<![CDATA[Onintza Enbeita | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 20 Nov 2018 01:01:39 +0100 hourly 1 <![CDATA[Onintza Enbeita | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Efemerideak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2018-11-20/efemerideak.htm Tue, 20 Nov 2018 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2018-11-20/efemerideak.htm
Josu Muguruzari tiro egin ziotenean, berriz, hamar urte nituen. Hori izango da zerbait larria gertatu izanaz dudan lehen oroitzapena ia. Urduritasuna etxean, pena inguruan. Harrezkero, burua lehertzeraino kantatu zigun izebak Ez da posible. Baina posible izan zen, eta batzuetan pentsatzen dut orain ere, posible dela.

Izan ere, gaur, badira efemeride gehiago. Hotzikaraz ikusiko dut beste behin, nola aterako diren Espainiar faxistak. Eskuineko eskua eguzkira jaso eta hor ibiliko dira Erorien Haranean zein edozein herriko kaleetan. Patxi eta Erriberako lehengusua gogoan, argi utziko dute zenbat gorroto dituzten independentistak, homosexualak, emakume libreak, beltzak eta orokorrean, haien modukoak ez garen guztiak.

Eta batzuk jarraituko dute esaten Kataluniako erreferendumak esnarazi zituela faxistak, eta nik jarraituko dut pentsatzen ordura arte lasai lo egon baziren, haien neurrira egindako legeen arabera bizi zirelako izan zela.]]>
<![CDATA[Jasateaz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/023/001/2018-11-18/jasateaz.htm Sun, 18 Nov 2018 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1943/023/001/2018-11-18/jasateaz.htm
Lanpetuta nabilela esan diot, eta trabes begiratu nau: ni trena eta bera behia bagina bezala. «Ezerk ez du justifikatzen mina jasatea», esan dit. Badakit arrazoia duela, baina arrastaka bada ere aurrera egiten ohituta gaude. Heziketa izango da akaso, edo ez molestatzeko gogoa, bizitzak ematen duena hartu egin behar deneko uste judeokristaua, baina medikuarenera joan aurretik asko pentsatzen dut. Lau hamarkadatan bi aldiz baino ez dut eskatu analitika bat egin diezadaten. Neure buruari esaten diot gorputzak zerbait baldin badu esango didala. Kontua da, neure zurrunbilo honetatik, ez diodala barruari askorik begiratzen; eta are gutxiago entzuten.

Eta azkenean, heziketaz, edo ez molestatzeko gogoz, edo bizitzak ematen duena hartu egin behar dugula uste dugulako, normalak izan behar ez luketen min asko jasaten ditugu. Eta ez azkura fisikoak bakarrik; baita min sinbolikoak ere.]]>
<![CDATA[Ekarpena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/002/2018-11-17/ekarpena.htm Sat, 17 Nov 2018 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/002/2018-11-17/ekarpena.htm
Kontua da dirua ez dela denongana iristen. Argitaratzen dituzten kopuruak orokorrak dira. Ez dakit zeren arabera banatuko duten gero dirua, baina gutxiri asko eta askori gutxi heltzen zaie. Esate baterako, ez da denbora askorik pasatu Bilbon MTV sariak eman zirela. Badakigu jende asko hurbildu zela haraino gala hori eta haren aitzakian antolatutako kontzertua ikustera. Jende guzti horretatik zati handi batek hotelak hartu zituen Bizkaiko hiriburuan, eta kalkulu orokor batean ondorio hau aterako dute batzuek: hainbeste mila euroko ekarpena egin die MTV galak Bilboko hotelei.

