<![CDATA[Unai Ugartemendia | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 02 Mar 2021 03:31:27 +0100 hourly 1 <![CDATA[Unai Ugartemendia | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Bi belaunaldi, ilusio berbera]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1905/026/001/2021-03-02/bi_belaunaldi_ilusio_berbera.htm Tue, 02 Mar 2021 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1905/026/001/2021-03-02/bi_belaunaldi_ilusio_berbera.htm
Madinabeitia, berriz, eskola zaharreko eskalatzailea da. Horma handietako eskaladan aditua da, eta askorentzat, mota horietako hormetan Euskal Herriak izan duen eskalatzailerik onena da. Eskalatzeaz gain, Everesten (Nepal, 8.849 metro) ere bi saiakera egin zituen, 1990ean eta 1993an. Azken aldi hartan, Juanito Oiarzabalekin, Atxo Apellanizekin, Jon Armentiarekin, Jose Martinezekin, Antonio Mirandarekin, Luis Angel Rojorekin eta Benjamin Ruiz de Infanterekin osatu zuen espedizioa. Jaitsieran, Miranda laguna galdu zuen. «Oso gaizki pasatu nuen orduan. Oso gogorra izan zen niretzat». Hantxe amaitu ziren zortzimilakoak Madinabeitiarentzat. Baina eskalatzeari ez zion utzi. Urte askotan, beste hainbat espediziotan parte hartu zuen. Garai bikainak izan ziren haiek Madinabeitiarentzat, eta gerora lortutako igoerek zeresana eman zuten eskalatzaileen artean. Berrueko oraindik ere jaiotzeko zegoen artean.

Baina bizitzaren patuak bi belaunaldiak batu zituen orain dela urte batzuk. Honela gogoratu du Berruekok: «Duela zazpi urte inguru ezagutu genuen elkar, Gasteizen dagoen K2 rokodromoan. Ni orduan hasi nintzen bertan eskalatzen, eta hantxe topatu nuen Adolfo. Bera ere bertara joaten zen noizean behin lagunekin eskalatzera. Adinean alde handia dugun arren, harreman bikaina egin dugu». Madinabeitiak berretsi egin du Berruekok esandakoa. «Nire semearen adin berekoa da Julen; beraz, pentsa... Rokodromoan egin genuen lehen harremana. Gero, Mikel Inorizarekin batera eraman nuen Ordesara eta beste leku batzuetara. Erlazioari eutsi genion geroztik».

Euskal Mendi Federazioko teknifikazio taldean egindako urteetan, Berrueko bidaiatzen hasi zen, eskaladaren aitzakian. «Lehen bidaia Taghliara [Maroko, Afrika], egin nuen. Ondoren, Alpeetara joan nintzen, eta atzetik etorri ziren Peruko eta Indiako bidaiak. Estatu Batuetan ere ibili nintzen eskalatzen». Egindakoarekin ez zen asebete; gehiago nahi zuen.

Patagoniarako jauzia

Horrek batu zituen. Izan ere, bizitza guztia eskalatzen pasatu arren, 2015ean joan zen lehenbizikoz Patagoniara Madinabeitia. Fitz Royn orratz batzuk igo zituen hurrengo urteetan, baina Cerro Torreren arantzarekin itzultzen zen aldiro. Baina duela bi urteko maiatzean, eta gutxien espero zuenean, hara joateko aukera sortu zen. «Gasteizko taberna batean geunden, eta, garagardo pare baten ostean, Adolfori galdetu nion ea etorkizunerako erronkarik-edo ba ote zuen. Patagoniako aukera aipatu zidan bezain pronto, berarekin joateko prest nengoela esan nion. Une hartan bertan esan zidan hegazkin txartelak hartu eta Patagoniara joango ginela. Ez dugu askorik behar martxan jartzeko!», gogoratu du Berruekok. Maiatzean erabakia hartu ostean, hegazkin txartelak erosi, eta iazko urtarrileko lehen egunetan abiatu ziren Patagoniara. «Banekien zer izango zen Cerro Torreko igoera, baina ez nuen asko itsutu nahi. Gailurrik ez eginda ere bidaiak berak mereziko zuela pentsatu nuen. Niretzat jauzi handia izango zen, eta gauza asko ikasteko balio izango zidala imajinatzen nuen. Adolforekin joateak segurtasun handia eman zidan hasiera-hasieratik. Banekien nire bizitzako bidaietako bat izango zela, zalantzarik gabe».

Lehen asmoa argia zen: hego-ekialdetik ekingo zioten gailurrari, bere garaian Cesare Maestri italiarrak erabili zuen bidetik, alegia. Baina eguraldi ona izatea ezinbestekoa da Patagoniako eremu hotzetan; eta, urtarrilean behintzat, ez zuten bi egun baino gehiagoko eguraldi ona izan. Gainera, Madinabeitiak ezusteko lesio bat izan zuen orkatilan. Baina eguna iritsi zen. Otsailaren lehen egunekin batera, dena prestatu, eta igoerari ekin zioten. Pentsatuta bezala, martxan jarri ziren, baina eguraldiak ez zien bermerik ematen pentsatutako bideari ekiteko. «Hara gindoazela, Jorge Akerman argentinarrarekin eta Korra Pesce italiarrarekin topo egin genuen, eta handik ez joateko gomendatu ziguten. Gutxik bezala ezagutzen dute ingurua, eta haien gomendioei kasu egitea erabaki genuen», ekarri du gogora Madinabeitiak.

Asmoak aldatzea tokatu zitzaien. Berruekok honela azaldu du: «Lehenik, arrokako bide batetik joan behar genuen. Baina, azken unean, izotzezko beste bide batetik joan ginen. Ezustean harrapatu ninduen egoerak, eta aldaketa hura egitea izan zen, agian, espedizio guztiko gogorrena».

Aldaketa onerako izan zen. Bide berrirantz joateko hautua eginda, eta Akermanek eta Pescek utzitako material berriarekin, bidean beste ezusteko bat izan zuten. «Gauza bitxi bat gertatu zitzaigun. Bertan zegoen Austriako mendizale batekin topo egin genuen, Babsi Viglekin. Beste mendizale batekin joana zen, baina, behin bideari ekin ziotenean, ikusi zuen soka lagunak ez ziola inolako bermerik eskaintzen. Akermanek gomendatuta, azken unean, gurekin batzeko gonbita egin genion», nabarmendu du Berruekok. Segituan konturatu ziren alpinista indartsu bat zela hura. Igoera hura burutzeko material guztia zeukan, eta hirurek taldea osatzea erabaki zuten.

Igoerari ekin bezain laster, erritmo bizian abiatu ziren gailurrerantz. Hiruren artean joan ziren bideak irekiz, eta lan handia egin zuten ahaleginean. Hiru egunetan gailurrean ziren. Halere, gailurrera abiatu aurreko azken gaua oso gogorra izan zen. Baina indartsu zeuden hirurak. «Fisikoki, bikain sentitu nintzen. Gorputzak eskatzen nion guztia ematen zidan. Ordura arte sentitu ez nituen sentsazioak izan nituen igoera hartan. Harrituta gelditu nintzen gorputzaren erantzunarekin», azaldu du Berruekok. Madinabeitiak, aurretik, 2018an egina zuen ahalegina. Baina beste bide batetik ekin zion igoerari. «Izotza oso gogor eta arriskutsu zegoen. Espediziokide batek lanera itzuli behar zuen, eta denboraz larri ibili ginen. Pena handiz etxeratu nintzen».

Geroztik, begiz jota zuen Cerro Torre mendia. Arantza atera zuen otsailaren 7an. Gailurra zapaltzea lortu zuten. Berruekoren esanetan, «izugarria» izan zen gailurreko eguna. «Unean bertan ez nintzen konturatu egindakoaz. Astebete kostatu zitzaidan hura dena asimilatzea». Espedizio horrengatik, Espainiako Federazioaren saria jaso dute Madinabeitiak eta Berruekok.

Amesten jarraitu nahi dute

Baina ez dira Cerro Torren amaitu haien espedizioak. Sariagatik jasotako 4.500 euroko diru laguntzarekin, etorkizunean egitasmo berriak prestatu nahi dituzte. Berruekok argi dauka: «Etorkizunean berriro ere batera joatearekin amesten dut. Berdin zait nora, Adolforekin bada. Niri Capitanera [Yosemite, AEB] joatea gustatuko litzaidake. Altuerari begira, Pakistanen oraindik ere gauza asko egin daitezkeela iruditzen zait, eta berdin Indian ere».

Madinabeitiak berretsi du, halaber, etorkizunean ez duela baztertzen berriro ere Viglekin zerbait egitea. «Bi edo hiru astetik behin hitz egiten dugu, eta gauza batzuk baditugu buruan. Ez dugu baztertzen Pakistanera bidaiatzea, hormaren batekin ahalegintzeko. Bidaia aspaldiko lagunak bisitatzeko aprobetxatu nahiko nuke». Azkeneko aldian, Izenik Gabeko Dorrean sartu zen bakarrik, baina ez zuen gailurrera iristea lortu. Eguraldiagatik, atzera egin behar izan zuen. Ez du baztertzen arantza hura ateratzea. Baina urteak aurrera doaz, eta jakitun dago bere belaunaldiko gehienak erretiroa hartuak direla. «Ahal dudan bitartean jarraituko dut. Hori litzateke seinalerik onena niretzat, bide luze honetan lagun asko galdu ditudan arren mendian».

Harremana sendotuz

Azken espedizioa tarteko, Berruekoren eta Madinabeitiaren arteko harremana asko sendotu da. Hitz onak baino ez ditu batak bestearentzat. «Mendiaz dakidan guztia Adolfok erakutsi dit. Pertsona gisa ere aparta da, eta edozein lekutara joan zaitezke harekin. Mila aldiz eskertu diot erakutsitako guztia», aitortu du Berruekok.

Motibazioa da oraindik ere Madinabeitiaren akuilu nagusia. Urtebete geroago, Patagonian izandako lesio hartatik osatzen bukatzen ari da, baina gogoz segitzen du. «Oraindik ere handitan zer izan nahi dudan ez dakidalako daukat halako motibazioa [barrezka]. Jende gaztearekin ibiltzeak gogoa berpizten du, eta niri ere hori pasatu zaidala esango nuke. Horrela izan ez balitz, ziur nago aspaldi utzia izango nuela mendia».

Batak besteari zer ematen dion galdetzerakoan, Madinabeitiak argi du: «Juleni lasaitasuna ematen diodala iruditzen zait, gehienbat oraindik ere oso gaztea delako. Oso prestatuta dago, serioa da, eta fisikoki oso indartsua, gainera. Ikusi besterik ez dago guk 25 urterekin zer genekien eta hauek zer dakiten! Ez dauka zerikusirik. Oso alpinista osoak dira: eskalatzaile onak, teknikoki bikainak....». Eta Madinabeitiari ematen dionaren inguruan mintzatu da Berrueko: «Nik gaztetasuna besterik ezin diot eman. Askotan, esaten diot bera zahar-gazte bat dela [barrezka]. Beti dago oso motibatuta. Urte hauetan guztietan erakutsi duen maila ikusi besterik ez dago egin dituen lorpenez konturatzeko».

Zortzimilakoen inguruan ere gogoeta egin du Berruekok: «Ez naute batere motibatzen. Talde handia eta diru asko izatea eskatzen dute, eta, gaur egun, oso zaila da niretzat horrelako erronketan pentsatzea». Patagoniakoa sokaldi polit baten hasiera besterik ez da izan bientzat.]]>
<![CDATA[«Kontrola galduta joan arren, aurrera egiteko gaitasuna izaten dut beti»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1928/026/001/2021-02-23/kontrola_galduta_joan_arren_aurrera_egiteko_gaitasuna_izaten_dut_beti.htm Tue, 23 Feb 2021 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1928/026/001/2021-02-23/kontrola_galduta_joan_arren_aurrera_egiteko_gaitasuna_izaten_dut_beti.htm
Nor da Irati Idiakez?

24 urteko Getariako gazte bat, hasteko [barrezka]. Pertsona alaitzat eta positibotzat daukat neure burua, baina burugogorra ere banaiz, bai onerako, baita txarrerako ere. Orokorrean, neska lasaia naizela esango nuke.

Azkenaldian oso ezagun egin zara snowboardeko oholaren gainean lortutako garaipenengatik.

Bai. Pyhan [Finlandia] lortutako garaipenek oihartzuna izan dutelako izango da. Munduko Kopako estreinaldia zen, eta garaipena lortzeko aukera izan nuen. Denboraldia hastean ez genekien lehiatzeko aukera izango genuenik ere. Berez, abenduan jokatzekoa zen Finlandiako proba hori, baina lehenik urtarrilera atzeratu zuten, eta ondoren otsailera. Oso arraro doa denboraldia COVID-19ak eraginda, eta badirudi ez dugula beste ezer jokatuko. Espainiako Txapelketak jokatuko direnaren esperantzarekin gaude denak.

Zer helbururekin joan zinen Finlandiara?

Egia esan behar badizut, entrenatzeko aukera apur bat genuelako joan ginen. Normalean, Vaqueira-Bereten entrenatzen gara, baina horretarako prestatuta dauden pistak itxita daude gaur egun. Hori zen aitzakia: bertan entrenatzea, gauza berriak probatzea, teknika hobetzea...

Han jokatu ziren bi probak irabazi zenituen. Zer sentitu zenuen podiumean?

Ezin sinetsirik egon nintzen! Oso pozik amaitu nuen. Lehen egunetan ez nintzen batere gustura ibili; zailtasunak izan nituen zirkuituko lehen zatiak igarotzeko. Lortu nuenean, lasaitasun handia sentitu nuen. Gauza asko izan ziren denbora gutxian, baina han sentitu nuena ez dut berehalakoan ahaztuko. Halere, orain onena lehiatzen jarraitzea izango litzateke, baina gauzak nola dauden ikusita..

Egoera kontuan hartuta, nola antolatu duzu urtea?

Egunez egun begiratzea tokatzen zaigu. Hasieran egutegi antzeko bat prestatu zuten, baina dena aldatuz joan da egoeraren arabera. Horrela oso zaila da urtea antolatzea. Esaterako, La Molinan [Girona, Herrialde Katalanak] jokatzekoa zen Munduko Kopako proba bat, baina pandemiarengatik, ez da jokatuko. Ordea, datorren astean Sierra Nevadan [Andaluzia, Espainia] jokatzekoak ditugu Espainiako Txapelketak. Ez dago erraza ulertzen.

Nolatan hasi zinen snow taularen gainean?

Gaztetan futbolean aritutakoa naiz urte askotan, baina, hura utzi eta gero, kiroldegian izaten diren ikastaro batzuetan baino ez nuen egin kirola. Orain dela lau urtera arte, bi aldiz bakarrik ibilia nintzen eskiatzen: lagunekin egindako bi irteeratan izan zen. Baina istripua izan, eta oraindik ere errehabilitazioan nenbilela, informazio bila hasi nintzen. Gorputzean desorekak ez izateko, kirola egitea oso garrantzitsua zela esan zidaten, eta Euskadiko Federaziora joan nintzen. Handik gutxira, Espainiako Eski Federaziotik deitu ninduten esanez jakin zutela istripua izan nuela, eta ea haiekin probatu nahi nuen. Vaqueiran egonaldi bat antolatu zuten, astebetekoa. Ordura arte ez nekien egokitutako snowboarda existitzen zenik ere!

Kostako herri batekoa izanda, ez al zen errazagoa surfarekin saiatzea?

Bai, eta surfa ere beti izan dut gustuko. Iaz egin nuen lehenbizikoz ikastaro bat, eta agian, aurten ere beste bat egitera animatuko naiz. Horretan ere saiatu nahi dut.

Nola gogoratzen dituzu oholaren gainean egindako lehen egunak?

Gogoan daukat denbora gehiena lurrean pasatu nuela! Lehen eguna oso gogorra egin zitzaidan, baina pixkanaka gustua hartu nion. Hango giroak, han topatu nuen jendeak eta bizimodu hark kateatu ninduela esango nuke. Egonaldi hura amaitzean, berriro ere esan zidatenean ea itzuli nahi nuen, ez nuen zalantzarik izan.

Txilen istripua izan, eskuin besoa galdu, eta lau hilabetera igo zinen oholaren gainera.

Bai, oso denbora gutxira izan zen. Nork esan behar zidan elurretako kirol batean amaitu behar nuenik!

Askok, horrelako istripu bat izan eta gero, dena pikutara bidaliko lukete. Nondik atera zenuen aurrera egiteko indarra?

Agian, pertsona baikorra izateak asko lagundu dit. Ez nuen beste aukerarik ikusten. Besoa moztu behar zidatela esan zidatenean, oso egoera kritikoa pasatu nuen. Dena beltz ikusi nuen hasiera hartan. Ez nion besoari begiratu ere egiten. Ospitalean nengoela ere ez nuen sinesten zein egoeratan nengoen. Baina aurrera jarraitu behar nuela konturatu nintzen. Zulotik atera behar nuen nola edo ahala. Eta horretan izugarria izan zen familiarengandik, lagunengandik, eta orokorrean jendearengandik jaso nuen babesa.

Entrenatzen hasi orduko, oso ondo moldatu zinen oholaren gainean.

2018an, lehen aipatutako proba hura eta gero, denboraldia amaitu zen. Baina hurrengo denboraldirako gonbita ere egin zidaten. Bigarren sei hilabetea falta zitzaidan unibertsitatean hasita nituen Gizarte Laneko ikasketak amaitzeko, eta argi neukan lehenik amaitu egin nahi nituela; gero hasiko nintzen snowean pentsatzen. 2019ko martxoan, lasterketa ireki batera joan nintzen, baina han ere beste istripu txiki bat izan nuen, eta denboraldia han amaitu nuen. Halere, oholaren gainean ondo moldatzen nintzela konturatu nintzen. 2019-2020ko denboraldiari begira, lehiatzen hasiko nintzela erabaki nuen. Denboraldi osorako joan nintzen jada Vaqueirara Espainiako selekzioarekin.

Gogoan al duzu jokatu zenuen lehen proba hura?

Desastre bat izan zen! 2019ko urtearen amaieran, Landgraafen [Herbehereak] jokatu nuen Europako Kopako lehen proba. Hain urduri nengoen, ezen lasterketa amaitzean ez nintzen ezertaz gogoratzen! Halere, hautatzaileek esan zidaten esperientzia hartzeko proba ona izan zela hura. Haiei sinetsi behar! Denboraldiaren onenean nengoenean, Norvegian jokatu nuen Munduko Kopako beste proba bat. Hura amaitzean, pandemiarengatik etxera itzuli behar izan genuen azkar batean. Hura ere oso gogorra izan zen! Aste berean, kanpoan eta naturan libre ibiltzetik etxealdira pasatu nintzen.

Astrid Fina katalana Paralinpiar Jokoetan eta munduko kopetan aritua da, eta hark dio oso denbora gutxian aurrerapauso handiak eman dituzula. Nola hartu dituzu laudorio horiek?

Niretzat hasieratik izan zen inspirazio iturri Astrid Fina. Mundu berri honetara iritsi nintzenean, ikusi nuen hura noraino iristeko gai izan zen. Lortu zituen garaipen haiek indarra ematen zidaten niri ere, eta konturatzen nintzen saiatuz gero gauzak lortu daitezkeela. Niretzat ikur bat izan da hura.

Askok diote zu izango zarela haren ondorengoa. Zer duzu esateko?

Hala diote, bai! Baina beti gauza bera esaten dut: poliki-poliki joan behar dut. Emaitzak, iritsi behar badute, iritsiko dira. Egunean bizi behar dut; asko entrenatu; asko saiatu, eta gero, gauzak iristen badira, hobe.

Zer-nolako harremana duzu harekin?

Oso ona; saiatzen gara ahal dugun guztietan elkartzen. Baina egia da gu asko entrenatzen garela, eta hura ere bere bizitza egiten ari dela. Iaz, biak bakarrik ginen snowboardean. Ordu asko pasatzen genituen elkarrekin, eta gainera oso-oso antzekoak gara gauza askotan. Gauza asko erakutsi dizkit Astridek: konstantea izaten, minari aurre egiten, indarra edonondik ateratzen... Izugarria da!

Haren pare egoteko moduan ikusten al duzu zeure burua?

Orain daramadan bideari jarraituz gero, ez dakit hura iritsi den lekuraino iristeko moduan izango naizen, baina aukerak izan ditzaket. Horretarako, lan asko egitea tokatuko zait hemendik aurrera ere, baina aukerak izango ditudala iruditzen zait.

Oso gaztea zara oraindik, baina Paralinpiar Jokoekin amesten al duzu?

Guztion helburu nagusia izaten da Paralinpiar Joko batzuetara joatea. Badirudi, hasieran, nik lehiatzen dudan mailan ez dela probarik izango oraingoz. Hurrengo Jokoak 2022an izango dira, baina oraindik ere ez dago garbi erabakia. Espainiako Federazioa indarra egiten ari da behintzat horretarako.

2026ko Italiakoetan egotea al da etorkizuneko erronka nagusia?

Bai! Haietarako ziurra da jokatzeko moduan izango garela, baina oso urruti ikusten dut. Lekutan dago!

Zer behar da snowboarder on bat izateko?

Lehenik, adimenez irekia izatea. Gauza asko barneratzeko gaitasuna izatea ezinbestekoa da. Beti eta edonon dago zer ikasia, eta gauzak ikasteko gogoa, indarra eta ardura izan behar dira. Eta garrantzitsuena: abiadurari beldur gutxi izatea [barrezka].

Eta zuk, zer gaitasun dituzula uste duzu?

Burugogorra naizela, eta badudala alde zoro hori ere. Askotan, kontrola galduta joan arren, aurrera egiteko gaitasuna izaten dut. Gauza berriak ere oso azkar ikasten ditudala diote hautatzaileek, eta teknikoki gauzak erakusten dizkidatenean, praktikan jartzeko ere ez dut arazorik izaten. Halere, oraindik ere gauza asko ditut hobetzeko. Askotan, irabazteko grina hori falta zaidala ikusten dut, anbizioa deitzen dioten hori.

Denboraldian, nolakoa da zure egun arrunt bat?

Antolaketa snowaren arabera izaten da. Goizean, jaiki, eta gosaldu ondoren, pistetara igotzen gara entrenatzera. Handik jaistean, bazkaldu, eta arratsaldean entrenamendu fisikoa izaten dugu. Handik itzultzean, dutxa bat hartu, afaldu eta ohera. Astean bost egunez entrenatzen gara. Astelehena atseden eguna izaten da, eta berdin larunbat eta igande arratsaldeak, eta astearte goiza.

Erraza al da lana eta kirola bateratzea?

Nik, behintzat, ez dut ikusten aukerarik aldi berean lana eta kirola uztartzeko. Nire kasuan, Basque Teamek eta Euskadiko Federazioak laguntzen didate bereziki. Urte batzuetan, behintzat, horrela ibili beharko dut. Halere, diru laguntzak izateko ezinbestekoa da emaitza onak lortzea; beraz, borrokan ibiltzea besterik ez zait gelditzen. Pentsa, urtarrilaren amaieratik apirilera arte, etxera joan gabe egongo naiz. Horrelako egoerarekin zaila da bi gauzak partekatzea.

