<![CDATA[Unai Ugartemendia | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Wed, 16 Oct 2019 02:53:55 +0200 hourly 1 <![CDATA[Unai Ugartemendia | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Ibilbide ezberdineko txapelak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1909/040/001/2019-10-15/ibilbide_ezberdineko_txapelak.htm Tue, 15 Oct 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1909/040/001/2019-10-15/ibilbide_ezberdineko_txapelak.htm
?Mendi duatloietako proba ezagunetako bat izaten da Arriarangoa. Aurten txapelketak beste urteetan baino parte hartzaile gutxiago izan ditu: 76 guztira, bai bakarka, bai bikoteka.

Gizonezkoetan, Gurrutxagak argi zuen korrikako lehen sektorean ezin zuela denbora asko galdu, lasterketa bere alde jarri nahi bazuen. Uste baino okerrago hasi zen: aurkari nagusiak, Iñaki Isasik, minutu eta erdi atera zion 6,5 kilometroko ibilbidean. Mendi bizikletako eremuan, ordea, aurrea hartzea lortu zuen. Baina 2,17 kilometroko korrikako azken sektorean, bien arteko lehian, Isasi gailendu zen. Helmugan, bien arteko tartea 44 segundokoa besterik ez zen izan. Gurrutxagarengandik minutu batera sartu zen Jon Durana hirugarren sailkatua. Elite mailako txapela Gurrutxagaren burura joan zen.

Emakumeen lasterketak ere antzeko gidoia izan zuen. Maria Gomez errioxarrak bizikletako sektorea probestu zuen lasterketa irabazteko. Mayi Mujikak irabazi zituen korrikako bi zatiak, baina Gomezek sei minututik gorako abantaila atera zion bizikletan. Bukaeran aldea lau minutukoa izan zen. Laura Perez sailkatu zen hirugarren, Mujikarengandik hiru minutura. Mujikak eskuratu zuen Euskal Herriko txapela.

Bikotekako lehian bederatzi bikotek bakarrik amaitu zuten proba. Iker Eskibelek eta Aitor Ajuriak osaturiko bikotea izan zen Arriaranen azkarrena, Sanchez-Zuriarrain eta Troya-Cabezonen aurretik.]]>
<![CDATA[«Ez nuen gorputzaldi ona izan, eta gauzak ez zitzaizkidan ondo atera»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2166/022/001/2019-10-10/ez_nuen_gorputzaldi_ona_izan_eta_gauzak_ez_zitzaizkidan_ondo_atera.htm Thu, 10 Oct 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/2166/022/001/2019-10-10/ez_nuen_gorputzaldi_ona_izan_eta_gauzak_ez_zitzaizkidan_ondo_atera.htm Gurrutxazpi baserrian bizi da. Pentatloian irabazitako bi txapelak eskuetan dituela azaldu da. Iazko zalantzak uxatu dituela aitortu du hasieratik; «bakeak egin ditut neure buruarekin». Baina aho zapore gazi-gozoa du, asteburuan Euskadiko Bigarren Mailako Aizkora Txapelketako finaletik at geratu zelako.

Nola zaude asteburukoaren ondoren?

Ostiralean erakustaldi bat egin nuen Ortuellan [Bizkaia], eta larunbat goizean beste bat Zumarragan [Gipuzkoa], eta txispa guztia galdu nuen igandekora begira. Ez nuen gorputzaldi ona izan, eta ez dagoenetik zaila izaten da zerbait ateratzea. Gauzak ez nituen behar bezala egin; hori da kontua.

Denboraldi amaieran nekea pilatu zaizun seinale, agian?

Askotan ona izaten da halako kanporaketa baten bezperan zerbait egitea, izerdi pixka bat botatzea. Hala ere, larunbat goizean nabaritu nuen ostiral arratsaldekoak kendu egin zidala eman baino gehiago. Gogoa kendu zidan. Erakustaldia neure kargu denean, nik prestatu behar izaten dut dena; egurrak batetik bestera mugitu, moztu, zuritu, prestatu, atoitzea prestatu... Orain, denak dira aitzakiak .

Ez zenuen espero kanpoan gelditzea?

Ez. Asteazkenean izugarrizko entrenamendua egin nuen etxean, eta sasoi horrekin erraz sailkatu behar nuen. Baina kanpoan nago. Amaitzean ez nion garrantzi handirik eman, baina gauean amorratuta nengoen. Pentatloirako ondo entrenatu nintzen, atseden hartu... Oraingo honetan ez dut batere zaindu alde hori, eta ederki ordaindu dut.

Maila errekuperatzea zen helburua?

Hala zen, bai. Banekien ez zela erraza izango, aizkolari onak zeudelako tartean: Juan Joxe Lopez Azpilikueta, Jon Irazu, Jose Antonio Etxeberria, Aratz Mugertza... Atseden hartzeko garaia iritsi zait; besterik ez dago.

Egun batzuk igaro dira pentatloiko finala irabazi zenuenetik. Gorputza etorri al da bere onera? Edo igandean nekea nabaritzen zenuen oraindik?

Ondo indarberritzen ari nintzela uste nuen. Ez nintzen guztiz hustu finalean, oso gorputzaldi ona izan bainuen. Eguna ere ona izan nuen, eta ikaragarri ondo sentitu nintzen. Halakoetan, gorputza ere azkarrago itzultzen da bere onera.

Pentatloiko sailkapen fasearen eta finalaren artean bi aste besterik ez zenuten izan. Askok zioten denbora gutxi zela; zuri, berriz, ondo etorri zitzaizun.

Denbora gutxi? Bai eta ez. Sasoia hartzen ari nintzen, nik uste. Askorentzat beste zalantza bat ere bazen: sailkapenerako lana entrenatu edo finaleko lana entrenatu. Ez zuten zerikusi handirik. Neuk banuen finalera sartzeko esperantza, eta finalera begira egin nituen azken entrenamendu gogor guztiak. Nahikoa izan nituen hamabost egun, behetik gora nindoalako. Goia, finalean jo nuen.

Finalaren aurreko azken hilabetean sasoi betean zinela aitortu zenuen. Hala zen?

Bai, egin nituen azken hiru erakustaldiak eta entrenamenduak oso gustura amaitu nituen. Askotan ez da erraza izaten egun erabakigarrira sasoirik onenean iristea. Gehienetan sasoiz kanpo iritsi izan naiz apustuetara. Baina orain bete-betean asmatu nuen.

Noiz hasi zinen pentatloia prestatzen?

Udaberri guztia Kataolatza marka entrenatzen pasatu nuen, eta, egia esan, harriarekin ia urte osoan ibili naiz. Ez dakit hori abantaila edo desabantaila izan den. Baina gorputza eginda neukan hurrengo diziplinetan izango nuen nekerako. Pentatloia, zehazki, uztailean hasi nintzen prestatzen.

Sailkatze fasean dena eman ez zenuela ziotenak ere baziren. Zer duzu esateko?

Egunean bertan ez, baina hurrengoetan konturatu nintzen emaitza ziurtatzera joan nintzela. Diziplinen arteko aldaketetan denbora asko galdu nuen. Ez nintzen horretaz damutu, finalerako sailkatu nintzelako. Baina neure buruari ez nion barkatuko segundo gutxi batzuengatik sailkatu gabe gelditu izan banintz. Otaegik, adibidez, 56 segundo besterik ez zuen galdu trantsizioetan; nik, aldiz, bi minutu eta hamar segundo. Izugarrizko aldea da hori, kontuan hartuta hamabost minutu inguruko lana zela. Konfiantza handiegiz joan nintzen, eta agian ez nuen dena eman. Finalean biziago ibili behar nuen.

Zer asmo zenuen finalaren atarian?

Banekien burua oso hotz izan behar nuela, eta neure lana egin behar nuela. Ondokoei ez begiratzeko aholkua eman zidan Zelai laguntzaileak. Banekien nirea eginez gero aurrean izango nintzela. Eta horrela izan zen.

Pentatloian ezinbestekoa da harriarekin ondo hastea, eta ez zinen itsutu Otaegik aurrea hartu zizulako. Hor egon zen gakoa?

Gu ez gara harri-jasotzaileak, eta denei errespetu handia ematen digu harriak. Gainera, jasoaldiak egin eta gero nola zauden garrantzitsua da hurrengo diziplinetarako. Giza probak ere ematen dit errespetua, baina gorputza ez duzu hainbeste behartzen. Otaegik minutuko tartea atera zidan, aurretik pentsatuta geneukan bezala. Arria V.arekin, berriz, zalantzak nituen. Neronek korrikakoan nituen esperantzak. Banekien hiru itzuliren abantaila aterata ere errekuperatzeko tartea izango nuela. Pentsatu bezala hasi nintzen korrika.

Aizkolaria zaren arren, deserosoen aizkoran ibili zinen. Ez al da bitxia?

Bai. Iaz ere gauza bera pasatu zitzaidan. Ez niri bakarrik. Uste dut denak ibili ginela lotuta. Hala ere, iaz baino gehiago gozatu nuen.

Noiz ikusi zenuen irabazteko aukera handiak zenituela?

Aizkoran amaitu genuenean. Arria V.a atzetik zetorren, baina ez ninduen harrapatzen. Neure egoera ezin hobea zen, eta horrek asko lagundu zidan.

Bost diziplinetatik hirutan onena izan zinen. Espero al zenuen?

Abantaila bat nuen besteekiko. Neure lanik onenak azkeneko biak dira: txingak eta korrika, hain zuzen. Sailkatze egunean ere txingekin oso azkar ibili nintzen, eta entrenamenduetan ere bai. Korrika ere oso eroso nenbilen, eta, alde horretatik, alde pixka bat banuen. Bi lan horietarako konfiantza handia nuen, eta giza proban ere ondo aritu nintzen.

Korrika erakustaldia eman zenuen. Aurretik horrelako lanak egin eta gero, hiru kilometroak 4,40ko erritmoan egin zenituen. Zerbait bada, ezta?

Bai. Nik uste dut banuela hamar edo hogei segundoren tartea kilometroko. Ez nuen behar izan, baina oraindik ere beste abiadura bat gelditzen zitzaidan. Uste baino lehenago harrapatu nuen Otaegi, eta jarraitu egin nuen neure erritmoan. Gehiago estutzeko aukera banuen, behar izanez gero. Aspaldi ez bezala gozatu nuen.

Finalean ziren beste bosten artean, nork harritu zintuen?

Meritu izugarria Aizperrok du. Lehenik, finalerako sailkatu zen, eta finalean ikusi zen gozatu egin zuela. Haren esperantza azkena ez egitea zen, baina gozatu egin zuen. Luis Txapartegik egiten duena ere handia da. Harriarekin lan handia egin zuen. Mugertzak duen pisuarekin atzeratzea bakarrik ere... Korrika egin zuen azken kilometroa izugarria izan zen. Otaegi eta Arria V.a, berriz, oso ondo aritu ziren. Josebak [Otaegi] zuen onena eman zuen, eta agian psikologikoki eta fisikoki onena izan zen sailkatze egunean. Baina finalean ez zitzaizkion gauzak ondo atera. Arria V.ak, berriz, harriarekin ez zuen asmatu, eta, nire ustez, ez zuen egun ona izan.

Bi urtetan jokatu da pentatloia, eta ikusi da irabazteko aizkolaria izan behar dela. Berdin pentsatzen al duzu?

Ez du zertan. Denek diote harri-jasotzea luzatu egin beharko litzatekeela, harri-jasotzaileekin berdintzeko. Guk ez dugu ezer asmatu, betiko pentatloiaren neurriekin gabiltza. Aurrekariak badira. Olasagastik errekorra egin zuen urtean, Zelai harri-jasotzaileak 39 minutuan osatu zuen, enbor bat zutika moztuta. Guk ikasi dugu harria jasotzen, eta aizkoran ere ikas daiteke, baina etengabe lan egin behar da.

Olasagastiren errekorra 27 minutu eta 20 segundoan dago. Hori gainditzea ezinezkoa al da gaur egun?

Bai, ezinezkoa. Olasagastik, bere garaian, edozein harri-jasotzailek baino azkarrago jasotzen zuen harria. Orduan, zergatik ezin ditzake harri-jasotzaile batek edozein aizkolarik baino lehenago moztu enborrak? Hemen saiatu egin behar da, baina ez hilabete batean, urte osoan baizik. Lehen, edozein festatan edo erakustalditan, Olasagastik, Arrospidek edo Arria II.ak, harria jasotzen zuten, eta aizkoran ere berdin ibiltzen ziren. Gaur egun, ordea, gauzak asko aldatu dira. Gaur egun, lehen mailan aizkoran dabilen bati ez esan harriari heltzeko! Bigundu egin gara, edo espezializatu, agian. Ni hor nabil, hamarreko kubikoarekin, oinbikoarekin, kana-erdikoarekin… Hori da herri kirola. Baina azkenaldian zoro haizea falta dela esango nuke, horrelakoetan sartzeko.

Iaz, askok balioa kendu zioten zuk lortutako garaipenari. Arantza atera al duzu?

Ez naiz ibili burutik kendu ezinda, baina aurtengoak zalantzak uxatu ditu. Kritika asko jaso izan ditut, gehienbat irabazi dudanean. Esaten zuten aurkariak ez zuela lan ona egin. Baina ordua eta eguna jartzean egin behar da lana; hori ez da nire errua.

Pentatloia amaitu bezain pronto esan zenuen inoiz ez zenuela horrelako girorik ikusi herri kiroletako proba batean. Hainbesterako izan al zen?

Bai, eta ez nuen nik bakarrik esan. Han zegoen giroa aparta izan zen. Jendea ez da aspertu; jendeak pentatloiaren gosea du. Arria V.aren eta Vicenteren arteko apustua kenduta, pentsatzen dut aspaldian inoiz egon zen sarrerarik onena izan zuela zezen plazak. Baina onena jendearen jarrera izan zen. Azkenari ere txalo zaparradak jo zizkioten, eta, lehen, hori ez zen horrela izaten. Zaratarik handienak baten batek huts egitean izaten ziren. Aldaketa handia izan da, onerako.

AEBetako jai handietan egiten den antzera irten zineten plazara. Hori ez da ohikoena herri kiroletan. Zer iritzi duzu?

Herri kirolak asko errespetatu genituen. Lanean aritu ginen bitartean ez zen musikarik egon, baina aurkezpena modernoagoa izan zen, gaur egungoa. Ez dira kontrajarriak. Kirolariari ere mesede egiten dio horrelako giro batek.

Iaz, pentatloia amaitu berritan, Otaegik apustua bota zuen lan bererako. Ez zen inor azaldu. Zergatik?

Uste dut niri bota zidala, eta nik erantzuna eman nion. Ez zitzaizkidan egokiak iruditzen, ez garaia, ez lana. Txapelketak lan batekin jartzen dira, eta hurrengo urtean ere lan bera izango da. Apustuek zerbait ezberdina egiteko balio behar dute. Baina ez nion buelta handirik eman. Hura pasatu zen, eta han gelditu zen.

Eta aurten botako balu, zer?

Lan horretara ez, behintzat! Ez diot zentzurik ikusten. Ez dut uste xarma handirik izango lukeenik bi aurkari lan berean ikusteak. Aizkoran ere izan dira horrelakoak; esaterako, lehen biek apustua jokatzea. Baina ez dute lan berean jokatzen, beti aldatzen da egin beharreko lana. Agian, etorri eta Kataolatza markak duen lanera jokatzea eskatuko balidate... Agian, gustura hartuko nuke.

Ez duzu baztertzen, orduan?

Ez dut inoiz apusturik baztertu. Baina ez da garaia, ezta lana ere.

Zu aizkolaria zara, eta atzetik badatoz gazteak. Baina zer deritzozu herri kirolen egoerari?

Ez dut uste garairik txarrenean dagoenik. Badira herri kiroletan diziplina batzuk beti baxu egon direnak, baina aizkora, harri-jasotzea, sega eta idi probak beste edozein diziplina baino osasuntsuago ikusten ditut. Sokatiran ere mundu mailan aritu dira, baina uste dut talde kopurua jaitsi egin dela.]]>
<![CDATA[Hutsuneak nabaritu dira]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1889/024/001/2019-10-08/phutsuneak_nabaritu_dirap.htm Tue, 08 Oct 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1889/024/001/2019-10-08/phutsuneak_nabaritu_dirap.htm Eskalatzailea

«Gaindi daitekeen aurkari gogorrena norbera da»

Lehen urtea du helduen mailan Irati Zabalak (Oiartzun, Gipuzkoa, 1999), eta estreinako ederra izan du, bi mailatan nagusitu baita.

Zer-nolako giroa izan duzue txapelketan?

Giro ederra eduki dugu, ilusioz beterikoa. Ekipatzaileek lan bikaina egin dute, eta antolakuntza ere primerakoa izan da.

Ostiralean zer moduz moldatu zinen abiadurako proban?

Eskalatzaile gisa, oso estatikoa naiz: blokeoak eta mugimendu kontrolatuak, pauso teknikoak, oreka, arkeoak... Horiek dira nire indargunea. Horregatik, abiadura modalitatea beti izan da erronka bat niretzat, natural irteten ez zaidan eskalada estilo bat delako. Hala ere, gogotsu aritu naiz entrenatzen, uste dudalako boulderrerako ere ongi etorriko zaidala jauziak eta dinamikoak lantzea. Ostiralean nire onena ateratzeko gai izan nintzen.

Oso gutxi lantzen duzuen diziplina dela kontuan hartuta, gustura gelditu al zinen emaitzarekin?

Diziplina guztiz ezberdina da, eta entrenamendu oso zehatzak eskatzen ditu. Abiadura ere gogor entrenatzeak beste bi diziplinei denbora asko kenduko lieke, eta, horregatik, bigarren plano batean uzten dugu askotan. Asko hobetu dut iaztik hona, eta harro nago neure burua gainditu izanaz.

Oso emakume gutxi aritu zineten lehian. Zergatik?

Maila gazteagoetan oso motibatuak dauden emakume asko daude, eta benetan indartsu datoz. Helduetan, berriz, asko nabaritu da emakume gutxi zeudela. Arazoa ez da ez dagoela emakume eskalatzailerik, baizik eta gehienak ez direla lehiatzen. Euskal Herrian emakumezko eskalatzaile indartsu ugari dago, eta gero eta presentzia handiagoa dugu eskalada hormetan eta inguruko harkaitzetan. Arrokan aritzen diren zenbait ezagutzen ditut lehia gustuko ez dutenak. Beste zenbaitek, berriz, ziurtasun faltagatik egiten diote uko lehiatzeari, eta azken horiek txapelketetan parte hartzera animatuko nituzke. Ziur naiz maila badutela eta, batez ere, asko disfrutatuko luketela.

Larunbatean ere zu zinen federatu bakarra. Zein izaten da horrelakoetan motibazioa?

Neure burua nuen lehiakide. Gaindi daitekeen aurkari gogorrena norbera da, eta, nire ustez, ez dago poztasun handiagorik azken indarrak xahutu arte borrokatzen jarraitzeak dakarrena baino. Oso exijentea naiz neure buruarekin, eta barruan daramadan dena horman uztea da nire xedea.

Nolako bideak izan ziren finalean?

Finala bukatu eta bidetik jaitsi nintzen momentuan, pentsamendu bakarra nuen buruan: berriz bide hori eskalatu nahi nuela. Fisikoki txikituta utzi ninduen, tentsio handiko bidea baitzen, baina mugimendu oso bereziak zituen, eta ikaragarri gustatu zitzaidan. Gorputzarekin jokatu behar zen: diedroan sartzeko, paretaren aurka oreka bilatzeko...

Askok zioten exijentzia handiko bideak zirela. Iritzi bera duzu?

Ez nuen uste hain gogorra izango zenik. Lehenengo txapara heldu orduko, ordea, errealitatea ate joka nuen. Une oro tentsioan aritzea eskatzen zuen, eta ez zegoen tarteko atsedenik. Hala ere, asko pozten naiz exijentzia handiko bideak jartzen dizkigutenean, horrek adierazten baitu dugun maila baloratzen dutela eta hori eskalatzeko gai ikusten gaituztela.

Zer izan da zuretzat bi txapel irabaztea?

Prestakuntza moduan hartu dut txapelketa. Etxean jokatu dugu, euskaldunen artean; eta asteburuan aurkaritzat nituenak normalean kide ditudanak dira. Txapela baino gehiago, inguruan ditudan bidelagun hauek guztiak izan dira aurrera jarraitzeko gehien motibatu nautenak.

Urte osoan euskal selekzioarekin ibili zara lehian. Zer-nolako denboraldia daramazu?

Nire lehen urtea da helduen mailan, eta banekien ez zela erraza izango. Iaz, 20 urtez azpiko mailan lehiatu nintzen, eta podium bat edo beste lortu izan nuen Espainia mailan. Orain, berriz, maila ikaragarria da, eta lehiakor izatea izan da nire helburua. Gustura nago egindako denboraldiarekin, entrenamenduen fruituak nabaritzen ditut eta pixkanaka aurrerapausoak ematen ari naiz. Hala ere, oraindik asko dut ikasteko.

Emaitzekin gustura al zaude?

Emaitzak hobetuz joan naiz. Garapen horrekin gustura nago. Helburu modura, uste dut txapelketak hobeto bideratzen ikasi behar dudala, zenbaitetan ez delako erraza lehiaketa egunean txukun aritzea, nahiz indartsu egon.

Urri amaieran Espainiako Txapelketa izango duzu. Zein helbururekin joango zara?

Irrikan nago, hori baita aurtengo erronka nagusia. Iaz finalerdietan gelditu nintzen, eta aurten marka hobetzea dut helburu.

Zein helburu izango du bertan euskal selekzioak?

Selekzioa ikaragarria da, eskalatzaile benetan indartsuak ditugu, mundu mailan lehiakor direnak. Niretzat erreferente dira asko. Gehien baloratzen dudana haiek egindakoaz harro egotea da.




Martin Urrutia, Iñaki Arantzamendi eta Gorka Ruiz, zailtasun probako podiumean. EKAITZ ANDA

Iñaki ArantzamendiEskalatzailea

«Ondo pasatzera joan nintzen txapelketara»

Eskalatzaile beteranoa da Iñaki Arantzamendi (Ondarroa, Bizkaia, 1988), baina argi utzi zuen larunbatean oraindik ere sasoiko dagoela, zailtasun proba irabazita. Txapeldun izan arren, ez daki lehiatuko den urri amaieran Iruñean jokatuko den Espainiako Txapelketan.

Zer moduz sentitu zinen txapelketan?

Egia esan, oso ondo. Aspaldi honetan haitzean bakarrik eskalatu dut, eta ez naiz eskalada horman entrenatu. Zaila izaten da rokodromoan entrenatu gabe sasoi betean egotea, eta nik urte batzuk daramatzat entrenamendu zehatzik egin gabe. Txapelketetan goian egoteko garrantzitsua izaten da. Baina uste dut esperientziak balio handia duela, eta horrek laguntzen dit.

Sailkatze fasean jada nabaria zen Martin Urrutia izango zela zure aurkari nagusia. Zuk ere hala ikusi al zenuen?

Bai. Uste nuen Urrutiak erraz irabaziko zuela. Oso indartsu dabil, eta azkeneko Espainiako Txapelketan hirugarren postua lortu zuen, eta Espainiako Txapelketan kalitate handia dago aurten. Baina, azkenean, finaleko bidea begira egin behar da, eta saiakera oso ona ez baduzu egiten, edozer gerta daiteke. Ni nire lana ahal bezain ondo egiten saiatu nintzen, eta ondo irten zitzaidan.

Esperotako emaitza izan al zen?

Egia esan, ez neukan aurreikuspen handirik. Egun on bat pasatzera eta gozatzera joan nintzen Rocopolisera. Urte asko daramatzat txapelketetan parte hartzen, eta jada badakit ezin dela joan postu bat lortzera edo irabaztera. Zeure buruari presioa sartzen badiozu, gaizki egiteko aukera asko dauzkazu.

Zer da zuretzat txapel hau?

Jada bigarren Euskal Herriko txapelketa da, 2013an ere irabazi egin nuelako. Ilusioa egin dit irabazteak, aurten ez baineukan txapelketetan parte hartzeko asmorik. Lehen esan dudan bezala, urte asko egin ditut Euskal Herriko eta Espainiako txapelketetan parte hartzen, denera hamabi urte, eta ez daukat lehen neukan motibaziorik urte guztian txapelketetan parte hartzen aritzeko. Baina gogoa badut; oraindik ere joango naiz beste txapelketaren batera edo bestera.

Zein helbururekin joan zinen txapelketa honetara?

Blokeko txapelketara ere berdin joan nintzen, ondo pasatzera eta disfrutatzera. Hirugarren postu hori niretzat sari bat da. Garrantzirik handiena gozatzeari ematen diot, eta gainontzeko parte hartzaileekin ondo pasatzea. Jende asko ezagutzen dut, eta txapelketetara joatea aitzakia ezin hobea da jendearekin egoteko.

Espainiako Txapelketan ariko zara?

Aurten ez naiz joango Espainiako txapelketa guztietara, baina baliteke baten batean lehiatzea. Euskal Herriko txapelketan parte hartzen ondo sentitu naizela ikusteak Espainiako Txapelketara joateko motibazioa eman dit. Lehen aipatu bezala, lagun asko dauzkat txapelketetan ezagutu ditudanak.

Gorka RuizEskalatzailea

«Lesioa osatu zaidala ikusteari ematen diot balio handiena»

Ez da urte erraza izaten ari Gorka Ruizentzat (Bilbo, 1997). Ebakuntza egin zioten, eta nahi baino gehiago egon da geldirik. Bigarren txapela du, 2015ean 20 urtez azpikoan nagusitu baitzen.

Abiaduran irabazle, eta zailtasunean hirugarren izan zara. Zein balorazio egiten duzu?

Emaitzez hitz egiten badugu, oso ondo joan da. Baina lesioa osatu izanari ematen diot baliorik handiena. Otsailean ebakuntza egin zidaten, polea batekin behatz bat hautsi eta gero. Uztailean hasi nintzen berriro entrenatzen. Uste baino hobeto doa osatze aldia.

Abiadurako sailkatze fasean, zure markarik onena egin zenuen.

