<![CDATA[Unai Ugartemendia | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 29 Jan 2023 01:08:22 +0100 hourly 1 <![CDATA[Unai Ugartemendia | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[«Oso gogorra da mendian lagunak galduta etxera itzultzea»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1920/020/001/2023-01-24/oso_gogorra_da_mendian_lagunak_galduta_etxera_itzultzea.htm Tue, 24 Jan 2023 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1920/020/001/2023-01-24/oso_gogorra_da_mendian_lagunak_galduta_etxera_itzultzea.htm
Hilabete pare bat badira Himlung Himal (Nepal, Himalaia, 7.126 metro) mendiaren espediziotik iritsi zarela. Baina gogoan al duzu mendia aitzakia hartuta egin zenuen lehen irteera?

Kuadrillako Igor Galparsororekin izan zen. Ordiziatik Izabaraino [Nafarroa] bizikletan joan ginen lehenik, eta, bertan, Hiru Erregeen Mahaia [Pirinioak, 2.446 metro], Petrechema [Pirinioak, 2.377 metro], Auñamendi [Pirinioak, 2.504 metro], Acherito [Pirinioak, 2.374 metro] eta besteren bat igo genituen. Zoratuta gelditu nintzen mendi haiekin! Dendarik ere ez genuen eraman, eta zakuarekin bakarrik moldatu ginen. 16 edo 17 urte izango genituen. Bi aste pasatu genituen Pirinioetan, eta etxerako itzulera Frantziatik egin genuen. Hurrengo urtean, Hirumilakoen Ibilbidea egin nuen Pirinioetan, eta handik bi urtera, Perura joan nintzen lehenbizikoz.

Pirinioetatik zuzenean Andeetara pasatu zinen Alpeak igaro gabe?

Bai, hala izan zen. Cotopaxi [Andeak, 5.897 metro], Chimborazo [Andeak, 6.263 metro], eta Tungurahua [Andeak, 5.023 metro] igo genituen. Gerora etorri ziren Korzhenevskaia [Pamir mendikatea, 7.105 metro], Satopanth [India, 7.074 metro]... Ondoren, Alpeak ezagutu nituen. Izotzean ibiltzeko ikastaro batzuk ere egin genituen aldi berean, eta orduan hasi ginen konpromiso handiagoa eskatzen zuten ekintzak egiten: Swam korridorea, Perdidoko eta Taillongo Iparrak...

Haiek osatu eta gero iritsi zen lehen zortzimilako batera joateko aukera, 2000. urtean: Cho Oyu (Txina-Nepal, Himalaia, 8.201 metro).

Bai, baina ezin izan ginen gailurrera iritsi! Montañas del mundo izena zuen Valentziako [Herrialde Katalanak] agentzia batekin joan nintzen. Bi katalan izan nituen bidelagun. Korzhenevskaia eta Lenin Peak igotzetik [7.134 metro, Pamir mendikatea, Kirgizistan] eta Satopanth igotzen saiatzetik nentorren. Artean, seimilako batzuk ere igota neuzkan, urte batzuk neramatzan eskarmentua pilatuta, eta zortzimilako batera joateko erabakia hartu nuen. Askok aukeratzen dute Cho Oyu estreinakoz zortzimilakoetan. Ez da mendi teknikoa, baina mendirik altuenetan seigarrena da, eta ez da erraza.

Nola oroitzen duzu espedizio hura?

Nire lehen zortzimilakoa zen, eta izugarrizko errespetua nion. Jende ezezagunarekin nindoan, gainera, eta hotz handiko espedizioa izan zen. Denbora guztian kontu handiz ibili nintzela oroitzen dut. Oso espedizio polita izan zen, eta, kataluniar haiekin batera, eta Cuencatik [Espainia] joandako beste batzuekin, hamar inguru elkartu ginen. Oso giro polita izan genuen, baina altueran bisuts handia izan genuen. 7.900 metrora iritsi ginen, baina, egoera harekin, ezin ginen arriskatu. Egoerara bikain moldatu nintzela ere gogoratzen dut. Hori, behintzat, beti izan dut aldeko.

Zeure kirol ibilbidean, sei zortzimilako osatu dituzu; Cho Oyu bi aldiz, Everest (Nepal, Himalaia, 8.848 metro), Broad Peak (Pakistan, Karakorum, 8.047 metro), Gasherbrum II (Pakistan, Karakorum, 8.035 metro), eta Shisha Pagma (Nepal, Himalaia, 8.027 metro).

Bai, eta, haietaz gain, Manaslun [Nepal, Himalaia, 8.163 metro], Makalun [Nepal, Himalaia, 8.481 metro] eta Gasherbrum I-en ere [Pakistan, Karakorum, 8.080 metro] egon naiz. Orotara, hamar ahaleginetatik seitan egon naiz zortzimilako baten gailurrean; ez da portzentaje txarra.

Igotako zortzimilakoen artean, zeinetaz duzu oroitzapenik onena?

Everestez. Mendian hasi nintzenean, nire betiko ametsa zen han egotea, baina ez nuen inoiz imajinatuko hara joateko aukera izango nuenik. Ordurako zortzimilako batzuk igota nengoen, eta neure buruari esan nion: «eta zergatik ez?» Espedizio bikaina izan zen. Lagun baten errautsak ere eraman nituen, eta izugarria izan zen. Hirugarren kanpalekuraino oxigenorik gabe igo ginen, baina handik gora oxigenoa erabili genuen. Xabier Urraterekin eta Oier Plazaolarekin Cho Oyu igo nuenekoa ere ez dut ahaztuko.

Gaur egun, oso ohikoa da oxigenoaren erabileraren inguruan eztabaidatzea. Zer iritzi duzu horri buruz?

Oxigenoarena eztabaidatzea oso ondo dago, baina zergatik ez du inork soka finkoez eztabaidatzen? Ni beti izan naiz oxigenorik gabe ibiltzekoa. Beste bost zortzimilakoak horrela igo ditut. Baina, Everestek errespetu handia ematen du. Tibet aldetik igo ginen. Oso altuera handia dauka, eta ez da hara joateko aukera asko izaten. Oso garestia da, gainera. Hirugarren kanpalekutik gora [8.300 metro] benetako hotza egiten du, eta nik argi neukan handik gora erabili egingo nuela. Eta eskerrak erabili nuen! Izan genituen arazo guztiak kontuan hartuta, beste mundu batean egongo nintzen bestela, ziur.

Oroitzapenik okerrena ere, agian, Everestekoa duzu?

Agian, bai. Han egin behar izan genuen jaitsiera ez dut inoiz ahaztuko. Oso ondo egokituta geunden espedizio hartan, eta, gailurra zapaldu ostean, oxigenoa kentzea erabaki genuen. 40 minutu pasatu genituen gailurrean, eta, jaisteko, oxigenoa jartzea erabaki genuen berriro. Oso eguraldi txarra zegoen, eta, jaisten hasi orduko, Alfredo Garcia laguna erori egin zen. Hitz egiten hasi nintzaion, baina ez zuen ondo koordinatzen. Zutitu egin zen, baina, aurrerago, berriro lurrera jausi zen. 8.600 metrora geunden, biak bakarrik... Hilko ginela uste nuen!

Bizia bertan galduko zenuela pentsatzen hasita zeunden?

Dena beltz ikusten nuen, baina, nola edo hal,a jaitsiz joan ginen, eta, une batean, soka pasatzeko eskularruak kendu nituen. Gauez iritsi ginen hirugarren kanpalekura, eta denda irekita topatu genuen. Dena elurrez beteta zegoen, suak izoztuta, eta ordurako jada ezin nituen mugitu hatzak. Halako batean, beste espedizio batean zegoen xerpa bat agertu zen. Tratua egin genuen: berari denda eskaini genion, suaren eta ontzi baten truke. Onartu egin zuen! Keinu hark salbatu zuen gure bizitza. Bi ordu pasatu genituen ura edan eta edan. Gutxinaka, kanpaleku nagusira jaisten hasi ginen. Ezin genuen beste gau bat pasatu altuera hartan. Bidean, lau xerpa azaldu ziren geure bila. Ni ondo nengoen jaisten jarraitzeko, eta Alfredori laguntzeko eskatu nien xerpei. Ni arratsaldeko seietan iritsi nintzen beheko kanpalekura. Alfredo, berriz, goizeko hiruretan. Belarriak, sudurra, eskuko hatzak eta oineko behatzak belztuta neuzkan. Denak galduko nituela pentsatzen nuen. Negar saio ederrak egin nituen! Azkenean, eta zorte handiz, eskuko bi hatzetako lehen falangeak eta beste bi hatzetako bi falangeak galdu nituen espedizio hartan.

Merezi al du gailurrak azazkal bat galtzea?

Azazkal bat agian bai, baina hura baino gehiago, ezer ez!

2013an Gasherbrum I mendira egindako espedizioa ere ez omen duzu ahazteko.

Ez; han, dena gaizki atera zen. Hasteko, urte hartan talibanek 11 alpinista hil zituzten Nanga Parbaten; ondoren, Artur Hajzer alpinista handia ere hil zen Gasherbrumen berean; eta K2-n ere, beste bost alpinista... Guri ere ez joatea gomendatu ziguten, baina, azkenean, gehiengo batez joatea erabaki genuen. 11 alpinista geunden espedizioan, eta bi talde egin genituen. Bi taldetan banatu ginen gailurrerako egunetan, eta gu atzetik gindoazen. Beste taldeko hiruk gailurra zapaldu zuten, baina, jaitsieran, erori, eta han gelditu ziren betirako. Oso gogorra da mendian lagunak galduta etxera itzultzea. Kanpaleku nagusian, gainera, haietako baten emazteari deitu behar izan nion albistea emateko. Pentsa, telefonoa hartu, eta esaiozu emakume hari senarra galdu duela. Azkar erantzun zidan: «Eta zu, zergatik zaude bizirik?».

Alpinista batek beti pentsatzen omen du berari inoiz ez zaiola ezer gertatuko. Zuk ere berdin pentsatzen al duzu?

Hori hala da, eta nik ere berdin pentsatzen dut! Badakit arriskua hor dagoela, eta agian istripu bat izan dezakedala, baina gauzak ondo egiten saiatu behar da. Halere, edonoren eskuetan ez dauden gauza asko pasa daitezke mendian. Baina mendiak oso tarte txikia uzten du gauzak gaizki egiteko.

Lehen espedizio hartan bai, baina, gaur egun, ezagutzen ez duzun norbaitekin joango zinateke espedizio batera?

Ez. Jada 40 espedizio inguru eginak ditut, eta, gaur egun, norekin joan nahi dudan erabakitzeko eskubidea dudala iruditzen zait. Azken urteetan oso gertuko jendearekin joaten saiatu naiz gehienbat.

Nola da posible jada sei zortzimilako igoak dituen alpinista batek inoiz babeslerik eduki ez izana?

Agian parrandero samarra izan naizelako edo? [Barrez]. Inoiz ez naiz saiatu babeslerik izaten. Jende askok galdetu dit gauza bera, baina inoiz ez dut balio izan mendira joateko dirurik eskatzeko. Espedizio guztiak nik ordaindu dituk nire poltsikotik, nahiz eta espedizio batean kamiseta batzuk atera genituen.

K2 (Pakistan, Karakorum, 8.610 metro) mendiarekin arantza txiki bat duzu. Saiatzeko asmorik baduzu?

2011n, Everest igo ondoren, hatzek nola erantzuten zuten ikusteko, Muztag Ata [Txina-Pakistan, Karakorum, 7.546 metro] igo nuen. Ondo erantzun zutela ikusita, Cho Oyun eta Shisha Pangman berarekin egona nintzenez, Josep Maria Moya lagunarekin K2 mendira joateko aukeran pentsatzen aritu nintzen. Baina lagunak istripu bat izan zuen Alpeetan eskalatzen, eta gorputzeko atal asko apurtu zituen. Hara benetako lagun batekin joango nintzela argi neukan. Geroztik, arantza hor dago. Oraindik ere gertuko lagunekin talde polit bat osatzeko moduan bageunde, ez nuke denborarik galduko. Dagoeneko 51 urte dauzkat, baina ez dut esperantza galtzen. Oraindik gaztea naiz [barrez]. Makalurekin ere badaukat beste arantzatxo bat.

Begiz jota daukazun beste bat Komunismo mendia da (Tajikistan, Pamir mendikatea, 7.495 metro). Hura da Elurretako Lehoinabarra osatzeko gelditzen zaizun bakarra. Joateko asmoari eusten diozu oraindik?

Etapa bat itxi nahi dut horrekin, eta niretzat benetako poza izango litzateke hura igotzea. Euskal Herrian, Xabier Ormazabal zenak bakarrik osatu du erronka hori, eta polita litzateke bigarrena izatea. Orain dela asko igo nituen lehenbiziko laurak: Lenin Peak, Khan Tengri, Korzhenevskaia eta Pobeda. Lau horietako batzuk bi aldiz ere igota dauzkat. Orduan amaitu behar nituen denak, baina, urte batzuetan, beste espedizio batzuetan murgilduta ibili nintzen. Saiakera bat egina daukat Komunismora, eta gailurretik oso gertu gelditu nintzen. Baina oso eguraldi txarra izan genuen, eta ez ginen gailurrera iritsi. Bertan izan nituen nire lehen izozketak.

Mendizale amorratua zarela ikusten da. Besteen espedizioei erreparatzen diezu?

Bai, noski! Mendiari lotutako denari erreparatzen diot. Lagun asko egin ditut, eta haien espedizioei kasu egiten diet, bai euskaldunenei, bai beste guztienei. Mendia nire bizitza da!]]>
<![CDATA[«Une batzuetan sentitu nuen ez nuela gehiago borrokatu nahi»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1912/018/001/2023-01-13/une_batzuetan_sentitu_nuen_ez_nuela_gehiago_borrokatu_nahi.htm Fri, 13 Jan 2023 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1912/018/001/2023-01-13/une_batzuetan_sentitu_nuen_ez_nuela_gehiago_borrokatu_nahi.htm Manasluko balentria egin eta gero, mundu guztiko hedabideek nahi dituzte haren adierazpenak, eta dei bat amaitu orduko hurrengoa zain dauka. Ez da inori ezezkoa ematen dien horietakoa. Orain ere, aho bizarrik gabe hitz egin du.


Egun batzuk pasatu dira Manasluko gailurrera iristea lortu zenutenetik. Guztiz jabetzen zara zer lortu duzun?

Bai. Gutxinaka indarrak berritzen hasita nago, eta oso gustura gaude egindako lanarekin. Ez diot prentsari kasu handirik egin, eta ez ditut sare sozialak ere asko lantzen. Aparte samar gaude oraindik, eta geure kasa gabiltza. Halere, sentsazio arraroak dauzkat. Nahiz eta azken urte hauetan guztietan gailur batzuk lortu ditugun, esaterako, Ama Dablam [Nepal, Himalaia, 6.812 metro] eta Pumori [Nepal, Himalaia, 7.161 metro] azken sei urteetan ez gara igo zortzimilako batera, eta orain ustekabean harrapatu gaitu. Inoiz ez genuen hain azkar igo, eta orain hutsune moduko bat gelditu zait. Elkarrizketa asko egin ditut egun hauetan, baina ez dut protagonista nagusia izan nahi. Nahastu samar dut burua.

Oinarrizko kanpalekura iritsi bezain pronto adierazi zenuen «oso nekatuta» zeundela. Atsedena hartzeko denborarik izan duzu?

Ia ezer ez! Egunero ordubete edo ordu eta erdi ari naiz lo egiten! Ez dut batere atsedenik hartu, bost minutu ere ez ditut hartu niretzat. Ura edateko ere astirik gabe gabiltza! Lagun askok bisitatu gaituzte egun hauetan, elkarrizketa asko... Oso polita da jendearen babesa jasotzea. Leher eginda gaude, baina oso pozik.

Iazkoaren ondoren, aurtengo gauzak argiago zenituen?

Ez, antzeko. Aurtengo ezberdintasuna zera izan da: laku baten ondoan, 3.700 metrora, beste oinarrizko kanpaleku bat jarri genuela. Abenduaren 23an iritsi ginen hara, eta 25ean jada iaz ezarritako kanpalekura iritsi ginen. 1.200 metroko desnibela dago bien artean, eta 26 minutuan jaitsi ginen pare bat alditan. Igo, aldiz, bi orduan egiten genuen. Iazko kanpalekura abenduaren 25ean iritsi ginenean, naturaren indarra ikusi genuen. Urrian izandako elur jausiaren ondorioz, dena apurtuta zegoen; kanpadendak elurpean zeuden; zabor ugari zegoen... Uste dut asmatu egin genuela bi kanpalekuak jarrita.

Nola egin zenuten egokitze prozesua?

Abenduaren 26an irten ginen. Lehen egunean, 80 metro soka ipini genuen lehen kanpalekura iristeko. Zama handia eraman genuen, eta lehen kanpalekua 6.000 metrora jarri genuen. Gorago igo nahi genuen 27an, baina, Chepal Xerpa eta biok denda barruan geundela, bi aldiz eraman gintuen haizeak. Oraindik ez dakit nola gauden bizirik! Beste hiru alpinistekin batera sartu behar izan genuen ondoko dendan. Oso gau gogorra izan zen, eta behera jaistea erabaki genuen. Egun batzuk atseden hartu ondoren, urtarrilaren 1ean Simone Mororekin plangintza egin genuen. Aipatu zigun eguraldi ona zetorrela 6rako, baina girora oso gutxi egokituta geunden. Altueran ibilita nintzen ia hilabetez, bai Makaluko trekkingean, baita Everestekoan ere, baina 6.000 metro inguruan. Oso justu zen gailurrera igotzen saiatzeko, baina iruditu zitzaigun lehen aukera aprobetxatu behar genuela. Halaxe egin genuen.

Asko pentsatu gabe abiatu zineten gora.

Urtarrilaren 3an, erabaki genuen gure kartak ahalik eta ondoen jokatzea. Urtarrilaren 4an denak abiatu ginen. Hiru orduan lehen kanpalekuan ginen. Konturatu nintzen lehengotik bigarrenerako bidean Moro jada atzean gelditzen hasia zela. Urdaileko arazoak zituela esaten zigun, eta jaistea erabaki zuen. Ez zuen bere burua aurrera joateko moduan ikusten. Gurekin etor zedin animatzen saiatu ginen, baina ez zuen gure erritmoa oztopatu nahi. Izugarrizko detailea izan zuen Morok! Bakarrik jaistea erabaki zuen, gainera. Oso eremu arriskutsuan zegoen. Izugarrizko eguraldia zetorrela esaten zigun behin eta berriz, eta baliatu egin behar genuela errepikatu zigun. Bete-betean asmatu zuen.

Oso gutxitan gertatu izan da lehen saiakeran gailurrera iristea.

Bai, oso-oso zaila da. Baldintza oso gogorretan ibili behar izan dugu. Bigarren kanpaleku horretara, nola hala iritsi ginen. Leku teknikoetan bakarrik jarri dugu soka. Oso leku arriskutsuak daude bidean, eta arrisku handiak hartu behar izan ditugu. Saiakera egunaren bezperan, ez genuen batere lorik egin, arrisku handiko leku batean ipini genuelako denda. Zero azpitik 35 gradu genituen, eta mugitze hutsa oso zaila zen. Eguzkiarekin batera irten ginen gailurrerantz. Iaz ez bezala, aurten ez dugu hainbeste elur topatu mendian, baina izotz gogor asko zegoen. Teknikoki oso espedizio gogorra izan da. Neure burua askotan engainatu behar izan dut aurrera jarraitzeko. Mendian izugarri arriskatu behar izan dugu, 2016an Nanga Parbaten baino gehiago [Pakistan, Karakorum, 8.125 metro]. Orduan baino askoz ere hotz handiagoa izan dugu, eta askoz ere gogorragoa izan da.

Zurekin batera gailurrera iritsi ziren Tengen Xerpak, Pasang Nurbu Xerpak, Mingtemba Xerpak, Chepal Xerpak, Pamba Tasi Xerpak eta Gyalu Xerpak oxigenoa erabili zutela adierazi duzu egun hauetan.

Bai, ez daukat ezer ezkutatzeko. Nahiz eta denbora guztian ez duten erabili, gainean eraman dute. Halere, oxigenoarekin edo oxigenorik gabe, niretzako balentria handiko igoera bat izan da. Aipatu didate Espainiako komunikabide batzuk gaizki esaka aritu direla, baina nik badakit askok horrela bakarrik hitz egiten dutela hala interesatzen zaielako. Ez diot buelta gehiagorik eman nahi.

Gailurrean zer sentitu zenuen?

Ezer berezirik ez, baina beldur eta hotz handia! Ahalik eta azkarren jaitsi nahi nuen handik! Muturreko igoera bat izan zen, eta oso zaila da deskribatzen zein baldintzatan ibili ginen. Oso irudi gutxi daude, eta ia argazkirik ez. Lainoa sartuko zen beldurrez nengoen, eta beldur handiarekin joan nintzen jaisten. Hiru egunetan oso-oso gutxi jan nuen, eta, aldiz, gehiago edatera ohitu naiz. Kantinplorak ere izoztu egin ziren, eta 7.900 metrora oso ahul sentitzen hasi nintzen. Hiru edo lau aldiz ere sentitu nuen ez nuela gehiago sufritu nahi. Berdin zitzaidan bertan gelditzea. Dena muturreraino eraman nuen sentsazioa izan nuen.

Nondik atera zenituen indarrak jaisten jarraitzeko?

Une batean, Chepal Xerparen kantinploran burbuila bat ikusi nuen, eta kranpoiarekin hura zulatzea erabaki nuen. Handik edandako tragoek, bizitza salbatu zidaten! Ondoren, kafeinazko gel bat hartu nuen, eta horrela iritsi nintzen laugarren kanpalekura. Oso kontu handiarekin jaitsi behar izan nuen. Hirugarren kanpalekuan berriro ere indartu egin nintzen. Izotza urtu, eta gatz batzuekin litro bat ur edan nuen. Jaisten jarraitu genuen, baina une batean Mingtemba Xerpa erori egin zen. Denbora batean dena amaitu zela pentsatu genuen, baina handik ordu laurdenera bizirik topatu genuen. Kolpez josia dago oraindik ere, baina bizitzak beste aukera bat eman diola errepikatzen du aldiz-aldiz. Mantso- mantso iritsi ginen oinarrizko kanpalekura. Hori bai, oinarrizko kanpalekura iristean hasten dira min guztiak.

Hamabi espedizio behar izan dituzu neguan Nanga Parbateko eta Manasluko gailurrera iristeko. Neguko espedizioak beste kontu bat dira?

Alde handia dago udatik negura. 2016an Nanga Parbat igo genuenetik, ez dugu beste ezer igo. Baina denbora honetan ez gara hain txarrak izan, eta orain ez gara hain onak. Espedizio guztietan berdin arriskatu dut, baina, esaterako, iaz ez genuen 6.000 metrotik igarotzeko aukerarik izan. Aurten, guk ere ikusi dugu klima aldaketaren eragina. Geroz eta aldaketa arraroagoak ikusten dira mendian ere. Lehen, dena homogeneoagoa zen. Orain, aldiz, oso gorabeheratsua da.

Beti esan izan duzu neguko espedizioetan ezinbestekoa dela talde bat osatzea. Lehen aipatutako sei alpinistek aspaldi utzi zioten xerpak izateari.

Bai! Hauek, behintzat, aspaldi utzi zioten asto lanetan ibiltzeari. Ni ere haien alde borrokatzen nabil, babesleek haiei ere saritxo bat emateko. Denek aukera duin bat izan dezaten eskatzen diet denei, eta nire esku dagoen guztia egingo dut emandako laguntza itzultzeko. Baina, zoritxarrez, mendiko komunitatea ez dago oraindik prest gauza horietarako. Jende askok mespretxatu dituzte. Iritzi guztiak errespetatu behar dira, baina, ziur nago, gailurrean Simone Mororekin, Chris Stephenekin, edo Michael Johnsonekin egon izan banintz, beste oihartzun bat izango lukeela. Ez dakit oraindik jendeak zergatik idazten duen xerpak direla. Zergatik ez dituzte haien izenak idazten?

