<![CDATA[Unai Etxenausia | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 20 Sep 2021 03:20:45 +0200 hourly 1 <![CDATA[Unai Etxenausia | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Ezinbesteko dena babesten jarraitzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/026/001/2021-09-01/ezinbesteko_dena_babesten_jarraitzeko.htm Wed, 01 Sep 2021 00:00:00 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/paperekoa/1879/026/001/2021-09-01/ezinbesteko_dena_babesten_jarraitzeko.htm The culture is dead! (Kultura hilda dago!) lelopean egingo dute.

Elkartearen helburuetako bat da Gasteizko eta Arabako kulturaren egoeraren unean uneko azterketa egitea, eta aurten inoiz baino arrazoi gehiago izan dute horretarako. Ondorioztatu dute kultura ataka zailean dela, eta horregatik hautatu dute lelo hori urteurrenerako. Izurrite garaiko hasierako «shock orokorra» gainditzeko adina denbora pasatu ondoren, gauzak beste modu batera egin daitezkeela sinetsita daude elkarteko kideak: «Gauzak egiteko beste modu bat posible da, eta ez da bakarrik beharrezkoa, ezinbestekoa ere bada», adierazi du Zubiak.

Kritiko azaldu da, erakundeekin batez ere. «Pandemia guztiontzat kaka zaharra den arren, erakundeek, oro har, kultura ahazten dute, mundu honetako biztanle gehienek egiten duten bezala». Gasteizko Udalaren adibidea jarri dute hori erakusteko: «2020an, Gasteizek 750.000 euroko aurrekontua zeukan jaietarako, eta diru horretatik 15.000 euro gastatu zituen soilik. Beraz, non dago sobran geratu zen dirua? Gure osasunean gastatu zuten? Garai horretan gaizki pasatzen ari ziren eta oraindik gaizki dauden kultur eragileetan gastatu zuten diru hura?».

Haien iritziz, sektorea osatzen duten askok ere «ez dute aprobetxatu daukaten indarra» gauzak «beste modu batean» egiteko. Halere, beste hainbat guneri eta ekintzen kudeatzaileei esker ona adierazi diete, hilabete hauetan egindako lanagatik: Hell Dorado, Kultura Bizia, TMEO eta Baratza aretoa aipatu dituzte, besteak beste. «Garai zailei» aurre egin dieten taberna eta lokal txikien lana ere goraipatu dute, bai eta «ekoizpena eta sorkuntza» gelditu ez duten talde, artista eta sortzaileena ere. Azkenik, gogorarazi dute azken asteetan abian jarri den Rock contra el fascismo (Rocka faxismoaren aurka) ekinaldiaren sinatzaile ere badirela.

Bestalde, izurrite garaian kulturak jasan dituen jazarpena eta erasoak salatu ditu elkarteak. Esaterako, Gasteizko Udaltzaingoak Cosmic Tentacles diseinu estudioa «kartel kritiko batengatik» fiskaltzara eraman zuenekoa gogoratu dute. «Hori bada gure maila, pandemiatik ez gara hobeak irtengo; beharbada, ez dugu merezi izango».

Ingurukoen aldeko apustua

Irailerako, argazki erakusketa bat, bost kontzertu eta lau liburu aurkezpen antolatu dituzte. Ekitaldi guztiak 19:00etatik 22:00etara izango dira, edukieraren %50ekin; hau da, 23 lagun sartu ahalko dira. Hori dela eta, bi emanaldi egingo dira, lehena 19:30ean, eta bigarrena 20: 30ean. Sarrerak ez dira aldez aurretik salduko; egunean bertan leihatilan eskuratu ahalko dira. Gainera, liburuen aurkezpenak streaming bidez emango dituzte.

Elkartea sortu zutenean, Lokal 0 proiektua abiatu zuten, Gasteizko eta inguruko kultur sortzaileen alde egiteko. Seigarren urteurrena ospatzeko prestatu duten egitarauan ere, gonbidatu gehienak ingurukoak dira. Hamar talde eta artistetatik lau Gasteizkoak dira, hiru Nafarroakoak, eta bat Gipuzkoakoa; Kataluniakoak izango dira beste bi.]]>
<![CDATA[Pandemiaren ondorioz %75 migratzaile gutxiago iritsi dira Arabara, Bizkaira eta Gipuzkoara]]> https://www.berria.eus/albisteak/202522/pandemiaren_ondorioz_75_migratzaile_gutxiago_iritsi_dira_arabara_bizkaira_eta_gipuzkoara.htm Mon, 30 Aug 2021 16:55:14 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/albisteak/202522/pandemiaren_ondorioz_75_migratzaile_gutxiago_iritsi_dira_arabara_bizkaira_eta_gipuzkoara.htm <![CDATA[Zaldibarko zabortegiko lanak asteartean amaituko dituzte]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1858/007/001/2021-08-28/zaldibarko_zabortegiko_lanak_asteartean_amaituko_dituzte.htm Sat, 28 Aug 2021 00:00:00 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/paperekoa/1858/007/001/2021-08-28/zaldibarko_zabortegiko_lanak_asteartean_amaituko_dituzte.htm
2020ko otsailaren 6an amildu zen Verter Recycling enpresaren zabortegia, eta luiziak azpian harrapatu zituen Joaquin Beltran eta Alberto Sololuze langileak. Hondamendiaren ostean, Jaurlaritzak hilabeteak egin zituen gorpuen bila: iazko abuztuaren 16an aurkitu zuten Sololuzeren hilotza, baina ez dute lortu Beltranen gorpua hondakin artetik ateratzea, eta maiatzaren 14an bilatzeari utzi zion gobernuak.

Zabortegiko lanak amaitzear direla, Jaurlaritzak baieztatu du lur eremua «egonkorra» dela, eta ingurua etorkizunean ere egonkorra izango dela. Gainera, obrak egin dituzte uretan ingurumen eraginik izan ez dadin eta zabortegiaren inguruko maldetan urik filtra ez dadin.

Zabortegia «ixtea» da Jaurlaritzaren asmoa; beraz, bertan «ezin izango da inolako hondakinik hartu». Obrak amaitu eta gero, zigilatzeko tramiteak abiatuko ditu gobernuak, baita lixibiatuen tratamendua egitekoak ere. Eusko Jaurlaritzak eta Bizkaiko Aldundiak maiatzean emandako datuen arabera, erakundeek 30 milioi eurotik gora gastatuak zituzten dagoeneko Verter Recyclingen zabortegia amildu izanak eragindako kalteak konpontzen, eta litekeena da kopuru hori gehiago handitu izana.