Lesioaren aurretik nire denborarik onena 10,50 zen, eta udan ez nintzen 11-12 segundotik jaitsi. 11 segundoan ibiltzeko asmoa nuen, eta, nire harrigarri, 9,94 egin nuen. Inoiz izan dudan erronkarik handiena zen: hamar segundotik jaistea.

Hori al zen asmoa aurkaririk ez zenuela izango ikusi zenuenean?

Nire helburu nagusia hori zen: nire ahalmen guztia zein zen ikustea, eta lesioaren ostean nola nengoen ikustea. Baina ezustea izan zen bigarren ahaleginean nire markarik onena egitea. Orain bi urte jarria nuen erronka gainditu nuen.

Abiaduran, zu bakarrik izan zinen txapela irabazteko hautagaia. Ez al zizun penarik eman?

Bai, pena handia eman zigun denei ere, baina diziplina honetan oso gutxi gara Euskal Herrian ibiltzen garenak, eta, kasualitatez, bi lesionatuta zeuden eta beste bat nazioarteko txapelketa batean zegoen. Pena handiagoa eman zidan zailtasunean hain jende federatu gutxi ikusteak. Maila guztietan izan da beherakada.

Gazteen mailatik helduenerako jauzia asko igartzen al da?

Lehen, gazte mailetan askoz gehiago ginen, baina asko arrokara joan dira, eta beste batzuek eskalada utzi dute. Oso jende gutxi gelditzen gara lehiaz gozatzen jarraitzen dugunak. Etorkizunean, orain gazte mailan daudenak helduen mailara iristen direnean, garrantzitsua izango da lehiatzen jarraitzea.

Zergatik jendea ez da abiadurarekin ausartzen?

Abiadurak behin eta berriz bide berean entrenatzea eskatzen du, eta hori sarritan neketsua eta aspergarria izan daiteke. Esaterako, nik ez dut bereziki inoiz entrenatzen, gutxitan entrenatzen dudan diziplina bat da. Gainera, gero mendian entrenatu ezin daitekeen diziplina bat da.

Zenbat denbora daramazu abiadura entrenatzen?

Iaztik, Rocopoliseko horma ireki zutenean hasi nintzen. Ordura arte ez nuen aukerarik izan probatzeko ere. Behin edo bitan entrenatu ostean eman nuen izena Espainiako Txapelketan.

Zein dira abiaduraren zailtasun handienak?

Ezin duzu ezertan huts egin, ezta irrist egin edo oinarekin hutsik egin, denborak ez duelako etenik. Seigarren gradua duen bide bat da, eta ez da batere erraza, mugikortasun handia eskatzen baitu.

Zailtasunean hirugarren izan zinen. Nolako finala izan zen?

Bidea ikustera irten ginenean, harrituta gelditu ginen finalera sartu ginen laurak, pauso bat nola egin ez genekielako. Ni gustura ibili nintzen, baina une batean esku txarrarekin erregleta bat hartu behar izan nuen, eta pentsamendu txarrak etortzen hasi zitzaizkidan burura. Nahasten hasi nintzen, eta oina non jarri behar nuen ere ahaztu egin zitzaidan. Halere, dena eman nuen, eta nahiz eta dena nik uste bezala egin, ez dakit askoz gehiago egiteko aukerarik izango nukeen. Baina onena da lesioak ondo erantzun didala. Hori behar nuen konfiantza hartu eta entrenatzen jarraitzeko.

]]>
<![CDATA[«Denboraldi erabakigarria izango da aurtengoa nire ibilbidean»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1914/024/001/2019-10-01/denboraldi_erabakigarria_izango_da_aurtengoa_nire_ibilbidean.htm Tue, 01 Oct 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1914/024/001/2019-10-01/denboraldi_erabakigarria_izango_da_aurtengoa_nire_ibilbidean.htm
Ez da erraza zu etxean, Tolosan, harrapatzea.

Familiarekin egoteko eta normalean egiten ez ditudan gauza asko egiteko baliatzen dut denbora Tolosan. Laster bidaiatzen hasiko naiz, bai egonaldietarako eta bai lehiaketetarako, eta orduan ez dut Tolosara itzultzeko aukera handirik izango. Arnasa hartzeko ere ez zait gaizki etortzen etxeko egonaldia!

Udan zer egin duzu?

Gure atsedenaldia apirilean izaten da, hilabete inguru. Bi aste ezer egin gabe pasatzen ditut, eta gero lasai-lasai hasten naiz berriro ere entrenatzen. Hori bai, maiatzaren 1ean berriro ere martxan jartzen naiz.

Nolakoa izaten da zuen denboraldi-aurrea?

Bizikletarekin eta rollerskiarekin hasten gara gehienetan. Ekainean, askoz ere rollerski gehiago egiten hasten gara, eta mendiko irteera luzeak ere oso ohikoak dira. Lehen, mendi lasterketa batzuetan ere parte hartzen nuen, baina aurten ez dut batere jokatu. Gaur egun rollerski lasterketa asko jokatzen dira udan Norvegian, eta horiek ondo prestatzea gustatzen zait. Gimnasioan ere aritzen naiz.

Rollerskiko lasterketa asko jokatu al dituzu udan?

Abuztuan, Norvegian, 60 kilometroko lasterketa bat jokatu dut. Era klasikoan izan zen. Mota horretako lasterketak denboraldia prestatzeko baliatzen ditugu, baina badira horretan bakarrik ibiltzen diren kirolariak ere. Suedian eta Norvegian lasterketa asko jokatzen dira; Euskal Herrian, berriz, irailetik aurrera hasten dira. Ezberdintasun handiak daude: esaterako, han ez dira mendate oso luzeak igotzen, jaitsierak egiteko aukera ematen duten mendateak dira.

Nola moldatu zinen lasterketan?

Ondo esan beharko. Hala ere, izugarrizko erorketa bat izan nuen eta bi hortz apurtu nituen.

Irailaren amaieran gaude jada. Hemendik aurrera zer?

Orain, gauza zehatzagoak egiten ari gara. Eskiekin hasiko gara glaziarretara joaten, ez baitago elurrik edozein lekutan. Lehen, ekainean ere joaten ginen glaziarretara, baina aurten lau hilabetean ez eskiatzea erabaki dugu. Munduko txapelketa oso gogorra izan zen, eta atseden handiagoa hartzea erabaki dugu.

Aldaketekin omen dator urtea.

Bai, Espainiako selekzioa utzi dut eta Andorrakoarekin arituko naiz. Horrek ez du esan nahi Espainiakoa erabat utziko dudanik, baina Andorrako taldea bikain ari da lanean iraupen eskian, eta haiekin probatu nahi dut.

Arazorik izan duzu Espainiako selekzioarekin?

Esan didate urte asko daramatzadala, eta ez dutela talde bat egin nahi nirekin bakarrik. Orain artean bi eskiatzaile ginen senior mailan, baina besteak aurten biatloia probatu nahi du, eta bakarrik gelditu naiz. Zaharra naizela eta uste baino emaitza okerragoak lortu ditudala ere esan didate. Hori entzunda, ez nuen asko pentsatu. Andorrak, gainera, Munduko Kopan lehen hamarretan sartu zen eskiatzaile bat dauka, Irineu Esteve, eta niretzat handia izango da harekin entrenatzea.

Oraindik 28 urte besterik ez daukazu. Nola liteke zaharra izatea?

Nik ere hori pentsatzen dut, baina... Kirol honetarako urte onenak 28-32 artekoak direla esaten dute; beraz, orain nago nire onenean. Ez da ulertzeko erraza.

Zer aldaketa ekarriko dizkizu Andorrako selekzioarekin aritzeak?

Hasteko, berriro hasi naiz Sotxiko [Errusia] Olinpiar Jokoak baino lehen neukan entrenatzailearekin, Joan Erolarekin. Azken bi urteetan Joseba anaiarekin ibili naiz entrenatzen, baina Espainiako selekzioarekin liskar batzuk izan dira, eta aldatzea erabaki dugu.

Ilusio berezia duzu aurten?

Bai. Gauza ezberdinak egiten ari naiz, eta lau hilabeteotan askoz ere hobeto sentitzen ari naiz. Iñaki Arratibel medikuarekin ere probak egin ditut, eta orain bost urte baino emaitza hobeak lortu ditut.

Nola antolatu duzu denboraldia?

Hiru egonaldi egingo ditugu Paso Stelvion [Alpeak, Italia, 2.757 metro]. Gero, azarotik aurrera, Eskandinaviara goaz, lasterketekin hasteko.

Diru laguntzen menpe dauden kiroletan, asko nabaritzen al dira Olinpiar Jokoez harago denboraldiak?

Bi urtetik behin munduko txapelketak jokatzen dira, eta lau urtetik behin Olinpiar Jokoak; beraz, tarteko urteetan ez da horrelako ezer izaten. Aurten, esaterako. Denok Munduko Kopari begira egongo gara. Bi zirkuitu jokatuko dira, eta biak egiteko asmoa dut.

Noiz hasiko duzu denboraldia?

Azaroaren erdialdean hasten dira jada lasterketak, eta behin hasita, ia asteburuero izaten dira.

Lehia garaian itzultzen al zara etxera?

Lehia garaia Vielhan [Lleida, Herrialde Katalanak] pasatzen dut. Lasterketetan lau egun igarotzen ditugu gutxi gorabehera, eta etxean, berriz, hiru. Arropak aldatu, garbitu, eta berriro ere lasterketetara joan behar izaten dugu.

Nolakoa duzu egun arrunt bat?

08:00etan jaiki, gosaldu eta 09:00etarako pistetan izaten naiz Vaqueiran [Lleida, Herrialde Katalanak]. Normalean ordu pare batez entrenatzen naiz elurretan, batzuetan zerbait gehiago. Gero, etxera itzuli eta bazkaldu egiten dut. Arratsaldean, gimnasiora edo korrika egitera irteten naiz.

Prestakuntza asko aldatu al da azken urteetan?

Bai, asko. Orain asko erabiltzen da gorputzaren goiko zatia. Dena indarra da gaur egun. Lehen, iraupen eskian ibiltzen zirenak oso argalak ziren, korrikalarien antzekoak; gaur egun, ordea, goiko aldea oso garatua dute denek, eta hor ikusten da aldaketarik handiena. Ni hasi nintzenean jada aldaketa nabaritzen zen, baina gaur egun askoz ere nabariagoa da. Eskandinaviako eskiatzaileak hasi ziren lehenik, eta denak atzetik joan gara gero. Haiek dira diziplina honetan aitzindariak.

Ez al duzu pentsatu inoiz urteren batean hara joatea eta haiekin entrenatzea?

Joateko aukera izango nuke, baina oso garestia da. Ezinezkoa iruditu zait beti. Izugarria izango litzateke han denboraldi bat egitea; haiek duten lanerako pentsamoldea oso ezberdina da gurearen aldean.

Zertan ikusten da aldea?

Mentalitatean. Haiek etxetik irten eta eskiatzeko aukera dute, guk hemen mendiko lasterketekin dugun antzera.

Euskaldunok eskiatzeko ditugun zailtasunak ikusita, goi mailan eskian ibiltzen zareten batzuk bazarete: eski alpinoan hor daude Juan Del Campo, Aingeru Garai edo Adur Etxezarreta; snowbordean Lucas Egibar… Zer esan nahi du horrek?

Euskaldunok kirola egiteko mugitzeko gaitasun handia dugulako iritsi gara gauden tokira. Mendiarekiko kultura handia dugu, eta eskiarekin ere hori gertatu da. Ikusi besterik ez dago zenbat jende mugitzen den oraindik ere eskiatzera.

Espainiako selekzioan zu bakarrik zaudela esan duzu. Euskal Herrian nola dago iraupen eskirako zaletasuna?

Nahiko jende badabil iraupen eskian. Joseba anaiak orain egin du taldetxo polit bat, eta hemengo sei neska eta bi mutilekin dabil. Denak Jakako [Aragoi, Espainia] talde batean zeuden, baina, anaiak selekzioa utzi zuenean, talde bat osatzeko asmotan hasi zen, eta gaur egun horiek dira bere taldeko kideak. Lasterketa guztietara eta rollerskikoetara ere joaten dira. Rojo Teknifikazio Taldea izenarekin bigarren urtea du aurtengoa. Oso gustura dabil.

Gazteak aipatu dituzu. Etorkizuna bermatuta ikusten al duzu?

Nahiko gaizki ikusten dut epe motzera. Hutsune handia dago nire eta hurrengoen artean. Hamar urte inguruko tartea dago, eta oso zaila izango da hutsune hori betetzea. Ni hasi nintzenean eredu batzuk banituen: anaia, kantabriar bat, aragoiar bat... Gutxinaka joan naiz igotzen, eta atzekoei hori faltako zaie.

Nork du horren errua?

Esango nuke baliabide falta izan dela. Urte askotan eskiatzaile asko izan dira, baina, beste batzuetan, batere ez, eta urte hauetako hutsunea beti nabaritzen da. Jendea bazegoen, baina ez zen apusturik egin haiekin, eta kirol honetarako ezinbestekoa da gogoa izatea eta asko entrenatzea. Ez badago erraztasunik horretarako, jendeak utzi egiten du.

Munduan ez dira asko bi Olinpiar Jokoetan parte hartu dutenak. Zer oroitzapen duzu 2014ko Sotxikoaz?

Lehena, onena izan zen. Munduko onenekin lehiatzeko aukera izan nuen, eta hori edonork amesten duen gauza bat da. Hala ere, Olinpiar Jokoetara iritsiko nintzela, horretaz ohartzea izan zen onena. Banekien ondo entrenatuz gero iritsiko nintzela, aukerak banituela. Anaia hor zegoela ikusten nuen, baina ez zela iristen; nik, ordea, asko entrenatu gabe, antzeko emaitzak lortzen nituen. Banekien gauzak serioago hartuz gero irits nintekeela. Halaxe egin nuen.

Ordura arte ez zinen eskitik bizi. Olinpiar Joko haiek profesionalizaziora eraman zintuzten?

Bai. Ordura arte ez nuen baliabiderik. Etxean bizi nintzen, entrenatzen nintzen eta Espainiako selekziokoekin deialdietan parte hartzen nuen. Baina Sotxiren ondoren , Basque Team eta Kirolgi etorri zitzaizkidan, eta horretara bideratu ninduten. Emaitzak eskatzen zizkidaten, eta horrek ardura batzuk jartzen zizkidan.

Emaitzek laguntzen ez dutenean, ez al duzu askotan pentsatu dena pikutara bidaltzea?

Egia da Sotxira arte gora egin nuela eta geroztik ez dudala aurrerapen handirik izan. Ikusten duzu Munduko Kopan aurrean ibiltzea oso zaila dela; dirurik ez baduzu, material onik ez dagoela... Beheraldi handiak izan ditut askotan, baina orain konturatzen naiz egokitzapen bat behar dela: geroz eta hobeto nago, baliabide gehiago ditut, eta ondoan nigan konfiantza duen jendea daukat.

Askotan zaila izaten da emaitzen kontua jendeari esplikatzea: azken Olinpiar Jokoetan 35. postuan amaitzea lorpen bat izan zen zuretzat.

Bai, hala da. Nire helburu nagusia irabaztea izaten da beti, baina, oinak lurrean izanda, nire beste helburua munduko 30 onenen artean sartzea da. Materialak hainbesteko garrantzia duen kirolean, gauza asko ez dira geure esku izaten, eta hori ere kontuan hartu behar da. Diruak asko agintzen du kirol honetan. Ikusi besterik ez daude Norvegiak eta Suediak nazioarteko txapelketetara eramaten dituzten kamioi puskak. 1 Formulako kamioiak dirudite. Gu, aldiz, furgoneta batean joaten gara, dena gainean dugula.

Zein dira aurtengo helburu nagusiak?

Munduko Kopan aurrean ibili nahiko nuke. Iaz ia lortu nuen, baina ez zen posible izan. Lehen hogeita hamarren artean sartuta konformatuko nintzateke. Erregulartasuna lortu nahi dut.

Hurrengo Olinpiar Jokoak Pekinen izango dira 2022an. Hura al da hurrengo helburu nagusia?

Aurtengo denboraldia erabakigarria izango da nire ibilbidean. 29 urte ditut, eta agian beste leku batera bideratu beharko dut. Gainera, ez dakit laguntza handirik izango dugun jarraitzeko. Ondoan laguntzarik ez dudala ikusiko banu, beste gauza batzuetan pentsatzen hasi beharko nuke. Hala ere, 2022an pentsatzen ari naiz.]]>
<![CDATA[«Datorren urtean gauza berriak egin eta ezagutu nahi ditut»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1909/026/001/2019-09-24/datorren_urtean_gauza_berriak_egin_eta_ezagutu_nahi_ditut.htm Tue, 24 Sep 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1909/026/001/2019-09-24/datorren_urtean_gauza_berriak_egin_eta_ezagutu_nahi_ditut.htm
Eskuetan bi poltsa dituela azaldu da, Tor des Geantsen parte hartu duen lau ekitaldietako sariekin. Egun gutxi dira etxera itzuli dela, eta aurpegian nabariak ditu nekea eta lo falta. Urtea amaitzerako beste lasterketa batean parte hartuko du oraindik.

Aurten Tor de Geantsera (356 kilometro, +25.000 metro) azken hilabeteetan hiru ultra handi irabazita iritsi zinen: Travesera (Asturias, Espainia, 74 kilometro), PICaPICA (Frantzia, 109 kilometro) eta Ronda del Cims (Andorra, 170 kilometro). Sasoiz puntu-puntuan al zinen irteeran? Ez al zenuen nekatuegi iristeko beldurrik?

Ez; ondo errekuperatzen dudala kontuan hartuta, ez nintzen joan beldur handiarekin. Adibide bat jarriko dizut: urte osoan behin bakarrik joan naiz fisioterapeutarengana. Senarrak bazuen kezka hori, agian sasoiz kanpo iritsiko nintzela. Kezkak uxatzeko, Kepa Larrea nire prestatzaile fisikoarekin hitz egin genuen, eta bolumena pixka bat jaistea erabaki. Irteeran sasoi puntu onean nengoen.

Eta buruz? Ba al zenuen beste kezkarik?

Aurten pixka bat akituta joan naiz. Izugarrizko maila zegoen emakumeen artean, agian gizonezkoetan baino gehiago, eta horrek kezka sortzen zigun. Lehen kilometroetan burua hotz izan behar nuela erabaki genuen, geure erritmoari jarraitu behar geniola, beste inori begiratu gabe. Agian ez nuen erabat bete prestatuta genuena, lehen anoa guneetara pentsatu baino lehenago iritsi bainintzen. Lehen atsedengunera [Valgrisenche, 49. kilometroa] batera iritsi ginen lehen hirurok. Pentsatua nuen baino denbora gutxiago pasatu nuen bertan, eta handik jada lehena atera nintzen. Hara iristerako, gauza itsusiak ikusten hasi nintzen.

Zer, esaterako?

Bigarren amaitu zuen korrikalariak, Jocelyne Paulik, nik egiten nuen gauza bera egin zuen sei kilometrotan: ni oinez banindoan, bera ere oinez hasten zen; ni korrika hasten banintzen, hura ere bai. Haren arnasa nire belarrietan entzuten nuen etengabe. Asko zapuztu ninduen. Eskerrak handik aurrera bakarrik joan nintzen!

Urdailarekin ere zenbait arazo izan omen zenituen.

Bai, eta ez dakit zergatik. Azken bi lasterketetan gauza bera pasatu zait. Ez dakit, baina susmoa daukat agian motxilarengatik dela. Urdailaren parean sokak dauzka, dena lotuago eramateko, eta, konturatzerako, urdaila itxi zitzaidan. Asko kostatzen zitzaidan jatea, baina egoskorra naiz, eta buruari gogor egiten nion. Edatea ere kostatzen hasi zitzaidan, baina gutxinaka bere onera etortzen hasi zen gorputza.

Nola kudeatu zenuen? Zer pentsatzen zenuen?

Gauza okerragoak bazirela pentsatzen hasi nintzen, eta iraun egin behar nuela. Banekien pasatuko zela, baina nik uste baino denbora gehiago iraun zuen. Senarra anoa guneetara iristen zenean, jan egin behar izaten nuen. Hala ere, erritmoari dagokionez, ez nuen ezertan nabaritu.

Zer jan zenuen?

Patata tortilla, arroz-esnea, urdaiazpiko sandwichen bat, menbrillo sandwichak, patata frijituak eta, edateko, baita Radler botila batzuk ere. Fullgas nire babeslearen gel batzuk ere hartu nituen.

Zenbat pisu galdu duzu?

Uste dut kilo bakarra galdu dudala. Etxean nagoenetik, harrapatutako guztiak jan ditut.

Urdailaren arazoez gain, erorketa batzuk ere izan zenituen.

Bai. Agian baldarra naizelako izan daiteke [barreak]. Lau aldiz erori nintzen gutxienez, baina ez ziren larriak izan. Erorketa baten ondorioz izandako zauri bat gaiztotu ere egin zait, baina minik ez nuen izan. Azken jaitsieran makila bat hautsi egin zitzaidan, eta, hura nola konpondu pentsatzen ari nintzela, erori egin nintzen. Orduan bai, orduan min handia sentitu nuen. Ezin nuen korrika egin. Azken kilometroetan, senarra eta lagun bat zain nituen, eta marka ere jokoan nuen. Herrian sartu nintzenean, parke bat igarotzen ari nintzela, azken erorketa bat izan nuen. Odoletan sartu nintzen helmugara.

Marka aipatuta, 85 ordutan eta 23 minutuan utzi duzu. Noiz jabetu zinen lor zenezakeela?

Hasieratik hobetu nituen nire denborak. Aurreikusita genituen denborak marka egitekoak ziren. Egia da bi marka daudela, eta biak hautsi ditut. Nik, egia esan, azken kilometroetara arte ez nekien oraindik markaren azpitik nindoanik. 285. kilometrora arte, bai, baina, azken kilometroetako ezbeharren ondorioz, ez nekien ziur. Azken erorketa eta gero, denbora asko galdu nuela uste nuen, eta azken jaitsiera oso luzea egiten da. Azken kilometroan ziurtatu nuen marka.

Zure senarrak zuk baino itxaropen gehiago zuen marka jartzeko.

Bai, berak bazekien gauza pare bat hobetuta lortzeko gai nintzela. Paregabea da antolatzen eta kontuak ateratzen. Gogoan dut ultratrail batean nire denborak idatzi zituela jokatu aurretik, eta bete-betean asmatu zuela. Orain ere asmatu du. Ondoegi ezagutzen nauen seinale [barreak].

Hainbeste ordu eta gero, uneren batean izan al zenuen ez irabazteko beldurrik?

Nire burua ez kontrolatzeko beldurra nuen. Ibilbidea ondo ezagutzen dut, eta badakit lasterketa bigarren erditik aurrera hasten dela. Lehen zatian azkarregi joanez gero, azkenean ordaindu egiten duzu. Hori zen nire beldurra. Lasterketa honetan ezin zara berotu!

Aurtengo ekitaldiko gauzarik harrigarriena izan da ez duzula lorik egin 85 ordutan.

Ez nuen lortu lo egitea. Etzan nintzen, eta hankak gorantz jarri, eta, begiak ixten nituen arren, ezin nuen lorik egin. Gelditu behar nuen lekuetara iristen ari nintzela, jada konturatzen nintzen ezinezkoa izango nuela lo egitea. Hala ere, atseden hartzeko uneak errespetatu ditugu. Aurreko urteetan lo egin izan dut, baina zailtasunak ditut lo egiteko.

Lasterketako 85 orduetan lo egin gabe egon eta gero, lasterketa amaitzean zenbat ordu lo egin zenituen?

Gauean iritsi nintzen helmugara. Ez didazu sinetsiko, baina, lasterketa amaitu eta dutxatu ondoren, bi ordu besterik ez nuen lo egin. Ezin nuela lo egin ikusita, sakelakoa begiratzen hasi nintzen, eta, pentsatuko duzun bezala, sutan zegoen. Hala ere, hurrengo eguna ondo igaro nuen. Bazkaltzera eta afaltzera joan ginen lagun batzuekin, eta eguna amaitzeko pilula bat hartu nuen lo egiteko. Zazpi ordu lo egitea lortu nuen. Etxean ere pilulak hartzen ari naiz, loa berreskuratzeko.

Horrelako lasterketa luzeetan asko murrizten da gizonen eta emakumeen arteko aldea. Seigarren izan zara sailkapen orokorrean. Inoiz ikusiko al dugu emakumerik Tor des Geants irabazten?

Uf, oso zaila da. Nahiz eta oso lasterketa luzea izan, lasterketa honetako zati askotan korrika asko egin daiteke, eta hor oraindik ere alde handia dago. Ez dakit... denborak esango du.

Lau urte daramatzazu jarraian Tor des Geantsen parte hartzen. Zer du horrela erakartzeko?

Dena dauka. Giroa izugarria da eta, gainera, euskaldunoi izugarrizko begirunea digute. Historia bitxia du Aostako haranak. Frantzia eta Italiaren mugan dauden arren, haiek baldostartzat dute euren burua. Hizkuntza propioa dute, haiek ere zapalduak izan dira, eta, nongoak garen esaten diegunean, begiak irekitzen zaizkie. Badute gure historiaren berri, eta konplizitate puntu bat dugu haiekin.

Marka da gero.

Bitxikeria bat ere izan nuen emakume batekin. Lasterketako eskumuturrekoa galdu nuen anoa postu batean. Han zegoen emakumeak esan zidan benetan gogoko zituela euskaldunak, berak ere RH negatiboa zuela odolean. Horrelako gauzengatik merezi izan du urte hauetan guztietan itzultzea.

Iaz irabazi zenuen. Zergatik itzuli zara berriz aurten?

Hasteko, benetan betetzen nauen lasterketa bat delako; horrez gain, iazko esperientziaren ondoren, bagenekielako hobetzeko tartea genuela. Aurretik ez nuen ezer aipatu, baina marka egiteko asmoa neraman buruan. Ez nion nire buruari presio gehiagorik jarri nahi, baina iazko denbora hobetzea zen helburuetako bat.

Zer behar da Tor de Geants irabazteko?

