<![CDATA[Unai Ugartemendia | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Wed, 27 Mar 2019 04:12:40 +0100 hourly 1 <![CDATA[Unai Ugartemendia | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[«Iazko UTMB mugarria izan zen: iraun ez, hobeto biziko naiz orain»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1931/026/001/2019-03-26/iazko_utmb_mugarria_izan_zen_iraun_ez_hobeto_biziko_naiz_orain.htm Tue, 26 Mar 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1931/026/001/2019-03-26/iazko_utmb_mugarria_izan_zen_iraun_ez_hobeto_biziko_naiz_orain.htm
Jokin Lizeaga du entrenatzaile. Hiru egun egin ditu Euskal Herrian, ondo zukutuak. Mendian korrika egin, lagunak bisitatu eta Tolosaldean ibili. «Zegama jokatu aurretik, berriro itzuliko naiz», esan du Kataluniara itzuli aurretik.

Zer egin duzu egun hauetan Euskal Herrian?

Egun batean Zegaman egon nintzen, Jokin Lizeagarekin entrenatzen. Urte bat pasatu da azkenekoz egon ginenetik, eta banuen hura ikusteko gogoa. Denboraldiaz hitz egiteko ere baliatu dugu denbora. Nahiko fin nagoela esan dit. Denboraldia hasi besterik ez dut egin; izango dugu denbora gehiago argaltzeko. Bestalde, Ion Azpirozekin Reala ikusten ere egon nintzen, eta lagun batzuekin sagardotegira ere joan ginen. Ez dut denbora alferrik galdu.

Denboraldia orain hasi duzula esan duzu, baina aspaldi hasita egon behar zenuen.

Bai, hala da. Urtarrilean jada Mexikon egon behar nuen, eta otsailean, Costa Rican, baina, lesio bat dela medio, geldirik egotea tokatu zait. Hori zen egin behar nuen denboraldi-aurrea apirilean Fuji mendiko ultratrailean sasoian egoteko [166 kilometro, +8.000 metro]. Jada ez naiz Japoniara joango, eta denboraldia atzeratu egin zait. Azkenerako, hiru hilabete egin ditut geldirik.

Zenbat urte dira hainbeste denboran geldirik egon gabe?

Uste dut inoiz ez naizela hainbeste denboran geldirik egon. Oso gogorra egin zait.

Zer egin duzu hiru hilabete hauetan?

Lehen hilabetean jan besterik ez nuen egiten [barreak]. Buruko lana oso garrantzitsua izan da, asko jan ondoren ez bainuen jandako guztia erretzeko aukerarik. Alukeria bat izan da! Iazko denboraldiaren ostean, amorru handia eman dit orain geldirik egon behar izateak. Hutsetik hastea tokatu zait; berriro ere sasoian jarri behar dut, eta berriro ere gozatu egin nahi dut aurten.

Azken urteetan oso postu onak egindakoa zara mundu mailako lasterketetan, baina iazkoa handia izan zen, UTMB Mont Blanceko Ultratraileko podiumean sartzea lortu zenuen.

Bai, esan dezaket mugarri bat izan dela. Niretzat amets bat zen: bi hilabete egin nituen Alpeetan entrenatzen, eta askotan amesten nuen gauza bat zen. Halere, azken ehun metroak egin arte ez nuen neure burua podiumean ikusi. Egia da 2017an antzeko denbora egin nuela, baina iaz ero moduan joan ziren asko aurretik nituen. Une egokian bertan egotea lortu nuen.

Batzuek zure hirugarren postua gutxietsi zuten, onenek erretiratzea erabaki zutelako lortutako postua izan zela esan zuten. Zer duzu esateko?

Irteeran, 2.700 korrikalari ginen. Lehiatzeko moduan, laurogei korrikalari inguru, eta horietatik askok izan ditzakegu egun onak eta txarrak. Punta-puntako korrikalarien zerrenda bikaina zen: esaterako, han ziren Kilian Jornet, Luis Alberto Hernando, Xavier Thevenard, Zach Miller, Jim Walmsley, Tim Tollefson... Agian Francois D'Haene bakarrik falta zen, baina esan dezakegu inoizko zerrenda onena izan zela. Amaieran egin nuen denbora agian ez da onena, eta badakit hobetu dezakedala, baina ezin da lasterketa gutxietsi.

Helmuga igaro eta gero denbora asko pasatu zenuen bertan, ez zenuen handik joan nahi.

