<![CDATA[Onintza Enbeita | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 07 Feb 2023 02:21:12 +0100 hourly 1 <![CDATA[Onintza Enbeita | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Inposaketa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2023-02-07/inposaketa.htm Tue, 07 Feb 2023 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/001/2023-02-07/inposaketa.htm
Atez ateko hondakin bilketa inposaketa latza izan zelako jarri zituen jendeak zabor-poltsak leihotik zintzilik. Zenbait komunikabidek kanpaina itzela egin zuten atez atekoa sortzen ari omen zen arratoi pilari buruz, sistema horren kontra zegoen jendeari buruz, egin ziren manifestazio jendetsuei buruz... Hiru urte hauetan apenas esan duten ezer, hala ere. Ulertzera ematen dutenez, Zaldibarren zabortegia non jarri eta hara zer bota ez zuten inposatu: herritar guztien artean erabaki zuten. Zer esanik ez, zikinkeriaren inguruan: ez zara espaloietan poste zikinak jartzen hasiko, mendia lehertu arte estali dezakezunean zaborrez. Zabor bilketarekin politikarik ez dela egin behar esaten du gero jende batek... Zaborren kudeaketa politika da. Batzuentzat aberasteko modu bat baino ez da, beste batzuentzat ez.]]>
<![CDATA[Dokumentazioa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/016/001/2023-02-05/dokumentazioa.htm Sun, 05 Feb 2023 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1944/016/001/2023-02-05/dokumentazioa.htm
Antolatzen den ia guztia haizeak eramaten digu, eta hori horrela izan ez dadin lan egiten duen jendea badago. Eta ez zaio behar den adina esker ematen. Argazki bat behar badugu norbait omentzeko, edo erakusketa baterako, edo zenbatgarrenez ari garen jakiteko… haiengana jotzen dugu. Eta ze artxibo daukaten konturatzen gara. Ez dira hil ala biziko gauzak izango egiten dituztenak, baina eskertzekoa da haien dedikazioa.]]>
<![CDATA[Santa Ageda]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/001/2023-02-04/santa_ageda.htm Sat, 04 Feb 2023 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/001/2023-02-04/santa_ageda.htm <![CDATA[Saregileak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/001/2023-02-03/saregileak.htm Fri, 03 Feb 2023 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/001/2023-02-03/saregileak.htm
Nik ez dakit Ondarroako muralari eman berri dioten saria horregatik izan den, edo, besterik gabe, irudi ederra delako sartu duten munduko hiru muralik onenen artean. Dakidana da, ordea, aukera ederra dela hau saregileak gure itsas bizitzaren historiako lehen hiru kaxoietan gordetzeko. Guztiok ikus ditzagun eta konpon ditzagun, geure ahalez, historiaren sare zulatuak: emakumeen izenak itsasoaren hondora erortzen uzten dutenak.]]>
<![CDATA[Urtea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2023-02-02/urtea.htm Thu, 02 Feb 2023 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2023-02-02/urtea.htm
Urtea liburua balitz, guztionak izango lituzke urtero errepikatzen diren kapituluak; denbora garrantzitsuak zaizkigun gauzen arabera banatzen dugula (edo banatu behar genukeela) gogorarazten digutenak.]]>
<![CDATA[Mendiak ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2023-02-01/mendiak.htm Wed, 01 Feb 2023 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2023-02-01/mendiak.htm <![CDATA[Pozten direnak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/012/001/2023-01-31/pozten_direnak.htm Tue, 31 Jan 2023 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/012/001/2023-01-31/pozten_direnak.htm <![CDATA[Opariak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/016/001/2023-01-29/opariak.htm Sun, 29 Jan 2023 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1944/016/001/2023-01-29/opariak.htm
Esate baterako, masaje bat oparitu diozun lagunari kaxoian iraungitzen zaio astirik ez duelako izan, ahaztu egin zaiolako edo besterik gabe ezin izan duelako. Edo konturatzen zara iaz asteburu-pasa prometitu zenion lagunaren urtebetetzea berriz dagoela hemen eta oraindik iazko oparia ez duzuela bete. Ez dakit ziur halakoak zergatik gertatzen diren. Askotan halabeharrak dakartzan emaitzak izango dira, baina beste askotan konpromisoz egin dugun zerbait izan dela erakusten dute. Alegia, gauza ederrak ere errutinatu eta gogaikarri bihurtzeko joera dugula. Ez dakigu momentu bakoitzean gu eta gure ingurua nola gauden irakurtzen. Behin funtzionatu duten gauzak edo norbaiten ahoan ederrak diruditenak erreproduzitzen ditugu, etengabe.]]>
<![CDATA[Inkoherentziak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/002/2023-01-28/inkoherentziak.htm Sat, 28 Jan 2023 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/002/2023-01-28/inkoherentziak.htm
Agian, kirola aldatu egin behar genuke, eta ustez koherenteak ez diren horiek guztiek ondo egiten dituzten gauzetatik ikasi.]]>
<![CDATA[Kaikuak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/001/2023-01-27/kaikuak.htm Fri, 27 Jan 2023 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/020/001/2023-01-27/kaikuak.htm kaiku hitzak. Lehenaren arabera, kaikua da ardi esnea biltzeko erabiltzen den zurezko ontzia, euskarri bakarrekoa eta goporra baino handiagoa. Bigarrenean dioenez, ostera, adimen laburreko pertsonak dira kaikuak. Hirugarren adiera arropari buruz ari da, eta puntuzko euskal jaka urdina edo beltza dela dio: artilezkoa eta irudi gorriz apaindua; aurrean lokarri borladunak dituena. Beste jaka mota bat ere bada kaikua deitzen zaiona: artile ehunez egina da.