Lehenik, gogo handia izatea. Nik ilusio handia nuen aurten ere. Senarra ere animatuta ikusten nuen, eta horrek ere ni animatzen ninduen. Gauza onekin eta txarrekin motibatu beharra dago, eta alde horretatik ere oso motibatuta nengoen.

Lehenengo urtean bosgarren izan zinen; gero, bigarren; eta azkeneko bi urteetan, garaile. Jada ez duzu ezer berririk irabazteko.

Iaz ere hori esaten zidaten, behin irabazita jada ez nintzela berriro itzuliko. Lasterketaren batean zazpi aldiz parte hartutakoa naiz; gustatzen zait gustuko lasterketetara itzultzea.

Hala ere, lasterketa honen gauzarik okerrena garaia da. Abuztuan izaten ditugu oporrak, eta ahalegin handia eskatzen du ondo prestatzeak. Ondo egin nahi baduzu, ondo prestatuta joan behar duzu. Niri jada astuna egiten zait. Aurten, Andorran, Ronda del Cims eta gero, buruak zera esaten zidan: «Zergatik ez duzu denboraldia hemen amaitzen?». Baina egia da lasterketa honek asko betetzen nauela, urte guztia honi begira egoten garelako.

Zalantzan jartzen duzu berriro ere itzultzea?

Bada, oraindik ez dakit ziur. Gauza asko begiratu behar ditut, eta nik ere abuztuan oporrak nahi ditut. Familiarekin egon nahi dut, eta ez bihar zer entrenamendu dudan ikusten, askotan bezala. Beste garai batean balitz, ziur joango nintzateke.

Ohituta zaude oso lasterketa luzeetara. Aurten, Tor des Geantsen antolakuntzak Tor des Glaciers lasterketa ere antolatu du (440 kilometro, +32.000 metro). Ez al dizu probatzeko gogorik ematen?

Ez, eta bertan parte hartu duten batzuek kontatu didatena entzunda, are eta gutxiago. Nik zortea dut; izen emateak ordaindu egiten dizkidate. Baina lasterketa honetan izena emateak 1.000 euro balio du. Gainera, hiru atsedengune besterik ez dituzte jartzen, ia dena gainean eraman behar da, ez dago seinalerik, GPS bidez jarraitu behar da norabidea, eta, gainera, aurten, lasterketa amaitzeagatik kotoizko elastiko bat eman dute opari. Dena esan dizut...

Tor de Geants lasterketak hiru garaile euskaldun izan ditu: Iker karrera 2013an, Javi Dominguez 2017an eta zu zeu 2018an eta 2019an. Zer esan nahi du horrek?

Bada, izugarrizko maila dagoela Euskal Herrian, eta ez bakarrik distantzia luzeetan, baita motzagoetan ere. Euskalduna berez oso burugogorra da, eta mendiko lasterketetan hori ezinbestekoa da.

Korrika ibiltzeko motibatuta jarraitzen al duzu?

Datorren urtean gauza berriak egin eta ezagutu nahi ditut. Asko gustatzen zait Frantzian korrika egitea, eta aurrena han hasiko naiz begiratzen. Hala ere, haurren egutegiak ere begiratu behar ditut. Egunen batean Diagonal des Fous egitea ere gustatuko litzaidake, baina...]]>
<![CDATA[Etxezarreta eta Alzola, kilometro bertikalen Euskal Herriko txapeldun]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1930/026/001/2019-09-17/etxezarreta_eta_alzola_kilometro_bertikalen_euskal_herriko_txapeldun.htm Tue, 17 Sep 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1930/026/001/2019-09-17/etxezarreta_eta_alzola_kilometro_bertikalen_euskal_herriko_txapeldun.htm
Iraila kilometro bertikalen hilabetea izaten da Euskal Herriko mendi lasterketen egutegian. Lehena, Intza-Ttutturrekoa (3,85 kilometro eta 963 metroko desnibel positiboa) ez da nolanahiko lasterketa. Malloak mendilerroren Araitz haranean jokatzen da, eta Ttutturreko gainera (1.282 metro) iristeko aldatz gogorrak dira horren lekuko.

Eguraldi bikainarekin ekin zioten irteeran elkartu ziren ia 150 korrikalariek lasterketari. 10:00etan hasita, hogei segundoko tartearekin, ilaran abiatu ziren denak txapelaren bila. Gizonezkoetan Iban Murua zen lasterketa irabazteko hautagai nagusia, azken urteetan kilometro bertikaletan nagusitu den korrikalaria. Elgoibartarrak ez zuen kontrariorik falta: besteak beste, Iñigo Alzola Euskal Selekzioko kidea, Mikel Beunza beteranoa eta Aitor Ugarte gaztea.

Baina Muruak ez zuen hutsik egin, eta 36 minutu eta 45 segundo nahikoak izan zituen lasterketa irabazteko. Atzetik, Iñigo Alzola (37.42) eta Aitor Ugarte (37.53) sailkatu ziren, hurrenez hurren. Iban Murua irabazlea federatu gabe dagoenez, Euskal Herriko txapelak Alzolaren buruan amaitu zuen. Txapelketak Alzola, Ugarte eta Beunza izan zituen podiumean.

Zabaleta-Lendinez lehia

Iaz ere egin zuen Intza-Ttutturre lasterketa Etxezarreta azpeitiarrak. Ezagutzen zuen bidea, eta hori diziplina honetako lasterketetan ezinbestekoa izaten da garaipenaren bila joaten diren korrikalarientzat. Lehen urte erdian erakutsi zuen sasoia berriro ere itzultzeko bidean dela antzeman zen Ttutturreko maldetan. Bera zen lasterketa irabazteko faborito nagusia, eta irteera eman orduko bera izan zen une oro lehen postuan. Ttutturreko gainean 47.53 markatu zuen haren erlojuak.

Lehia estua izan zen bigarren postua lortzeko ahaleginean. Zortzi segundo besterik ez zen izan Maite Zabaletaren eta Ainhoa Lendinezen artean. Irabazlearengandik minutu erdira helmugaratu zen Zabaleta. ]]>
<![CDATA[«Urduri nengoen hasieran, baina gero asko gozatu nuen»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1855/026/001/2019-09-12/urduri_nengoen_hasieran_baina_gero_asko_gozatu_nuen.htm Thu, 12 Sep 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1855/026/001/2019-09-12/urduri_nengoen_hasieran_baina_gero_asko_gozatu_nuen.htm Arria V.a, Xabier Zaldua, Luis Txapartegi, Aratz Mugertza eta Josean Olaskoaga Aizperro. Sei kirolari horiek lehiatuko dira hilaren 21ean Azpeitiko (Gipuzkoa) zezen plazan, euskal pentatloiaren finalean. Aizperro (Orio, Gipuzkoa, 1974) arraunlari eta entrenatzaile ohia da guztien artean herri kiroletan aritu ez den bakarra. Ez dio axola. «Gustura» ari da, eta «pozik» dago finalean egoteagatik. Lan polita egitea du xede.

Larunbateko kanporaketaren ondoren, nola ari zara berriro ere zure onera etortzen?

Ondo esan beharko. Oso lan gogorra izan zen, baina gustura amaitu nuen. Egur handia hartu genuen, baina finalerako sailkatzeak eman zidan pozarekin ondo ari naiz indarberritzen.

Askok diote denbora gutxi dagoela errekuperatzeko, kontuan hartuta bi asteko tartea besterik ez duzuela izango.

Bai, finalerako egun gutxi gelditzen dira, eta egin beharreko lana, berriz, oso handia izango da. Kanporaketan, lana motzagoa zen, baina apartekoa. Gutxien sufritu zutenak freskoago iritsiko dira finalera.

Nola sentitu zinen kanporaketaren egunean?

Oso urduri plazaratu nintzen. Lehen aldia zen zezen plaza batera ateratzen nintzela, eta egin beharreko lanak ere errespetu handia ematen zidan. Harriak ematen zidan errespetu gehien; sekula ibili gabea nintzen, eta 100 kilokoari konbentzimendu osoarekin heldu behar zaio altxatzeko.

Aurreko egunetan ere urduri ibili zinen, edo plazaratzeko gogoz zeunden?

Lanean hasteko gogoa nuen. Aurreko egunetan nahiko lasai ibili nintzen, baina, egun berean, gauzak aldatu egin ziren. Hirugarren txandan aritu nintzen, aurretik bi ikusi behar izan nituen... Hala ere, nire ordua iritsi zenean asko gozatu nuen. Sufritzea tokatu zitzaidan, baina ikusten nuen txanda irabaziz gero sailkatu egingo nintzela.

Zer izan zen gogorrena?

Lanak pilatuz doazen heinean, gogortasuna ere areagotu egiten da. Giza proba ere oso gogorra da, aizkora ere bai... Aizkolaria dena errekuperatuko da aizkoran, baina, gure modukoentzat, aizkora ere oso gogorra da. Amaierarako, korrika egite hutsa ere zaila da.

Aizkora aipatu duzu, baina zuk oso lan txukuna egin zenuen aizkolaria ez izateko.

Hori esan zidaten askok, baina ni ez nintzen batere gustura gelditu egindako lanarekin. Urduri nengoen, azken unean aizkora ere aldatu nuen, eta ez nintzen gustura ibili. Baina egia da nire txandako besteen aldean hobeto aritu nintzela.

Sailkapena ikusita, argi dago aizkoran ondo aritzea ezinbestekoa dela. Iritzi berekoa zara?

Bai. Abantaila gehiena aizkorarekin egin zen, eta gure txandan ere berdin izan zen. Besteek aizkorako lanak amaitzerako nik jada bi itzuli emanak nituen korrika.

Zu izan ezik, finalean izango diren beste guztiak herri kirolariak dira, aizkolariak. Zu noiz hasi zinen pentatloia prestatzen?

Iaz ere Arria V.a-k gonbidatu ninduen parte hartzera, jendea behar zutela aitzakia gisa erabilita. Entrenamendu bat ere egin nuen, baina, orduan, lanarekin eta umeekin ia ezinezkoa egiten zitzaidan saiatze hutsa ere. Oraingoan, ordea,Gabonetan hasi nintzen, abenduan, eta bosgarren saiakeran lehen aldiz altxa nuen harria, Ostolazaren eskolan. Geroztik, eta belaunek utzi didaten heinean, oso ondo entrenatu dut.

Arraunean urte askoan ibilitakoa zara, punta-puntan, gainera. Zergatik pentatloia?

Beti gustatu izan zait herri kirolen mundua, bai aizkora eta bai harri jasotzea. Inoiz ez dut aukerarik izan saiatzeko, gehienbat sasoia izan nuen artean arraunean ibili nintzelako. Urte asko pasatu nituen arraunean, eta orain banekien ez nengoela pentatloian gauza handiak egiteko, baina, hala ere, probatzeko gogoa nuen. Iaz ikusi nuen pentatloia, eta ikaragarri gustatu zitzaidan. Lehen erronka nagusia kanporaketa ondo prestatzea zen, baina, behin finalean izanda, dena emango dut.

Jada bi urte dira arrauna utzi zenuela. Sasoian jartzea asko kostatu al zaizu?

Bai, hasiera oso gogorra egin zitzaidan. Asko sufritu dut belaunetatik, uzteko zorian ere egon nintzen, baina azken bi hilabeteetan mina ere joan zait, eta uste baino sasoikoago nago.

Sailkatze saioan, hamabost eta hogei minutu arteko lana izan zenuten. Finalekoa beste gauza bat izango da.

Bai, argi dago. Lanak luzeago joango dira, eta buruak ere lasaiago egon beharko du. Finalean harriarekin egin beharreko 25 jasoaldiek errespetu handia ematen didate, baina uste dut hobeto ibiliko naizela, lasaiago. Beste erritmo batean aritu beharko dut, eta sufritzea tokatuko zait, baina ezberdina izango da. Sailkatze saioan oso bizi egin behar ziren lanak; hamahiru minuturen inguruan ere ibili ziren batzuk, baina finalekoak lan handiak dira.

Kirolean eskarmentu handia duzu. Lan luzeak mesede egingo dizu?

Zaildutako jendearentzat dira lan horiek, esaterako Arriarentzat edo Zalduarentzat. Otaegi bera ere ez da hain zaharra, baina asko ibilitakoa da, eta uste dut lanak ondo barneratuko dituela. Erresistentziako lanak dira finalekoak, eta, alde horretatik, aldeko lanak izango dira eskarmentua dugunontzat.

Nor ikusten duzu irabazteko moduan?

Ez da erraza esatea. Otaegik, esaterako, erakutsi du oso indartsu dagoela, eta lan handia egin zuen, baita Arria V.ak ere. Zalduak uste dut ez zuela dena eman, eta aukera handia izango du. Hauek uste dut beste maila batean daudela. Mugertzak, agian, harriarekin sufri dezake, baina gu baino arinagoa da korrikan ibiltzeko ere, eta Txapartegi ere hor dago.

Eta zuk zer asmo duzu finalerako?

Erronka nagusia finalean egotea zen, eta, hori lortuta, estutzen saiatuko naiz. Txandan uste dut Mugerzarekin eta Txapartegirekin arituko naizela, eta helburu nagusia azkena ez gelditzea izango da. Bietakoren bat despistatzen bada, hor egoten saiatuko naiz. Baina, azkena banaiz eta lan txukun bat egiten badut ere, pozik etxeratuko naiz.

Orain arteko esperientzia oso polita izaten ari dela aitortu duzu. Errepikatzeko asmorik ba al duzu?

Ufa, ez dakit ba! [barrez] Larunbatean, sailkatze saioa amaitu nuenean, kazetari batek galdera hori bota zidan, eta orduan finala jokatzeko gogorik ere ez nuela esan nion. Orain, ez dakit nola amaituko dudan. Gorputzari egur handia ematen zaio, eta dena amaitzean pentsatu beharko dut merezi duen ala ez. Jendeak esaten dit beste urtebetez jarraitu behar dudala. Jesus Olaizola Agite eta Joseba Ostolaza izan ditut laguntzaile, eta haiek esaten didate beste urte batean aurrerapauso handiak eman nitzakeela. Baina ez dakit. Ikusiko dugu.]]>
<![CDATA[«Chamonixen sartzea izugarria izan zen; ez nuen nahi hura amaitzerik»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1915/026/001/2019-09-10/chamonixen_sartzea_izugarria_izan_zen_ez_nuen_nahi_hura_amaitzerik.htm Tue, 10 Sep 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1915/026/001/2019-09-10/chamonixen_sartzea_izugarria_izan_zen_ez_nuen_nahi_hura_amaitzerik.htm
Astebete pasatu da Mont Blanceko Ultratraileko (170 kilometro, +10.000 metro) helmuga zeharkatu zenuenetik. Nolakoa izaten ari da ondorengo ajea?

Gaztetako gaupasen antzekoa [barreak]. Gorputza oso nekatuta sentitzen dut, baina burua, berriz, oso argi. Gustuko ajea da.

25 orduan 170 kilometro egin eta gero, lorik egin al zenuen?

Larunbat gauean, etxera heldu, eta gauza guztiak antolatzen hasi nintzen, dena bere lekuan edukitzea gustatzen baitzait: zaborra bildu, arropa... Ingurukoak ohera joan zirenean, gauzak antolatzen gelditu nintzen. Halako batean, 02:00etan, ohera joan nintzen. Segituan ordu eta erdi lo egin nuen, baina berriro esnatu nintzen, eta sakelakoarekin ibili. Beste bi aldiz ere lo hartu nuen. Loaldi laburrak izan ziren. 10:00etan esnatu nintzen, hedabide batekin geldituta nengoelako.

Zenbat mezu zenituen sakelakoan lasterketa amaitu zenean?

890 mezu nituen Whatsappean.

Faboritoen zerrenda luzea zen aurtengo UTMBn, baina ez zinen lasterketa irabazteko hautagai zuzenen artean. Horrek presiorik ez izatera eraman zintuen?

Alde batetik, bai, baina gehienbat neure burua ez nuelako irabazle gisa ikusten. Ez nituen faboritoetako asko ezagutu ere egiten. Egia da azkeneko egunetan zerrenda ikusi nuela, eta banekien UTMBko historian egon den mailarik handiena egongo zela. Lasterketa luzeak egin ohi dituen jende asko zegoen, eta banekien erritmo bizia jarriko zutela. Baina, beste alde batetik, banekien nire gisako jendea ere bazela. Lasterketa eroen modura hasi zuten, eta, konturatzerako, oso atzean geunden. Lehen kontrolgunean, lehen emakumea, txinatarra, sailkapen orokorreko lehen hamarren azpitik igaro zen. Hori ez da ohikoena.

Lasterketa erritmo izugarrian hasi zen. Zein zen zure planteamendua? Zenbateko denbora zenuen aurreikusita?

Nire kalkuluen arabera eta tarteko partzialak kontuan hartuta, 26 orduan [25.41.30 egin zuen]. Baina lasterketa barruan jakin nuen beti ez dela ibilbide berdina, eta aurten, eguraldia aintzat hartuta, inoizko luzeena egin behar genuela. Argi neukan bihotz maiztasunaren arabera joan behar nuela. Bihotz maiztasuna oso apala zen, baina banekien lasterketa oso luzea zela eta nire lasterketa egin behar nuela.

Gaueko ordu asko pasatu zenituen Uxue Frailerekin. Berak ere aitortu zuen esku balazta jarrita joan zinetela une askotan.

Bai, kasualitatea izan zen Uxuerekin elkartzea, baina banekien berarekin joanda termometro on batekin nindoala. Bikotekidearekin ere askotan aipatzen nuen, Uxuek inoiz ez duela hutsik egiten. Hala ere, niri iruditzen zitzaidan Uxue ni baino gehiago zela. Igoeratan aurreratu egiten ninduen, eta jaitsieretan agian ni azkarrago joaten nintzen. Erreferentzia gisa nindoan bere ondoan. Courmayeurretik irten nintzenean [80. kilometroa] konturatu nintzen oso ondo nindoala, nahiz eta aurretik beste 100 kilometro falta. Hurrengo igoeran, Uxue atzean gelditu zen, eta, gutxinaka, jendea aurreratzen hasi nintzen. Izugarrizko hilotzak ikusten hasi nintzen, latzak, eta horrek indarra ematen zidan. Horrelakoetan, askotan, aurrera joateko grina sartzen da, baina banekien burua hotz izan behar nuela.

Besteen erreferentziarik ba al zenuen lasterketan zehar?

Ez, bikotekidearen estrategia izan zen ezer ez esatea. Galdetzen nion ea zenbatgarren nindoan, baina ez zidan ezer esaten. Animoak besterik ez zizkidan ematen. Egia da Bonattiko aterpetxera [91. kilometroa] igotzen ari nintzela, korrikalari ezagun batzuk esan zidatela aurrekoak txikituta zihoazela. Orduan hasi nintzen konturatzen esfortzu izugarririk gabe jendea aurreratzen ari nintzela.

Noiz jabetu zinen lehen postuetan zindoazela?

124. kilometroan, Champex-Lacera iritsi nintzenean. Kilometro batzuk atzerago, bikotekideak jada esan zidan oso azkar nindoala, besteekin alderatuta oso ondo nindoala. Orduan, seigarrena nintzen. Bosgarrena begien aurrean nuen, eta hor konturatu nintzen zerbait egiteko aukera nuela. Hurrengo zatian emakume guztien artean azkarrena izan nintzen, oso gustura nindoan, solte. La Giete [135. kilometroa] igotzen bosgarren jarri nintzen, eta Trienten [140. kilometroa] Mimmi Kotka suediarra aurreratu nuen. Lasaitasun guztiak joan zitzaizkidan, jada borrokan sartuta nengoen. Hogei kilometro falta direla dagoen anoagunean gelditu ere ez nuen egin nahi, ez nuen denborarik alferrik galdu nahi, korrika jarraitu nahi nuen. Azkenean, gel bat hartu, kopeteko argia jarri, eta abiada batean abiatu nintzen. Izugarrizko sentsazioa neraman. Orduan konturatu nintzen huraxe zela eguna, zerbait handia lor nezakeela. Hirugarren nintzen handik ateratzerako.

Zer pasatu zitzaizun burutik hirugarren jarri zinenean?

Bikotekideak esaten zidan bigarrenari ere puska handia jaten ari nintzaiola, baina azken igoera oso ona egin zuen. Egia da azken jaitsieran bost minutu jan nizkiola, baina ordurako alde handia ateratzen zidan. Azkar jaitsi nintzen, baina gehiegi betetzeko beldurra ere banuen, eta ez nuen galdu nahi inondik inora ere hirugarren postua galdua. 18. postutik hirugarrenera pasatu nintzen, podiumean sartzera nindoan... Halako lana egin eta gero, ez zuen merezi gehiago arriskatzeak. Egia da orain bi urte CCC lasterketan bigarren postua lortu nuela, baina oraingoan UTMB zen. Beste gauza bat zen.

Nola bizi izan zenituen azken kilometroak?

Ez nuen erreferentzia handirik, baina oso azkar jaitsi nintzen La Flegeretik [160. kilometroa] Chamonixera. Hirugarren postua eskuratu nahi nuen, eta ez nuen nahi ezerk huts egiterik. Hamar kilometroko jaitsiera da, baina konturatzerako herrian nintzen. Herrian sartzea izugarria izan zen. Ez nuen hura amaitzerik nahi.

Zeinetaz gogoratu zinen?

Bikotekideaz. Askotan hitz egin genuen UTMBri buruz, baita askotan eztabaidatu ere. Aspalditik esaten zidan bertan egon behar nuela; nik, berriz, ezetz. Une haietaz gogoratzen nintzen, hainbestetan hitz egindako lasterketan nengoen, eta gainera podiumean. Arrazoia ematea besterik ez zitzaidan gelditzen [barrezka]. Helmugan UTMB hizkiak hitz larritan ikusi nituenean izugarria izan zen. Ezin da munduko beste edozein lasterketarekin alderatu!

Helmuga zeharkatzean ametsetan bezala sentitu omen zinen.

Bai, etxekoez ere asko gogoratu nintzen. Lasterketa eguneko bazkalorduan aitarekin izandako solasaldiaz, bikotekideaz...

Ia hogeita sei orduko lasterketa baten ondoren, bigarrena zazpi minutura soilik izan zenuen. Orain, hotzean, amorrurik sentitzen al duzu?

Ezta batere, bakean gelditu naiz, batez ere egin dudan denbora ikusita. Norbaitek esan zidan irabazleak ordubete atera zidala, baina niri ez zait batere axola. Egindakoarekin oso gustura gelditu naiz.

Lasterketa amaitzean aipatu zenuen, Zegama-Aizkorriko garaipenaren ostean, zure kirol ibilbideko emaitzarik onena izan zela.

Bai, agian emaitza baino gehiago, lorpena izan da, zalantzarik gabe.

Lehen aipatu duzu UTMB gauza berezi bat dela. Zer dauka lasterketa horrek denak bertan egon nahi izateko?

Hasteko, ibilbidea logikoa da: Mont Blanceko mendigunea zeharkatzen du, hori bai, bide luzea eginda. Egia da agian negozio handi bihurtu dela, baina bertako boluntarioak, antolakuntzako jendea, denak emozioz gainezka ikustean konturatzen zara ez direla disimulatzen ari, benetan bizitzen dutela. Haiek ere ez diote lasterketa deitzen, bidaia baizik. Hori ere asko gustatu zitzaidan.

Ultra distantzian askotan gertatzen den bezala, zuk ere urdaileko arazoak izan dituzu. Ekainean izan zen, Lavaredoko ultratrailean. Ez al zenuen beldurrik Chamonixerako?

Bai, zalantzak banituen. Hala ere, lasterketa honetarako digestiorako entzima batzuk hartzen aritu naiz, eta jateko momentuan ere gauzak askoz ere lasaiago hartu ditut. Janaldiak eroso egiten saiatzen nintzen, presarik gabe. Ez dut batere arazorik izan.

Joan aurretik, aipatzen zenuen distantziak ematen zizula beldur handien. Probatu eta gero, zer duzu esateko?

Oraingo honetan, behintzat, oso ondo joan zaidala. Konturatu naiz egin daitekeen zerbait dela. Esaterako, Champex-Lacen, bikotekideak 45 kilometro gelditzen zitzaizkidala esan zidanean zera erantzun nion: «45 bakarrik?».

Ibilbide handia daramazu Chamonixen. Orain bi urte, bigarren izan zinen CCC lasterketan (101 kilometro, +6.100 metro). Orain, berriz, hirugarren UTMBn. Zer esan nahi du?

Ibilbidea ona da, baina orain bi urteko CCC lasterketa beste lasterketa baten antzerakoa izan zen. Hura ez nuen hau bezala bizitu. Orduan, bigarren izan nintzen, eta, aurten, berriz, hirugarren; baina bi lasterketek ez dute zer ikusirik, eta, gainera, orduan ez zegoen hainbesteko mailarik. Mundu guztian egin ditut lasterketak, baina zerbaitegatik egon nahi dugu denok UTMBn.

Urteko egutegia UTMBra bideratuta egin zenuen urte hasieran. Tartean, triatloi bat ere egin duzu, Alpe D'Huezekoa. Berriro ere UTMB egin beharko bazenu, egutegi bera egingo al zenuke?

Datorren urtean berriro ere UTMBn egoten saiatuko naiz, baina lan kontuak begiratu behar ditut lehenik. Hala ere, berriro ere triatloia egingo dut, ez UTMB prestatzeagatik, ikaragarri gustatu zaidalako baizik. Beste bi lasterketa ere egin nituen, MIUT [Madeira, Portugal] eta Lavaredo [Italia], eta ez dakit haietara itzuliko naizen. Beste bietara, ziur.

2020an berriro ere Chamonixen ikusiko zaitugu?

Ikaragarri gustatuko litzaidake, baina ikusteko dago. Dakidan gauza bakarra da egunen batean itzuliko naizela. Datorren urtean baldin bada hobe.

Urtea amaitzeko beste ezer egiteko asmorik ba al duzu?