Ez baita egunero hirugarren postuan sartzen Chamonixen! Beti amesten nuen horrekin, eta argi esango dut: banekien noizbait lor nezakeela. Ikaragarri entrenatu naiz horretarako, eta justizia besterik ez nuen eskatzen. Berdin zitzaidan lehena, bigarren edo hirugarren izatea, baina podiuma zapaltzea zer zen jakin nahi nuen.

Estu eta larri sartu zinen helmugan, atzera begira egin zenituen azken kilometroak.

Lau kilometroren faltan, atzekoa minutu batera zegoela esan zidan gizon batek, eta horrek asko estutu ninduen. Ez nuen azken metroak gozatzeko aukera handirik izan, eta, behin helmugara iritsita, ez nuen alde egin nahi. Azken kilometroak hilzorian egin nituen. Ez nuen inondik inora inork atzetik harrapatzerik nahi. Azkenean, hamar minutu atera nizkion. Azken metroetan ez gozatu izanaren arantza gelditu zait.

Aurten ez zara berriro ere UTMBn izango. Zergatik?

Aurten ere berriro parte hartzeak ez ninduen bereziki motibatzen. Chamonixen izango naiz, baina TDS lasterketan. Agian, datorren urtean berriz ere UTMBn izango naiz, batek daki.

Nork esan behar zizun orain zazpi urte horrela ibiliko zinenik, muay thay borroka artean lehiatzen zinenean.

Oso burugogorra naiz egiten ditudan gauza guztietan, eta banekien saiatuz gero diziplina honetan ere zerbait egiteko aukera izango nuela.

Nola hasi zinen muay thain?

Bikotekidearekin Thailandiara egindako bidaia batean izan zen. Herrialdeaz eta jendeaz maitemindu nintzen, eta, handik itzultzean, Thailandian bertan borrokatu nahi nuela aipatu nion. Ordurako Katalunian ibiltzen nintzen borrokan, baina nik amets hura bete nahi nuen. Udan bi hilabeteko oporraldia egiten nuen, eta urte batean hara joateko apustua egin nuen. Hiru borrokaldi egin nituen, eta ikusi nuen ez nintzela hain gaizki moldatzen hangoen aurka. Baina nire ametsa Bangkoken borrokatzea zen, Lumpini estadioan.

Hura ere lortu zenuen.

Niretzat goia jotzea izan zen. Ordurako, chiang may diziplinan borroka egin nuen, baina ez zen nik nahi nuena. Argi neukan Lumpinin borrokatu nahi banuen Bangkokeko gimnasio batean entrenatu behar nuela. Han gauzak serio hartzen dituzte. Egunero sei orduz entrenatzen dira, eta nire aldeko apustua egin zuten gimnasio batean. Uda gogor bat igaro eta gero, erreginaren urtebetetzean borrokatzea lortu nuen. 70 borrokaldi jarraian irabaziak zituen bati irabaztea lortu nuen, eta orduan eman zidaten Lumpinin borrokatzeko aukera. Han borrokatu eta gero, beste ametsik ez zitzaidan gelditzen.

Handik itzultzean, uztea erabaki zenuen?

Bai, entrenatzen jarraitzen nuen, baina korrikarekin tartekatzen nuen. Azkenekoz Thailandiara joan aurretik, korrika denbora txukun samarrak egiten nituen. Fisioterapeuta bati aipatu nizkion korrika egiten nituen denborak, eta errepideko lasterketa batean probatzeko esan zidan. Hari kasu egin eta hamar kilometroko lasterketa batera joan nintzen. Zortzigarren postuan amaitu nuen. Thailandian nengoela, buruari bueltaka hasi nintzen, eta kirolez aldatzeko aukera paregabea izan zitekeela pentsatu nuen.

Gogoan al duzu mendian egindako lehen lasterketa?

2014. urtean izan zen. Niretzat kirola bidaiatzeko aukera bat izan da beti. Kanpoan lasterketa bat egin nahi nuen, eta Chileko El Cruce lasterketa topatu nuen. Bost hilabete neramatzan jada korrika, eta hara joan nintzen. Ez nekien nola moldatuko nintzen. Hiru eguneko lasterketa bat zen. Lehen egunean laugarren amaitu nuen, nire harrigarri. Tartean ziren Marco De Gasperi italiarra, Dakota Jones amerikarra, beste argentinar bat... Bigarren egunean hirugarren amaitu nuen, eta hirugarrenean, bigarren. Azken sailkapenean laugarren izan nintzen. Amaitu eta gero, Dakota Jonesek esan zidan lasterketa luzeak egokiak zirela niretzat.