Jerzy Kukuzcka eta Krzysztof Wielicki poloniarrekin, eta Simone Moro italiarrarekin batera, neguko espedizioetako gailurrean jarri zara. Zer esan nahi du horrek?

Zer nahi duzu, beste bat saiatzea? [barrezka]. Indarrez nago neguan beste saiakera bat egiteko, baina, ez zaizkit batere gustatzen alderaketa horiek. Gustura nago bizitako esperientziagatik. Katmanduko kaleetan, australiarrekin, alemaniarrekin edo beste hainbat turistarekin topatu gara, eta denek zoriondu gaituzte. Halere, horrek ez du batere garrantzirik zu barrutik hutsik bazaude. Egun hauetan, halere, pentsatu dut: «Behin bi eginda, zergatik ez saiatu hirugarrena igotzen?

Egun hauetan denek alderatu dute 1984an Maciej Berbeka eta Ryszard Gajewski poloniarrek egindako igoera eta zuena. Zenbateko garrantzia ematen diozu zuk?

Ez dut alderaketa horietan sartu nahi. Gu ez gara Manaslura joan orduan ezarritako marka hori hobetzera. K2ko [Pakistan, Karakorum, 8.610 metro] eta Everesteko [Nepal, Himalaia, 8.848 metro] porroten ondoren, pentsatu genuen hobea zela ederragoa zen ibar batera joatea. Zortzimilakoetatik malguenetakoa da Manaslu, agian, teknikoki errazenetakoa. Orduko espedizioarekin konparaketak egitea ez da bidezkoa; beste bide bat zen, beste baliabide batzuk zituzten, beste material bat... Igoera haiek beste xarma bat zuten, beste indar bat zuten. Izugarrizko errespetua diet garai hartako poloniarrei. Baina, alderatzeko, mendiko federazioak, instituzioak, edo mendiko komiteak daude. Haiek esan behar lukete zein den benetako negua. Guk hor ez daukagu ezer esateko. Badirudi eztabaida hauetatik ere baten bat irabazle aterako dela. Beste aldetik, ederrak izan dira Simone Morok egindako adierazpenak. Haren babesa sentitu dut, eta benetakoak izan dira. Harena ere bada gailurraren zati bat.

Datorren neguan Everesten ikusiko zaitugu?

Gustura joango nintzateke. Arantza txiki bat gelditu zitzaidan. Neguan oso gustura sentitzen naiz, eta prestatuta nago horrelako erronka baterako. Baina psikologikoki eta ekonomikoki oso gogorra da horrelako espedizio bat prestatzea. Nahiz eta askotan 1 Formulako gidari batek baino pegatina gehiago eraman jantzian, gauzak ez dira diruditen bezala. Lan izugarria egin behar da mendira joan aurretik. Iruditzen zait ez duela merezi horrelako lanak hartzea, jasotzen dugunerako.]]>
<![CDATA[«Ez daukat dortsal bat jarri beharrik mendiaz gozatzeko»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1918/020/001/2023-01-10/ez_daukat_dortsal_bat_jarri_beharrik_mendiaz_gozatzeko.htm Tue, 10 Jan 2023 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1918/020/001/2023-01-10/ez_daukat_dortsal_bat_jarri_beharrik_mendiaz_gozatzeko.htm
Lesioek ez dizute asko lagundu azken urteetan. Gaur egun zer moduz zaude?

Konfinamenduaz geroztik, ez dut bururik altxatu! Lehenik, gerriko arazo batzuengatik, ez nuen ondo zapaltzen, eta horrek oin zolako fasziitis bat sortu zidan. Gero, iskioko arazo batzuekin hasi nintzen, eta, ondoren, Bakerren kiste bat izan nuen belaun atzean. Traumatologoak esaten zidan horrekin bizitzen ikasi behar nuela! Oinez ibiltzeko ere arazoak nituen. Denetik probatu nuen: fisio eta tratamendu ezberdinak, barne zola berriak... Azkenean, Mikel Sanchezengana jo behar izan nuen, Gasteizera. Xiringa batekin bertan neukan likidoa atera zidan. Hor amaitu ziren amesgaiztoak. Denera sei hilabete eman nituen geldirik.

Oraindik ere oinazeekin jarraitzen al duzu?

Egunak ditut. Batzuetan, ondo jaikitzen naiz, baina, beste batzuetan, ederki gogoratzen naiz bezperan egindako entrenamenduaz. Nabaritzen dut gorputza ez duela ondo errekuperatzen. Gaur egun, ordu eta erdiko lan batetik pasatzen banaiz, asko igartzen dut: ez noa ondo. Handik aurrera egindako lanagatik hustuta amaitzen dut. Lehen, aldiz, bi edo hiru ordu igaro nitzakeen ezer jan eta edan gabe. Orain gutxi, nutrizionista batekin hasteko hautua egin dut, ea zerbait hobetu dezakedan alde horretatik. Gorputza bere onera ekarri nahi dut, eta horretarako urte bat, bi edo hiru behar baditut, ez da ezer pasatuko. Aurtengo urtea trantsizio moduan hartu nahi dut.

Kroseko denboraldian lehiatzen hasi zara, behintzat.

Bai, lasterketa egunerako gordetzen ditut nire indar guztiak! Oraingoz, Amorebietakoa [Bizkaia], Lasartekoa [Gipuzkoa], Arratekoa [Eibar, Gipuzkoa] eta Atapuercakoa [Burgos, Espainia] korritu ditut. Ez naiz denetan ondo sentitu, baina erretiratu ere ez naiz egin. Abiaduraz apal nabil, baina indarrak salbatzen nau. Hori bai, hurrengo egunetan lanak izaten ditut! Abduktoreak asko kargatzen zaizkit, eta oraindik ez dakit zergatik den. Osasun proba asko egiten ari naiz azkenaldian, horrelako arazoren batengatik den jakiteko. COVID-19a ere pasatu nuen, eta hartatik osatzea ere asko kostatu zait.

Gauzei buelta asko eman al dizkiezu denbora honetan?

Lehen lesio haiekin, bai. Korrika egin nahi nuen, baita besteko gauzak ere... Baina ondorengo lesio hauek banekien denbora beharko zutela. Ondo errekuperatu behar nuela argi neukan; bestela, beti azaltzen dira berriro, eta hori psikologikoki gogorragoa izaten da. Gauzak lasaixeago hartzen saiatu naiz, eta gauza ezberdinak egin ditut: esaterako, bizikletan ibili eta igeri egin.

Gaur egun nola ari zara entrenatzen?

Astean bi egunez mendira joaten naiz korrika egitera; baina, horrez gain, gauza ezberdin asko egiten ari naiz: esaterako, lasterketarako teknika. Lehen inoiz ez nuen lantzen, denbora galtzea zela pentsatzen nuelako. Alde horretatik asko hobetu dut. Besoak ondo erabiltzen ikasten ari naiz, koordinazioa lantzen... Txikitan egin gabeko gauza guztiak egiten ari naiz orain. Ez naiz amore azkar ematen duten horietakoa.

Azken urteetan zure babesle nagusi izan den Salomon taldea uztera zoaz. Zergatik?

Azken urtean ez dut emaitza onik izan, eta badakigu denok horrek zer ekartzen duen. Horrez gain, aurten ez dakit ziur zer egingo dudan oraindik, eta nik ez jarraitzeko hautua egin dute haiek. Ni ere antzeko zerbait pentsatzen hasita nengoen, alegia, taldea utzi nahi nuela. Iaz taldean jarraitzeko aukera eman zidaten, baina ezin izan dut korrikarik egin urte guztian zehar. Salomon bezalako talde batean jarraitzeko, ia ezinezkoa da bi urte korrikarik egin gabe egotea.

Lau urteko ibilbidea egin duzu taldean.

Bai, 2019an hasi nintzen haiekin lehiatzen. Halere, haiek antolatzen duten Golden Trail Series zirkuituan ez naiz inoiz lehiatu. Nire kasara ibili izan naiz urte hauetan guztietan. Nik argi izan dut beti, lehenik, nik egin nahi nituen lasterketak jokatuko nituela, eta, ondoren aukerarik balego, haien zirkuituko lasterketaren bat jokatuko nuela. Garbi izan dut beti zirkuitu guztia ez nuela egingo. Niretzat ez zen bideragarria osorik egitea.

Horretarako, apustu garbia egin behar al da arreta osoa mendi lasterketetara bideratzeko?

Lan batean baldin bazabiltza, behintzat, oso zaila da haien zirkuitu guztia jokatzea. Lan askotan ez dituzte horretarako egunak ematen, bidaia asko dira, egun libreak behar dira...

Gaur egun, mendi lasterketetatik bizitzeko, korrika egiteaz gain beste hainbeste gauza ere egin behar dira; esaterako, jarraipena sare sozialetan.

Ez naiz zerbait egin eta sare sozialetara igotzen duten horietakoa. Ezagutzen nautenek badakite benetan nolakoa naizen. Sare sozialak erabiltzen ditut, sarritan, leku berriak jendeari ezagutarazteko, eta materialaren propaganda egiteko.

Salomonera itzultzeko aukerarik izango duzu etorkizunean?

Iruditzen zait taldera itzultzeko aukera izango dudala. Hasiera batean bi aldeen artean hartutako erabakia izan da. Nire aldetik, behintzat, ez ditut ateak itxi. Pena ematen dit taldea uzteak.

Oso korrikalari ezaguna zaren arren, urte gutxi daramatzazu mendi lasterketetan. Nola gogoratzen dituzu lehen mendi lasterketak?

2018an hasi nintzen mendi lasterketetan. Goierriko Kopako zirkuituko bi probekin hasi nintzela oroitzen dut; Segura-Zerain eta Leharrei Mendi Lasterketa [Gabiria, Gipuzkoa]. Ondoren, maiatzean, laugarren sailkatu nintzen Zegama-Aizkorriko kilometro bertikalean, eta Atletismo Federazioko Espainiako Txapelketan bigarren sailkatu nintzen. Betidanik mendian ibilitakoa nintzen, eta korrika ere zerbait aritzen nintzen. Atletismotik nentorren, eta ez zitzaidan asko kostatu mendiko lasterketei tamaina hartzea. Aurretik nirekin lan oso ona egin zutela erakusten du horrek, nire ustez.

Lehiatzen hastearekin batera hasi zinen lasterketak irabazten, ezta?

Bai. Aipatu bezala, lehen bi lasterketak irabazteko aukera izan nuen lehen urte hartan. Ondoren, 2019an, jokatutako hamar lasterketetatik zortzi irabazi nituen; tartean, Berako [Nafarroa] mendi lasterketa, Zegamako Kilometro Bertikala, Ultra Pirineu [Baga, Herrialde Katalanak], eta Otañesen [Kantabria, Espainia] jokatutako Espainiako Txapelketa. Izugarrizko urtea izan zen! Horrez gain, hirugarren izan nintzen Italiako Europako txapelketan, eta seigarren amaitu nuen Argentinan jokatutako Atletismoko Munduko txapelketan. Ezin nuen gehiago eskatu.

Zer oroitzapen dituzu lasterketa haietaz?

Oso-oso lasai ateratzen nintzela gogoratzen dut. Jolas bat besterik ez zen hura, eta gaur egun ere horrela da. Oso solte korritzen nuen, eta oso gustura ibili nintzen urte haietan. Igotzen bikain moldatzen nintzen. Hasi nintzenean, asmo bakarra neukan: egun batean Zegama-Aizkorriko maratoia lehiatzea. Gaur egun oso urruti ikusten dut Zegama-Aizkorri, baina ez dut esperantza galdu egunen batean han lehiatzeko.

Europako Txapelketa ere irabaztear egon zinen 2019an.

Bai, La Veia Skyrace [Italia] lasterketan izan zen. 30 kilometro inguruko lasterketa zen hura, eta oso ondo prestatzeko aukera izan nuen. Oso kontzentratuta pasatu nituen egun batzuk: ondo entrenatu, atseden hartu... Oso indartsu nengoen garai hartan, eta hirugarren amaitu nuen. Ondoren, Argentinako mundialera ere joan nintzen. Maratoi distantziako lasterketa izan zen hura, nire lehen maratoia eta azkena. Oso-oso gaizki pasatu nuen, eta ia ez nuen jan eta edan. Izugarrizko txakalaldiarekin amaitu nuen, eta inoiz baino okerrago iritsi nintzen helmugara.

Iruditzen zaizu jendea zutaz ahaztu dela azken bi urteetako etenaldiaren ondoren? Nola sentitzen zara?

Baietz esango nuke. Mendi lasterketen munduan ere interes asko dago, eta horrelakoetan konturatzen zara zein diren benetako lagunak. Oso jende gutxi dago benetan laguntzeko prest. Horrelako gauzetatik ere izugarri ikasten da.

Erronkak oso ondo finkatzen dituzten horietakoa omen zara. Hainbesterako?

Bai. Beti horrela egin izan dut, eta oraindik ere horrela jarraitzen dut. Egutegi motzak gustatzen zaizkit, eta, aldi berean, helburuak ondo betetzea. Lasterketak egiteagatik egitea ez dut batere gustuko. Ez naiz dortsalak askotan jarri zalea. Agian, atletismotik datorkidan zerbait da.

Zein izango da 2023rako asmoa?

Gorputza bere onera ekartzea eta lehiakorra izatea da lehen helburua, gorputzari kasu eginez. Argi daukadana zera da: ez naizela maratoi distantziako lasterketetan arituko. Distantzia motzagoetan lehiatuko naiz. Hasiera batean, kilometro bertikaletan eta 25 kilometrorainoko distantzian ibiliko naiz. Maratoi distantziak astindu handia ematen dio gorputzari, eta gauzak ere ez ditut oso ondo egiten, gainera. Gaur-gaurkoz ez daukat gorputza estutzeko moduan. Kroseko denboraldia amaituko dut lehenbizi, eta gero gerokoak. Espainiako Txapelketara joateko sailkatzen bagara, bertan izango naiz. Ondoren, Atletismoko Federazioko Espainiako Kilometro Bertikala jokatzeko asmoa daukat Ojosen [Murtzia, Espainia], otsailaren 18an.

Kilometro Bertikalen zirkuitua osatzea izan daiteke aurtengo erronketako bat?

Izan daiteke, bai. Zegamakoa berriro egitea ere gustatuko litzaidake. Halere, ez dizkiet buelta asko eman nahi lasterketei. Mendiaz gozatzeko, ez daukat dortsal bat jarri beharrik, gainera. Entrenatzera joateko ere ez daukat helburu jakin bat izan beharrik: gozatu egiten dut entrenatzen.]]>
<![CDATA[Zeresana eman dute 2022an]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1910/024/001/2022-12-20/zeresana_eman_dute_2022an.htm Tue, 20 Dec 2022 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1910/024/001/2022-12-20/zeresana_eman_dute_2022an.htm
SARA ALONSO
Mendi korrikalaria

Urteko korrikalaririk onenetakoa izan da donostiarra. Urtea hasterako, ondo zehaztuta zeukan egutegia. Helburuen artean, bat zeukan gorriz azpimarratuta; Zegama-Aizkorri. Eta ez zuen hutsik egin. Golden Trail Serieseko lehen proba izan zen Zegamakoa (Gipuzkoa), eta sailkapen nagusian hirugarren izen zen, Nienke Brinkman herbeheretarraren eta Maude Mathys suitzarraren atzetik. Gainera, urteko bigarren zatian, zirkuitu bereko finalean ere hirugarren amaitu zuen Madeiran (Portugal). Orain egun gutxi iragarri zuen Salomon utziko duela. 2019tik zeraman talde horretan Alonsok.

ADUR ETXEZARRETA
Eskiatzailea

Estreinakoz aritu zen Olinpiar Jokoetan Adur Etxezarreta. Pekinen izan zen, eta inoizko posturik onena lortu zuen jaitsieran: hamazazpigarren postuan sailkatu zen. Izugarrizko denboraldia izan da Etxezarretarentzat, eta, Pekinen lortutako emaitza onaz gain, Europako Kopan lehen hamarretan sartu zen sailkapen orokorrean.

Podiuma ere zapaldu zuen Aresokoak (Nafarroa). Travision (Italia) jokatutako jaitsieran izan zen. Hirugarren sailkatu zen bertan. Denboraldia amaitzeko, apirilean, super erraldoian irabazteko gai izan zen, Zinalen (Suitza) jokatutako FIS egutegiko proban.

JANJA GARNBRET ETA LUKA POTOCAR
Eskalatzaileak

Bi esloveniarrek irabazi dute aurten Zailtasuneko Munduko Kopa. Janja Garnbret nagusi izan zen urte guztian zehar. Horren adibide, jokatutako zazpi probetatik bostetan gailendu zen. Potocar herrikideak azken proba amaitu arte itxaron behar izan zuen Munduko Kopa irabazteko. Garnbretek, Chaehyun Seo korearra eta Natalia Grossman estatubatuarra izan zituen alboan podiumean. Potocarrek, berriz, Taisei Homma japoniarra eta Jesse Grupper estatubatuarra.

KILIAN JORNET
Mendi korrikalaria

Mendi korrikalari kataluniarrak errekorrak apurtzen jarraitzen du oraindik ere. Aurtengorako, bi proba zeuzkan begiz jota; Zegama-Aizkorri eta Hardrock (AEB, 160 kilometro, +10.000 metro). Bi lasterketak hainbat aldiz irabaziak bazituen ere, oraindik ere ez zituen markarik onenak lortuak. Aurtengoan, biak apurtu ditu. Zegaman, zortzi minutu jan zizkion Stian Angermund norvegiarrak zuen errekorrari (3.45.08). 2017an lortu zuen marka hori Angermundek. Hardrocken, berriz, François D´Haene frantziarrak 2021ean ezarri zuenari (21.45.00) minutu) bederatzi kendu zizkion.

IÑIGO MARTINEZ DE ALBORNOZ
Mendi eskiatzailea

Sierra Nevadan (Andaluzia, Espainia) jokatu ziren, martxoko lehen egunetan, aurtengo Mendi Eskiko Espainiako Txapelketak. Bertan lehiatu zen Martinez de Albornoz donostiarra. Protagonistetako bat izatea lortu zuen, gainera. Esprint modalitatean ez zuen aurkaririk izan, eta nagusitasunez gailendu zen finalean. 2 minutu eta 39 segundo behar izan zituen garaipena lortzeko Albornozek. Albert Perez eta Pablo Ruiz de Almiron izan ziren harekin podiumean.

OIHANA KORTAZAR
Mendi korrikalaria

Elgetako (Gipuzkoa) korrikalariak inoiz baino garaipen gehiago lortu ditu aurtengoan. 30 lasterketa korritu ditu urte guztian, eta horietatik 24tan izan da azkenerako garaile. Irabazi dituen lasterketen artean, ondorengo hauek dira aipatzekoak: La Olla de Nuria (Herrialde Katalanak), Urbiongo desafioa (Soria, Espainia), Camille Extreme (Izaba, Nafarroa), eta Etapetako Espainiako Txapelketa. Azken txapelketa hori Sanabrian jokatu zen (Zamora, Espainia).

K2
(Pakistan, Karakorum, 8.610 metro)

2022ko uztailaren 22a alpinismoaren historiara pasatuko da. 1945 eta 1996 bitartean lortutako adina igoera egin ziren uztaileko egun seinalatu horretan K2 mendira (Pakistan, Karakorum, 8.160 metro). Horretarako, Nirmal Purja eta Mingma G. alpinista nepaldarren taldeak elkartu ziren, eta esanguratsuak izan ziren gailurrerako bidean pilatu zen jende andanaren argazkiak. Nirmal Purja bera izan zen neguan eta oxigenorik gabe K2 mendia igo zuen lehen alpinista. 2021ean erdietsi zuen balentria.

IMANOL ROJO
Iraupen eskiatzailea

Inoizko emaitzarik onenak lortuta etxeratu zen Pekingo Neguko Olinpiar Jokoetatik tolosarra.21. izan zen iraupen eskiko 30 kilometroko estilo libreko proban. Lasterketak, hasieran, 50 kilometro zituen, baina eguraldi txarrarengatik laburtzea erabaki zuen antolakuntzak. Skiathlon (15 kilometro estilo klasikoan eta 15 kilometro estilo librean) modalitatean ere postu berean sailkatu zen; 15 kilometroko lasterketan, berriz, 37. sailkatu zen.

MALEN OSA ETA GONTZAL MURGOITIO
Mendi korrikalaria


Comovin (Galizia) jokatu zen Mendi Lasterketen Espainiako Txapelketa, apiril amaieran. Junior mailan, Malen Osa izan zen azkarrena helmuga zeharkatzen. Euskal selekzioko ordezkariak ez zuen aurkaririk izan lasterketa guztian, eta nagusitasunez lortu zuen lehen postua. 23 urtez azpikoen mailan ere, beste euskal herritar bat izan zen nagusi; Gontzal Murgoitio. Osaren antzera, Murgoitiok etorkizuneko mendi korrikalaririk onenetakoa izango dela erakutsi zuen Galiziako lurretan. Datorren urtean ere Salomon taldearekin lehiatzen jarraituko du.

SAVITA KASWALL
Alpinista

Draupadi Ka Danda-II (India, 5.670 metro) mendiak eman zuen zeresana urriaren lehen egunetan. Bertan, trebatzen ari ziren ia 50 alpinista harrapatu zituen elur jausi batek, eta horietatik hamasei bertan gelditu ziren. Savita Kanswal alpinista gaztea hildakoen artean zegoen. Urte honen hasieran, Everest (Nepal, Himalaia, 8.848 metro) eta Makalu (Nepal, Himalaia) gailurrera iritsi zen hamasei egunetan: errekorra emakumeentzat.

LUCAS EGIBAR
Snowboarderra

2014an Sotxiko Olinpiar Jokoetan lortutako zazpigarren postua lortu zuen berriz Pekingoetan ere snowboarder donostiarrak. Finalerdietan ezin izan zuen aurrera egin, eta bertan behera gelditu ziren domina lortzeko aukera guztiak. 2022-2023ko Munduko Kopari, berriz, hasiera bikaina eman dio Egibarrek. Abenduko lehen asteburuan, Les Deux Alpesen (Frantzia) jokatutako lasterketan, laugarren sailkatu zen. Martin Noerlek irabazi zuen proba.

MARCEL REMY
Eskalatzailea

Marcel Remy eskaladaren bizitza luzeraren eta kirol horrek edozein adinetan egiteko eskaintzen duen aukeraren adibide izan da. Ez zen inoiz punta-puntako eskalatzailea izan, baina ez zion sekula eskalatzeari utzi. Arrokan egin zituen lorpen handienak. Eskalatzaile suitzarra uztailean hil zen, 99 urte zituela. Otsailaren 6an, urtebetetzea Villenueveko (Suitza) rokodromoan ospatu zuen, eta ondoren hil zen. Egun hartan, oraindik ere 4c zailtasuneko bide bat irekitzeko gai izan zen. Yves eta Claude Remy eskalatzaile ezagunen aita zen.

MIKAELA SHIFFRIN ETA MARCO ODERMATT
Eskiatzaileak


Eski alpinoko Munduko Kopako garaileak izan ziren 2021-2022ko denboraldian Shiffrin eta Odermatt. Shiffrin estatubatuarrak laugarrenez irabazi du Munduko Kopa, eta errekor berri bat ere ezarri du eskiaren historian. 47 garaipen lortuta, Ingemar Stenmark utzi du atzean. Inoizko eskiatzailerik onena izan da Stenmark suitzarra. Odermatten denboraldia ere garaipenez jositakoa izan da. Lau podium lortu ditu jaitsieran, bost garaipen eslalomean, beste bi super erraldoian eta urrezko domina Pekingo Olinpiar Jokoetan.