EH Bilduk atzo Twitterren salatu zuen Jaurlaritzak «eskuak garbitu» dituela, «zabortegia erori zenean egin zuen bezala». Koalizioak nabarmendu zuen Zaldibarren gertatutakoa ez dela «enpresen arteko arazo tekniko» bat: «Ingurumen hondamendiari tresna politikoekin erantzun behar zaio».]]>
<![CDATA[Mehatxuei aurre egiten]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1876/028/001/2021-08-28/mehatxuei_aurre_egiten.htm Sat, 28 Aug 2021 00:00:00 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/paperekoa/1876/028/001/2021-08-28/mehatxuei_aurre_egiten.htm
Bisoi europarra ohiko espeziea zen aspaldi kontinente osoan. Euskal Herrian, 1950eko hamarkadaren hasieran aurkitu zituzten ugaztun haragijale txiki horren lehen aztarnak, Gipuzkoan. Araban, berriz, Salburuko eta Zadorrako hezeguneetan, bisoi europar talde handiak bizi ziren. Eta 1990eko hamarkadaren bukaeran, Salburuko hezeguneetako zaharberritze lanekin hasi zirenean, Gasteizko Udalak gehiago ikertu zuen espeziea.

Hasiera-hasieratik animalia horren berreskuratze lanetan buru-belarri aritu da Lobo. Azaldu duenez, 1990eko hamarkadaren amaieran egiaztatu zuten Zadorrako eta Salburuko hezeguneetan zeudela Euskal Herriko bisoi europarraren ale gehien. Garai horretan ere galtzeko arrisku larrian zegoen espezietzat jotzen zen, eta Arabako bisoi taldeek «balio oso handia» zuten.

Berreskuratze lanak

XXI. mendearen hasieran, bisoi amerikarra detektatu zuten lehen aldiz Euskal Herrian. Espezie inbaditzaile horren hedapena larru haztegiek ekarri zuten. Lobok esplikatu du batzuetan «nahita» eta bestetan «nahigabe» ihes eginda Iberiar penintsula osora zabaldu zela espezie inbaditzaile hori. Bisoi europarraren mehatxu nagusia bihurtu zen orduan.

Bisoi amerikarra europarra baino handiagoa da, ugaltzeko erraztasun handiagoa dauka, eta europarraren errekurtso berberak behar ditu. Horregatik, «harrapatu eta hil egiten» zituzten, beste bazterketa mota batzuen artean. Ondorioz, urte gutxian, bisoi europarraren kopurua «asko» murriztu zen. Arazoaz jabetu zirenean, Gasteizko Udala eta Arabako Foru Aldundia bisoi amerikarraren inbasioa eteten saiatu ziren, baina «arrakasta handirik gabe».

Urteak pasatu ziren, eta, bisoi espezieen arteko lehian amerikarra gailendu zela ematen zuenean, 2016an, Gasteizko Udalak eta Arabako Foru Aldundiak Europako Life Lutreola Spain proiektuari ekin zioten, bisoi amerikarraren hedapena gelditzeko asmoarekin. Lobok nabarmendu du aurretik Europako beste herrialde batzuetan erabilitako teknika horri esker «espezie inbaditzailea desagerraraztea» lortu zutela.

Ostean, bisoi amerikarraren arazoa bigarren mailan geratu zenean, hurrengo pausoa bisoi europarraren egoera zein zen aztertzea izan zen. Lobok ziurtatu duenez, «ale gutxi» gelditzen ziren, eta alternatibak bilatu behar izan zituzten: orduan hasi zituzten bisoi europarra berreskuratzeko saiakera lanak.

Bisoi europarrak gizakiak sortutako mehatxuei ere aurre egin behar die. Lobok azaldu duenez, autoek harrapatuta hiltzen dira asko: «Salburutik pasatzen den N-104 errepidearen tartea Euskal Herrian bisoi europar gehien harrapatzen diren gunea da, eta ziurrenik estatu osokoa ere bai. Ibaia errepidearen azpitik doa; hodietan garraiatzen dute ura, eta, hodiak beteta daudenean, animalia asko errepidetik pasatzen dira. Ondorioz, askotan autoek harrapatzen dituzte». Ibaiak eraldatu eta kutsatu izanak ere kalte egin dio espezieari.

Gaur egun, Araban daude Euskal Herriko bisoi europar gehienak. Gipuzkoan ere badaude ale gutxi batzuk: Leitzaran, Deba eta Urola ibaietan. Beste talde garrantzitsu bat Espainiako Errioxaren eta Arabaren artean dagoen Ebro ibaiaren hezeguneetan dago. Baina teknikariak ohartarazi du kopurua «kezkagarria» dela oraindik ere: «Bisoi europarra Iberiar penintsulatik edo Danubioren deltatik desagertzen bada, mundu osoan desagertuko da. Euskal herritarrok erantzukizun oso handia dugu bisoi europarraren birpopulazioan; lagundu egin behar dugu».