Azken urteetan gauzak borobil atera zaizkizu, baina esperientzia txar asko ere izan dituzu zure ibilbidean.

Igeltseroa naiz ogibidez, baina banekien horrelako lasterketa luzeetan ibiltzeko ez zela aproposena egunero eraikuntzan hamar orduz lan egitea. Asko nekatzen nintzen, eta ez nuen nik nahi adina atseden hartzen. Lan hura utzi nuen, eta saltzaile gisa hasi nintzen lanean. Askok adarra jo zidaten, gehiegi. Igeltsero moduan diru pixka bat irabazten nuen, baina saltzaile haiekin borrokan ibiltzea oso gogorra izan zen. Egia da entrenatzeko denbora gehiago nuela eta emaitza hobeak lortzen hasi nintzela. Denborarekin, berriro ere igeltsero lanetan hasi nintzen: mendian dagoen herrixka batera joan nintzen bizitzera, eta han lan txikiak egiten hasi nintzen bertako gizon batentzat. Lan egindako orduko ordaintzen zidan. Goizetan, entrenatu egiten nintzen, eta, arratsaldeetan, lana. Izugarrizko bizitza eman zidan iaz, eta babesle batzuen laguntzarekin bizimodua aurrera ateratzen hasi nintzen. UTMBn lortutako emaitzarekin, hurrengo hiru urteetan babesleen laguntzaz biziko naiz.

Asko aldatu al zaizu bizitza UTMBren ondoren?

Berdintsu jarraitzen dut. Egia da orain arte nituen babesleek esfortzu handiagoa egingo dutela datozen urteetan, baina, bestela, oinetakoen babeslea bakarrik aldatu dut. Entrenatzaile berarekin jarraitzen dut, lagun berberekin jarraitzen dut... Orain arte iraun egiten nuen, orain hobeto biziko naiz.

Zer asmo zenituen aurten?

Ilusio handia egiten dit Western States lasterketak. Badakit arrisku asko dituela: inoiz ez naiz Ameriketako Estatu Batuetan egon; badakit ez dela lasterketa ona niretzat, oso korrikalaria delako... baina izugarrizko gogoa daukat. Ez dakit nola entrenatuko naizen, baina lasterketa berriak ezagutzeko aukera paregabea izango da. Aurretik, Espainiako txapelketa jokatuko dut; gero, apirilean, Sky Gran Canaria lasterketa [72 kilometro, +5.470 metro]; eta maiatzean Transvulcania [74 kilometro, +4.300 metro] eta Zegama [42 kilometro, +2.700 metro], uztailean AEBetara joan aurretik. Gero etorriko dira TDS [145 kilometro, +9.100 metro], Ultra Pirineu, Diagonale des Fous [170 kilometro, +10.000 metro] eta Everest Trail Race [160 kilometro]. Urtea amaitzeko, Mera Peak mendia igo nahiko nuke [Nepal, 6.476 metro] eta snowboardarekin jaitsi.

Zein izango da aurtengo helburu nagusia?

TDS eta Diagonale des Fous gehienbat. Urtea hiru zatitan banatuko dut: lehena Western States lasterketan amaituko dut; bigarrena, TDS lasterketarekin, eta hirugarrena, Diagonale des Fousekin. Tartean beste lasterketa motzagoren bat ere egin dezaket, baina hiru horietan maila gorenean egon nahi nuke.

Euskal Herriko ultraren batean ikusiko al zaitugu noizbait? Esaterako, Ehunmilietan?

Noiz da? [barreak]. Asko gustatuko litzaidake egunen batean egitea. Ion Azpirozi ere esan berri diot egutegian markatua dudala, eta agian orain da egiteko momentua.

Urte batzuk badaramatzazu Jokin Lizeagarekin entrenatzen. Zer ematen dizu Lizeagak?

Lasaitasuna, gehienbat. Lurrean egoten irakatsi dit, eta gauzak argi esaten dizkit. Sasoiko nagoenean, esan egiten dit, baina ondo ez nagoenean ere, azkar esaten dit. Adibide bat: UTMBren aurreko egunetan, inoiz baino hobeto nengoela esan zidan, eta nik banekien ondo nengoela. Aurkakoa entzutea ere tokatu izan zait, lasterketaren baten bezperan gizena nengoela eta sasoiko ez nengoela esan zidanean bezala. Horixe gustatzen zait gehien: inork baino argiago hitz egiten didala. Komunikazio handia dugu, eta badakit berak eskatzen didana egiten badut ondo ibiliko naizela. Nirekin lortu duen bilakaera oso handia izan da. Urte gutxitan izugarri aldatu nau. Ez nuen inoiz pentsatuko mendian horrela korrika ibiltzea, eta horren errua Jokinena da, zalantzarik gabe.