EILEEN GU
Eski akrobatikoa

Otsailaren 4tik 20ra Pekinen jokatutako Olinpiar Jokoetan protagonista nagusirik izan baldin bazen, Eileen Gu izan zen. Ameriketako Estatu Batuetan jaio arren, bere amaren herrialdearekin lehiatzea erabaki zuen: Txinarekin. Hiru domina irabazten lehena izan zen eski akrobatikoan. Iaz munduko txapeldun izan zen halfpipe eta slopestyle diziplinatan, eta estilo librearen historiako olinpiar txapeldunik gazteena izan zen joan zen otsailaren 8an Big Air proba irabazi ostean.

THEO BLASS
Eskalatzailea

Frantziarra bederatzigarren gradua lortu duen eskalatzailerik gazteena da. Trip Tik Tonik 9a zailtasunari esker ezarri zuen marka hori. Blassek 12 urte eta bederatzi hilabete ditu. 2021eko irailean, Gianluca Vighetti italiarrak TCT 9a zailtasuneko bidea kateatu zuen Graveren (Italia), baina Blass baino bi hilabete zaharragoa zen.

2020an, Blass albiste izan zen Souvenirs du Pic 8c bidea kateatzeagatik. Saint Guilhem Le Desert (Frantzia) herrian egin zuen, eta 10 urte baino ez zeuzkan. Blassen igoera testuinguruan jartzeko datu bat: Adam Ondrak, egungoko munduko eskalatzailerik onenetakoak, 13 urterekin egin zuen lehen aldiz 9a zailtasuneko bide bat.

GORBEIA-SUZIEN
(Zeanuri, Bizkaia, 31 km, +2.400 m)

Mendi Lasterketetako Munduko Kopako finala Zeanurin (Bizkaia) jokatu zen, urriaren 8an, Gorbeia Suzien lasterketan. Bertan, Onditz Iturbe eta Ander Iñarra izan ziren lehen euskal herritarrak. Iturbe bigarren izan zen, eta Iñarra, berriz, bosgarren helmugaratu zen.

Munduko Kopako sailkapen orokorrean, bost emakume euskaldun sailkatu dira lehen hamarren artean: Oihana Azkorbebeitia (2), Maite Maiora (3), Onditz Iturbe (4), Sandra Sevillano (5) eta Ainara Urrutia (8). Gizonezkoetan, berriz, Ander Iñarra eta Ismaiz Razga izan dira onenak hirugarren eta bederatzigarren sailkatu ondoren. Kontuan hartzeko moduko emaitzak dira zalantzarik gabe.]]>
<![CDATA[«Mendiko lasterketen aldeko apustu garbia egin nahi dut 2023an»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1926/026/001/2022-12-13/mendiko_lasterketen_aldeko_apustu_garbia_egin_nahi_dut_2023an.htm Tue, 13 Dec 2022 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1926/026/001/2022-12-13/mendiko_lasterketen_aldeko_apustu_garbia_egin_nahi_dut_2023an.htm
Zer moduz joan da asteburua Espoten [Lleida, Herrialde Katalanak]?

Larunbatean esprint modalitatea jokatu genuen. Huts batzuk egin nituen sailkapen fasean, baina final-laurdenetara pasatzeko aukera izan nuen. Irabazteko asmoz jokatu nuen, baina ezin izan nintzen finalerdietara igaro. Igandean, berriz, igoera bertikala jokatu genuen. Ez nuen saio txarra egin, baina ona ere ez. Esperotako emaitzak izan dira biak. Esprinten modalitatean, iruditu zait maila asko handitu dela. Gazteak oso indartsu datoz, eta hori poztekoa da.

Denboraldiaurrea egiteko aukerarik izan duzu?

Egun bakar batean ere ezin izan dut eskiatu! Aurten, ez neukan pentsatuta eskiko denboraldia osatzea. Espotera joateko aukera eskaini zidan Igor Alzelai mendi eskiko euskal selekzioko hautatzaileak, baina, printzipioz, nire asmoa ez zen lehiatzen hastea. Datorren urtean, martxoaren 8tik 11ra bitartean Pierra Mentara joateko asmoa daukat, Aitor Otxoarekin batera. Haren hemezortzigarren aldia izango da, eta ilusio berezia pizten dit niri ere. Eskirako egin ditudan entrenamendu bakarrak mendian korrika egin ditut.

Beraz, ez zara mendi eskiko denboraldian lehiatuko?

Printzipioz, ez. Baina Espotera joateko ere ez nuen asmorik, eta, azkenean, joan naiz. Aukera izan dudanez, probatu egin nahi nuen. Iaz, oso indartsu nengoen, baina ez nuen asko lehiatzeko aukerarik izan. Mendiko eskian, igoera bertikaleko diziplinan moldatzen naiz ondoen, batez ere jaitsieretan ez naizelako batere ondo moldatzen. Aurten, non nagoen ikusiko dut, edo non egon naitekeen.

Iazko denboraldian bi kirolak uztartu zenituen. Zer-nolako esperientzia izan zen?

Iaz, Vall di Susan [Italia] egon nintzen bizitzen. Nahiz eta aste osoa eskiatzen pasatu, ez nuen lehiatzeko ia aukerarik izan. Izan ere, asteburuetan lan egiten nuen. Eski estazioko pistan entrenatu nintzen, eta aldapan gora oso-oso indartsu jarri nintzen. Baina, Pierra Mentan, konturatu nintzen aldapan behera ere gogotik saiatu behar dela lehiakor izateko, eta nik gabezia asko dauzkat oraindik. Azkenean, Pierra Mentan eta Altitoyn lehiatu nintzen bakarrik. Halere, inoiz ez nituen horrelako sentsazioak izan eskien gainean. Denboraldia amaitu, eta korrika hasi nintzen. Hura beste kontu bat izan zen.

Nola kudeatu zenuen trantsizio hori?

Ez zidan mesederik egin urte berean bi kirolak uztartzeak. Ez nuen trantsizio hori batere ondo eraman, eta asko kostatu zitzaidan sasoi betean jartzea.

Ez al zitzaizun arantza txiki bat geratu mendi eskian?

Banekien 2023ko denboraldia Otxandion igaroko nuela. Sasoian ibiltzeko, asteburuero joan behar da eskiatzera, eta ekonomikoki oso zaila egingo zitzaidan denboraldia osatzea. Horrez gain, psikologikoki ere lan handia eskatzen du, eta iruditzen zait ez nintzela gai izango denboraldi osoan hori egiteko. Ziur nago oso erreta amaituko nuela. Horregatik hartu dut erabaki hori. Bestalde, mendian korrika eginez gozatzen dut gehien, eta, printzipioz behintzat, horri emango diot lehentasuna.

Beste probaren batera joateko gonbita jasoz gero, aukera baliatzen saiatuko al zara?

Bai. Baina zintzoa izan nahi dut neure buruarekin, eta batez ere hautatzailearen. Ikusiz gero ez nagoela lan ona egiteko moduan, nahiago dut aukera hori beste batek hartzea. Printzipioz, eta ondo bidean, asko antzemango dut ez eskiatu izana. Baina, kasualitatez kontrakoa gertatuz gero, berriz planteatu beharko nuke erabakia. Ikusten dudanaren arabera, Alzelairekin hitz egingo dut. Ez dut aurreko denboraldietako errentetatik bizi nahi. Sasoi egokian banago, ondo, eta, bestela, albo batera egingo dut, arazorik gabe.

Aukera bat izan al daiteke bakarrik Mendi Eskiko Lasterketa Bertikalen Espainiako Kopan lehiatzea?

Burutik pasatu izan zait aukera hori. Baina ni ez naiz Iñigo Martinez de Albornoz. Iñigok urte asko daramatza eskien gainean, eta teknikoki ia perfektua da. Haren mailako eskiatzaile batek egin dezake hori; baina nik ez. Nik ez daramatzat hainbeste urte eskiatzen, eta txukun ibiltzeko ezinbestekoa da asko eskiatzea. Badirudi mendian korrika ibiltzea nahikoa dela eski lasterketa bertikaletarako, baina, fisikoaz gain, oso garrantzitsua da elur gainean ondo irristatzen jakitea.

Azken urteetan mendiko eskian eta mendian korrika aritu zara. Noiz jarri zinen lehenbizikoz eskien gainean?

8 urte-edo izango nituen. Gurasoekin joaten nintzen, urtean pare bat aldiz. 12 urtetatik 17ra bitarte, ez nuen batere eskiatu. Orduan hasi nintzen mendian korrika eta eskiatzen berriro. Azken urte hauetan, biak uztartu ditut.

Berriro eskiatzen hasi eta gutxira, euskal selekzioan zinen. Nondik sortu zitzaizun aukera?

17 urterekin, Beriaingo [Nafarroa], Anbotoko [Bizkaia] eta Araiako [Araba] lasterketa bertikalak jokatu nituen. Denetan, lehen bosten artean sailkatu nintzen senior mailan, eta, emaitza haiek kontuan hartuta, euskal selekzioko hautatzaileak, Iñigo Larizek, haiekin probatzeko aukera eskaini zidan. Orduan ez nekien ez larruak jartzen, ezta kentzen ere! Baina gazteen euskal selekzioan sartu ninduen.

Nola gogoratzen dituzu hastapenak?

Frustrazio handia sortzen zidan! Orduan, Lariz bera, Rafa Urbizu, Ander Gaviña, Txomin Ortiz de Zarate, Ibai Otaegi, Igor Alzelai, Nahia Quincoces, eta Iñigo Martinez de Albornoz zeuden selekzioan. Galduta ibili nintzen erabat. Oso baldarra nintzela iruditu zitzaidan. Ez nekien ez sigi-sagak egiten, ez larrurik jartzen... Halere, ez nuen etsi. Bost eguneko egonaldi bat egin genuen Candanchun [Aragoi, Espainia], eta berehala kateatu ninduen kirol honek. Mendia bera gustatzen bazaizu, kirol hau politagoa da mendian korrika ibiltzea baino. Distantzia handiagoak egiteko aukera ematen du.

Mendiko eskian bai, baina mendiko lasterketetan ere aritu zara berriro aurten.

Bai, baina asko sufritu nuen hasieran. Oso denboraldi txarra izan da aurtengoa. Oso gogorra egin zitzaidan ia atsedenik hartu gabe beste diziplina batean hasi beharra. Ez nuen inondik ere asmatu. Baliteke mendi eskiko denboraldia inoiz ondo ez prestatzeagatik izatea. Lehenengo lasterketara eskiatu gabe joaten nintzen beti, nahiz eta gero Gabonetan gehixeago entrenatzen nintzen. Eta, iaz ere, antzera egin nuen. Beti pentsatu izan dut bi diziplinak bateragarriak izan zitezkeela. Adibide asko daude: esaterako, Kilian Jornet, Davide Magnini, Oriol Cardona... Baina, nire kasuan, konturatu nintzen ezetz. Oso-oso gogorra egin zait urte hau. Ez da oso esperientzia ona izan biak uztartzea.

Horregatik lehiatu zara hain lasterketa gutxitan?

Mendi eskiko garaian oso sasoiko nengoen, eta korrika ere astean behin edo bitan ibiltzen nintzen. Biak uztartzen nituen aldi berean. Igoeretan oso ondo sentitzen nintzen. Baina beheraka eta ordekan oso geldo sumatzen nuen neure burua. Sentsazioak ez ziren batere onak. Irailera arte ez nuen neure burua lehiakor ikusi. Konturatzerako, denboraldi erdia joan zitzaidan.

Horrelakoetan, nola ematen zaio buelta egoerari?

Lasterketa askotara joan nintzen sasoiko nengoelako ustean, baina, gero, hasi eta bost kilometrora, leher egiten nuen, eta ezin nuen gehiago. Ez dakit zergatik izango zen. Agian, lehen urtea izanda, beste modu batera egin beharko nuen lehen aipatutako trantsizio hori. Kosta egin zitzaidan erritmoa hartzea, eta oraindik ere ez dakit zerk eragin zuen hori.

Orokorrean, nolakoa izan da zure mendi lasterketen denboraldia?

Oso denboraldi laburra izan da. Denboraldi hasieran, arazo batzuk izan nituen, eta asko kostatu zitzaidan lasterketetako erritmoa hartzea. Azkenean, lau lasterketa baino ez ditut jokatu. Lehena, apirilean izan zen: Arrasateko Udalatx mendi lasterketa; eta bigarrena ekainean: Hochkong Skyrace [Austrian], Munduko Kopako proba. Bietan oso gaizki sentitu nintzen. Guztiz gelditzea erabaki nuen. Uztail amaierara bitarte, mendira joaten jarraitu nuen, baina korrikarik egin gabe. Gelditzeko eskatu zidan gorputzak. Irailean, neure burua hobeto sumatzen nuen, eta Louzaneskyrace [Portugal] lasterketara joan nintzen. Han lortu nuen Munduko Kopako finalean lehiatzeko aukera. Azkena Gorbeia Suzieneko finala izan zen. Denboraldi osoari nota jarri beharko banio, 5 jarriko nioke.

Zein sentsaziorekin amaitu duzu 2022ko denboraldia?

Askoz ere gehiago eman nezakeen sentsazioarekin amaitu dut. Oraindik ere gaztea naiz, baina denboraldi batean ondo prestatuta zer egin nezakeen ikusi nahi dut.

Horren aldeko apustua egingo duzu datorren denboraldian?

Bai, zalantzarik gabe. Nire asmoa hori da: denboraldi oso bateko egutegia egitea mendi lasterketetan, hasi eta bukatu. Aurten, euskal selekzioarekin aritu naiz Munduko Kopako bi probatan, eta, berriro ere aukera ematen badidate, Munduko Kopako proba gehiagotan lehiatzea gustatuko litzaidake.

2023rako egutegirik baduzu jada?

Ez, oraindik ere ez daukat ezer argi. Dakidan gauza bakarra zera da: denboraldia Euskal Herriko Txapelketarekin hasiko dudala, Mendaron [Gipuzkoa], apirilaren 1ean. Hura izango da lehendabiziko proba serioa. Han erakutsi behar dut zer-nolako maila dudan. Halere, ezin dut ukatu nire betiko ilusioa Munduko Kopako proba guztietan lehiatzea dela.]]>
<![CDATA[Ohiko osagaiekin doa heldu eginez Mendifilm]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1936/024/001/2022-12-06/ohiko_osagaiekin_doa_heldu_eginez_mendifilm.htm Tue, 06 Dec 2022 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1936/024/001/2022-12-06/ohiko_osagaiekin_doa_heldu_eginez_mendifilm.htm Ephemeral-ekin, eta Ignasi Lopez kataluniarraren Egoland-ekin.]]>
Izen handi asko bertaratuko dira Bilbora jaialdiaren aitzakian: Will Sim alpinista, Matt Knight itsasgizona, Quinn Brett eskalatzailea, Joyleen Tugume Ugandako gorilen zaindaria, eta aurtengoan WOP Mendifilm Saria jasoko duen Eduardo Martinez de Pison geografo eta alpinista, besteak beste. Horrez gain, abenduaren 10ean, Ramon Olasagastik eta Cesar Llagunok euskal mendizaletasunaren historian arrastoa utzi zuen Andres Espinosa eskalatzaileari buruzko Andres Espinosa. Bakarrik eta libre komikia aurkeztuko dute BBK Aretoan, 19:30ean. Jaialdiko sarrerak eskuragarri daude jada www.mendifilmfestival.com atarian

Aurreko aldian bezala, Euskal Herriko edo euskal herritarrek parte hartzen duten filmak izango dira aurten ere; besteak beste, Alex Areizagaren Itzala, Mikel Gurrearen Heltzear eta Julen Zubieteren Agur artzai-euskaraz-. Aner Etxebarriaren Joy: Phelipe Eizagirreren Yhabril: El buscador de luz; Janire Etxaberen Iretargi eta Pirineistas mujeres y montañas ere eskainiko dira. Azken horretan Sonia Casas mendi gidaria agertzen da.

«Ugandako gorilen eta pertsonen arteko bizikidetza azaldu dut»
Aner Etxebarria
'Joy' film laburraren zuzendaria

Bigarren aldiz hartuko du parte Bilboko Mendifilmen Aner Etxebarria zuzendariak (Getxo, Bizkaia, 1988). Aurretik, 2018an izan zen Bayandalai. Lord of the Taiga filmarekin. Larunbatean emango dute, 17:00etan, BBK aretoan, eta igandean, 20:00etan, Golem zinemetan. Bertan izango da Joy protagonista bera.

Nondik sortu zitzaizun Joy grabatzeko aukera?

Iaz, nire ametsetako bat bete nahi izan nuen: mendietako gorilak ezagutzea. Horretarako, Ugandara joan nintzen, Mgahinga parke nazionala ezagutzera. Bertan, bederatzi gorilaz osatutako familia bat bizi da, Ñakagesi izena duena. Izugarria izan zen ikustea hango langile batzuek zein harreman duten gorila horiekin. Langile horietako bati esan nion ea hurrengo batean posible izango zen erreportaje bat egitea. Baiezkoa eman zidan, baina bera lekuz aldatzekoa zuten. Orduan, berak aipatu zidan Joyren izena.

Nondik etorri zen ideia?

Joy bere istorioa kontatzen hasi zitzaidan, eta nik buruan neukana baino askoz hobea zen. Parkean bertan bizi da, bi semeekin. Egunerokotasunean uztartzen ditu gorilen zaintza eta umeen heziketa. Umeek 16 urte bete arte ezin izango dituzte gorilak ezagutu, baina amak kontatzen die haien berri egunero. Amak semeei eta gorilei dien maitasuna izugarria da.

Zer lortu nahi zenuen film honekin?

Gizakien eta natura basatiaren arteko lotura sustatzen saiatzea. Egunerokoan, basoetatik oso urrun bizi gara. Joyk erakusten digu animalia basati batzuek giza portaerak izan ditzaketela, eta ikuslea bi aldeen arteko lotura bat ezartzera gonbidatzea da kontua.

Distantzia arazoa handia izan al da lana osatzeko garaian?

Distantzia beti da oztopo, etxetik urrun gertatzen denak erronka bat baitakar proiektuaren ikuspegitik. Baina logistika ez da arazo izan. Bai grabaketan eta bai muntaketan asko lagundu digute. Haiek gabe, istorio hau ez zen posible izango. Lumix markaren eta Rift Valleyko lagunen laguntza izugarria ere nabarmendu nahiko nuke.

Bigarrenez egongo zara Mendifilmen. Zer oroitzapen daukazu lehen aldi hartaz?

Bayandalai. Lord of the Taiga filmarekin egon ginen, eta sari bat ere jaso zuen. Ondorengo jaialdietarako oso ondo etorri zitzaigun. Zorte handia dugu Mendifilmen moduko jaialdi bat Bilbon izateagatik.

Zer espero duzu oraingoaz?

Jendeak filmarekin gozatzea espero dugu. Joy bera ere festibalean egongo da. Esker ona adierazi nahi diogu, eta ikusleen galderak espero ditugu.

Filma ikusi dutenek zer esan dizute?

Orain arte jasotako iritzi guztiak oso onak izan dira. Jendearengana asko iristen da istorioa, eta, gainera, ezezaguna da. Oso istorio polita eta kutuna dela esan digute denek, eta merezi duela kontatzea. Ziur gaude jendearen bihotzera iritsiko dela filma.

«Niretzat oso istorio pertsonala izan da 'Agur artzai' grabatzea»
Julen Zubiete
'Agur artzai' filmaren zuzendaria eta protagonista

Julen Zubietek (Orozko, Bizkaia, 1991) estreinakoz aurkeztuko du lan bat Mendifilmen. Gogotsu dago, eta, beste lan batzuk ere eginak dituen arren, inoiz egindako lanik bereziena dela aurreratu du. Abenduaren 14an emango dute, BBK Aretoan, 19:30ean.

Zertan oinarritzen da 'Agur artzai'?

Joxe Ereño Gorbeiako azken artzainetako baten inguruko filma da. Txikitan, Ereñok Ubixeta mendian duen bordaren ondoan pasatu nuen denbora asko. Gure etxekoek ere ondoan zeukaten borda, eta harekin denbora asko pasatutakoa naiz. Urte asko ziren handik pasatu gabe, eta, orain, berriro ere denbora pixka bat eman dugu elkarrekin. Joxerekin inoiz izan dudan harremanik estuena izan dut azkenaldian. Desagertzear dagoen artzain baten bizitza kontatu nahi izan dut.

Ideia aspaldi jorratu al zenuen?

Nik bilatu gabe etorri zen. 2020ko uda amaieran, bordara igo nintzen Ereño harrapatzeko asmoz. Ez nuen ezer berezirik bilatzen, baina, zortez, han zegoen. Bizitza guztian uda Gorbeian igaro ondoren, 2020koa zen bertan egin zuen azkena. Uda hartan ere ez zen erabat han egon. Maiz jaisten zen herrira.

Zenbat denbora behar izan zenuen dena grabatzeko?

2020an ez nekien zer egingo nuen. Orduan, irudi batzuk hartu nituen, besterik gabe. Bi urtez gordeak izan ditut irudi haiek, eta aurtengo udaberrian eman diot errematea azken grabaketekin. Behin dokumentala egingo nuela erabakita, askotan joaten nintzen ea zer aurkitzen nuen ikustera. Batzuetan zerbait aurkitzen nuen, baina beste batzuetan kamera piztu ere ez nuen egin. Esan dezakegu bi urteko lana izan dela orokorrean.

Hainbeste urteren ondoren, zer ekarri du berriro ere Joxe Ereñorengana gerturatzeak?

Balio kultural eta etnografikoaz gain, niretzat balio sentimental handia dauka filmak. Orain arte egin dudan lanik pertsonalena izan da Agur artzai.

Nolakoa izan da zuek biak berriz elkartzea?

Ereño oso tipo berezia da. 86 urte ditu, eta kamera aurrean izan dudan pertsonarik neutroena edo naturalena izan da. Oso esperientzia polita izan da zinematografikoki. Grabaketa oso naturala izan zen, eta oso erritmo lasaian egindako lana izan da. Askotan, denbora gelditzen zela zirudien, eta niri ere eragin egiten zidan. Abiadura asko pausatzen zen grabatzeko orduan.

Zure lehen lana izan da. Gustura gelditu al zara emaitzarekin?

Oso prozesu luzea izan da, eta bidean gorabehera asko izan ditut. Une askotan pentsatu izan dut: «Baina, zer ari naiz egiten?» Agian, askoz politagoa edo askoz hobeagoa izan zitekeen, baina, azkenean, hau da gelditu dena. Orokorrean oso pozik nago azken emaitzarekin, eta iruditzen zait balio bat daukala egindako lan honek.

Estreinakoz egongo zara Mendifilmen. Zer esan nahi du horrek zuretzat?

Etxean estreinatzea. Hasieran, Mendifilmek ateratzen dituen beka horietako baterako aurkeztu genuen, baina ez ginen sarituak izan. Halere, esker ona jaso nuen bertakoengandik, eta, orain, berriz, aukera paregabea iruditzen zait Bilbon aurkeztea.

Zer espero duzu Mendifilmetik?

Jendeak filma ikusteko aukera izan dezala nahi dut, eta ondoren esan dezala zer iruditu zaion. Lehen esan bezala, balio sentimental oso handia dauka niretzat, baina iruditzen zait edonorentzat dela gustagarria.]]>
<![CDATA[«Oso urte gogorrak igaro ditut eskaladan»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1916/026/001/2022-11-29/oso_urte_gogorrak_igaro_ditut_eskaladan.htm Tue, 29 Nov 2022 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1916/026/001/2022-11-29/oso_urte_gogorrak_igaro_ditut_eskaladan.htm
Nolakoa izan zen Zailtasuneko Espainiako Txapelketa?