Diru laguntzei begira, aldeak nabarmenak al dira?

Egokitutako edozein kirol ikusita, jada nabarmena da aldea. Horri, gainera, neguko kirola dela eransten badiogu, zer esanik ez: kirol ezezagunagoak dira. Eta ezin dugu ahaztu ni gainera emakumea naizela.

Zer erronka zenituen aurtengo denboraldirako?

Ahalik eta txapelketa gehien jokatzea zen helburu nagusia. Horretaz gain, nazioarteko txapelketetarako puntuak pilatzea zen beste erronka nagusia. Oraingo egoerarekin ez dakit zer jokatuko dugun hemendik aurrera. Badirudi hasieran Sierra Nevadara joango garela datorren astean, Espainiako Txapelketara.

Zerekin konformatuko zinateke?

Irabazi beharrean egongo naiz [barrezka]. Neska gehiagok hartuko dute parte Espainiako Txapelketan Munduko Kopan baino. Gogotsu nago.]]>
<![CDATA[75 urte, milaka taupada]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1942/028/001/2021-02-16/75_urte_milaka_taupada.htm Tue, 16 Feb 2021 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1942/028/001/2021-02-16/75_urte_milaka_taupada.htm
Jexux Rezabal (Azpeitia, Gipuzkoa, 1943) Lagun Onak Mendi Bazkuna elkartearen batzordean sartu zenean, beste bi elkarrizketatuak oraindik ere mundura sortzekoak ziren. Ordura arte herriko mendi taldean ibiltzen bazen ere, 1973an ekin zion klubean lan egiteari. «Gaur egun dugun lokala erosi genuenean hasi nintzen ni ere batzordean. Ordura arte, Etxezuri jatetxean elkartzen ginen».

Iturgintzako biltegi bat zena erostea erabaki zuten bazkideek. Garai haietan, Kepa Ibarzabal zen elkarteko presidentea. Hiru urtez aritu ziren garai hartako batzordekideak, gauero, lokal hura eraberritzen, 1976an ireki zuten arte. «Lau milioi pezeta [24.000 euro] kostatu zen lokala. Lanetik atera, eta ia egunero joaten ginen bertara lanera. Dirurik ez zegoenez, auzolanean aritu behar izaten genuen». Hura ordaintzeko antolatu behar izan zituzten jaialdiak ere ondo gogoan ditu. Batzordekide bakarrik ez, 1988. eta 1991. urteen artean presidentea ere izan zen Rezabal.

Aitor Unanue (Azpeitia, Gipuzkoa, 1981), aldiz, 21 urterekin sartu zen herriko mendi elkartean. «Mendirako zaletasuna gaztetatik izan dut, baina Pirinioetara joateko aukera 20 urte ingururekin sortu zitzaigun. Orduan autorik ez genuen, eta hura zen mendira joateko aukera bakarrenetakoa». 2007an, Aritz Odriozola Zabaletxe-k presidente izateko emandako pausoarekin batera sartu zen Unanue ere lehenik batzordean. Hura ere elkarteko presidente izan zen. 2011tik 2019ra.

Hiruretan gazteena da Mikel Agirre (Azpeitia, Gipuzkoa, 1988), eta elkartean denbora gutxien daramana ere bai. Bi urte ez dira pasatu mendi elkartean laguntzeko prestasuna azaldu zuenetik. «Betidanik entzuten nuen Lagun Onak-en zeuden giroari eta elkartasunari buruz, eta beste hiru lagunekin batera batzordean sartzeko hautua egin nuen. Jende berria sartzearen garrantzia ikusten genuen». Beste hamar lagunekin, egungo batzordea osatzen duen lantaldeko kideetako bat da.

Heriotzen arrastoak

Euskal Herrian mendi elkarte gutxi izango dira bazkideren bat mendian galdu gabekoak. Lagun Onak ez da salbuespena. Urte batzuetan kolpe gogorrak jaso zituen. 2000. urtean, Joxe Urbieta Takolo hil zen; 2001ean, Pumoriko zorigaiztoko istripuan, Beñat Arrue eta Iñaki Aiertza; 2009an, Aitor Odriozola, presidentea zena; eta 2013an, Benantxio Irureta.

Pumorikoa eskualdearentzat «oso gogorra» izan zela nabarmendu dute. Urtebete ere ez zen Takolo hil zela, eta haren izenean atera zuten diru laguntzarekin abiatu zen Pumori aldera eskualdeko gazte kuadrilla bat. Unanuek argi dauka: «Urtebete lehenago Euskal Herrian Felix Iñurrategiren heriotzak eragin zuen adinako kolpea izan zen hura gure eskualdearentzat».

Baina ez zen Pumorikoa izan Lagun Onak taldeak jasotako kolpe bakarra. Rezabalek ere oso gogoan dauka Joxe Urbieta Takolo hil zenekoa. «Bezperan batera egon ginen, eta hurrengo egunean bakoitza gure kabuz joan ginen mendira. Herrira itzuli nintzenean eman zidaten albistea. Kolpe gogorra izan zen hura niretzat». Agirrek ere oso gertutik bizi izan zuen heriotza hura. «Aitaren oso laguna zen Takolo. Oraindik ere etxean zintzilik daukagu hark Nepalera egindako bidaia batean ekarritako ezpata moduko bat».

Unanuek ere ez du inoiz ahaztuko Aitor Odriozolaren heriotza. «Castillo de Acherrera joateko asmoa zuten hasieran, baina, baldintza txarrak zirela eta, Orhira joateko hautua egin zuten. Taldean zihoazen, eta atzean geratu zen. Konturatzerako, erori eta hilda aurkitu zuten». Azken kolpe gogorra Benantxio Iruretarena izan zen: 2013ko maiatzean hil zen, Aneton. Ondo gogoan dute hirurek. «Jendea erakartzeko gaitasun berezia zuen Benantxiok. Mendi elkartean ere izugarrizko lana egin zuen», nabarmendu du Unanuek.

Heriotza haiek elkarteak antolatutako irteeretan eragina izan zutela gogora ekarri du Unanuek. «Urte batzuetan izugarrizko etena izan zen irteeretan. Pirinioetara irteera bikain askoak antolatzen ziren, baina inork ez zuen izena ematen». Ordura arte, urte askoan, urtarriletik ekainera, hilean behin irteera bat egiten baitzuten Pirinioetara.

2019an antolatu zuten azken irteera Pirionioetara: «Izugarrizko taldea» elkartu zela azpimarratu du Unanuek. Orain, pandemia tarteko, dena airean dute. Baina espero dute antolatuak dituzten irteerak gauzatu ahal izango dituztela, ahal den neurrian.

Jendearen eskaria eta nahia betetze aldera, Alpeetara ere egin zituzten bidaiak. 50 mendizale inguru ere elkartu izan zituzten irteera horietan, Rezabalek nabarmendu duenez. «Nik, esaterako, Mont Blanceko itzulia egin nuen. Suitzako beste mendi batzuetan ere ibili ginen orduko hartan».

Azpeitia eta Hazparne herrien senidetasuna ere aitzakia ederra izan zen mendizaleentzat irteerak antolatzeko. Sei etapatan, urtarrilean hasi eta ekainera bitarte, bi herrien arteko bidea osatu zuten. Haietako bi etapatan 120 mendizale ere elkartu zirela gogoratu du Unanuek. Esaldia amaitzerako, Rezabalek hala gogorarazi dio Unanueri: «Gure garaian, 500 mendizale ere elkartzen ginen!».

Atzera begira jarrita, Rezabalek ez ditu berehalakoan ahaztuko elkartean sartu zeneko lehen urte eta bidaia haiek. «Askotan, Azkoititik, Oñatitik eta Antzuolatik ere jendea etortzen zen gure irteeretara. Autobusa beteta joaten zen beti». Begiak ere distiratsu jarri zaizkio Rezabali, urte haietako pasadizoak kontatzen amaitu duenean: «Orduan bai sasoia guk!». Unanuek berehala hartu du hitza: «Orain dela gutxi arte, Jexux ere gurekin etortzen zen oraindik antolatutako edozein irteerara!». Agirrek nabarmendu du zer garrantzi izan duten autobusek mendi elkarteetan. «Leku batean utzi eta bestean jasotze horrek joko handia ematen du irteeretan. Gaur egun ere, autobusak ezinbestekoak dira oraindik mendi taldeetan».

Rezabalek gogoan dauka oraindik ere urteroko kuota kobratzeko nola ibiltzen ziren jendearen atzetik. 200 bazkide inguru zituen elkarteak 1988an, eta hura izan zen presidente jarri zenean egin zuen aldaketarik garrantzitsuena. «Kontu korronteko zenbakia atera genuen, eta denak handik ordaintzen hasi ginen. Eromena zen bestela diru hura kobratzeko metodoa!», zehaztu du. Egun, 1.000 bazkide inguru ditu elkarteak. Haietatik ia 500 federatuak dira.

Urteurrena eta etorkizuna

Elkarteak 75 urte beteko ditu aurten, baina, urteurrena ospatzeaz gain, etorkizunera begira ere jarrita daude aspaldidanik. Mendi elkarteek izan duten bilakaera gizarteak izandakoaren isla baita. Azken urteetan boluntarioen eskasia sentitzen ari dira mendi taldeetan. «Gaur egun ez dira borondatez lehen adina gauza egiten. Ni ere, urte askoan nire kabuz ibili izan naiz mendian: autoz joan, mendia egin eta etxera buelta. Uste dut, Rezabalen garaian eta, eskatu beharrik ere ez zela izaten boluntario izateko».

Rezabalek argi dauka gaur egun askoz ere errazagoa dela mendira joatea, eta bakoitzak bere gisara mugitzeko aukera gehiago duela. Teknologiak asko lagundu duela ere iruditzen zaie. «Orduan, edozein lekutara joan nahi bazenuen, zerrenda aurkeztu behar izaten zen leku guztietan. Francoren garaian, esaterako, Uzturrera joan ginen batean, denen zerrenda erakutsi behar izan genien guardia zibilei, Tolosara iristean».

Gaur egun asko aldatu dira kontuak: «Denen artean adosten ditugu irteerak. Aspaldidanik egiten diren irteera finko horiek ere sakratuak dira elkartean». Agirrek argi dauka: «Denek partekatzeko moduko egutegia antolatzea izaten da lanik zailena». Baina Agirrek badu esperantza etorkizunean gazteak elkartzera bilduko direla. Azken datuak kontuan hartuta, goranzko joera argia ikusten dute bazkide eta federatu berrien kopuruan. Unanueren esanetan, inoiz baino jende gehiago dabil mendian. «Inoiz ikusi ez dudan jendea ikusten ari naiz gaur egun herriko mendietan».

Ospakizun urtea dute aurtengoa. Hurrengo hilabeteetan egitekoak zituzten irteerez gain, urte osoan zehar hilean behin egitekoak dituzten hitzaldiak jada abian dituzte. Estreinakoan, Josu Iztueta eta Iker Iriarte bidaiariak izan zituzten; Arrastoan dokumentala proiektatu zuten. Hurrengo hilabeteetan ere, izen ezagunak pasatuko dira bertatik: besteak beste, Denis Urubko, Wojciech Kurtyka eta Josema Casimiro alpinistak, Adam Ondra eskalatzailea, eta Azpeitikoak bertakoak diren Mamen Etxaniz abenturazalea eta Gorka Karapeto eskalatzailea. «Pena handia daukagu, gaur egungo egoerarekin dena zaildu egin delako, baina gauzak antolatzeko gogoz gaude», adierazi du Agirrek. Hitzaldiez gain, argazki lehiaketa bat ere antolatu dute. 75 tontor izena jarri diote. Harrera bikaina izan du, sare sozialei esker. Sariak banatuko dituzte hilero argazki onenen artean.

Ospatu beharrekoa egoeraren arabera ospatuko dutela argi duten arren, gauzak hobetuz joango diren esperantza dute. «Jendeak askotan esaten digu ea nola ausartu garen gauzak antolatzera, baina guk argi geneukan gauzak antolatzeko aukera bazegoela. Oso egutegi polita antolatu dugu, eta lan handia egin dugu», nabarmendu du Unanuek.

Osasunez bikain dago Lagun Onak Mendi Bazkuna, eta pandemiak berak ere ez du geldituko, oraingoz behintzat, haien jarduna. Taupadaka jarraituko dute etorkizunean ere.]]>
<![CDATA[«Gure eta gazteen artean eskiatzaile belaunaldirik ez egoteak harritu nau»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/026/001/2021-02-09/gure_eta_gazteen_artean_eskiatzaile_belaunaldirik_ez_egoteak_harritu_nau.htm Tue, 09 Feb 2021 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1938/026/001/2021-02-09/gure_eta_gazteen_artean_eskiatzaile_belaunaldirik_ez_egoteak_harritu_nau.htm
Nolatan hasi zinen iraupen eskian?

5 urterekin hasi nintzen eskiatzen. Txikia nintzela, elurra egiten zuen gehienetan, gurasoekin Aralarrera joaten ginen. Gurasoek ordurako eskiatu egiten zuten, eta anaiarekin eta Beasaingo beste lehengusu batzuekin joaten ginen. Gehienetan ibilbide bera egiten genuen, baina hura izan zen gure lehen eskola. Gurasoekin kirol asko egindakoa naiz: eskiaz gain, mendira irteeretan, mendiko bizikletan eta surfean ere ibilitakoa naiz. Gainera, 25 urte izan arte areto futbolean ere aritu nintzen. Hura utzitakoan hasi nintzen arreta gehiago jartzen eskiko eta bizikletako lasterketei.

Oso gaztetan lehian ibili arren, neguko triatloietan hasi zinen lehenik, juniorretan.

Gaztetan gogoan daukat aitak nire izena eman zuela lasterketa baterako; 14 urte edo izango nituen. Baina lehen lehia serioa 1998an izan zen, Jakan [Aragoi, Espainia]. Orduan oso ezaguna zen han jokatzen zen lasterketa bat: triatloi zuria deitzen zioten. Osaba batek parte hartu zuen urtebete lehenago, eta horregatik joan nintzen hara. Orduan, Tolosako [Gipuzkoa] Uztargi taldearekin aritzen nintzen eskiatzen. Esperientziarik gabeko gazteak ginen, eta gogoan daukat izugarrizko karranpekin amaitzen nuela. Oso gutxi entrenatuta joaten ginen probetara, eta sasoian egoteak salbatzen gintuen [barrezka].

Urte batzuetan alboratu egin zenituen lasterketak. Zergatik?

Unibertsitatean ikasten nengoen urteak izan ziren haiek, eta arreta osoa hor neukan jarrita. Ez nuen astirik entrenamenduetarako eta lasterketetarako.

2005ean hasi zinen berriro. Nolatan?

Ordurako neguko triatloien formatua aldatu egin zuten, eta hiru diziplinak elurretan jokatzen hasi ziren. Gustuko nuen formatu hori, eta konturatu nintzen aukera gehiago nituela. Urte hartan lasterketa pare bat egin nituen, eta txukun aritu nintzen. 2006an ere lasterketa gehiago egin nituen. Ikusi nuen zertxobait entrenatuta hobetzeko aukerak nituela. Ondo entrenatzen hasteko ordua zela konturatu nintzen 2007an, eta Etor Mendiarekin hasi nintzen. Irailetik negurako denboraldia egiten nuen. Bereziki prestatu nuen urte hura, baina elur faltagatik Espainiako Txapelketa bertan behera gelditu zen. Munduko Txapelketara joateko taldea egin zuten, baina ni ez nengoen barruan. Amorrua sentitu nuen! Oso sasoiko nengoen, eta probaren baten bila hasi nintzen. Asturiasen aurkitu nuen bat, Pola de Sieron: duatloi-kros formatuan jokatu zen [korrika, bizikleta eta korrika], eta irabazi egin nuen. Han konturatu nintzen gauzak ondo eginda jauzi handia egin nezakeela. Jende onaren aurka aritu nintzen, eta nire lehen garaipen handia izan zen hura.

2008ko Espainiako Txapelketan jada bigarren sailkatu zinen.

Bai, Victor Lobok irabazi zuen lasterketa, eta hirugarren Eneko Llanos sailkatu zen. Lehia polita izan genuen. 2009an berriro ere bigarren egin nuen Loboren atzetik, eta 2010ean lehenbizikoz izan nintzen Espainiako txapeldun. Baina han bukatu zen dena elurretan jokatzeko formatua. Berriro ere errepidera pasatu zituzten korrikako eta bizikletako diziplinak. Errepidean korrika eta bizikletan egitearekin asko galtzen nuen.

Espainiako selekzioarekin ere aritu zinen lehiatzen urte askotan. Nola gogoratzen dituzu urte haiek?

Bai, Munduko txapelketetara joateko aukera izan nuen urte batzuetan. Apusturik handiena, halere, 2012an egin nuen. Munduko Txapelketan aurrean ibiltzeko aukerak ikusten nituen. Gauza txikietan denbora asko galtzeko aukera izaten da triatloian, eta gauza txiki horiek asko zaintzen hasi nintzen. Metodikoa izan behar da, detailerik txikienak ere izugarrizko garrantzia duelako. Tignesen [Frantzia] ere egon nintzen eskiatzen hamar egunez, eta negura oso indartsu iritsi nintzen. Europako Kopako proba batera joan nintzen Alemaniara, eta bigarren sailkatu nintzen. Atzetik aurrerako lasterketa egin nuen, eta Daniel Antonioli italiarra bakarrik izan nuen aurretik garai hartan iraupen eskian aritzen zen. Ikusi nuen onenekin lehiatzeko moduan nintzela. Handik, Europako Txapelketara joan nintzen: bosgarren izan nintzen, baina hustuta amaitu nuen. Munduko Txapelketan, berriz, bizikletarekin arazo bat izan nuen, eta bederatzigarren bukatu nuen. Nire urtea behar zuen. Maila oso ona eman nuen, baina ez nuen biribiltzerik izan. Betiko geldituko zaidan arantza izan da Munduko Txapelketa hura.

Espainiako selekzioan aldaketa handiak izan ziren urte batzuetan. Zuk bizi izan al zenituen?

Urte askotan haiek ordaintzen zizkiguten gastu guztiak, baina, egun batetik bestera, triatloi ez olinpikoak baztertu egin zituzten laguntzetatik: bidaiak, arropa, masaje emaileak, kiroldegietako bonua eta beste gauza asko ordaintzetik, ezer ez ordaintzera pasatu ziren. Jauzia eman nahi nuen urtean, laguntza guztiak bertan behera gelditu ziren. Eskerrak diru laguntza batzuk banituela... Gauza bitxia gertatu zen handik aurrera: Espainiako elastikoarekin lehiatu behar ginen, baina dena gure poltsikotik ordainduta. Horrelako egoeran dago kirol hau.

10 urtez iraupen eskia albo batera utzi ondoren, iaz berriro ere lehian izan zinen. Zerk bultzatu zituen bueltatzera?

Eskiatzen jarraitu nuen, eta proba batzuetan ere lehiatu nintzen; federatuta egon behar ez zen probetan ibili nintzen. Orain bi urte egin nuen azken lasterketa, eta askorik ibili gabe banengoen ere, hirugarren amaitu nuen proba hura. Berriro ere harra piztu zitzaidan. Izugarri gozatzen dut eskiatzen! Gogoan daukat, iaz, eskiatzera joan nintzen egun batean, berriro ere lehiatzeko gogoa sentitu nuela. Konturatzerako, iraupen eskiko egutegiak begiratzen hasita nengoen! Iraupen eskian zerbait lortzeko grina sartu zitzaidan. Ikusi nuen maratoi distantziako Espainiako eta Europako txapelketak jokatu behar zirela, eta hori jarri nuen helburu. Pandemiagatik Espainiakoa ez zen jokatu, eta zuzenean Europako Txapelketara joan nintzen, Austriara. 42 kilometroko lasterketa izan zen, skating formatuan. Maila handiko lasterketa batekin amesten nuen, eta hala izan zen. Lasterketako une batean hustuta gelditu nintzen, eta kilometroak aurrera joan ahala aurrera eginez joan nintzen arren, 42. amaitu nuen.

Aurten ere asmo bera zenuen, ezta?

Bai, baina COVID-19ak ez dizkit gauzak asko erraztu. Iaz gustura amaitu nuen, eta jarraitzeko asmoa neukan. Baina Europako Txapelketa estilo klasikoan jokatzea tokatzen zen aurtengoan, eta atzeratu egin dute datorren urtera, beraz... Espainiako zirkuituan berriz, Linzan [Aragoi, Espainia] jokatu zen lehenengo proban ezin izan nuen egon, eskumuturreko istripu batengatik, baina Belaguan [Nafarroa] lehiatzeko aukera izan nuen, urtarrilaren amaieran.

Lehiatu bakarrik ez: hamar urte igaro eta gero, berriro ere txapeldun izan zinen Belaguan.

Bai. Leku berean berriro ere Euskadiko txapeldun izateak asko poztu ninduen.

Hainbeste denbora lehiatu gabe egon eta gero, berriro ere itzuli eta irabazi egin duzu. Hori ona al da kirol honentzat?

Nik argi daukat Euskal Herriko eskiatzailerik onena Imanol Rojo dela. Nire garaiko batzuek jarraitzen dute oraindik ere, nahiz eta gutxi diren. Sailkapena begiratuta, gauza bitxi bat ikusten da: belaunaldi pare bateko aldea dago; edo 40 urteko jendea dago, edo 20 urteko eskiatzaileak dabiltza lehen postuetan. Euskadiko Txapelketaz gain, Espainiako Kopako proba ere bazen. Nire garaiko eskiatzaile batek irabazi zuen, baina nire aurreko beste bostak 20 urteren inguruan dabiltza.

Zergatik ez dago tarteko belaunaldiko eskiatzailerik?

Ba, ez dakit. Egia da ni azken urteetan ia ez naizela zirkuituan izan, baina asko harritu nau ni ere aurrean 30 urteko eskiatzailerik ez ikusteak. Agian, laguntza gutxi edo batere ez izateak eragina izan du. Jendea motibatzeko ez da egoerarik onena hori, eta gure garaian ere antzeko zerbait gertatu zen: guk ere ez genuen inongo bultzada edo laguntzarik izan, eta geroztik ez dut uste aldaketa handirik egon denik. Ni baino gazteagoak diren eskiatzaile gehiagok egon beharko lukete aurrean. Halere, 20 urteko gazte batzuk indartsu ikusi ditut: Lander Martin, Manex Salsamendi eta Irati Cuadrado.

Oso metodikoa al da iraupen eskia?

Aldagai txiki asko daude, eta denak gertutik zaindu beharra tokatzen da. Esaterako, argizariek izugarrizko garrantzia dute, eta, beste gauza askoren antzera, hauekin asmatzea ere ezinbestekoa da. Denborarekin obsesibo bihurtzeko aukera asko ditu kirol honek.

Etorkizunera begira argi izpiak ikusten al dira?

Bai, lehen aipatutako eskiatzaileek maila handia dute, eta, gainera, Rojo anaiek duten teknifikazio taldeak ere oso itxura ona dauka. Oso jende gaztea dago, eta hortik iritsi beharko lukete etorkizuneko eskiatzaileek.