Baina, hotel horietako gelak garbitzen ibili direnei urrun gelditzen zaizkie milaka euro horiek. Jakin dugunez, zenbait hoteletan, euro bi eta erdi ordaintzen diete orduko garbitzaileei; baita MTVaren aitzakian prezioak biderkatu egin dituztenean ere. Broma txar bat dirudi, baina errealitate gordina hauxe da.]]>
<![CDATA[Ez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/002/2018-11-16/ez.htm Fri, 16 Nov 2018 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/002/2018-11-16/ez.htm
Eta hala ere, gehienetan baietz esaten dugu. Eta hala ere, zerbait hausten zaigu ezetz esaten dugun aldiro. Eta hala ere, gaizki sentiarazten gaitu ezetz esateak. Eta hala ere, ezetz esaten dugun aldi bakanetan inori inporta behar ez litzaizkiokeen gauzak esplikatzen ditugu. Eta askotan besteak dira arrazoi horien balioa erabakitzen dutenak.]]>
<![CDATA[Aralar]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/028/002/2018-11-15/aralar.htm Thu, 15 Nov 2018 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/028/002/2018-11-15/aralar.htm
Aralar ez da inorena eta guztiona da. Eta gauza logikoa da ganaduak han bazkatzea. Neure buruari baino lehentasun handiagoa ematen diet animaliei mendiaz ari garenean. Kontua da zenbat abelburu, zenbat ardi edo zenbat patari kabitzen diren Aralarren, Oizen, Urbasan zein beste edonon.

Ezin baitira bereizi antolatzen ari zaizkigun abeltzantza eredu industrializatua eta ingurumenarekin gertatzen ari dena. Hamar behik ez dizue dirurik emango esan ziguten: jarri itzazu berrehun buru eta guk diru laguntzak emango dizkizugu. Eta orain diru laguntza gabe ezin iraun dabiltza abeltzain batzuk, eta abeltzantza behar lukeena ia desagertuta dago, eta mendiak behar adina bazkarik ez duenez, janaria garraiatu behar da haraino. Susmoa daukat nekazaritzaren biziraupena baino, izadiaren galbidea bultzatzen ari ez ote garen.]]>
<![CDATA[Bazterrak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/021/002/2018-11-14/bazterrak.htm Wed, 14 Nov 2018 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/021/002/2018-11-14/bazterrak.htm gintzen herri honetan: kulturgintza, euskalgintza, herrigintza. Gipuzkoako irakurleek, entzuleek, hiztunek agintzen dute, baina Euskal Herria hori baino zabalagoa da.

Ostera, konturatu naiz zenbait gauzatan ona dela bazterrean egotea. Autzaganeko mendateak ustezko progresotik baztertu egin gaitu Urdaibaiko biztanleok, eta mesede ederra egin digu. Euskal Herriaren zentro geografikoa porlanez matxakatu dute; egunen batean jakingo dugu nork zenbat irabazi duen. Zegamar batek esan zidan apartetxo egotea hobeto dela hauek agintzen duten artean, eta arnasa hartu nuen. Behingoagatik, bazterrean ondo nago.]]>
<![CDATA[Jatorria]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2018-11-13/jatorria.htm Tue, 13 Nov 2018 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2018-11-13/jatorria.htm
Beste albistea Elorriotik iritsi da. Bertako taberna bateko emakumeen komunean kamerak aurkitu dituzte. Antza denez, uztailean aurkitu zuten kamera bat eta oraintsu bestea. Inputatu duten gizona bertakoa da, zuria eta gaztea. Gaurko notiziek ez didate gosaltzen utziko.

Whatsappeko taldera iritsi da Elorrioko mugimendu feministak egindako bideoa, eta harekin batera inpresioak. Daukadan baino asti gehiago eman diot eztabaidari. Batek ez du ulertu nahi, bideoak zergatik azpimarratzen duen erasotzailea zuria izan dela. Bada, alde batetik, azalaren kolorea edo pertsonaren jatorria notiziaren parte badira, beti hala direlako; bestetik, garaia dugulako geure buruari aitortzeko, gizon txar guztiak ez direla kanpotik etorri. Berton ere bazirela eta zoritxarrez, badirela. ]]>
<![CDATA[Ito]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/021/001/2018-11-11/ito.htm Sun, 11 Nov 2018 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1943/021/001/2018-11-11/ito.htm culito garbitzera. Ez zidan niri esan, baina ezin izan nion entzuteari eutsi. Taberna bateko komunera sartu nintzen, eta aita-alabak zeuden nire ondoko atearen ostean. Umea komun guztian zebilen bueltaka prakak bajatuta izan arren, eta aitak horrela dei egin zion bere ondora joan zedin. Edozein guraso egongo litzateke komunetik ateratzeko desiatzen halako egoera batean, eta ulertzen dut, halakoetan, ia edozerk balio duela umeak engainatzeko. Baina ezin dut gehiago. Itoekin gogaituta nago. Euskarak badu umeen hizkuntza garatua eta ederra. Gure gurasoek eta haien gurasoek bazekiten umeei nola zuzendu, eta euskaraz egiten ziguten beti. Eta orain ez bakarrik kalean edo tabernako komunetan, geurean ere, etxean ere, itoak nagusitu zaizkit: abrasito, culito, kukita, petito, txisito, bihotzita, laztanita, cariñito... benetan? Ez dago beste hitzik umeei zuzentzeko? Hainbeste kostatzen zaizue: ipurdia, kukutxoa, txiza, laztantxoa, bihotza edo dena delakoa esatea? Hitzak goxotzeko txo edo txu gehituta ez al da nahikoa? Derrigor behar dugu ito edo ita?