Egia esan, UTMB eta gero ez nuen ezer pentsatuta, hemen amaitzen zen denboraldia. Egun gutxi pasatu dira, baina agian Eurafrica [4 etapa, 120 kilometro] lasterketa egingo dut urriaren amaieran. Espainiako, Marokoko eta Gibraltarko lurretan jokatzen da eta nire babesleak, Raidlight-ek, antolatzen du. Gauza ezberdinak probatu nahi ditut. 40 kilometro arteko lasterketak alde batera uzteko garaia iritsi zaidala uste dut. Oso gogorra da ia astero-astero maletak egitea eta desegitea. Urte asko izan dira bizimodu hori eramaten, eta bikotekidea ere hor dago. Berak ere bere zaletasunak ditu, eta hori ere errespetatu behar dut.

Bikotekidea askotan aipatzen duzu. Ezinbestekoa izan da zure ibilbidean.

Zalantzarik gabe. Beti esaten dut ez dudala nik bakarrik irabazten, bion garaipena dela. Ultra distantziak hori du ona, taldean prestatu beharreko lasterketak direla. Alde horretatik, UTMB prestatzeko bidea oso polita izan da.

Goi mendiekin ere amesten omen duzu. Hala al da?

Nire ametsetako bat da. Ez dut esaten zortzimilako bat igotzea, uste baitut ez nukeela gaitasunik izango, baizik eta agian zazpimilako batekin saiatzea. 10 urte nituenetik hori izan dela benetako ametsa. Gogoan dut 13 urte nituela Iñurrategi anaiak herrira etorri zirenekoa. Baina aukera izan behar da, dirua... Amesten jarraitu beharko dugu.]]>
<![CDATA[«Lanak ditut egin dudana sinesteko»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/018/001/2019-09-04/lanak_ditut_egin_dudana_sinesteko.htm Wed, 04 Sep 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1857/018/001/2019-09-04/lanak_ditut_egin_dudana_sinesteko.htm
Munduko txapeldun zara. Hitz handiak dira horiek.

Bai, oraindik ere lanak ditut hori sinesten. Kostako zait dena barneratzea, baina badakit lortutakoa betirako hor geldituko dela.

Lasterketa amaitzean esan zenuen amets batean zeundela. Esnatzean zertaz konturatu zara?

Konturatzen ari naiz lortutakoa handia izan dela, eta betirako nirea izango dela. Beti denborekin amesten dugu maratoilariok, eta denborak beti hobetzen saiatzen gara urteekin, baina horrelako txapelketak ezberdinak dira.

Txapelketetan, denborak bigarren mailan gelditzen dira; garrantzitsuena lehen hiruetan sartzea izaten da.

Hala da. Txapelketen historia begiratzean, denak txapeldunaz gogoratzen dira, eta, ondoren, bigarrenaz eta hirugarrenaz. Azkenean hori da gelditzen dena.

Zein izan zen lasterketarako zure planteamendua?

Aurretik esana nuen denborak ez zuela inolako garrantzirik. Txapelketetan, denon helburua irabaztea izan ohi da. Oso gorputzaldi ona nuela banekien, eta aurrean egon nintekeela ere bai, baina aurkariek ere korri egiten dute. Aurrean egon nahi nuen, eta banekien amaieran ondo sentituz gero aukerak izango nituela aurrera egiteko. Hori izan zen estrategia, eta, nahiz eta bidean zehar arazo batzuk izan, pentsatu bezala irten zen dena. Bukaeran indartsu sentitu nintzen, eta, nahiz eta asko sufritu nuen, irabazi egin nuen.

Urdaileko arazoekin ibili zinen. Hala da?

Bai, azken bi maratoietan bezala, arazoak izan nituen urdailean. Hori zen nire beldur nagusia. Fisikoki oso ondo nengoenez, horren beldurra nuen. Gauza bakarra eskatzen nuen: urdailak lanak ez ematea. Lehen hamar kilometroak osatzerako, lehen abisua eman zidan urdailak, eta oso deseroso aritu nintzen. Lasterketaren hiru laurdenak oso kontzentratuta pasatu nituen urdailarekin. Asko sufritu nuen arren, amaieran arazoak desagertuz joan ziren. Eta horrek asko lagundu zidan amaieran korrika azkar egiteko.

Asier Cuevas laguna ere han zen lehiatzen. Esperientzia handia izanik, aholkurik eman al zizun?

Nirekin esperantza handiak zituen, eta lasai irteteko esan zidan. Amaierara ondo iritsiz gero bazekiela aukera asko izango nituela irabazteko, eta asmatu egin zuen. Lasterketan zehar askotan gurutzatzen ginen, eta aldiro animoak ematen zizkidan. Azken itzulian, gelditu eta dena egin zen azken bultzada emateko. Oso berezia izan zen niretzat.

Bada norbait halako lasterketa luzeetan.

Bai, izugarria da. Bere ibilbidearen amaierara iristen ari da, eta berak ere sentitzen du lekukoa pasatzen ari zaidala. Bientzat oso berezia izaten ari da hau dena. Lasterketaren amaieran oso hunkituta zegoen. Bi belaunaldi ezberdinetako bi korrikalari, garai ezberdinetakoak, bataren hasiera eta bestearen amaiera leku berean eta txapelketa handi batean elkartzea, izugarria izan da.

Maratoi distantzian, eta txapelketetan gehiago, irautea izaten da garrantzitsuena. Azkenean, minutu eta erdiren tartea besterik ez zenuten izan lehen hirurek. Horren estua izan zen lehia?

Bai, nik banekien inork ez zuela hasieratik alde egingo. Oso lasterketa luzea da, eta denok badakigu azken kilometroetara indartsu iritsi behar dela. Oraindik ere denbora asko dago azkeneko hamar kilometroetan korrika egiteko, eta denbora ateratzeko. Nik argi neukan horrela jokatu behar nuela. Azken minutuetan korrika asko egin behar izan nuen aurkariak atzean uzteko.

Zu maratoi erdiko eta maratoiko distantzian ibilitakoa zara. Alde handia nabaritu al duzu 50 kilometrokoarekin alderatuta?

Ez da erraza konparazioa egitea. Maratoietan, nire helburu nagusia beti denbora on bat lortzea izan ohi da. Hori lortzeko, hasieratik oso erritmo bizian joan behar izaten dut, eta askotan erritmotik pasatu ere egin izan naiz. 50 kilometrokoan, ordea, erritmo motelagoan ibili ginen, eta, nahiz eta distantzia luzeagoa izan, maratoi bat baino laburragoa egin zitzaidan. Oso erritmo azkarrean ez hasteak mesede egin zidan.

Gero eta gutxiago falta da Behobia-Donostia zure lasterketa joka dadin. Bitan gertu egon eta gero, irabaztea izango al da helburu nagusia?

Ondo errekuperatu behar dut lehenik, hori izango baita gakoa. Atsedenarekin asmatzen badut, Behobia-Donostia izango da hurrengo helburua. Sasoi betean iritsi nahiko nuke. Azken urteetan hirugarren eta bigarren amaitu dut, eta jendeak jada irabaztea eskatzen dit. Hala ere, kontuan hartu behar da beti aurkari bikainak egon ohi direla eta oso zaila izaten dela irabaztea. Nahiz eta txapelketa handi bat ez izan, nire ametsetako bat da egunen batean Behobia-Donostia irabaztea. Aurten ere saiatuko naiz.

Behobia-Donostia eta gero, maratoia egiten duzu urtero. Non ariko zara aurten: Donostian ala Valentzian?

Oraingoz, Valentzian ariko naiz. Asko gustatuko litzaidake berriro Donostian lehiatzea, eta baliteke 2020an han izatea, baina aurten, ondo bidean, Valentzian ariko naiz. Errekuperazioaren barruan egongo da bertan izatea, eta, gainera, oso maratoi ona egin beharra daukat. Hori egiteko aukerarik ez dudala ikusten badut, agian, otsailean jokatuko den Sevillako maratoira begira jarriko naiz.

Handia izango zen urtea borobiltzeko maratoiko zure marka onena (2.13.23) jaistea, ezta?

Helburu nagusia hori da, marka jaistea. Olinpiar Jokoetan egoteko 2.11.30 eskatzen dute, eta, nahiz eta oso zaila izan, saiatuko naiz lortzen. Lortzen ez badut ere, uste dut oso urte ona egin dudala, eta oso pozik nago lortutakoarekin.

Olinpiar Jokoak aipatu dituzu. Bertan egotea da ametsa?

Amets guztietan handiena hori da: Tokion egotea. Edozein kirolariren ametsa da hori, eta nirea ere bai. Halere, oinak lurrean izan behar ditut. Orain bi urte utopia bat zen hori pentsatzea, baina orain helburu bihurtu da. Egun, ez dut nire burua aukerekin ikusten han egoteko, baina akuilu ederra da gogor lan egiteko. Ez badut lortzen, ez da ezer gertatuko. ]]>
<![CDATA[Historikoa izan daiteke]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/022/001/2019-08-22/historikoa_izan_daiteke.htm Thu, 22 Aug 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1872/022/001/2019-08-22/historikoa_izan_daiteke.htm
Gizonezkoetan, iazko podiuma osatu zuten hiru korrikalariak lehiatuko dira: Xavier Thevenard frantziarra —hiru aldiz irabazi du: 2013an, 2015ean eta iaz—, Robert Hajnal errumaniarra eta Jordi Gamito kataluniarra. Chamonixen izango ez direnen artean ere bada izen aipagarririk: Francois D'Haene frantziarra eta Kilian Jornet kataluniarra —hiru aldiz irabazi dute proba—. Urtero bezala, Euskal Herriko mendi korrikalariek ez dute hutsik egingo, eta euren onena emateko prest lehiatuko dira. Bi korrikalari nabarmentzen dira: Javi Dominguez gasteiztarra —2013an, bigarren izan zen, eta bosgarren 2016an— eta Ion Azpiroz berastegiarra —hamahirugarren izan zen 2015ean—. Biak ala biak lehen hamarren artean sartzeko hautagai nagusi dira.

Emakumeetan ere ez du hutsik egingo iazko garaileak, Francesca Canepa italiarrak. Ez du bide samurra izango bigarrenez jarraian irabazi nahi badu. Lasterketa irabazitako zenbait korrikalari bikain izango ditu arerio oraingoan: Nuria Picas kataluniarra —garaile 2017an, eta bigarren 2013an eta 2014an— eta Rory Bosio estatubatuarra —irabazle 2013an eta 2014an—, besteak beste.

Euskal korrikalariei dagokienez, Uxue Fraile donostiarrak izango du garaipena lortzeko aukera gehien. Eskarmentu handia du Frailek proban, eta badaki zer den podiumean izatea, orain arte UTMBn aritu den hiru aldietan izan baita bertan: bigarren izan zen 2015ean eta iaz, eta hirugarren 2016an. Denen ahotan dagoen beste izenetariko bat, Maite Maiorarena da. Orain arte distantzia guztietan nabarmendu da, baina estreinakoz ariko da ehun miliako proba batean, eta errespetu handia dio 170 kilometroko distantziari. Fraile eta Maiora, biak ala biak dira podiumera igotzeko hautagaiak.

UTMBaz gain, beste sei lasterketa jokatuko dituzte: astelehenean hasiko dira PTL —300 kilometro 25.000 metroko desnibel positiboa—eta MCC —40 kilometro eta 2.300 metroko desnibela—; asteartean, YCC —6,3 kilometroko aitzinetapa bat, eta 27 kilometroko lasterketa, 1.800 metroko desnibelarekin—; asteazkenean, TDS —145 kilometro eta 9.100 metroko desnibela; ostegunean, OCC —55 kilometro eta 3.500 metroko desnibela; eta ostiralean, CCC —101 kilometro eta 6.100 metroko desnibela—. Horietan ere euskal korrikalariak ariko dira.]]>
<![CDATA[Gogoz gainezka]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1876/016/001/2019-07-11/gogoz_gainezka.htm Thu, 11 Jul 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1876/016/001/2019-07-11/gogoz_gainezka.htm
Azeri zahar asko dago irabazteko hautagaien artean. Gizonezkoetan, Javi Dominguez gasteiztarra da beste urtebetez izenik aipagarriena. Irabaziz gero, seigarren txapela lortuko luke. Dominguezek azken urteetan atzetik izan dituen Jon Aizpuru eta Unai Dorronsoro beasaindarrak izango ditu aurkari zuzenenak. Biek izugarrizko gorakada izan dute azken bi urteetan, eta aurten ere ezustekoa ematea dute helburu. Dorronsorok, esaterako, maiatz bukaeran, Annecyko (Frantzia) ultra irabazi zuen. Juan Romano eta Felipe Artigue dira kontuan hartu beharreko beste bi korrikalari.

Emakumezkoetan, ustekabeko lehia egon liteke. Ewa Majer poloniarra da faboritoa. Orain bi urte, kilometro askotan lehen postuan izan zen, baina, gero, erretiratu egin zen. Iaz, berriz, lehena zen proba eten zutenean. Sofia Smedman suediarra eta Eunice Abigail Zamora mexikarra dira aintzat hartu beharreko beste bi korrikalari, baina ikusteko dago nola arituko diren. Euskal herritarren artean, Elena Calvillo beasaindarra da aipagarria: bigarren izan zen 2014an eta 2017an.

Ehunmiliez gain, beste bi lasterketa ere jokatuko dira. Bihar, 23:00etan, Goierriko Bi Handiak lasterketa hasiko da, 88 kilometro eta 6.000 metroko desnibel positiboa duen proba. Lasterketa horretarako dortsalak ere ziztu bizian agortu ziren: 500 korrikalari baino gehiago lehiatuko dira. Irabazteko hautagaien artean izen ugari daude: gizonezkoetan, Dani Agirre -irabazle 2017an- eta Alvaro Ramos nafarrak, aurtengo Euskal Herria Mendi Erronka lasterketako irabazle Ion Azpiroz berastegiarra, eta Raul Macarro bilbotarra. Emakumeetan, iaz bezala, izen handi bat izango da: Uxue Fraile donostiarra. 2018ko proba bertan behera gelditu ondoren, arantza atera, eta lasterketa irabazteko asmoarekin irtengo da berriz, Chamonixeko UTMB-an aritu aurretik. Laura Boix, Amaia Larreategi eta Davinia Corrales ezustea ematen saiatuko dira.

Igandean, 12:00etan hasiko den Marimurumendi maratoiak emango dio amaiera Ehunmilien festari. Proba horretan ere dortsalik ez da geratu bete gabe. 42 kilometro eta 2.400 metro egingo dituzte korrikalariek. Bi dira faboritoak, iazko irabazleak: Aleix Bautista eta Ingrid Sanchez katalanak.

1.Zer probatan hartuko duzu parte?
2.Zenbatgarren aldiz ariko zara?
3.Astean zenbat ordu entrenatu duzu?
4.Zerk erakartzen zaitu horrelako lasterketetatik?
5.Zerk ematen dizu beldur gehien?
6.Zenbat lasterketa egin dituzu aurten?
7.Zenbat ordutan amaitzea espero duzu?

VANESSA BAHON(Donostia, 1974)
«Erronka garrantzitsua izateak eta inguruko giroak animatzen naute»

1.«Ehunmilietan ariko naiz».
2.«Hirugarrenez ariko naiz».
3.«Orain hiru aste, lokadura bat izan nuen sorbaldan, eta gelditu egin behar izan nuen. Baina, normalean, astean hiru egunez entrenatzen naiz errepidean, gutxi gorabehera hamabi kilometro inguru; eta larunbatetan, bi astean behin, mendia egiten saiatzen naiz, hainbat modutan: mendi lasterketak, mendi martxak...».
4.«Erronka garrantzitsua izateak animatzen nau, baita antolatzaileek, laguntzaileek, boluntarioek eta hainbat herritako jendearen animoek ere. Gainera, jende berria ezagutzeko aukera izaten da».
5.«Gauak ematen dit beldur edo errespetu gehien. Eguraldiak ere kezkatzen nau».
6.«Lau lasterketa eta hiru mendi martxa egin ditut».
7.«Helburu bakarra bukatzea da. Aukera gutxi dut denbora muga bat jartzeko».

UNAI DORRONSORO (Beasain, Gipuzkoa, 1985)
«Entrenamenduak zure bizitzara egokitu behar dira, eta ez alderantziz»

1.«Ehunmilietan ariko naiz».
2.«Laugarren aldiz ariko naiz, nahiz eta lehen aldian hasi aurretik esan nuen ez nuela berriz izena emango. Baina, urtero, bukatu bezain pronto, aitzakiaren bat aurkitzen dut berriz ateratzeko. Aurten ere azken urtea izango delakoan nago. Ikusiko dugu igandean zer esaten dudan».
3.«Urte hasieran, pixkanaka asfaltoan korrika hasten naiz, sasoia berreskuratu nahian, eta, martxotik maiatzera, saiatzen naiz mendian karga gehiago sartzen, betiere Ehunmiliei begira. Aste guztiak ezberdinak izaten dira. Ordu asko sartu behar dira horrelako proba bat prestatzeko, baina entrenamenduak zure bizitzara egokitzea garrantzitsua dela uste dut, eta ez alderantziz».
4.«Horrelako lasterketa luzeetarako entrenatzeak lan asko eskatzen du, baina, aldi berean, helburuak lortzeak asko betetzen zaitu. Gainera, horrenbeste orduko probetan ez da oso zaila izaten urtetik urtera zure denborak hobetzea, eta horrek ere gogotsu jarraitzen laguntzen dizu».
5.«Zure esku ez dauden mila faktorek lasterketa uztera behar zaitzakete: eroriko txar batek, gorputzak janaria ezin barneratzeak, oinetako zauri edo baba batek, edo, iaz bezala, ekaitz batek. Gure esku dagoena ahal den hobekien egiten saiatu, eta hortik aurrera ez dut uste ezeri beldurra eduki behar zaionik; bestela, etxean hobeto».
6.«Garingo [Beasain] mendi lasterketarekin hasten naiz, eta, hortik aurrera, pixkanaka proba luzeagoak egitea gustatzen zait. Ehunmiliak helburu izanda, maiatzean 100 kilometro inguruko bueltaren bat egin arte. Aurten, distantzia guztietako sei lasterketa egin ditut».
7.«168 kilometroko lasterketa bat amaitze hutsa erronka handia da. Aurretik egindako mila kalkuluak pikutara joan daitezke, baina denok izaten ditugu kalkulu batzuk eginda. Aurreko urteetako esperientziak erreferentziatzat hartuta, 24 orduan baino gutxiagoan egiteko gai ikusten dut neure burua. Badakit dena ezin hobeto atera beharko zaidala, baina helburu oso polita da. Aurretik, amestu egin behar da».

LIHER AIARTZAGUENA (Iurreta, Bizkaia, 1985)
«Bigarren gaupasak eta eguraldiak ematen didate errespetu gehien»

1.«Ehunmilietan ariko naiz».
2.«Hirugarren aldia dut. Duela lau urte, 42 ordu inguruan bukatu nuen. Iaz, Madarixan nindoala eten zuten lasterketa».
3.«Aste guztiak ez dira berdinak izaten, baina, batez beste, 10-12 ordu entrenatu ditut».
4.«Lasterketa bat baino, abentura bat dela. Sortzen den giroak kateatu egiten zaitu. Behin probatuta, asko itzultzen gara. Norbere buruari jarritako erronka bat da».
5.«Beldurra baino, errespetua da. Bigarren gaupasak ematen dit errespetu gehien, baita eguraldiak ere; beroarekin nahiko gaizki moldatzen naiz, eta egiten ari den beroak arduratuta nauka».
6.«Hamar lasterketa egin ditut, igoera bertikal bat, eta pare bat ultra tartean».
7.«Orduarena hirugarren mailako helburua da. Hasteko, lesio larririk izan gabe eta mendira joaten jarraitzeko gogoarekin bukatzea gustatuko litzaidake. Bigarren helburua amaitzea da, eta, dena ondo badoa, 40 orduren barruan amaitzea».

IONE CEREZO(Zumarraga, Gipuzkoa, 1989)
«Amaitu, nire onena eman eta gozatu egin nahi dut»

1.«G2H-an hartuko dut parte».
2.«Nire lehen aldia izango da».
3.«Hiru egunez, ordu eta erdiko entrenamenduak egiten ditut. Gero, asteburuetan, entrenamendu luzeagoak egiten ditut».
4.«Horrelako lasterketek asko erakartzen naute; neure buruarentzat erronka modukoak dira. Nire gorputza mugaraino eramateko aukera izaten dut, eta gorputzak nola erantzuten duen ikusteko aukera ematen dit. Horrez gain, mendian orduak pasatuz gozatzen dut, eta, etxetik gertu izanda, are gehiago».
5.«Beldur gehien nire buruak ematen dit. Fisikoki konfiantza dut neure buruarengan, baina estreinakoz izango naizenez horrelako lasterketa batean... Ez dakit buruak nola erantzungo duen egoera bakoitzean. Halere, gogotsu eta motibatuta nago».
6.«Aurten ez ditut lasterketa asko egin, hiru soilik. Mendi martxa luzeak egitea erabaki nuen lasterketa hau prestatzeko».
7.«Ez dut ordu muga bat jarri nahi. Lehen aldiz egingo dudanez, hiru erronka jarri dizkiot neure buruari; lehenik, amaitzea, gero, nire onena ematea; eta, azkenik, lasterketaz gozatzea».

ENDIKA MANTECON(Segura, Gipuzkoa, 1989)
«Harrotuta irtenez gero, lehertuta amai daiteke. Ondo neurtu behar da»

1.«G2H-an hartuko dut parte».
2.«Hirugarrenez ariko naiz».
3.«Gehien entrenatu dudan astean, hemezortzi ordu. Asteburuan, bikotekidearekin Pirinioetan dezente ibili nintzen, baina astakeria handirik egin gabe. Gehien egin dudan eguna, berriz, bost ordu eta erdi izan dira».
4.«Jakingo banu... Behin egin nuen lagun batek konbentzituta, eta hemen jarraitzen dut. Distantzia luzeko lasterketa bat bukatzea bera erronka polita da».
5.«Beldurrik ez, baina errespetua izan behar zaio distantzia horri. Harrotuta irtenez gero, lehertuta amai daiteke. Ondo neurtu behar da».
6.«Zegama-Aizkorri da parte hartu dudan azken proba. G2Hra fresko iritsi nahi izan dut, eta azken bi urteetan baino lasterketa gutxiago egin ditut. Hilean bat gehienez».
7.«Hamabi ordutik jaistea gustatuko litzaidake, baina lasterketa on bat egitearen eta dudan onena ematearen ondorio izan dadila».

ITXARO MENDIZABAL(Beasain, Gipuzkoa, 1977)
«Hamar urtez boluntario izan ostean, ederra da parte hartzea»

1.«Marimurumendin».
2.«Lehen aldia da».
3.«Asko ez, lesioekin hasi naiz eta. 4-6 ordu astegunetan, eta asteburuan lauzpabost ordu».
4.«Giroak, jendeak, inguruak… denak. Hamar urtez boluntario gisa ibili eta gero, ederra da parte hartu ahal izatea».
5.«Min hartu eta ez amaitzeak».
6.«Hamar inguru».
7.«7-8 ordutan. Niretzako hau dena berria da: iaz hasi nintzen mendian korrika. Helburu nagusia gozatzea da; beraz, bukatzea lortzen badut, ni pozik».

IÑAKI INSAUSTI(Tolosa, Gipuzkoa, 1982)
«Uztaileko beroak kezkatzen nau gehien»

1.«Marimurumendin».
2.«Bosgarren aldiz: bitan Goierriko Bi Handietan izan naiz, eta beste hirutan Marimurumendin. Boluntario ere egon naiz bitan, eta beste gehienetan, ikusle».
3.«Bederatzi eta hamabi orduren artean».
4.«Antolakuntzak, paisaiak, giroak, eta erronka kutsua izateak».
5.«Uztaileko beroak».
6.«Bi: apiril amaieran, Loatzoko [Villabona-Amasa, Gipuzkoa] igoera, eta ekainean, Oiartzunen [Gipuzkoa] jokatzen den Intxixu Trail lasterketa».
7.«Lau orduren inguruan amaitzea gustatuko litzaidake».]]>
<![CDATA[Bizitzari beste begirune bat diote]]> https://www.berria.eus/albisteak/168497/bizitzari_beste_begirune_bat_diote.htm Sun, 07 Jul 2019 08:06:37 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/albisteak/168497/bizitzari_beste_begirune_bat_diote.htm Zarautzen (Gipuzkoa) da hitzordua. Eguraldi aparta lagun, turistaz beterik dagokostaldeko herria, eta Axi Muniain ere lanpetuta dabil oso. Goizean, ia 50 ume inguru igaro dira haren ikastaroetatik. Jokin Lizeaga mendi korrikalariaren egunerokoa, berriz, oso ezberdina da. Hamabost hilabeteko geldialdian segitzen du oraindik. Ez zuten elkar ezagutzen, baina hasieratik konplizitate handiz jardun dira biak.

Bata bestearen kirolean ibilitakoak al zarete?

AXI MUNIAIN: Oso gutxi, ia batere ez. Entrenatzen ibiltzen naiz zerbait korrika-eta, gehienbat denboraldi-aurrean. Gogoan dut, dena dela, 18 urte nituenean, belarrian otitisa begiratzera joan eta medikuak nola esan zidan: «Edo surfa, edo entzumena!». Espezialistak debekatu egin nahi zidan surfean ibiltzea, kirol honen ondorioengatik. Amorruarekin, Herniora joan nintzen, elurretan, hil ala bizi. Gailurrera iritsi nintzenean, erabakia hartu nuen: surfean jarraituko nuela. Eta orain arte.

JOKIN LIZEAGA: Azken urteetan ez naiz ibili surfean. Orain hamabost urte, saiakera bat egin nuen hemen, Zarautzen. Makina bat buelta eman nuen zutik egoteko ahaleginean, baina handik denbora batera esan zidaten lehiaketetarako erabiltzen zen taula bat zela nik erabiltzen nuena, eta geroztik ez naiz saiatu ere egin.

Biek ezbehar larria izan duzue zuen kirolean ari zinetela. Olatu erraldoi batek irentsi egin zintuen zu, Muniain, 2016ko abenduan, Nazaren (Portugal). Zu, Lizeaga, 30 metroko sakonerako zulo batera erori zinen iazko apirilean, Europako Mendietako (Asturias, Espainia) lasterketa batean lehiatzen ari zinela. Aurretik izan al zenuten horrelako beste esperientzia traumatikorik?