Elurra ia bi ordu eta erdira izateak ere ez du asko lagunduko horretan, ez?

Hori da beste zailtasunetako bat. Europako onenak ia egunero entrenatzen dira, baina guretzat ez da hain erraza.

Nola entrenatzen da iraupen eskian lehiatzen den euskal herritar bat?

Ni agian ez naiz adibiderik onena. Iraupen eskiko eskiatzaileak udaberrian hasten dira gimnasioan eta rollerskian, eta abendurako jada oso indartsu egoten dira. Nik, berriz, urrian amaitzen dut mendi bizikletako sasoia, eta azaroaren erdialdean hasten naiz berriz entrenatzen. Mendira makilekin irteerak egiten ditut, besoak pixka bat lantzeko, eta garajean gomekin ere ariketa batzuk egiten ditut. Horrez gain, ahal dudanean korrika intentsitate pixka bat sartzen dut, eta elurra egiten duenean eskiatzera joaten naiz, ahal badut. Egia da sasoian jartzeko ez dudala denbora asko behar, baina entrenamenduetan segida behar dut.

Hurrengo asteetan lehiatzen jarraitzeko asmorik baduzu? Hala bada, non?

Inguruko lasterketetan parte hartu nahi nuen, baina, daukagun egoerarekin, ez dakit nola moldatuko garen. Ikusi dut Espainiako Kopako proba batzuk gelditzen direla, esaterako, Katalunian. Gainera, egia da Espainiako Kopako probak [hamabost kilometro inguru dituzte] oso motzak direla niretzat. Ni maratoi distantziara ohituta nago. Proba horietarako, indarra ezinbestekoa da, eta ni alde horretatik justuago nago. Oraingoz, martxoan Llesen [Herrialde Katalanak] jokatuko den Espainiako Txapelketan parte hartzeko asmoa daukat. Lasterketa motza izango da, eta entrenamendua ere aldatu beharra tokatuko zait.]]>
<![CDATA[Himalaiak justizia egin die]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1876/026/001/2021-02-02/himalaiak_justizia_egin_die.htm Tue, 02 Feb 2021 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1876/026/001/2021-02-02/himalaiak_justizia_egin_die.htm
2021eko urtarrilaren 16ra arte, K2 mendia (Pakistan, Himalaia, 8.611 metro) zen neguan igo gabeko bakarra, 8.000 metrotik gorako gailurren artean. Beste erraldoiak banan-banan eroriz joan ziren 1980ko hamarkadatik, Nepalgoak lehenik eta Pakistangoak ondoren, baina Karakorumeko sabaira oraindik ere inor ez zen igo urtarorik hotzenean. Ikuspegi historikotik begiratuta, ez dira saiakera asko egin izan K2ra igotzeko. Soilik bost espediziok (hiru poloniar ekimenekoak, bat errusiarrena eta 2018-2019ko Alex Txikonena) igaro dituzte neguak kanpaleku nagusian.

Azken urteetako erronka nagusietako bat bilakatua zen neguan K2 mendia igotzea. Bazirudien poloniarren esku zegoela, eta datorren urtean berriro saiatzekoak ziren -haiek igo dituzte neguko hamalau zortzimilakoetatik bederatzi-, baina xerpa nepaldarrek aurrea hartu diete. Azkenean, profetak izan dira beren eremuan.

Hamar xerpak zapaldu zuten gailurra: Nirmal Purjak, Gelje Sherpak, Mingma David Sherpak, Mingma Tenzi Sherpak, Pem Chhiri Sherpak, Dawa Temba Sherpak, Mingma Gyalje Sherpak, Dawa Tenzin Sherpak, Kili Pemba Sherpak eta Sona Sherpak. Hamar hauetatik, Nirmal Purjak bakarrik igo zuen oxigenorik gabe. Halere, albisteak zeresana eman du.

1. Zer esanahi du K2 oxigenorik gabe igotzeak?
2. Hamarretik bederatzik oxigenoa erabili zuten igoeran. Lortutakoari balioa kentzen dio? Zergatik?
3. Zer esan nahi du Himalaiaren historian K2 neguan igo izanak?
4. Xerpek lortu izanak zer balio dauka Nepalgo herriarentzat?

EDURNE PASABAN Alpinista

«Xerpek agerian utzi dizkigute beren balioak beste behin»

Edurne Pasabanek (Tolosa, Gipuzkoa, 1973) hamalau zortzimilakoak osatu zituen 2010ean.

1. «Niretzat, hamalau zortzimilakoetatik zailena da K2. Exigentzia handiko mendia da, eta azken zatiak izugarrizko zailtasuna du. Igotze hutsa gogorra da, eta zer esanik ez oxigenorik gabe. Muturrekoa da oxigenorik gabe igotzea! Une oro arriskua dago han: elur jausiak, arroken erorketak... Horretaz gain, altuerak [8.610 metro] asko zailtzen du igoera. Nahiz eta fisikoki oso prestatuta egon, mendiak bere aurpegirik itsusiena erakutsiko dizu edozein unetan. Hara igotzeko ez da alpinista ona bakarrik izan behar, kirolari aparta izatea eskatzen du».

2. «Nik uste dut ezetz! Igotzeko gelditzen zen erronkarik handiena lortu dute. Agian, denek oxigenorik gabe igo izan balute, izugarria izango zen, baina, gaur egun, aldagai asko daude beste eremu batzuetan ere. Askok diote hainbat zortzimilako igo dituztela oxigenorik gabe, baina ez dute aipatzen bideak ekipatuta izan dituztela, aurretik bidea zabaltzen zietela... Bere balioa eman behar zaie, nahiz eta askok ez duten ulertu. Urte askotan hor izan dute aukera askok, eta ez dira saiatu».

3. «Goi-mendian geratzen zen mendia zen, eta pentsatzen dut gauza handi bat lortu dutela. Halere, horrek ez du esan nahi Himalaian ez denik beste erronkarik gelditzen. Gauza asko egin daitezke gaur egun oraindik ere Himalaian».

4. «Izugarrizko balioa ematen diet nik behintzat! Aspaldi igotzea merezi zuten gailurra da K2. Himalaiaren historian beti hor egon dira xerpak, baina beti bigarren ilaran ikusi ditugu. Izugarri lagundu izan digute gure ibilbidean, eta inoiz ez zaie esker onik eman, ez behar bezainbeste. Oso pozik nago Himalaian gelditzen zen erronka handienetako bat haiek lortu izanaz. Orain esan dezakegu lehen lerroan ipiniko direla, eta, alde horretatik, argi utzi dute zein izan den haien eginkizuna orain arte egindako espedizioetan. Aitortu behar dut ez nuela uste K2 haiek igoko zutenik, gehienbat uste nuelako jende askoko espedizio batek lortuko zuela. Xerpek beren balioak erakutsi dizkigute beste behin. Gailurreko azken irudiek asko esaten dute haien alde».

JUANRA MADARIAGA Alpinista

«Oxigenoa sekulako laguntza da, baina negua infernua da»

Juanra Madariagak (Bilbo, 1962) hiru zortzimilako igo ditu: Everest (Nepal, Himalaia, 8.848 metro), Cho Oyu (Nepal, Himalaia, 8.201 metro) eta Broad Peak (Pakistan, Himalaia, 8.051 metro).

1. «Beste zortzimilakoekin gertatu den bezala, K2 mendia askotan igo da oxigenorik gabe, eta, mendi hori arriskutsua eta zaila bada ere, alpinista batzuek, arriskuak arrisku, behar besteko energia eta motibazioa izan dute gailur mitikora heltzeko. Baina beste kontu bat da K2 mendia neguan igotzea. Neguaren parametroak oso bortitzak direla uste dut. Egoera normal batean altueraren eta hotzaren arma guztien kontra borrokan aritu behar bazara, neguan hori guztia biderkatu egiten da esponentzialki, muturreko egoera arriskutsu bilakatzen den arte. Haizea eta termometroetako merkurioaren jaitsiera ikaragarriak izaten dira. Mutante gutxik dute egoera horietan ausardiaz eta eskarmentuz ibiltzeko abilezia. Argi dago: denok ez dugu balio neguan alaiki ibiltzeko».

2. «K2k oso altu jarri du neguko alpinismoaren langa. Beste zortzimilakotako neguko espedizioak oharkabean pasatu ziren: inor ez zen jabetzen lortzen zenaz. K2k muturreko handiak eman dizkie alpinista askori, eta horrek morboa sortu du; azkena delako, altuenetako bat eta zailenetako bat, eta tartean izan dira banitate kontuak ere. Neguan oxigenorik gabe ibiltzeak marra gorri asko gainditzea dakar, eta hor norberak jakin beharko du nola aritu. Nepalgo espediziokide batzuek oxigenoa erabili badute, hala erabaki dutelako da, eta hori mendian gai librea da; bakoitzak eraikitzen du bere ibilbidea. Egia da oxigenoa sekulako laguntza dela, baina negua infernua ere bada. Hobetu daitekeen kontua ere bada, bai, noski, eta hortxe egongo dira bestelako erronkak hemendik aurrera».

3. «Lehen igoera hori ez da azkena izango. Seguruenik, bakoitzak bere ametsetatik tirako du, eta hemendik aurrera neguko espedizio gehiago ikusiko ditugu Himalaian. Uste dut K2ko azken espedizioak bide asko zabaldu dituela, eta bide berri horiek gauzatzen hasiko dira alpinistarik indartsuenak. Zergatik ez orain hamalauak neguan egin, beste zerrenda bat osatzeko? Oxigenorik gabe, era bakarrean... Halere, pena txiki bat ere sentitu nuen, erakutsi baitu gizakiak dena lortzeko gaitasuna duela. Ez dago ezin burutu daitekeen ezer. Mito guztiek mito izateari utziko diote».

4. «Asko poztu nintzen gailurreratze bateratuaren irudiak ikusi nituenean. K2ko gailurra aldarrikapena izan da nepaldarrentzat. Mendebaldarron mundua izan da Himalaia oraintsu arte; urrezko letrak alde honetako alpinistek idatzi dituzte, eta hangoak ezkutuan lotu dira beti. Hemendik aurrera xerpen Himalaia hasiko da, munduko alpinistarik indartsuenak direlako, ezbairik gabe. Ederra litzateke zortzimilako handietan ahazturik dauden bide mitiko haiek guztiak -Makaluko mendebaldeko pilarra, Everesteko hego mendebaldeko horma, Yalung Kang edota Manasluko japoniarren bidea- errepikatzea, eta herri horrek bere egitea. Hainbeste dago egiteko! Nik uste dut aro berri bat hasiko dela».

JOSE RAMON 'KOKE' LASA Alpinista

«Ziklo baten amaiera eta erronka berrien hasiera izan daiteke»

Sei zortzimilako igo ditu Jose Ramon Lasak (Ormaiztegi, Gipuzkoa, 1959): Cho Oyu (8.201 metro), Hidden Peak (Pakistan, Himalaia, 8.080 metro), Manaslu (Nepal, Himalaia, 8.156 metro), Gasherbrum II (Pakistan, Himalaia, 8.035 metro), Broad Peak (8.051 metro) eta Shisha Pangma (Txina, Himalaia, 8.013 metro).

1. «K2 lehenengo aldiz neguan eta oxigenorik gabe igotzea lorpen ikaragarria izan da. Zortzimilako batera lehen neguko igoera 1980an egin zen, eta berrogei urte pasatu behar izan dira azken hau igo ahal izateko, nahiz eta ahaleginak hor egon diren».

2. «Nik ez nioke baliorik kenduko; kontutan eduki behar da neguko baldintzak oso muturrekoak direla. Jakina, igoera guztiak hobetu daitezke: bide berrietatik, era alpino eta arinean... Baina niretzat txapela kentzeko moduko igoera izan da, eta asko poztu naiz xerpak izan direlako lehenak».

3. «Uste dut ziklo baten bukaera eta erronka berrien hasiera izan daitekeela».

4. «Xerpak itzalean gelditu izan dira urte askotan, laguntzaile lanetan ibili direlako hainbat igoeratan, eta igoera honetan, laguntzaile izatetik protagonismo osoa izatera igaro dira, haien maila erakutsiz. Igoera honekin xerpek eta Nepalek merezitako tokia hartu dute Himalaiaren historian».

STEFFI TROGUET Alpinista

«Niretzat, benetan balioa duena oxigenorik gabe igotzea da»

Bi zortzimilako igo ditu Steffi Troguetek (La Massana, Andorra, 1992): Nanga Parbat (Pakistan, Himalaia, 8.126 metro) eta Manaslu (8.156 metro).

1. «Nik inoiz ez dut igo K2. Errespetu gehien didaten mendietako bat da, zalantzarik gabe, Nanga Parbatekin eta Annapurnarekin batera. Oso mendi gogorra da, eta, gainera, altuera izugarria dauka. Une oro lan izugarria egitea eskatzen duen gailur bat da, eta oxigenorik gabe egin izanak esan nahi du balentria handia egin dutela. Izugarria iruditu zait lortu izana».

2. «Igo duten gehienen oso laguna naiz, eta esan beharrik ez dago oso pozik nagoela lortu dutelako. Ez nioke baliorik kenduko, baina egia da oso estilo ezberdinak direla. Niretzat, oxigenorik gabe igotzeak dauka balioa, eta berdin dio neguan ala udan izan. Gizakia mendiaren aurka aritzeak dauka balioa, eta asko aldatzen da oxigenoarekin ibili edo ez».

3. «Neguan igotzeko zegoen azken zortzimilakoa zen, eta agian zortzimilakoen ziklo bat itxiko du igoera honek. Nepaldarrek egin izanak balio erantsi bat ematen dio lortutakoari. Halere, ez du esan nahi Himalaia hemen bukatzen denik, ezta gutxiagorik ere. Jendearentzat gauza ezberdinak egiteko motibazio iturri izan daiteke. Erronka berrien bila joateko akuilua izan daiteke gu guztiontzat».

4. «Izugarria iruditzen zait. Orain artean historian egin diren espedizioetatik %99etan, gehienetan, murgilduta ibili dira xerpak. Himalaiaren historia izan dira eremu askotan, eta haiek lortzeak meritu izugarria dauka. Igo den talde horrekin hiru espedizio partekatu ditut, eta badakit lana nola egiten duten. Buruan zerbait sartzen zaienean, lortu arte ez dute onik izaten, eta, alde horretatik, ni behintzat, liluratuta naukate. Agerian utzi dute batasunak indar berezia sortzen duela, eta denen artean lortu dute gainera. Nepali ere onura besterik ez dio ekarriko».]]>
<![CDATA[«Nire zortzimilakorik onena bizirik egotea da»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1905/028/001/2021-01-26/nire_zortzimilakorik_onena_bizirik_egotea_da.htm Tue, 26 Jan 2021 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1905/028/001/2021-01-26/nire_zortzimilakorik_onena_bizirik_egotea_da.htm
Zortzimilakoetatik aldentzera omen zoaz. Zergatik?

Bai, hala da. 2016an Dhaulagirin [Nepal, Himalaia, 8.167 metro] izandako biriketako bigarren enboliaren ondoren, gauzak asko aldatu ziren. 2011n izan nuen lehena, Lhotsen [Nepal, Himalaia, 8.516 metro], eta han ere oso gaizki pasatu nuen. Helikopteroz atera ninduten oinarrizko kanpalekutik, eta, enboliaz harago, giltzurruneko koliko bat ere pasatu nuen aldi berean. Gorriak ikusi nituen ospitalean! Esan bezala, 2016an, 2 x 14 x 8000 proiektua amaitzeko lau mendi gelditzen zitzaizkidan. Alberto Zerainen laguntza izatekoa nintzen horretarako, eta aukera ikusten nuen denak osatzeko. Albertoren laguntza ezinbestekoa zen erronka osatzeko, nik ordurako zailtasun batzuk antzematen nituen eta. Dhaulagirirako talde bikaina genuen, babeslea ere indartsua zen, baina nire enboliak dena geldiarazi zigun. Geroztik, botikak hartu behar ditut. Horrez gain, Albertoren heriotza oso gogorra izan zen niretzat. Halere, ez nuen etsi. Baina, iaz, Aconcaguara joan nintzen 31. aldiz [Argentina, Patagonia, 6.962 metro], eta ez nuen batere ondo pasatu. Konturatu nintzen altuera batetik gora oxigenoa falta zitzaidala. Izugarrizko nekea pilatzen zitzaidala ikusi nuen, eta han hasi nintzen erretiroan pentsatzen. Azken urte honetan konturatu naiz galtzeko gehiago nuela irabazteko baino. Negozioa nola dagoen gutxik bezala dakit, eta argi daukat oso sasoiko egon behar dela altuera horietan ibiltzeko.

Nola imajinatzen zenuen agurra?

Ez nuen inolaz ere ezer imajinatzen. Orain dela bi urte arte, azken proiektuan sinisten nuen oraindik ere. 2004an K2an [Pakistan, Karakorum, 8.610 metro] izandako izozketak izan ez banitu 2 x 14 x 8000 proiektua aspaldi bukatuta edukiko nuela iruditzen zait. Halere, geroztik beste bost zortzimilakotara igotzeko gai izan nintzen. Proiektua ez amaitu izanaren arantza hor eramango dut betiko. Proiektuak ez lioke Himalaiako historiari ezer berririk emango, baina niretzat gozoki bat zen hura. Kalitate handiagoko erronken falta sumatu dut nire ibilbidean.

Baina zure ibilbideari begiratuta, kalitatea izan da zure gailur askoren muina.

Bai, ez dut aurkakorik esango. Ni Everestera [Nepal, Himalaia, 8.848 metro] iparretik eta hegotik igo naiz, oxigenorik gabe; K2ra ere Cesen bidetik eta Abruzzoenetik; Kanchenjungara ere [Nepal, Himalaia, 8.586 metro] iparretik eta hegotik; Shisha Pagmara ere [Txina, Himalaia, 8.027 metro] hegotik... Beti gauza alternatiboak egitea gustatu izan zait. 1988. eta 1990. urteen artean egin genituen espedizioak bikainak izan ziren, nahiz eta gailurrik ez genuen lortu. Haiek bai saiakerak! Konpromiso handiko igoerak izan ziren. Haiek ziren egin nahi genituenak.

Bidean, 35 urte joan dira, 47 espedizio, 26 zortzimilako…

Bai, denbora azkar pasatzen da! Egindako gauzez oso harro nago, baina batez ere bizirik egoteaz. Hainbeste espedizioren ondoren, hilik egotea litzateke normalena. Atzera begiratzen dudanean konturatzen naiz galdu ditudan lagunez. Askotan pentsatzen dut mendian igarotako une txarrez, eta, Mikel Apodakak esaten zidan bezala, etxera itzultzean niri azkarregi ahazten zitzaizkidan une haiek. Eta egia da. Askotan ikusi dut neure burua kinka larrian, baina oraindik hemen gaude.

Cho Oyu [Tibet, Himalaia, 8.201 metro] izan zen igo zenuen lehen zortzimilakoa, 1985ean. Nola duzu gogoan?

Gure belaunaldikook asko markatu gintuen 1980ko Everesteko espedizio hark. Haietako askorekin harreman handia egin nuen, gehienbat Anjel Rosenekin, Luis Mari Olazagutiarekin eta Juan Inazio Lorenterekin. Haien arrastoan hasi ginen gu ere. Ez dago ondo nik esatea, baina oso gaztetatik asko nabarmentzen nintzen. Ni beti izan naiz oso oldarkorra, eta mendiko jardueretan ere asko arriskatzen nuen. Eskalatzea izugarri gustatu izan zait beti, eta askotan esan dut niretzat Alpeak izan direla eskolarik onena. Han ere beldur latzak pasatutakoa naiz! 1985ean, Arabako lehen espedizio kirol-zientifikoa antolatu genuen. Felipe Uriartek eta Xabier Garaioak baimen bat zuten Cho Oyurako, baina Nepaletik igotzeko baimena zen. Han ginen Mikel Apodaka, Atxo Apellaniz, Julio Alberdi... Denak igo ginen gailurrera. Oso oroitzapen onak ditut espedizio hartaz. Oso berezia izan zen. Orduan, pentsatu ere ez genuen egiten oxigenoa erabiltzea. Zenbat aldatu diren gauzak.

Gutxik dakite zure bigarren zortzimilakoa, Gasherbrum II-a [Pakistan, Himalaia, 8.035 metro], baimenik gabe igo zenuela.

Bai, hala izan zen [barrezka]. 1987a zen, eta orduan ere Atxo Apellaniz izan nuen sokalagun. Gure lehen asmoa Gasherbrum I-era igotzea zen [Pakistan, Himalaia, 8.080 metro], baina ez genuen lortu, eta Gasherbrum II-ra joan ginen baimenik gabe. Orduan ezin zen horrelakorik aitortu, baina behin Euskal Herrira iritsi ginenean lasai esan genuen zer lortua genuen. Orduan baimen bakarra izaten zen, eta, horrelako gauzak egiteko, ausarta izan behar zenuen.

Askotan aipatu izan duzu, baina zortzimilakoetan izandako lehen egoera gogorra Iñurrategi anaiekin izan zenuen, Kanchenjungan. Zure ibilbideko unerik gogorrena izan al zen hura?

Bai, zalantzarik gabe! Alberto Iñurrategiri ez zaio batere gustatzen gaia aipatzea, baina, zalantzarik gabe, haiek salbatu ninduten. Bi anaiek osatzen zuten sokada perfektua zen. Oso egoera larria igaro nuen, eta gaur egun ere ez da batere erraza une hura azaltzea. Zazpi edo zortzi orduz zeharo noraezean ibili ginen. Oso jaitsiera latza izan zen. Bi anaien artean jaitsi nintzen, eta oraindik gogoan daukat denda ikusi genuen unea. Negarrez hasi nintzen!

Hamalau urtean osatu zenituen hamalau zortzimilakoak; azkena, 1999an.

Bai, denak osatzea oso polita izan zen. Historiako laugarrena izan nintzen oxigeno gehigarririk gabe igotzen. Hori hor geldituko da betiko.

Horren ondoren, K2an hamar behatzak galdu zenituen. Zer oroitzapen datorkizu? Zortzimilakoetara igotzeagatik ordaindu behar izan duzun ondoriorik larriena izan da hori?

Ni orduan ez nintzen indartsuena, ezta gutxiagorik ere. Ordurako banituen urte batzuk. Ni baino askoz ere jende indartsuagoa zegoen espedizio hartan: esaterako, Juan Vallejo, Mikel Zabalza eta Ferran Latorre. Zabalzak izugarrizko lana egin zuen! Espedizio hartan, Edurne Pasabanek eta nik besteek baino denbora gehiago pasatu genuen geldirik, eta, gailurrera iristerako, jada biriketako edema baten zantzuak sentitzen nituen. Egun hartan egin nuen inoiz egin dudan okerrik handienetako bat! Beti pentsatu izan dut gailur batera iristeagatik ez duela merezi azazkal bat galtzea ere. Baina egun hartan aurrera egitea erabaki nuen, jakinda izozten ari nintzela. Ez nuen atzera egiteko ausardiarik izan! Burugogorra izatearen alde txarra da hori! Jaitsiera oso gogorra egin zitzaidan, eta gutxinaka itsutzen ari nintzela konturatzen nintzen. Halako batean, bakarrik gelditu nintzen, eta kanpalekua pasatu egin nuen. Oihuka hasi nintzen ero baten moduan! Ordu luzez eserita gelditu nintzen, Ferran Latorre azaldu zen arte. Egun hartako hanka sartzeak asko irakatsi zidan. Asko zor diot Sebastian Alvarori ere.