Azaroaren 18an eta 19an jokatu genuen, Getafen [Espainia]. Egia esan, txapelketatik ez nintzen batere gustura atera. Burua atsedenean pentsatzen jarrita neukan aspalditik, eta eskerrak urteko azken txapelketa izan zen! Denboraldia amaitzeko irrikaz nengoen. Gure denboraldia aspaldi amaitu zen, abuztuan, eta, entrenatzen ibili garen arren, ez ginen sasoirik onenean. Azkenean, bosgarren postuan amaitu nuen.

Blokeko Espainiako Txapelketa ere orain dela bi aste jokatu zenuen.

Bai, hura ere jokatu genuen. Caceresen [Espainia] izan zen txapelketa, eta kalean prestatutako horma batzuetan jokatu genuen. Han ere bosgarren amaitu nuen. Normalean, txapelketa bi egunetan jokatzen da: lehen egunean sailkapena, eta bigarrenean finala. Baina, oraingoan, txapelketa guztia egun batean jokatu genuen. Hasieratik egun txarra eduki nuen, eta finalerdietan jada oso nekatuta eta oso ahul sentitu nintzen. Finalean hilda nengoen! Urtea oso luzea egin zait.

Urte osoa kontuan hartuta, nola joan da denboraldia?

Ondo joan da. Ez ditut nire kirol bizitzako emaitzarik onenak lortu, bain, aurten, bi urteko etenaldiaren ostean, berriro ere nazioarteko lehiaketetara itzuli naiz. Blokeko zirkuitua osatu dut gehienbat. Munduko Kopako proba batean parte hartzeko aukera ere izan dut blokean, eta ia-ia finalerdietara igaro nintzen. 150 parte hartzailetatik, 29. sailkatu nintzen. Emaitza horrekin oso gustura geratu nintzen, eta konturatu nintzen banuela aukera finalerdietara pasatzeko. Orain dela urte pare bat oso urruti ikusten nuena gertuago ikusten dut orain. Oso serio hartu nuen denboraldia, eta oso motibatuta aritu naiz.

Zer espero zenuen aurtengo denboralditik?

Banekien Europako Kopako bi probatan arituko nintzela gutxienez. Iaz Espainiako Txapelketa irabazteak eman zidan horretarako aukera. Txekiako Errepublikan jokatutako blokeko proban 90 parte hartzaile ginen, eta 33. sailkatu nintzen. Espainiako selekzioko onena izan nintzen. Emaitza hari esker, beste proba batera eraman ninduten, Klagenfurtera [Austria]. Proba horretan ere 33. amaitu nuen. Ez nintzen oso gustura aritu, baina lortutako emaitzak dena arindu zuen. Azken emaitza horri esker joan nintzen Munduko Kopako probara. Orokorrean gustura amaitu dut, eta, aurtengo emaitzak kontuan hartuta, ziurtatuta daukat berriro ere Munduko Kopako proba batean aritzea.

Munduko Kopa aipatu duzu. Hori beste kontu izango da zu bezalako eskalatzaile batentzat, ezta?

Bai, izugarria izan zen. Adam Ondra bakarrik falta zela esango nuke. Blokean eta zailtasunean hartu nuen parte. Ondoen, blokean aritu nintzen. Azkenetakoa izan nintzen parte hartzen. Isolamendu gunean goizeko zortzietan sartu, eta eguerdiko ordu bietan hasi nintzen eskalatzen. Azkenetakoen artean aterata, oso zaila da emaitza ona lortzea. Lehen bi blokeak amaitu nituen, baina hirugarrena ez. Dena den, gutxigatik ez nintzen sailkatu.

Emaitza hark arantzaren bat utzi dizu?

Ezetz esango nuke. Ikusita nolako maila zegoen eta nola ibili nintzen ni, askoz motibatuago amaitu nuen. Datorren urtera begira, berriro ere gauzak ondo egiten jarraitu nahi dut.

Azkeneko hau bai, baina aurreko bi urteak ez ziren batere onak izan zuretzat. Zer hausnarketa egingo zenuke?

Hala da, bai! Motibaziorik gabe ibili nintzen, eta uztear ere egon nintzen. COVIDa baino lehen, Olinpiar Jokoetarako sailkapena tarteko, Europako Txapelketara joatea zen asmoa. Oso-oso motibatuta nengoen, baina azkenean, pandemiagatik, ezin izan ginen joan. Ez joatea kolpea izan zen, eta motibazioa galdu nuen. Hilabete eskalatzen ibili ondoren, bi hilabete geldirik pasatzen nituen, gero berriro itzultzen nintzen... Ia bi urte joan ziren horrela, iaz Bartzelonara joatea erabaki nuen arte. Aldaketa bat behar nuela sumatzen nuen, eta aukera atera zenean ez nuen bitan pentsatu. Oso gustura egon nintzen Bartzelonan.

Nabaritu al duzu aldaketa dagoeneko?

Bai, eta handia. Lehen, dena eskalatzea zen. Egunaren 24 orduak horretan pentsatzen pasatzen nituen. Orain, aldiz, gauzak asko aldatu dira. Zaletasun gisara hartzen dut eskalada. Mentalki asko laguntzen dit eskalatzeak.

Gurasoak —David Carretero eta Esther Cruz— Espainiako eskalatzailerik onenetakoak izandakoak dira. Horrek presiorik eragin al dizu zure orain arteko kirol ibilbidean?

Kanpotik ez dut inoiz presiorik izan. Nik neure buruari jarri izan diodan presioa izan da. Oso lehiakorra naiz, eta asko estutzen dut neure burua. Presio horrek kontra egin dit gehienetan, eta motibazioa askotan galdu izan dut horregatik. Sarritan, emaitza on bat lortzeak kontrako efektua eragin izan dit. Gazteen mailan munduko txapeldunorde geratu nintzenetik, dena okertuz joan da. Haren ondoren, beti lehen postuetan ibili behar nuela pentsatu nuen, baina ez da horrela izan. Txapelketa bakoitzera joaten nintzen aldiro, gauza bera esaten nion neure buruari: «Hau irabazi egin behar dut!» Baina argi dago orain geroz eta zailagoa dela irabaztea. Eta ez, kanpoko presiorik ez dut inoiz izan txapelketa batean, ez aitarena, ezta amarena ere. Euskal selekzioko hautatzaile Sergio Delgadok ere ez nau estutu.

Zer ikasi duzu amarengandik?

Txapelketetako presioa kudeatzen. Urte asko pasatu zituen lehiaketetan, eta esperientzia asko pilatutakoa da.

Eta aitarengandik?

Txapelketei pisua kentzen irakatsi dit. Lehen, txapelketetan, aukera bakarra ikusten nuen: irabaztea. Beste guztia galtzea iruditzen zitzaidan. Aitak asko lagundu dit horretan, eta askotan aipatzen zidan txapelketez gain arroka ere hor zegoela. Beti esan izan dit lehiaz kanpo gauza asko dagoela egiteko.

Uste duzu Euskal Herrian inoiz izandako belaunaldirik onena dela Mikel Linaziosorok, Esparta anaiek eta zuk osatzen duzuena?

Onena dela esatea oso zaila da. Euskal Herrian beti egon da izugarrizko maila. Agian, gurea onenen artean egon daiteke, eta ez Euskal Herrian bakarrik. Espainian ere antzera izan da. Alberto Ginesekin batera, gu izango gara bi urtean emaitza onentsuenak lortu ditugunak. Gazteen mailan hasi ginen, eta oraindik ere hor jarraitzen dugu. Eskalatzaile bakan asko izan dira urte askoan maila eman dutenak, baina belaunaldi bezala, agian, gurea izan daiteke onentsuenetako bat.

Eskalatzaile on bat izateko, fisikoaz harago, mentalki oso indartsua izan behar dela diote adituek. Zer diozu zuk?

Erabat ados nago horrekin! Lehen, askoz gehiago entrenatzen nintzen fisikoki, baina, gaur egun, mentalki askoz hobeto prestatuta nago. Nik ere, lehen aipatutako garai txar horretan, kanpoko laguntza behar izan nuen. Askotan, txapelketa batetik itzuli, eta ez nintzen batere pozik itzultzen. Dena beltz ikusten nuen. Urte asko pasatu ditut sufritzen, eta horretan asko lagundu dit kanpoko laguntzak.

Eskalatzaileen artean, bi joera nabarmendu dira azken urteetan: Olinpiar Jokoen aldekoak, eta aurkakoak. Zuk zer iritzi duzu horren inguruan?

Ni Olinpiar Jokoetan egotearen aldekoa naiz, zalantzarik gabe. Halako txapelketa batean egotea ametsa da edozein kirolarirentzat. Ulertzen dut arrokan eskalatzen dutenei batere ez axola izatea; baina guk bizitza guztia daramagu lehiatzen, eta horrek izan behar luke erronka nagusia. Halere, nik denak errespetatzen ditut.

Hemendik bi urtera jokatuko dira Olinpiar Jokoak, Parisen. Urruti ikusten al dituzu?

Iruditzen zait ez Linazisorok eta ezta nik ere ez dugula aukerarik izango han egoteko. Badirudi sailkatzeko aukera izateko Munduko Kopako hainbat probatara joan beharko dela, bai blokean, baita zailtasunean ere. Linazisoro, esaterako, hautatuta dago, baina soilik zailtasunerako; ni, berriz, soilik blokerako. Gauzak ez badira aldatzen, horrek esan nahiko luke ez genukeela bi diziplinatan punturik pilatuko. Espainiako selekzioaren irizpideak dira, eta oraingoz Alberto Ginesek bakarrik izango luke aukera. Nire ustez, baldintzak aldatzeak aukera gehiago emango lizkiguke eskalatzaile gehienoi.

Hurrengo urterako erronka nagusia hori izango al da?

Bai, noski! Zorionez, iaz, Europako Kopan, zailtasun modalitatean, finalerdi batzuetara pasatzeko aukera izan nuen. Emaitza horrek aukera ematen dit hurrengo urtean berriro ere beste proba batean lehiatzeko. Agian, emaitza on bat lortuko banu, Munduko Kopako probaren batean bi diziplinatan aritzeko aukera irekiko litzaidake. Blokea gehiago gustatzen zaidan arren, emaitza hobeak lortu izan ditut zailtasunean. Blokean arlo mentala sartzen da jokoan, eta zailtasunean, aldiz, fisikoa gehiago. Azken horretan, sasoian zaude edo ez zaude: ez dago beste aukerarik.

Oraindik oso gaztea zaren arren, urte asko daramatzazu euskal selekzioan. Etorkizuna bermatuta al dago datozen urteetarako?

Bai, gu baino oinarri hobearekin datoz atzetik helduko diren eskalatzaileak. Hemendik urte batzuetara, asko nabarituko da, eta, gurekin alderatuta, askoz ere etorkizun hobea izango dute. Hori bai, oinarri hori txapelketetan erakutsi beharko dute, bai fisikoki, baita mentalki ere. Eta txapelketa badakigu zer den; edo balio duzu, edo ez duzu balio. Ez dago besterik.]]>
<![CDATA[«Denbora gutxian gauza gehiegi pasatu zaizkit» ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1905/024/001/2022-11-22/laquodenbora_gutxian_gauza_gehiegi_pasatu_zaizkitraquo.htm Tue, 22 Nov 2022 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1905/024/001/2022-11-22/laquodenbora_gutxian_gauza_gehiegi_pasatu_zaizkitraquo.htm Motzean Denboraldia bikain amaitzeko, Golden Trail Serieseko finalean hartu duzu parte Madeiran. Zer-nolako esperientzia izan da? Izugarria izan da! Oso zalantzati joan nintzen Madeirara. Uda zaila izan zen niretzat, lesio bat zela medio. Osatze prozesua oso luze joan zen. Ekainean jokatu nuen azken lasterketara, jada min hartuta joan nintzen, nahiz eta lasterketan ez zidan batere eragin. Halere, geroztik, ez nuen bururik altxatu! Uztail osoa gimnasioan pasatu nuen, eta abuztu hasieran hasi nintzen gutxinaka mendian gora. Beheraka eta ordekan ezin nuen. Korrika, berriz, iraileko lehen astean hasi nintzen, eta oso bolumen gutxirekin joan nintzen azkenean Portugal aldera. Ezustean, dena ondo atera zitzaidan lasterketan. Zeri zenion beldur? Bost eguneko lasterketa bat zen, eta nire helburu bakarra bost etapak amaitzea zen. Ez nion beste ezer eskatzen neure buruari! Inoiz ez nintzen astean 120 kilometro egitetik pasatu, eta, hemen, bost egunetan 108 kilometro egin behar nituen atseden egunik gabe. Baina izugarri gozatu dut, egunetik egunera hobeto sentitu nintzen, eta gorputzak ere bikain erantzun zidan. Asko gozatu nuen, eta izugarrizko esperientzia izan da arlo askotan. Asko ikasi dut eliteko korrikalariengatik, eta haiekin izan dudan bizikidetza ez dut inoiz ahaztuko. Horrez gain, emaitza bikaina lortu nuen. Nire mailan, bost etapetatik bost irabazi nituen. Aurkarien artean Noemie Vachon frantziarra zegoen, aurtengo Gorbeia Suziengo irabazlea, eta hari ere aurre hartzeko gai izan nintzen. Ezin nuen gehiago eskatu. Azken etapan Sara Alonsorekin batera eginiko iritsiera izan da Golden Trail Serieseko bideoetan gehien ikusia. Nola sortu zen ideia? Sarak berezkoa du horrelako iritsierak egitea [barrezka]. Azken etapan, eta hamabi kilometro falta zirela, harrapatu egin nuen jaitsiera batean. Handik aurrera, batera joan ginen kilometro askotan. Nik ikusten nuen aukera polita izan zitekeela batera sartzea, baina ez nintzen ausartzen hari ezer esatera. Halako batean, berak aipatu zidan ederra izan zitekeela batera sartzea. Gainera, ezustean, zera esan zidan: «Eta nire bizkar gainean hartu eta horrela sartzen bagara?». Aipatu nion ni bera baino altuagoa naizela, eta, nahiko balu behintzat, nik hartuko nuela bizkarrean. Ezetz erantzun zidan, lasai egoteko, eta 50 metro falta zirenean berak hartuko ninduela. Eta halaxe sartu ginen helmugan. Oso polita izan zen. Denboraldia orokorrean nola joan da? Oso gazi-gozoa izan da. Nahiko denboraldi hasiera eskasa izan zen. Emaitza onak lortu nituen arren, lasterketa gehienetan asko sufritu nuen. Gutxira, eta odol analisi batzuk egin ondoren, anemia nuela esan zidaten. Bi hilabete oso gogorrak izan ziren, baina konturatzerako berriro ere oso ongi sentitu nintzen. Hurrengo hilabete parea oso gustura ibili nintzen; ekainean, esaterako, Olla de Nurian [Girona, Herrialde Katalanak]. Oso gaizki ekin nion denboraldiari, baina amaiera bikaina izan da. Madeirara, adibidez, jende asko denboraldi amaierako nekearekin joan zen; baina, ni, oso gogotsu iritsi nintzen. Freskotasun puntu batekin nengoen. Korrika jarraitzeko gogo handiarekin amaitu dut denboraldia. Amaitutzat eman duzu denboraldia? Portugaldik itzuli nintzenean hamabi eguneko geldialdia egin nuen, baina dagoeneko berriz ere martxan jarrita nago. Ez gara asko gelditzekoak. Ezin da ahaztu zure lehen denboraldia izan dela 2022koa. Bai, bai, iazko abuztuan hasi nintzen korrika mendian. Herriko lasterketa jokatu nahi nuen, Aloñako Igoera [Oñati, 22,6 kilometro, +1.868 metro], alegia. Pandemiagatik, 2021ekoa urrian jokatu zen, eta, ordura arte ikustera joaten nintzen aldiro, noizbait korritu behar nuela esaten nion neure buruari. Abuztuan, Oroeleko Igoeran [Jaka, Aragoi, 10,7 kilometro, +996 metro] parte hartu nuen. Nire lehen mendi lasterketa izan zen, eta irabazteko aukera izan nuen. Izugarri gozatu nuen. Ondoren, Gorbeia Suzienera joan nintzen, eta hura ere irabazteko aukera izan nuen. Ezin sinetsirik ibili nintzen denbora batean! Baina, orduan, oraindik ere futbolean lehiatzen nenbilen. Ondoren, Aloñako Igoeran hartu nuen parte. Hura itzela izan zen! Etxean irabazteko aukera izan zenuen. Ez omen duzu berehala ahaztuko, ezta? Ez, ez. Oso berezia izan zen hura! Banekien Oihana Azkorbebeitia ere parte hartzekoa zela, baina, orduan, Oihana oso-oso urruti ikusten nuen. Egundoko lasterketa egin nuen, eta helmuga lehen postuan zeharkatzea izugarria izan zen. Haren ondoren, konturatu nintzen agian denboraldi batean serioago aritzeko aukera izan nezakeela. Orduan ez nintzen entrenatzen, mendira joaten nintzen. Entrenatzaile batekin hasi, eta ikusi egin nahi nuen zer egiteko gai nintzen. Oso denbora gutxi daramazu mendi lasterketetan, baina erreferenterik izan al duzu? Onartu behar dut orain dela oso gutxi arte ez nuela ia mendi korrikalaririk ezagutzen. Aurtengo Zegama-Aizkorri ikusi eta gero hasi nintzen gehiago jarraitzen mundu hau. Kilian Jornet bakarrik ezagutzen nuen. Hura ere erreferente izan da niretzat, baina, bat aukeratu beharko banu, Oihana Kortazar dela esango nuke. Hura ezagutzeko aukera izan dut orain, eta hark daukan diziplina handia da. Goi mailan hainbeste urtetan egoteko, gauzak oso ondo egin behar dira. Harekin izan ditudan elkarrizketa gehienetan, beti ikasi dut zerbait. Kortazarren antzera, zu ere Salomon taldean zabiltza. Nondik etorri zitzaizun aukera? Espainiako Txapelketara joan nintzen euskal selekzioarekin, Galiziara. Ez nuen batere lasterketa ona egin, baina nire mailan irabazi, eta gutxira eskaini zidaten haiekin taldean sartzea. Txapelketa irabazteak asko lagundu zidan Salomonera joateko, nahiz eta aurretik begiz joa nindutela onartu zidaten. Zalantzetan egon nintzen txapelketara joan ala ez, baina eskerrak joan nintzen! Inoiz ez da jakiten aukerak non sor daitezkeen. Oso denbora gutxian gauza gehiegi gertatu zaizkidan irudipenfa daukat. Bertigo puntu bat ere ematen dit honek denak. Hankak lurrean izan nahi ditut, eta tamaina hartzen joango naiz. Oraindik ere, gertatzen ari zaidan guztia opari bat dela iruditzen zait. Zorte handia izan dudala pentsatzen jarraitzen dut. Azken hilabeteetan askok diote, Alonso eta zu izango zaretela, besteak beste, Kortazarren eta Maite Maioraren oinordeko. Zer duzu esateko? Historia askoko korrikalariak dira biak ere, eta haiek ordezkatzea oso oso zaila izango da. Maiora oso gutxi ezagutzen dut, baina Kortazarrek oraindik ere lan handia emango du. Aurten asko jarraitu dut Kortazar, eta, zenbat lasterketa jokatzen dituen ikusita, konturatu naiz oraindik ere lehiatzen jarraitzeko urte asko gelditzen zaizkiola. Nik, gainera, ez dut inor ordezkatu nahi, nire ibilbidea egin nahi dut. Datorren urtera begira zein asmorekin zabiltza? Lehen aipatu bezala, bertigo pixka bat ere ematen dit etorkizunak, baina ez dakit zenbat denbora iraungo duen amets honek. Ahal ditudan aukera guztiak aprobetxatu nahi ditut, eta hurrengo helburua nazioarteko lasterketetan lehiatzea izango da. Serio hartu nahi dut datorren urtea, eta Golden Trail Serieseko zirkuituko proba batzuetan hartuko dut parte. Madeiran jokatutako Open maila irabazi nuenez, hiru lasterketetan parte hartzeko eskubidea irabazi nuen. Zegama-Aizkorrin parte hartuko duzu datorren urtean? Ez, ez naiz Zegaman izango. Oraindik oso gaztea naiz maratoi distantzian lehiatzeko, eta, nahiz eta izugarrizko gogoa daukadan bertan parte hartzeko, ez naiz han lehiatuko. Ibilbidea bikain ezagutzen dut, baina burua hotz izan behar dut. Gero ere izango dut denbora bertan parte hartzeko. Distantziak gutxinaka igo nahi ditut, eta aurretik beste lasterketa batzuk jokatu behar ditudala iruditzen zait. Non lehiatuko zara orduan hurrengo denboraldian? Oraindik ez dute egutegia atera, baina azken urteetan ez da asko aldatu. Azken denboraldietako egutegiaren arabera, Sierre-Zinal [Suitza, 31 kilometro, +2.200 metro], eta Dolomyths Run [Italia, 22 kilometro, +1.700 metro] jokatuko ditut ia ziur. Ondoren, litekeena da, Ameriketan korritzen den lasterketaren batera joatea. Hango distantziak egokiagoak dira nire baldintzetarako. Halere, oraindik ere dena airean dago. Asko gustatuko litzaidake berriz ere Golden Trail Serieseko finalean parte hartzea. Horretarako borrokatuko naiz. Bestalde, berriz ere Espainiako txapelketetan parte hartu nahiko nuke. Mendiko eta atletismoko federazioekin joatea gustatuko litzaidake. Bertan parte hartzeak onurak ekartzen ditu, eta etorkizunean Munduko edo Europako txapelketaren batera joateko ilusio handia daukat. Euskal Herriko lasterketaren batean arituko zara? Bai bai! Esaterako, 2022ko Aloñako Igoerako arantza atera nahi dut. Lasterketa irabazi nuen arren, ez nuen batere gustura amaitu. Maite Maiorak daukan 2 ordu eta 20 minutuko denborara gerturatu nahiko nuke. 2021ean 2 ordu eta 26 minutuan amaitu nuen, eta hura jaistearekin amesten dut. Denbora hori jaisteko gai ikusten dut neure burua. ]]> <![CDATA[«Benetako mundua ezagutzeko aukera eman didate bidaiek»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1905/026/001/2022-11-15/benetako_mundua_ezagutzeko_aukera_eman_didate_bidaiek.htm Tue, 15 Nov 2022 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1905/026/001/2022-11-15/benetako_mundua_ezagutzeko_aukera_eman_didate_bidaiek.htm
Zein izan da egin duzun azken bidaia?

Boliviara joan nintzen lehenik, bizikletarekin eta traste guztiekin. Bolivia zeharkatu, eta goi lautadatik Suaren Mendira iritsi nahi nuen, Sajamara. Asko kostatu zitzaidan girora moldatzea. Dena basamortua da, herririk ez dago, dena da bakardadea... Hasieran zera pentsatu nuen: «Baina nora etorri naiz ni?». Bosgarren egunean, autobus bat hartu, eta Sajama herrira bertaratu nintzen. Txekiako lau lagun ezagutu nituen bidean. Haiekin hiru egun pasatu nituen. Ondoren, basamortuan murgildu nintzen berriro. Atacamara iritsi nintzen halako batean, baina esaten zidaten Saltaraino ez neukala ezer. Ez nintzen nahi nuen ordurako iritsi.

Gauzak okertzen hasten direnean, etxera itzultzea etortzen da burura?