Lobok argi dauka bisoi europarra «ekosistemaren parte den beste pieza bat» dela, eta «ibaien kontserbazioan» laguntzen duela. Are, uste du hari esker ekosistema konplexu eta aberats bat «osasuntsuagoa» dela. Hogei urtean lanean ibili direnen konpromisoa eskertu du Lobok.]]>
<![CDATA[Abuztuaren 31n amaituko dira Zaldibarko zabortegia egonkortzeko eta egokitzeko lanak]]> https://www.berria.eus/albisteak/202444/abuztuaren_31n_amaituko_dira_zaldibarko_zabortegia_egonkortzeko_eta_egokitzeko_lanak.htm Fri, 27 Aug 2021 17:18:34 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/albisteak/202444/abuztuaren_31n_amaituko_dira_zaldibarko_zabortegia_egonkortzeko_eta_egokitzeko_lanak.htm 2020ko otsailaren 6an amildu zen Verter Recycling enpresaren zabortegia, eta luiziak azpian harrapatu zituen Joaquin Beltran eta Alberto Sololuze langileak. Hondamendiaren ostean, Jaurlaritzak hilabeteak egin zituen gorpuen bila: iazko abuztuaren 16an aurkitu zuten Sololuzeren hilotza, baina ez dute lortu Beltranen gorpua hondakin artetik ateratzea, eta maiatzaren 14an bilaketa lanak bertan behera uztea erabaki zuen gobernuak. Zabortegiko lanak amaitzear direla, Jaurlaritzak baieztatu du lur eremua «egonkorra» dela, eta ingurua etorkizunean ere egonkorra izango dela. Bestalde, obrak egin dituzte uretan ingurumen eraginik izan ez dadin, eta zabortegiaren kanpoaldera begira dauden malda txikietan ura infiltra ez dadin. Zabortegia «ixtea» da Jaurlaritzaren asmoa; beraz, bertan «ezin izango da inolako hondakinik hartu». Obrak amaitu eta gero, zigilatzeko tramiteak abiatuko ditu gobernuak, baita lixibiatuen tratamendua egitekoak ere. Eusko Jaurlaritzak eta Bizkaiko Aldundiak maiatzean eman zituzten datuen arabera, erakundeek 30 milioi eurotik gora gastatuak zituzten dagoeneko Verter Recyclingen zabortegia amildu izanak eragindako kalteak konpontzen, eta litekeena da kopuru hori gehiago handitu izana. Oposiziotik, EH Bilduk sare sozialetan salatu du Zaldibarko zabortegia erori zenean egin zuen bezala orain ere «eskuak garbitu» dituela Jaurlaritzak. «Hau ez da enpresen arteko arazo teknikoa. Aurrekaririk gabeko ingurumen hondamendi honi tresna politikoekin erantzun behar zitzaion eta erantzun behar zaio», ohartarazi du.]]> <![CDATA[EH Bilduk salatu du Jaurlaritzak oraindik ez duela kendu Armentia II-n gasa esploratzeko errekurtsoa]]> https://www.berria.eus/albisteak/202396/eh_bilduk_salatu_du_jaurlaritzak_oraindik_ez_duela_kendu_armentia_ii_n_gasa_esploratzeko_errekurtsoa.htm Thu, 26 Aug 2021 18:16:17 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/albisteak/202396/eh_bilduk_salatu_du_jaurlaritzak_oraindik_ez_duela_kendu_armentia_ii_n_gasa_esploratzeko_errekurtsoa.htm Eusko Jaurlaritzak udaberrian berretsi zuen uko egingo ziola gasa ustiatzeari, baina, bost hilabeteren ondoren, oraindik ez du kendu Subilla Gasteizko Armentia II putzuari lotutako errekurtsoa, EH Bilduk jakinarazi duenez. Hala, koalizio abertzaleak helegitea «bertan behera» uzteko eskatu dio Iñigo Urkulluren gobernuari, eta iragarri du interpelazio bat aurkeztuko duela Eusko Legebiltzarrean, azalpenak eskatzeko. Koalizioak eskatu du Jaurlaritzak Arabako eragile politiko, sozial eta sindikalen gehiengoaren iritzia «bere gain har dezala, behingoz». Horrez gain, Eusko Jaurlaritzako kideek, Ekonomiaren Garapen, Iraunkortasun eta Ingurumeneko sailburuak, Arabako ahaldun nagusiak eta Gasteizko alkateak gaiaren inguruan gizarteari helarazitako mezuak «kontraesanezkoak eta nahasgarriak» direla kritikatu du koalizioak. «Instituziook behingoz argitu behar dute zer egiteko prest dauden arlo honetan». Izan ere, EH Bilduren ustetan, irtenbide bakarra dago: hidrokarburoen «obsesioa» bertan behera uztea eta ahalik eta azkarren trantsizio energetiko «justu, planifikatu eta adostu» baten alde egitea behin betiko, lurraldea ahalik eta epe laburrenean deskarbonizatzeko; hori guztia 2050a baino lehen izatea nahi dute. Gainera, Eguzki erakunde ekologista eta antinuklearrak gasaren ustiaketa uztea eta baimenak judizializatzeari uko egitea eskatu dio Jaurlaritzari, eta gehitu dute «arduragabekeria larria» egiten ari direla gasaren ustiapena sustatu eta ahalbidetzen. Erakundearentzat «ez da nahikoa» Eusko Jaurlaritzak esatea ez dela egongo gas ustiaketarik eta fracking putzurik. SHESA Mikel Otero legebiltzarkideak Jaurlaritzari eskatu dio Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hidrokarburoak kudeatzen dituen SHESA enpresari «baliabide publikoak bideratzen jarraitzeari uzteko», eta klima krisiaren garai honetan herrialdeak behar duen trantsizio energetikora bideratzeko baliabide horiek. Alde horretatik, SHESA «behingoz desegiteko» eskatu du: «Hidrokarburoak erauzteko garaia historiara pasatu behar da; EAJ bakarrik geratu da, eta ororen aurka eta guztion aurka aurrera egiten jarraitzen du. Hau amaitu dela onartu behar du». Eguzkiren iritziz, SHESA «desegin» egin behar da, edo eredu energetiko jasangarri baten alde egiten duen enpresa bat bihurtu.]]> <![CDATA[Berriz bainatu ahalko da Hondarribiko hondartzan]]> https://www.berria.eus/albisteak/202385/berriz_bainatu_ahalko_da_hondarribiko_hondartzan.htm Thu, 26 Aug 2021 11:59:22 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/albisteak/202385/berriz_bainatu_ahalko_da_hondarribiko_hondartzan.htm <![CDATA[«Bigarren mailako biztanleak gara»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1949/003/001/2021-08-26/bigarren_mailako_biztanleak_gara.htm Thu, 26 Aug 2021 00:00:00 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/paperekoa/1949/003/001/2021-08-26/bigarren_mailako_biztanleak_gara.htm
Amoroton eta Mendexan mediku berbera izan dute urte luzez: astean hiru goizez lan egiten zuen Amoroton, eta bi goiz ematen zituen Mendexan. Baina osagileak leku aldaketa eskatu zuen maiatzaren 17an, eta ordutik ez dute ordezkorik jarri. Beraz, oraindik lehen arreta zerbitzurik gabe daude. Osakidetzakoek ondorengo azalpenak eman zizkieten herritarrei, Ugarteburuk esplikatu duenez: «Esan zuten haien asmoa zela lizentziatu berri zeudenei postua eskaintzea. Gerora jakin dugu ez dutela hori egin».

Are, uztailaren 19tik irailaren 10era Lea Artibai eskualdeko beste herri batzuetan (Aulestin, Gizaburuagan, Ispasterren eta Ean) ez dute lehen arreta zerbitzurik izango, udako oporrak direla eta. Ugarteburuk azaldu du herriotako biztanleak ere Lekeitioko zentroan artatuko dituztela, eta hango biztanleak ere «sufritzen» ari direla «albo kalteak eta kalitatezko lehen arretaren gabezia», «jende gehiegi» pilatzen ari delako.