Jende askok aipatu izan du askotan ausarkeriaz ibili izan zarela mendian. Zer duzu esateko?

Hura, behintzat, ausarkeria handia izan zen! Halere, ez nuke esango hainbesterako izan denik. Askotan, mendiak imanen eragina sortzen du gizakiarengan: beragana erakartzen zaitu. Begien aurrean ikusten duzu gailurra, eta badirudi gertu dagoela, baina orduak aurrera doaz, eta... K2an, esaterako, zortzi ordu behar izan genituen azken 200 metroetako desnibela gainditzeko! Jendeak zer esango, horrek ez dit batere axola, baina orduan onartu nuen akats handia egin nuela.

Antonio Miranda, Atxo Apellaniz, Jose Luis Zuloaga 'Zulu', Felix Iñurrategi eta Alberto Zerain lagunak, mendian gelditu dira. Ez al daukazu mendian gauza gehiegi galdu dituzunaren sentsaziorik?

Atzera begira jartzen naizenean, jabetzen naiz lagun gehiegi galdu ditudala mendian. Oso gertuko jendea nuen. Horregatik, askotan esaten dudan esaldiak balio handia du orain: lortu dudan gauzarik handiena bizirik egotea da. Ez da batere erraza Everestera, Kanchenjungara, Nanga Parbatera edo K2ra bi aldiz igotzea. Agian, hori da nire saririk handiena: mundu honetan egotea.

2011 Lhotsen Edurne Pasabanekin izandako eztabaida izango zen ezabatuko zenituzkeen ataletako bat?

Egun politak eta zatarrak izan ziren haiek aldi berean. Pena handia ematen dit oraindik ere hura gogoratzeak. Egia da nire izaerak askotan arazoak ekarri dizkidala, eta espedizio ondorengo prentsaurreko hartan ere hanka sartu nuen. Mingainetik tiraka hasi zitzaizkidan kazetariak, eta burua galdu nuen! Zorionez, dena konpondu dugu, eta, niretzat, alaba baten antzekoa izan da Edurne. Mendian inorekin izan dudan konplizitaterik handiena izan dut harekin. Gauza guztiak kontatzen genizkion elkarri. Orain, berriro ere berreskuratu dugu harremana, eta askotan saiatzen gara elkartzen.

Zertaz zaude harro?

Gehienbat, espedizioetan ezagutu dudan jende guztiaz nago harro. Zorionez, mendira nik nahi nuenarekin joateko aukera izan dut. Beti eman diot garrantzi handiagoa laguntasunari eta gertutasunari, fisikoari baino. Gertuko jendearekin joaten saiatu izan naiz beti. Oso pozik nago aipatutako jendearekin mendian igarotako uneengatik. Egin ditudan zortzimilako gehienetan, jende ezberdina egon da nire alboan: beti zegoen alpinista berriren bat espedizioan. Une ahaztezinak izan ditut mendian, nahiz eta oso une txarrak ere pasatzea tokatu zaidan.

Zerbait ezabatu beharko bazenu zure ibilbidetik, zer izango litzateke?

Bat baino gehiago ezabatuko nituzke! Batetik, 1993an Everestera egindako espedizioa. Gailurrera iristea lortu nuen, baina jaitsieran Antonio Miranda laguna hil zen. Oso gogorra izan zen hura! Eta, bestetik, 2010ean Annapurnara egindako bigarren igoera hura. Nire kirol ibilbideko egunik gogorrenak izan nituen handik jaitsi eta etxeratu ondoren. Kazetari batek min handia egin zidan idatzi batean. Idatzi hark oihartzun handia izan zuen, eta beste asko haren harira idazten hasi ziren.Tolo Calafate salbatzen saiatzeagatik, aurka etorri zitzaidan dena. Lagun bat mendian bakarrik utzi izanaren erantzule egin ninduten, eta kontua ez zen horrela izan. Ni mendiko gidari lanetan ere ibiltzen naiz, eta gertakari hark min handia egin zidan geroztik. Ez nuen etxetik atera ere egin nahi!

Kanpoan Euskal Herrian baino baloratuagoa sentitu al zara?

Ez. Esan dezaket ni profeta sentitu naizela nire lurraldean. Komunikabide gehienekin ere tratu ona izan dut. Askotan, zuzenegia izan naiz, badakit, baina gauzak garbi esatea gustatzen zait. Europa aldean agian ez naiz hain ezaguna, baina hori, agian, ingelesa ez dudalako hitz egiten izan daiteke. Alde horretatik ere, bizirik ateratzeko zortea izan dut.

Eta orain? Zer egingo duzu hemendik aurrera?

Gidari lanetan jarraitu nahi dut mendi txikiagoetan. Lenin Peak [7.134 metro, Pamir mendikatea, Kirgizistan] eta Elbrus [5.642 metro, Kaukaso mendikatea, Errusia] mendietara joateko lana daukat hurrengo hilabeteetan. Ez dakigu nola egongo den egoera. Bestalde, hiru dokumentalen lanean murgilduta nago, Sebastian Alvarorekin. Egunero egiten dut kirol apur bat. Mendiari lotuta jarraitu nahi dut.]]>
<![CDATA[«Munduko Kopan lehen hamarren artean sartzea amesten dut»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1910/026/001/2021-01-19/munduko_kopan_lehen_hamarren_artean_sartzea_amesten_dut.htm Tue, 19 Jan 2021 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1910/026/001/2021-01-19/munduko_kopan_lehen_hamarren_artean_sartzea_amesten_dut.htm
Denboraldi arraroa izaten ari da iraupen eskiatzaileentzat ere. Denboraldi-aurrea beste urteetan bezala antolatu al zenuen?

Alde horretatik, iaz egindakoa egin nuen. Andorrako selekzioarekin egitea erabaki dut aurten ere. Irailera arte ez ginen asko atera, eta Andorran ibili ginen gehienbat, gurpil gaineko eskian eta mendiko jardueretan. Ondoren, irailetik aurrera, glaziarretara joateko aukera izan genuen. Lau egonaldi egin genituen Stelvion [Italia]. Jokatu beharreko lasterketa batzuk bertan behera utzi dituzte; esaterako, Norvegian jokatzeko genituenak. Baina horiek bakarrik izan dira jokatu ez ditugunak; bestela, lasterketa gehienak jokatzen ari gara. Alde horretatik, ez dugu aldaketa handirik izan egutegiarekin.

Abendutik aurrera lehiaketa batzuk jokatu dituzu.

Bai, bai. Egutegiak ez du aldaketa handirik izan aurreko urteekin alderatuta, eta guk, eskiatzaileok, asko eskertzen dugu.

Italian lehiatutako Europako Kopan iritsi zen zure historiako lehen garaipena, OPA Alpen Cup Fis lasterketan. Nola gogoratzen duzu lasterketa hura?

Ez nuen inondik inola irabazterik espero! Aurreko bi asteetan ez nintzen batere gustura sentitu. Ez dakit materialagatik zen, edo fisikoki ez nintzelako erabat sasoian sentitzen, baina, nire harrigarri, asteburuan oso sasoiko sentitu nintzen. Estreinakoz Alpen Cup lasterketa bat irabazteko gai izan nintzen.

Zer sentitu zenuen irabazlea zinela esan zizutenean?

Izugarria izan zen! Ordura arte inoiz ez nintzen podiumera igo, gainera, eta nire kirol ibilbidean lortutako emaitzarik onena Europako lasterketa batean zazpigarren postu bat zen. Baina askotan izaten ez diren egun horietako bat tokatu zitzaidan, materiala bikain, osasunez ere bai... Munduko Kopako maila izaten duen lasterketa bat da Italiakoa, eta nire asmoa zen lehen hamarren artean sailkatzea. Ez nuen ezer espero, eta, gainera, lasterketa hauetara Munduko Kopako probak prestatzera joaten gara gehienbat.

Iraupen eskian hainbeste urte egin eta gero, zer sentitu zenuen podiumean?

Sari bikoitza zela pentsatu nuen! Urteak daramatzat kirol honetan, eta esfortzu handia egin behar izan dut hona iristeko. Agian, urte horietan guztietan egindako lanaren ordaina izan daiteke garaipen hau.

Gutxi ez eta, Munduko Kopan bikain dabilen eta zure taldekidea den Irineu Esteveri irabazi zenion.

Bai. Munduko Kopako proba askotan lehen hamarretan sartzen den eskiatzaile bat da. Laguna dut gainera, eta, haren ondoan entrenatzen nabilenetik, konturatu naiz asko hobetu dudala. Elkar hobetzen dugu, dudarik gabe.

Italiako probatik egun gutxira, Tour de Ski (Suitza-Italia) probara joan zinen. Datuek beldurra ematen dute; hamar egun jarraian, zortzi lasterketa…

Italiako lasterketa amaituta, egun batzuk Viehlan, eta beste egun pare bat Tolosan, etxean, pasatu nituen. Atseden pixka bat hartu ondoren, urtearen azken egunekin batera Suitzara joan nintzen berriro ere. Urtarrilaren 1ean ekin genien probei. Hainbat proba jokatzen dira, distantzia ezberdinekoak: hamabost kilometroko probak, sprintak... Azken egunean, hamar kilometroko alpinoko pista bat igotzen amaitzen da.

Zein asmorekin joan zinen Italiara?

Lehen asmoa munduko txapelketarako prestatzea zen. Lasterketa asko dira munduko onenekin lehian, eta, iaz bezala, lasterketa guztiak amaitzea zen lehen helburua. Lasterketa bakoitzean denbora asko galtzen baduzu, hurrengo egunean ezin zara irteeran egon. Iaz ikusi nuen amaitzeko gai nintzela, eta aurten jauzi txiki bat egin nahi nuen.

Zer-nolako esperientzia izan da?

Urte batzuk daramatzat han lehiatzen, baina iaz arte inoiz ez nuen lasterketa guztiak amaitzeko aukerarik izan. Iazkoarekin alderatuta, askoz hobeto ibili naiz aurten. Lasterketa gehienetan lehen 30 artean sailkatu naiz, eta azken etapan hemezortzigarren amaitu nuen. Munduko Kopa batean inoiz lortu dudan sailkapenik onena lortu nuen. Azken sailkapenean 31. amaitu nuen, baina azken egunean lehen hogeien artean sartzeak bultzada handia eman zidan. Oso indartsu sentitu nintzen, eta atzetik aurrera jende asko aurreratzeko gai izan nintzen. Azken sprintera hamalaugarren iritsi nintzen, eta hori seinale ona da.

Orain munduko txapelketak datoz.

Bai, eta hori izango da hurrengo helburua. Otsailaren 22an hasiko dira, Oberstdorfen [Alemania], eta ideia bakarra daukat buruan; munduko txapelketa batean lehen 30en artean sailkatzea. Munduko Kopako probetan sei aldiz sailkatu naiz, baina inoiz ez dut lortu helburu hau munduko txapelketa batean. Hau izan daiteke urtea! Halere, hilabeteotako emaitza on hauekin, helburua aldatu beharko dut. Normalean, zailagoa izaten da Munduko Kopan helburu hau lortzea, munduko txapelketa batean baino.

Orain bi urte, zure azken ahalegina izan zitekeela esaten zenuen. Gauzak asko aldatu dira geroztik.

Bai, hainbeste urte egin eta gero etsitzen hasita nengoen. Baina iazko emaitza onen ondoren eta aurtengo denboraldia nola doan ikusita, ikuspuntua asko aldatu zait. Jauzi bat egin dudan sentsazioa daukat azkenaldian, eta orain ikusi beharko da munduko txapelketan zer-nolako lana egiten dudan.

Nondik etorri da aldaketa?

Gauza asko elkartu dira. Hasteko, entrenatzeko era aldatu egin dut, eta Andorran dudan taldea izugarria da. Fisioterapeutak, eskiak bere puntuan jartzen dizkidan lantaldea... Irineu Esteverekin entrenatzea ere motibazio handia izan da. Hari jarraitzeko gai naizela ikusteak ere indarra ematen dit. Espainiako selekzioan ez genuen horrelako egiturarik, eta oso zaila izaten zen munduko onenekin lehian ibiltzea.

Urtea bikain doa, eta aipatu duzu munduko txapelketak begiz joak dituzula, baina zein dira handik aurrerako helburuak?

Europako eta Munduko Kopako lasterketak izango ditut helburu nagusiak, munduko txapelketak igarotzean. Erabaki bat hartu beharrean izango naiz. Oraintxe bertan hirugarren noa Europako Kopako sailkapenean, eta polita litzateke podiumera igotzea.

Hori da helburu nagusia?

Aukeretako bat da. Halere, mundukoen aurretik Europako Kopako beste lasterketa bat dago, eta, hara joan eta puntuak pilatuz gero, ziur nago aukera hori aprobetxatzen saiatuko garela. Hiru lasterketa bakarrik gelditzen dira, eta haietako batean jada badakit ez naizela izango, munduko txapelketekin batera jokatuko baita. Beste bi lasterketetan egon daiteke gakoa.

Europako Kopako podiuma aldatuko al zenuke Munduko Kopako probaren batean lehen hamarretan sartzearekin?

Galdera zaila egin didazu! Europako podiumean sartzea erronka handia da, baina, beste alde batetik, Munduko Kopan lehen hamarretan sartzearekin amesten dut. Zaila da erantzutea. Bietakoren bat lortuz gero, bultzada handia litzateke datorren urtean jokatuko diren Olinpiar Jokoetarako

Olinpiar Jokoak aipatu dituzunez, zure hirugarren Jokoak izango lirateke.

Polita litzateke! Hirugarrenez izango nintzateke bertan, eta aurreko jokoetan egindako lanak hobetzea amesten dut. Inoizko sasoirik onenean nago gaur egun, baina oraindik ere ia urtebete baino gehiago gelditzen da horretarako. Hura izango da etorkizuneko erronka nagusia.]]>
<![CDATA[Brontzezko bi domina lortu ditu euskal selekzioak Espainiako Txapelketetan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1969/027/001/2021-01-19/brontzezko_bi_domina_lortu_ditu_euskal_selekzioak_espainiako_txapelketetan.htm Tue, 19 Jan 2021 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1969/027/001/2021-01-19/brontzezko_bi_domina_lortu_ditu_euskal_selekzioak_espainiako_txapelketetan.htm
Ostirala sprinten eguna zen, baina eskiatzaileek ez zuten eguraldia lagun izan. Goizean izandako haize ufadek bertan behera utzi zuten antolakuntzaren ahalegina. Eguraldiarenbaldintzak ez ziren eskiatzaileentzako egokienak, eta, azken unera arte proba martxan jartzen saiatu ziren arren, ez jokatzea erabaki zuten azkenean, aho batez. Martxoaren 20an, Candanchuko (Aragoi, Espainia) eski estazioan jokatzeko aukerarik izango ote den aztertzen ari da Espainiako Mendi Federazioa.

Asteburuan, berriz, bakarkako probak izan zituzten jokoan eskiatzaileek. Larunbatean, 1.800 metroko desnibeleko ibilbide bat osatu zuten, eta Nahia Quincocesek lortu zuen euskaldunen artean posturik onena. Hirugarren sailkatu zen, Ana Alonso irabazlearen eta Marta Garciaren atzetik. Gizonezkoen artean onena Iñigo Martinez de Albornoz izan zen, laugarren postuan.

Txapelketei amaiera emateko, igandean igoera bertikala izan zen jokoan. 700 metroko desnibela gainditu behar izan zuten, igoera luze batean. Igone Campos laugarren sailkatu zen emakumeen artean. Quincocesek bosgarren amaitu zuen. Gizonezkoetan, Martinez de Albornoz izan zen euskal selekziokoen artean onena: hamahirugarren egin zuen.

Mendiko eskiko euskal selekzioaren hurrengo lehia Panticosan (Aragoi, Espainia) izango da otsailaren 27an eta 28an. Espainiako Kopako banakako eta bertikaleko probak jokatuko dira.

Entrenatzeko aukera gutxi

COVID-19aren ondorioz, selekzioko kideak Boi Taullen bertan elkartu ziren lehenbizikoz, eta Igor Alzelai hautatzaileak azaldu zituen zer-nolako zailtasunak izan dituzten txapelketak prestatzeko. «Elurretan entrenatzeko izan ditugun aukerak kontuan hartuta, iruditzen zait lan ona egin dugula. Pena izan zen sprintak ez jokatzea, baina gure eskuetan zegoena egiten saiatu gara. Gazteak badatoz atzetik, baina eskiatzeko aukera izatea ezinbestekoa izango da. Etorkizunerako lanean jarraitzea besterik ez zaigu geratzen».

]]>
<![CDATA[Gozatzen jarraitu nahi du mendian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1916/028/001/2021-01-12/gozatzen_jarraitu_nahi_du_mendian.htm Tue, 12 Jan 2021 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1916/028/001/2021-01-12/gozatzen_jarraitu_nahi_du_mendian.htm : «Ni nintzen neska bakarra. Ordurako jada krosean zebilen Elena Calvillo herritarra, eta hura zen niretzat erreferentzietako bat. Urte askotan aritu nintzen buru-belarri atletismoan; pistan, aire librean eta krosean lehiatzen nuen. Nire espezialitatea 1.500 metroko oztopoen lasterketa zen». Urte oparoak izan ziren haiek Zubizarretarentzat. Beste lorpen askoren artean, Gipuzkoako marka ere lortu zuen bere mailan. Onenen artean ibil zitekeela erakutsi zuen atletismoan egon zen urteetan. Jauzi txikiak ematen ari zen denboraren poderioz.

Espainian jokatzen ziren lasterketetan ere hizki larriz idatzita egoten zen haren izena proba gehienak hasi aurretik. Urteko zerrendan ere, bigarren egotera iritsi zen. Baina zorigaiztoko Espainiako Txapelketa batean, lurrera erori, eta erabaki zuen ordura arteko ibilbidea denbora batez albo batera uzteko eguna iritsi zela. «Eroriko hark begiak ireki zizkidan; pista uztea erabaki nuen. Erori nintzenean, konturatu nintzen kirol hark ez ninduela betetzen. Irabazteko nahia besterik ez neukan, eta ez nuen gozatzen. Uda osoa bakarrik pasatzen nuen pistan sartuta. Frustrazioak jota ibili nintzen denbora batean», aitortu du atletismoan ibilitako urte haietaz gogoratuta. Denbora zehatz batzuekin itsututa igarotako urte haietaz ez du oroitzapen onik. Izan ere, egiten ari zen bideak ez zuen asebetetzen. Ez zen erabaki erraza izan, hala ere, pista uztea: «Ordura arte ondoan izan nituen guztien aurka joan nintzen; jendeak ez zuen nahi nik pista uzterik, eta, gainera, talderen batetik ere deitu ninduten hara joateko, baina ezetz esan nien. Handik gutxira, Beasainen jokatzen den Arriarango mendi lasterketan parte hartu nuen. Geroztik, ez naiz pista batera itzuli». Pistan lehiatzeko korrikalari bat galdu zen arren, mendiak ateak ireki zizkion parez pare.

Mendirako grina

Etxean eta ezagunen artean izan zuen estreinakoa Zubizarretak mendi lasterketa batean, 2016an. Beasaingo Arriaraneko auzo txikian jokatzen den lasterketa xumean eman zituen lehen pausoak mendian korrika. Entrenamendurik egin gabe azaldu zen lasterketara, baina hasieratik mendiarekin kateatuta gelditu zen. Lasterketa hura amaituta, garai hartan euskal selekzioko hautatzailea zen Eneko Aliendek segituan eman zion elastiko urdinarekin lehiatzeko aukera. Hautua argia zen: pista uztea eta mendian korrika egiten hastea. «Mundu berri bat deskubritu nuen. Gogoan dauzkat lehen lasterketa hartako sentsazioak: aldapan gora oso gaizki moldatzen nintzen, eta jaitsieratan aurrera egiten nuela konturatu nintzen. Orduan ezagutu nituen, besteak beste, Laida Elizegi, Maria Zorroza...».

Azkar hasi zen emaitza onak pilatzen parte hartu zuen lasterketetan, eta teknifikazioko euskal selekzioan igarotako urteak gogoratu ditu bereziki. Ez zen bakarrik joan teknifikazio taldera, Lide Urrestarazu ordiziarra ere hasi baitzen selekzioarekin entrenatzen. «Niretzat garrantzitsua izan zen Lide ondoan izatea; babesa ematen genion batak besteari. Urte askotan elkarren aurka lehiatzen ibili eta gero, aldi berean utzi genuen pista».

Denbora gutxian Zubizarretaren izena oso ezagun egin zen mendi lasterketetako zirkuituan. Hasteko, Espainiako txapeldun izan zen 2016an eta 2017an, eta, handik gutxira, gazteen mailako munduko txapeldun izatea lortu zuen; Comapedrosan (Andorra) jokatu zen txapelketa hura. Bertan lortutako garaipenak ez zion egunerokotasunean aldaketa handirik ekarri, baina bere buruarengan gehiago sinesteko balio izan zion. Gazteentzako prestatuta zegoen taldea bertan behera uztea erabaki zuen, ordea, Euskal Mendi Federazioak, eta aukera berrien bila hastea tokatu zitzaion Zubizarretari.

Mendi lasterketetan lortutako garaipenek marka handien eskaintzak ekarri zizkioten goierritarrari. «Hainbat markaren eskaintzak jaso nituen, baina azkenean La Sportivara joatea erabaki nuen. Eskaintza ona egin zidaten, gehienbat bidaiatzeko aukera handia ematen zidatelako, eta haiek ez zidaten beste munduko ezer eskatzen. Orduan oraindik ere ez neukan Instagram konturik, eta bat egitea izan zen eskatu zidaten gauza bakarra». Korrikalari gazte askok osatzen dute gaur egun oraindik Italiako taldea, eta, gauza guztien gainetik, bertan dagoen giroa azpimarratu du Zubizarretak. Haiekin taldean ibiltzeak ematen dizkion onurak ere ez ditu ahaztu, eta eskertu egin du jasotzen duen babesa. «Taldean egoteak onurak besterik ez dizkit ekarri orain artean. Eskerrak ematea besterik ez dut Ferrino, Ultimate Direction eta Alpina bezalako babesleei».

Hala ere, berriro ere euskal selekziora itzultzearekin amesten du: «Berriro selekziora itzultzeak izugarrizko ilusioa egingo lidake. 2018an egin nuen azken lasterketa selekzioarekin, eta etorkizunean berriro ere lehiatzeko aukera izatea espero dut». Horretarako segituko du lanean.