Ez, ez! Oraindik beste 5.000 kilometro nituen aurretik. Ostatuan nengoela, bi bizikleta ikusi nituen. Finlandiarrak ziren. Haiekin joatera gonbidatu ninduten. Dagoeneko 8.000 kilometro eginda zetozen. Handik bi egunera abiatuko ginela hitzartu genuen. Erosketa batzuk egitera joan nintzen, baina, supermerkatutik atera eta gutxira, zulo batera erori nintzen. Aldakan izugarrizko kolpea hartu nuen! Egun bat gehiago atseden hartzea erabaki genuen. Behin abiatuta, gustura nengoen. Baina errepidean gindoazela, finlandiarretako batek aurreratu, eta, gurpilak trabatuta, airean atera nintzen! Urratu dezente egin nituen gorputzean, baina aurrera jarraitzea erabaki genuen. Hiru egun bizikletan ibili ostean, bi eguneko atsedenaldia egitea erabaki genuen. Gauean, jatetxe batera joan ginen afaltzera. Handik irtetean, lurrera begira nindoala, poste elektriko bat jo nuen buruarekin. Baina hau ez da posible! Kopeta ireki nuen, eta ospitalera jona behar izan nuen berehala. Puntu mordo bat eman zizkidaten, eta esan nien ni etxera nindoala. Beste astebete pasatu nuen bertan puntuak kentzeko. Haiek kenduta, Uruguaira eta Argentinara joan nintzen beste egun batzuk pasatzera. Denera 50 egun pasatu ditut kanpoan. Halere, arantza bat gelditu zait bidaia honekin. Itzuliko naiz. Zorte gutxi izan dut bidaia honetan!

Orain dela bost utzi zenuen zeure betiko lana. Orain askoz ere errazagoa al zaizu bidaiatzea?

Bai, zalantzarik gabe. Lehen, urte osoan hilabete besterik ez nuen izaten bidaiatzeko. Normalean, ezin izaten nuen hilabete osoa hartu, eta, gehienez, hamabost eguneko bidaiak egiten nituen. Askotan, astebete besterik ez nuen izaten. Orain denbora gehiegi daukat pentsatzeko [barreak].

Nondik datorkizu bidaiatzeko zaletasuna?

Izeba bat Mexikon bizi da oraindik, eta 20 urte nituenean hara bidaiatu nuen osaba batekin. Hari ere asko gustatzen zitzaion bidaiatzea. Handik bi urtera, misiolari zebilen beste osaba bat bisitatzera joan nintzen Afrikara; zehatzago, Kongora. Oso basatia izan zen bidaia hura! Hilabete pasatu genuen han. Geroztik ez naiz asko gelditu.

Gustua hartu zenion bidaiatzeari.

Bai. Ondoren, India-Nepal bidaia egin nuen. Orduan Katmandun ez zegoen ezer. Azpeitiar batzuek Annapurnara joan nahi zuten [Nepal, Himalaia, 8.091 metro], eta bertan argazkiak ateratzeko eskatu zidaten. Orduan ez zegoen maparik ere Katmandun! Indiara joateak ez ninduen batere erakartzen, baina Nepalerako izugarrizko irrika neukan. Orduan proiekzio asko izaten ziren mendi taldeetan, eta nik haietatik ere asko edan nuen. Pokharan trekking bat egin nahi nuen, baina abuztuan joan ginen, eta egunero euritan ibili ginen. Ez genuen ezer ikusi. Izugarrizko penarekin itzuli nintzen etxera. Argi neukan berriro ere itzuliko nintzela, baina udaberrian edo udazkenean. 2010ean, eszedentzia bat hartu nuen sei hilabeterako, eta hiru hilabete Nepalen pasatu nituen, eta beste hiru Jakan [Aragoi, Espainia].

Hara joaterako, Aconcaguara igota zeunden (Argentina, Andeak, 6.961 metro).

Bai, 1993an igo nintzen. Urteberri egunean gailurrean nengoen! Xabier Erro zenarekin joan nintzen. Altueraren erreferentzia hori jada banuen, banekien zer zen ia 7.000 metroan egotea. Orduan izugarrizko errespetua genion altuerari. Baina alpinismora ez nintzen asko gerturatu, eta eskiatzeari ekin nion. Pistan zein mendian eskiatzen hasi nintzen. Askoz ere gauza gehiago egin ditut mendian eskiekin, oinez baino.

Denetik egin duen emakumea zara zu. Besteak beste, errepideko maratoiak, eskia eta alpinismoa. Inoiz ez zara geldirik egon.

Ez. Josu Iztueta ezagutzeko aukera izan nuen. Katmandun ezagutu genuen elkar. Orduko haren bikotekide Dina Bilbaorekin egina nuen triatloi bat, esaterako. Behobia-Donostia lasterketa ere askotan egin dut. Denetik probatzen zuen belaunaldikoak gara gu! Gaur egun, dena askoz ere errazagoa da. Materiala ikusi besterik ez dago.

Lehen ibilaldi luzea 2017an egin zenuen, 66 Ibilbide famatua (AEBak, 3.940 kilometro). Nola gogoratzen duzu?

Lanagatik, bizitza guztia amerikarrekin eman dut harremanetan. Betiko ametsa nuen ibilbide hura egitea. Aurretik, eskiatzen egona nintzen Estatu Batuetan, eta lanetik erretiroa hartu ondorengo opari bikaina izan zen. Chicagotik abiatu, eta, bidean Oklahoma, Kansas edo Kalifornia zeharkatu ondoren, Santa Monican amaitu nuen. Egunean 100 edo 150 kilometro egiten nituen. Bidean, emakume bat ezagutu nuen, eta hamar egunez hura izan nuen bidelagun. Denera, 50 egun igaro nituen bidean. Oso gogorra izan zen, euria ere egun askotan egin zidan, baina izugarrizko poza sentitu nuen zeharkaldi hura amaitzean. Ondoren, auto bat alokatu, eta beste hilabete pasatu nuen parke nazionalak ezagutzen. Azken astea Hawaiin pasatu nuen, bidaiari errematea emateko.

Hori gutxi ez, eta 2018an Eurovelo 8 ibilbidea egin zenuen (Atenas-Cadiz, 7.500 kilometro).

Azkenean ez nuen osorik bukatu. Cadizera iritsi beharrean [Andaluzia, Espainia], Azpeitian eman nion amaiera bidaia hari. Ameriketan denbora askoan bakarrik ibili nintzen, herrietan ere oso jende gutxi ikusten nuen, janaria ere negargarria... Han erabaki nuen hurrengo bidaia plazer hutsa izango zela. Itsasoa asko gustatzen zait, eta ibilbide zoragarria iruditu zitzaidan. Beste kultura bat, beste jende bat… Bidaiaren amaiera ez neukan oso garbi. Ez nuen Kataluniatik pasatu nahi, eta beste bide batetik itzuli nintzen, Midiko kanaletik [Frantzia]. Pirinioak zeharkatu ondoren, Jakatik pasatu nintzen, eta, ondoren, Azpeitira. Iaz osatu nuen egin gabe utzi nuen zatia.

Zure benetako ametsa 2019an bete zenuen, Great Himalaian Trail osatuta [Nepal, 1.700 kilometro].

2010ean Lhasa-Katmandu egina nuen. Everesteko oinarrizko kanpalekua ere zeharkatzen du ibilbideak, eta oso gogorra da. 5.400 metrora iristen da. Bidaia hartan, emakume bat ezagutu nuen, Alenka Zagard esloveniarra. 50 egun pasatu genituen elkarrekin. Lagun handiak gara ordutik. 2019an, haren etxera egindako bidaia batean, ibilbide hori egitea erabaki genuen. Baina orkatila apurtu zuen abiatu aurretik, eta bakarrik joatea erabaki nuen.

Ez zenuen zalantzarik izan erabakia hartzeko garaian?

Mikel Leizeagarekin harremanetan jarri nintzen. Jaiotzez Legazpikoa da [Gipuzkoa], baina Katmandun bizi da. Laguntzeko norbait behar nuela esan nion. Zeharkaldi horrek ekialdetik mendebaldera zeharkatzen du Nepal osoa, 1.100 kilometroan. Hiru hilabeterako bidaia bat zen, eta lagun bat bilatu zidan. Gida gazte-gazte bat zen. Ez zuen hitz egiten ez ingelesez, ez gazteleraz. Baina ondo konpondu ginen. Izugarria izan zen! Hiru urte pasatu dira geroztik, baina, askotan, ez dut sinisten hura amaitzeko gai izan nintzenik. Dena ondo atera zen, hasieratik azkeneraino.

Bidea osatzen zenbiltzala, Manasluko trekkinga ere egin zenuen.

Bai, Mikeli deitu nion berriro esanez Manaslu mendiaren trekkinga egin nahi nuela, eta mesedez lagun bat aurkitzeko. Bidaia hartako bigarren hilabeterako plana zen. Trekking hori egiteko, gutxieneko bi lagun behar dira, gida batekin. Azkenean, Juanma Sotillos lagunarekin osatu nuen. Oso ondo egokituta nengoen altuerara, eta bizi-bizi egin nuen. Denera 80 egun egin nituen bidaia hartan.

Bakarrik bidaiatzera ohituta zaude. Esaerak dio bakarrik ibiltzen ohituta dagoena inoiz ez dela bakarrik ibiltzen. Hala da?

Erabat ados nago esaldi horrekin! Bidaiariak beti dauka hizketarako jarduna, eta parekoari ere segituan hartzen dio tankera nolako pertsona den. Azken bidaia honetan bi finlandiarrekin ibili naiz, eta oso lagunak egin gara. Bidaiatzeko ez dago adinik: gogoa behar da.

Ohiko bidaiariek diote bidaia bat amaitzerako beste batean pentsatzen dutela. Zu ere antzera ibiltzen al zara?

Hala da, bai! Baina etxerako bidea ere gustura hartzen dut. Ez dakigu ondo zein leku ederrean bizi garen! Ameriketatik itzuli nintzenean konturatu nintzen horretaz gehien. Han, leku askotan, bakar-bakarrik bizi da jendea. Eta, noski, etxera itzultzen naizen aldiro, Xoxotera igotzen naiz. Jaitsieran, hilerritik pasatzen naiz gurasoei bisita egitera.

Zer eman dizute bidaiek?

Bizitza eta askatasuna. Benetako mundua ezagutzeko aukera eman didate, ez telebistan erakusten digutena.

Zer bidaia duzu amets gaur egun?

Zetaren ibilbidea. Oso ibilbide luzea da, eta, besteak beste, Txina, Mongolia, Egipto eta Errusia zeharkatzen ditu.]]>
<![CDATA[«Urte askotako lanaren uzta jasotzen ari naiz orain»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1913/026/001/2022-11-01/urte_askotako_lanaren_uzta_jasotzen_ari_naiz_orain.htm Tue, 01 Nov 2022 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1913/026/001/2022-11-01/urte_askotako_lanaren_uzta_jasotzen_ari_naiz_orain.htm
Betidanik ibili zara kirolean?

Aita Iparragirre herriko eskolan ahal nuen guztian ematen nuen izena: futbolean, saskibaloian, pilotan, krosean, softbolean... 13 urterekin txirrindularitzan hasi nintzen. Aita ere oso txirrindularizalea da, eta haren zaletasuna lagun hasi nintzen bizikletan. Irene Usabiagaren [pistako txirrindularia da] bizikletarekin ibili nintzen lehen urte hartan. Gurasoek ez zekiten segituko nuen, eta, berria erosi aurretik, nola moldatzen nintzen ikusi nahi zuten.

Nola moldatu zinen?

Oso gustura aritu nintzen urte guztian, eta kadete maila iritsi zenean Ordiziara joan nintzen. Lehen Caja Rural eta gero Ampo izan zenaren oinarrizko taldean hasi nintzen lehiatzen. Orduan erosi zidaten lehen bizikleta. Ordurako 40 edo 60 kilometroko lasterketak jokatzen genituen, eta taldeetako dinamikek nola funtzionatzen zuten ikasi nuen. Jolasa izateari utzi, eta joko bihurtu zen hura.

Afizionatuen mailara iritsi zinen.

Bai. Gazte maila amaitu ondoren, afizionatuekin aritu nahi nuen edo ez erabaki behar izan nuen. Pasatzea erabaki nuen. Azkenean, bost urte egin nituen. Lau urtez 23 urtez azpikoen mailan ibili nintzen, eta urtebetez elite mailan. Elite mailan ondo ibili nintzen, baina ez nintzen ibili profesionaletara jauzia egiteko adina. Gure belaunaldikoetatik, besteak beste, Pello Olaberria, Iker Azkarate eta Alex Aranburu pasatu ziren profesionaletara. Nik, aldiz, hortxe amaitu nuen nire ibilbidea: 2017ko irailaren 15ean jokatu nuen nire azken lasterketa, Altsasun [Nafarroa].

Gogorra izan al zen bizikleta uzteko erabakia hartzea?

Nire azken urtea jokatzerako, erabakia hartuta neukan. Azken urtea gozatzeko hartu nuen. Profesionaletara pasatzeko pasaportea lortzen ez banuen, banekien nire azken urtea izango zela, eta horrelakoetan ideia bera ere hausnartua izaten da.

Gero hasi zinen mendiko lasterketetan?

Beti gustatu izan zait dortsala jartzea, eta zerbait berria probatu nahi nuela konturatu nintzen. Herrian bertan, mendi taldea izateaz gain, Axari Trail lasterketa ere antolatzen da, eta ni ere haren itzalean hasi nintzen korrika. Krosean ere ibilitakoa nintzen ordurako, Behobia-Donostia batzuk ere eginak nituen, eta zaletasuna banuen. Nire lehen mendiko lasterketa UZ Trail lasterketa izan zen, 2018an —Urretxu-Zumarraga, [Gipuzkoa]; 23 kilometro eta +1.300 metro—. Ez nekien zer zen hainbeste kilometro korritzea! Baina asko bete ninduen. Niretzat hura ez zen lasterketa bat izan, hura abentura bat izan zen. Dena berria zen niretzat. Geroztik, kateatuta gelditu nintzen mendi lasterketetara. Arlo guztietan asebeteta amaitu nuen. Denboraldi hasiera hartan, ohartzerako, bospasei lasterketa egin nituen ia jarraian. Txikituta amaitu nuen!

Nola moldatu zinen?

Gutxienez sei-zazpi hilabete behar izan nituen egokitzapen jakin batzuk nabaritu eta neure egiteko. Ez nintzen ero moduan entrenatzen hasi. Oinez ibiltzen hasi nintzen entrenatzen baino gehiago, baina horri entrenatzea deitzen nion. Ez nuen ezer berezirik egiten. Ibilbide berriak ezagutzen hasi nintzen, nola jaitsi behar zen ikasten... Neure buruarentzat ere deskubrimendua izan zen. Baina txirrindularitzatik eraman nituen balio pila bat txertatu nituen mendian ere. Eta, bestetik, argi nuen kirola egiten jarraitu nahi nuela txirrindularitza utzitakoan; ez nuen dena alde batera utzi nahi; ez nuen apurtutako jostailu baten moduan amaitu nahi.

Gaur egun, mendiko lasterketetan eta mendiko duatloietan zabiltza. Noiz hasi zinen mendiko duatloietan?

2012an aritu nintzen lehen aldiz. 18 urte nituen, eta Arriarango [Beasain, Gipuzkoa] mendi duatloian hartu nuen parte. Txirrindularitzako sasoia amaituta geunden, eta hara joatea erabaki nuen.

Nola gogoratzen duzu lehen aldi hura?

Arraro sentitu nintzen. Bi diziplina uztartzeak asko dauka abenturatik; izugarrizko esperientzia da, bidaia baten antzekoa. Oso giro polita topatu nuen bertan, eta diziplina bera ere asko gustatu zitzaidan. Esperientzia hartatik energia dosi onarekin eta gehiagorako gogoarekin atera nintzen.

Arra sartu zitzaizun; lasterketa askotan parte hartu duzu azken urteetan.

Bai; esaterako, iaz lortu nuen lehenbizikoz zirkuituko finisher izatea. Ingeleseko hitzak berak esaten duen bezala, zirkuituko lasterketa guztiak amaitzeko gai izan nintzen. Asko gustatzen zaizkit dortsal bat jartzeko egunak; festa moduan hartzen ditut: gorputzari estutu on bat eman, lagunekin elkartu, bizipenak partekatu, eta, amaitzeko, otordu goxo batekin biribildu. Horregatik ez zait kostatzen, eta ez naiz aspertzen horrenbeste lehiatzeaz.

Jokatu bakarrik ez, mendi duatloietako Euskal Herriko txapeldun izan zara azken hiru urteetan.

Horretan ere zorte handia izan dut. Jokatutako azken hiru txapelketak irabazteko gai izan naiz. Iaz jada oso ondo sentitu nintzen, eta aurten izugarri gozatzen ari naiz. Gorputza bikain erantzuten ari zait, eta horrelakoetan errazagoa da gozatzea.

Zuk esan duzu: izugarrizko sasoia daramazu. Jokatutako zazpi probak irabazi dituzu: Igantzikoa (Nafarroa), Zegamakoa, Arriarangoa, Adunakoa (Gipuzkoa), Araiakoa (Araba), Villabona-Amasakoa (Gipuzkoa) eta Aiakoa (Gipuzkoa).

Aurten bai! Orain, gehienek pentsatzen dute oso epe laburrean izozmendiaren puntara iritsi naizela, baina ez da gauetik goizerako kontua izan. Urte askotako lana ikusten hasi naiz; alegia, ia bizi guztian egindako lana azaleratzen ari naiz. Konstantzia askoko lana egoki egiteari esker ari naiz orain emaitzak lortzen. Garapena ez da bat-batekoa izan. Emaitzen atzean ikusten ez diren ordu eta sakrifizio asko daude. Txirrindularitzan igarotako hamar urteen oinarria ikusten hasi naiz, bai kardioaren aldetik, baita orain dudan txinpartagatik ere. Oraingoz, dena borobil irteten ari zait.

Espero zenuen halako emaitza bikainak lortzea?

Ezta gutxiago ere. Udan, asko entrenatu nintzen Axari Trail lasterketan aritzeko. Kalitatea entrenatu nuen asko, serie asko egin nituen, eta, gainera, lesiorik edo ustekaberik ez izateak asko lagundu dit. Horregatik uste dut egin dudala jauzia denboraldi honetan.

Baliteke gorputza bikain ezagutzen hastearen ondorio izatea emaitza bikain horiek?

Lehen ere esan dut, baina 2012ko lehen lasterketa hartan ezagutu zuen neure gorputzak zer zen mendi duatloiko lasterketa batean lehiatzea. 2018an beste jauzi bat egin nuen; 2019an jada egutegiko lasterketa dezente jokatu nituen, eta azken hiru urte hauetan zirkuituko ohiko korrikalari ohia bihurtu naiz. Niretzat, gaur egun, kirola bizitzeko estilo bat da. Azken urteetan ez dut lesiorik izan, ezta gaixotasun larririk ere. Horrek ere asko lagundu dit, baina zaindu ere egiten naiz. Horretan nahiko frikia naiz, bai elikadura arloan, baita entrenamenduetakoan ere.

Nola antolatzen dituzu mendi duatloiko denboraldiak?

Ez ditut bereziki antolatzen. Eguneroko bizitzan kirola egitea oso gustuko dut, eta, esaterako, maiatzetik ez dut egun bakar batean ere hutsik egin. Udaberrian eta udan mendi lasterketak egiteko ohitura hartu dut, eta, aurten, besteak beste, T3T-Tolosaldeko Hiru Tontorrak [Tolosa, Gipuzkoa], Larhungo Igoera [Azkaine, Lapurdi] eta Pilon Trail [Faltzes, Nafarroa] lasterketak jokatu ditut. Udazkenean, berriz, mendi duatloietako lasterketetan murgiltzen naiz. Gaur-gaurkoz, naturalki egiten dudan gauza bat da, baina asko balio izango dit hurrengo urteetarako egutegia aurreikusteko eta antolatzeko.

Erraz eusten diozu sasoiari?

Denbora luzea daramat atseden egunik hartu gabe, baina ez dut nekerik nabaritu. Uztail hasieratik, eta tartean lasterketa dezente jokatuta, ez dut sentsazio txarrik izan egun bakar batean ere. Ez dakit zergatik izan daitekeen; agian, metodologiarengatik, konstantziagatik, edo malgutasuna ere badudalako gorputzari baimen batzuk emateko. Gustuko duzun gauza bati denbora eskaintzea ez da inongo sakrifizioa. Baina parranda egin behar denean egiten dut. Horietarako ere malgutasun handia dut [barrez]. Orain, zortez, inoizko sentsaziorik onenak ditut. Etorkizunean, garaipenez baino gehiago gogoratuko naiz azken hilabete hauetan izaten ari naizen sentsazioez. Badakit garai txarrak ere etorriko direla, baina orain gozatzen jarraitu nahi dut.

Astero bospasei aurkari gogorren aurka lehiatzearen falta sumatzen duzu?

Bai, baina hori ez dago nire esku. Aurten, esaterako, Ibarrako [Gipuzkoa] mendi duatloian ezin izan nuen parte hartu Axari Trailen bezperan jokatzen zelako. Hara azaldu zen Ruben Ruzafa duatloilari handia; haren aurka lehiatzea gustatuko litzaidake. Hala ere, ez diot buelta askorik eman. Bestalde, beste urte batzuetan aurretik izaten nituen aurkari asko izan ditut neurgailu moduan, eta haietako askori denbora atera diet aurten lasterketa batzuetan. Azkenaldian, agian, lehen ez bezala, gehiago erreparatzen diot errendimenduari.

Ondo bidean, zuk irabaziko duzu aurten Euskal Herriko Mendiduatloi Zirkuitua. Falta diren lasterketa guztiak irabaztea da orain erronka?

Hori da asmoa. Jendeak helarazi didan helburu bat da, baina, iristen bada, garbi daukat zeharkako zerbait izango dela. Lasterketetan gozatzen segitzearekin konformatzen naiz. Horrek gero denak irabaztera eramaten banau, hobeto. Lasterketaz lasterketa joatea gustatzen zait. Datozenak datozela, nire kontrolpean dauden gauzak ondo egiten saiatuko naiz, beti bezala. Emaitzak inoiz ezin du helburu izan, gure esku ez dauden faktore gehiago daude eta.

Oso zorrotza al zara zeure buruarekin?

Bai, baina gero eta malguagoa naiz. Ohitura eta metodologia batzuk baditut, baita diziplina ere. Lasterketetarako ere protokolo bat badaukat, baina batzuetan protokolo hori hausteko ere ez dut zailtasunik izaten. Gauzei buelta gutxiago ematen saiatzen ari naiz: datorrena datorrela, onartzeko prestatzen, eta buruari buelta asko ez ematen. Pandemia garaian hasi nintzen buruko lanketa sakona egiten. Entrenatzeaz eta zaintzeaz gain, burua ere landu behar da. Asko hobetu dut neure buruarekin neukan diskurtsoa.

Zer ematen dizute lasterketek?

Argi daukat lasterketak gozatzeko direla; ez gara honetaz bizi. Lasterketa bateko emaitzak ezin digu umorea asko aldatu. Askotan, baten aurreikuspenak ez dira betetzen, baina horrek ezin zaitzake etsipenera eraman. Eta alderantziz ere berdin. Nik, esaterako, zazpi lasterketa jarraian irabazi ditut, baina horrek ezin dit ilargirainoko zoriontasuna eman. Lanean jarraitu beharra dago.]]>
<![CDATA[«Harkaitzean aurkitu dut behar nuen motibazioa»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1907/026/001/2022-10-18/harkaitzean_aurkitu_dut_behar_nuen_motibazioa.htm Tue, 18 Oct 2022 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1907/026/001/2022-10-18/harkaitzean_aurkitu_dut_behar_nuen_motibazioa.htm
Noiz hasi zinen eskaladan?

Ez nintzen gaur egungo umeak hasten diren bezain azkar hasi! 13 urte- edo izango nituen lehenbizikoz eskalatu nuenean. Oiartzunen rokodromo bat dugu, eta tarteka lagun batekin joaten hasi nintzen. Jakin genuen eskaladako ikastaro bat eman behar zutela, eta hara joan ginen izena ematera. Motibazioz gainezka ibiltzen den neska bat naiz, eta horretan ere horrela hasi nintzen.

Gaur egun ematen du 13 urterekin eskalatzen hastea berandu dela...