Asko eskatzen al dizu?

Entrenamenduetan bai, baina zerbait nahi duenak asko borrokatu behar du. Pisua asko kontrolatzen dit, baina ezin naiz kexatu.]]>
<![CDATA[«Txakur krosak bizitza aldatu digu»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1918/020/001/2019-03-19/txakur_krosak_bizitza_aldatu_digu.htm Tue, 19 Mar 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1918/020/001/2019-03-19/txakur_krosak_bizitza_aldatu_digu.htm
Noiz hasi zineten txakur krosean?

KIMETZ ETXABE: Gauza asko probatutakoa naiz. 12 urtera arte, futbolean ibili nintzen, baita surfean eta zesta-puntan ere. Hura amaitu zenean, txakurrarekin hasi nintzen. Dena dela, beti izan naiz oso kirolzalea.

ANDONI ISUSI: Duela lau urte hasi nintzen txakurrekin. Ni ere, Kimetzen antzera, futbolean ibili nintzen txakurrekin probatu aurretik.

Nondik datorkizue zaletasuna?

A. I.: Ez dakit. Betidanik gustatu izan zaizkit animaliak, eta bereziki txakurrak. Telebistako saio bat ikusi, eta txakurrari arnesa erostea erabaki nuen. Ordurako, etxean Tyson izeneko txakurra nuen, eta harekin probatu nuen.

K. E.: Inondik ez bereziki. Etxean, ama hasi zen lehenik, eta nik, futbola utzi nuenean, probatzeko irrika izan nuen. Baten bat esan beharko banu, amarengandik uste dut datorkidala zaletasuna.

Gogoratzen al duzue txakur krosean egin zenuen lehen lasterketa?

A. I.: Herrian izan zen, Ermuan. Animaliak babesteko antolaturiko lasterketa batean izan zen.

K. E.: Nirea, berriz, Donostian izan zen, Ulia mendian. Oso lasterketa herrikoia zen, baina izugarrizko jendetza elkartzen zuen. Ez nago ziur, baina hiru kilometroko lasterketa bat izan zela uste dut. Bi lasterketa egin ziren: bat, federatuena; bestea, federatu gabeena. Ni bigarrengo horretan aritu nintzen, eta irabazi egin nuen sailkapen nagusia. 12 urte besterik ez nuen.

Bereziki gogoratzen al duzue egun hura?

A. I.: Nik, behintzat, oso era berezian gogoratzen dut egun hura. Gure lehen lasterketa zen, eta oso urduri geunden. Ez nekien Tyson-ek nola erreakzionatuko zuen. Hasieran, oso atzean ateratzeko hautua egin zuen, izututa zegoelako-edo, baina denak aurrerantz korrika atera zirenean, berak ere aurrera egin zuen. Izugarrizko sentipena izan zen hura.

Zu, Etxabe, oso gazterik izan zinen munduko txapeldun. Ez duzu berehalakoan ahaztuko, ez?

K. E.: 2017ko urte amaieran izan zen. Izugarrizko poza sentitu nuen, eta aurrera jarraitzeko bultzada handia izan zen. Sakrifizio askoren ondorioa izan zen garaipen hura. Konturatu nintzen lana eginda emaitzak ere iristen zirela, eta aurrera jarraitu behar nuela. Niretzat ere oso berezia izan zen. Polonian jokatu zen, eta oso jende onaren aurka lehiatu nintzen; oso eguraldi txarra egin zuen. Nire lehen Munduko Txapelketa zen, eta, jendeari erreparatzen jarrita, konturatu nintzen jendea oso ondo prestatuta zegoela: txakurrak ere bereziak ziren txakur kroserako. Lehen unean, beldurra ere sentitu nuen.

Estreinakoa izan arren, irabazi egin zenuen. Espero zenuen halakorik?

K. E.: Inondik inora ere ez. Baten bat bai, baina aurkari gehienak ez nituen ezagutzen. Lehia handia izan zen, eta, esaterako, nire ondoren egin zutenak aurreko urteetan munduko txapeldun eta Europako txapeldun izandakoak ziren. Estreinakoan, nire aurretik irten ziren erlojuaren aurkako proban, eta, ateratzen ikusi bezain pronto, zera pentsatu nuen: «Baina ni nora etorri nauk?».