Emakumeen kopuru urria izan da urte askotan mendi lasterketetan. Zubizarretak, ordea, ez du egoera horren gaizki ikusten Euskal Herrian behintzat. «Lasterketetan gero eta emakume gehiago dabilela esango nuke. Etorkizunean, iruditzen zait kopurua goraka joango dela; are gehiago, iruditzen zait atletismotik mendira gero eta emakume gehiagok egingo duela jauzia. Azken adibidea Sara Alonso izan daiteke». Emakume gehiago erakartzeko, berriro ere euskal selekzioa izan du hizpide, eta, horretarako, adibidea ere argi azaldu nahi izan du. «Iruditzen zait oso garrantzitsua izango litzatekeela berriro ere gazteentzako teknifikazio taldea izatea, horrek korrikalari gazteei sarrera erraztuko liekeelako gehienbat».

Prestakuntzan oso metodikoa da Zubizarreta. Entrenatzailearen aginduak bete zalea dela dio, eta elikadura asko zaintzen duela. Begetarianoa da gaur egun, orain urte batzuk beganoa izan bazen ere. Kirolari batentzat beganoa izatearen zailtasunak azpimarratu nahi izan ditu. Beganoa eta kirolaria izatearen «arriskuak» gertutik sentitzen hasi zen: errendimendua jaisteko eta hilerokoa galtzeko aukera handiak izan zitzakeela sentitu zuen. «Ez nuen elikadura bizitzaren arazoetako bat izaterik nahi. Ezinbestean, beharrezkoa ikusten zuen batez ere nutrizionista baten laguntza izatea. Lanak pilatzen zitzaizkiola ikusten hasi zen egunerokoa eta kirola uztartzeko garaian. Aldaketa hortik etorri zela aurreratu du gaiaz sakontzen hastean. «Gaur egun ez da batere zaila begetarianoa izatea: ez dugu haragirik jaten, baina esnekiak, gazta eta arrautzak jateko aukera dugu». Ondo moldatzen da horrela.

Urte erabakigarria

2020ko denboraldia urte garrantzitsua izatera zihoan Zubizarretaren kirol ibilbidean. Horretarako prestatu zuen urtea, baina, pandemia iritsi zenean, asmo guztiak bertan behera utzi behar izan zituen. «Pandemiagatik itxi baino astebete lehenago jokatu nuen Igoera Bertikaletako Espainiako Txapelketa, Jaenen [Espainia]. Etorkizuneko korrikalarien mailan, bigarren egin nuen sailkapenean. Oso pozik amaitu nuen. Lesio batetik atera berri nintzen, eta oso entrenamendu gutxi eginda iritsi nintzen. Asko motibatu ninduen horrek, baina handik astebetera etxean sartu gintuzten», gogoratu du Zubizarretak. Hala ere, ez du oroitzapen txarrik pandemiagatik. Familiakoek mendian duten txabola batean dituen zakurrei bisitak egiteko aprobetxatu zituen egun asko. Horretaz gain, modua izan zuen korrika egiteko zinta bat eskuratzeko, eta haren gainean entrenatzen igaro zituen ordu asko.

Unibertsitateko azken urtean sartuta egonik, ikasteko ere baliatu zuen denbora. Buru-belarri ekin zien ikasketetako azken hilabeteei, eta horrek ere bere saria izan zuen. Halaber, uda iristearekin batera, azken urteetan mendiko lasterketengatik egiterik izan ez zituen hainbat gauza egiteko ere hartu zuen denbora. «Izaban [Nafarroa] jokatzekoa zen Espainiako Lineako Txapelketa nuen buruan. Oso ondo prestatu, eta ahalik eta emaitzarik onena lortu nahi nuen. Baina hura ere ez zen jokatu, eta udako asmoak aldatu behar izan nituen».

Uda izan da azken urtetan denboraldiko urtarorik gogorrena Zubizarretarentzat. Iazkoa, ordea, zeharo ezberdina izan zen. «Urte askotan Munduko Txapelketak jokatzeko aukera izan dut udan; iaz, berriz, bikotekidearekin eta lagunekin Pirinioetara joateko aukera izan nuen. Oinez kilometro asko egin nituen. Bikain etorri zitzaidan».

Baina lehiatzeko aukera ere izan du. Azken hilabeteetan, Ordizian jokatzen den errepideko Josetxo Imaz lasterketa eta Abaltzisketan jokatutako Aralarko mendi maratoi erdian hartu du parte. Lehiatzeko «izugarrizko gogoa» zeukala aitortu du, eta gustura aritu dela.

Aurtengorako ere «gogotsu» eta «motibatuta» dagoela berretsi du, denboraldi berriaz galdetuta. COVID-19ak baldintzatuko du aurtengo egutegia ere, baina erronkak eta helburuak ondo finkatuta dituela nabarmendu du. Bere azken urtea izango da Gazteen mailan, eta onena ematen saiatuko da urte erabakigarri honetan. «Kros denboraldia bertan behera gelditu denez, elurretako lasterketak egiteko gogoa daukat». Horretarako prestatzen hasi zen, eta oraingoz lasterketa pare batean parte hartzeko asmoa du. «Espainiako Txapelketa jokatu nahi nuen Sierra Nevadan, baina dortsalak hamabost minutuan agortu ziren, eta kanpoan geratu naiz».

Neguan elur gaineko Espainiako Kopan egin nahi duen ahaleginaz gain, udaberriarekin batera hasiko diren mendi lasterketetako Espainiako Txapelketak ditu begiz jota. Maiatzaren 1ean eta 2an jokatuko dira bi txapelketak, bertikaletakoa eta lineakoa, Jaenen. Inoiz ez bezala prestatzeko saiakeran murgilduta dago. «Urte polita izatea espero dut. Ikasketak ere amaitu ditut, eta etxean egoteak aukera paregabeak sortzen dizkit ondo entrenatzeko. Aspaldiko urteetako entrenamendurik onenak egiten ari naiz negu honetan, eta horrek esperantza ematen dit denboraldi honetarako. Emaitzez gain, mendiaz eta naturaz gozatzea da garrantzitsuena, eta horretan egin nahiko nuke ahalegina momentu honetan».

Hankak lurrean ditu Zubizarreta korrikalari gazteak, eta orain arte lortutakoari balio erantsia ematen saiatuko da datozen urteetan ere. Atletismoan hizki larriz idatzi zuen bere izena, eta hala egin nahi du mendi lasterketetan ere.]]>
<![CDATA[«Hotzak ematen dit errespetu handiena; bestela, ondo prestatuta nago»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1919/026/001/2021-01-05/hotzak_ematen_dit_errespetu_handiena_bestela_ondo_prestatuta_nago.htm Tue, 05 Jan 2021 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1919/026/001/2021-01-05/hotzak_ematen_dit_errespetu_handiena_bestela_ondo_prestatuta_nago.htm <![CDATA[Zeresana eman dute aurten]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1913/026/001/2020-12-15/zeresana_eman_dute_aurten.htm Tue, 15 Dec 2020 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1913/026/001/2020-12-15/zeresana_eman_dute_aurten.htm
ALEX TXIKON

Aurtengo neguko espediziorako, Manaslu mendia aukeratu du (Himalaia, 8.163 metro). Azken lau urteetan Everest (Himalaia, 8.848 metro) eta K2 (Himalaia, 8611 metro) igotzeko ahaleginean jardun ondoren, berriro ere Nepalera itzuliko da. Iñaki Alvarezez gain, Simone Moro italiarra izango du espedizio kide, 2016an Nanga Parbateko gailurrera iristean sokalagun izan zuena. Manasluko ahalegina egiteaz gain, Ekialdeko Pinakulua ere (Himalaia, 7.992 metro) igotzen saiatuko da hirukotea.

AINHIZE BELAR

Eskalatzaile gazteak izugarrizko marka jarri zuen azaroan Valdegobian (Araba), 8c zailtasuneko bidea osatu eta gero, Gezurren erresuma. 14 urte besterik ez duela egin du balentria. Aurretik, eginak zituen 8a+, 8b, 8b, zailtasunekoak, baita 8a bistara ere. Aurrererapauso etengabeak ematen ari da azken hilabeteetan. Euskal Herrian inoiz ez zuen emakume batek horrelako zailtasuneko bide bat osatu hain gazte.

MENDI DUATLOIAK

Urtero legez, irailetik azarora, Euskal Herriko Mendi Duatloien zirkuitua jokoan izaten da hainbat herritan. Aurten, berriz, COVID-19aren eraginez, lau proba bakarrik izan dira jokoan. Halaber, azken urteetako inoizko parte hartzaile gehien izan dute jokatu diren probek. Egin direnen artean, urri erdialdean Ibarran (Gipuzkoa) jokoan jarri zuten Euskal Herriko Txapelketa izan zen aipagarriena. Enara Oronoz eta Javi Goitia izan ziren txapeldun, estreinakoz biak ere.

MIKEL LINAZISORO

Txapelketarik ezak haitzean eskalatzeko aukera gehiago eman dio aurten Mikel Linazisoro eskalatzaileari. Tokioko Olinpiar Jokoetarako sailkatzea lortu ez zuen arren, udaz geroztik egindako probetan izugarrizko maila erakutsi du. Lehenik, urriaren 27an, Obaba bidea kateatzea lortu zuen (9a zailtasuna, Baltzola). Handik hilabetera, berriz, I´ll Domani poltsikoratu zuen (9a zailtasuna, Baltzola). Bere kirol ibilbideko hirugarren 9a zailtasuna izan da. 2016an, Etxaurin (Nafarroa), Begi puntuan igotzea lortu zuen, 16 urterekin.

NAHIA QUINCOCES

Erakustaldia emanez poltsikoratu zuen Nahia Quincocesek, otsailean, Euskal Herriko Mendi Eskiko Txapelketa. Panticosan (Aragoi, Espainia) jokatu zen txapelketa, eta erraz gailendu zen. Goitik behera menderatu zuen proba, eta Igone Campos eta Uxue Fraile izan zituen podiumean esker-eskuin.

LUCAS EGIBAR

Ez du berehalakoan ahaztuko Lucas Egibarrek martxoaren 7 eta 8ko asteburua. Snowboardcross-eko Munduko Kopako proba zegoen jokoan, Sierra Nevadan (Andaluzia, Espainia), eta Egibarrek ez zien irabazteko aukerik eman aurkariei. Sailkatze fasean lortutako garaipenak jarraipena izan zuen finalean. Nagusitasunez aritu zen asteburu osoan. Podiumean, Alessandro Haemmerle izan zen bigarren postuan, eta Peter Berg hirugarrenean. Munduko Kopako sailkapen orokorrean laugarren amaitu zuen.

ONDITZ ITURBE ETA SARA ALONSO

Euskal Herrian jokatu diren mendi lasterketa apurretan nabarmendu dira Onditz Iturbe eta Sara Alonso; Martin Diezekin eta Gontzal Murgoitiorekin batera, gehien nabarmendu diren bi korrikalari gazteak izan dira. Biek ere erakustaldi apartak egin dituzte udan, eta erakutsi dute hurrengo urteetan zeresana eman dezaketela mendi lasterketen zirkuituan.

MENDI FILM

Pandemia ere ez da nahikoa izan aurtengo Mend Film jaialdia bertan behera uzteko. Europako mendi jaialdirik onenetakoa den hori 13. aldiz egin berri dute. Herenegun amaitu zen. Bertan eman dituzten 54 filmez gain, ikusleek aukera izan dute pelikulak Internetez ikusteko. Ideia arrakastatsua izan dela nabarmendu dute antolatzaileek jaialdiaren azken balorazioa egin dutenean.

DOUG SCOTT

Gaixotasun luze batek eraman zuen, abenduaren 7an, Doug Scott alpinista, 79 urterekin. Gogoangarria izan zen, besteak beste, 1975eko irailaren 24an berak eta bere eskalada lagun Dougal Hastonek mendebaldeko aurpegitik Everestera egindako igoera. Gailurrera iritsi ziren lehen britainiarrak izan ziren. Scottek guztira 45 espedizio egin zituen Asiako goi mendilerroetara, eta berrogeitan iritsi zen gailurrera. Everesteko igoera izan ezik, eskalada guztiak estilo alpinoan egin zituen, oxigenorik erabili gabe.

IMANOL ROJO

Jauziaren urtea izan da Imanol Rojo iraupen eskiatzailearentzat 2019-2020ko denboraldia. Hirugarrenez Marxa Bereten irabazi ondoren (Aran Ibarra, Herrialde Katalanak), Munduko Kopako egutegian hiru aldiz sailkatu zen lehen 30en artean. 2022an, Pekinen egingo diren Neguko Olinpiar Jokoak ditu begiz joak.

FELIX IÑURRATEGI

Uztailaren 28an bete ziren 20 urte Felix Iñurrategi hil zela. Gasherbrum II mendian (Himalaia, 8.035 metro) izandako zorigaiztoko istripu batean izan zen. Hamalau zortzimilakoen bila zihoazen Felix eta Alberto Iñurrategi anaiak, eta, hamabigarrena igo ondoren, beheko kanpalekura jaisten ari zirela eten zitzaion soka anaia zaharrenari. Alberto anaiak 2002ko maiatzaren 16an amaitu zituen hamalau zortzimilakoak, Jean Christophe Lafaille frantziarrarekin batera Annapurna (Himalaia, 8.091 metro) igo eta gero. Euskal mendizaleen espedizio bat lehen aldiz Everestera igo zeneko 40. urteurrena ere bete da aurten, eta Edurne Pasabanek hamalau zortzimilakoak lortu zituenetik 10 urte.

HENAR ETXEBERRIA

Hilabete batzuetan kirola guztiz gelditzeaz gain,COVID-19ak kirolari askoren ibilbidea ere lehenago amaitzea ekarri zuen. Hori izan zen Henar Etxeberria biatloilari eta iraupen eskiatzailearen kasua. Ibilbide luze eta oparoa izan du duatloian. Urte askoan goi mailan ibili ondoren, pandemiaren hasieran aurreratu zuen erretiroa hartuko zuela. Azken lasterketan, Marxa Bereten, hirugarren amaitu zuen.

IÑIGO MARTINEZ DE ALBORNOZ

Mendiko eskiatzailearen 2020ko denboraldia aparta izan da. Lehenik, urtarrilean, Espainiako Kopa irabaztea lortu zuen, eta, ondoren, otsailean, Euskal Herriko txapeldun izan zen Panticosan jokatutako lasterketan. Munduko Kopako probetan ere paregabe aritu da, eta, otsailean, Alemanian jokatutako sprint modalitateko proban, bosgarren sailkatu zen: denboraldia biribildu zuen horrela. Nabarmentzen segitu nahi du datorren urtean.

GOLDEN TRAIL SERIES

Azore Irletan (Portugal) egin zen, urrian, 2019tik jokatzen den Golden Trail Serieseko final handia. Lau eguneko formatua izan zuen finalak, eta denera 112 kilometro eta 5.000 metroko desnibel positibo gainditu behar izan zuten korrikalariek. Bi izan ziren han izan ziren euskal herritarrak: Aritz Egea eta Oihana Kortazar. Egeak hamalaugarren amaitu zuen sailkapen orokorrean; Kortazarrek, aldiz, azken egunean erori zenez, bertan behera utzi behar izan zuen lehia. Emakumeetan, Maude Mathys gailendu zen, eta gizonezkoetan, berriz, Bart Przedwojewski.

BRIGNONE ETA AAMODT

Federica Brignone eta Aleksander Aamodt eski alpinoko Munduko Kopako palmares absolutuan estreinatu ziren 2019-2020ko denboraldian. Bi eskiatzaileek etekina atera zioten lehiaren amaiera bitxiari. Cortina d'Ampezzoko (Alpeak, Italia) Munduko Kopako finalak bertan behera geratu ziren, Italiak koronabirusaren aurka hartutako neurriengatik, eta denboraldia bertan amaitzea erabaki zuten. Emakumeetan, Mikaela Schiffrinek baino 153 puntu gehiago zituen Brignonek etenaldiaren unean, eta gizonezkoetan, berriz, Aadmot Alexis Pinturaulten aurretik zegoen, 54 punturen abantailarekin.

KILIAN JORNET

Munduko mendi korrikalaririk onenak gauza berriak probatzen jarraitzen du mendiko lasterketez eta mendiko eskiaz harago. Orain urte batzuk Everesteko gailurra jo ondoren, aurtengo udan eta udazkenean errepideko lasterketetan eta erronketan murgilduta ibili da. Azken erronkan, 24 orduan atletismoko pistan dagoen munduko errekorra egiten saiatu zen azaro amaieran. Ikusmin handia eragin zuen. Baina, 10 ordu eta erdi zeramatzala, bertan behera utzi zuen saiakera, lesio bat zela medio. Ordurako, 134 kilometro eginak zituen. Munduko errekorra Giannis Kurosek ipini zuen, 303 kilometrorekin.

CARLOS SORIA

Urteak daramatza Carlos Soria alpinistak Dhaulagiriko (Himalaia, 8.167 metro) gailurrarekin ametsetan. Hamar aldiz egona da beheko kanpalekuan, baina inoiz ez da gailur batera iritsi. Shisha Pangma mendiarekin batera (Himalaia, 8.013 metro), Dhaulagiri mendia da hamalau zortzimilakoak osatzeko gelditzen zaizkion mendietako bat. 2021eko udaberrian berriro saiatuko dela aurreratu du. 82 urte ditu.

CATHERINE DESTIVELLE

Historian lehen aldiz jaso zuen Destivellek Urrezko Pioleta, bere ibilbide alpinistikoarengatik. Lehen emakumea izan da sari hori jasotzen. Alpinismoaren munduan dagoen garrantzitsuena da Urrezko Pioletaren saria, eta, bera baino lehen, besteak beste, Reinhold Messnerrek, Voytek Kurtykak eta Krzysztof Wielickik jasoa zuten. Haren lorpenen zerrenda luzea den arren, aipatzekoa da hau: 1992an, Eigerreko ipar horma famatua bakarrik eskalatu zuen, eta hori egin zuen lehen emakumea izan zen.

ARITZ EGEA

Mendian jokatu dituen lasterketez gain, erronka solidario batean ere murgildu zen Aritz Egea azaroaren erdialdean. Euskal Herriko mendi lasterkari onenetakoa denak ia 90 kilometro egin zituen Izazpi mendiaren joan-etorrian Eguzkiak Iraun Bitartean egitasmoaren aitzakian. Hamar orduan, zazpi itzuli egin zituen 12,6 kilometroko ibilbidean. Erronkaren amaieran, 20.000 eurotik gora bildu zituen Super H eta Baila con EM elkarteentzat. Minbizia duten umeei laguntzen dieten elkarteak dira.

K2

Saiakera guztiak bertan behera gelditu ondoren, aurten berriro ere K2ra (8.610 metro) igotzen saiatuko dira, besteak beste, Dawa Sherpa, Sergi Mingote, Jhon Snorri, eta Ali eta Sajid Sadpara aita-semeak. Neguan igotzeke dagoen zortzimilako bakarra da.]]>
<![CDATA[Kirolari osoa izatearen balioa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1928/026/001/2020-12-08/kirolari_osoa_izatearen_balioa.htm Tue, 08 Dec 2020 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1928/026/001/2020-12-08/kirolari_osoa_izatearen_balioa.htm
Baina, baloiarekin aparteko trebetasunik ez zuela ikusita, mendiari lotutako kirolei heldu zien. Mendiko bizikleta eta korrika aritzea izan zituen denbora-pasa handik aurrera. Eta gurasoek mendirako zuten zaletasuna izan zen Alonsorentzat ere mendira kateatzeko aitzakia. Haiekin joan zen lehenbizikoz Alpeetara, adibidez. Baina lehen urratsak etxean laguntzaile aritzen zen emakumearen senarrarekin eman zituen. «Oso mendizalea zen, eta larunbatero harekin mendira joaten hasi nintzen. Asko zor diet haiei», kontatu du esker onez, garai haiek gogoratuz. Gaur egun oraindik ere harreman estua dauka haiekin, eta haien semeak ere «anaiak balira bezala» miresten ditu. Oraindik ere, astero egiten die bisita.

Mendian ibiltzearekin batera, eskaladan ere aritu zen urte askoan. Udan antolatzen ziren jardueretako bat izaten zen herrian eskalada, eta horren aitzakian hasi zen. Urtero ematen zuen izena Alonsok. «Gaur egun, urte osoan aritu zaitezke, baina orduan uda sasoiko jarduera izaten zen». Maila igotzearekin batera, eskaladarekin «obsesionatuta» ibili zen denbora batean. «Prestatzaile batekin hasi nintzen. 7c+ zailtasuna egitea ere lortu nuen, eta beste bi urtez mailaz igotzen saiatu nintzen, baina ez nuen lortu».

Halere, oso oroitzapen onak ditu urte haietaz, eta eskaladaren aitzakian Fontainebleaura (Frantzia), Albarracinera eta Riglosera (Espainia) egiten zituen bidaia haiek ez ditu ahazteko. Oraindik ere noizean behin eskalatzera joaten den arren, etengabe aritzea eskatzen duen kirol bat dela dio. «Korrika egitea esker txarreko kirola bada, eskalada zer esanik ez! Egunero-egunero ibili behar da: oso kirol exijentea da».

Mendi lasterketetara jauzia

Eskaladan izandako zapore gazi-gozoei agur esateko, mendi lasterketetan egin zituen hurrengo urteak. Herrian urtero jokatzen zen Aloñako igoera, eta hastea erabaki zuen. Sona handiko lasterketa da Aloñakoa. Baina ez lasterketa bakarrik, Oñatik beti izan baititu mendi korrikalari bikainak: Asier Urdanpilleta, Joxe Mendiola, Letamendi anaiak... Baina ez zen herrikoa izan parte hartu zuen lehen lasterketa, Zarautzen (Gipuzkoa) jokatzen zen Pagoetako igoera baizik.

Lasterketak jokatu ahala, maila hobetuz joan zen Alonso, eta lehen garaipenak ere iritsi ziren. Eta garaipenekin batera, euskal selekzioan aritzeko gonbita. «Iban Letamendirekin entrenatzen ari nintzen batean, aipatu zidan nire izena hurrengo denboraldiko zerrendan zegoela. Aukerak banituela aitortu zidan». Handik gutxira, Iñaki Uribe-Etxebarria selekzioko hautatzailearen deia jaso zuen. 2017an korritu zuen estreinako lasterketa euskal selekzioarekin. Malagan (Espainia) izan zen, Cara los Tajos lasterketan.

Hiru urte egin zituen euskal selekzioan, eta Espainiako Kopak eta Munduko Kopako probaren bat jokatzeko aukera izan zuen. Urte oparoak izan ziren Alonsorentzat euskal selekzioan igarotakoak, eta, nahiz eta beste batzuen emaitzarik ez lortu, ez du berehalakoan ahaztuko orduko giroa. «Orain dela gutxi Aritz Egeari irakurri nion elkarrizketa batean haiena izan zela inoizko belaunaldirik onena, eta nik ere berdin pentsatzen dut. Hori ezin da ukatu. Baina uste dut gu ere maila onean aritu ginela». Elastiko urdinarekin jokatutako lasterketa guztietatik, Vielhako (Aran Ibarra, Herrialde Katalanak) Trail Molieres 3010 dauka bereziki gogoan. «Irten naizen bi ekitaldietan, irabazteko zorian egon naiz, eta azkenean hirugarren amaitu dut bietan. Arantza ateratzera joan behar dut urteren batean».