Lesakako osasun etxearen kasuan, ez dute lehen arreta zerbitzua guztiz galdu, baina Izaskun Rodriguez Lesakako Osasun Plataformako kideak ohartarazi du Nafarroak bere osotasunean «arazoak» dituela lehen arreta zerbitzuarekin, eta landa eremuetan nabariagoa dela. Azaldu duenez, Lesakako osasun etxean azken urteotan zerbitzuak «okertu» egin dira. Adibidez, errehabilitazio mediku bat joaten da astean behin, eta «itxaron zerrenda ikaragarriak» daude. Pediatrian ere gauzak okertzen ari dira. Horrez gain, datozen bi urteetan hiru mediku erretiratuko dira, eta postu horiek betetzea gero eta gehiago kostatzen ari da landa eremuetan, Rodriguezek dioenez. Haren ustez, izurriteak ekarri duen telefono bidezko arretak ere «guztia zentralizatzea ekar dezake».

Aramaion, berriz, lortu zuten mediku finko bat izatea; halere, Lierni Altuna herriko alkateak esplikatu du medikua falta denean izaten dituztela arazoak. Abuztuan ordezko mediku batekin dabiltza, baina soilik astean bitan joaten da. Eta gogor kritikatu du herri txikiak ekonomikoki errentagarriak ez direnez ez dituztela «kontuan hartzen». Herritarrek, bereziki adinekoek, «beldurra eta ezjakintasuna» daukatela azaldu du.

«Egiturazko arazoa»

Rodriguezek ohartarazi du zerbitzuen galerak herrien «despopulazioa» ekarriko duela gutxinaka. Ugarteburuk, berriz, ez du uste herrietako osasun publikoa bermatzea eta lehen arreta zaintzea gobernuaren «lehentasuna» denik. Altunaren ustez, «arazoa egiturazkoa» da, eta, horri aurre egiteko, herri txikietan «osasun publiko duin» baten alde borrokatu beharra dago. Orain arte bezala, herritarrek mobilizazioak antolatzen jarraituko dute.]]>
<![CDATA[Kalezulo eta kantoiak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1892/029/001/2021-08-26/kalezulo_eta_kantoiak.htm Thu, 26 Aug 2021 00:00:00 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/paperekoa/1892/029/001/2021-08-26/kalezulo_eta_kantoiak.htm
Kalezulo eta kantoi aldapatsuek zeharkatzen duten kale nagusi bat dauka hiribilduak. Herriaren erdian, berriz, plaza dago: alde zaharra eta alde modernoa lotzen ditu, eta udaletxea ere han dago. Hortik abiatuta, herriko hainbat txokotara joan daiteke.

Gomendagarria da, lehenik eta behin, hiribilduan barrena paseatzea. Antzinako etxeek osatzen dute, eta bereziki nabarmentzekoak dira erdi puntuko arkudun ateak eta fatxada batzuek dituzten armarriak: Uriartetarrenak, Diaz Antoñanakoenak eta Estenegatarrenak, adibidez. Udaletxeak ere herrialdeko eta herriko armarriak ditu aurrealdean.

Ibiltariak ezinbestean bisitatu beharreko bigarren gunea XIV. mendean eraikitako Santikurutze Kanpezuko Andre Mariaren Jasokundearen parrokia da. Berez, arkitektura gotikoa nagusitzen da parrokian, baina erromanikoaren zantzuak ere gordetzen ditu. Daukan garrantziagatik, monumentu historiko izendatu zuten.

Ondoren, hiribilduaren goialdean, Santikurutze Kanpezuko Ibernalo Andre Mariaren ermita dago; 1930ean zaharberritu zuten. Halere, antzinako ermitaren kanpai horma erromanikoa gordetzen da oraindik. Adituek uste dute ermita eraiki aurretik Kristo aurreko tenplu bat egon zitekeela inguruan.

Azkenik, bisitariak Pierolako San Joan frantziskotar fraideen komentuaren hondakinak ikus ditzake herriaren kanpoaldean.

Toribio panpina

Inauterietako asteartea berezia da Kanpezuko herritarrentzat; merezi du egun horretan herrira joatea. Iluntzean, Toribio izeneko panpina ateratzen dute kalera: lastoz betetako panpina bat da, eta jantzi urdin bat eta bisera bat izan ohi ditu.

Herriak urte guztian bizi izan dituen atsekabeen zama darama panpinak, eta, beraz, ibaian itota hiltzera kondenatzen dute. Toribiorentzat izan ezik, beste guztientzat jai giroa da nagusi.]]>
<![CDATA[Sustrai Erakuntzak alegazioak jarriko dizkie 58 proiektu energetikori]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/006/001/2021-08-25/sustrai_erakuntzak_alegazioak_jarriko_dizkie_58_proiektu_energetikori.htm Wed, 25 Aug 2021 00:00:00 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/paperekoa/1857/006/001/2021-08-25/sustrai_erakuntzak_alegazioak_jarriko_dizkie_58_proiektu_energetikori.htm
Sustrai Erakuntza fundazioak ez ezik, beste erakunde ekologista askok ere Ekologistak Martxan, Mugarik Gabe, Erreniega Salba Dezagun... kritikatu egin dute energia ekoizteko egitasmoak «modu desordenatuan eta plangintza demokratikorik gabe» sortzea. Zehazki, proiektu horien inprobisazioa txarretsi du Sustrai Erakuntzak: «Plangintzarik ezak proiektuak elkarren artean zapaltzea eragiten du, eta instalazio berri batzuek aurretik instalatutako beste batzuek elektrizitatea ekoizteko ahalmenaren zati bat galtzea eragin dezakete».

Eredu kapitalistatik at

Fundazioak ohartarazi du proiektu horiek egiteak «habitat naturalen zati handi bat desagertzea» ekarriko duela. Izan ere, Sustrai Erakuntzako arduradunen esanetan, proiektu eoliko horiek «basoak suntsitzen dituzte», eta uste dute bide horretan jarraituz gero etorkizunean bioaniztasuna eta klima aldaketaren aurkako ekosistema babesleak «desagertzeko arrisku larrian» egongo direla Nafarroan.

Fundazioak ohar batean azaldu duenez, energiaren eta materialen «kontsumoa etengabe handitzea» da aldaketa klimatikoaren atzean dagoen faktore nagusia, eta, beraz, «kontsumoa murriztera egokitzen laguntzeko sistemak ezartzea» proposatu diete agintari politikoei. «Hazkundearen helburua alde batera uzteko neurriak hartzea proposatzen dute zientzialariek, eta, beraz, eredu ekonomiko kapitalista gainditzea», gehitu dute.