A. M.: Hura bezain ezbehar larririk ez, egia esan. Azken udazken honetan, urrian, berriro ere tinpanoak hautsi nituen, eta horrek arazo bat sortu zidan. Arrastaka ibili naiz geroztik, eta arrauna ere debekatuta eduki dut negu guztian.

J.L.: 2015ean ere izan nuen larrialdi bat. Elurretan ginen, ikasleekin, Bisaurinen [2.670 metro, Huesca], eta erori egin nintzen. Sei hilabete pasatu nituen geldirik.

Surfa eta mendi lasterketak. Biak ere oso kirol ezberdinak dira. Zu, Muniain, olatu erraldoietan ibiltzen zara surfean, eta badakizu ondorioak larriak direla eroriz gero; zuk, Lizeaga, inoiz ez zenuen pentsatuko erorita horrelako ondorio larriak izango zenituenik.

A.M.: Sekula ez duzu hori pentsatzen, nahiz eta badakigun gerta daitekeela. Nik gogoan dut gainera zer zetorkidan irudi haiek ikusi eta oraindik ere ondorioak sufritzen hasi ez nintzenean. Oso aurreikuspen beltzak nituen, eta lehen kolpeak beldurra areagotzen du, gainera. Handik hasten dira mamuak ateratzen, eta ni azkar hasi nintzen pentsatzen ez nuela aukerarik izango ezta kontatzeko ere. Baina, bestalde, argi izan nuen zer egin behar nuen, eta protokoloa ahalik eta urrunena eraman nuen. Zortearen esku gelditu nintzen, eta ez nion kontra egin.

J.L.: Nire kirolak ez luke arriskutsua izan beharrik, traumatikoa agian bai, baina arriskutsua ez. Eskalada edo alpinismoa izan daitezke, baina mendian, eta, gainera, lasterketa batean, ez dut uste bizia arriskuan egon daitekeenik. Faktore ugari elkartu ziren, eta oso egoera lazgarria ekarri zuten.

Istripua eta ondorioak
Oraindik ere sufritzen ari al zarete istripuaren ondorioak?

J.L.: Ni oraindik ere lesionaturik nago, eta iruditzen zait lesio batzuk betiko izango ditudala. Lesio traumatologikoen aldetik, bizkarrezurrak eta orkatilak ematen didate arazo gehien, sorbalda ere hor dago... Eta, gero, lesio neurologikoak etorri ziren. Buruko nerbio optikoan ere arazoak ditut; %30eko zuntz galera bat izan dut bertan, eta oraindik ez dakigu gehiagora joango den edo ez. Istripua izan eta hamabost hilabete pasatu eta gero, oraindik ere gaixo agiriarekin nago. Guztiz suspertzea oso zaila izango da, baina espero dut bizitza normala egiteko moduan izatea.

A.M.: Nik ezetz esango nuke; ia bi urte dira istripua ian nuela. Egia da itzultzea gogorra egiten zaidala. Badakizu zertara zoazen, eta aurretik ere zer pasatutakoa zaren. Oso zaila egiten da balore berarekin itzultzea, baina iruditzen zait erosotasun puntu handi batekin nagoela.

Egun hartako amesgaiztoak izaten al dituzue oraindik ere, denbora pixka bat pasatu den arren?

A.M.: Bai; batik bat, leku berera itzultzen naizenean, eta baldintza berdinetan. Emozioak azaleratu egiten dira, eta bizi izandako esperientzia hain gogorra izanda, are gehiago. Hala ere, ametsetan ez zait azaleratzen, eta hori ere eskertzen dut. Bestelako amets txoroak izan ditut: esaterako, izugarrizko itsasoa izan eta ni kanpoan zigortuta, lotuta egotea, itsasora sartu ezinda.

Biak ala biak ere istripu larriak izan ziren. Muniain, zu konturatu zinen zer gertatzen ari zitzaizun. Zurea, berriz, Lizeaga, ezustean izan zen. Nola gogoratzen duzue une hura?

J.L.: Nik lekua ez nuen ezagutzen, eta erortzea ere ez nuen espero. Korrika nindoan lasterketa batean, eta, halako batean, lurrak irentsi egin ninduen. Ez da espero den une bat, eta erortzen ari nintzela jabetu nintzen metro asko zirela. Txirrista batean nindoala zirudien, eroriko libre batean. Oso luze egin zitzaidan, eta itsasoarekin amestu nuen, bertan azalduko nintzela edo. Segundo gutxi izango ziren, baina itsasora joateko bidaia luze baten antzekoa izan zen. Ura erortzen zen, elurra urtzen ari zen... Nolabait kokatzeko modua egin nuen, ura, bidaia, itsasora... Non nago? Gora begiratzen nuen, eta zulo txiki bat besterik ez nuen ikusten. Sorbalda apurtu nuela segituan konturatu nintzen. Zintzilik nuen besoa, eta bizia nola aurreztu pentsatzen hasi nintzen. Banekien bizia itzaltzea denbora kontua izango zela. Buruari galdezka hasi nintzen: zenbat iraungo dut egoera honetan? Ahalik eta energia handiena gordetzen saiatu nintzen. Zerbait jaten, gel bat eta barratxo pare bat banituen, eta bero mantentzen saiatu nintzen. Ez nuen batere itxaropenik bizirik irteteko. Mentalki nahiko argi nengoen, eta oihuka hasi nintzen. Banekien bide onetik nindoala korrika, eta korrikalari gehienek ere handik igaro behar zutela. Halako batean, berekoien antzera pentsatu nuen, eta besteren bat ere erori eta haren berotasunarekin gehiago iraun nezakeela ere pentsatu nuen, haien arropa, haien jana... Haiek erortzean, hilko balira ere, haien berotasuna izango nukeen agian beste ordu laurden edo hogei minutuan. Bizirik irauteko edozer gauza pentsatzen hasi nintzen. Dena beltz ikusten denean, horrelako gauzak ere pentsatzen dira.
Jokin Lizeaga korrikalaria
A.M.: Bertan zegoen jende guztia ezagutzen nuen, eta laguntza eman zidaten guztiak ere lagunak nituen, zorionez. Nazaren, uneko laguntza oso ona izan nuen, nahiz eta ospitaleak eta hurrengo laguntzak ez hain onak izan. Momentuko laguntza hori ezinbestekoa izaten da. Izugarrizko kolpea hartu nuen, eta gogoan dut arnasketarekin eta aireberritzearekin hasi nintzela berehala. Hori egin beharra nuen, kosta ahala kosta. Nire aukerak hori egitearen mende zeuden, eta orduan ez nintzela aterako pentsatu banu, han geldituko nintzen. Konortea erabat ez nuen inoiz galdu, baina olatu erraldoiak lehertu eta eztanda egin zuenean, neoprenoa hautsi eta bizkarrezur dena jo zidan. Tinpanoak lehertu, eta itzaltzeko aukera guztiak nituela pentsatu nuen. Ur azalera itzuli nintzenean ez nekien non zegoen ez goia ez behea. Txalekotik tiratu nuen, eta puztu egin zen, baina 25 gramoko botila ez zen hain ondo bete, presio kontuagatik. Bigarren kolpean, berriz, dena amaituko zela pentsatu nuen, goraka igotzen hasi nintzen arte. Besakadaren bat ere egin nuen, baina ez nekien ur azalera iritsiko nintzen edo ez, denbora neramalako zurrunbiloan sartuta. Ur azalera iritsi nintzenean, motorraren soinua entzun nuen, baina ez nekien zergatik entzuten nuen. Erreskateko motoak nire ondotik pasatu zirela esan zidaten, eta ia-ia nire gainetik ere ibili omen zirela.

Minutuak ordu ere bihurtuko ziren zuloan.

J.L.: Bai. Denbora batean inor ez zen agertu, hotza ere areagotuz zihoan, dardarka nengoen... Pixkanaka-pixkanaka eskalatzea erabaki nuen, eta, zorionez, sei metro inguru igotzea lortu nuen, esku bakar batez. Beste korrikalarien oinak ere ikusten hasi nintzen, eta haiek igarotzen zirenean oihuka hasi nintzen. Halako batean, korrikalari bat gelditu egin zen, eta ez joateko esaten nion, bertan bakarrik ez uzteko. Baina alde egin zuen. Anoa gunean nire berri emango zuela esan zidan, eta bakarrik utzi ninduen. Mundua erori zitzaidan berriro ere. Handik gutxira, besteren batzuk gelditu ziren, eta haiei besterik ez nien esaten: «Mesedez, ez nazazue hemen bakarrik utzi». Gero, bi ezagun gelditu ziren, eta haiekin bai, haiekin lasaitu nintzen. Hori bai, negar batean hasi nintzen. Bizirik jarraituko nuelako poztasunaren malkoak ziren haiek. Hiru ordu joan ziren zulotik atera ninduten arte.

"Zuloan nengoela, mesedez bakarrik ez uzteko esaten nien beste korrikalariei. Beldur nintzen ez ote ninduten bakarrik utziko" Jokin Lizeaga

Astirik izan al zenuten ezbeharrak zer ondorio izango zituen pentsatzeko?

A.M.: Ur azalera gerturatu ahala, okerrenean pentsatzen hasten zara, baina, aldi berean, esperantzaren atea ere irekita eduki nahi izaten duzu. Oso nekatuta nengoen, eta banekien indar gutxi gelditzen zitzaidala, baina ez nuen geldirik egon nahi. Baina, beste alde batetik, ez nuen gehiegi nekatu nahi. Ez nuen ezer ikusten, ez nuen ezer entzuten... Lagunek esan zidaten begiak ere zuri-zuri nituela. Esku-ohe bat ere ekarri zidaten, baina ez nuen hara igotzeko indarrik. Nik behintzat, Jokinek ez bezala, adiskideak nituen inguruko guztiak, eta banekien haiek ez nindutela bakarrik utziko.

Esan zenuen adiskideengatik ez balitz agian ez zinela bizirik irtengo. Zer garrantzi izan zuten?

A.M.: Askok egiten didaten galdera bat da, baina inoiz ez dut jakin esaten, hain da erlatiboa... Baina gauza bat badakit: erabakigarriak izan ziren ni bizirik ateratzeko. Hiru olatu handi jan nituen, baina motorraren soinua entzuten nuen, Jokinek korrikalarien ahotsak bezala. Hala ere, hori ez dakit horrela zen, edo horrela izatea nahi nuen. Garbigailu baten barruan nindoan irudipena nuen, biraka eta biraka. Gela ilun baten barruan nengoela zirudien, eta ondoko gelan jendea hitz egiten ari zela. Halako batean, zerura begira jartzea lortu nuen, eta Jamie Mitchellek atera ninduen hondartzara. Lau hankan atera nintzen. Denak salbu ikusi nituenean, ume baten antzera, ni ere negarrez hasi nintzen. Berriro ere bizia salbatu nuela ikusi nuen. Ni ez naiz gabonzalea, baina, ospitalean nengoela, neska lagunari esaten nion etxera itzuli behar genuela. Etxeko guztiak eta lagun guztiak besarkatzeko beharra nuen, zenbat maite nituen esateko beharra.
Axi Muniain surflaria
Heriotzatik gertu
Hilko zinetela pentsatu al zenuten?

J.L.: Bai, argi eta garbi. Ez nuen beste irtenbiderik ikusten, eta dena onartzen hasi nintzen. Ez nuen minik sentitzen hori pentsatzeagatik; ziurrenik, tristatuko nintzen, baina onartu egin nuen. Familiarekin gogoratu nintzen, zein egoera tristean hilko nintzen, inori ezer esan gabe, inor agurtu gabe... Ez nuen argirik ikusten. Zailtasunak eta ezinak besterik ez nuen ikusten.

A.M.: Bai, eta ziur nago etsipen horrek prestatzen gaituela, gainera, aurrera egiteko. Azkenean, uste dut bakoitzaren beldurrak babesten duela gizakia, baina egoera hain larri ikusten duzunean, beste muga hori gainditu egiten da, eta uste dut hori aldekoa dela. Hor jada ez dago izu-ikararik; horren ondoren, ez dago ezer. Inoizko esperientziarik okerrena izan zen, baina bakea sentitzen nuen, eta horrek izutu egin ninduen.

Nola gogoratzen dituzue erreskatatu eta ondorengo uneak?

A.M.: Oso hotz eta ahul sentitzen nintzen. Ospitalean ere manta pila bat jarri zidaten, eta denbora asko kostatu zitzaidan berriro ere onera itzultzea. Psikologikoki, oso zoriontsu eta esker oneko sentitzen nintzen denekin.

J.L.: Gogoan dut izugarrizko hotza nuela; gerora esan zidatenez, gorputza 32 graduren ingurura jaitsi zitzaidan. Morfina ere sartu zidaten. Bestalde, ez dut batere gogoratzen ez helikopteroan egindako bidaia, ez ospitalean nola sartu ninduten. Hutsune handi bat dut alde horretatik oroimenean. Esnatu nintzenean, bikotekidea ikusi nuen, eta jateko zerbait eskatu nion. Izugarrizko gosea nuen. Ez dut gogoratzen jan nuen ere, baina emazteak esaten dit hamar opil jan nituela, harrapatutako guztiak.

Beldur al zineten medikuak zer esango zizuen?

J.L.: Minik ez neukan, kendua zidatelako. Hala ere, nik beste egonezin bat neukan, eta zera zen: sagardotegi bat hartuta geneukala korrikalari batzuen artean, eta hara joan nahi nuela [barrezka]. Denei eskerrak eman nahi nizkien, eta, hara joateko, senda-agiria eskatu nien medikuei. Banekien sorbalda hautsita neukala, baina minik ez nuen. Erizainari ez nion besterik esaten, «arratsaldean senda-agiria emango didazu, ezta? Sagardotegia dugu!». Handik ordu gutxira, berriro ere mina itzuli zen, birikak gaizki nituen, arnasa hartzeko arazoak, saihets-hezurrak ere gaizki, orkatila...

A.M.: Nik banuen kezka, baina banekien non nengoen, eta zer espero nezakeen mediku haiengandik. Desastre hutsa izan zen. Ez zidaten tenperatura hartu, izugarrizko tripako minarekin nengoen... Haiek, ordea, tripa ondo neukala esaten zidaten, eta nik berriro ere ondo begiratzeko esaten nien, ez nintzela gauza gutxirekin kexatzen diren horietakoa. Tinpanoak ere hautsita neuzkala esaten nien, baina begiratu ere ez zidaten egin. Aurretik esana zidaten noizbait istripuren bat izanez gero Alcobacara ez joateko, Lisboara baizik. Alcobacara hamar minutu daude, eta Lisboara, berriz, ordubete. Ezer ez zidaten egin, eta, gainera, 55 euroko faktura iritsi zitzaidan. Hura izan zen ikasgaia. Etxera itzuli nintzen arte ez nuen jakin zer nuen.

Hala ere, hurrengo egunean istripua izandako lekura itzuli zinen berriro.

A.M.: Bai, eta olatu bat ere hartu nuen. Senda-agiria hartu nuenean, lagunengana joan nahi nuen berriro ere. Betiko jatetxeetan elkartzen gara, eta han elkartu nahi nuen haiekin, ondo nengoela ospatzeko. Beldur nintzen, eta neure buruari zera galdetu nahi nion; oraindik ere jarraitu nahi duzu? Susmoa banuen tinpanoa apurtuta neukala, baina ez zen ziurra. Ibili ere egiten nintzen, baina ez beti bezala. Lagunei laguntzera joan nintzen motorrarekin, nahiz eta neska laguna izugarri haserretu zen. Azken unean, lagunari olatu batean jartzeko eskatu nion. Ilunpetan geunden, eta, aurreko eguneko izualdia izan eta gero, berriro ere olatuak harrapatu ninduen. Orduan pentsatu nuen: «Hi haiz, hi, babalorea! Zer behar huen gaur ere hau egiteko?». Sentipen onak izan nituen, halere, eta beldurrari jaten ez niola eman pentsatu nuen. Denborarekin, konturatu naiz hura izan zela terapiarik onena. Axi Muniain eta Jokin Lizeaga
Zu, ordea, Lizeaga, handik ia urtebetera itzuli zinen zulora.

J.L.: Beharra sentitzen nuen. Berriro ere itzuli egin nahi nuen. Psikologoei ere esana nien berriro hara joan nahi nuela, eta haiek ez zidaten oztoporik jarri. Are gehiago, gomendatu ere egin zidaten hara berriro joatea. Gezurra badirudi ere, zuloari eskerrak eman nahi nizkion, zuloa nolakoa zen ikusi nahi nuen. Oso gogorra izan zen, denbora bat pasatu nuen bertan, eta nire terapia egin nuen. Bakeak egin nituen, nahiz eta berriro ere gauza okerrenetan pentsatzen hasi nintzen animalia batzuen burezurrak ikusi nituenean. Ez dakit lagundu didan, baina beharra nuen. Oraindik ere badut beldurra, ordura arte inoiz izan ez nuen bezalakoa: esaterako, mendian, leku ilunetan, askotan pentsatzen dut eroriz gero bizia gal daitekeela. Ez dakit inoiz berreskuratuko dudan beldurrik eza.

Baten batek eskatu al dizue zuen kirolera berriro ere ez itzultzeko?

J.L.: Bai, baina gehienbat kirol hau ezagutzen ez duen jendea izan da. Nire ustez, gurea ez da horrelako gauza bat pasatzeko moduko arriskua duen kirola. Nik ez diot eragozpenik ikusten. Egia da belauna apur dezakegula, baita lau hortz apurtu ere, baina horiek lesioak dira, eta besteak istripuak dira. Bi gauza oso ezberdin dira.

A.M.: Niri ez didate esan uzteko, baina kezka adierazi izan didate. Esan izan didate ea noiz arte jarraitu behar dudan mugetatik gertu. Nire kasuan, inork ez dit uzteko esan. Uste dut bi kirol oso ezberdin direla Jokinena eta nirea, eta gehiago esango dizut: itsasoan nola ibiltzen garen ikusita, oso istripu gutxi gertatzen dira. Olatu erraldoien esparruan, askotan zeharkatu izan ditugu mugak.

Istripua izan eta gero, aldatu zaizue izateko era?

A.M.: Bai, baina denbora pasatu da istripua izan nuenetik, eta, askotan, istripua izan eta hurrengo egunetan izan nuen sentsibilitate maila hartara itzuli nahi nuke. Eguneroko martxara itzultzean, dena ahazten da, baina ni saiatzen naiz berriro ere bizitza baloratzen, eta askotan errepikatzen diot neure buruari: «Axi, ez ahaztu han gertatutakoa!».

J.L.: Bai. Lehen ere, gauza xumeak asko baloratzen nituen, baina gaur egun askoz ere gehiago. Istripuak heriotza ere hor dagoela jakinarazi dit, eta horrek ere asko markatu nau. Ama hil zitzaidan arte, hilezkorra nintzela pentsatzen nuen. Baina gaur egun, amaren heriotza eta nire istripua izan eta gero, heriotza edonoiz etor daitekeela pentsatzen dut. Orain, gauza berezirik egin gabe, egunerokoak askoz ere gehiago gozatzen laguntzen dit, esaterako, familiarekin, ingurukoekin, egiten dudanarekin, gaurko bazkariarekin... Istripuak, halere, gauzen alderdi ona aurkitzen erakutsi dit.

"Ni saiatzen naiz berriro bizitza baloratzen. Askotan errepikatzen diot neure buruari: Axi, ez ahaztu han gertatutakoa!" Axi Muniain

Hiru seme-alaba dituzu. Azaldu al diezu istripuan zer gertatu zitzaizun?

J.L.: Bai, kontatu diet, eta oso garbi dute zer gertatu zen. Jendeak ere askotan galdetu izan dit haien aurrean zerbait, eta badakite heriotzaz hitz egiten ari naizela askotan. Esaterako, orain bi egun, erdiko semeak gosaritan esan zidan oso triste zegoela zulora erori nintzelako. Ez genuen gaia atera, baina bere hausnarketak egiten ariko dira oraindik. Niri ere, askotan, gaiaz hitz egiteak lagundu dit.

Ez zarete hasiberriak, eta biak ere 40 urteren ingurura gerturatzen ari zarete. Urteekin, zer areagotzen da, beldurra ala errespetua?

A.M.: Errespetua, zalantzarik gabe. Esaterako, Jokinek lehen aipatu duena. Istripuak orain dela urte asko harrapatu izan balu, agian ez zituen gogoeta horiek egingo zuloan zegoenean, eta hori esperientziak egiten du.

J.L.: Nik ere berdin. Gazteagoa zarenean, inkontzienteagoa izaten zara, ez da arriskurik ikusten. Gaur egun, aldiz, gauzak beste modu batera ikusten dira.]]>
<![CDATA[BIZITZARI BESTE BEGIRUNE BAT DIOTE]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1916/002/001/2019-07-07/bizitzari_beste_begirune_bat_diote.htm Sun, 07 Jul 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1916/002/001/2019-07-07/bizitzari_beste_begirune_bat_diote.htm
Bata bestearen kirolean ibilitakoak al zarete?

AXI MUNIAIN: Oso gutxi, ia batere ez. Entrenatzen ibiltzen naiz zerbait korrika-eta, gehienbat denboraldi-aurrean. Gogoan dut, dena dela, 18 urte nituenean, belarrian otitisa begiratzera joan eta medikuak nola esan zidan: «Edo surfa, edo entzumena!». Espezialistak debekatu egin nahi zidan surfean ibiltzea, kirol honen ondorioengatik. Amorruarekin, Herniora joan nintzen, elurretan, hil ala bizi. Gailurrera iritsi nintzenean, erabakia hartu nuen: surfean jarraituko nuela. Eta orain arte.

JOKIN LIZEAGA: Azken urteetan ez naiz ibili surfean. Orain hamabost urte, saiakera bat egin nuen hemen, Zarautzen. Makina bat buelta eman nuen zutik egoteko ahaleginean, baina handik denbora batera esan zidaten lehiaketetarako erabiltzen zen taula bat zela nik erabiltzen nuena, eta geroztik ez naiz saiatu ere egin.

Biek ezbehar larria izan duzue zuen kirolean ari zinetela. Olatu erraldoi batek irentsi egin zintuen zu, Muniain, 2016ko abenduan, Nazaren (Portugal). Zu, Lizeaga, 30 metroko sakonerako zulo batera erori zinen iazko apirilean, Europako Mendietako (Asturias, Espainia) lasterketa batean lehiatzen ari zinela. Aurretik izan al zenuten horrelako beste esperientzia traumatikorik?

A. M.: Hura bezain ezbehar larririk ez, egia esan. Azken udazken honetan, urrian, berriro ere tinpanoak hautsi nituen, eta horrek arazo bat sortu zidan. Arrastaka ibili naiz geroztik, eta arrauna ere debekatuta eduki dut negu guztian.

J.L.: 2015ean ere izan nuen larrialdi bat. Elurretan ginen, ikasleekin, Bisaurinen [2.670 metro, Huesca], eta erori egin nintzen. Sei hilabete pasatu nituen geldirik.

Surfa eta mendi lasterketak. Biak ere oso kirol ezberdinak dira. Zu, Muniain, olatu erraldoietan ibiltzen zara surfean, eta badakizu ondorioak larriak direla eroriz gero; zuk, Lizeaga, inoiz ez zenuen pentsatuko erorita horrelako ondorio larriak izango zenituenik.

A.M.: Sekula ez duzu hori pentsatzen, nahiz eta badakigun gerta daitekeela. Nik gogoan dut gainera zer zetorkidan irudi haiek ikusi eta oraindik ere ondorioak sufritzen hasi ez nintzenean. Oso aurreikuspen beltzak nituen, eta lehen kolpeak beldurra areagotzen du, gainera. Handik hasten dira mamuak ateratzen, eta ni azkar hasi nintzen pentsatzen ez nuela aukerarik izango ezta kontatzeko ere. Baina, bestalde, argi izan nuen zer egin behar nuen, eta protokoloa ahalik eta urrunena eraman nuen. Zortearen esku gelditu nintzen, eta ez nion kontra egin.

J.L.: Nire kirolak ez luke arriskutsua izan beharrik, traumatikoa agian bai, baina arriskutsua ez. Eskalada edo alpinismoa izan daitezke, baina mendian, eta, gainera, lasterketa batean, ez dut uste bizia arriskuan egon daitekeenik. Faktore ugari elkartu ziren, eta oso egoera lazgarria ekarri zuten.

Istripua eta ondorioak

Oraindik ere sufritzen ari al zarete istripuaren ondorioak?

J.L.: Ni oraindik ere lesionaturik nago, eta iruditzen zait lesio batzuk betiko izango ditudala. Lesio traumatologikoen aldetik, bizkarrezurrak eta orkatilak ematen didate arazo gehien, sorbalda ere hor dago... Eta, gero, lesio neurologikoak etorri ziren. Buruko nerbio optikoan ere arazoak ditut; %30eko zuntz galera bat izan dut bertan, eta oraindik ez dakigu gehiagora joango den edo ez. Istripua izan eta hamabost hilabete pasatu eta gero, oraindik ere gaixo agiriarekin nago. Guztiz suspertzea oso zaila izango da, baina espero dut bizitza normala egiteko moduan izatea.

A.M.: Nik ezetz esango nuke; ia bi urte dira istripua ian nuela. Egia da itzultzea gogorra egiten zaidala. Badakizu zertara zoazen, eta aurretik ere zer pasatutakoa zaren. Oso zaila egiten da balore berarekin itzultzea, baina iruditzen zait erosotasun puntu handi batekin nagoela.

Egun hartako amesgaiztoak izaten al dituzue oraindik ere, denbora pixka bat pasatu den arren?

A.M.: Bai; batik bat, leku berera itzultzen naizenean, eta baldintza berdinetan. Emozioak azaleratu egiten dira, eta bizi izandako esperientzia hain gogorra izanda, are gehiago. Hala ere, ametsetan ez zait azaleratzen, eta hori ere eskertzen dut. Bestelako amets txoroak izan ditut: esaterako, izugarrizko itsasoa izan eta ni kanpoan zigortuta, lotuta egotea, itsasora sartu ezinda.