Maila ona ematen zuen arren, denboraldi batez bi kirolak uztartzea tokatu zitzaion. Hilabete batean, lehenik Espainiako Kopako proba bat jokatu zuen Malagan. Eta handik gutxira, lau egunetako mendi eskiko Pierra Menta proba jokatzera joan zen Frantziara, eta handik egun gutxira berriro ere mendi lasterketa bat jokatzera joan behar izan zuen.

Ezin horrela jarraitu

Mugarri bat izan zen hilabete hura Alonsoren ibilbidean. Horrela ezin zuela jarraitu erabaki zuen. Denboraldia amaitu zuenean, mendi lasterketetako selekzioa utzi zuen. «Oso zaila egiten zitzaidan bi asteren buruan bi kiroletan lehiatzea. Euskal selekzioan behar dena emateko, maila erakutsi behar da. Askotan, ordea, gozatu beharrean, sufritzea tokatu zitzaidan. Ez nuen neure burua engainatu nahi, eta are gutxiago beste inor». Fideltasuna zutarri izan du bere kirol ibilbidean, eta beti jokatu izan du zintzo ingurukoekin.

Euskal selekzioko mendi lasterketetan ibiltzearekin batera, negua mendiko eskian entrenatzeko baliatzen zuen azken urteetan. Urteak zeramatzan mendiko eskian, eta eskiatzera joaten zen ahal zuen aldiro. Denbora pasatzeko baliatzen zuen kirola zaletasun bilakatu zen denbora gutxian. Hastapenak besterik ez ziren haiek. Ordea, herriko lagunekin irteerak egiten hasi zen, eta gutxinaka materiala erabiltzen hasi zen. Batera etorri ziren gauzak, eta segida izan zuten.

Zaletasun horren «errudunetako bat» nor den azaldu nahi izan du: «Herrian eskiatzaile asko daude. Haietako bat, Aitor Otxoa, laguna da. Euskal Herrian oso eskiatzaile ezaguna da. Pierra Mentaren historian ekitaldi gehienetan ibilitako eskiatzailea da». Otxoa bera izan zuen bikotekide mendi eskiko lehen proban. Altitoy lasterketan izan zen. Otxoaren bikote izan behar zuen eskiatzaileak min hartu zuen proba jokatu baino hiru egun lehenago, eta handik etorri zitzaion gonbita. «Ez nuen zalantzarik egin! Izugarrizko ekitaldia izan zen hura. Eguraldi bikaina izan genuen, eta lehen egunean bikain aritu ginen. Uste dut lehen hamarretan sailkatu ginela. Bigarren egunean, aldiz, hustuta amaitu nuen. Izugarri sufritu nuen! Bezperan egindako esfortzua ondo ordaindu nuen!».

Txakalaldi hark, ordea, ez zuen albo kalterik utzi Alonsorengan. Bere kirol ibilbide gehienean bezala, ahaleginean eta esfortzuan oinarritu zuen etorkizuna mendiko eskian ere. Eta saiatzearen ordaina laster jaso zuen. Mendi lasterketetan gertatu bezala, mendiko eskian ere emaitza txukunak lortzen hasi zen.

Eski gaineko garaipenak

Lehen garaipenak 2019ko otsailean lortu zituen. Orduan, oraindik ere ez zegoen mendiko eskiko euskal selekzioan, baina Izaban (Nafarroa) jokatutako Euskal Herriko bi diziplinetako txapelak eskuratu zituen; banakakoa eta krono igoerakoa. Handik egun gutxira, Igor Alzelai euskal selekzioko hautatzailearen deia jaso zuen. Iazko denboraldia estreinakoa izan zuen arren, gustura aritu zen lehian. Denboraldi bikaina osatu zuen berriro ere, eta Panticosan (Aragoi, Espainia) jokatutako Euskal Herriko Txapelketan, Iñigo Martinez de Albornoz izan zuen aurretik bakarrik. Irabaztea bezala izan zela nabarmendu du: «Martinez de Albornoz munduko onenekin lehian ibiltzeko moduan dago. Izugarrizko kalitatea dauka. Etorkizun oparoa aurreikusten diot».

2020ko denboraldiaren azken lasterketak bertan behera gelditu ziren Alonsorentzat, eta ezin izan zuen berak hain gogoko duen Pierra Mentan lehiatu, besteak beste. Denboraldi honetan, aldiz, ilusio handia du. Nahiz eta ekainean izandako lesio batengatik bi aldiz egin behar izan dioten ebakuntza kalkaneoan, berriro ere lehian hasteko irrikaz dago. COVID-19ak modua ematen badu, asteburuan Sierra Nevadan (Espainia) izango da berriro ere, euskal selekzioaren barruan lehian.

Ia entrenamendurik egin gabe joango den arren, azken hiletan gurpil gaineko eskian egindako entrenamenduen oinarriarekin joango da. «Ordu asko sartu ditut gurpil gaineko eskian, eta gogotsu nago, baina ikusi beharko dugu zer baldintzatan lehiatzen garen. Dena kinka larrian dago».

Alonsok azaldu duenez, badirudi agintariek Espainiako Kopa jokatzearen aldeko apustua egin nahi dutela, eta onenen artean egoteko saiakera egin nahi du Alonsok.]]>
<![CDATA[Baltistan fundazioak jaso du Mendi Filmeko WOP saria]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2016/027/001/2020-12-08/baltistan_fundazioak_jaso_du_mendi_filmeko_wop_saria.htm Tue, 08 Dec 2020 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/2016/027/001/2020-12-08/baltistan_fundazioak_jaso_du_mendi_filmeko_wop_saria.htm
Mendi Film jaialdiko saririk esanguratsuena da WOP The Walk On Project saria. Azken urteetan mendiarekin harreman handia izan duten pertsonek jaso izan dute: esaterako, Nives Meroik eta Romano Benetek, Juanjo San Sebastianek, Peter Habelerk eta Chris Bonningtonek.

Baina larunbateko omenaldia ez zen horretan bukatu. Iñurrategi anaiei egindako omenaldi beroak hunkituta utzi zituen bertaratu ziren guztiak. Aurten hogei urte bete dira Felix Iñurrategi Gasherbrum IIn izandako zorigaiztoko istripuan hil zenetik. Urteurrena baliatuta, Ramon Olasagastik eta Cesar Llagunok egindako Iñurrategi anaiak, mendiari bihotz emanak komiki liburua ere aurkeztu zuten.

Komikiaren nondik norakoak kontatzen amaitu zutenean, 2002an Alberto Iñurrategik anaiaren omenez osatutako Hire Himalaia dokumentala proiektatu zuten antolatzaileek. Urteak pasatu diren arren Felix Iñurrategiren arimak bizirik jarraitzen duela argi eta garbi geratu zen egunaren amaieran.

Egitarau betea

Mendi Film jaialdiak aurrera segitzen du, eta horren seinale da gaurtik igandera bitartean oraindik ere mendiko film onenak ikusteko aukera izango dutela bertaratzen direnek. Pandemia ez da muga izan egitarau mardul bat osatzeko. Gainera, filmak Internetez ikusteko aukera ere ematen ari dira.

Ostiralean eta larunbatean, Euskal Herriko hainbat mendizale eta eskalatzaile izango dira jaialdian. Pou anaiek, esaterako, azken hilabeteetan landutako Escalada extrema en tiempos de pandemia dokumentala aurkeztuko dute, eta Gregorio Arizak, Txomin Uriartek eta Antxon Iturrizak egindako Shakaur 1976 & Everest 1980 dokumentala ere emango dute.]]>
<![CDATA[«Iñurrategi anaiek ez zuten mendia gailurrari begira bakarrik egiten»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1945/032/002/2020-12-01/intildeurrategi_anaiek_ez_zuten_mendia_gailurrari_begira_bakarrik_egiten.htm Tue, 01 Dec 2020 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1945/032/002/2020-12-01/intildeurrategi_anaiek_ez_zuten_mendia_gailurrari_begira_bakarrik_egiten.htm
Noiz hasi zineten komikiarekin?

CESAR LLAGUNO: Urtebete eman dugu gutxi gorabehera. Lehenik, zirriborro batzuekin eta gidoiarekin hasi ginen, eta udaz geroztik hasi nintzen ni margotzen. Denbora gutxiago igaro zela uste nuen, baina urte bat pasatu da.

RAMON OLASAGASTI: Iazko jaialdiaren ostean ekin genion lanari. Euskal mendizaletasunaren historiaren hainbat pasarte kontatzea da asmoa. Orain bi urte idatzitako Everest, herri oso bat gailurrean komikiaren jarraipena izatea nahi genuen.

Zergatik Iñurrategi anaiak?

R.O.: Ideia nagusia Jabi Baraiazarrarena izan zen. Zalantzan ibili ginen Everestekoa baino atzerago joan edo ez, baina, azkenean, bi anaien ibilbideari heldu genion. Uste dut gaur egungo belaunaldientzat erreferentzia nagusi izan daitezkeela. Ziur, hirugarren aleren bat badago, atzerago joko dugula historian.

Oraingo honek historia luzeagoa kontatzen du.

C.L.: Bai, eta Ramonengatik balitz, oraindik eta luzeagoa izango zen! Oso ibilbide luzea dute Iñurrategi anaiek, eta, horretaz gain, Baltistan Fundazioaren pasarte asko sartu ditugu komikian. Hori ere haien ibilbidearen historiaren parte bat dela esango genuke. Informazio asko genuen pilatuta. Dena oso kontzentratuta dago, baina epeak ere neurtuta genituen. Kontuan hartu 87 orrialde dituela, eta Everestekoak, 46. Hau ia bikoitza atera da. Hiru atal ezberdin ditu, eta denboran atzera-aurrera dezente egiten du. Everestekoa, aldiz, oso istorio lineala zen, kronologikoki kontatuta izan zena.

Zer izan da langintza honen gauzarik zailena?

C.L.: Proiektu osoa kontuan hartuta, epeak eta espektatibak betetzea izan da zailena. Marrazkien aldetik, esaterako, Felixen irudia marraztea asko kostatu zitzaidan. Detaile txikiak dira askotan, eta gauza batzuez konturatu arte, ez da batek nahi duen irudia ateratzen. Adibidez, mendien irudiekin gustura gelditu naiz. Gainera, proiektuaren dimentsioa askoz ere handiagoa da. Liburu fin batetik komiki liburu lodi batera egin dugu jauzi oraingo honetan, eta hori antzematen da.

Pandemia dela-eta traba asko izan al dituzue bidean?

R.O.: Hasieran, Internet bidezko bilerak izan genituen. Itxialditik atera ginenean, berriz, hainbat aldiz elkartzea tokatu izan zaigu Tolosan. Eskuz eskuko langintza izan da gehiena, eta bineta bakoitza oso ondo landu dugu. Pandemia ez da oztopo handia izan lanerako; okerrago izan dira bakoitzaren egunerokotasunetik harago izan ditugun lanak. Halere, aipatu eta nabarmendu beharrekoa da, gutaz aparte, Alberto Iñurrategik gidoiarekin emandako babesa eta laguntza, eta Felipe H. Navarroren prestutasuna koloreztatze eta errotulazio lanetarako. Navarroren lana izugarria izan da.

C.L.: Nik ez diot garrantzi handirik ematen koloreari, gehienbat lerroa ikustea gustatzen zaidalako, baina Navarrok balio erantsia eman die marrazkiei. Bere ekarpenekin, liburua guztiz aldatu dela esango nuke.

Everesteko komikian ere biak izan zineten ardatz nagusi. Zein dira bi lanen arteko ezberdintasun handienak?

R.O.: Fikzio moduko bat sortu dugu; bi anaien ibilbidea, eta gero Albertok egin duena ere jasotzeko. Fikzio horren oinarrian dago Alberto eta Hushe Shazia izeneko irakasle baten arteko solasaldia. Nik garbi neukan ezin genuela gelditu bi anaien ibilbide hutsean bakarrik. Felixen istripua eta gero, Albertok berriro ekin zion jardunari, eta Felixen arrastoak ere Baltistan Fundazioan gorpuztuta jarraitu du. Fundazioak berak egiten duen lana ere jaso behar zela iruditzen zitzaidan. Mendizaleak hara joaten dira gailur batera edo bestera, baina gizarte ikuspegitik, hori baino lan askoz ere eraginkorragoa egiten du fundazioak. Felixen espiritua bizirik dago oraindik ere fundazio horretan. Komikian, kirol ikuspegitik egin zuten ibilbidea jasotzen da, batetik, eta, bestetik, alde humanoa islatzen saiatu gara. Gailurra egitea baino askoz ere ikuspegi zabalagoa zuten. Komikietan ohikoak ez diren gogoeta asko daude.

Gustura gelditu al zarete azken emaitzarekin?

C.L.: Bai. Orain, komikia esku artean ikusita, gauza batzuk aldatuko nituzkeenaren sentsazioa daukat, baina gauza guztiekin gertatzen da hori. Hemendik urtebetera ikusita, oraindik ere asko aldatuko da gainera. Jendearen harrera ikusi beharko dugu.]]>
<![CDATA[Ez da beheko kanpalekuan geratu]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1909/032/001/2020-12-01/ez_da_beheko_kanpalekuan_geratu.htm Tue, 01 Dec 2020 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1909/032/001/2020-12-01/ez_da_beheko_kanpalekuan_geratu.htm
Berrikuntzak ere izango ditu aurtengo ekitaldiak: lehenbizikoz, pelikula guztiak Internetez ikusteko aukera eskainiko dute. «Hori izango da aurtengo berrikuntzetako bat. Bilbo eta inguruko herrietako jendeak etortzeko aukera izango du, baina beste guztiei aukera bera eskaini nahi genien, jaialdiaren webgunean filmak emanez», aurreratu du Aitor Elduaienek, Mendi Filmeko prentsa arduradunak. Elduaienek nabarmendu du zuzeneko saioetarako eta Interneteko saioetarako sarrera salmenta harrera ezin hobea izaten ari dela gaur-gaurkoz. «Etxekoen» jaialdia izango dela ere azpimarratu nahi izan du jaialdiaren nondik norakoez galdetzean. «Aurtengo WOP Saria ere etxean geldituko da. Saririk garrantzitsuena da, eta azken urteetan nork eraman duen ikusita, ondo merezitako saria jasoko du Baltistan Fundazioak».

57 filmetatik zortzitan parte hartzen dute Euskal Herriko zuzendariek edo ekoizleek, zuzenean edo zeharka. Epaimahaikideak ere oso pertsona ezagunak dira Euskal Herriko mendizaleentzat: Itziar Garcia, Iwona Zielinska, Asier Altuna, Paula Olaz eta Jon San Sebastian izango dira pelikulak epaitzeko lanetan.

Baina, pelikulez gain, mendiari lotutako beste hainbat erakusketa eta aurkezpen ere izango dira Mendi Film jaialdiak iraungo duen hamar egunetan. Besteak beste, liburuen aurkezpenak egingo dituzte.]]>
<![CDATA[«Iparraldeko mendiak eta kostaldea erakustea izan da xedea»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1978/033/001/2020-12-01/iparraldeko_mendiak_eta_kostaldea_erakustea_izan_da_xedea.htm Tue, 01 Dec 2020 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1978/033/001/2020-12-01/iparraldeko_mendiak_eta_kostaldea_erakustea_izan_da_xedea.htm
Noiz jakin zenuen lehenbizikoz Mendi Film jaialdiari buruz?

Duela bi urte, Foruko [Bizkaia] barnetegian euskara ikasten ari nintzela. Traila eta surfa praktikatzen ditut, eta maite dut jaialdietako pelikula berriak ikustea. Sare sozialetan Mendi Film jaialdiaren berri izan nuenean, hona etortzeko interesa piztu zitzaidan.

Zerk erakarrita etorri zinen lehenbizikoz Bilbora?

Kafe Antzokia ezagutu nahi nuen batez ere. Asteburu bat probestu nuen bertan, Guggenheim museoa bisitatzeko, kontzertu bat entzuteko eta Bakion surf egiteko. Bilbon denetik dago! Mendia eta itsasoa ondoan dituen herri handi bat da. Euskal Herriko kulturan murgilduta dago, eta ongi sentitzen naiz bertan. Batzuetan, lagunekin ere joaten naiz denbora pasatzera.

Gaur egun, Miarritzen bizi zara, eta euskara ikastea ere erabaki zenuen. Zergatik?

Interes handia daukat euskal kulturarekiko: musika, dantza, historia, hizkuntza... Ez dakit nola esplikatu, baina, Euskal Herrian bizi naizenez, euskaraz hitz egin nahi dut!

Aurtengo ekitaldian, Iparraldean aurkeztuko duzu. Nolatan?

Flo Armengaud lagun eta kamerariarekin, duela urte eta erdi hasi ginen Iparraldean filma grabatzen. Zazpi minutu eta erdiko film labur eta artistikoa da. Itsasoa eta mendia erakutsiko ditugu lehenik, baina Iparraldea ere erakutsiko dugu, egunez eta gauez, euritan eta eguzkitan... Argia eta paisaiak izugarriak dira.

Zer erakutsi nahi duzu filmean?

Komenigarria da filma ingurumenaren ikuspegitik aztertzea. Naturaren babesaren inguruan, beti erakusten dizkigute hondamendien irudiak, baina guk beti beste hainbat gauza eder erakutsi nahi ditugu. Gurekin bidaia bat egitea da asmoa, natura zein ederra den ikusteko! Horrela, mendiaren eta euskal kulturaren arteko analogia ulertuko duzue. Gizakiok bizitza osoan mendiak igarotzen ditugu, baina gero hil egiten gara. Baina mendiak hor mantentzen dira, bizirik. Giza balioek eta hizkuntzek mendiak zeharkatzen dituzte, eta funtsezko galdera bat sortzen da orduan: «Zer gertatuko da gero gure planetarekin?»

Zer espero duzu dokumentalaz?

Ingurumenari lotutako mezu bat zabaltzea eta euskara munduan entzutea nahiko genuke film labur hau erabiliz. Jende askok ez du inoiz entzun euskara, eta plazer handia da guretzat haiei erakustea.

Ikusi duten gertukoek zer esan dizute?

Gehienak harrituta gelditu ziren egindako filmarekin, eta jaialdira aurkeztera animatu gintuzten. Horregatik aurkeztu dugu!

Zer esan nahi du Mendi Film bezalako jaialdi batean zure dokumentala emateak?

Ohore handia da guretzat gure filma Mendi Filmen eta Bilbon aurkeztea. Aukera handia da nazioarteko jaialdi batean gure mezua euskaraz pasatzea!

Zer da zuretzat Mendi Film?

Mendizaleen munduko jaialdi eder eta famatu bat da. Bertan, munduko pelikularik famatuenak aurkezten dira. Duela bi urte, ni nintzen ikuslea, eta, orain, poza ematen dit bertan nire filma ikusteak.

Noren laguntza izan duzu filma osatzeko?

Asko izan dira laguntza eman didatenak. Aukera probestu nahi dut guztiei eskerrak emateko: Mikel Epalzari, bere testuengatik eta ahots ederrarengatik; Xabi Etxettipiari eta Alos Quarteti, musikarengatik; Antoine Ossiereri, bere muntaiarengatik, eta Arthur Picard argazkilariari.

'IPARRALDEAN'
Ekoizlea: OVERSHOT Media (Frantzia).
Zuzendaria: Romain Jamet.
Saioa: Abenduaren 5ean, 18:00etan, BBK aretoan, eta abenduaren 6an, 12:00etan, Golem zinema aretoetan.
Sinopsia: Iparraldeko txoko ederretan barrena lasterka dabil korrikalaria, itsasoa eta mendia uztartuz, kultura eta tradizioa elkartuz, kontenplazioari bide emanez. Euskal kulturak natura eta gizakiaren arteko harremanari estuki lotuta dirau mendeetan zehar, mendiek aroak gainditu dituzten gisan.]]>
<![CDATA[«Maila ematen ez dudala ikustean, lasterketak utziko ditut»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1876/026/001/2020-11-24/maila_ematen_ez_dudala_ikustean_lasterketak_utziko_ditut.htm Tue, 24 Nov 2020 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1876/026/001/2020-11-24/maila_ematen_ez_dudala_ikustean_lasterketak_utziko_ditut.htm
Nola ari zara osatzen azken erronkatik?

Egia esan, uste baino hobeto. Erronkaren hurrengo egunean, aje antzeko bat sentitu nuen, oso nekatuta nengoen. Astelehenean, berriz, beste edozein lasterketatan izaten ditudan oinazeak nituen giharretan. Baina asteartean eta asteazkenean jada hobeto nengoen. Atseden garaia tokatzen zait, baina, bestela, korrika egitera joateko moduan nengoen. Hurrengo bi asteetan, erabat gelditzeko asmoa daukat, ez badu behintzat izugarrizko eguraldia egiten oraindik ere.

Zer-nolako esperientzia izan da Eguzkiak Iraun Bitartean erronkarena?

Izugarria! Jendearen ekarpena itzela izan da. Tofol Castanyerrek esan zidan pertsona moduan erronka honek emango didana lasterketa gutxik emango zidatela. Bete-betean asmatu zuen! Jende asko aritu da laguntzen, eta pena bakarra izan da COVID-19ak festa handiago bat egiten ez uztea. Elkarteek ere aipatu didate erronkak oihartzun handia izan duela. Helburu guztiak bete ditugun sentsazioarekin amaitu dut.

Inoiz ez zenituen hainbeste kilometro egin.

Ez. Denera 83 kilometro egin nituen, eta aurretik, Portugalen egin nuen lasterketa batean, 55 nituen eginak. Udan osatu nuen Pirinioetako Hiru Aterpetxeen errekorrean ere beste 55 kilometro ere egin nituen. Baina egia da azken erronka honetan gauzak ez ditudala ondo egin. Janaria eta edaria ez neuzkan ondo aztertuta, inprobisazioan murgilduta ibili nintzen, agian lasterketa bat ez zelako. Lehen 40-45 kilometroetan oso ondo joan nintzen, baina handik aurrera sufritzea tokatu zitzaidan. Giharretatik justu xamar amaitu nuen.

Etorkizunean ultra distantzian aritzeko gogoa gelditu al zaizu?

Bai, bai [barrezka]. Hau egin aurretik, zalantzak nituen datorren denboraldiari begira. Ez dakit zenbat izango diren, baina ez zaizkit urte asko geratzen. Urte asko daramatzat, lasterketa asko, bidaia asko, familia ere handituz doa… Datorren urterako, CCC lasterketa [100 kilometro, Chamonix, Frantzia] egiteko puntuak badauzkat, eta ziurrenik han izango naiz. Hori bai, argi daukat hara joanez gero lehiakorra izan nahi dudala. Astean 16-18 ordu entrenatu beharko nituzke. Urtebetez, sakrifizio hori egiteko prest nago. Hura prestatzeko lasterketa batzuk jada baditut buruan.

Aurtengo asmo guztiak pikutara joan ziren COVID-19arengatik. Zer egiteko asmoa zenuen bestela?