Hortaz, «beste eredu energetiko batera lehenbailehen jotzeko beharra» dagoela nabarmendu du fundazioak. Besteak beste, «energia ekoizteko azpiegitura txikietan oinarritutako eredu berriztagarri» baten aldeko apustua egin dute, helburutzat hartuta energia kontsumoa «pixkanaka» murriztea.]]>
<![CDATA[Arabako Suitza txikia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1892/029/001/2021-08-20/arabako_suitza_txikia.htm Fri, 20 Aug 2021 00:00:00 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/paperekoa/1892/029/001/2021-08-20/arabako_suitza_txikia.htm Suitza txikia deitu zion Aramaiori (Araba) Espainiako Alfontso XIII.a erregeak 1905ean, herrira bisitan joan zenean. Uda pasatzera Aramaiora joaten zen Francisco de Paula Arrillaga Garro erregearen irakasle nafarra bisitatzera joan zenean ezagutu zuen herria. Istorioaren arabera, Kurtzetako mendatera iritsi zenean eta ibarra ikusi zuenean, liluratuta geratu zen, eta Alpeetako paisaiekin identifikatu zuen: Aramaioko harana Suitza txiki bat zela aipatu zuen.

Gaur egun, mendizaleek, familiek, gazteek, adinekoek... edonork goza dezake mendiz inguratutako eta bederatzi elizatez osatutako udalerriaz. Gipuzkoarekin eta Bizkaiarekin muga egiten duen Arabako penintsulak, ibilbide eta bidezidor asko ditu, baina herriak gordetzen duen altxorrik berezienetako bat, 1.132 metroko Oriol mendia (Araba) eta hura inguratzen dituen basoak dira.

Gailurrera iristeko modu asko dauden arren, Aramaioko auzorik altuenetik abiatzea izan ohi da ohikoena: Etxaguen auzotik. Hango gunerik altuenean dagoen baserria pasatu, eta berehala sartuko da bisitaria pinudian barrena. Marra horiz eta zuriz seinaleztatutako bidezidor horretan, pinudien ondoren, zuhaitzik gabeko eremu batera pasatuko da, eta, handik, Aramaioko haran osoaren ikuspegi panoramikoaz gozatuko du ibiltariak. Leziaga lepora iritsiko da azkenean.

Leziagara iristean, bisitariak borda zahar bat ikusiko du ezkerraldean. Beraz, borda ondoko pagadian sartu, sigi-saga egiten duen bidexka bat hartu, eta pagadi artean igoko da. Igoera bukatzean, basoan aurrera egingo du ibiltariak; magia zein misterioa sentiarazi ahal dio basoak bisitariari. Ostean, bidezidorretik jarraituko du gailur nagusiaren pareraino, eta harkaitzetan gora egingo du tontorrera iristen den arte. Gailurretik, Udalatx (Gipuzkoa), Tellamendi, Murugain, Anboto, Iruatxeta (Araba)... eta beste hainbat mendiz eta muinoz osatutako paisaia izango du aurrean. Ibarra herriburua ere ikusten da.

Ibarran

Gailurra utzi, eta Etxaguenera itzulitakoan, bisitaria oinez edo autoz jaitsiko da Ibarrara. Haraneko populazioaren erdia inguru bizi da Ibarran, eta beste auzoetako jendea gerturatzen da aldameneko zenbait baserritatik. Giro herrikoi atsegina sortu ohi da kalean. Beraz, herriaren goiko aldean, frontoiaren parean dagoen Santa Ana ermitatik Bizente Goikoetxea plazako Sastiña ermita arteko beheranzko bidean, tabernaz taberna herriaren xarmaz gozatzeko aukera dago.]]>
<![CDATA[Emakume bat eta bi urteko alaba etxegabetu dituzte Bilbon]]> https://www.berria.eus/albisteak/202147/emakume_bat_eta_bi_urteko_alaba_etxegabetu_dituzte_bilbon.htm Thu, 19 Aug 2021 18:07:18 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/albisteak/202147/emakume_bat_eta_bi_urteko_alaba_etxegabetu_dituzte_bilbon.htm <![CDATA[«Ezin dugu pentsatu etxeen arazoak ez duela loturarik besteekin»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/005/001/2021-08-19/ezin_dugu_pentsatu_etxeen_arazoak_ez_duela_loturarik_besteekin.htm Thu, 19 Aug 2021 00:00:00 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/paperekoa/1857/005/001/2021-08-19/ezin_dugu_pentsatu_etxeen_arazoak_ez_duela_loturarik_besteekin.htm
Nolakoa izan da bi urte hauetako ibilbidea?

Hipotesi eta aurreikuspen batzuk aintzat hartuz jaio ginen, eta lan egiteko bi forma mahai gainean jarri genituen. Hipotesia zen proletarizazio prozesu bat aurreikusten genuela, hau da, langile klasearen pobretze bat zetorrela, eta pobretze horrek zuzeneko eragina izango zuela etxebizitzaren auzian. Egoera horrek baldintza politikoak sortzen zituen beharrizan horren gainean antolakuntza politikoa sustatzeko. Lan egiteko moduari dagokionez, alde batetik, klase ikuspegian oinarritu gara: klase batasunean eta klase independentzian. Bestetik, gaitasunak zentralizatuz egin dugu lan, modu eraginkor batean tresnak garatuz. Bagenekien antolakuntza forma ezberdinak probatu behar genituela, eta bi urte hauetan horretan ibili gara. Gure ibilbidean, pandemiaren aurretik eta konfinamenduan, hainbat fase izan ditugu.

Zeintzuk?

Lehen urtean, probatzen hasi ginen; sindikatura zenbat jende etortzen zen ikusi nahi genuen. Gehienak etxerik ez zeukaten pertsonak izan ziren. Etxegabetze abisua zeukaten pertsonen kasu batzuk ere heldu zitzaizkigun, eta epaiketa prozesuekin lagundu genien.

Bigarren urtean pandemia iritsi zen. Konfinamendu garaian, gure jardunaren balorazio positiboa egiten dugu, egoera nahaspilatsu hartan azkar erreakzionatu genuelako, eta gure lanak ez zuelako etenik izan. Frogatu genuen antolakuntza komunistak ahalmena daukala horrelako egoera batean. Garai hartan, posta elektroniko bat jarri genuen martxan, eta 350 kasu baino gehiago heldu zitzaizkigun. Gehienbat aholkularitza juridiko eta politikoa eman genion jendeari.

Eta konfinamenduaren ostean, zer?