Biak ala biak ere istripu larriak izan ziren. Muniain, zu konturatu zinen zer gertatzen ari zitzaizun. Zurea, berriz, Lizeaga, ezustean izan zen. Nola gogoratzen duzue une hura?

J.L.: Nik lekua ez nuen ezagutzen, eta erortzea ere ez nuen espero. Korrika nindoan lasterketa batean, eta, halako batean, lurrak irentsi egin ninduen. Ez da espero den une bat, eta erortzen ari nintzela jabetu nintzen metro asko zirela. Txirrista batean nindoala zirudien, eroriko libre batean. Oso luze egin zitzaidan, eta itsasoarekin amestu nuen, bertan azalduko nintzela edo. Segundo gutxi izango ziren, baina itsasora joateko bidaia luze baten antzekoa izan zen. Ura erortzen zen, elurra urtzen ari zen... Nolabait kokatzeko modua egin nuen, ura, bidaia, itsasora... Non nago? Gora begiratzen nuen, eta zulo txiki bat besterik ez nuen ikusten. Sorbalda apurtu nuela segituan konturatu nintzen. Zintzilik nuen besoa, eta bizia nola aurreztu pentsatzen hasi nintzen. Banekien bizia itzaltzea denbora kontua izango zela. Buruari galdezka hasi nintzen: zenbat iraungo dut egoera honetan? Ahalik eta energia handiena gordetzen saiatu nintzen. Zerbait jaten, gel bat eta barratxo pare bat banituen, eta bero mantentzen saiatu nintzen. Ez nuen batere itxaropenik bizirik irteteko. Mentalki nahiko argi nengoen, eta oihuka hasi nintzen. Banekien bide onetik nindoala korrika, eta korrikalari gehienek ere handik igaro behar zutela. Halako batean, berekoien antzera pentsatu nuen, eta besteren bat ere erori eta haren berotasunarekin gehiago iraun nezakeela ere pentsatu nuen, haien arropa, haien jana... Haiek erortzean, hilko balira ere, haien berotasuna izango nukeen agian beste ordu laurden edo hogei minutuan. Bizirik irauteko edozer gauza pentsatzen hasi nintzen. Dena beltz ikusten denean, horrelako gauzak ere pentsatzen dira.

A.M.: Bertan zegoen jende guztia ezagutzen nuen, eta laguntza eman zidaten guztiak ere lagunak nituen, zorionez. Nazaren, uneko laguntza oso ona izan nuen, nahiz eta ospitaleak eta hurrengo laguntzak ez hain onak izan. Momentuko laguntza hori ezinbestekoa izaten da. Izugarrizko kolpea hartu nuen, eta gogoan dut arnasketarekin eta aireberritzearekin hasi nintzela berehala. Hori egin beharra nuen, kosta ahala kosta. Nire aukerak hori egitearen mende zeuden, eta orduan ez nintzela aterako pentsatu banu, han geldituko nintzen. Konortea erabat ez nuen inoiz galdu, baina olatu erraldoiak lehertu eta eztanda egin zuenean, neoprenoa hautsi eta bizkarrezur dena jo zidan. Tinpanoak lehertu, eta itzaltzeko aukera guztiak nituela pentsatu nuen. Ur azalera itzuli nintzenean ez nekien non zegoen ez goia ez behea. Txalekotik tiratu nuen, eta puztu egin zen, baina 25 gramoko botila ez zen hain ondo bete, presio kontuagatik. Bigarren kolpean, berriz, dena amaituko zela pentsatu nuen, goraka igotzen hasi nintzen arte. Besakadaren bat ere egin nuen, baina ez nekien ur azalera iritsiko nintzen edo ez, denbora neramalako zurrunbiloan sartuta. Ur azalera iritsi nintzenean, motorraren soinua entzun nuen, baina ez nekien zergatik entzuten nuen. Erreskateko motoak nire ondotik pasatu zirela esan zidaten, eta ia-ia nire gainetik ere ibili omen zirela.

Minutuak ordu ere bihurtuko ziren zuloan.

J.L.: Bai. Denbora batean inor ez zen agertu, hotza ere areagotuz zihoan, dardarka nengoen... Pixkanaka-pixkanaka eskalatzea erabaki nuen, eta, zorionez, sei metro inguru igotzea lortu nuen, esku bakar batez. Beste korrikalarien oinak ere ikusten hasi nintzen, eta haiek igarotzen zirenean oihuka hasi nintzen. Halako batean, korrikalari bat gelditu egin zen, eta ez joateko esaten nion, bertan bakarrik ez uzteko. Baina alde egin zuen. Anoa gunean nire berri emango zuela esan zidan, eta bakarrik utzi ninduen. Mundua erori zitzaidan berriro ere. Handik gutxira, besteren batzuk gelditu ziren, eta haiei besterik ez nien esaten: «Mesedez, ez nazazue hemen bakarrik utzi». Gero, bi ezagun gelditu ziren, eta haiekin bai, haiekin lasaitu nintzen. Hori bai, negar batean hasi nintzen. Bizirik jarraituko nuelako poztasunaren malkoak ziren haiek. Hiru ordu joan ziren zulotik atera ninduten arte.

Astirik izan al zenuten ezbeharrak zer ondorio izango zituen pentsatzeko?

A.M.: Ur azalera gerturatu ahala, okerrenean pentsatzen hasten zara, baina, aldi berean, esperantzaren atea ere irekita eduki nahi izaten duzu. Oso nekatuta nengoen, eta banekien indar gutxi gelditzen zitzaidala, baina ez nuen geldirik egon nahi. Baina, beste alde batetik, ez nuen gehiegi nekatu nahi. Ez nuen ezer ikusten, ez nuen ezer entzuten... Lagunek esan zidaten begiak ere zuri-zuri nituela. Esku-ohe bat ere ekarri zidaten, baina ez nuen hara igotzeko indarrik. Nik behintzat, Jokinek ez bezala, adiskideak nituen inguruko guztiak, eta banekien haiek ez nindutela bakarrik utziko.

Esan zenuen adiskideengatik ez balitz agian ez zinela bizirik irtengo. Zer garrantzi izan zuten?

A.M.: Askok egiten didaten galdera bat da, baina inoiz ez dut jakin esaten, hain da erlatiboa... Baina gauza bat badakit: erabakigarriak izan ziren ni bizirik ateratzeko. Hiru olatu handi jan nituen, baina motorraren soinua entzuten nuen, Jokinek korrikalarien ahotsak bezala. Hala ere, hori ez dakit horrela zen, edo horrela izatea nahi nuen. Garbigailu baten barruan nindoan irudipena nuen, biraka eta biraka. Gela ilun baten barruan nengoela zirudien, eta ondoko gelan jendea hitz egiten ari zela. Halako batean, zerura begira jartzea lortu nuen, eta Jamie Mitchellek atera ninduen hondartzara. Lau hankan atera nintzen. Denak salbu ikusi nituenean, ume baten antzera, ni ere negarrez hasi nintzen. Berriro ere bizia salbatu nuela ikusi nuen. Ni ez naiz gabonzalea, baina, ospitalean nengoela, neska lagunari esaten nion etxera itzuli behar genuela. Etxeko guztiak eta lagun guztiak besarkatzeko beharra nuen, zenbat maite nituen esateko beharra.

Heriotzatik gertu

Hilko zinetela pentsatu al zenuten?

J.L.: Bai, argi eta garbi. Ez nuen beste irtenbiderik ikusten, eta dena onartzen hasi nintzen. Ez nuen minik sentitzen hori pentsatzeagatik; ziurrenik, tristatuko nintzen, baina onartu egin nuen. Familiarekin gogoratu nintzen, zein egoera tristean hilko nintzen, inori ezer esan gabe, inor agurtu gabe... Ez nuen argirik ikusten. Zailtasunak eta ezinak besterik ez nuen ikusten.

A.M.: Bai, eta ziur nago etsipen horrek prestatzen gaituela, gainera, aurrera egiteko. Azkenean, uste dut bakoitzaren beldurrak babesten duela gizakia, baina egoera hain larri ikusten duzunean, beste muga hori gainditu egiten da, eta uste dut hori aldekoa dela. Hor jada ez dago izu-ikararik; horren ondoren, ez dago ezer. Inoizko esperientziarik okerrena izan zen, baina bakea sentitzen nuen, eta horrek izutu egin ninduen.

Nola gogoratzen dituzue erreskatatu eta ondorengo uneak?

A.M.: Oso hotz eta ahul sentitzen nintzen. Ospitalean ere manta pila bat jarri zidaten, eta denbora asko kostatu zitzaidan berriro ere onera itzultzea. Psikologikoki, oso zoriontsu eta esker oneko sentitzen nintzen denekin.

J.L.: Gogoan dut izugarrizko hotza nuela; gerora esan zidatenez, gorputza 32 graduren ingurura jaitsi zitzaidan. Morfina ere sartu zidaten. Bestalde, ez dut batere gogoratzen ez helikopteroan egindako bidaia, ez ospitalean nola sartu ninduten. Hutsune handi bat dut alde horretatik oroimenean. Esnatu nintzenean, bikotekidea ikusi nuen, eta jateko zerbait eskatu nion. Izugarrizko gosea nuen. Ez dut gogoratzen jan nuen ere, baina emazteak esaten dit hamar opil jan nituela, harrapatutako guztiak.

Beldur al zineten medikuak zer esango zizuen?

J.L.: Minik ez neukan, kendua zidatelako. Hala ere, nik beste egonezin bat neukan, eta zera zen: sagardotegi bat hartuta geneukala korrikalari batzuen artean, eta hara joan nahi nuela [barrezka]. Denei eskerrak eman nahi nizkien, eta, hara joateko, senda-agiria eskatu nien medikuei. Banekien sorbalda hautsita neukala, baina minik ez nuen. Erizainari ez nion besterik esaten, «arratsaldean senda-agiria emango didazu, ezta? Sagardotegia dugu!». Handik ordu gutxira, berriro ere mina itzuli zen, birikak gaizki nituen, arnasa hartzeko arazoak, saihets-hezurrak ere gaizki, orkatila...

A.M.: Nik banuen kezka, baina banekien non nengoen, eta zer espero nezakeen mediku haiengandik. Desastre hutsa izan zen. Ez zidaten tenperatura hartu, izugarrizko tripako minarekin nengoen... Haiek, ordea, tripa ondo neukala esaten zidaten, eta nik berriro ere ondo begiratzeko esaten nien, ez nintzela gauza gutxirekin kexatzen diren horietakoa. Tinpanoak ere hautsita neuzkala esaten nien, baina begiratu ere ez zidaten egin. Aurretik esana zidaten noizbait istripuren bat izanez gero Alcobacara ez joateko, Lisboara baizik. Alcobacara hamar minutu daude, eta Lisboara, berriz, ordubete. Ezer ez zidaten egin, eta, gainera, 55 euroko faktura iritsi zitzaidan. Hura izan zen ikasgaia. Etxera itzuli nintzen arte ez nuen jakin zer nuen.

Hala ere, hurrengo egunean istripua izandako lekura itzuli zinen berriro.

A.M.: Bai, eta olatu bat ere hartu nuen. Senda-agiria hartu nuenean, lagunengana joan nahi nuen berriro ere. Betiko jatetxeetan elkartzen gara, eta han elkartu nahi nuen haiekin, ondo nengoela ospatzeko. Beldur nintzen, eta neure buruari zera galdetu nahi nion; oraindik ere jarraitu nahi duzu? Susmoa banuen tinpanoa apurtuta neukala, baina ez zen ziurra. Ibili ere egiten nintzen, baina ez beti bezala. Lagunei laguntzera joan nintzen motorrarekin, nahiz eta neska laguna izugarri haserretu zen. Azken unean, lagunari olatu batean jartzeko eskatu nion. Ilunpetan geunden, eta, aurreko eguneko izualdia izan eta gero, berriro ere olatuak harrapatu ninduen. Orduan pentsatu nuen: «Hi haiz, hi, babalorea! Zer behar huen gaur ere hau egiteko?». Sentipen onak izan nituen, halere, eta beldurrari jaten ez niola eman pentsatu nuen. Denborarekin, konturatu naiz hura izan zela terapiarik onena.

Zu, ordea, Lizeaga, handik ia urtebetera itzuli zinen zulora.

J.L.: Beharra sentitzen nuen. Berriro ere itzuli egin nahi nuen. Psikologoei ere esana nien berriro hara joan nahi nuela, eta haiek ez zidaten oztoporik jarri. Are gehiago, gomendatu ere egin zidaten hara berriro joatea. Gezurra badirudi ere, zuloari eskerrak eman nahi nizkion, zuloa nolakoa zen ikusi nahi nuen. Oso gogorra izan zen, denbora bat pasatu nuen bertan, eta nire terapia egin nuen. Bakeak egin nituen, nahiz eta berriro ere gauza okerrenetan pentsatzen hasi nintzen animalia batzuen burezurrak ikusi nituenean. Ez dakit lagundu didan, baina beharra nuen. Oraindik ere badut beldurra, ordura arte inoiz izan ez nuen bezalakoa: esaterako, mendian, leku ilunetan, askotan pentsatzen dut eroriz gero bizia gal daitekeela. Ez dakit inoiz berreskuratuko dudan beldurrik eza.

Baten batek eskatu al dizue zuen kirolera berriro ere ez itzultzeko?

J.L.: Bai, baina gehienbat kirol hau ezagutzen ez duen jendea izan da. Nire ustez, gurea ez da horrelako gauza bat pasatzeko moduko arriskua duen kirola. Nik ez diot eragozpenik ikusten. Egia da belauna apur dezakegula, baita lau hortz apurtu ere, baina horiek lesioak dira, eta besteak istripuak dira. Bi gauza oso ezberdin dira.

A.M.: Niri ez didate esan uzteko, baina kezka adierazi izan didate. Esan izan didate ea noiz arte jarraitu behar dudan mugetatik gertu. Nire kasuan, inork ez dit uzteko esan. Uste dut bi kirol oso ezberdin direla Jokinena eta nirea, eta gehiago esango dizut: itsasoan nola ibiltzen garen ikusita, oso istripu gutxi gertatzen dira. Olatu erraldoien esparruan, askotan zeharkatu izan ditugu mugak.

Istripua izan eta gero, aldatu zaizue izateko era?

A.M.: Bai, baina denbora pasatu da istripua izan nuenetik, eta, askotan, istripua izan eta hurrengo egunetan izan nuen sentsibilitate maila hartara itzuli nahi nuke. Eguneroko martxara itzultzean, dena ahazten da, baina ni saiatzen naiz berriro ere bizitza baloratzen, eta askotan errepikatzen diot neure buruari: «Axi, ez ahaztu han gertatutakoa!».

J.L.: Bai. Lehen ere, gauza xumeak asko baloratzen nituen, baina gaur egun askoz ere gehiago. Istripuak heriotza ere hor dagoela jakinarazi dit, eta horrek ere asko markatu nau. Ama hil zitzaidan arte, hilezkorra nintzela pentsatzen nuen. Baina gaur egun, amaren heriotza eta nire istripua izan eta gero, heriotza edonoiz etor daitekeela pentsatzen dut. Orain, gauza berezirik egin gabe, egunerokoak askoz ere gehiago gozatzen laguntzen dit, esaterako, familiarekin, ingurukoekin, egiten dudanarekin, gaurko bazkariarekin... Istripuak, halere, gauzen alderdi ona aurkitzen erakutsi dit.

Hiru seme-alaba dituzu. Azaldu al diezu istripuan zer gertatu zitzaizun?

J.L.: Bai, kontatu diet, eta oso garbi dute zer gertatu zen. Jendeak ere askotan galdetu izan dit haien aurrean zerbait, eta badakite heriotzaz hitz egiten ari naizela askotan. Esaterako, orain bi egun, erdiko semeak gosaritan esan zidan oso triste zegoela zulora erori nintzelako. Ez genuen gaia atera, baina bere hausnarketak egiten ariko dira oraindik. Niri ere, askotan, gaiaz hitz egiteak lagundu dit.

Ez zarete hasiberriak, eta biak ere 40 urteren ingurura gerturatzen ari zarete. Urteekin, zer areagotzen da, beldurra ala errespetua?

A.M.: Errespetua, zalantzarik gabe. Esaterako, Jokinek lehen aipatu duena. Istripuak orain dela urte asko harrapatu izan balu, agian ez zituen gogoeta horiek egingo zuloan zegoenean, eta hori esperientziak egiten du.

J.L.: Nik ere berdin. Gazteagoa zarenean, inkontzienteagoa izaten zara, ez da arriskurik ikusten. Gaur egun, aldiz, gauzak beste modu batera ikusten dira.]]>
<![CDATA[Urdinen erakustaldia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1876/024/001/2019-07-02/urdinen_erakustaldia.htm Tue, 02 Jul 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1876/024/001/2019-07-02/urdinen_erakustaldia.htm
Emaitzak kontuan hartuta, ezin ahaztu Oier Ariznabarreta durangarrak egin duen denboraldia. Lehenik, Kanpezu-Ioar (Araba) lasterketa irabazi zuen. Gero, Espainiako txapeldun izan zen Otañesen (Espainia), eta gerora etorri dira Granadako (Espainia) laugarren postua eta Zumaiako garaipena. Emaitza horiekin, Espainiako Kopa ere eskuratu du. Ariznabarretak ez ezik, Asier Larruzeak, Beñat Katarainek eta Iñigo Alzolak ere lehen hamarren artean amaitu dute.

Emakumeetan ere oso ondo aritu da euskal selekzioa. Bi emakume aritu dira Kopan: Laida Elizegi eta Maite Etxezarreta. Elizegi laugarren izan da; Etxezarretak, berriz, hiru lasterketa besterik ez du jokatu. Kanpezun irabazi egin zuen, baina, han izandako eroriko baten eraginez, kopa bertan behera utzi zuen.

1.Zein izan da lasterketa guztietan gogokoena?

2.Non sufritu zenuen gehien? Zergatik?

3.Gustura gelditu al zara egindako koparekin?

4.Zein ziren helburuak?

5.Gehiago espero al zenuen?

LAIDA ELIZEGIZaldibia, Gipuzkoa, 1991
«Espainiako Kopak eman didan onena taldekideak izan dira»

1.Gogokoena Kanpezu-Ioar lasterketa [Araba] izan da, ibilbidea, distantzia eta desnibela kontuan hartuta.

2.Gehien sufritu nuena Borrioleko lasterketa [Castello, Herrialde Katalanak] izan zen. Sasoi hasieran izan zen, martxoan; lurzoru gogorra, harri asko... Gorputzaldi arraroa nuen, eta lasterketan zehar ere sentipen oso txarrak izan nituen.

3.Lehenengo lasterketa nola joan zen ikusita, lortutako emaitzarekin oso gustura gelditu naiz. Lasterketaz lasterketa sentsazioak eta emaitzak ere hobetzen joan dira. Pena da ezin izan ditudala bete-betean gozatu, giharretan gainkargak eta minak izan ditudalako. Baina azken lasterketetan gozatu egin dut, eta, Zumaian, inola ere espero ez nuen postua lortu nuen. Oso gustura nago.

4.Helburu nagusia esperientzia berri bat bizitzea eta gozatzea zen. Talde ederra osatu dugu, giro mundiala eduki dugu bidaian, lasterketan eta lasterketa ondorenetan; beraz, helburua beteta! Kopak eman didan onena taldekideak izan dira.

5.Ez nekien zer aurkarirekin arituko ginen kopan lehiatzen, zer maila egongo ote zen, eta ni ere zer egoera fisikotan egongo nintzen. Egia esan, ez neukan aurreikuspenik eginda, baina ez nuen gehiago espero.

MAITE ETXEZARRETAAzpeitia, Gipuzkoa, 1991
«Espero baino hobeto eta gusturago aritu naiz»

1.Kanpezu-Ioar. Asko gustatzen zaidan lasterketa bat delako. Desnibel dezente eduki arren, korrika asko egitekoa da, eta inguru oso polita du. Familiakoak ere han izan ziren, animatzen; taldekideekin asteburu ederra pasatu genuen, eta, gainera, emaitza ezin hobearekin itzuli nintzen etxera.

2.Malagan [Espainia]. Lasterketa asko gustatu zitzaidan, baina erorikotik hilabetera izan zen. Gutxi entrenatuta iritsi nintzen.

3.Ezin bukatu izanak pena ematen dit, baina egin ditudan lasterketetan oso sentipen onak izan ditut, eta Jokin Lizeagaren entrenamenduekin hobetzen ari naizela ikusi dut. Oso pozik nago.

4.Hautatzaileek jarritakoak, Espainiako Kopa txukun bat egitea eta minik ez hartzea. Nire helburuak, berriz, esperientzia berriak bizitzea, kideengandik ikastea eta hobetzen jarraitzea.

5.Helburua erdi bete dudalakoan nago; beste baterako gelditzen zait Kopa amaitzea. Hala ere, espero nuen baino askoz ere hobeto eta gusturago ibili naiz.

OIER ARIZNABARRETADurango, Bizkaia, 1983
«Pozik nago emaitzekin, baina jaitsieretan hobetu beharra dut»

1.Kanpezukoa izan da. Neure buruari erakutsi nahi nion edonori aurre egiteko gai nintzela, eta lasterketa horrek lagundu dit hurrengoetan ausardiaz lehiatzen. Ibilbideari eta antolakuntzari dagokionez, Kanpezukoa eta Zumaiakoa izugarriak izan dira.

2.Zumaian sufritu dut gehien. Zumaiako lasterketaren aurreko astean, lasterketa bat izan nuen, Granadan [Espainia]; koparen garaipena bermatzeko asmoz joan nintzen, baina gaizki atera zitzaidan. Horren ondorioz, urduritasun puntu batekin igaro nuen aste osoa, ez bainekien zer estrategia erabili Zumaiako lasterketan. Hasieratik bizkor irtetea erabaki nuen, eta, egun horretako eguraldiaren baldintzak kontuan izanda, erabat hautsita eta deshidratatuta helmugaratu nintzen.

3.Emaitzarekin bai, baina arantza bat gelditu zait jaitsierekin. Igotzen eta sasiordekan erraztasunez egiten dut korrika, baina jaitsieratan eta leku teknikoetan oso traketsa naiz.

4.Kanpezuko lasterketa bakarrik korritzeko asmoa nuen, eta hori irabazi eta gero Espainiako Txapelketan probatzea. Espainiako Txapelketa irabazi nuen, eta lasterketa koparako puntuagarria zenez, Eneko Aliende hautatzaileak kopa Euskal Selekzioarekin kopa egiteko aukera eskaini zidan. Lasterketa bakoitzeko helburua irabaztea izan da beti.

5.Espainiako Kopari dagokionez, ezin dut esan gehiago espero nuenik. Pozik geratu naiz emaitzekin, baina badaukat gauza pare bat hobetzeko. Gehiago espero nuen Zegamako lasterketan, eta arantza horrekin geldituko naiz aurten. Hori izan liteke datorren urterako helburu berria.

ASIER LARRUZEAGueñes, Bizkaia, 1990
«Pozik nago. Lasterketa guztietan barruan neukan guztia eman dut»

1.Gehien gustatu zaidana Kanpezukoa izan da, distantziagatik, desnibelagatik eta paisaiagatik. Egia da lasterketan ia ez garela konturatzen zer dugun inguruan, baina, lasterketaren aurreko astean, bertan entrenatu genuen, eta orduan ikusi genuen paisaia zer ederra zen. Malagakoa ere gustatu zitzaidan.

2.Lehenengoan, MABOn [Castello, Herrialde Katalanak], eta azkenengo bietan, Granadako La Sagra Sky Racen eta Zumaiako Flysch Trailen. Hiruretan beroa izan zen nagusi, eta niri ez zait batere ondo etortzen giro beroa. MABOn, oinazpietan arazoekin ibili nintzen, eta Granadan eta Zumaian batez ere deshidratazioa izan zen arazo nagusia.

3.Bai, gustura gelditu naiz, bai. Uste dut pozik egoteko modukoa dela sailkapen nagusian laugarren postua lortu izana -egindako lasterketan bi podium eskuratu eta gero-, eta Espainiako txapelketan zortzigarren izatea. Halere, arantza bat gelditu zait: nagusian podiuma lortzea nuen helburu, eta azkenean ezin izan dut, nahiz eta oso gertu eduki.

4.Helburua podiumean sartzea zen, eta azkenean atarian gelditu naiz. Txokolatezko dominarekin konformatu behar izan dut.

5.Egia esan, bai. Baina, lehen esan bezala, pozik nago lortutakoarekin. Lasterketa guztietan barruan neukan guztia eman dut, eta azkenean lortutako laugarren postua ona dela uste dut.

AXIER ALONSOOñati, Gipuzkoa, 1988
«Zerbait gehiago espero nuen. Aurrekoek denbora gehiegi atera didate»

1.Gogokoena, etxekoa, Kanpezu-Ioar. Inguru eta paraje oso polita da, bidezidor eta gailurreria zati ikusgarriekin. Gainera, korrika egiteko eguraldi bikaina izan genuen, eta talde guztiak eta Euskal Herriko korrikalari asko oso ondo aritu ginen.

2.MABOn sufritu nuen gehien. Mendiko eski denboraldian sartuta nengoen, eta, bat-batean, Castellon, izugarrizko maila zegoen lasterketa batean, bero itogarriarekin, asko sufritzea tokatu zitzaidan. Horretaz gain, lasterketa erdi inguruan eroriko bat izan nuen, eta lasai helmugaratzea erabaki nuen. Hurrengo astean Pierra Menta neukan.

3.Egia esan, ez dakit zein den arrazoia, agian eskiko denboralditik zuzenean Espainiako Kopako lasterketetara pasatu izana edo zer, baina emaitza aldetik zerbait gehiago espero nuen. Lasterketa askotan denbora gehiegi atera didate aurrekoek.

4.Euskal selekzioak emandako aukera polit hau ahalik eta gehien gozatzea, eta, gero, neure burua aurreko urtean baino apur bat aurrerago ikustea.

5.Bat lortu dut, bestea ez, baina oso pozik nago. Beti prestatzen dugu denboraldia ilusio handiarekin, eta askoz gehiago Euskal selekzioko kide izango zarela esaten dizutenean.

