joan behar umea motan utzita lanean jarraitu duten emakumeen bila. Gure amama Klarak horrela hazi zituen sei seme-alaba: soloko lanak egiten zituen bitartean, solo bazterrean utzi umea otzaratxoan, eta gose zenean bularra emanez.

Eta hala ere, emakume hitza kendu eta baserritarra bakarrik uzten dugunean, jendeak gizonezko bat irudikatzen du traktorearen gainean.]]>
<![CDATA[Ortografia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/002/2020-10-14/ortografia.htm Wed, 14 Oct 2020 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/002/2020-10-14/ortografia.htm
Euskara eskolak ematen nituenean boligrafo gorria lapurtuko zidala esaten zidan ikasle batek. Gorritik berdera pasatu ginen lehenengo, eta morera kurtsoa amaitu orduko. Ez dut sindromea guztiz gainditu.

Unibertsoak bere planak zituen niretzat, ordea, eta mundua ortografiari bizkarra ematen hasi da. Gero eta kartel zuzen gutxiago daude, gero eta akats gehiago egiten dituzte nire ikasleek. Eta badakizue gauza bat? Lasaitzen hasi naiz, baina oraindik hasi bakarrik. Eta gaztelaniaz alfabetatuta egon arren mezuak euskaraz bidaltzen dizkidaten lagunen akatsak ez ditut ikusten. Haien ahalegina eskertzen ikasi dut.]]>
<![CDATA[Irribarrea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/012/002/2020-10-13/irribarrea.htm Tue, 13 Oct 2020 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/012/002/2020-10-13/irribarrea.htm
Eta orain, esan digute umeek irribarreak behar dituztela. Bai, egia da: umeek irribarreak behar dituzte. Baina baita askatasuna, sormena garatzeko espazioak, eskolan euren burua babesteko material egokia, beste umeen zein helduen besarkadak, baldintza duinetan lan egiten duten hezitzaileak, muxuak, ratio egokiak, zipriztintzeko putzuak, eskolarako materiala, eurenak ez diren ardurekin itota egongo ez diren irakasleak, egoera ekonomikoaz kezkatuta egongo ez diren gurasoak, janari osasuntsua eskoletako jantokietan, jolas parke seguruak eta ikasleen arteko distantzia gordetzeko aukera ere. Eta badirudi, hori guzti hori izango badute, baten batzuek pankartak hartu beharko dituztela. ]]>
<![CDATA[Zapalduak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/022/001/2020-10-11/zapalduak.htm Sun, 11 Oct 2020 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1944/022/001/2020-10-11/zapalduak.htm
Eta gutako askok ez dio bere buruari galdetu ere egingo Maulen zer gertatuko ote den bihar, edo Hendaian zer ospatzen duten uztailaren hamalauan. Eta orduan konturatuko gara, hispanitatearen egunaren kontrako pankartak jarri arren, borroka txiki batzuk irabazi egin dizkigutela: adibidez, zapalduok ez dugu beti osotasunean pentsatzen.]]>
<![CDATA[Zaintzaileak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/002/2020-10-10/zaintzaileak.htm Sat, 10 Oct 2020 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/002/2020-10-10/zaintzaileak.htm
Zenbat aldiz eta zenbat etxetan egiten dugun gauza bera: gure zaharrak erresidentziara eramateak gaizki sentiarazten gaitu, eta orduan, gurea baino egoera prekarioagoan daudenak kontratatzen ditugu haiek zaintzeko. Kontratatu edo… Erresidentzietan, ostera, langileak borrokan ari dira. Guk nahi dugu haiek gure zaharrei maitasuna ematea, ondo zaintzea, zenbakitzat ez hartzea, baina guk ez dugu haien arazoak ulertzeko astirik. Kalean oinez goazenean beste kezka batzuek betetzen digute burua.