Bai, bai; gaur egun oso berandu da [barreak]. Entrenatzaile moduan ere ibiltzen naiz, eta 7 edo 8 urteko umeak ditut rokodromoan; beraz, pentsa... Geroz eta goizago hasten da jendea eskaladaren munduan.

Oiartzunen denbora askoan ibili al zinen?

Bai, bertan urte batzuk eman nituen. Politak izan ziren. Eskola zaharreko eskalatzaileen modura entrenatzen ginen, eta mendiari oso lotuta geunden. Ondoren, Pio Barojako [Donostia] rokodromoan ere probatu nuen. Gero etorri zen Gasteizko egonaldia. Han, Irati Andarekin hasi nintzen entrenatzen. Orduan ekin nien arrokako proiektuei eta lehiaketei.

Zerk erakarri zintuen eskaladatik?

Kirolean orokorrean ondo moldatu izan naiz beti. Baina eskaladak dituen erronkek asko erakarri ninduten. Mendia ere beti izan dut gustuko, eta, behin eskalatzen hasita, irrika handia sortu zitzaidan. Geroztik, hemen nabil.

Euskal selekzioaren deia ere iritsi zen ondoren. Nola hartu zenuen

Izugarrizko ilusioarekin hartu nuen lehen deia. 18 urte nituen, eta esango nuke nahiko berandu iritsi nintzela euskal selekziora. Orduan Gorka Karapeto azpeitiarra zen selekzioko hautatzailea. 20 urtez azpikoekin hasi nintzen lehiatzen. Nahiz eta maila horretan lehiatu, gorengo mailan parte hartzeko aukera ere izaten genuen. Halere, esan dezaket ni eskola zaharrekoa naizela. Lehiatzen ere ibiltzen nintzen, baina askotan joaten ginen harkaitzera. Lehia ere beti bizi izan dut lagunarteko kontu bat balitz bezala.

Euskal selekzioarekin egin beharreko estreinaldia atzeratu egin behar izan omen zenuen.

Bai, halaxe izan zen. Oinean lesio bat neukan, eta ezin izan nintzen euskal selekzioan nahi bezain pronto hasi. Hilabete batzuk itxaron behar izan nuen. Gogoan daukat Bartzelonan jokatutako Espainiako Txapelketa batean lehiatu nintzela aurreneko aldiz selekzioarekin, blokeko modalitatean. Finalera pasatu nintzen, eta oso oroitzapen polita daukat egun hartaz. Hasieran urduri xamar sentitu nintzen, baina oso gustura ibili nintzen. Txapelketa horren ostean, zailtasuneko Espainiako Kopan parte hartu nuen. Garai haietan ez neukan ezer galtzeko, eta horrek, aldi berean, lasaiago lehiatzeko aukera ematen zidan. Gainera, zailtasuneko lehen bi proba haietan, podiumera iritsi nintzen. Lehen lehiaketa haietan, ume txiki baten ilusioarekin ibili nintzen hara eta hona.

Lehia zalea al zara?

Beste eskalatzaileekin ez daukat inongo lehiarik, oso inozoa naiz alde horretatik. Hori bai, neure buruarekin oso exijentea naiz! Asko gustatzen zait neure burua estutzea, eta hobetzen jarraitzeko gogo handia daukat. Gustatzen zait sentitzea entrenamenduetan dena eman izan dudala.

Emakumeen euskal selekziotik igarotakoak dira, besteak beste, Leire Agirre, Josune Bereziartu, Irati Anda, Ane Mujika, Itziar Zabala… Atzetik etorri zaretenoi presiorik sortu dizue horrek?

Izen handiak dira denak ere. Izugarrizko maila zutela erakutsi zuten, eta niretzat oso erreferente onak izan dira. Haien izenek ez didate presio berezirik sortzen; alderantziz, miresmena sortzen didate. Haietako batzuekin entrenatzen ibiltzeko aukera izan nuen, eta gertuko sentitu nituen; batik bat, Anda, Mujika eta Zabala. Leire Agirrerekin ere harkaitzean kointziditu izan dut, eta ilusio berezia egiten dit oraindik ere eskalatzen ikusteak.

Iazko urtea oso arraroa izan zen zuentzat. Aurtengo zein asmorekin hasi zenuen denboraldia?

Iazko urtea oso zaila izan zen niretzat. Eskalatzailea izateaz gain, entrenatzailea ere banaiz, eta, alde horretatik, oso zaila egin zitzaidan bi aldeak ondo bereiztea. Ez nekien ongi zein aldetan nengoen. Une batzuetan sentitu nuen buruak atsedena behar zuela.

Aipatu zenuen dena ondo egiteko presioa sentitu zenuela. Hainbesterako izan zen?

Bai, hala izan zen. Ingurukoen presioa sentitu nuen gehienbat. Zaila da hori eramaten. Entrenatzaile naizenez, gaur egun nire inguruan haur asko daude. Ume baten ilusioa baino gauza delikatuagorik ez dago. Alde batean hori sentitu nuen. Distantzia hartu behar nuen, eta gogoeta bat egin jakiteko zergatik eskaintzen diodan hainbeste kirol honi. Iaz, denbora batean, dena eman nuen lehiaketetan. Baina neure buruari agindu nion atsedena emango niola ondoren. Izugarrizko esperientzia izan zen iazkoa, ikaragarri bizitu nuen denboraldia, hilabete batzuetan ez nintzelako gehiago lehiatuko. Emaitza aldetik, nire urterik onena izan zen. Espainiako Kopan hirugarren amaitu nuen sailkapen orokorrean. Horren ondoren, Olinpiar Jokoetan egingo dituzten proben antzeko txapelketa bat antolatu zuten. Bertan egoteko gonbita jaso nuen, baina txapelketa hark sasoiz kanpo harrapatu ninduen. Geroztik, lehiatu gabe pasatu ditudan hilabete hauek ederki etorri zaizkit. Harkaitzean ibiltzeko aprobetxatu dut denbora gehiena.

Zer ematen dizu harkaitzean eskalatzeak?

Sentsazio guztiz ezberdinak dira harkaitzean sentitzen ditudanak. Izugarrizko askatasuna ematen du harkaitzak, eta mugak bakoitzak jartzen ditu. Nahi duzun guztia estutzen uzten du. Bistaz eskalatzea ikaragarria da: zentzumen guztiak adi-adi izan behar dituzu. Erronkak jartzea gustatzen zait, bai boulderrean, bai kirol eskaladan. Dena den, onena plana bera da: lagunarteko giroa, bidaiak, proiektuak, abenturak... Ederra da hori.

Azken urteetan eskalatzaile gutxi aurkezten dira gorengo mailako txapelketetara. Arazo horren inguruan gogoetarik egin al duzu?

Agian izan daiteke gaur egun oso- oso gazte hasten direlako lehiaketetan. Horrek ere beste alde bat dakar: alegia, lehiaketak ere oso gazte uzten dituztela. Izugarrizko pena ematen dit. Esaterako, nik orain 22 urte ditut, eta badirudi jada oso beteranoa naizela. Lehen aipatutako azken txapelketan ni izango nintzen helduenetakoa. Esatariak berak ere 'beterano' deitu zidan; beraz, pentsa. Lagunek barre ederrak egin zituzten horren kontura.

Horrek zer esan nahi du zuretzat?

Lehen aipatu ditugun eskalatzaileak ni baino helduagoak zirenean eman zuten beren onena euskal selekzioan. Egia da, eskalatzen oso umetan hasiz gero, oso azkar lor daitekeela errendimendu on bat izatea. Baina maila gorenean dabiltzan eskalatzaileak oso-oso gazteak izateak ere bere arriskuak ditu.

Gaur egun entrenatzaile zarela ere aipatu duzu. Orain hobeto ulertzen al dituzu eskalatzaileak?

Bai, askoz ere hobeto [barreak]. Orain gauzak oso ezberdin ikusten ditut. Esaterako, askotan hitz egin izan dut euskal selekzioko hautatzailearekin, Sergio Delgadorekin. Maiz egin izan dit errieta, esanez jartzeko arreta egiten ari naizen horretan, eta uzteko albo batera entrenatzailearen rola. Sarritan gogoratu izan dit txapelketa baten aurretik eskalatzaile moduan joan naizela, ez entrenatzaile moduan. Zaila da bien arteko marra ondo bereiztea. Oso fina izan daiteke marra hori.

Entrenatzaile askoren erronka nagusia izaten da bere kirolariak mailarik gorenera iristea. Zuen kasuan, Olinpiar Jokoak lirateke. Horren aldekoa al zara zu ere?

Haurrei presioa sartzearen oso aurkakoa naiz. Entrenatzen ditudan eskalatzaileek hobera egitea, horixe da nire lana, eta horretan ez dut zalantzarik. Baina beti saiatu izan naiz haiek nahi izatea hobekuntza edo errendimendu horretara iristea. Nik ez dut inoiz inor estutuko txapelketa baterako prestakuntzan. Entrenatzea eta hobetzea ondo dago, baina haiek ikusi behar dute noraino iritsi nahi duten.

Zer eman diote Olinpiar Jokoek eskaladari?

Alde batetik, kirol hau erakusleihoan jarri dute, eta, noski, dirua ere ekarri dute. Orain askoz ere baliabide gehiago daude. Rokodromoak asko ugaritu dira, txapelketak ere telebistaz ikus daitezke, eta gehienbat, lehen aipatutakoa, dirua iritsi dela. Nabari da azken Olinpiar Jokoetatik hona gauzak aldatzen ari direla, eta, oro har, jende gehiago dabilela eskalatzen, bai rokodromoetan, bai harkaitzean. Bestalde, eta ez dakit zergatik, baina mendiak ere geroz eta zikinago ikusten ditut. Orain jende asko joaten da harkaitzera eskalatzera, eta hori izan daiteke aipatutako ondorioetako bat. Orain arte eskalada nahiko kirol minoritarioa izan da, eta hori eskatzen dut nik: jendeak mendiaren balioak errespetatzea, behintzat.

Eskaladako txapelketen denboraldiak ere hilabete batzuk besterik ez du falta amaitzeko. Zein txapelketatan lehiatuko zara?

Azken hilabeteetan arrokan aritu naiz erabat, eta oso gustura ibili naiz. Asko ikasi dut, eta gorputza ere asko estutu dut. Orain, berriz, txapelketetarako prest sentitzen naiz. Espainiako txapelketaren batean lehiatuko naiz, ziur. Hala ere, harkaitzean aurkitu dut behar nuen motibazioa, eta horri eutsi nahi diot. Proiektu asko ditut buruan, eta haiei ekiteko ilusio handia daukat. Era batera edo bestera izango duzue nire berri.]]>
<![CDATA[«Gaur egungo zortzimilakoetarako ez dezatela nirekin kontatu»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1940/026/001/2022-10-04/gaur_egungo_zortzimilakoetarako_ez_dezatela_nirekin_kontatu.htm Tue, 04 Oct 2022 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1940/026/001/2022-10-04/gaur_egungo_zortzimilakoetarako_ez_dezatela_nirekin_kontatu.htm
Nor da Arkaitz Ibarra?

Gordexolan jaio nintzen. Herrian oso familia ezaguna ginen, aitonak errota bat zuelako. Aita, berriz, merkataritzako marinela zen. Andaluziatik Gordexolara etorrita zegoen. Nik 7 urte nituenean, Granadara (Andaluzia, Espainia) joanak ziren, nire osaba baten gaixotasun bategatik. Han gelditu ginen bizitzen. 28 urte nituen arte, han bizi izan nintzen. 2005etik, berriz, Argentinan bizi naiz. Mendiarekin liluratuta dagoen pertsona bat naiz. Nire lanbidearekin maiteminduta nago, eta oso pertsona lasaia naiz. Ahalik eta lan gutxien egiteko borrokatzen naiz [barreak].

Nola hasi zinen mendian?

Oso txikitatik, aitak perretxikoetara eramaten gintuen, eta lagunekin ere mendirako zaletasuna izaten hasi nintzen. Granadan, kirol eskola batean lan egiten hasi nintzen. Han, atletismoko eta mendiko jendearekin lan egiten nuen, eta ni ere mendiko lasterketetan hasi nintzen. Euskal Herrira ere etorri nintzen Lakuntza-Aralar lasterketara. Euskadiko Kopako proba zen, eta bigarren amaitu nuen, Ionut Zincaren atzetik. Ordurako, Sierra Nevadara joaten ginen eskalatzera, eta, handik gutxira, Granadako Diputazioarentzat hasi nintzen lanean gidari moduan. Oso gazte nintzela atera nuen bidezidorretako gidari izateko baimena.

Nola iritsi zinen Argentinara?

Maitasun arazo batzuk tarteko, hilabete baterako joan nintzen hara. Espainian bizi zen lagun argentinar batek aipatu zidan niretzako leku interesgarria izan zitekeela, ordurako jada mendi gida gisa lan egiten bainuen. Punako mendikatera joan nintzen. Argentina eta Txile artean dagoen eremu bat da, eta Andeetako mendirik garaienak han daude. Bakarrik joan nintzen, baina hango alpinista batzuk ezagutzeko aukera izan nuen. Mendi pare bat igo genituen, eta hango paisaia izugarri gustatu zitzaidan. Hilabete baterako zen bidaia, baina lau hilabetera luzatu zen.

Geroztik, El Vasco esaten dizute Argentinan.

Bai. Hemen denei jartzen diete izengoiti bat, eta niri ere azkar batean jarri zidaten! Espainiatik joandako jendeari Gallego esaten diete han. 2009an aita gaixotu egin zen, eta berriro ere itzuli egin behar izan nuen hilabete batzuetarako. Geroztik, ez naiz Argentinatik mugitu.

Behin Argentinan, gidari gisa hasi zinen lanean. Nola gogoratzen duzu hasiera hura?

2009rako jada espedizioak egiten nituen Argentinan, baina ikastaro bat egitera behartu ninduen Argentinako Mendi Gidarien Elkarteak. Hura egin ondoren, goi mendietako titulua atera nuen. Egia da lanen bat edo beste egin nuela titulurik gabe. Geroztik, etengabe nabil lanean.

Mendian korrika ere eginak dituzu hainbat erronka. Zurea da, esaterako, Mercedario [Andeak, 6.720 metro] mendiko errekorra.

2014an egin nuen. Orduan, Aconcaguako [Andeak, 6.961 metro] errekorra egiten saiatu nahi nuen. Entrenatzen ari nintzela, erori egin nintzen, eta sorbalda atera nuen. Bost eguneko baimen bat eskatu nien parkeko zaindariei, baina atzera bota zidaten. Oso zorrotzak dira horretan! Aurrerago, Aconcagua alderik alde zeharkatzen saiatu nintzen, baina hutsegite asko egin nituen plangintzan, eta ezin izan nuen amaitu. Aurten, berriro ere saiatu nahiko nuke azken erronka hori egiten. Oso gogorra da. 130 kilometro dira.

Neguko espedizioak izan dira zure erronka nagusiak azken urteetan. Zergatik?

Bai. Nire neguko lehena, Cerro Bonete Chico [Andeak, 6.760 metro] izan zen. Ordura arte, inork ez zuen igo neguan. Igo eta gutxira, Argentinako idazle batek idatzi zidan esanez bazela 6.500 metrotik gorako beste bat igo gabea: Tres Cruces [Andeak, 6.748 metro]. Eremu horretan, Eskalatzaileen uxatzailea izena jarri zioten glaziar bat dago, eta biak egiteko aukera izan nuen. Handik aurrera, bi proiektutan hasi nintzen. Garrantzitsuenak Neguko Hamar Handiak izena zuen. Neguan Andeetako hamar gailurrik handienak igotzea da helburua. Jada hamar urte daramatzat horretan, eta bakarra gelditzen zait; Mercedario [Andeak, 6.720 metro].

Orain arte ez du inork lortu erronka hori. Nola sentiarazten zaitu horrek?

Hori da! Oraingoz, inork ez du lortu hamar mendirik garaienak neguan kateatzea. Oraingoz, sailkapenaren lehen postuan gaude [barreak].

Orain artean igotako azkena, Aconcagua, irail amaieran igo zenuen. Ez omen zenuten hasiera erraza izan.

Askorentzat, Aconcagua ez da batere zaila igotzeko, baina neguan oso-oso gogorra da! Haize gutxiko momentuak gehienez ere bi egunekoak izaten dira, eta gailurrean baliteke orduko 140 kilometroko haize ufadak izatea. Aldagai horiek zero azpiko 60 graduko sentsazio termikoa sortzen dute. Neguan igotzeko egin beharreko eskariak oso-oso geldoak dira Aconcaguako parkean, eta oso denbora gutxi geneukan neguko igoera batean sartzeko. Baimena lortzeko bilera bat egiten dute hango gidariek eta beste hainbat erakundek. Elkartu zirenean, denek eman ziguten baimena. Baina, gutxira, denak grebara joan ziren.

Zer gertatu zen baimenarekin?

Konturatzerako dena blokeatuta gelditu zen! Egunak aurrera zihoazen, eta inork ez zuen telefonorik hartzen. Ulises Kuznesov laguna eta biok ginen joatekoak, baina negua amaitzeko zorian zegoen, eta ez genuen baimenik oraindik. Negua, udaberriko ekinokzioaren arabera, irailaren 23an amaitzen zen, 01:20ean. Irailaren 17an joatea erabaki genuen.

Baimenik gabe sartzea erabaki zenuten?

Baimenik gabe sartu ginen mendira. Argi neukan abiatu egin behar genuela, nahiz eta banekien, agian, hartutako erabakiak ondorioak izango zituela. Parkeko zaindariei esan nien beste mendi batera nindoala, eta ez nuela estaldurarik izango. Baimena ematen bazidaten, nire emazteari jakinarazteko esan nien, gero hark niri satelite bidez adierazteko. Lau egun genituen, baina oso eguraldi txarra zegoen iragarrita.

Halere, gailurrera iritsi zineten.

Bai. Azkenean, baimena irailaren 20an eman ziguten. Alde horretatik, jada salbu ginen. Baina iritsi eta gutxira, gaixotu egin nintzen. Hotz handia egiteaz gain, elur mordoa zegoen mendian. Ia izoztu egin ginen lehen bi egunetan! Biriketara aire izoztua sartzen zitzaigun une oro, eta biak txikituta geunden. Jaitsiera txarra izan genuen. Irailaren 22an, berriro abiatu ginen gorantz, eta hirugarren kanpalekuan utzi genituen gauzak gailurraren egunerako. Kuznesov, ordea, oso gaizki jarri zen. Bakarrik abiatu behar izan nuen gailurrerantz. Bi pauso ematen nituen aldiro, oka egiten nuen. Birikak oso gaizki nituen. Gailurrean egoteak dena ahantzarazi zidan.

Bizitza arriskuan jarri zenuen?

Ez dakit hainbesterako izan zen, baina azkar batean konturatu nintzen jaisten hasi behar nuela. Ezinbestekoa zen. Kuznesovengana iristean, beherantz jarraitzea erabaki genuen. Bularra ixten ari zitzaidan, eta oxigenoa behar nuen. Hil egingo nintzela iruditzen zitzaidan.

Neguko Hamar Handiak erronka amaitzeko, Mercedario. Noiz saiatuko zara?

Zazpi aldiz egon naiz gailurrean, baina neguan igotzea falta zait. Datorren urtean izatea espero dut.

Amaitzean, beste erronkarik egiteko asmoa duzu?

Bai, eta Andeetako Zeharkaldi Handiak izena jarri diogu. Pirinioetako zeharkaldien antzekoa izango da, baina 6.000 metrotik gora, eta Andeetan. Punako mendikatea zeharkatzea izango da erronka, baina 15, 20 edo 30 eguneko zeharkaldiak izango dira. Egun horietarako beharko genukeen guztia gainean eramango genuke, eta, ahalko bagenu, aldi bakoitzean bost edo sei seimilako igoko genituzke. Hori bai, oxigenorik edo laguntzarik gabe egingo dut. Hori egiteko laguntza beharko banu, ez luke ezertarako balioko. Niri ez lidake balioko. Zeharkaldiaren erdian ezinean ikusten badut neure burua, etxerako bidea hartuko dut

Inoiz erabili al duzu oxigenorik?

Mendian oxigenoa erabiltzearen guztiz aurka nago. Bakoitzak nahi duena egin dezake bere gorputzarekin, nik ez dut hori kritikatzen. Baina zortzimilako batera joateko oxigenoa erabili behar badut, nahiago dut zazpimilako batera joan, edo bestela seimilako batera. Hori argi daukat. Gauza horietarako oso garbia naiz. Askoz gehiago baldintzatzen naute etikak eta estiloak, altuerak baino.

Zer pentsatzen duzu azkenaldian Himalaian ikusi diren argazkiez?

Zortzimilakoena hilda dagoela pentsatzen dut. Dena aldatu dela iruditzen zait. Nahiz eta oraindik gauza batzuk egiten diren, dena indargabetuta dagoela ikusten dut. Ez dakit zergatik den; agian, sare sozialengatik edo, jendeak bere domina jantzi nahi du. Esentzia guztia galdu dute zortzimilakoek. Esaterako, oraindik ere K2 [Pakistan, Karakorum, 8.610 metro] mendian eta Botila Lepoa deitzen dioten eremuan kranpoiak jartzen ez dakien jendea egotea lotsagarria da. Hor konturatzen zara lehengo K2 ez dela egungo K2. Bakoitzak nahi duena egin dezala bere diruarekin zortzimilakoetan, baina ez dezatela espero ni joatea.

Zortzimilakoek ez al zaituzte erakartzen?

Batere ez! Oraingo zortzimilako asko turistentzat prestatutako mendiak dira. Oso maila gutxi duen jendearentzat dira zortzimilako asko. Adibide bat jarriko dizut: Brasilgo lagun baten emaztea telebistako aurkezlea da. Ia ez da mendian ibili, baina K2 mendia igo berri du.

Oraindik ere sinisten duzu alpinismoan?

Zortzimilakoetatik harago, bai. Munduko beste hainbat tokitan, jendea gauza handiak egiten ari da, alpinista izugarriak ditugu. Alpinista horiengan sinisten dut.

Ba al duzu etorkizunerako erronka handirik?

Ulises Kuznesovekin batera, Elurretako Lehoinabarra osatzea da asmoa; alegia, Errusiako bost tontorrak. Ez dugu eperik jarri, baina 2024an hasi nahi dugu. Ahalik eta azkarren osatu nahi dugu.]]>
<![CDATA[«Oraindik, behintzat, ez dut erretiratzeko asmorik»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1913/024/001/2022-09-27/oraindik_behintzat_ez_dut_erretiratzeko_asmorik.htm Tue, 27 Sep 2022 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1913/024/001/2022-09-27/oraindik_behintzat_ez_dut_erretiratzeko_asmorik.htm
Azken urteetan mendi lasterketa asko jokatutakoa zara, baina noiz hasi zinen korrika?

45 urte inguru izango dira jada! Beste bi lankide irakaslerekin izan zen lehenbiziko aldia, eta, gogoan daukat herritik kilometro pare batera dagoen Lasao izeneko ingurura joan ginela. Gaur egun lekua aldatuta dago zeharo, eta ezin izango genuke ibilbide bera egin. Gerora, beste biek utzi egin zioten korrika egiteari, baina nik jarraitu egin nuen. Oraindik ere begien aurrean daukat entrenamendu hura!

Gogoan al duzu mendian jokatu zenuen lehen lasterketa?

Bai, ziurrenik, 2003ko Zegama-Aizkorri maratoia [42 kilometro eta +2.736 metro] izango zen. Maratoiaren bigarren aldia izango zen. Hura jokoan jarri aurretik, banekien Anetoko [Aragoi, Espainia] lasterketa jokatzen zela. Lagun batek aipatu zidan. Nik, ordurako, jada 50 urteak beteta neuzkan. Hainbat aldiz nuen korritua Behobia-Donostia, baina ez nuen imajinatu ere egiten Zegama-Aizkorri bezalako lasterketa gogor bat amaitzeko gaitasunik izango nuenik. Amaitu egin nuen, ordea.