Iazko egutegiaren antzekoa egin nahi nuen. Lehenik, urduri jarri nintzen Zegama-Aizkorri lasterketarengatik. Gu etxean geunden, baina Europako korrikalari asko normal zebiltzan entrenatzen, eta, ez nekienez jokatuko zen edo ez, ez nengoen lasai! Ez zela jokatuko esan zutenean, lasaitu egin nintzen. Ondoren, pentsatzen hasi nintzen aurten ez nuela lasterketarik jokatuko, horretaz jabetzen hasia nintzen. Gainera, ez nintzen lasterketak jokatzearen oso aldekoa. Gero, egia da, jokatu diren lasterketa gehienak bikain atera direla. Halere, Pirinioetan jokatu nuen lasterketa batean, gauza izugarriak ikusi nituen! Arauak oso argiak ziren denontzat, baina ahaztu ere, azkar egiten zaizkigu. Arauak ez dira arazoa, gizakiak gara arazoa! Lasterketarik egon ez arren, inoiz baino kirol gehiago egin dut. Aurten ia bidaiatu ere egin ez dugunez, deskantsatuago iritsi naiz denboraldi amaierara. Azoreetan (Portugal) jokatu dugun Trail Serieseko lasterketekin amaitu dut urtea.

Pandemiak zerbait onik ekarri al dizu?

Kirol ikuspuntutik, lasaitasuna. Bizitzari dagokionez, ez zait asko aldatu. Etxean egon beharra tokatu zitzaigunean, ondo egon nintzen, nahiz eta kalean hobeto egongo ginen. Ez nuen ateratzeko beharrik sentitzen. Egoera onartu nuen, nahiz eta gauza askorekin ados ez egon. Ez da munduaren amaiera izan, gu baino askoz okerrago jende mordoa dago!

Ez duzu dortsala janzteko beharrik izan?

Ez. Niri bestela ere kirola egitea izugarri gustatzen zait. Lehiakorra naizela ezin dut ukatu, baina ez nuen lehiatzeko beharrik. Aste askotan 17 ordu inguru ibili naiz entrenatzen, gehienetan bederatzi ordutan ibiltzen naizenean. Baina jendearengan ikusi dut dortsala jartzeko beharra. Azoreetara, esaterako, gu dena ordainduta joan gara, baina jende asko joan da hara bere poltsikotik dena ordainduta, jakin gabe edozein unetan dena bertan behera gelditu zitekeen. Eliteko korrikalarien beharra, berriz, babesleentzat izan da. Datorren urtean babesa izateko, zerbait demostratu beharrean izan dira. Sasi-profesionaletako asko lasterketetan ateratzen dutenetik bizi dira, eta pentsa aurten zenbat aterako zuten.

Azoreetan lau egunez jarraian aritu zarete korrika. Zer-nolako maila aurkitu duzu?

Izugarria! Egunero, abiada bizian ibiltzea tokatu zaigu. Irteera eman orduko, oso azkar ibili gara, eta ez nuen pentsatzen hasiera-hasieratik erritmo haietan ibiliko ginenik. Ez zegoen atsedenik! Ni ere azken egunean jo eta ke atera nintzen. Lehen hamarretan amaitu nahi nuen sailkapen orokorrean, baina txakalaldia izan nuen. Orokorrean gustura gelditu nintzen emandako mailarekin. Irabazi behar nien gehienei irabazi egin nien. Lehen zortzietan saltsan egon naizela sentitu dut.

Jendeak maila igotzea, eta zuk pixka bat jaistea batera etorri dira?

Baietz esango nuke. Azken urteetan nabaritu dut jendea oso indartsu hasten dela lehen metrotik. Irteera askok beldurra ematen dute! Oraindik ere maila eman dezakedala iruditzen zait, eta, alde horretatik, lasai nago. Mailarik ematen ez dudala ikusten dudanean, lasterketak utziko ditut. Hori argi daukat! Oso lehiakorra izan naiz beti, eta nik ez dakit lasterketa batera denbora pasatzera joaten.

Jada zazpi urte daramatzazu mendi lasterketetan. Zer-nolako balantzea egiten duzu urte hauetaz guztietaz?

Nork esan behar zidan 2012an hasi nintzenetik iritsi naizen tokira iritsi behar nuela! Zegama-Aizkorri prestatzeko hasi nintzen, eta, geroztik, euskal selekzioa, ezagutu dudan jendea, egindako bidaiak, Salomon... Oso bide aberasgarria egin dut orain arte. Gainera, niri hau etorri egin zitzaidan, ez nintzen ni honen bila joan, gaur egun gazte asko horren bila doazen bezala. Gutxi edo asko, hau da orain arte lortu dudana, eta egindakoarekin oso gustura sentitzen naiz.

Aurretik triatloian ere beste zazpi urte inguru igaro zenituen. Biak alderatu beharko bazenitu?

Alderik handienak gauzak lortzeko egin beharreko esfortzuan daude. Mendiko lasterketetan lortutako emaitzek askoz ere esfortzu gutxiago eskatu didate. Esan dezaket triatloian maila askoz ere handiagoa dela. Astean hogei ordu baino gehiagoz entrenatzen nintzen, eta Ironman bat jokatzera iritsi nintzen, ez gehiago. Mendi lasterketetan, berriz, Munduko Kopako probaren bat irabazi dut, Europako txapeldun ere izan nintzen, Espainiako eta Euskal Herriko txapeldun... Bestalde, egia da mendi lasterketetara oso ondo moldatu naizela. Beste askok ere probatu dute bide bera, baina ez dira ni egokitu naizen bezala egokitu.

Horrek esan nahi du mendiko lasterketak ez direla goi mailako kirola?

Nik uste bide horretan daudela, baina zalantza dut maila horretara iritsiko diren. Gazte asko hasten da kirol honetan, baina urtebete edo bi egin ondoren, utzi egiten dute. Halere, esango nuke azken bi urteetan 20 urte inguruko gazteak oso ondo dabiltzala. Orain hiru edo lau urte galdetu izan bazenit, ez nizuke erantzun bera emango. Esaterako, Euskal Herrian, Gontzal Murgoitio hor dago.

Orain sei edo zazpi urteko euskal selekzioaren maila berriz izateko moduan ikusten dituzu gazteak?

Ez nuke inor haserretzerik nahi, baina oso zaila izango da gure garaiko selekzioa errepikatzea. Talde bikaina genuen: Jokin Lizeaga, Hassan Ait Xau, Iban Letamendi, Imanol Goñi... Kanpoko korrikalari askorekin hitz egin izan dut gai honetaz, eta denek esaten didate maila handia genuela. Munduko Kopako proba askotan, hiru korrikalari sartzen ginen lehen hamarretan. Egia da maila asko igo dela, eta guk, alde horretatik, urte onak harrapatu genituela. Halere, beti pentsatu izan dut kirolari bat ona bada jada 20 urterekin-edo ona izan behar duela. Orain ikusi dut Azoreetan. Ni helduenetako bat nintzen, eta baziren nire inguruko batzuk ere. Baina 20-25 urteko gazte asko ikusi ditut izugarrizko maila dutenak, gehienak suediarrak, suitzarrak, norvegiarrak... Haietako asko profesionalak dira.

Zer da mendi lasterketetako profesionala izatea?

Aipatutakoen kasuan ez dakit nola moldatzen diren, baina beste ezertan ez dute lanik egiten, eta oso herrialde garestietan bizi dira. Ez dakit diru laguntzarik jasotzen duten edo babeslerik baduten, baina mendian korrika egin eta eskiatu besterik ez dute egiten egun guztian. Alpeetan bizi diren asko ere antzeko dabiltza. Agian egokiagoa izango litzateke bizirauten ari direla esatea. Ez dakit ziur zenbat diruz ari garen, baina 10.000 euro inguru jasotzen ariko dira. Egia da kopuru horrekin ezingo dutela etxe bat erosi, edo hiru seme-alaba mantendu, baina hor jarraitzen dute. Ziurgabetasun handia dago korrikalarien artean mendi lasterketen mundu honetan.

Zuk orain dela hiru urte utzi zenuen euskal selekzioa Salomon taldera joateko. Zein aldaketa nabaritu dituzu?

Zalantzarik gabe, proiekzio mediatikoa. Salomonek garrantzi handia ematen die horrelako gauzei, eta badaki marketina dela bere diru iturri nagusia. Medioetan ez du publizitate askorik egiten, baina sare sozialetan, berriz, asko mugitzen da. Alde horretatik, niretzat ezinbestekoa izan da Biel Rafols katalanaren laguntza. Babes handia eskaini digu, eta ez zara objektu bat bezala sentitzen. Bestalde, egun, lasterketa gehiagotatik gonbidatzen naute, eta, zorionez, nik nahi dudan egutegia antolatzen dut; aurrekontu baten barruan, noski! Iker Karrerak bere garaian onartu ez zuen bezala, nik onartu dut sare sozialen gaia. Gaur egun jokoaren parte garrantzitsua bihurtu da sareena, eta ausartuko nintzateke esatera Kilian Jornet ere belarriak jaistera behartuta dagoela.

Orain dela gutxi, influencer-en jarraitzaileak egurtu dituzu.

Bai, hala da! Uste dut esparru guztietara zabaldu direla, eta ez dakit markentzat ere hori ona den. Asko oso onak dira bere publikazioetan, baina zabaltzen duten mezua... Ez naiz haien oso jarraitzailea, eta daukaten sinesgarritasuna ere ezbaian jarriko nuke, nik eduki dezakedan bezala. Esaterako, baten batek oinetako batzuk oparitzen badizkizu, edo marka batek ordaintzen badizu, nor hasiko da haietaz gaizki hitz egiten? Nik ezagutzen dut bat bizikleta marka batek 100.000 euro ordaintzen dizkiona. Izugarria iruditzen zait!

Lasterketak eta familia uztartzea erreza egiten al zaizu?

Alaba zaharrenak 6 urte ditu jada. Geroz eta pena handiagoa ematen dit askotan haiek etxean uztea. Askotan, hiru edo lau orduz entrenatzen ibili eta gero, nik ez daukat ganorarik haiekin jolasean ibiltzeko.

Aita zarenetik asko aldatu da lasterketekiko eta kirolarekiko duzun perspektiba?

Lasterketei dagokiena batez ere asko aldatu da. Lehen ez zitzaidan batere kostatzen edozein lekutara joatea; nire bizitza zen azken finean. Gaur egun, ordea, askotan iruditzen zait entrenatzera joaten naizen aldiro umeen zerbait galtzen ari naizela. Haien bizipen asko galtzen ari naizen sentsazioa daukat. Larunbat goizetan haiekin mendira joan beharrean, entrenatzera joaten naiz, eta ia bizitza guztia nire entrenamenduen inguruan moldatzen dugu. Bidaiatzea ere geroz eta gehiago kostatzen zait. Lehen aipatu bezala, orain dela gutxi Azoreetan egon naiz lau eguneko lasterketa batean, eta iritsi orduko faltan sumatzen nituen. Behin korrika hasi ondoren, merezi du, baina... Nik, alde horretatik, zorte handia daukat bikotekidearekin.]]>
<![CDATA[Ilusioan murgilduta jarraitu nahi dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1905/026/001/2020-11-17/ilusioan_murgilduta_jarraitu_nahi_dute.htm Tue, 17 Nov 2020 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1905/026/001/2020-11-17/ilusioan_murgilduta_jarraitu_nahi_dute.htm
Eskiak mendian egoteko eta abiaduraz gozatzeko aukera ematen zion Murori, eta biak oso gustuko zituen txikitatik. «Eguraldi ona egiten zuen egunetan, oso gustura joaten nintzen eskiatzera. Elurra edo lainoa izaten genuenean, berriz, nahiago izaten nuen etxean gelditu. Halere, oso umetatik ikaragarri gustatzen zitzaidan eskiatzea». Muroren antzeko bizipenak ditu Rodriguezek ere. «Askatasun sentsazioa sentitzen nuen txikitatik. Dena kontrolpean duzun sentsazioa izan dut, eta gaur egun ere antzera pasatzen zait».

8 urterekin iritsi zitzaion Rodriguezi lehian hasteko aukera. Azkar hasi zen lasterketak irabazten, eta 14 urterekin jada Espainiako txapelduna izan zen bere mailan. Ondoren, 16 urterekin, hirugarren izan zen maila absolutuan. Gerora, CETDIn (Neguko Kirolen Teknifikazio Zentro Espezializatua) eta Aragoiko selekzioan egin zuen urtebete. Baina urtebeteko denbora besterik ez zen pasatu Espainiako selekzioaren deia jaso zuen arte. «Espainiako selekzioaren jarraipen taldean sartzeko aukera izan nuen. Geroztik, bertan nabil. Gaur egun emakumeen taldean nago».

Muro ere oso gazterik hasi zen lehiatzen, 12 urterekin. Baina 16 urte bete arte ez zuen besteen gainetik ibiltzeko aukerarik izan. Jakako (Aragoi, Espainia) Mayencos klubean ohartu ziren lehenbizikoz Muroren gaitasunez. Konturatu ziren bazuela eskiatzeko erraztasuna. Aste Santu batean egindako ikastaro batean erakutsitako mailarekin, harrituta utzi zuen bertako prestatzaileetako bat. «Ondo ikusten ninduela aitortu zidan, eta ea goi mailako lehiaketetan parte nahi nuen esan zidan. Amari azkar batean esan nion baietz, probatu egin nahi nuela», ekarri du gogora lehen lehiaketa haietaz mintzatzean. Goi mailako eskiatzaileekin ibilitako lehen aldi haietan izandako «presioa» eta «estutasunak» ez ditu berehala ahaztuko. «Handik gutxira konturatu nintzen saiatuz eta orduak sartuz etorkizunean haiekin ibil nintekeela».

Gaztetatik etxetik kanpo

15 urterekin aldendu zen lehenbizikoz Muro gurasoengandik. Donostiako Santo Tomas lizeoa utzi, eta Jakara ikastera joateko hautua egin zuen. Eskiarekin saiatzeko ordua zen. «Askotan triste egoten nintzen, gehienbat bakarrik nengoelako. Ikasketetan ere euskaraz ikasi nuen ordura arte, eta han gazteleraz ikasi behar nuen; ni nintzen euskaldun bakarra. Denborarekin, oso gustura sentitzen hasi nintzen, eta bakarrik bizitzeak arduratsuago bilakatu ninduen». Ikasketekin batera, Aragoiko selekzioan sartzeko aukera ez zuen alferrik galdu, eta CETDI (Neguko Kirolen Teknifikazio Zentro Espezializatua) zentroko programan dabil geroztik. Bide bertsua egin zuen Rodriguezek ere orain dela bi urte. Jakarako bidea hartzea erabaki zuenean. Bera ere Santo Tomas lizeoan ikasitakoa da, baina urtebete besterik ez zen egon Jakan ikasten. «Aragoiko Gobernuak baldintza hobeak eskaintzen zizkidan aitzakiarekin, urtebete pasatu nuen Jakan ikasten eta eskiatzen» argitu du Rodriguezek.

Ikasketak eta kirola uztartzea tokatu zitzaien Batxilergoko azken bi urteetan Murori eta Rodriguezi. Goizean entrenatzea, eta gauean ikastea zen Muroren egunerokoa. «Iazko urtea oso gogorra izan zen niretzat. Unibertsitatean sartzeko proba egin behar nuen, eta eskiak kentzen didan denborarekin, oso presio handia sentitu nuen. Neguan ia ez gara klasera joaten, eta horrek lan handia egitea eskatzen du».

Saiatzeak izaten du saria gehienetan, eta, hautaproba gainditu ostean, gaur egun Medikuntza ikasten dihardu Euskal Herriko Unibertsitatean. Rodriguez ere egoera berean izan zen. «Oso denbora gutxirekin ibili nintzen iaz, eta azken urtea bi zatitan egitea erabaki nuen. Banekien iaz eta aurten asko bidaiatuko nuela, eta, alde horretatik, orain lasaiago nabil». Unibertsitatera sartu aurreko azken urtea izango du ikasturte hau.

Goi mailara iristeko ametsa

Unibertsitateko lehen urtea izaten da goi mailako kirolari gehienentzat urterik erabakigarriena. Errendimenduko kirolak eskatzen duen entrenamendu orduei unibertsitateko orduak ere batu behar zaizkie kirolari gehienen egunerokoan. Askorentzat, beren biziko apustua izaten da kirolean jarraitzeko hautua. «Oso erabaki zaila da, baina nik badakit hau dela egin nahi dudana. Saiatu beharra daukat. Nire esku dagoen guztia egingo dut». Alde horretatik, aipatu bezala, lasaiago dabil Rodriguez. Erraldoian eta eslalomean lehiatzen da, eta uztailean hiru aste pasatu zituen Saas Fen (Suitzan) egonaldi batean. Ondoren, etxera itzuli zen egun batzuetarako. Abuztuaz geroztik, beste hamar egun baino ez ditu igaro familiarekin. «Nire bigarren etxea da. Klaseetara joateko denborarik ere ez dut izan oraindik!».

Martxoan, Espainiako txapelketen atarian, etxera itzuli behar izan zuten Murok eta Rodriguezek. Bigarrenak gogoan dauka iazko denboraldia bertan behera gelditu zen asteburua. «Andorran lehiatzen ibilia nintzen aurreko astean, eta aste guztia Baqueiran entrenatzen pasatu nuen txapelketari begira. Lasterketaren aurreko egunean, atseden hartzen ari nintzela, etxera itzuli behar genuela esan ziguten. Gurasoei deitu behar izan nien nire bila etortzeko».

Murok, udazkenaren atarian, Tignesen (Frantzia) hiru aste igaro ondoren, abenduaren 18aren eta 20aren artean jokatuko diren 2020ko txapelketak ditu buruan. Martxoan atzeratu ziren txapelketak izango dira jokoan Baqueira Bereten, eta bere onena eman nahi du. Nahiz eta oraindik ez dakien zein mailatan lehiatu beharko duen, podiumean sartzearekin amesten du.

Rodriguezek, berriz, oraindik ez daki Baqueiran egongo den. «Pentsatzen dut bertan izango naizela. Hala ere, lasterketa hobeak topatzen baditut, baliteke ez joatea. Hilabete honen amaieran hasiko gara ziurrenik lehiatzen, baina COVID-19arengatik oraindik ez dakigu non hasiko garen lehiatzen. Entrenatzaileari esan diot Italia aldera joatea gustatuko litzaidakeela, eta ea posible den».

Baina erronkak ez dira hor amaituko bi eskiatzaile gazteentzat. Gogotsu daude, eta ez dute motibaziorik falta. Azken urteetan Espainiako selekzioko jarraipen taldean egon ondoren, jauzia eman nahi du aurten Murok. Taldean sartzen saiatu nahi du, eta horretan dihardu buru-belarri. Hiru modalitatetan lehiatuko da aurten ere: eslalomean, erraldoian eta supererraldoian. Baina horretarako badaki gogor lan egin beharko duela. «Lehiatzen hasteko irrikaz nago», nabarmendu du helburuez galdetzean. Aurtengo ere erronkak zehaztu ditu; FIS zerrendako puntuak ahalik eta gehien jaistea, eta Espainiako selekzioan egoteko baldintzak betetzea. Urte gogorra izango dela badakien arren, laguntzaile dituen Uvex, Head eta Aragoiko Gobernuaren laguntza bermatuta izango ditu. Denboraldia hasteko, azaroaren 20an Suediara joango da lehen proba jokatzera. Ez du helburu zehatzik lasterketa horri begira: «Nire lekua zein den ikusteko balioko dit, eta hori bada zerbait».

Rodriguez ere dortsala jartzeko egunak kontatzen hasita dago aspaldian, eta entrenatzeari utzi eta lehiatzen hasteko irrikaz dago. Espainiako selekzioaren babesleez gain, bere laguntzaile nagusia den Salomonen laguntza bermatua du hasteko dagoen denboraldi berrirako, eta helburuak ere zehaztu ditu dagoeneko. Jada Espainiako selekzioan egoteak ematen dion babesarekin, lehenik FIS zerrendako puntuak jaisten saiatuko da hurrengo lasterketetan. Baina badu beste erronka nagusiago bat etorkizunerako. Martxoaren 2tik 11ra Banskon (Polonia) jokatuko diren Junior mailako munduko txapelketan egon nahi du.

Horretarako, hurrengo hilabeteetan buru-belarri saiatu beharko du. Baina ez du ezer baztertzen. «Munduko 50 onenen artean egon beharra daukat behintzat bertan egon nahi badut. Oso zaila izango da, baina badakit saiatuz gero aukerak izan ditzakedala», azpimarratu du Rodriguezek. Itxaropentsu dago, horrenbestez.

Juan del Campo, Adur Etxezarreta eta Aingeru Gara eskiatzaileekin batera, aintzat hartzeko eskiatzaileak izango dira hurrengo urteetan Rodriguez eta Muro. Oraingoz, eta emaitza onenen esperoan, ilusioa eta motibazioa sobera dute. Txikitatik ikasi dute zein den kirolean urratsak egiteko bidea.]]>
<![CDATA[«Oraindik gauza asko egin daitezke eskualde polarretan»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1884/028/001/2020-11-10/oraindik_gauza_asko_egin_daitezke_eskualde_polarretan.htm Tue, 10 Nov 2020 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1884/028/001/2020-11-10/oraindik_gauza_asko_egin_daitezke_eskualde_polarretan.htm Expedición Antártida Inexplorada 2018/2019 ikus-entzunezkoa aurkeztu zuen han, eta Antartikan bizitakoak azaldu zituen.

Nor da Hilo Moreno?

Madrildarra naiz, erdigunean jaioa. Txikitatik obsesio handia izan dut abenturarekin, bidaiekin, eta batez ere, eskualde polarrekin. Nire familian inork ez zuen mendiko ezer egiten, eta ez zuen inolako harremanik mendiarekin. 15 urterekin, Madrilgo mendilerroan eskalatzen hasi nintzen. Esan nezake familiako arraroa nintzela. Handik gutxira, mendi irteerak egiten ere hasi nintzen, 18 urterekin Ramon Larramendi ezagutu nuen arte. Espainiako esploratzailerik garrantzitsuena da, eta, haren enpresaren bidez, handik gutxira, Groenlandiara joan nintzen.

Mendirako zaletasuna nondik datorkizu?

Abenturazko liburu asko irakurtzen nituen gauetan, eta gainera, bizi nintzen eraikinean genuen atezaina mendizale amorratua zen. Asteburuero ikusten nuen motxila eta sokekin mendira irteten. Denbora asko ematen nuen harekin hizketan, eta hura izan zen mendira hurbildu ninduen lehen pertsona. Guadarramako mendilerroa existitzen zela azaldu zidan. Niretzat aurkikuntza bat izan zen hura.

Eta esploraziorako joera?