Bai, zahartzen ari naiz: gero eta gauza gehiagok aztoratzen didate gogamena. Badakit itoz mintzo direnak niregana zuzentzen ez direnean ez lidakeela esaten dutenak ardura behar. Ezin dut jasan, ordea.]]>
<![CDATA[Terrorismoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/002/2018-11-10/terrorismoa.htm Sat, 10 Nov 2018 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/002/2018-11-10/terrorismoa.htm
Estatu bateko presidentea hiltzeko laguntza eskatzen baduzu zure inguruan, presidente hori gorri hutsa delako, lasai lo egin: hori ez da terrorismoa. Gorriak hiltzeko arma mordoa erosten badituzu ere, lasai lo egin. Hori ez da terrorismoa. Hori ez da burutazio ero efimero bat baino.]]>
<![CDATA[Jendea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/002/2018-11-09/jendea.htm Fri, 09 Nov 2018 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/002/2018-11-09/jendea.htm
Harria inoren teilatura bota gabe, neu ere aldatu egiten naiz taldean. Batzuetan, pentsatzeko gogorik ez dudanean, nagoen talde horrek egiten duena egiten dut ezer zalantzan jarri gabe. Beste batzuetan, halako talde baten kide izan nahi izan dut sortzen ari direna ederra iruditu zaidalako. Inoiz taldeari ihesean ere ibili naiz, lotsaz.

Eta hori gertatzen zait jendearekin. Jendeak, masan, idoloak sortzen ditu. Gero atzamar batek erregea biluzik dagoela seinalatzen du, eta masak hondoratu egiten du lehen eraiki duen idoloa. Jendeak ez du onartzen, baina janari arina kontsumitzen du, telezaborra ikusten du eta, modara joatearren, gustatzen ez zaizkion gauzak janzten ditu. Jendeak eskuin muturrari ematen dio botoa eta futbola ikustera joaten da igandero.

Jende talde guztietan daude halakoak ez diren pertsonak, baina elkarrekin doazenean zaila da salbuespenak ikustea.]]>
<![CDATA[Jabetza]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/002/2018-11-08/jabetza.htm Thu, 08 Nov 2018 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/002/2018-11-08/jabetza.htm
Urrunago joan nahi nuen: gizakiak ez beste animaliak izan genituen ordura arte berbagai, baina gizakien laguna ere ez naizela esan nion. Eta esplikatu nion gu bakarrik garela elkar torturatzeko gai, gu bakarrik gerrak antolatzeko gai, gu beste espezie bateko animaliak dibertimendu hutserako hiltzeko gai, gu larrua jo diogulako bakarrik norbait gurea dela pentsatzeko gai.