Euskal Herrian kaiku horiek guztiak bizi dira, oraindik. Badira egurrezko kaikuak gordetzen dituzten artzainak, adibidez; nahiz eta egunerokoan altzairuzkoekin lan egin, egutegietako argazkietan haiekin ateratzen direnak. Feria egun handietan oraindik ere kaikuak janzten ditu jendeak; baita aberri zein Alderdi egunetan eta santa eskean joaterakoan ere. Eta, esate baterako, badira Euskal Herrian faxismoari arropa konkretu batekin irabaz dakiokeela pentsatzen dutenak. Baina gauza bat da zure janzkerak ingurua aztoratzea edo janzkerarekin posizionamenduak probokatzea, eta beste bat, oso desberdina, estatu kolpe baten bidez boterea hartu duenari tripa gainean borlaz lotutako jaka bat erakutsita iraultza egiten ari zarela esatea.]]>
<![CDATA[Fobiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/001/2023-01-26/fobiak.htm Thu, 26 Jan 2023 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/001/2023-01-26/fobiak.htm
Nire galdera da ea nor den baztertzaileagoa: lurralde jakin bateko funtzionario publiko izateko bertako hizkuntza ofizialetako batean komunikatzeko gaitasuna eskatzen duena, ala hizkuntza horretan mintzo den komunitateari aurpegira barre egiten diona ez zaiolako hantxe bertan jartzen hizkuntza hori ikastea? Ze, garai batean zenaz bestera, egun ez da derrigorra dirua gastatzea euskara ikasteko, eta Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak euskaraz eskolatzeko eskubiderik gabe utzi dituen auzoetako jendea ez da protestan ari dena. Protestan ari direnetako askok mila aukera izan dituzte euskara ikasteko, baina ez dute nahi. Fobia diote euskarari: fobia eta gorrotoa.]]>
<![CDATA[Virginia Woolf ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/001/2023-01-25/virginia_woolf.htm Wed, 25 Jan 2023 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/001/2023-01-25/virginia_woolf.htm <![CDATA[Bortxaketa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/012/002/2023-01-24/bortxaketa.htm Tue, 24 Jan 2023 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/012/002/2023-01-24/bortxaketa.htm
Kontua da kosta egiten zaiola gizarteari haien ifrentzua ikustea, eta erakusten dutenean, estali egiten da. Batez ere, bakoitzak bere talde kutuneko jokalariena ezkutatu ohi du.

Eta horrela iritsi gara enegarren eskandalura azken asteotan. Badakit futbolari guztiak ez direla bortxatzaileak. Kontua da Dani Alvesen harira denetarik entzuten dugula. Tartean, bortxaketa gaitzetsi arren, fama nahi duten neskak futbolarien atzetik ibiltzen direla esaten dutenak. Bakoitza libre da nahi duenaren atzetik ibiltzeko. Baina ezerk, ezerk, ezerk ez du justifikatzen inoren bortxaketa.]]>
<![CDATA[Bide batez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/015/001/2023-01-22/bide_batez.htm Sun, 22 Jan 2023 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1943/015/001/2023-01-22/bide_batez.htm
Maritxu Gorozikakoak kontatzen zuen euria ari zuen egun batean senar-emazte batzuk baserriko atartean gurutzatu zirela. Emaztea busti-busti eginda omen zetorren oilotokitik eta senarrak, sutondotik atera berri zegoenak, esan ei zion sutarako egurra ekartzeko. Izan ere, emaztea ordurako blai zegoen. Hark, hartu balde bete ur, eta senarrari bota omen zion: «Orain biok gaude bustita eta zeu joan zaitezke!». Bada, horixe: euskaraz ari garela, denok bustitzea da kontua.]]>
<![CDATA[Amak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/002/2023-01-21/amak.htm Sat, 21 Jan 2023 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/018/002/2023-01-21/amak.htm
Gure ama ez da perfektua, baina asko maite dut: infinitu. Eta zenbat eta inperfektuago, gehiago, eta zenbat eta gehiago ikusi amaren gorputz berean bizi den emakumea, gehiago. Eta zenbat eta gehiago frogatu idealizatutako amak ez direla idealak, gehiago.]]>
<![CDATA[Bizirautea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/001/2023-01-20/bizirautea.htm Fri, 20 Jan 2023 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/015/001/2023-01-20/bizirautea.htm
Ez dut esan nahi irakurle guztiak ibili direnik besteen heriotza berrietan usnaka, baina morbosoa bezain humanoa da hori ere: hileta kristauen idiosinkrasia besteen minaren exhibizioan oinarritzen da. Tristea eta indar-emailea da zenbat pertsonari bizirauten ari garen jakitea.]]>
<![CDATA[Leihotik begira]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2023-01-19/leihotik_begira.htm Thu, 19 Jan 2023 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2023-01-19/leihotik_begira.htm ekaitza deitzea, baina elurra egiten duen aldiro ez du zertan ekaitzik egin. Elurra egitea normala da neguan, edo hala zen ni bizi nintzen Euskal Herrian. Orain ez dakit zer den normala eta zer den aldaketaren emaitza, zenbat lehorte biziko ditudan bizi naizen tartean... baina elurra gauza ederra da.