Gatazka jakin batzuk aukeratu ditugu, eta horietan sakontzen saiatu gara. Adibidez, Gasteizko Herrandarren kaleko eraikinaren kasua. Bereziki, etxerik gabeko jendearen eta okupazioaren auziak landu eta batu genituen, lehentasun bat zirelako. Proiektuan jende asko inplikatu zen, eta 30 pertsona baino gehiago bizi izan ziren eraikin horretan. Gainera, beste lan lerro garrantzitsu bat ere izan dugu, eta, publiko egin ez dugun arren, bere fruituak eman ditu: Alokabiderekin harremanetan zeuden pertsona askori zailtasunak jartzen zizkieten etxea alokatzeko, eta horretan ere lagundu diegu. Horregatik, uste dugu borroka sindikala beharrezkoa dela babesgabetasunari aurre egiteko. Eragile sindikal bat tartean agertzen denean, gatazkak irabaz daitezke: hori frogatu dugu.

Zein izan da sindikatura joan den jendearen soslaia?

Profil oso ohikoa izan da gazte langileena, haien klase posizioagatik arazo argi bat daukatelako etxebizitza bat lortzeko. Are, borondate politiko militantea daukate askok: proiektu politikoa elikatzera gerturatzen dira. Planteatzen ditugun hipotesi eta printzipio politikoekin bat egiten duen jendea izan ohi da. Gainera, etxebizitzaren problematika era gordinago batean jasan duen jendea ere hurbildu zaigu, izan bizi kalitate miserablea daukaten Euskal Herriko proletarioak edo proletario atzerritarrak. Profilaren arabera ere aldatzen dira arazoak: proletario gaztearen kasuan, zuzenean etxebizitzarik ez izatea izaten da normalean; beste soslaiek alokatzailearekin izaten dituzte zailtasunak.

Nola ulertzen duzue etxebizitzaren afera?

Okupazioari buruz jende askok duen irudi sofistikatu edo mafiosoak ez dauka zerikusirik errealitatearekin. Fenomeno sozial bat da, errealitatearen parte dena. Horren harira, mugimendu sozialistan, gure borroka osotasun politiko baten barruan kokatzen dugu. Askotan lokalismora jo ohi dugu horrelako proiektuetan, baina antolakuntza globalago bat behar da, eta, Erraki bezalako mugimenduei esker, indar korrelazioa alda daiteke. Gaitasunak zentralizatu egin behar ditugu.

30.000 euroko isuna jaso duzue duela hilabete gutxi. Zergatik?

Poliziak Herrandarren kaleko eraikina hustu zuenean, teorikoki ezin ziren etxegabetzeak egin, pandemian kaleratzeak ez egiteko dekretu bat argitaratu zuelako Espainiako Gobernuak. Baina etxegabetzea pandemia betean izan zen. Horrek erakusten dizkigu erreforma haren mugak eta eraginkortasunik eza. 40 pertsona ingururi isuna jarri ahal izateko, salbuespenezko legedia erabili zuten, segurtasun distantzia mantentzen ez zutela esanez; 600 eurokoak izan ziren isun gehienak. Halere, zoritxarrez, sindikatuko lau kide epaiketa baten zain daude, eta bi kide atzerritartasun zerbitzura eraman zituzten, eta, gaur-gaurkoz, estradizio agindua daukate. Horregatik, uste dugu prebentzio gisa erabili zutela kaleratzea. Errakiren babesa izan ez bagenu, oraindik ezingo geniokeen arazoari aurre egin. Egitasmo politiko bat indargabetzeko, errepresio ekonomikoa eraginkorra da, baina gurekin ez zuten lortu.

Etxegabetzeak egiteko enpresak albiste izan dira azken hilabeteotan. Zer iritzi duzue?

Desokupazio enpresak jabe handi, ertain eta txikiek beren etxebizitzak berreskuratu nahi dituztelako existitzen dira. Zalantzazko legezkotasuna duten bideak erabiltzen dituzte jabegoak berreskuratzeko. Enpresek presio bidez ateratzen dute jendea etxeetatik: batzuetan, dirua eskainiz, eta, bestetan, mehatxatuz. Halere, desokupazio enpresen eskumen erreala oso murritza da: jendearen babesgabetasunaz eta ezjakintasunaz baliatzen dira. Enpresa horiek soilik antolakuntzarik ez dagoen kasuetan lortzen dute nahi dutena.

Beraz, zer bide jorratuko du sindikatuak aurrerantzean?

Helburu orokorrei dagokienez, bi erronka nagusi ditugu. Lehenik eta behin, demostratu behar dugu gure printzipio politikoen barruan gatazkak irabaz daitezkeela; garaipen partzialak dira, nolanahi ere. Bestetik, gure egitekoa da gatazka politiko horien eta auzi politiko orokorraren arteko lotura etengabe seinalatzea: ezin dugu pentsatu etxebizitzaren arazoak ez duela zerikusirik besteekin. Borrokara batzen diren guztiei ulertarazi behar diegu auzi politiko orokor bati jarraipena ematea dela gure helburua, hobekuntza partzialez gain. Demostratu behar dugu antolakuntza komunistaren bitartez posible dela askatasun unibertsala erdietsiko duen programa iraultzaile bat aurrera eramatea.]]>
<![CDATA[Skolae ordezkatuko duen dekretua onartu du Nafarroako Gobernuak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/006/001/2021-08-19/skolae_ordezkatuko_duen_dekretua_onartu_du_nafarroako_gobernuak.htm Thu, 19 Aug 2021 00:00:00 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/paperekoa/1893/006/001/2021-08-19/skolae_ordezkatuko_duen_dekretua_onartu_du_nafarroako_gobernuak.htm
2020an, Skolae hezkidetza programa bertan behera utzi zuen Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak, tramitazioan akats bat zegoela argudiatuta, eta aurtengo maiatzean epai hura berretsi zuen Espainiako Auzitegi Gorenak, Nafarroako Gobernuak aurkeztutako helegitea atzera botata. Maria Txibite lehendakariaren taldea hezkidetzari buruzko dekretu bat prestatzen hasia zen ordurako, forma akatsak zuzentze aldera. Gimenok aitortu du dekretua beharrezkoa zela hasieratik, eta gauzak «beste modu batera» egin dituztela oraingoan.

Orain, Hezkuntza Departamendua hezkidetza plana lantzen ari da —gobernuaren gardentasun atarian eskegiko dute—; Gimenok esan duenez, ideia hau izango du oinarrian: «Gizonen eta emakumeen berdintasunezko eraikuntza eta emakumeen aurkako indarkeriaren prebentzioa hezkuntza sisteman lantzeko, ideia giltzarri batzuk garatu behar dira: kontzientzia kritikoa genero desberdintasunei aurre egiteko, ahalduntzea, hezkuntza afektibo eta sexual positiboa...».