Ausardia behar al da lehen mendi lasterketa maratoi distantzian jokatzeko?

Bai, baina ez nintzen itsu-itsuan joan. Aurretik, ibilbidea ikustera joan nintzen anaiarekin, eta ikusi nuen amaitzeko gai izango nintzela. Gaur egun ere, jokatzen ditudan lasterketetan, gustatzen zait aurretik ibilbidea ikustera joatea. Baina beste beste arrazoi bategatik joaten naiz: ikusteko gai naizen lasterketa egiteko antolatzaileek ipintzen duten gehienezko denboran. Jokatutako azken lasterketan, Ubidestroin [Ubide, Bizkaia, 27 kilometro eta +1.800 metro], gauza bera egin nuen. Ibilbidea ezagututa konturatu nintzen sei orduan amaitzeko gai izango nintzela. Azkenean, bost orduren azpitik amaitu nuen.

Zerk kateatu zintuen mendian korrika jarraitzeko?

Errepidetik alde egiteko aitzakia izan zen mendian korrika hastea. Bide bazterretan eta autoen artean ibiltzea ez zitzaidan batere gustatzen. Askotan, Debatik Itziarrera igotzen ginen korrika, eta behin hara iritsita, aurrean Andutz [613 metro] mendia izaten genuen. Askotan esaten nion neure buruari: «Zergatik ez dut beste pauso bat ematen, eta hara igo?» Halaxe hasi nintzen. Aldapa gora oinez igo, eta beherantz korrika txikian jaisten nintzen, poz-pozik. Geroztik ez diot mendian ibiltzeari utzi.

Orduan oso emakume gutxi ibiliko zineten korrika, ezta?

Hala da. Orduan ez zen ia emakumerik ikusten korrika, ez mendian eta ez errepidean. Halere, inoiz ez dut jendearen hitz txarrik entzun. Jendea ohitu egin zen ni korrika ikustera. Gizonezkoekin ibili behar izaten nuen korrika, eta kezka nagusia zera izaten nuen: haiei nola jarraitu korrika! Pena handia ematen zidan ia emakumerik ez ikustea korrika.

Badakizu zenbat lasterketa korritu dituzun urte hauetan guztietan?

Ez, ez ditut kontatu. Esan dezakedana zera da: lasterketa asko errepikatu ditudala urte hauetan. Esaterako, Zegama-Aizkorri 11 aldiz egin dut, Camille Extremen hamasei aldiz egon naiz, Moliereseko maratoian bizpahiru aldiz, Canfrancekoa beste horrenbeste, Tena haranekoa ere egin izan dut...

Aipatu dituzun lasterketa guztiak oso gogorrak dira. Zergatik aukeratzen dituzu mota horretako lasterketak?

Nire gaitasunetara hobeto moldatzen direlako [barrezka]. Lasterketak azkarrak direnean, denak abiada bizian joaten dira. Horrelakoetan, zera pentsatzen nuen; «Zer egiten dut hemen?» Orain, mota horietako lasterketetara ez naiz joaten. Beldurra ematen dit azkena joateak! Inoiz ez dut azken postuan amaitu lasterketa bat, eta ahal dudan heinean horrela jarraitu nahi dut.

Zeure buruari asko exijitzen al diozu oraindik ere?

Gaur egun, oraindik ere begiratu egiten dut aurreko urtean zein denbora egin nuen korritzera noan lasterketan. Egindako denborak jaisten saiatzeko irrika daukat oraindik ere. Urteak aurrera doaz, eta geroz eta zailagoa egiten zait denborak hobetzea. Halere, aurreko urtearekin alderatuz denbora asko ez badut galtzen, konformatzen naiz.

Orain dela 20 inguru minbizia ere pasatzea tokatu zitzaizun. Dena amaitu zela pentsatu zenuen?

Eskuin bularrean atzeman zidaten, eta, zorionez, oso ondo eraman nuen. Esaten dizutenean sentitzen duzu kolperik gogorrena. Minbizia hitzak berak errespetua ematen du. Kolpetik jaso nuen albistea medikuaren ahotik, eta, hurrengo egunean, ebakuntza egin zidaten Donostian. Gaitza ez neukan oso zabalduta gorputzean, eta osatze prozesua ere oso azkarra izan zen. Zorte handia izan nuen jende askorekin alderatuta.

Tratamendu jasotzen ari zinenean ere ez omen zenuen kirola albo batera utzi.

Ez, eta bitxikeria bat ere kontatuko dizut. Erradioterapia saio batean makina matxuratuta zegoela aipatu, eta ez joateko eskatu zidaten hurrengo egunetan. Asko pentsatu gabe, Gavarniera [Frantzia] joan nintzen senarrarekin eskiatzera. Oraindik ere gogoan daukat zein gustura ibili ginen elurretan! Hor ikusten da ez nuela albo kalterik izaten tratamenduak iraun zuen bitartean. Kirola egiteak asko lagundu zidan azkar errekuperatzeko.

Asko zaintzen al duzu zeure burua?

Beti izan naiz zaintzekoa. Urte askotan dieta makrobiotikoa egin izan dut, eta, orain, berriz, baztertu egin dut. Asko irakurtzen dut, eta orain arteko gauza batzuk aldatu beharrean izan naiz. Elikaduran gauza batzuk kendu, eta beste batzuk gehitu ditut. Baraualdiak egiten ere ohituta nago. Lehen inoiz ez nuen gantzik jaten, baina, orain, berriz ere hartzen hasi naiz. Gauza guztiak ez dira erabat zehatzak.

Nolakoa da kirola egiten duzun egun arrunt bat?

Egunsentiarekin batera jaikitzen naiz, eta, jarraian, yoga saio bat egiten dut. Ordu erdiko edo ordu laurdeneko saioa izaten da, denboraren arabera. Eguzkia nola ateratzen den ikustea izugarri gustatzen zait, eta horretarako ere ederki etortzen da yoga. Hura amaitzean, ura edaten dut kurkumarekin, jengibrearekin, piper hautsarekin eta gatzarekin nahastuta. Ondoren, korrika egitera ateratzen naiz. Bi ordu inguruko saio bat izaten da, flysch aldera edo Mutriku aldera. Korrika saioa amaitzean, bazkaria prestatu, eta alabarekin eta bilobarekin bazkaltzen dugu etxean. Arratsaldeetan, askotan baratzean amaitzen dut. Hango lanak amaitzen ditudanean, goiz afaldu, atseden pixka bat hartu eta ohera joaten naiz.

Korrika munduan izan al duzu erreferenterik?

Pertsonak baino gehiago, balentriak izan dira gehienetan erreferente nagusiak: Juanito Oiartzabalek eta Edurne Pasabanek hamalau zortzimilakoak igotzea, esaterako. Edo zer esan Kilian Jornetek egin dituen markez! Nik, aldiz, inoiz ez dut zortzimilako batera joateko irrika berezirik izan. Sei edo zazpi bidaia eginak ditut Hego Amerikara, eta seimilako batzuk igota dauzkat, esaterako, Andeetan, Aconcagua [6.961 metro], Pissis [6.792 metro], Ojos del Salado [6.893 metro], Huascaran [6.768 metro]... Cervino [Alpeak, 4.478 metro] ere igota daukat. Bere garaian zortzimilako batera joateko aukeraren bat izan banu, ez dakit zer egingo nukeen.

Zu, berriz, askorentzat erreferente zara gaur egun. Zer sentitzen duzu horrelakoetan?

Ez dakit ba zer esan! Camille Extremen, esaterako, lehen emakumearen sariari nire izena jarri diote, eta nik eman behar izan nion irabazleari saria; aurten, Oihana Kortazarri. Niretzat ohorea izan zen hura bezalako korrikalari bati saria eman ahal izatea. Oso pozgarria da gaur egun Kortazar, Oihana Azkorbebeitia eta halako emakume korrikalariak munduan barrena hain maila onean korrika ikustea.

Lasterketetako egutegia nola antolatzen duzu?

Ez dut ezer zehatzik bilatzen. Askotan, lasterketa bera aitzakia izaten da alabarekin egun batzuk kanpoan pasatzeko, esaterako, Canfrancen edo Tena haranean. Hara joan, egun batzuk bertan igaro, eta lasterketa jokatzen dugu. Ezin diogu gehiago eskatu bizitzari.

Hainbeste urtez hain osasuntsu egoteko zein da sekretua?

Kirola egiten jarraitzea da garrantzitsuena. Ni kirol asko egindakoa naiz. Korrika ez bada, bizikletan ibiltzen naiz, edo bestela eskiatzera joaten naiz. Gainera, zoria alde izan dut, ez baitut lesio larririk izan nire ibilbidean. Belaunak ere oraindik ondo dauzkat edozertarako.

Oraindik ere lasterketetan gorputza estutzea gustuko omen duzu.

Bai, oraindik ere gorputzari zukua ateratzen saiatzen naiz. Ahal dudanean bihotzari estualdi bat ematen saiatzen naiz lasterketetan. Aldapan gora pixka bat estutu, berriro ere lasaitu, beste estutu bat eman...

Udan jokatutako hainbat lasterketatan omenaldiak egin dizkizute. Gustuko al dituzu?

Ez naiz omenaldiak jaso zalea, baina ilusioa egiten didate. Esker oneko omenaldiak dira denak ere, eta, alde horretatik, eskerrak eman besterik ez Camille Extremeko eta Ubidestroi lasterketetako antolatzaileei. Ahal dudan bitartean, bi lasterketa horietan parte hartzen jarraitzea gustatuko litzaidake.

Kasu askotan, halako omenaldiek erretiroa iragartzen omen dute. Zure kasua al da?

Ez nuke nahi! Ez dut horretan pentsatu ere egiten. Ahal dudan bitartean korrika egiten segitu nahiko nuke, eta hura amaitzean, oinez behintzat joan nahiko nuke mendira. Badakit korrika egitearena ez dela betirako izango, baina ez dut uste mendia alboratuko dudanik. Oraindik ere gauza asko ditut egiteko.]]>
<![CDATA[«Askok izan ez duten zortea izan dut nik mendian» ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1920/026/001/2022-09-13/laquoaskok_izan_ez_duten_zortea_izan_dut_nik_mendianraquo.htm Tue, 13 Sep 2022 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1920/026/001/2022-09-13/laquoaskok_izan_ez_duten_zortea_izan_dut_nik_mendianraquo.htm Mendia hitza aipatu orduko, begiak kolpetik ireki ditu. Nondik datorkizu mendirako zaletasuna? Umetan, eta Euskal Herriko etxe askotan gertatzen den bezala, gurasoekin askotan joaten ginen mendira: Gorlara, Urbiara, Aralarrera... Horrez gain, orduan oso indartsu zegoen mendi taldea genuen herrian, eta gazte asko joaten zen mendira. Ondoren, eskolan, behin irakasle batekin eta haren lagun batekin Arantzazuko [Oñati, Gipuzkoa] koba batera joan ginen egun-pasa. Han ibili ginen egun guztian gora eta behera. Harremana egin nuen biekin; biak eskalatzen ibiltzen ziren ordurako. Handik gutxira, eskalatzera joateko gelditu ginen. Zenbat urte zenituen lehen aldi horretan? 13 urte nituela uste dut, eta Atxartera [Urkiola, Bizkaia] joan ginela gogoratzen dut. Oso gustura ibiltzen nintzen eskalatzen, eta oso kateatuta gelditu nintzen nerabezaroan. Asteburuero Atxartera joaten hasi nintzen, eta bertan gelditzen ginen baita lotan ere. Jende asko elkartzen ginen orduan bertan. Eskaladaren zale amorratuak bihurtu ginen. 17 urterekin, Yosemiteko (Kalifornia, AEB) El Capitan hormatzarrera joan zinen. Gaur egun, pentsaezina da horrelako zerbait egitea. Hala izan zen, bai! Pentsa, heldugabea nintzen oraindik, eta Bergarako alkateak baimen berezi bat sinatu behar izan zuen ni hara joateko. Ameriketara joan aurretik, Dolomitetan [Alpeak] eskalatzen ibiliak ginen uda batean, eta bide asko egiteko aukera izan genuen. Gasteizko eta Iruñeko jendea ezagutzeko aukera ere izan genuen. Haiek jada Estatu Batuetan egonak zirenez, gauza harrigarriak kontatzen zizkiguten. Haiek entzunda guri ere harra sartzen zitzaigun, eta, halako batean, joatea erabaki genuen. Nola gogoratzen duzu bidaia hura? Sekulakoa izan zen! Urtebete pasatu genuen hura prestatzen. Finantzaketa lortzeko, Bergarako festetan txosna bat jarri genuen, eta kamisetak ere atera genituen. Behin hara iristean, zirrara sentitu genuen; hormatzar puska hura, bertan zegoen jendetza... Hiru hilabete inguru pasatu genituen. Yosemiten pasatu genuen denbora gehiena, baina inguruko zona asko ezagutzeko aukera izan genuen. Izugarrizko bidaia izan zen, eta, besteak beste, bidelagun izan nituen Mirian Garcia Pascual, Jesus Galvez, Jabi Mugarra, Jose Bedia, Xabi Ansa, Jose Montero... Beste dimentsio batean sartu gintuen El Capitanek. Liluratuta etorri zinen handik. Hala izan zen, bai. Beste mundu bat ireki zitzaigun El Capitanen egon ondoren. Bertan zegoen maila beste mundu batekoa zen. Handik itzulita, udazken hartan Patagoniara joan zinen. Oso zorte txarra izan genuen eguraldiarekin. Oso gutxi eskalatu genuen, eta denbora asko pasatu behar izan genuen zain, eguraldiagatik. Oso jende gutxi zegoen eskalatzen. Gauzak asko aldatu dira geroztik. Gaur egun, dena errazagoa da. Oso mendi serioak dira haiek, eta bertan eskalatzeko oso sasoi onean egon behar da. Oso esperientzia polita eta gogorra izan zela gogoratzen dut. Euskal alpinista asko bezala, zu ere Al filo de lo imposible telebista saio famatuan ibili zinen. Bai, hura ere probatu genuen. 21 urte nituen orduan, eta hara joateko gonbita Jose Carlos Tamayok eta Ramon Portillak egin zidaten. Trangoko Dorreetara [Pakistan, 6.286 metro] joateko espedizioa zen. Eskalatzeaz gain, grabatzen ere ibili ginen bertan. Nahiko kamera astunak ziren, eta kontu handiz ibili beharra zegoen. Urte batzuetan gauza batzuk egin genituen haiekin; Nanga Parbat [Pakistan, Karakorum] eta Tibet, besteak beste. Urte askotan Iñurrategi anaiekin ere ibili zinen. Nola ezagutu zenituen? Aspalditik ezagutzen nituen, baina, oker ez banago, 2000ko Gasherbrum II [Karakorum, 8.035 metro] espedizioa izan zen nik haiekin antolatu nuen lehena. Espedizio hartako logistika osoa nik antolatu nuen. Beraz, Felix Iñurrategiren heriotza ere oso gertutik bizitzea tokatu zitzaizun. Nik, espedizio hartan, kanpaleku nagusirako gerturatze prozesua egin nuen. Istripuaren egunean, Islamabaden [Pakistan] harrapatu ninduen bezero batzuekin, baina helikoptero batekin gerturatu behar izan nuen kanpaleku nagusira. Gogorra izan zen benetan. Inoiz mendian bizi izan duzun momenturik gogorrena izan zen hura? Gogorrenetako bat, dudarik gabe. Ordurako lagunen bat galduta neukan; esaterako, Mirian Garcia Pascual. Hura galtzea ere oso kolpe gogorra izan zen. Harekin askotan eskalatutakoa nintzen, eta oso emakume ausarta zen. Baina ordurako jada istripuak gertatzen ziren, eta alpinista ezagun batzuk ere hilak ziren mendian. Zuk ere arrisku une asko igaro al dituzu mendian? Nik ere izan ditut istripuak, noski. Esaterako, 1998an, Dhaulagirin [Himalaia, Nepal, 8.167 metro], telebistarako lanean ari ginela. Izugarrizko eskapada egin genuen. Halako batean, izotz plaka baten soinua entzun zen, eta gure gainean zeuden Chantal Mauduit frantziarra eta harekin zegoen xerpa bat harrapatu zituen azpian. Juanjo San Sebastian eta ni koba moduko batean geunden, eta barruan harrapatuta gelditu ginen. Ondoko lagunek atera gintuzten handik. Askok izan ez duten zortea izan dut nik mendian. Arriskua kudeatzea ez da erraza izaten alpinista batentzat. Mendi garaietan dabilen alpinistak ezagutzen ditu bertan dauden arriskuak, baina alpinistak beti pentsatu izan ohi du berari ez zaiola inoiz gertatuko. Denok pentsatu izan dugu beti ondo prestatuta gaudela, teknikoki ere gauzak ondo egiten ari garela, neurriak hartzen ari garela... Horrelakoetan, beldur handiagoa pasatzen da behean goian baino. Behin mendian sartuta, kontzentratuago zaude, zentzu guztiak horretan jarrita dauzkazu; gauzak ezberdin ikusten dira barrutik edo kanpotik. Gauzak ahalik eta ondoen egiten saiatu izan gara beti, baina errealitatea da istripuak gertatu egiten direla. Felix Iñurrategiren istripuaren ostean, haren anaia Albertorekin jarraitu zenuen hurrengo espedizioetan. Ez zen erraza izan berriro mendira joatea, baina Alberto psikologikoki oso gogorra da. Felixen heriotzaren ostean, nik aldaketa bat nabaritu nuen neure buruan. Ordura arte buruan neukan indar hura eta fanatismo hura galtzen ari nintzela konturatzen hasi nintzen; arriskuaren kontzientzia nabarmenagoa da. Oso trantsizio zaila da norberarentzat, eta ziur nago jende askok ez duela ondo eraman. Erretiroaren antzeko zerbait dela esango nuke. Bakoitzak ahal duen moduan atera behar du trantsizio horretatik. Handik aurrera, beste modu batean jarraitu nuen mendian. Mendian hainbeste urtetan ibili arren, ez duzu igo zortzimilakorik. Horren arantzarik gelditu al zaizu? Ez. Aukera bat izan nuen espedizio batean Nanga Parbaten, baina ez nuen nahikoa denbora izan. Halere, ni beti eskalatzailea sentitu naiz alpinista baino gehiago; ez daukat arantzarik horretan. Mendiaz harago, 1991. urteaz geroztik, Banoa bidaia agentzian zabiltza buru-belarri. Nolatan hasi zinen lan horretan? Ordura arte, gida lanetan eta telebista lanetan egindako lanarekin bizi nintzen. Haiekin ere horrela hasi nintzen, gida lanetan. Nire lehen lana Baltoroko [Karakorum] trekking bat izan zen. Geroz eta lan gehiago egiten hasi nintzen gida gisa, eta mendia gutxinaka alboratzen hasi nintzen. Bidaia lasaiagoak egiten hasi nintzen, eta lana jarraikakoa zen. Geroztik, ez dakit zenbat bidaia egingo nituen. Mendi garaiak bai, baina Pakistan ez zenuen alboratu. Ez. Inora bidaiatu badut, Pakistanera bidaiatu dut. Izugarria da, eta Karakorumeko mendikatea, zer esanik ez. Bertan, mendiak biluzik ikusten dira. Karakorumeko glaziarrik txikiena Himalaiako handiena baino handiagoa da. Mendiko basamortu bat da Karakorum: izotza, haitza... Han ez dago mendi errazik igotzeko [barrez]. Eta jendea... Etnia ezberdinetako jendea bizi da han, eta horrek aberastasuna ematen dio herrialdeari. Oso herrialde aldakorra eta erakargarria da Pakistan. Hogeita hamar urte baino gehiago daramazu bidaiatzen. Zenbat bidaia egin dituzun gogoratzen al duzu? Asko! Azken urte hauetan ez dut hainbeste bidaiatu, gehienbat bulegoan ere lan handia pilatzen zaigulako. Lehen urte haietan, bai lana, bai mendia uztartzen nituenean, zazpi edo zortzi hilabete pasatzen nituen etxetik kanpo. Kanpotik begiratuta, gida lanetan zabiltzatenen bizitzak idilikoa dirudi. Hala al da? Gida lanetan ibiltzea oso-oso lan gogorra da. Desoreka handia sortzen du. Eta ez, ez da batere idilikoa. Beti kanpoan zaude, oso kultura ezberdinetan murgilduta, etxetik oso urrun, eta, askotan, zailtasun handiak izaten ditugu bidean. Gaur egun, informazio asko dago, baina oraindik ere oso zaurgarriak gara. Bidaiariaren profila asko aldatu al da azken 30 urteetan? Orokorrean uste dut gizartea aldatu dela. Gu hasi ginenean, jendea, orokorrean, gutxi bidaiatutakoa zen. Batzuk baziren bidaiatzen ohituta zeudenak, baina ez zen ohikoa. Orduan jendeak ilusio handiagoa izaten zuen bidaiatzeko. Ez zegoen Internetik, gehiena ikusteko zegoen oraindik... Jendeak begiak irekita eramaten zituen une oro zer ikusiko zain. Askotan esan izan dut, bai mendira, baita bidaietara ere, hamar edo hamabost urte beranduago iritsi nintzela. Gure aurrekoen inbidia sanoa sentitzen dut. Haien mundua politagoa zen. Lekuetan jende gutxiago zegoen, bertakoak ere benetakoagoak ziren, kanpaleku nagusietan ia bakarrik egoten ziren... Esperientzia haiek askoz ere aberatsagoak izango zirela iruditzen zait. Zer pentsatzen duzu Everesteko edo Annapurnako kanpaleku nagusiak ikusten dituzunean? Ufa! Halere, hori ez da azken bost urteetako kontua. 2000. urtean, azkenekoz Patagonian izan nintzenenean, izugarrizko atsekabea sentitu nuen. Ezin nuen sinetsi zein aldaketa izan zuen hamar urtean! Halere, ni ere horren parte naiz. Guk ere egin dugu ekarpena horretan, eta hori ezin dugu ahaztu. Ez naiz aspaldian hara joan, baina ez dut imajinatu ere egin nahi nola egongo den gaur egun. ]]> <![CDATA[«Hogei urteko gazte baten ilusioa dut berriro»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1908/016/001/2022-08-24/hogei_urteko_gazte_baten_ilusioa_dut_berriro.htm Wed, 24 Aug 2022 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1908/016/001/2022-08-24/hogei_urteko_gazte_baten_ilusioa_dut_berriro.htm
Hiru urteren ostean, Chamonixen zaude berriro. TDS lasterketan hartu duzu parte, baina hasi eta gutxira erretiratu egin behar izan duzu. Pena duzu?

Bai. Nahi baino azkarrago geratu naiz lehiatik kanpo. Hotz handia egin du gauean, eta horrek kalte egin dit orkatilan; izugarrizko mina jarri zait. Horrez gain, agian, ez nengoen prest maila honetako lasterketa batean aritzeko. Azken asteetako errusiar mendiak ez du amaiera ona izan. Orain, etxekoekin atseden hartu nahi dut, eta gero, gerokoak.

Emaitza alde batean utzita, nola sentitu zara berriro Chamonixen egonda?

Kilimak sentitzen ditut gorputzean. Azken bi asteak Chamonixen egin ditut; prestakuntzarako astebete baino ez da izan. Iaz, lasterketa ikustera bakarrik etorri nintzen emaztearekin, baina aurten bi alabak ere gurekin etorri dira.

Hiru urteko etenaldiaren ostean, gehiago kostatzen da berriz gorputza eguneratzea?

Lehen, lasterketa luze bat egin eta gero, nahiko azkar errekuperatzen nintzen. Orain, agian, izan dudan geldialdi luzearen eragina izango da gehiago kostatzea. Lasterketa luzea eta gogorra izan zen Anetokoa, eta gorputzak ere nabaritu zuen aspaldian horrelako ezer egin ez izana.