IÑIGO ALZOLAArrasate, Gipuzkoa, 1990?
«Ez nuen espero lehen urtean aurreneko hamarren artean egotea»

1.Kanpezu Ioar eta Los Tajos [Malaga, Espainia]. Nire gaitasun eta ezaugarrietara hobeto egokitzen zen Kanpezuko lasterketa, baina Malagan jokatu genuena ere asko gustatu zitzaidan. Ibilbide polita izan zen, eta lasterketak denetik izan zuen; baina azken 30 minutuetan asko sufritu nuen, bi postu galdu bainituen. Hala ere, oso pozik gelditu nintzen lortutakoarekin. Gainera, nik jakin gabe eta sekulako sorpresa emanez, nire bikotekidea, nire bi arrebak eta Julen etorri ziren, eta ilusio handia egin zidan horrek.

2.Lasterketa guztietan tokatu zait sufritzea, baina, zalantzarik gabe, Granadan jokatu genuen La Sagra izan da guztietan gogorrena. Jota heldu nintzen helmugara, ezinean, eta, azken kilometroan, lau postu galdu nituen. Sentsazio onekin eta aurreko postuetan hasi arren, lehenengo jaitsieran oso trakets ibili nintzen, eta postu asko galdu eta atzetik aurrerakoa egitea tokatu zitzaidan; nahi baino lehenago indar gabe gelditu nintzen.

3.Oro har, gustura gelditu naiz izandako esperientziarekin eta Espainiako Kopan eskuratu dudan emaitzarekin. Egia esan, uste dut asko hobetu dezakedala distantzia eta lasterketa estilo hauetan. Orain, hotzean pentsatuta, puntu batzuk eskuetatik joan zaizkidala pentsatzen dudan arren, dena eman dudan sentsazioarekin gelditzen naiz. Beraz, pozik nago.

4.Niretzat zerbait berria izan da, eta nire helburua nire onena ematea izan da, kontuan izanda distantzia horretara eta lasterketa estilo horietara egokitu behar nintzela. Aukera izanez gero, Kopa honetan lehiatzera itzuliko nintzateke, aurten lortutakoa hobetzeko asmoarekin.

5.Azken emaitzari dagokionez, ez nuen inoiz esperoko nire lehenengo urtean lehenengo hamar onenetan sailkatzea. Gorputzak lasterketa guztietan nola erantzun duen ikusita, pozik gelditu naiz, nahiz eta oso nekatuta bukatu dudan.

BEÑAT KATARAINLakuntza, Nafarroa, 1989
«Bosgarren sailkatu naiz Kopan. Oso gustura nago emaitza horrekin»

1.Malagako Los Tajos Skyrace.

2.Otañesen [Kantabria, Espainia] sufritu nuen gehien. Indartsu atera nintzen, eta luze egin zitzaidan. Puntuak pilatuko zituen selekzioko azken korrikalaria nintzen, eta nuen guztia eman nuen.

3.Bai, oso gustura. Kopan bosgarren gelditu naiz. Maila handia egon da lasterketa guztietan, eta hemen inork ez du ezer oparitzen.

4.Helburu nagusia lehen hamarretan egitea zen. Bestalde, Espainiako lasterketak ezagutzeko aukera paregabe hori aprobetxatu nahi nuen.

5.Ez nuen gehiago espero. Jada lehen lasterketan, nire lekua zein zen konturatu nintzen.

XABI MACIASIruñea, 1995
«Uste dut oraindik askoz gehiago eman dezakedala»

1.Alhaurin el Granden [Andaluzia, Espainia] egindakoa izan da. Kopako bigarren lasterketa izanik, denbora gehiago izan nuen prestatzeko, eta sasoiz nahiko ongi ibili nintzen. Ibilbidea ere aparta izan zen guretzat, gogorra, desnibel dezenterekin, eta zati tekniko askorekin.

2.MABOn. Martxo hasieran zen, eta orduan ipar-eski denboraldian murgildurik egoten naiz. Izugarrizko beroa pasatu behar izan genuen, hotzera ohituta egonda. Ibilbidea ere ez zen aproposa guretzat.

3.Asko hobetu daitekeela uste dut. Aurten goizegi hasi da niretzat. Nahiko lasterketa gogorrak izaten dira, eta neke handia uzten dute, bai fisikoki, bai mentalki.

4.Ongi pasatzea, lasterketaz gozatzea, eta selekzio kideekin giro onean ibiltzea da bereziki. Egia esan, nahiko erraza da, han dagoen lagun taldearekin. Postuei dagokienez, lasterketa guztietan lehen hamarren artean sartzea izango litzateke. Lasterketa batzuetan nahiko erraza izan daiteke, baina beste batzuetan oso maila ona egoten da, eta asko kostatzen da.

5.Zerbait gehiago espero nuen. Uste dut oraindik askoz gehiago eman dezakedala, atera ezinean dagoen zerbait dudala. Aterako da; agian aurten ez, baina datozen urteetarako esperantza dut.]]>
<![CDATA[«Txalotzekoa da hainbat eskalatzaile egiten ari diren lana»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1949/024/001/2019-06-25/txalotzekoa_da_hainbat_eskalatzaile_egiten_ari_diren_lana.htm Tue, 25 Jun 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1949/024/001/2019-06-25/txalotzekoa_da_hainbat_eskalatzaile_egiten_ari_diren_lana.htm
Asteburu asko pasatzen ditu etxetik kanpo. Urte batzuk badira eskaladako euskal selekzioarekin lanean hasi zela. Gaur egun, Espainiako eskalatzaile gehienak pasatzen dira bere eskuetatik. Eskalada munduan ibiltzen direnen ahotan, gaur egun Europan dagoen fisioterapeutarik onena da diziplina horretarako. Xabier anaiak erakarri zuen mendira eta eskaladara, eta bertan jarraitzen du.

Eskaladan nahiko berandu hasi zinen.

Bai, unibertsitatetik itzulitakoan. Ikasketak Katalunian egin nituen, eta ordurako kirol eskalada oso sartua zegoen han. 21 urte inguru nituen hasi nintzenean, gaur egungo ikuspegitik oso berandu.

Zailtasun handiko bideak kateatu zenituen.

Bai, 7b+ zailtasuna bistara, eta 8a zailtasunak eginak ditut. Garai haietan zerbait bazen. Gaur egungo markekin alderatuta ez da aparteko ezer, baina nahiko ondo moldatzen nintzen. Yosemiten ere [AEB], The nose bide mitikoa egin genuen. Oso pozik nago egindako ibilbidearekin.

Xabier anaiarekin hasi zinen. Oso gazterik hil zen, 23 urterekin, Cho Oyun. Gauza handiak eginak zituen ordurako. Nola gogoratzen duzu?

Izugarrizko energia eta motibazioa zuen mutil gazte bat zen. Espedizio batetik etortzen zenean, ez zuen hurrengoan pentsatzen, baizik eta hurrengo bost espedizioetan. Mendi gose handia izaten zuen beti, eta oso indartsua zen fisikoki eta psikologikoki. Sufrimendurako gaitasun handia zuen, gainera.

2004ko urriaren 17a nola gogoratzen duzu?

Oso gogorra izan zen. Amaitu berria zuen Elurretako leopardoa proiektua [Ismail Samani, 7.495 metro; Lenin, 7.134 metro; Korzhenevskaya, 7.105 metro; Pobeda, 7.439 metro; eta Khan Tengri, 7010 metro]. Aukerak irekitzen hasi zitzaizkion, eta babesle batzuek ere deitu zioten. Argi zeukan menditik bizi nahi zuela, eta bizimodua bertatik bideratzen hasi zen. Irailaren amaieran, Shisha Pangma [Himalaia, 8.013 metro] igo zuen beste bi kiderekin. Etxera deitu zuenean, esan zidan oso sasoiko zegoela eta Cho Oyurako [Himalaia, 8.201 metro] baimena oso merke lor zezakeela. Ez zidan grazia handirik egin, baina lehen ere horrelako erronka asko eginak zituen, eta agian itsutasun horrek eraman zuen istripura. Bidea berak bakarrik ireki behar izan zuen, eta jaitsieran indarrik gabe gelditu zen. Beti eramango dut pena hori nirekin. Izugarrizko kolpea izan zen niretzat, eta nire bizitza zentzua galtzen hasi zen. Zera galdetuz pasatzen nituen egunak: «Hau, zergatik?».

Kolpe handia izan zen, baina handik bi urtera zerorri Gasherbrum IIra joan zinen (Himalaia, 8.035 metro).

Egia esan, ez dakit oso ondo zergatik joan nintzen. Uste dut erantzun baten bila joan nintzela. Etxean hara joan behar nuela esan nuenean, amak ez zuen ezer ulertzen. Orain urte batzuk pasatu dira hartatik, eta are zentzu gutxiago ikusten diot orain, baina orduan omenaldi modukoren bat egin beharra sentitzen nuen. Gailurra zapaldu nahi nuen, eta berak gailurretan izaten zuen postura berean jarri nahi nuen gorputza. Horrek bakarrik motibatzen ninduen. Gailurrera iritsi nintzenean, sekulako beheraldia izan nuen: gailur hotza izan zen, ez nuen beste munduko ezer sentitu. Zauriak sendatu nituen nolabait, baina orbainak hor jarraitzen du.

Han amaitu ziren zure zortzimilakoak.

Bai. Iruditzen zitzaidan zortzimilakoetan asko sufritzen zela eta etxekoek ere ikaragarri sufritzen zutela. Nahikoa zela erabaki nuen, ez nuen nahi etxekoek berriro ere halakorik pasatzerik.

Ikasketaz, fisioterapeuta zara. Zergatik?

Betidanik gustatu zait, txikitatik argi neukan fisioterapeuta izan nahi nuela. Ama erizaina dut, eta berak ezin zituen fisioterapeuta ikasketak egin, ni oso gazte zela eduki ninduelako. Bere gogoa kutsatu zigun etxekooi; arreba ere fisioterapeuta da.

Oso gazterik hasi zinen eskalatzaileekin lanean.

Mendiarekiko loturari eutsi diot beti. Josean Mulas euskal selekzioaren hautatzailea zela, taldearekin joateko eskatu zidan. Han ezagutu nituen Patxi Usobiaga, Irati Anda... Orduan eskaladako lesioak ez ziren oso ezagunak, eta ni asko erakartzen ninduten lesio horiek. Dena berria zen, baina gauza berriak ikasteko aukera paregabea ikusi nuen. Eskaladako lesioetan aditua naizela esan dezaket. Nire bezeroen %90 eskalada mundukoak dira.

Ikerketan ere oso murgilduta zaude.

Bai, azkenean, eskaladaren beste zati bat da. Oso garrantzitsua da guk eskaladari eman diezaiokeguna, lan handia egin dezakegu. Lan sakonak egin ditugu azken urteotan, eta asko ikasi dut.

Gaur egun, goi mailako taldeetan, hautatzailea bezain garrantzitsua da fisioterapeuta. Hainbesterako?

Bai, ezinbestekoa iruditzen zait. Urte asko daramatzat euskal selekzioarekin, eta orain Espainiakoarekin ere kolaboratzen dut. Eskalada oso kirol oldarkorra da gorputzarentzat; intentsitate handiz egiten da, eta lesioak ere oso ohikoak dira. Gu horretarako gaude, laguntzeko.

Eskalatzaileekin ordu asko pasatzen dituzu. Psikologo lanak ere egin beharko dituzu.

Bakoitzaren nortasunaren araberakoa da. Norbait kontsultara ezkor etortzen bada eta nik, gainera, mezu ezkor bat ematen badiot, oso ekarpen gutxi egingo diot lesioa hobetzeko. Jendeari itxaropena eskaini behar zaio, lagundu egin behar zaio, eta askotan mezu positibo horiek nahikoa izaten dira errekuperatzen hasteko. Gure lanbidean ezinbestekoa da psikologia ona izatea.

Gazteekin ere aritzen zara. Egunotan, 10 urteko neska batek igo du zerorrek igoa duzun The nose bidea. Zer iruditzen zaizu?

Halako erronkak noizean behin irteten dira, esaterako, aurtengo Everesteko berrehun gailurren antzekoa. Mendia kontsumo azkarrerako eta errazerako gauza bihurtzen ari gara. 2 eta 5 urteko umeak ditut, eta iruditzen zait halako bide zail batean sartzeko gazteegia dela. Baina gurasoek baliabideak badituzte, zergatik ez? Hori bai, gurasoen apeta izan bada, iruditzen zait frustrazioa sor dezakeela gaztearengan. Norberak aukeratutakoa bada, ondo dago, baina derrigortua bada, arriskutsua da. Badirudi 14 urterekin gauza handiak egiten badituzu, 20 urterekin izugarriak egin behar dituzula, eta askotan ez da hala izaten. Gazteekin lan egiten dut, eta badakit zertaz ari naizen.

Sasoiko al dago eskalada Euskal Herrian?

Oso sasoiko, baina urte asko daramatzagu horrela. Euskal Herrian eskalatzaile asko dago, eta onak ere bai. Etorkizun oso ona daukagu, teknifikazio zentroak ditugu, Euskal Mendi Federazioa ere hor dago... Jende asko ari da lanean, eta gauzak ondo egiten ari dira. Azken urteetan jasotako emaitzak dira horren adibide garbia. Euskal Herria beti izan da erreferentzia mendian eta eskaladan, eta datozen urteetan ere horrela jarraituko du. Zein herri txikia garen kontuan hartuta, lortzen ari garen emaitzak oso handiak dira. Asteburuan Espainiako selekzioarekin izan naiz Suitzan, eta hamar eskalatzaileetatik bost euskal herritarrak izan dira, pentsa.

Euskal Herrian beti izan dira eskalatzaile handiak: Josune Bereziartu, Patxi Usobiaga, Pou anaiak... Hala ere, askorentzat, gaur egungo belaunaldia da inoizko onena. Ados?

Oso eskalatzaile onak ditugu, baina garaiak aldatu egin dira. Esan dezakedana da maila orokorra ikaragarri igo dela. Pentsa, kirol olinpiarra izango da datozen Olinpiar Jokoetan, eta ikusi besterik ez dago zenbateko ahalegina egiten ari diren selekzioak. Haien baliabideek eta geureek ez dute zer ikusirik; hala ere, haiekin lehiatzeko gai diren eskalatzaileak ditugu. Txalotzekoa da hainbat eskalatzaile egiten ari diren ahalegina. Oso garai gozoa dugu hau.]]>
<![CDATA[«Inoiz usteko nuen baino askoz hobea izaten ari da denboraldi hau»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1918/018/001/2019-06-19/inoiz_usteko_nuen_baino_askoz_hobea_izaten_ari_da_denboraldi_hau.htm Wed, 19 Jun 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1918/018/001/2019-06-19/inoiz_usteko_nuen_baino_askoz_hobea_izaten_ari_da_denboraldi_hau.htm
Sasoiko hasi duzu denboraldia.

Bai, eta oso pozik nago. Azken hiru hilabeteak oso onak izan dira. Ez nuen espero irabaztea QS zirkuituko Senegalgo eta Txileko probak. Izugarria izan da. Urte osoan zehar txapelketa asko izaten dira, puntuazio ezberdinekoak, eta irabazi ditudan puntuekin nahiko aurrean sartu naiz. Urte amaieran lehen bosten artean sartzen banaiz, lehen mailara igoko naiz datorren urtean. Denboraldi hasieran ez nuen horrelakorik espero.

Urte hasieratik oso erregularra izaten ari zara.

Bai, eta ikaragarri entrenatu naiz horretarako. Urte hasieran, Barbadosen egon nintzen, ur berotan entrenatzen. Bagenekien urteko lehen bost hilabeteak oso gogorrak izango zirela, eta hemen entrenatzea oso zaila da. Gabonak ere han pasatu nituen, entrenatzailearekin eta haren familiarekin.

Esperotako denboraldia izaten ari al da?

Ez. Inoiz usteko nuen baino askoz hobea izaten ari da. Nire helburu nagusia lehen 30etan sartzea zen, nahiz eta banekien oso-oso zaila izango zela. Txapelketaren bat irabazterik ez nuen espero; oso urruti ikusten nuen. Beraz, pentsa orain, bi irabazi ondoren.

Zer oroitzapen duzu Senegalgo lehen garaipen hartaz?

Izugarria izan zen. Giro aparta egon zen, olatu harrigarriak... Gainera, aitarekin joan nintzen hara. Dena aldeko izan nuen; ez nuen inolako garai txarrik izan. Fisikoki oso ondo nengoen, olatu onak izan nituen, eta zorte pixka bat ere izan nuen. Ez dira askotan tokatzen horrelako egunak. Egindako lanaren ondorioak ikusten hasi nintzen han.

Zer sentitu zenuen irabazle zinela esan zizutenean?

Izugarrizko poza. Ordura arte bidean egin nituen esfortzu guztiak etorri zitzaizkidan burura; merezi izan zuela konturatu nintzen. Beste kirol askotan bezala, hemen ere ez dago sekreturik: lana, lana eta lana.

Lana aipatuta, ez da erraza izango Gabonak etxetik kanpo igarotzea 18 urterekin. Zer egiten zenuten Barbadosen?

Oso ondo moldatu ginen, bai entrenatzailearekin, bai haren familiarekin. Ruben Vitoria laguna eta surflaria ere gurekin etorri zen, eta oso ondo pasatu genuen. Egunero aritzen ginen surfean, ur berotan, jende berria ezagutu nuen... Izugarrizko esperientzia izan zen. Pena bakarra zen familiarengandik urrun nengoela.

Amestutako denboraldia izaten ari da. 2017koaren antzik ez du.

Oso urte gogorra izan zen hura. 2016an oso urte ona egin nuen juniorretan, hirugarren izan bainintzen Europako Txapelketan. Uste nuen 2017an mundua jan behar nuela, eta aurkako efektua izan nuen. Denek uste zuten izugarrizko denboraldia egingo nuela, eta neure buruari presio handiegia egin nion. Ez zitzaidan ezer ondo atera, eta txapelketa guztiak oker egin nituen. Aldaketak behar nituela konturatu nintzen, eta entrenatzailea aldatu nuen. Ibon Amatriain utzi, eta Julen Lasarekin hasi nintzen. Julenek ez du jende asko entrenatzen, eta nirekin denbora gehiago egoteko aukera dauka. Hasiera oso gogorra egin zitzaidan. Izan ere, aurretik astean bi egun entrenatzen nintzen, eta, Julenekin, egunero entrenatzen hasi nintzen.

Urte txar horretan ez al zenuen pentsatu dena pikutara botatzea?

Ez, surfa ez nuen utzi nahi, baina lehiatzeari utzi nahi nion. Motibazio falta izugarria izan nuen garai hartan. Familiakoen babesa bakarrik izan nuen; agian, ondoan beste akuiluren bat izan banu...

Zarautzen jaiotzeagatik surflariek presio berezi bat izaten al duzue?

Ez. Nik uste dut onerako dela. Asko laguntzen du horrelako jende ona gertu izateak. Esaterako, Galizian aurkakoa gertatzen da; izugarrizko olatuak dituzte, baina ez da surflaririk irteten. Alde horretatik, Zarautzen jaiotzeak gehiago du onetik txarretik baino.

Zer aldatu zizun Lasak?

Oso aldaketa handia izan zen. Txapelketarik ez nuen jokatu ia, eta entrenatzen pasatzen nuen egun guztia. Urtea bikain hasi nuen, eta handik aurrera denak beste itxura bat hartu zuen.

Australiara ere joan zinen.

Bai, urte arraroa izan zen iazkoa. Selektibitate probak nituen, eta hilabete pasatu nuen Australian. Azterketak egitera bakarrik etorri nintzen, eta, zorionez, dena atera nuen aurrera. Gero, Portugalera joan nintzen, eta Europako Txapelketan murgildu nintzen buru-belarri. Azkenean, txapeldun izan nintzen.

Zer bilatzen zenuen Australian?

Lehenik, entrenatzea. Hemen, denboraldia Aste Santuaren ondoren hasten zen, eta hilabete lehenago hara joatea erabaki nuen, sasoia hartu eta han txapelketa batzuk jokatzeko. Euskal Herrian, otsaila oso gogorra izaten da, eta, gainera, 2016ko sentipenak berreskuratu nahi nituen. Ederki etorri zitzaidan hango egonaldia; uste baino askoz hobeto itzuli nintzen.

Hura surflarien sehaska da.

Bai. Hasieran, izugarrizko kolpea hartu nuen. Hemen zerbait nintzelakoan joan nintzen hara, eta han konturatzen zara ez zarela inor. Lehen txapelketan oso gaizki ibili nintzen, baina bigarrengoan hobeto ikusi nuen neure burua. Egun batzuk igarota, konturatu nintzen ez nengoela haiengandik hain urruti.

Iazko denboraldia ez duzu berehalakoan ahaztuko.

Egunero entrenatzen hasi nintzenean konturatu nintzen zerbait egiteko gai nintzela. Julenek asko lagundu zidan garai batean, eta, egun, nire entrenatzailea izateaz gain, nire managerra ere bada. Izugarrizko konfiantza du nigan, eta, harekin hasi nintzenetik, maila asko igotzea lortu dut, Europako txapeldun izatera iritsi arte.

18 urteak kritikoak izaten dira kirol askotan: ikasketak, nekea, beste motibazio batzuk... Zuk horrelakorik izan al duzu?

Gure kirolean, lehen, junior maila 21 urtera arte izaten zen, eta emaitza onak lor zitezkeen urte batzuetan. Baina, orain, muga hori 18ra jaitsi dute. Gauzak asko aldatzen dira munduko onenekin lehian hastean, eta lehen kolpeak oso gogorrak izaten dira. Gauzak asko aldatzen dira urte batetik bestera, eta horiek ere kudeatzen jakin behar izaten da. Orain arte, behintzat, ez dut horrelako sentipenik izan.

Aurten ezer ez ikastea erabaki zenuen. Apustu serioagoa egiteko asmoa duzu?

Aspalditik nuen pentsatuta hori egitea. Gainera, ahizpak ere egina zuen, eta gurasoek zor zidaten [barrez]. Lehiatzeko eta bidaiatzeko asmoa dut, eta ondo doa apustua. Ea berdin jarraitzen dugun.

Bidaiatu eta lehiatu esan duzu. Zuen kirola ez da batere merkea. Zenbateko aurrekontua behar duzu urte osoa egiteko?

20.000 eta 30.000 euro artean. Egun, laguntza asko ditut. Espainiako Gobernuko beka bat badut, eta Basque Team-en beste bat. Horrez gain, O'Neillek eta Pukasek ere babestu egiten naute, eta laguntza eman. Txapelketetan ere zerbait irabazten dut, baina txapelketa bakoitza dirutza izaten da: bidaia, izena ematea...

Diruak zeresan handia du surfean. Ona izan arren, diru faltagatik edo babes faltagatik dena utzi behar izan duen surflaririk ezagutu al duzu?

Bai, Brasilen, esaterako. Surflari on asko daude, baina bertako arazo ekonomikoengatik bertan behera gelditzeko zorian izan dira; esaterako, Jadson Andre. Iaz, CT mailara igo zen, munduko onenekin lehiatzeko asmoz, baina ezin zituen txapelketak jokatu, ez zuelako babeslerik. Azken orduan, pertsona batzuek haren aldeko apustua egin zuten, eta, gaur egun, QSko liderra da, eta CT mailan ere nahiko ondo dabil.

Zenbat egun lehenago bidaiatzen duzu txapelketetan parte hartzeko?

Txapelketaren eta lekuaren araberakoa da. Astebete lehenago joaten naiz, askotan ordu aldaketagatik. Ostatua ere hondartzatik ahalik eta hurbilen hartzen saiatzen gara beti, eta, hori bai, beti lagunekin edo ezagunekin. Nire entrenatzaileak askotan laguntzen dit. Han gaudela, egun gehienak surfean pasatzen ditugu.

Zenbat egun pasatu dituzu orain arte kanpoan?

Azkarragoa izango da etxean pasa ditudanak kontatzea [barrez]. Gutxi gorabehera, urte erdia pasatzen dut etxean, eta beste erdia kanpoan. Ez zait batere kostatzen bidaiatzea, oso gustuko dut.

Orain arte daramazun denboraldiarekin gustura al zaude?

Gaur egun, munduko hamabosgarrena naiz, eta gorengo mailara bost bakarrik igotzen dira. Ametsa hori da, lehen bostetan sartzea. Helburua urruti daukat oraindik, baina sar naitekeela uste dut. Badakit gehiago entrenatu behar naizela, eta gauza asko hobetu behar ditudala, baina egin dezakedala iruditzen zait.

Orain, zenbat egunez entrenatzen zara?

Lau asteko atseden aktibo batean nago orain. Bizikleta asko eta gimnasio asko egiten ari naiz. Surf egin, aldiz, batere ez. Hau amaitzean, baina, agian, astean 30 orduz ibiliko naiz surfean. Izango dut denbora hurrengo asteetan.

Nolakoa izaten da surf txapelketa bateko egun bat?

Oso egun luzeak izaten dira. Irekierak 07:30ean izaten dira gutxi gorabehera. Halere, hondartzatik gertu baldin banago, 05:00etan 30 minutuko saioa egiten dut. Ondo etortzen zait aktibatzeko. Etxera joan, gosaldu, eta irekierara joaten naiz, txapelketan noiz sartuko naizen ikustera. Inoiz ez da aurreikusita egoten nola hasiko den. Askotan, arratsaldera arte ez gara hasten, eta, orduan, etxera joaten naiz, atseden hartzera. Eta pentsa, ez da egun bat izaten; aste oso bat izaten da. Adibidez, azken txapelketan lau egun egon nintzen zain txapelketa hasi nuen arte.

Hurrengo Olinpiar Jokoetan, surfa presente izango da. Zer esaten dizu horrek?

Beste helburu bat izan daitekeela. Ilusio handia egiten dit, baina ilusio handiagoa egingo lidake maila nagusira igotzeak. Hala ere, ez da ziurra Espainiako selekzioa Tokion arituko dela, ia ezinezkoa izango baita bertan sartzea. Aurretik lan handia egin beharko dut han egon nahi badut. Europako Txapelketa irabazi beharko nuke.

Irailerako zein dira zure erronkak?

Irailaren 1etik 4ra, 10.000 puntuko txapelketa batean lehiatuko naiz, eta irailaren 7an Munduko Txapelketan ariko naiz.