Plan horren bidez, ikastetxeetan lan egiten duten irakasle eta langile guztiei «hezkidetza konpetentzia profesionala» eskuratzea bermatuko zaie. Halaber, helburuen artean dago «ikasleek berdintasunean bizitzeko gaitasuna eskuratzea». Gainera, zentro guztiek hezkidetza plan propioa ondu beharko dute: ikastetxeetan hezkidetza sustatzeko taldeak sortuko dira, eta sare bat ere eratuko dute, eskola guztiak koordinatuta egon daitezen. Nafarroako unibertsitatez kanpoko ikastetxe publiko eta itunpekoetan ezarriko da dekretua, funts publikoak jasotzen badituzte.]]>
<![CDATA[Gizonezko bat atxilotu dute Gasteizen, emakume bati erasotzea egotzita]]> https://www.berria.eus/albisteak/202071/gizonezko_bat_atxilotu_dute_gasteizen_emakume_bati_erasotzea_egotzita.htm Tue, 17 Aug 2021 15:04:09 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/albisteak/202071/gizonezko_bat_atxilotu_dute_gasteizen_emakume_bati_erasotzea_egotzita.htm <![CDATA[«Kutsadurak kalteak eragin ditzake fetuaren garapenean»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/006/001/2021-08-14/kutsadurak_kalteak_eragin_ditzake_fetuaren_garapenean.htm Sat, 14 Aug 2021 00:00:00 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/paperekoa/1857/006/001/2021-08-14/kutsadurak_kalteak_eragin_ditzake_fetuaren_garapenean.htm Environmental Research aldizkarian. Besteak beste, frogatu dute airearen kutsadurak zuzenean eragiten duela haurdunaldian; bereziki, fetuen garapen neuropsikologikorako eta fisikorako beharrezkoak diren hormona tiroideoen mailan.

Zertaz ari gara airearen kutsaduraz ari garenean?

Hainbat airearen kutsadura mota daude. Ikerketa honetan, partikula finek izan dezaketen eragina ikertu dugu, 2,5 mikra (PM2,5) baino diametro txikiagoa duten partikulak. Motordun ibilgailuek eta industriak sortzen dituzte horiek. Horrez gain, nitrogeno dioxidoa (NO2) ere neurtu dugu; motordun ibilgailuek sortzen dute kutsadura mota hori. Beraz, orokorrean kutsadura mota hori ohikoa da gure gaur egungo bizitzan.

Zergatik aztertu dituzue bi kutsadura mota horiek? Kutsadura mota gehiago egongo dira, ez?

Bai, kutsatzaile pila bat arnasten ditugu egunerokoan; sufre dioxidoa, adibidez. Baina guk INMA proiektuan NO2 eta PM2,5 kutsatzaileak neurtu ditugu, gure inguruan ohikoak direlako eta ikusi delako osasunean kalteak eragiten dituztela.

Kontatu gehiago INMA proiektuaren inguruan.

INMA proiektua Gipuzkoan martxan jarri genuen proiektu bat da. Egitasmoaren helburua haurdunaldian amaren ingurumenak fetuari nola eragiten dion jakitea da; neurogarapenean eta garapen fisikoan. Haurdun dauden emakumeetan partikula hauen esposizio maila nolakoa izan den neurtu dugu. Horretarako, proiektua Gipuzkoako inguru industrializatuetan garatu dugu, Goierri eta Urola inguruan, historikoki aktibitate industrial handiko eremu bat izan delako.

Proiektuan zer-nolako garrantzia daukate familiek?

Familiei esker egiten dugu ikerketa; haiek dira ikerketaren oinarri nagusia. 640 familia hasi ziren, eta gaur egun 300 inguru gelditzen dira. Bi urtean behin jarraipen bat egiten zaie, eta denean laguntzeko prest daude beti. Asko eskertzen dugu haien eskuzabaltasuna eta borondate ona. Askori hamalau urtez egin diegu jarraipena.

Luze joan da ikerketa...

Laginak 2006tik 2008ra bitartean hartu ziren; orduan hasi genuen proiektua. Tarte horretan aire laginak hartu ziren. Horrez gain, galdera asko egin zitzaien haurdun zeuden amei, beren bizitzaren inguruan gehienak: zer jaten zuten, ariketa fisikoa egiten zuten, non egiten zuten lan... Hori guztia beren airearen kutsaduraren esposizio maila zein zen ikertzeko erabili dugu ikerketa honetan. Eta umeei jaiotzean orpotik bi odol tanta hartu genizkien, hormona tiroideoen maila neurtzeko.

Zer dela-eta hain denbora tarte luzea emaitzak publikatu arte?

Finantzaketak baldintzatu arren, asterik asteko PM2,5 eta NO2 esposizio-maila kalkuluak 2019. urtean egin genituen. Orduan jakin genuen umeen aste bakoitzeko esposizio maila nolakoa zen.

Airearen kutsadurak jaioberrien hazkuntzan eragiten duela baieztatzen duzunean, zein hazkuntza motaz ari zara?

Ikerketa honetan frogatu duguna da amaren airearen kutsaduraren esposizioak harreman zuzena daukala jaioberriaren hormona tiroideo kontzentrazioarekin. Hormona hauek oso garrantzitsuak dira neurogarapenerako eta hezurren garapenerako; orokorrean hazkuntzarako, sistema hormonalak ondo funtzionatzea oso garrantzitsua da.

Zergatik dira hain garrantzitsuak hormona tiroideoak?

Gehienbat garapen neuropsikologikoan eragiten dute. Hala ere, gibelean eta hezurren garapenean ere eragin nabarmena daukate. Esaterako, hormona tiroideoen maila desegokiek eragin zuzena dute neurogarapenean eta hazkuntza fisikoan; Kretinismo -hormona tiroideoen gabeziak eragindako gaixotasun larria- izeneko gaixotasuna, adibidez. Horregatik, garapen fisiko eta neuronalerako oso garrantzitsua da hormona tiroideoen maila normala izatea. Baina, orokorrean, kutsadurak kalteak eragin ditzake fetuaren garapenean.

Zergatik dira hasierako eta bukaerako hilabeteak haurdunaldiko aldirik delikatuenak?