Norbait behar dugu maite ditugunak zaintzeko, norbaitek lagundu behar gaitu gure bizitzako azken etapan, beste batzuen beharra dugu hezi gintuzten haiei zahartzaro duina emateko, eta, hala ere, ze gutxi inporta zaizkigun haien kezkak, beharrak, duintasuna, desirak, pozak eta minak.]]>
<![CDATA[Plateruena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/023/001/2020-10-09/plateruena.htm Fri, 09 Oct 2020 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/023/001/2020-10-09/plateruena.htm
Milaka izan dira han iragan ditugun orduak; beste hainbeste bertan gertatu zaizkigun gauzak. Urrezko momentuz beteta gordeko dugu Plateruena gure memorian. Orain, ordea, pentsatzea tokatzen zaigu: zer eraiki behar dugun hura egon den leku ez-fisiko sinboliko horretan, nola eutsi eraikitzen dugunari, norentzat eraiki, zerk huts egin lezake, zer egin jendea bada huts egiten duena...

Bitartean, hiru edo lau kale beherago poteoan jarraituko du jendeak: «Sí tío, el Plateru». Gu beti ari gara berriro hasten, hazten, hausnartzen, errepikatzen. Eta besteak beti ari zaizkigu zein astunak garen esaten: hainbesterako al da taberna bat ixtea? Eta nork esan du Plateruena taberna bat baino ez dela?]]>
<![CDATA[Aske]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2020-10-08/aske.htm Thu, 08 Oct 2020 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2020-10-08/aske.htm
Atxilotuak etxean daude, bai. Ez daude inoren esku. Torturaren mamua uxatzeko moduan gaude. Poztu gaitezen: sustoa pasatu da. Arnasa astelehenean baino lasaiago har dezakegu gaur; har dezagun, bada.

Baina ez dezagun ahaztu edozein atxilotuk behar duela komisariatik ateratzea baino zerbait gehiago guztiz libre izateko. Ez dezagun ahaztu inoiz gutako edonork behar duela bakean utz dezaten aske izateko. Aska dezagun geure burua beraz, geure bidea eginez. Eta horrela, akaso, aske izango gara. Bitartean, haien sokaren estutasunak edo zabaltasunak mugatuko dizkigu gure mugimenduak.]]>
<![CDATA[Erraz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/002/2020-10-07/erraz.htm Wed, 07 Oct 2020 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/002/2020-10-07/erraz.htm
Ezinbestean akordatu naiz gure auzoko gizon hartaz. Bere obsesiorik eta desiorik handiena etxean hiltzea zen. Ez loteriarik, ez luxurik ez ezer: bizitzari eskatzen zion bakarra etxean hiltzeko aukera zen. Eta horixe esan zigun gure Izeko Irenek ere apirilean ospitalera eraman zutenean: berak ez zuela han hil nahi, bakar-bakarrik.

Eta pentsatu dut baietz, laurogeita hamapiko urteko emakume horrek arrazoia daukala: ahaztu egin zaigu bakean hiltzen uztea zer den. Erraz hiltzea, behin adin batera ezkero, ez da gerta dakigukeen gauzarik txarrena izango.]]>
<![CDATA[Elkarrekin]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2020-10-06/elkarrekin.htm Tue, 06 Oct 2020 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2020-10-06/elkarrekin.htm
Errazagoa da haiek biziko diren zentroak edo ospitaleak eraikitzea eta haiekin lan egiten dutenak ze lan ona egiten duten goraipatzea. Erraza da ez dakit noren alabaz edo semeaz irribarre batekin hitz egitea, baina zaila da gureari harekin trago batzuk har ditzan eskatzea. Zer eskatuko diogu guk nerabe bati? Normala da. Haientzat gaitza da desberdinak direnekin harremantzea. Eta sorbaldak jasotzen dituzu zeuk ere argudioaren aurrean.

Eskatu egin dezakegu, ordea. Ez nerabeei bakarrik: baita geure buruari ere. Eskatu eta irakatsi maitatzen, egoten, lasaitzen eta elkarrekin bizitzen.]]>