Esplorazioaren munduarekiko interesa liburuetatik eta dokumentaletatik datorkit. Baina funtsezkoa izan zen Ramon Larramendi ezagutzea. Entzutez ezagutzen nuen, baina arratsalde batean nire izeba baten bitartez ezagutu nuen. 1992an, Larramendik hiru urteko espedizio bat egin zuen beste hiru espediziokiderekin batera, Artikora, lerarekin, txakurrekin eta kayakekin bidaiatuz. Elkarrizketa haren ondoren, Groenlandiara joatea proposatu zidan. Uda hartan Groenlandian egon ondoren, argi izan nuen. Horretan jardun nahi nuen, eta horiek ziren nik ezagutu nahi nituen lekuak. Esploratzeko nahia nuen.

Gero, mendiko gidari egin zinen.

Bai, hala izan zen. Orduan filologia ikasten ari nintzen Madrilen, baina uda hartan konturatu nintzen mendiko gidari izan nahi nuela. Mendiko teknikari gisa trebatzen hasi nintzen, eta handik gutxira Antartikan gidari lanetan ari zen pertsona bat ezagutu nuen. Espainiako Gobernuak Antartikan zeukan basean egiten zuen lanari buruz hitz egin zidan, eta orduan ate bat ireki zitzaidan neure buruan. Hori zen amesten nuen lana.

Urte batzuk itxaron behar izan zenituen haiekin lan egiteko.

Bai, nik ordurako, ia beti, eskualde polarretatik hurbil dauden lekuetan egiten nuen lan gidari bezala. Horietako batean, bezero talde batekin nazkatuta nengoen. Unean bertan, buruari galdetzen hasi nintzaion nik non egon nahi nuen. Berehala etorri zitzaidan burura Antartikako basean lan egiten zuenaren lana. Asko pentsatu gabe, hotel hartako ordenagailura joan, eta posta elektroniko bat bidali nuen neure burua eskaintzeko. Espainiako Zientzia Ikerketen Kontseilu Nagusira [CSIC] mezu bat bidali nuen, leku hartan lan egitea gustatuko litzaidakeela esanez. Umiltasunetik idatzi nien, eta nire proposamena luzatu nien. Handik egun gutxira erantzun zidaten, oso gaztea nintzela, eta berriz ere saiatzeko. 22 urte nituen orduan. Ez nuen amore eman, eta urtero idatzi nien, 27 urte nituenean, Bartzelonara lan elkarrizketa batera joateko esan zidaten arte. Handik gutxira hasi nintzen haiekin lanean.

Gaur egun, zer lan egiten duzu han?

Mendiko gidari lana egiten dut, eta nire lana zientzialariak gidatzea da, ikasketak eta ikerketak egin behar dituzten lekuetara. Antartikako basearen inguru guztiak ezagutzen ditut, eta segurtasunez gidatu behar izaten ditut leku horietara. Lekuak askotarikoak izan daitezke: glaziar bat, hondartza bat, mendi bat, pinguinoen kolonia bat edo itsas elefanteen kolonia bat... Ikerketak eremu askotakoak izaten dira. Ahal dudan neurrian, lagundu egiten diet esperimentuetan. Normalean, urtean bi eta lau hilabete artean egoten naiz han.

Hala ere, zure bizitzako esperientziarik handiena 2018. eta 2019. urteen artean egin zenuen, Esploratu Gabeko Antartikaren espedizioarekin. Zeren bila joan zineten?

Hori da. Espedizio hori, aurretik aipatutako Ramon Larramendiren Haizearen Lera proiektuaren parte zen. Ni 2016an hasi nintzen proiektu horrekin elkarlanean. Proiektu hori haizearen energiarekin modu guztiz ekologikoan funtzionatzen duen ibilgailu polar baten garapenean oinarritzen da. Ibilgailu horrek planetako eskualde polarretan bidaiatzeko aukera ematen du, Groenlandian eta Antartikan, esaterako. Abenturako ibilgailu bezala, aspaldi garatu zuten espedizio askotan, baina 2016an zientziarako erabiltzea erabaki zen. Espedizio horretan liluratzen nauten gauzetako bi elkartzen ziren: esplorazioaren alde polarra eta zientziari ematen diodan laguntza logistikoa. Espedizioan, lera proiektuei laguntzeko alderdi zientifikoa garatu nuen, lera gidatzeaz eta pilotatzeaz gain.

Zertan oinarritzen zen espedizioa?

Ideia nagusia zen 2.500 kilometro inguruko ibilbidea egitea, non, gehienbat, Antartikako txokorik urrunenetik eta ezezagunenetik bidaiatuko genuen. Ekialdeko Antartika da, kontinenteko gunerik hotzena, urrunena eta informazio gutxien duena. Hamar esperimentu zientifiko egitera joan ginen, eta oso baldintza gogorretan egin behar izan genituen. Zero azpitik 40 graduko tenperaturarekin, eta etengabeko haizearekin egon ginen. 53 egun egin genituen guztira espedizioan. Azkenean, dena ondo atera zen.

Zer izan zen espedizioko gauzarik gogorrena?

Alde batetik, hotza. Latza da, izugarria! Ez duzu aterperik, beti egon behar duzu arduratuta gorputzeko atalik babestu gabe ez uzteaz. Segundo gutxi batzuetan izoztu egin zaitezke! Hegazkinak utzi gintuenean, ez geunden oso prestatuta. Izan ere, hegazkinen motorren ondorioz gauza batzuk hegan atera ziren, eta korrika atera behar izan genuen haien atzetik. Oso denbora gutxian, ia denok izan genituen izozte txiki batzuk aurpegian. Eta, bestetik, alderdi mentala ere oso gogorra egin zitzaidan. Lehenengo astean, bost egun eman genituen lera guztia prestatzeko; bazirudien ez genuela ezer aurreratzen. Oso ingurune basatia da. Mentalki oso indartsua izan behar duzu, bestela, bertako baldintzekin, amildu egiten zara oso denbora gutxian. Espedizio osoko bost egunik txarrenak izan ziren lehenengoak.

Zerk erakartzen zaitu eremu hotzetatik?

Ez da hotza bera, baina eskualde haietatik erakartzen nauena da ezezaguna eta urrunekoa dela leku askoren izaera. Oso urrutiko lekuak dira, non gizakiaren legeek ez duten ezertarako balio, eta non oraindik ere naturaren legeek agintzen duten. Han, gizakia oraindik libre senti daiteke.

Eta loa? Nola kudeatu zenuten?

Loaren gaia erokeria da! Guk txandaka funtzionatzen genuen. Espedizioan bi kide ginen, eta bik eramaten zuten lera, beste biak lo egiten saiatzen ziren bitartean. Baina loarena oso erlatiboa da. Lera etengabe mugitzen da, eta loa ondo hartzea ia ezinezkoa da. Bestalde, beti zegoen zerbait egiteko. Atseden hartzeko tarte txiki bat zenuela ematen zuenean, agian lera eraman beharra tokatzen zen. Dena oso zaila da alde horretatik. Izugarri nekatzen da gorputza horrelako egoeratan. Egoera muturrekoa da

Askotan pentsatzen al zenuen: «Eta nik zer egiten dut hemen?».

Hori pentsatzea ohikoa da! Batez ere lehen bost egun horietan pentsatu nuen. Behin martxan jarrita, aurrera egitea, bero mantentzea eta elikatzea besterik ez genuen buruan.

Esan duzu espedizioak alde zientifikoa ere bazuela, baina crowfounding batera jo behar izan zenuten espedizioa finantzatzeko.

Hori izan zen gauzarik zailenetako bat. Dena oso konplexua izan zen, eta espedizioan egon ginenok ez genuen euro bat ere kobratu egindako lanarengatik. Halako batean, bazirudien espedizio guztia bertan behera geratuko zela. Kanpaina bat egin behar izan genuen kometen erosketa diruz laguntzeko. Pena handia ematen zidan egoerak, eta amorru eta ulertezintasun nahasketa bat sortzen zidan guztiak. Ez genuen inolako etekin ekonomikorik bilatzen espedizioarekin. Gure lana zientziaren eta ikerketaren esku bakarrik jartzen genuen, baina ezta horregatik ere! Hori da benetako errealitatea. Eskerrak azkenean espedizioaren zati bat Monakoko Alberto Printzearen Fundazioak, Europako Espazio Agentziak eta Espainiako proiektu zientifikoren batek finantzatu zuten.

Erakundeei horrelako espedizioak ez zaizkiela interesatzen uste duzu?

Ez nuke jakingo egia esaten. Oso zaila da erakundeetan interesa sortzea. Espedizioa amaitu ondoren, hedapen handia izan zuen, eta Espainiako Zientzia ministroak interesa izan zuen lortutako emaitzekin, etorkizunerako proiektuei begira. Harekin izandako elkarrizketen ondorioz, une batean, etorkizunerako ingurune egokia sortu zen, eta bazirudien etorkizunerako beharrezko diru laguntza bat jasoko genuela, baina gero pandemia iritsi zen, eta badirudi dena oso geldirik dagoela. Aurtengorako pentsatuta geneukan guztia ez da egingo.

Mendiko gidaria ere bazara. Ba al dago mendi gidaren kulturarik zuren inguruan?

Ezetz esango nuke! Frantzia, Italia edo Suitza bezalako herrialdeek oso errotuta dute beren kulturan. Halere, azkenaldian gora egiten ari dela uste dut. Egia da mendiko gidariaren soslaia ere aldatu egin dela, eta orain mendian gidari ona izateaz gain, beste gauza batzuk ere egin behar direla, hala nola amildegietako jaitsierak edo mendiko eskia. Pixkanaka-pixkanaka hobera doala uste dut. Hemendik aurrera agertoki berri honekin nola funtzionatzen dugun ikusi beharko dugu.

Gaur egun, mendiko gidari gisa bizi daiteke?

Uste dut baietz, baina ez da batere erraza. Ni, adibidez, oso arlo zehatz konplexu batean espezializatu naiz: gidari polarrean, hain zuzen ere. Nik egiten ditudan jarduerak eskualde polarretan zentratuta daude, eta horietan espezialista bihurtu naizela esan daiteke. Oso gidari ezohikoa naiz, oso gauza arraroak egiten ditut ohiko gidari gehienentzat. Eskualde polarretan lan egiteak balio erantsia ematen didala esan daiteke, eta hori lagungarria izan daiteke.

Etorkizunean espedizioren bat egiteko asmorik baduzu?

Hainbeste ditut! Ezin dizut bat bakarrik esan, eta are gutxiago aurrean dugun etorkizunarekin. Gauza asko egin nahi ditut, baina denboraren, diruaren eta urtearen arabera, gauza bat edo bestea egingo dut. Hori bai, beti izango da eskualde polarretan. Gauza asko ditut buruan; esaterako, Ipar-mendebaldeko pasabidean, Kanadako artikoan, Groenlandian... Ikusiko dugu zeri heltzen diodan azkenean.]]>
<![CDATA[Atea bota nahi dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1913/026/001/2020-11-03/atea_bota_nahi_dute.htm Tue, 03 Nov 2020 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1913/026/001/2020-11-03/atea_bota_nahi_dute.htm

1.

ONDITZ ITURBE

Mendi Korrikalaria

«Ni ere harrituta gelditu nintzen Sorginen Lasterketako garaipenarekin»

Euskal Herriko kros denboraldian izen ezaguna da Onditz Iturbe (Igorre, Bizkaia, 1991). Helburu nagusiak diziplina horretan izaten ditu urtero. Halere, 2017an Gorbeia Suzien lasterketan parte hartu ondotik, mendian lasterka jarduteko harra sartu zitzaion. «Geroztik, mendian korrika ibiltzeko saioekin kateatuta gelditu nintzen, eta urteroko helburuen artean sartu nuen mendiko lasterketa pare batean irtetea», azaldu du Iturbek. Kroseko denboraldiari muzin egin gabe, 2019an berriro ere Zeanuriko proban parte hartzea erabaki zuen. Entrenamendu espezifiko batzuk osatu ondoren, sasoiko jarri zen ekitaldirako. Irteeran, faboritoen artean ez zegoen arren, bosgarren sailkatu zen. Yngvild Kaspersen norvegiarra gailendu zen lasterketan. «Gogotsu eta indartsu amaitu nuen lasterketa, eta bertan aurkitu nuen giroarekin erabat maiteminduta etxeratu nintzen», gogoratu du Zeanurin izandako azken aldi hartaz oroitzean. Baina mendiko lasterketak amaitu eta gero, kroseko denboraldi betean murgildu zen berriro ere. Denboraldi bikaina osatu zuen beste behin belar gainean: Bizkaiko txapelketan bosgarren sailkatu zen, eta Euskal Herriko txapelketan, bederatzigarren.

Egutegia amaitzeko proba gutxi falta zirenean, koronabirusak aurreratu egin zuen Arratia ibarreko korrikalariaren kros denboraldiaren amaiera. Baina ordurako bere maila erakutsia zuen mendi lasterketetako 2020 denboraldian. Lehenik, Oibarko (Nafarroa) maratoi erdian, eta ondoren Ibarruriko (Bizkaia) mendi lasterketan. Bietan, nagusitasun osoz irabazi zuen. Berriro ere Gorbeia Suzien lasterketan zuen jarria esperantza guztia, baina egungo egoeragatik, bertan behera gelditu zen Europako Txapelketako lasterketa behar zuenak. «Helburuak aldatzea» tokatu zitzaion. Denboraldiko emaitzarik onena irailaren 19an lortu zuen, Sorginen Lasterketan (Atxondo, Bizkaia). Goia jo zuen bertan. Lasterketak faborito argia zuen garaipena lortzeko: Oihana Azkorbebeitia. Azken urteetan munduko lasterkaririk onenetakoa izan da Abadiñokoa (Bizkaia), eta lehen kilometroetan alde egin zien aurkari guztiei. Baina gutxinaka, Iturbe postuak irabaziz joan zen, eta helmugara lehen postuan iritsi zen. «Garaipenak ezustean harrapatu ninduen», aitortu du hari buruz hitz egitean. Baina ondo ezagutzen dutenentzat, azken urteetan egindako lan handiaren ondorioa besterik ez zen izan Anboto azpian lortutako garaipen handia.

2.

MARTIN DIEZ VIRTO

«Zegama-Aizkorrin denbora on bat egitea zen 2020rako asmoa»

Ordiziako maratoi erdian lortutako garaipena askorentzat ezustekoa izan bazen ere, mendi lasterketen zale direnentzat ez zen sorpresa izan Martin Diezek (Segura, Gipuzkoa, 1995) bertan lortutako lehen postua. 2018an Tolosako Hiru Tontorretan lortu zuen lehen sailkapen handia: laugarren sailkatu zen. Baina geroztik ez zuen lehen postuetan amaitzeko aukerarik izan. Ez, behintzat, 2019an jokatutako lasterketetan. «Aurtengo, aldiz, ilusioz gainezka nengoen. Neguan, berriro ere entrenamenduetan murgildu nintzen, azken urteetan bezala. Zegama-Aizkorri maratoian lan on bat egiteko asmoa nuen», azaldu du 2020ko asmoez galdetzean. Lehenago, urte hasierako bi lasterketetan parte hartu zuen. Lehenengoan, Garingo mendi lasterketan (Beasain, Gipuzkoa), laugarren amaitu zuen; eta, bigarrengoan, Urretxun (Gipuzkoa) jokatutako UZ Trailen, zazpigarren sailkatu zen. «Denboraldia ondo zihoan, aurreikusita bezala. Baina martxoaren erdialdean pandemia iritsi zenean, asmo guztiak bertan behera utzi behar izan nituen», gogoratu du. Udan, berriro ere korrika hastearekin batera, lasterketa batzuk ere martxan jarri ziren arren, ez zuen lehiatzeko aukerarik izan. Denboraldia amaitutzat ematear zegoenean, pentsatu zuen urrian Txindokin barrena jokatu behar zen maratoi erdian izena ematea.

Ez zuen aparteko entrenamendurik egin, baina sasoiko zegoen. Azkenaldian jokatzen diren lasterketa gehienen antzera, taldeka irten ziren Larraizko aparkalekutik. Diezek hirugarren taldean atera behar izan zuen, lasterketa irabazteko faboritorik ez zegoen taldean. Lehen aldia zuen horrelako irteera batean: «Erreferentziarik gabe joan behar izan nuen, baina lasterketa hasi bezain pronto abiada bizian atera nintzen, aurretik bi minutuko tartean atera ziren bi taldeei denbora kentzeko asmoz». Esan eta egin. Gutxinaka, aurreko taldeko gehienak gainditu zituen, tartean, mendian korrika bikain moldatzen diren korrikalari asko. Helmugara iritsi bezain pronto konturatu zen denbora bikaina egin zuela, baina ez zuen irabaz zezakeenik pentsatzen. Antolakuntzakoak denbora guztiak batu zituztenean, Diez izendatu zuten lasterketaren garaile. Atzetik, Iñaki Olano eta Hodei Lujanbio izan zituen podiumean, hilabete batzuk lehenago, Urretxun, lehen eta bigarren postuan sartu zirenak. «Orain sasoia mantentzeko asmoa daukat, eta neguan, oraindik ere kili-kolo dagoen kros denboraldian egin nahi dut saiakera». Mendirako, berriz, datorren urterako erronka jarri dio berriz ere bere buruari: Zegama-Aizkorrin arantza ateratzea.

3.

SARA ALONSO

Mendi korrikalaria

«Canfrancen Maite Maioraren aurretik amaitzea handia izan zen niretzat»

Pandemia garaian zirrara piztu duten korrikalarietako bat da zalantzarik gabe Sara Alonso gaztea (Donostia, 1999). Azken urteetan atletismoan, eta bereziki 3.000 metroko oztopoetako lasterketetan buru-belarri ibili ondoren, mendian korrika hasteko jauzia egin zuen urte hasieran. Horretarako, lehen pausoa mendian federatzea izan zen. Bazekien kirol berriari ekiteko gabeziak zituela: «Errendimenduaren aldetik, eta erresistentzia handitze aldera, gero eta kilometro gehiago egitea izan zen nire lehen betebeharra». Helburuak ere finkatu zituen: mendiko lasterketetako Espainiako bi txapelketak jokatzea zen xedea. Batetik, Espainiako Mendi Federazioak antolatzen zuena, eta, bestetik, Atletismoko Federazioak jokoan jarriko zuena. Horretan ari zen buru-belarri COVID-19a iritsi zen arte. «Bi txapelketak bertan behera gelditu ziren, baina lehiatzeko gogoa eta kemena ez nituen galdu».

Alonsok ez zion egindako apustuari muzin egin nahi inondik inora. Lehiatzeko aukera sortu bezain laster, egutegiko lehen erronka nagusiari ekin zion. Irailaren erdialdean izan zen, Canfranceko (Aragoi, Espainia) lasterketan. «Nire tamainako lasterketa topatu nuen», gogoratu du Alonsok. Probak 16 kilometroko luzera zuen, eta +1.600 metroko desnibela. Irabazteko asmotan joan ziren faborito gehienentzat, ezezaguna zen oso Alonso. Lasterketaren amaieran Servant Nadege frantziarra bakarrik izan zuen aurretik. Atzetik, beste guztiak, eta denen gainetik bi espezialista handi: Maite Maiora mendaroarra eta Gisela Carrion kataluniarra. Baina ez zen han amaitu Alonsoren denboraldia. Urriaren 18an, Zornotzan (Bizkaia) jokatu zen Aramotz mendi lasterketan izena emanda zeukan. Ordurako, antolatzaileen oharretan azaltzen zen dagoeneko haren izena, eta ez zuen hutsik egin. Nagusitasunez gailendu zen. Haren garaipenen oihartzuna dagoeneko iritsi da hainbat arropa markaren bulegoetara. Salomon etxeak jantziko du hurrengo hilabeteetan.

4.

GONTZAL MURGOITIO

Mendi korrikalaria

«Europako eta Munduko Txapelketarekin egiten nuen amets»

Hainbat urtetan futbolean ibili ondoren, 17 urterekin ekin zion Gontzal Murgoitiok mendi lasterketei (Elorrio, Bizkaia, 2001). Hala ere, baloiari ostikoka jardun zen azken urteetan, lasterketa batzuetan parte hartzeari ez zion muzin egin. «Futbolean ibilitako azken urtean, mendiko lasterketa pare batean parte hartu ondoren, diziplina horretan gehiago saiatzeko hautua egin nuen», kontatu du Murgoitiok, hastapenez gogoratzean. Bertan lortutako emaitzek hauspotu egin zuten, eta mendi lasterketetan ahalegin serioago bat egitea erabaki zuen. 2018ko maiatzean, futbola albo batera utzi eta egun gutxira, Zegama-Aizkorriko junior lasterketan parte hartzeko hautua egin zuen. Irten eta hamabigarren postuan helmugaratu zen.

Baina ez zen han amaitu haren ibilbidea. «Neguan, igoera bertikalen bat eta kroseko denboraldia osatu nituen lehenbizi, berriro ere, 20 urtez azpiko Atletismoko Espainiako Txapelketa jokatu aurretik», ekarri du gogora. Bertan ere nagusi izan zen. Handik gutxira, berriro ere Zegama aldean izango zuen erronka.

Jada urtebete zaharragoa zen, eta lasterketetan bildutako jakintza lagun, bertan ere irabazteko gai izan zen. Bistakoa zen ondo ari zela, eta mendi lasterketen zale diren askoren ahotan haren izena zebilen. «Urte erabakigarria zen aurtengoa, Junior mailan arituko nintzen azken urtea izaki. Orain arte gazteen aurka aritu naiz, eta nire indarrak onenekin neurtzeko garaia geroz eta gertuago sumatzen nuen», berretsi du Elorrioko mendi korrikalariak. Baina lasterketak hasi eta gutxira, COVID-19ak eragindako pandemiak airean utzi zituen haren asmoak. Hala ere, ez zuen etsi.

Entrenatzen jarraitu zuen, agertzeko zegoen aukeraren zain. Eta eguna iritsi zen. Irailaren 19an izan zen lasterketa, Atxondon (Bizkaia), Sorginen Lasterketan. Ia 18 kilometroko luzera zuen proban, gai izan zen, besteak beste, euskal selekzioko kide diren Xabier Zarranz, Beñat Katarain eta Asier Larruzea menderatzeko. Ez zuen irabazi bakarrik egin, erakustaldia eman zuen durangaldeko herrixkan.

Denak zur eta lur utzi zituen. Lortutako emaitza ez zuen inondik inora espero. Emaitzei jarraipena emateko asmoz, Zornotzan (Bizkaia) ipini zuen hurrengo mugarria, handik hilabete batera. Erlojuaren aurka jokatu zen proba hura, eta esperientzia faltak ez zion asko lagundu. Erreferentziarik gabe, ez zen indarrak ondo neurtzeko gai izan. Amaieran, laugarren izan zen. Aritz Egeak irabazi zuen lasterketa hura.

Zituen asmoez ere mintzatu da; «Urriaren 18an Sorian eta azaroaren 14an Lanzaroten jokatzekoak ziren Atletismoko Espainiako Trail Txapelketa eta Munduko Txapelketa nituen begiz joak. Egoera berriarekin, denak bertan behera gelditu dira». Mendi lasterketan aritzen diren adituen arabera, Elorrioko gaztearen etorkizuna ziurtatuta dago datozen urteetan. Berak bide horri jarraitu nahi dio, eta horretan segitzen du lanean eguneroko entrenamenduetan.]]>