TDSa utzi behar izan duzu, baina irabazi egin zenuen jokatu zenuen lehen lasterketa: Gran Trail Aneto-Posets. Halako itzulera izatea espero zenuen?

Inondik inora ere ez. Maiatzean, Zegama-Aizkorriko dortsalari uko egin behar izan nion, ez nuelako ikusten neure burua itxurazko lasterketa bat egiteko moduan. Baina hurrengo bi hilabeteetan gorputzak bira eman zidan. Entrenamenduak ondo barneratzen hasi nintzen, eta Benasqueko lasterketara proba modura joan nintzen. Bertan ikusi nahi nuen ea ondoren Chamonixen lehiatzeko moduan nintzen. Zorionez, dena ondo atera zen.

Ezustekoa izan zen irabaztea?

Ezusteko handia. Antolatzaileak lagunak ditut, eta galdetu nien ea dortsalen bat zuten. Dortsala ordaindu, eta aipatu nien test moduko bat egitera nindoala, eta ez nuela neure burua aurrean ibiltzeko moduan ikusten. Aurreko bi asteetan oso sentipen onak izan nituen entrenamenduetan, baina ez nekien hamasei ordutan gorputzak nola erantzungo zuen.

Sentipenak onak izan al ziren?

Beldurrarekin abiatu nintzen, baina aldi berean lasai nengoen. Argi neukan test bat egitera joan nintzela. Lasterketaren erdian oso gorputzaldi txarra izan nuen, eta botaka egin nuen. Hala ere, berriro abiatzea erabaki nuen. Argi neukan gorputzari gogor egin behar niola, horretarako direlako testak. Hala, lasterketaren bigarren erdia oso gustura egin nuen. Aspaldian izan ditudan sentipen onenekin aritu nintzen.

Zer sentitu zenuen helmugan?

Helmugara iritsi baino hamar kilometro lehenago anoa puntu bat zegoen. Han esan zidaten 40 minutuko abantaila neramala bigarrenarekiko. Handik aurrera, barruak husteko probestu nuen: igarotako hiru urteak, txakalaldiak, etsipenak... Alabak ez ziren lasterketa ikustera joan, eta horrek hutsune bat sortu zidan. Negar asko egin nuen korrika nindoala. Negarra eta emozioa uztartuta joan ziren kilometro haietan.

Luze joan dira hiru urte hauek?

Bai. Oso urte gogorrak izan dira. Ikusten nuen lesioak ez zuela aurrera egiten, eta horrek etsita uzten ninduen. Halere, eta berekoia izanda, pandemia ondo etorri zitzaidan arlo psikologikoan. Urte eta erdian ez zen ia lasterketarik jokatu, eta buruarentzat ona izan zen. Iaz, ordea, gehiago sufritu nuen. Horregatik erabaki nuen Chamonixko UTMB festara joatea ikusle gisa. Barruko harra atera nahi nuen. Berriro zerbait sentitu nahi nuen; mesede egin zidan.

Geldirik egon zaren hiru urteetan lasterketak ikusi dituzu edo ez zenuen ezer jakin nahi?

Lehiatzen ibiltzen nintzen garaietan bezala ikusi ditut. Nire inguruan lagun asko dauzkat lasterka ibiltzen direnak, eta oso gustuko dut haiei jarraitzea. Pixka bat sufritzen nuen haiek ikusita, baina, aldi berean, gozatu egiten nuen.

Askotan pentsatu al duzu ez zinela berriro mendi lasterketetan lehiatuko?

2020. urtea oso gogorra izan zen. Plasmarekin egindako infiltrazioa ez zen ondo atera, eta ondoren ebakuntza egin zidaten. Baina harekin ere ez nuen hobekuntzarik ikusi. Hura izan zen psikologikoki momenturik okerrena. Halere, fisioterapeutak beti esaten zidan: «Zu lasai, hau konponduko dugu eta!». Haren laguntzarekin, eta oinetakoentzako hainbat barne-zola probatu ondoren, gutxinaka hasi nintzen argia ikusten. Baina oso gogorra izan da. Emaztearekin inoiz bost kilometro egiteko moduan ez nintzela izango pentsatzera ere iritsi nintzen. Horrekin dena esan dizut.

Etxekoek nola bizi izan dute?

Egunerokoan mendira ez joateak etsipen handia eragiten zidan, eta, aldi berean, erretxinduta sentitzen nintzen. Horrek, askotan, etxean tentsioa sortu zuen. Alabek, esaterako, anoa guneetan egotearen falta sumatzen zuten. Lasterketa gehienetara joaten dira emaztearekin batera, eta askotan aipatzen zidaten: «Aita, zu laguntzearen falta sumatzen dugu!».

Kostatu zaizu ilusioa berreskuratzea?

Azken hilabeteetan ilusioa berreskuratu dut. Mendiko lasterketetan 20 urterekin hasten den gazte baten ilusio berbera daukat orain. Horrek bultzatu nau Chamonixera iristeko bidean.]]>
<![CDATA[Euskal mendizaleen ikur]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1917/018/001/2022-08-03/euskal_mendizaleen_ikur.htm Wed, 03 Aug 2022 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1917/018/001/2022-08-03/euskal_mendizaleen_ikur.htm
Kondairak kontatzen duenez, hango gailurrean elkartzen ziren Nafarroako, Aragoiko (Espainia) eta Biarnoko (Frantzia) erregeak, lur eremuen berri izateko eta tratuak egiteko. Hortik dator Hiru Erregeen Mahaia izena. Hara igotzeko hiru bide daude: Laskun ibarretik igotzen dena (Biarno, Frantzia), Belaguatik igotzen dena (Nafarroa) eta Anso ibarreko Linzako aterpetxetik abiatzen dena (Aragoi, Espainia), denetan ezagunena. Benito Odriozola Beni da Linzako aterpetxeko zaindaria azken 25 urteetan (Azkoitia, Gipuzkoa, 1968). 1989an eraiki zuen Ansoko Udalak aterpetxe hori, eta, gaur egun, ohikoa da han geldialdi bat egitea gailurretik jaistean. «Lehen, Azpeitian, Etxezuri taberna izan nuen beste bazkide batekin, eta, bi astean behin, Linzako aterpetxera joaten nintzen egonaldi batzuk egitera. Orduan, asko ibiltzen nintzen mendian, eta beti izaten nuen mendian bizitzeko gogoa. Egonaldi haietako batean, lehen aterpetxea kudeatzen zutenek aipatu zidaten utzi egingo zutela, eta hartzea erabaki genuen». Geroztik, Hiru Erregeen Mahaia mendiaren oinarrizko kanpalekuan dihardu lanean Odriozolak. «Niretzat, dena da Hiru Erregeen Mahaia. Gure mendirik garaiena izateaz gain, denontzat elkargune baten moduan ikusi izan dut mendi hau».

Euskal mendizaletasunak azken urteetan izan duen bilakaeraren ikurretako bat da Hiru Erregeen Mahaia mendia. Urtero, 4.000 mendizale baino gehiago joaten dira, gailurra zapaltzeko asmoz. Aldaketarik nabariena, halere, emakumeen presentzia izan da. «Lehen, gizonezkoak izaten ziren gehienak. Orain, berriz, asko handitu da emakumeen presentzia Hiru Erregeen Mahaian», azpimarratu du Odriozolak. Alderaketengatik galdetuta, argi dauka: «Lehengo mendizaleek mendia maite zuten. Orain, askotan, batzuei esan behar izaten diet abiatu ere ez egiteko. Askok ez dakite nora doazen ere. Ez da mendi arriskutsua, baina kontuz ibiltzea eskatzen du». Aterpetxean daramatzan urte hauetan guztietan jende ezagun ugari ikusi du Hiru Erregeen Mahaia mendirako bidean. «Euskal herritarren mendirik kutunena dela esango nuke. Hemen daramatzadan urteetan, jende ezagun asko ikusi izan dut gailurrera igotzen; besteak beste, Juan Jose Ibarretxe, Ane Igartiburu, Juanito Oiartzabal, Iñurrategi anaiak eta Marino Lejarreta». Halere, pertsona bat gogoratzen du bereziki: Iñaki Otxoa de Olza alpinista. «Asko maite zuen mendi hau. Gaur egun, oso ohikoa da gailurrera korrika igotzea eta handik korrika jaistea. Baina, orain dela urte asko, hark askotan egiten zuen hori. Bi ordu eta erdi inguruan egiten zuen joan-etorria».

Odriozola bera ere askotan igo izan da gailurrera. Udan, lanez gainezka egoten da Linzako aterpetxea, eta udazkenean eta neguan joatea du gogokoen. «Orduan izaten dugu lan gutxien, eta lasaiago ibiltzen gara mendian. Nahiz eta azkenaldian gutxiago igo izan naizen, garai horietan ere ederra da Hiru Erregeen Mahaia». Erretiroko urteak bete arte egoteko kontratua sinatu zuen orain gutxi. Oraindik ez dakienez urte horiekin hartuko duen erretiroa, kontratu hori beste bost urtez luzatzeko aukera izango du. Odriozolak argi du: «Zorte handia dut, urteko egun gehienak Hiru Erregeen Mahaiaren inguruan igarotzen ditudalako. Ezin nuen leku hoberik aukeratu horretarako».

Korrikalarien esperientzia

Sarah Ugarte (Donostia, 1986) orain bost urte inguru hasi zen mendi lasterketetan lehiatzen, eta hainbat aldiz igo izan da Hiru Erregeen Mahaira. Baina mendian korrika hasi baino lehen, hainbatetan igoa zen. «Izugarri maite dudan mendia da. Agian, nire lehen bimilakoa izan zelako izango da. 14 urterekin igo nintzen lehenbizikoz, eta oso-oso oroitzapen onak ditut igoera hartaz. Geroztik, ikur bilakatu da niretzat».

Euskal Herritik kanpo mendian asko ibilitakoa den arren, bereziki maite duen gailurra da. Omenaldi gisara, uztailaren 9an, erronka berri bat egin zuen Ugartek Hiru Erregeen Mahaia ardatz hartuta. Gaur egun, Tolosa (Gipuzkoa) du bizitoki, eta handik abiatu zen bizikletaz Etxarri Aranatzera (Nafarroa). Han, Beriain mendira igo zen (Andia mendikatea, Nafarroa, 1.494 metro), eta berriro ere bizikleta hartu, eta Linzako aterpetxera joan zen. Berriro ere oinetakoak aldatu ondoren, Hiru Erregeen Mahaia mendiko bideari ekin zion donostiarrak. Gailurra zapaldu, eta aterpetxean eman zion amaiera erronkari. Orotara, 14 ordu eta 32 minutu behar izan zituen. «Oso gogorra izan zen erronka».

Hainbat euskal mendizalerentzat bezala, Ugarterentzat ere Pirinioetako mendirik gustukoena da Erronkariko ipar-ekialdeko gailurra. «Dena du berezia mendi honek: historia, izena, kokapena, Euskal Herriko mendirik garaiena izatea... Horregatik maite dugu hainbeste», nabarmendu du Ugartek

Bihar: Euskal Herriko kirolguneak (III): Artaleku]]>
<![CDATA[«Irabazita, zalantzak uxatzea lortu dut» ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1896/021/001/2022-07-13/laquoirabazita_zalantzak_uxatzea_lortu_dutraquo.htm Wed, 13 Jul 2022 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1896/021/001/2022-07-13/laquoirabazita_zalantzak_uxatzea_lortu_dutraquo.htm Elena Calvillo: «Gutxien espero nuenean iritsi da garaipena» ]]> <![CDATA[«Gutxien espero nuenean iritsi da garaipena» ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1903/021/002/2022-07-13/laquogutxien_espero_nuenean_iritsi_da_garaipenaraquo.htm Wed, 13 Jul 2022 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1903/021/002/2022-07-13/laquogutxien_espero_nuenean_iritsi_da_garaipenaraquo.htm Javi Dominguez: «Irabazita, zalantzak uxatzea lortu dut» ]]> <![CDATA[Ederra izan da itzulera]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/026/001/2022-07-10/ederra_izan_da_itzulera.htm Sun, 10 Jul 2022 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1872/026/001/2022-07-10/ederra_izan_da_itzulera.htm
Dominguezek, atzo, 23.04.06ko marka egin zuen. Nagusi izan zen, hasi eta buka, eta alde handia atera zien aurkariei: bi ordu eta erdi pasatxokoa bigarrenari, Ander Erize arbizuarrari (25.36.03), eta ia hiru ordu hirugarrenari, Oscar Perez de Nanclares herrikideari (25.59.38).

Oso pozik zegoen Dominguez amaieran: «Ez nekien nola egongo nintzen, baina oso gustura sentitu naiz. Antolatzaileei eskerrak ematea besterik ez dago».

Emakumezkoetan, berriz, Elena Calvillo beasaindarra izan da nagusi;28:53:28 ordu behar izan ditu 168 kilometroak amaitzeko. Harekin batera,Irene Guembe eta Leire Martinez igoko dira gaur 18:00etan Beasaango plazako eskenatokira saria jasotzera.Guembek 29:39:22 egin du, eta Martinezek 29:57:16.

Goierriko Bi Handiak lasterketan, berriz, Aritz Egea urretxuarra eta Gemma Barrabeig kataluniarra nagusitu ziren. Egea zen faborito nagusia, baina bazekien aurkariek estutu egingo zutela. Irteera eman orduko, lehen hogei kilometroetan protagonista izan zen hirukotea aurreratu zen: Egearekin batera, Aizpuru eta Tofol Castanyer kataluniarra ziren beste faboritoak. Larraitzeko (20. kilometroa) kontrol gunetik batera pasatu ziren hirurak. Baina Txindokirako bidean, Egeak Aizpuru utzi zuen atzean, eta Lizarrustirako bidean (35. kilometroa), Castanyer izan zen Egearen erritmoa ezin izan zuena jarraitu. Hortik helmugara bere buruaren aurka borrokatu zen. Errekorra ezarri zuen Beasaingo helmugan (Gipuzkoa): 9.51.45. Ion Azpirotzek zuen aurreko marka, 2019an egina: 10.01.51. Goar Lopetegi ibartarra (10.09.24) eta Joseba Eskudero idiazabaldarra (10.16.28) izan zituen harekin podiumean Egeak.

Oso pozik zegoen Egea. Azaldu zuenez, 05:00etatik aurrera egin zitzaion luzea gaua, eta eguzkia noiz aterako zain egon zen. «Andraitzen atera zait, eta inoiz ikusi dudan egunsentirik politena ikusteko aukera izan dut». Bidea «oso ondo» markatuta zegoela nabarmendu zuen, eta eskerrak eman zizkien lan horretan aritu ziren boluntarioei eta antolatzaileei.

Barrabeigek ere nagusitasunez irabazi zuen, 14.06.34ko marka eginda. Estreinako bikaina izan zuen, lehen aldiz hartu baitzuen parte. «Ez dut inoiz horrelakorik bizi», aitortu zuen helmugan. Amaia Larreategi beasaindarra izan zen bigarren (14.33.15), eta Amaia Otxoa de Alda donostiarra, hirugarren (15.06.05).

Ohiturak berreskuratuz

Ederra izan da itzulera. Ostegun arratsaldean iritsi ziren lehen korrikalariak Beasainera. Hurrengo egunetako gauak pasatzeko prestatuta zeuden aparkaleku gehienak eguerdirako beteta zeuden. Gogotsu zegoen jendea korrikalarientzako bazkaria prestatzen.

Eta iritsi zen ordua. Ehunmiliak lasterketa hasi baino ordubete lehenago, betetzen hasi ziren irteera inguruko kale eta tabernak. Bi urteko etenaldi behartuak ez zuen inor atzera bota, eta 2019ko irudiak ikusi ziren berriro ere. Aitor Sarriegiren eta Iñaki Apalategiren bertsoen animoekin gerturatu ziren irteerara Aralarko eta Aizkorriko parke naturalean barrena ariko ziren korrikalariak.

18:00etan eman zitzaion irteera proba luzeenari. Lasterketako zuzendari Mikel Valdivielsok esker oneko hitzak izan zituen parte-hartzaile guztientzat. Horiek guztiek 166 kilometro eta 12.000 metroko desnibel positiboa zuten aurretik. Aurreko egunetan botatako euri jasek hezetasun ikaragarria utzi zuten astebururako. Halere, ez zen aitzakia izan. Vangelis taldearen Conquest of Paradise abestiaren doinuekin batera ekin zioten erronkari. Bost ordu geroago hasi ziren korrika Goierriko Bi Handietan parte hartu behar zutenak. Bikain hasi zen dena, eta bikain amaitu da.

Baina oraindik ez da festa bukatu. Gaur jokatuko dute azken lasterketa: Marimurumendi maratoia (42 kilometro eta 2.300 metroko desnibela). 08:00etan hasiko da, eta 265 korrikalarik parte hartuko dute.]]>
<![CDATA[Esperientzia dute lagun]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/018/001/2022-07-05/esperientzia_dute_lagun.htm Tue, 05 Jul 2022 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1872/018/001/2022-07-05/esperientzia_dute_lagun.htm
ELENA CALVILLO Mendi korrikalaria
«Hogeita hamar orduren inguruan ibili nahiko nuke»

Ehunmilien festan emakumezko ezagunik baldin badago, Elena Calvillo da (Beasain, Gipuzkoa, 1970). Bosgarrenez ariko da lasterketa nagusian, Ehunmilietan. Bigarren izan da proban lehiatu den aurreko lau aldietan. Goierriko Bi Handietan parte hartutako bi alditan ere, 2015ean eta 2016an, bigarren eta hirugarren sailkatu zen, hurrenez hurren.

Buru-belarri ibili da azken hilabeteetan Ehunmiliak prestatzen. «Prestaketa ondo eraman dut. Martxo hasieran Ultra Bandoleros proba egin nuen [Cadiz, Espainia, 160 kilometro]. Hilabetez atseden hartu ondoren, apirilean berriro entrenatzen hasi nintzen. Astean zehar errepidean ibili naiz korrika, eta, asteburuan, berriz, mendian entrenamendu luzea egin dut». Ultra lasterketa bakarrean lehiatu arren, Irurtzungo, Altsasuko (Nafarroa), Azkoitiko, Villabona-Amasako eta Beasaingo (Gipuzkoa) mendi martxa luzeetan hartu du parte.

Ilusioari eusten dio oraindik ere hainbat urtez mendi lasterketetako euskal selekzioan aritutako korrikalariak. «Oraindik ere horrelako erronka bat egiteko gai izateak ilusioa eta indarra ematen dizkit. Nire maila eman nahiko nuke. Beste urteetan, 30 orduren inguruan ibili izan naiz, eta horretan saiatuko naiz aurten ere».

Esperientzia handia du, eta badaki hainbeste ordutako lasterketetan zein diren kontutan eduki beharrekoak. «Fisikoki, ondo prestatuta egotea, zeure burua ezagutzea, ideiak buruan argi edukitzea, mentalki positibo eta indartsu izatea, eta sufritzen edo momentu zailei aurre egiteko gai izatea».

Kirolari petoa da Calvillo, eta, nahiz eta ez duen helburu zehatzik behar kirola egiteko, urtean zehar asmo batzuk jartzea gustatzen zaio; gehienbat «motibazioari eusteko eta ez lasaitzeko». Berehala erantzun du Goierri bailarako jendearentzat, eta Beasain herriarentzat Ehunmiliak probak zer esan nahi duen galdetuta. «Asteburu handia da herrian, festa bat. Emozioak pil-pilean egoten dira, urduritasuna, poza, lagunak, zoriontasuna, emozioa, nekea... Oso polita da».

KEPA LARRUZEA Mendi korrikalaria
«Niretzat Ehunmilietan parte hartzea motibazioa da»

Lehen ekitaldian ez ezik, beste guztietan ere hartu du parte Kepa Larruzeak Ehunmilietan (Zornotza, Bizkaia, 1952). Hirutan amaitu du Ehunmiliak lasterketa, Beste bitan, berriz, bertan behera geratu zen proba, eguraldiagatik. «Bertan behera utzitako bi urteetan ere amaituta bezala eman zidaten. Etxean bost elastiko ditut», aldarrikatu du, umoretsu. Aurten, berriz, Goierriko Bi Handietan hartuko du parte. Ez da lasterketak bereziki prestatu zalea. «Iraupen luzeko mendi martxen zirkuituan hartzen dut parte asteburuetan. Astean zehar, berriz, egun batean mendi buelta bat egiten dut, eta, beste egun batean gimnasiora joaten naiz, indar lanak egitera». Zortzi mendi martxatan hartu du parte aurtengo denboraldian, tartean, Gasteizko Hamar Mendien lasterketan (62 kilometro, +2.848 metro).

Azken bi urteetan etenaldia izan eta gero, aurtengorako oso gogotsu dago. «Poz handia ematen dit berriro ere Beasainen egoteak. Bertan dagoen giroa izugarria da, eta, nahiz eta nik jada 70 urte ditudan, oraindik ere pozez egiten dut korri lasterketa».

Argi du helburua: «Amaitzea gustatuko litzaidake. Ondoren, bertako lagun guztiak agurtzea gustatuko litzaidake, bai boluntarioak, baita ikusleak ere». Ultratrailek ematen duten xarma berezia da Larruzearentzat ere. «Norberaren borroka da, eta ziur nik askoz ilusio handiagoa izaten dudala proba hauek amaitzean, irabazleak baino».

Harentzat, «motibazioa» da Ehunmilietan parte hartzea. Urte osoan kirola egiteko «indarra» ematen dio, eta, ahalik eta ondoena prestatzeko ere balio izaten dio. «Badakit oso lasterketa gogorra dela, eta amaitzea bera ez dela gutxi. Baina ilusio hori ez dit inork kenduko».

IRENE GENBE Mendi korrikalaria
«Lasterketan erritmo ona lortzen ahaleginduko naiz»

Estreinako aldiz izango da Ehunmilietako irteeran Irene Genbe (Iruñea, 1982). Distantzia luzean ibiltzen ohituta dagoen arren, lehenbizikoz egingo dio aurre ehun miliako distantziari. «Beti izan dut oso argi egunen batean horrelako distantzia luze batean parte hartu behar banuen etxe inguruko lasterketa honetan izango zela».

Aitortu duenez, hasieran ez zuen aurtengo ekitaldian parte hartzeko asmorik, baina, bi lagunek konbentzitu ondoren, izena ematea erabaki zuen. «Taldean atera behar genuen; hirurak batera. Baina beste biak lesionatu egin dira, eta, azkenean, ni bakarrik aterako naiz».

Martxoan hasi zen entrenatzen Ehunmiliak proba prestatzeko, eta, tartean, zortzi lasterketa luze ere egin ditu oso denbora gutxian; tartean, 187 kilometro osatu zituen Herrialde Katalanetan jokatutako lasterketa berezi batean. Halere, betiko zalantzekin jarriko da irteera puntuan. «Zerbaiti beldur baldin badiot, gauza ezezagunei diei beldur: nire indarrak hainbeste denboran eta hain luzaroan kudeatzen jakiteari, ez pasatzeari, motz ez geratzeari... Horiek dira nire beldurrak lasterketa honetara begira».

Zein estrategia eramango duen galdetuta, «erritmo on bat lortzen» ahaleginduko dela azpimarratu du. «Horri ematen dizkiot buelta gehien. Erritmo erosoa lortu eta erritmo horri eusteko gai izan nahiko nuke. Ondo jatea eta edatea ere ezinbestekoa da hain lasterketa luzean. Baditut dagoeneko distantzia hau korritu duten hainbat lagun, zehazki, karrera hau, eta oso aholku onak eman dizkidate. Denak motxilan eramango ditut».

Lehen aldia izanik, «amaitzea» du helburu. Badaki asko sufritu beharko duela, baina prestakuntza lagun, helmuga zeharkatzearekin amesten du. «Berdin dio denborak, baina helmuga zeharkatzea dut lehentasuna. Oso lehiakorra naiz, eta hasiera-hasieratik nire onena emateko borrokatuko naiz».]]>