Barre egin zuen berriro. Momentu konkretu hartan bera eta ni baino ez omen ginen gu, eta jakina, gu ez ginen inor torturatu edo dibertimendu hutsez hiltzeko gai. Baina ohetik jaiki eta gero ere, bolada polit batez, sinistu egiten genuen elkarrenak ginela elkarrekin larrutan egiten genuelako bakarrik. ]]>
<![CDATA[Birjinak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2018-11-07/birjinak.htm Wed, 07 Nov 2018 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2018-11-07/birjinak.htm
Kontua da ez zaidala kasualitatea iruditzen zenbait egunkaritan azalera eramatea fedearen aldeko hautu erabatekoaren garrantzia edo gotzainarenganako menekotasunaren solemnitatea. Eta hor erabaki pertsonal zenbaiten eta fedearen beraren erabilera mediatikoa argia da.

Elizak nahi duena aldarrikatzea dauka bere parrokietan, baina beste guztiok normalizatu nahi ditugun jarrerak alboratu izana balio handitzat saltzea ez dator munduarekin bat. Eta berriro ere, birjinak ez izateaz harro gauden emakume guztion kulpa aldarrikatzen ari dira zeharka. Eta bi mila eta hamazortzigarren urtez jarraian, emakume onak eta txarrak nortzuk garen inposatu nahi digute Gipuzkoan gehien saltzen omen den egunkariaren azaletik.]]>
<![CDATA[Altsasu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/002/2018-11-06/altsasu.htm Tue, 06 Nov 2018 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/002/2018-11-06/altsasu.htm
Asmo bat edo beste zekartela ere, etorri ziren faxistak, eta mikrofonoa hartu zuten eskuin muturreko agintariek. Ezkila hotsez isildu zituzten gezurrak. Mundutartasunerako dei egin zuten pentsalariek, baina han Espainiako bandera larregi zegoen mundutarren topaleku izateko.

Alboko plaza batean egon ginen bertsotan, kantuan eta dantzan. Gauza barregarria izan zen askorentzat, baina guk bizirik dagoen herri baten mezua eman genuen. Txarrenari onena atera zion Altsasuk, beste behin. Eta guk haiekin batera kantatu nahi izan genuen geure txikitasunetik: ez diogulako bat izateari utzi nahi, batera kantatzen jarraitu nahi dugulako. Aurrera Altsasu!]]>
<![CDATA[Isiltasuna]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/021/001/2018-11-04/isiltasuna.htm Sun, 04 Nov 2018 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1943/021/001/2018-11-04/isiltasuna.htm
Gure aitonak ez zigun inoiz ezer esan gerran galdu zuen anaiari buruz. Gure amari eta izeba-osabei bai, baina guri ez. Batzuek esaten dute gerra bizi izan zutenek esaten omen dute hura baino okerragorik ez dagoela. Bada, horixe ere ez zigun esan guri Patxik. Bizitzen lagundu zigun, beti irribarre batekin, eta berarekin eraman zituen bere hausnarketak. Gerora osatuz joan gara haren gerrako geografia eta haren anaiaren amaiera latzaz ere jakin dugu zerbait. Zer da aititaren buruan sekula klik egin ez zuena guri zerbait kontatzeko?

Amamak asko zekien sendabelarrei buruz. Ez zuen horretaz berriketarik luzatzen. Elizkoia ere bazen, eta guk ez bezala, hark bazekien elizan ez zegoela ondo ikusita halakoetan aritzea. Ez zigun ia ezer irakatsi, oso oinarrizko hiru edo lau aholku baino ez zizkigun eman. Zergatik ez zion zerbaitek klik egin bere arrazoiaren alde?]]>
<![CDATA[Gaitasunak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2018-11-03/gaitasunak.htm Sat, 03 Nov 2018 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2018-11-03/gaitasunak.htm
Galdu egiten gara, ordea, zera berezi baten bila. Onenak ez garen gauzetatik erretiratu egiten gara; lotsa ematen digu jendeak abilak ez garen jardunbideetan ikusteak. Ez da lehiaz ulertzen duguna hori, baina lehiakortasun moduko bat daukagu barruan: abilidadeak baino ez ditugu erakusten jende aurrean. Gutxieneko konfiantzarik ez dagoen eremuetan gutxitan egiten ditugu ondo egiten ez dakigun gauzak.