Gure ikerketan hori frogatu bada ere, zergatia ez dakigu oraindik; asko dago ikertzeko. Aro perikontzepzionala oso garrantzitsua da, obulua sortu aurretik gertatzen diren aldaketa genetikoak oso sentikorrak direlako ingurumen aldaketekiko, eta, prozesu hori pasatzen ari den bitartean esposizio bat balego, horrek haurdunaldi osoan eragin dezake. Oso momentu kritikoa izaten da enbrioia uteroan finkatzen denekoa ere. Horregatik, airearen kutsadurak asko eragin dezake hasieran. Horrez gain, azken hiru hilabeteetan ere ikusi dugu harremana dagoela ingurumena, kutsadura eta hormona tiroideoen mailaren artean. Frogatuta dago haurdunaldiko azken hilabeteak oso kritikoak direla. Beraz, hiru sentikortasun aro berezi daude: haurdun geratu aurretiko asteak, haurdunaldiaren hasiera eta bukaerako hiru hilabeteak.

Plazentak umea babesten duela dioen ideia okerra da orduan...

Plazentak umea babesten duen arren, kutsatzaile askok plazenta zeharka dezakete, eta umearengana irits daitezke.

Haurdunaldi osasuntsu bat izateko gomendiorik bai?

Haurdunaldi osasuntsu bat izateko, kutsadura esposizioa ahalik eta gehien murriztea da garrantzitsuena, edozein kutsadura mota. Adibidez, Europako Batasuneko beste herrialde batzuetan, haurdun dauden emakumeei gida bat ematen diete, zein kutsadura esposizio saihestu behar dituzten esaten diena, eta hemen, berriz, nik dakidala ez dago horrelakorik. Baina argi izan behar dugu garapen fetala gure bizitzako garairik delikatuenetako bat dela, eta asko zaindu behar dela. Egia da arnastea ezin dugula ekidin, eta lekuko kutsadura arnastu beharko dugula, baina ahal dela airearen kutsadura maila handiak ekidin behar dira. Hala ere, gaur egun Euskal Herriko aire kalitatea ona dela esan daiteke.

Zer falta da ikertzeko?

Airearen kutsadurak jaioberriaren pisuarekin eta tamainarekin duen harremana oso ondo aztertua dago dagoeneko. Baita haurdunaldiaren iraupenarekin izan dezakeen harremana ere: amak jasan duen airearen kutsadura gero eta handiagoa izan, haurdunaldia 40 astera ez iristeko probabilitatea handiagoa da. Ikertzen jarraitzeko asmoa dugu, eta interesgarria izango litzateke jakitea zein mekanismo biologikorekin lotzen diren, gure emaitzen zergatia ulertzen saiatzea.]]>
<![CDATA[Bisoi europarra berriz ugaritzen hasi da Gasteizen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2227/006/001/2021-08-13/bisoi_europarra_berriz_ugaritzen_hasi_da_gasteizen.htm Fri, 13 Aug 2021 00:00:00 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/paperekoa/2227/006/001/2021-08-13/bisoi_europarra_berriz_ugaritzen_hasi_da_gasteizen.htm
Bisoi europarrarentzako arrisku nagusia, berriz, bisoi amerikarrarekin duen lehia da espezie europarra desplazatzen duen espezie exotiko basati bat da. 2016an, espezie amerikarra desagerraraztea lortu zen, hainbat urtez Gasteizko Udalak eta Arabako Foru Aldundiak Europako LIFE Lutreola Spain proiektuari esker gauzatu zituzten ekintzen bidez.

Ordutik aurrera, baldintza egokiak sortu ziren garai batean Salburuan eta Zadorra ibaian ugaria zen bisoi europarraren populazioa leheneratzen saiatzeko.]]>
<![CDATA[Bisoi europarra berriz hazi da Salburuko hezeguneetan]]> https://www.berria.eus/albisteak/201925/bisoi_europarra_berriz_hazi_da_salburuko_hezeguneetan.htm Thu, 12 Aug 2021 15:46:20 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/albisteak/201925/bisoi_europarra_berriz_hazi_da_salburuko_hezeguneetan.htm <![CDATA[Parke eolikoen aurkako mendi martxa egingo dute larunbatean Labrazan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/008/001/2021-08-11/parke_eolikoen_aurkako_mendi_martxa_egingo_dute_larunbatean_labrazan.htm Wed, 11 Aug 2021 00:00:00 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/paperekoa/1893/008/001/2021-08-11/parke_eolikoen_aurkako_mendi_martxa_egingo_dute_larunbatean_labrazan.htm Babestu Maite Duzun Mendia kanpainaren barruan. Iturrieta eta Arkamoko (Araba) martxen ondoren, Labrazaren txanda da orain. Kanpaina horren bidez, Arabako mendietan eraiki nahi diren parke eolikoen «eragin negatiboa» salatuko dute, «jendeak zentral eolikoek mehatxatutako natura ondarea ezagutu dezan».

Mendi martxa Labrazatik aterako da, 09:30ean, eta hamabi kilometro zeharkatuko dituzte;Valdesara joango dira, eta Dueñasko pinuditik barrena itzuliko dira abiapuntura. Antolatzaileen arabera, eraikitzeko asmoa duten parke eolikoak «eragin kaltegarria» izango du biodibertsitatean: Dueñasko Pinudiari eragingo dio bereziki. Ingurune hori 135/11 Foru Aginduak babesten du, eta Arabako Lurralde Historikoko Baso Erreserben Katalogoan sartuta dago.

Pinudiak 82 hektareako eremua hartzen du, eta malda handiko muino batean dago. Plataformaren arabera, «balio biogeografiko handiko pinuditzat» hartzen da. Antolatzaileek nabarmendu dute Labrazako elur zuloa dagoen ingurune naturala ere suntsituko duela, Las Llanas barrutian —910 metroko altueran. elurra biltzeko eta elikagaiak kontserbatzeko erabili izan den elementu eraikitzailea—.

Gainera, inpaktu bisuala nabaria izango da: «Bilboko Iberdrola dorrea baino altuagoa izango da, eta herritik kilometro batera baino gutxiagora egongo da». Arabako Mendiak Aske plataformak, Labrazak eta Arabako Errioxa eskualdeak agerian utzi nahi dute «lurraldearen erabilera enpresa eta sozietate pribatuen eskura» dagoela. Irailaren 11n egingo dute laugarren mendi martxa, Azazeta mendietan.]]>
<![CDATA[Eolikoen aurkako hirugarren mendi martxa antolatu dute abuztuaren 14rako]]> https://www.berria.eus/albisteak/201838/eolikoen_aurkako_hirugarren_mendi_martxa_antolatu_dute_abuztuaren_14rako.htm Tue, 10 Aug 2021 10:11:11 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/albisteak/201838/eolikoen_aurkako_hirugarren_mendi_martxa_antolatu_dute_abuztuaren_14rako.htm