Kalean bizitzera kondenatu dutenak ez du elurrik merezi, jakina. Udan tomateak jan nahi ditugunontzat, ordea, lagungarri da elurra: lurra garbitzen du, gaitzak eramaten ditu eta xomorroek lo egiten dute. Ez baitira hiltzen, ezkutatu baino. Gure herrian bazegoen, hala ere, hil egiten zirela pentsatzen zuen gizon bat: «Iaz patatari koko guztiak erre neutsazan eta aurten gehiago daude!», esaten zigun. Zerbaitek egiten zion huts bere hirukotearen erregela sinplean, eta zahartzarorako erantzun bat aurkitu zuen: «Abioietatik botaten deuskuez, gero botikak erostera joan gaitezen!». Ez zebilen erabat oker, baina hori baino korapilatsuagoak dira kapitalismoa eta haren karietara eraikitako mundua.

Utz diezaiogun neguari etortzen, gelditzen eta joaten; eta ikas dezagun eguraldiari leihotik begiratzen.]]>
<![CDATA[Jasateko gaitasuna]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2023-01-18/jasateko_gaitasuna.htm Wed, 18 Jan 2023 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/016/002/2023-01-18/jasateko_gaitasuna.htm
Ez da asko bidaiatu behar pobrezia ikusteko. Guk ez dugu gure bizilagunaren gosea ikusi ere egin nahi, baina ze politak diren ume afrikarrak gure banderekin agertzen direnean argazkietan. Maletarekin bidaiatu beharrean motxilarekin bidaiatzeak koherenteago egingo bagintu bezala. Nik ez dakit pobreziarekiko zein jasate gaitasun daukadan, baina ikusi nituen herri arrantzale batetik erauzitako milaka herritarren seme-alabak desertuan. Eta ulertu nuen haien kulturak dakartzan pista guztien kontra, hondarretan ari direla urazak landatzen. Eta hori horrela gertatzen da norbaiti hala komeni zaiolako politikoki (ia beti bezala), eta jasan ezin dudana da pobrezia edozein gradutan jasateko gai omen den jendea ez izatea kapaz, haren azterketa politikoa egiteko.]]>
<![CDATA[Ozonoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/002/2023-01-17/ozonoa.htm Tue, 17 Jan 2023 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1881/017/002/2023-01-17/ozonoa.htm
Eta orain diote ozono kapa berregiten hasi dela. Konfinamendu garaian ere entzun nuen halako zerbait. Orduan ez nuen jakin zer pentsatu, eta orain, asko kostatzen zait sinistea. Nola berregingo da berez gure bizimoduak erabat suntsitu duen zera natural bat, gure bizimodua ez dugunean batere aldatu? Zalantzak sortzen dizkit guk egindako kaltea bere horretan utzita konpon litekeela pentsatzeak. Mendira asko joaten den lagun batek hondakin organikoei buruz esaten duenarekin gogoratzen naiz halakoetan: egun batean laranja azal bat botatzen baduzu mendian, izan daiteke naturarentzat ona hura deskonposatu eta ongarritzea. Milaka lagunek zientoka azal botatzen baditugu, ordea, kalte egingo genuke derrigor. Eta guk hondakin solidoak zein gasak milaka kiloka sortzen ditugu egunero. Guk gasa botatzen jarraitzen dugu ezer gertatuko ez balitz bezala; beraz, nola liteke planetak bere burua sendatzea?]]>
<![CDATA[Edukazioa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/017/001/2023-01-15/edukazioa.htm Sun, 15 Jan 2023 00:00:00 +0100 Onintza Enbeita https://www.berria.eus/paperekoa/1943/017/001/2023-01-15/edukazioa.htm
Harrezkero buelta batzuk eman dizkiet edukazioari, esan beharrekoari, egin beharrekoari… eta ez nago lagunaren baieztapenetan erabat ziur, baina egia da erantzuna ez entzuteko galdetzen diogula jendeari zer moduz dabilen, eta jende askok ez dauka norekin hitz egin bere arazoei buruz. Eta beste askok atseginarena egiten dugu, baina gure barruan ez gaude inoren arazoak entzuteko prest. Nago edukazioa baino zera larriagoa ez ote den…]]>