Uda, beraz, uretatik atera gabe egingo duzu.

Bai, uztailera arte etxean izango naiz, eta, gero, Kaliforniara (AEB) joango naiz. Abuztuaren erdialdean, txapelketa batzuk jokatuko ditut han. 10.000 puntuko txapelketa bat ere bada han, baina oso zaila iruditzen zait sartzea. Gonbidapenak eta itxaron zerrendak izaten dira gure probatan, eta, ni itxaron zerrendan nagoenez, badaezpada ere han izango naiz. Txapelketa hasi baino bost minutu lehenago dei diezazukete.

Denboraldia orain amaituko balitz, aseta geldituko al zinateke lortutakoarekin?

Bai, zalantzarik gabe. Urte hasieran sinatuko nuke lortu dudana lortzea. Egia da orain, bi txapelketa irabazita, gehiago nahi dudala, baina jabetuta nago munduko onenekin nabilela lehian.]]>
<![CDATA[Ait Chaou eta Amantegi, etxean bezala]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1916/024/001/2019-06-18/ait_chaou_eta_amantegi_etxean_bezala.htm Tue, 18 Jun 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1916/024/001/2019-06-18/ait_chaou_eta_amantegi_etxean_bezala.htm
Eguraldi bikainarekin ekin zioten irteeran elkartu ziren ia 400 korrikalariek lasterketari. Hasiera-hasieratik jarri zen lasterketaren buruan Hassan Ait Chaou billabonatarra. Lasterketa irabazteko hautagai nagusia bazen ere, ez zuen aurkaririk falta: Beñat Katarain, Xabi Lete, Iñaki Olano, Igor Amantegi...

Gutxik bezala ezagutzen duen ibilbidean erakustaldia eman zuen igandean Ait Chaouk. Jendez lepo zegoen Hernioko tontorreko sarian (8,9 kilometroa), lau minutu baino gehiagoren aldea atera zien atzekoei, eta ibilbideko bigarren tontorrera, Uzturrera (24,6 kilometroa) iritsi zenerako, ia zazpi minutura areagotu zuen tartea.

Beñat Katarain zegamarra izan zuen Ait Chaouk lasterketa guztian atzetik. Erroizpeko igoeran lau minutura murriztu zuen aldea, baina Ait Chaouk eutsi egin zion helmugaraino. 4.05.40ko denbora behar izan zuen lasterketa irabazteko; Katarain, berriz, lau minutu pasatxora iritsi zen.

Hirugarren posturako lehia ikusgarria izan zen. Xabi Lete eta Igor Olalde minutu eta erdiko alde eskasarekin helmugaratu ziren Tolosako Triangeluan. Olalde aretxabaletarrak ia ezustea eman zuen atzetik aurrera egindako lasterketan. Azkenean, Lete izan zen Ait Chaourekin eta Katarainekin batera podiuma osatu zuena.

Amantegiren marka

Azken urteetan Tolosan parte hartutakoa zen Amaia Amantegi berangotarra, eta ederki baliatu zuen ibilbidea ezagutzen zuela. Askoren ahotan zegoen haren izena irteera gunean. Bera zen lasterketa irabazteko hautagai nagusia, Sarah Ugarte donostiarrarekin eta Natalia Gomez barakaldarrarekin batera.

Irteera eman orduko, Gomezek erakustaldia eskaini zuen Herniora iritsi arte. Igotzaile aparta dela erakutsi zuen. Amantegi berari ere lau minuturen aldea atera zion tontorrean (8,9 kilometroa). Hala ere, Irurara (21,6 kilometroa) arteko jaitsiera luzean Amaia Amantegik aurrea hartzea lortu zuen. Handik aurrera, Amantegi izan zen lehena bai Uzturren (24,6 kilometroa) eta bai Erroizpen (36,5 kilometroa).

Azken kilometroetan egindako erakustaldiari esker, bi minutu hobetu zuen Oihana Kortazarrek 2016tik zuen marka. 4.48.36koa da Amantegiren marka berria.

Haren atzetik zetozen aurkariak sakabanatuta helmugaratu ziren. Bigarren postuan Natalia Gomez sartu zen, irabazlearengandik hamabost minutura, eta hirugarren Sarah Ugarte, Gomezengandik beste hamabost minutura.

Banakako txapelketaz gain, taldekakoa ere jokatu zen herenegun Tolosan. Taldekako sailkapen nagusia etxean gelditu zen, Tolosan. Alpino Uzturrek bildu zuen puntu gehien: 4.859 puntu. Haien atzetik izan ziren Sestao Alpino Club (3.956 puntu) eta Erlaitz Mendi Elkartea (3.910 puntu).]]>
<![CDATA[«Oraindik ezin dut sinetsi nola nagoen bizirik eta hain ondo»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1914/026/001/2019-06-11/oraindik_ezin_dut_sinetsi_nola_nagoen_bizirik_eta_hain_ondo.htm Tue, 11 Jun 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1914/026/001/2019-06-11/oraindik_ezin_dut_sinetsi_nola_nagoen_bizirik_eta_hain_ondo.htm
Hiru hilabete pasatu dira istriputik. Zer moduz zaude orain?

Pixka bat hobeto, baina oso izorratuta egon naiz. Istripua oso larria izan zen. Bi hilabete eta erdi luze egon naiz ohean, mugitu gabe, medikuek etxera etortzeko baimena eman zidaten arte.

Nolakoa izan zen erorketa?

Askotan gertatzen den moduan, esplikatzeko zaila den egoera batean izan zen. Hilabete eta erdi generaman Argentinako Patagonian edozein modutan eskalatzen, eta, etxera itzuli aurreko egunean, kirol eskalada egitera joan ginen. Berez, arriskurik ez zuen jarduera bat egitera gindoazen; baina, halako batean, 25 metro inguruko altuera batetik erori nintzen, hutsegite baten ondorioz. Konortea galdu nuen, eta ez naiz ezertaz oroitzen. Oraindik ez dakit zer egin nuen, baina ziur zerbait gaizki egin nuela. Jaiki nintzenean, ospitalean nengoen. Oraindik ezin dut sinetsi nola nagoen bizirik, eta are gutxiago nola nagoen hain ondo.

Zer duzu hautsita?

Hezur asko hautsi nituen: izterrezurra erditik apurtu nuen, pelbisa hainbat zatitan, errain-hezurra, eskumuturreko ia hezur guztiak... Hiru ebakuntza egin zizkidaten Argentinan, baina, ebakuntza gelara sartzen ninduten bakoitzean, hainbat hezur berreraikitzen zizkidaten, bide batez. Orain nahikoa dut errehabilitazioarekin. Oso luze joango dela aurreratu didate.

Osatzeko eperik jarri al dizute?

Ez, batez ere ez dutelako arriskatu nahi. Zorte handia izan dut halere; hezur hausturak izan dira gehienak, eta ez dut puskatu giltzadurarik. Haustura guztiak ondo geldituko direla esan didate. Agian eskumuturrekoak du itxura okerrena. Hilabete asko joango zaizkit erabat osatzeko, baina, oraingoz ,epeak laburtzen ari naiz.

Oso argal itzuli zara Euskal Herrira. Zenbat kilo gutxiago zara?

Hamalau kilo gutxiago naiz orain. Lehen hamasei egunetan ia korderik gabe egon nintzen. Bi hilabete pasatu ditut ohean etzanda, gora begira, ia mugitu ere ezinda. Beldurgarria izan da.

Lehenik, osatu egin behar duzu, baina berriro ere ikusiko al zaitugu goi mendietako espedizio batean?

Mendian eta eskalatzen beti ibiliko naiz, ahal dudan artean behintzat. Oraindik ez dut baztertzen zortzimilakoren batera joatea berriro ere. Ikusi beharko da.

Azken urteetan, Alberto Iñurrategirekin eta Mikel Zabalzarekin egin dituzu espedizioak. Jende askok galdetzen du ea ez ote zareten berriro ere espedizioetan murgilduko. Zer duzu esateko?

Ez dut inoiz mendia albo batera utzi, eta argi daukat ez dudala inoiz utziko. Espedizioen gaia beste kontu bat da. Azken espedizioa 2017an izan zen, baina ez da nahi ez dugulako, baizik eta gauzak ez direlako hain errazak. Fisikoki oraindik ere ondo gaude, eta mendian esperientziak garrantzi handia du. Oraindik ere gauza politak egin ditzakegula uste dugu, baina egia da guk egiten ditugun espedizioak oso garestiak direla, eta gure poltsikotik ordaintzea ezinezkoa dela. Urte asko pasatu genituen espedizioak kateatzen. Ez dugu baztertzen itzultzea, ezta gutxiagorik ere.

Berriro ere joatekotan, argi al duzu haiekin joango zarela?

Bai, zalantzarik gabe. Gainera, urteak aurrera doazen neurrian, denok arraroagoak bihurtzen gara [barrezka], eta orain ez gaude esperimentuekin hasteko moduan. Gogotsu gaude, eta gauza politak egin ditzakegula uste dugu.

Zuen azken espedizioan ez zenuten Gasherbrum II igotzeko aukerarik izan, baina Valerio Annovazzi alpinista italiarrari bizitza salbatu zenioten. Edozein gailur baino garrantzitsuagoa izan zen hura.

Edozein gailur lortzea baino ilusio handiagoa egin zigun hark. Etxera alde egin behar genuen, eta, bat-batean, hura suertatu zen. 7.000 metroan zegoen, noraezean, eta ez genuen pentsatu ere egin. Beheko kanpalekuan jende asko zegoen, baina inork ez zuen bere bila ateratzeko asmorik ere.

Horretan asko aldatu al da alpinismoa? Alegia, orain 20 urte bat baino gehiago irtengo ziren haren bila.

Bai, asko aldatu da, zalantzarik gabe. Hasteko, gizon hori ez zen bakarrik joango mendira. Mendira bakarrik joateko joera hori berria da, ez da normalena bakarrik joatea, nahiz eta espedizio komertzial baten barruan zegoen. Bakarrik joatearen ondorioetako bat da. Arazoak izaten direnean inork ez du ezer jakin nahi izaten.

Zuentzat ere gogorra izango zen, ezta?

Bai, nik uste nuen hilda zegoela. Egun asko zeramatzan bakarrik, hainbesteko altueran... Inork ez zuen harekin hitz egin egun askotan. Edozer gauza ikusteko prest joan ginen. Bi egunetan, beheko kanpalekuan geunden. Oso jaitsiera gogorra izan zen. Aseta sentitu nintzen, egunero ez baita pertsona baten bizitza salbatzen. Gainera, oso tipo jatorra zen.

Azken espedizioetan, ez zenuten gailurrera iristeko aukerarik izan. Zailtasun handiko bideak jorratzearen arriskua hori da?

Bai, baina bagenekien erronka zailak zirela. Ez genuen bide aurruntetatik igo nahi; Kukuczka bidetik igo nahi genuen, eta bagenekien zer zaila zen Gasherbrum I [Pakistan, Himalaia, 8.080 metro] eta Gasherbrum II [Pakistan, Himalaia, 8.035 metro] batera kateatzea. Azkenaldian, zailtasunak mugitzen gintuen; gauza berriak egiten saiatzen ginen. Bestalde, egia da eguraldiak asko baldintzatzen duela, eta alde horretatik ez dugu zorte handirik izan. Pakistango eguraldiak horrelako gauzak ditu. Azken urteetan, eguraldia oso aldakorra izan da. Arantza txiki bat gelditu zaigu.

Zure lehen espedizioa 1993an izan zen, munduko gailurrera, Everestera. Espedizio handia eta oso astuna izan zen hura. Azkenaldian, berriz, oso talde txikian mugitu zarete. Zein duzu nahiago?

Zalantzarik gabe, azken urteetakoa. Hau da espedizio batean aurkitu nahi izan dudana, jende gutxirekin, material gutxirekin, lagunekin... Pirinioetan edo Alpeetan eskalatzen dugun antzera, gauza politak egiten saiatzen, eta, ahal bada, gauza berriak egiten. Bakoitzaren ahalmenaren arabera, hori bai.

Lehen espedizio hartatik zerk liluratu zintuen?

Altuerak modu berezi batean erakartzen zaitu. Altueran ibili den edonork esango dizu; zerbait magikoa dauka. Gauza asko daude tartean, bidaia bera, logistika... Orduan kateatu ninduen alpinismoak.

Zure ibilbidean alpinista handiekin ibilitakoa zara. Hasi, Juanito Oiartzabalekin hasi zinen, Himalaiako espedizioetan. Zer ezaugarri nabarmenduko zenuke?

Naturaren indarra izan du beti. Altuerara oso gutxi bezala egokitu izan da. Inoiz ez da nabarmendu bere gaitasun fisikoarengatik, baina Himalaian Pirinioetan bezala ibiltzeko gaitasuna zuen.

Alberto Zerainena?

Altuerara ondo egokitzen zen, eta fisikoki oso indartsua zen. Azkenean, Himalaian espedizio batean baino gehiagotan izandakoak altuerara ondo egokitzen direlako izan dira hainbestetan. Hain gaizki pasatzen da bertan! Gaizki pasatuz gero, ez da errepikatzeko esperientzia izaten. Ni ere ez naiz batere ondo egokitzen, eta asko sufritzen dut lehen egunetan, baina burugogorra naiz eta horrek asko laguntzen dit [barrezka].

Alberto Iñurrategirena?

Alpinista osoa dela. Ondo egokitzen da; oso metodikoa da, eta fisikoki zer esan! Oso eskalatzaile ona da, eta, niretzat, himalaista perfektua da. Burua beti bere tokian duen horietakoa, eta erabakiak hartu behar direnean burua oso hotz izaten duena. Inoiz ezagutu dudan onena.

Mikel Zabalzarena?

Nik beti pentsatu izan dut himalaista baino gehiago, Pirinioetakoa dela. Uste dut bere garaiera onena zortzi mila metrotik beherago dagoela, Alpeetan edo. Fisikoki agian gu baino ahulxeagoa da, baina Pirinioetan eta Alpeetan ireki dituen bideak oso gutxik egin ditzakete. Oraindik ere izugarrizko indarra eta gogoa dauka gauzak egiten jarraitzeko. Eredu bat da niretzat.

Askorentzat, zure belaunaldiko alpinistak eredu izan zarete, baina zuek beti bigarren lerroko alpinistak zaretela esan izan duzue. Zergatik?

Bada, inoiz ez garelako alpinismoaren elitea izan, hori oso argi daukat. Ez ginen izan, orain ere ez gara eta gero ere ez gara izango; baina saiatu izan gara onenengana ahalik eta gehien hurbiltzen. Himalaian egin ditugun gauza gehienak aurretik ere eginak zeuden. Egia da bide berriak ireki ditugula Himalaian, horiek ere ezin ditugu ahaztu. Beti izan dugu argi zein ziren gure mugak, eta uste dut alde horretatik geure buruarekin leialak izan garela.

Gaur egungo Everestek ez du zerikusirik orain berrogei urtekoarekin. Zer pentsamolde duzu gaur egungo Everesti buruz? Zer eragiten dizute gailurreko azken argazkiek?

Zeharo erotzen ari garela! Ilara handiak ikusitakoa naiz Everesten, 2001ean esaterako, baina ez zen hainbesterako. Egia esan, zaila da aztertzea, baina zerbitzu horiek eskaintzeko enpresak eta zerbitzu horiek ordaintzeko jendea dauden bitartean, ez da aldatuko. Baina gauza bat daukat argi: hori ez da alpinismoa. Hala ere, Everesten oraindik ere alpinismoa egin daiteke.

Zailtasuna eta bide berriak al dira alpinismoaren etorkizuna?

Bai. Azken espedizio indartsuek horixe egin dute: bide berriak, oso bide zailen errepikapena, zailtasuna edo berrikuntzak igoeretan.

Zailtasunak, ezinbestean arrisku hitza dakar gogora. Negua gogorra izan da: Daniele Nardi eta Tom Ballard Nanga Parbaten gelditu ziren; David Lama, Hansjorg Auer eta Jess Roskelley, berriz, Kanadako haitzetan. Ez ziren nolanahiko alpinistak.

Zailtasuna altuera handian bilatzen baduzu, arriskua areagotu egiten da. Konpromisoa askoz ere handiagoa da, eta istripuren bat gertatzeko aukera ere bai. Lama eta Auer zailtasun gorenaren bila ibiltzen ziren eta, gainera, altuera handian. Etorkizuneko alpinistak ziren hiruak, gu haiengandik mundu batera geunden. Alpinismoaren elitea ziren.

Azken hemezortzi urteetan, mendia izan da zure ogibidea. Iaz, ordea, berriro ere suhiltzaile postura itzultzea tokatu zitzaizun. Nolakoa izan zen itzulera?

Moldatzeko aldi bat pasa behar izan dut. Derrigortutako itzulera bat izan da, ez nuelako itzuli nahi, baina ez zen garai txarra berriro ere itzultzeko. Mendiko jarduera pixka bat utzita genuen, eta zerbaitetik bizi behar da. Ez dut arazorik izan itzultzeko. Lan posibleen artean, onenetakoa da, askok amesten duten ogibidea.

Bazenekien egunen batean berriro ere itzuli beharko zenuela?

Bai. Baimena eskatu nuenean bi urterako eskatu nuen, eta inoiz ez nuen pentsatuko hemezortzi pasatuko nituenik. Lehena espedizio pare baterako eskatu nuen, eta ia hogei urte joan dira bidean.

Mendi gidari izateko titulua ere atera duzu. Etorkizunean lan horretan ibiltzeko asmoa al duzu?

Egia da beti gustatu izan zaidala jendearekin mendira joatea. Beti topatu izan dut jendea mendian gidatzeko, baina argi neukan egunen batean goi mendietan ibili nahi banuen titulua atera behar nuela. Erantzukizun handia da jendearekin ibiltzea, eta ezin da jendearen bizitzarekin jolasten ibili. Kanpotik oso lan polita ematen du, baina barrutik bere zailtasunak baditu.]]>
<![CDATA[Berreskuratu du txapela]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1917/026/001/2019-06-04/berreskuratu_du_txapela.htm Tue, 04 Jun 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1917/026/001/2019-06-04/berreskuratu_du_txapela.htm
Irteeran elkartu ziren ia 530 korrikalariek eguraldi sargoria izan zuten. Lasterketa hasterako beroa nagusi zen irteeran, eta, eguna aurrera joan ahala, areagotuz joan zen.

Oier Ariznabarreta durangarrak jarri zizkion gatza eta piperra lasterketari, ohi bezala. Irteera eman orduko, mila metroko lasterketa balitz bezala, ziztu bizian ekin zion lasterketari. Atzetik, abantaila askorik gabe, Kilian Jornet eta gainerako guztiak. Aratzera iritsi baino lehen (16. kilometroa), Andy Wacker estatubatuarra izan zen lehen postuan, kataluniarrak lasterketaren lidergoa kendu zion arte. Jornetekin batera lasterketa irabazteko faborito ziren gehienak ez ziren ageri lehen postuetan, ez Remmi Bonnet —Urbian lasterketa bertan behera utzi zuen—, ezta Stian Angermund Vik ere.

Aratzetik aurrera, Jornet izan zen jaun eta jabe, lasterketa goitik behera menderatu zuen arte. Helmugan, abantaila handiarekin jaso zituen besoak Jornetek (3.52.47). Txapela zegokion buruan zen berriro ere. Atzekoen artean, lehia estua izan zen. Iaz podiuma zapaldu zuen Bartlomiej Przedwojewiski poloniarrak, atzetik aurrera egindako lasterketa eta gero, bigarren postua eskuratu zuen, haren taldekide Thibaut Baronian frantziarraren kaltetan. Zegama-Aizkorri lasterketaren mailaren eta zailtasunaren neurria ematen duen datu bat: azken bi urteetako irabazleak podiumetik kanpo gelditu ziren. Lehen euskal herritarra Ander Iñarra lezoarra izan zen, hamargarren postu bikainarekin (4.12.01).

Dvergsdalen nagusi

Inor gutxik ezagutzen zuen haren izena, eta ez zen azaltzen lasterketa irabazteko faboritoen artean. Baina, lasterketa hasi zenean, Eli Anne Dvergsdal norvegiarrak argi utzi zuen aurkariek korrika asko egin beharko zutela hari irabazteko. Lehen kilometroetan Oihana Kortazarrek egindako ahalegina alferrikakoa izan zen garaipen lortzeko. Denbora kontrol guztietan Dvergsdal izan zen onena, eta, bigarren zatitik aurrera, erraz nagusitu zen. Ez Yngvild Kaspersen (2017an garaile), eta ez Megan Kimmel (Munduko Kopako liderra), ez ziren hari jarraitzeko gai izan. Helmugan, Maite Maiorak 2017an ezarritako markatik minutu eta erdira gelditu zen (4.36.06). Hustuta iritsi zen helmugara. Inoiz egindako lasterketarik luzeena zuen herenegungoa. Bigarren eta hirugarren posturako lehia oso estua izan zen Elisa Desco italiarraren eta Amandine Ferrato frantziarraren artean. Helmugan, zortzi segundo besterik ez ziren izan bien artean, italiarraren pozerako.

Euskal herritarren artean, Oihana Kortazar izan zen onena (4.52.16). Bi urteko hutsunearen ondoren, 2011 eta 2012ko irabazleak agerian utzi zuen berriro ere onenekin lehiatu nahi dela. Beste bi euskal herritar ere izan ziren lehen hamarretan: Oihana Azkorbebeitia zortzigarren, eta Maite Maiora hamargarren.]]>
<![CDATA[Ikuskizuna hasteko zain]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2052/020/001/2019-06-01/ikuskizuna_hasteko_zain.htm Sat, 01 Jun 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/2052/020/001/2019-06-01/ikuskizuna_hasteko_zain.htm
Bi urteotan egon ez den arren, denen gainetik izen bat nabarmentzen da, Kilian Jornet kataluniarrarena. Aste batzuk igaro dira Jornetek aurten jokatuko dituen mendi lasterketen egutegia aurkeztu zuenetik. Hiru ziren zerrenda horretan gorriz azpimarratuak zituen lasterketak: denboraldia hasteko, Zegama-Aizkorri; eta abuztuan, Sierre Zinal (Suitza) eta Pikes Peak (AEB). Hiru lasterketa horiek Salomon bere babesleak antolatutako Golden Trail Series zirkuituko probak dira.

Hiru lasterketa horiek badute ezaugarri komun bat: horietako errekorrak ez dira Jornetek eginak. Askok bitxikeria modura hartu zuten, baina badirudi kataluniarra hiru markak bereganatzeko ahaleginean ibiliko dela. Zegama-Aizkorrirako dituen xedeez galdetuta, esan du «barruan daukan guztia» emango duela.

Baina Jornetek aurkari bikainak izango ditu bihar. Adibidez, lehian izango dira azken bi ekitaldietako irabazleak: batetik, Stian Angermund-Vik norvegiarra, duela bi urte, irabazi ez ezik, marka hobetu zuena ere (3.45,08); eta bestetik, Remi Bonnet suitzarra, iazko garailea. Beraz, asko desiratutako lehia ikusteko aukera paregabea izango da. Sasoi betean egonez gero, lehia ikusgarria eskainiko dute hirurek. Kataluniarrak irabaziz gero, bederatzigarren txapela jantziko luke.

Besta kontrario bat izan dezakete hirurek: eguraldia. 30 gradu inguru egin ditzake eguerdian, baita hezetasun handia ere. Beraz, arranpak izateko arriskua egongo da. Lokatza ere izango da. Horretaz harago, ezustekoa emateko moduan dauden beste izen asko abiatuko dira 09:00etan Zegamako plazatik (Gipuzkoa): Bartlomiej Przedwojewski poloniarra -hirugarren iaz-, Manuel Merillas espainiarra -bigarren 2015ean-, Karl Egloff ekuadortarra -hainbat mendi ospetsutako markaren jabe da- eta Oriol Cardona eta Jan Margarit kataluniarrak, besteak beste. Euskal lasterkarien artean, berriz, Aritz Egea urretxuarra nabarmentzen da. 2017an egin zuen denborarik onena Zegaman -3.55.41-, eta podiumetik oso gertu gelditu zen. Arantza ateratzeko asmoz lehiatuko da. Egeaz gain, Ander Iñarra -17. postuan sailkatu zen iaz- eta Oier Ariznabarreta -Espainiako Txapelketa irabazi du aurten- euskal selekzioko korrikalariak lehen hamarren artean sailka daitezke.

Ez da ariko Nilsson

Gizonezkoen lehia bezain ikusgarria eta estua izan daiteke emakumezkoena. Ez da ariko Ida Nilsson suediarra, iazko irabazlea. Askorentzat, ezustea izan zen Zegama-Aizkorrin bikain aritu izana, baina jarraian lortutako emaitzek munduko onenen zerrendan sartu zuten. Nilssonena kontuan hartzeko hutsunea da, baina irabazle izan daitezkeenen zerrenda ez da nolanahikoa. Hasteko, berriro Aizkorriko mendietan barrena izango da 2017ko irabazlea, Yngvild Kaspersen norvegiarra. Baina kontu handiz ibili beharko du, huts egiten badu, gertu izango baititu aurkariak: Megan Kimmel estatubatuarra -lehena da Munduko Kopan, eta bigarren izan zen iaz Zegaman-, Eli Gordon kataluniarra -zortzigarren iaz-, Elisa Desco italiarra -seigarren izan zen 2016an-, eta Maite Maiora -irabazle 2017an- eta Oihana Azkorbebeitia -seigarren iaz- euskal herritarrak. Aurtengo ekitaldia izan daiteke inoizkorik onena Euskal Herriko emakumezko korrikalariei dagokienez. Izan ere, Maiora eta Azkorbebeitiaz gain, Oihana Kortazar ere lehiatuko da, 2011ko eta 2012ko irabazlea. Lesioengatik, elgetarrak ezin izan du parte hartu Zegama-Aizkorrin azkeneko bi urteetan. Baina osatu egin da, eta gogotsu dago biharko lasterketari begira. Gogotsu dira, halaber, Maite Etxezarreta, Uxue Fraile eta Mayi Mujika. Lan ona egin nahi dute hirurek.]]>