Berez ez da txarra. Baina taldean ari garenean edo proiektu berriak abiatu behar ditugunean, halako beldurrak agertzen zaizkigu. Askotan, baten eskuetan uzten dugu guztia ez dugulako geure buruarengan konfiantzarik. Beste batzuetan, batek hartzen du dena bere gain guztiarekin ezin duela jakin arren. Eta ez da umeekin bakarrik gertatzen, helduen artean ere normala da arduradun bat izendatzea. Horregatik da garrantzitsua ardura hartu duenak talde osoaren gaitasunak ager daitezen eragitea, eta irakasle onak ume guztien gaitasunak azaleratzea.

Denok baikara zerbaitetarako gai, eta guztion gaitasunak batuta, urrutira hel gaitezke. ]]>
<![CDATA[Munduaren norabidea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/014/002/2018-11-02/munduaren_norabidea.htm Fri, 02 Nov 2018 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/014/002/2018-11-02/munduaren_norabidea.htm
Horiek eta horiek baino handiagoak esan izan ditu Brasilgo presidente berriak: nazka. Harridura ere bai, ordea: haren botoen artean badira jende pobreak, emakumeek, homosexualek eta beltzek emandakoak ere. Ez da munduaren amaiera, baina bideak zabaldu eta asmatu behar ditugu munduaren norabidea aldatzeko: derrigor.]]>
<![CDATA[Azaroa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/014/002/2018-11-01/azaroa.htm Thu, 01 Nov 2018 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/014/002/2018-11-01/azaroa.htm
Pertsonen artean ere halako barrura biltze bat igartzen ari naiz. Ez da berria, urteroko kontua da. Uda usaindu orduko maitemindu egin behar dugu ia derrigor, piztu eta poztu. Udaberriak odola haizatzen omen duenez, behartuta gaude horman gora ibiltzera. Neguan, ordea, lasai: mantapean sartu eta udako maiteminak gogoratzea baino ez zaigu geratzen. Ez nago ados urtearen banaketa horrekin. Nik neguan maitemintzen garenon kluba osatu nahi dut. Askoz ere errazagoa da hotzetan besteen gorputzetara hurbiltzea: atzamar izoztuak errazago mugitzen dira azalean esku izerdituak baino. Udako gehiegizko argiak nahastu egiten gaitu: edonork egin dezake eguzkitan disdira. Neguko ilunetan, ostera, antzeman egiten dira benetan argi egiten duten begiak: berokia, bufanda, eskularruak, jertsea eta barruko kamiseta jantzita dituzula ere, biluzi egiten zaituztenak.]]>
<![CDATA[Hildakoak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/001/2018-10-31/hildakoak.htm Wed, 31 Oct 2018 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/022/001/2018-10-31/hildakoak.htm
Gaur Halloween gaua da. Duela gutxira arte Ipar Ameriketan asmatutako jai txolin bat zela uste genuen: gai konkretu bati lotutako mozorro festa antzerako bat. Baina etorri zen ahotsak.eus, eta hasi ginen entzuten hemen ere badaudela kalabazei eta hildakoei lotutako zenbait ohitura.

Eta eskolatik umeek ekartzen zituzten marrazkiekin larritutako guraso zein izeba euskaldunok lasaitzen hasi ginen. Agian, gure umeak ez ziren amerikanizatu, bazeramaten zerbait barruan gu baino lehenagotik zetorrena. Ez gaitezen erlaxa, baina. Segi dezagun arakatzen, ikasten eta ulertzen heriotza gauza naturala zenean jendea nola bizi zen.

Ez baita horren larria gaur gauean hildakoak gure artean izango direla pentsatzea. Nahiz eta hori ezinezkoa dela jakin, nahiz eta betirako joan direla ulertu, momentu batez arnastu dezagun hemen egon zirela.]]>
<![CDATA[Kezkak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/001/2018-10-30/kezkak.htm Tue, 30 Oct 2018 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/001/2018-10-30/kezkak.htm
Eta atzoko parafernaliak ere ez ditu kezkok uxatzen.]]>
<![CDATA[Urriak 28]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/026/001/2018-10-28/urriak_28.htm Sun, 28 Oct 2018 00:00:00 +0200 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1944/026/001/2018-10-28/urriak_28.htm
Eta hala ere, ze ederra den kantua.]]>