Orain hamar egun, berriro ere txapeldun izan zarete Espainiako Txapelketan: zu, Isusi, txakur krosean; eta zu, Etxabe, lerarekin.

A. I.: Oso ondo entrenatuta nengoen, eta ilusioz beterik joan nintzen. Podiumean sartzeko esperantza banuen, baina ez nuen neure burua irabazteko lehian ikusten, are gutxiago txapeldun.

K. E.: Hiruzpalau urte badira lerarekin hasi nintzela. Lehenik, bi txakurrekin; gero, laurekin; orain, seirekin... Zortzirekin ere entrenatu izan naiz, baina pixkanaka-pixkanaka joan behar da. Nahiko ondo moldatzen naiz, eta gustura nabil. Egia da elurraren arabera gauzak zailtzen direla. Beti izaten dira erorikoak, baina orain artean, behintzat, ez dut arazo handirik izan.

Irabazteko esperantzarekin joan al zineten Vaqueirara?

A. I.: Espero baino askoz hobea izan zen emaitza. Irabaztea ez zen nire ametsik onenean ere sartzen, nahiz eta beti amesten dugun egun horrekin.

K. E.: Beti izaten da irabazteko esperantza, baina lehian hasi aurretik ez da inoiz jakiten zer gertatuko den.

Zer izan zen gogorrena?

A. I.: Larunbatean galdu nituen 11 segundo horiek berreskuratu beharra. Asko kostatu zitzaigun, eta dena eman behar izan genuen irabazteko.

K. E.: Gorabeherarik ez izatea izan zen gogorrena. Egunero entrenatu behar nuen, txakurrak ere bai. Hasieran gogotsu hasten zara, baina izugarrizko nekea pilatzen da amaierarako. Ia egunero gauza bera zen, eta, azkenerako, oso gogorra egin zitzaidan.

Zuk, Isusi, lehen egunean bigarren amaitu ondoren, igandean postua igotzeko aukera ikusten al zenuen?

A. I.: Larunbatean ikusi nuen aurrean ibil nintekeela, gehienbat oso gertu genuelako garaipena, baina jendearen animoek pentsarazi zidaten irabaztea posible zela, saiatu besterik ez nuela egin behar. Hurrengo egunerako ez nuen ezer aldatu. Oso maniatikoa naiz, eta, ikusirik larunbatean ondo ibili ginela, berdin jokatzea erabaki nuen. Beroketa bera egin nuen, prestakuntza ere bai, eta, azkenean, dena ondo atera zen.

Zer ematen dizuete txakurrek?

A. I.: Niri dena ematen didate. Poza ematen didate, eta bizitza aldatu zidaten, baita pentsamoldea ere. Bizitza une oro bizitzen irakatsi didate, eurek egiten duten antzera.

K. E.: Lagun asko eman dizkit, lagun berri asko… Bidaiatzeko aitzakia paregabea da, gainera, eta hasieran txakur krosa zena, gaur egun, beste gauza bat bilakatu da. Lerarekin nabil azkenaldian. Txakur krosak bizitza aldatu dit.

Zenbat txakur dituzue?

A. I.: Hiru ditut, baina birekin bakarrik lehiatzen naiz.

K. E.: Bederatzi ditut: zazpi jada helduak dira, eta beste biak kumeak. Gehiago ere izan ditut, hamabi edo hamahiru, baina orain bederatzirekin nabil.

Nola aukeratzen dituzu lerarekin ibiltzeko txakurrak?

K. E.: Entrenamenduen arabera aukeratzen ditut. Gero, beti izaten dugu baten bat bestea baino gustukoagoa. Hala ere, denekin ibiltzen saiatzen naiz.

Etxabe, zu izana zara Europako Txapelketan, baita Munduko Txapelketan ere. Zuri, Isusi, gustatuko al litzaizuke joatea?

A. I.: Bai, badut hara joateko asmoa. Maila onean ibiltzea gustatuko litzaidake, baina, batez ere, bertan asko ikasi nahi nuke, eta esperientzia hartu.

Eta Munduko Txapelketara?

A. I.: Horrekin ere amesten dut, bai: izugarria litzateke horrelako txapelketa batean aritzea.

Duela gutxi, Europako txapeldun izan zinen juniorretan.

K. E.: Bai, orain dela lauzpabost hilabete. Ez nuen Pegaso txakurra eraman, entrenamenduetan ez zelako batere fin ibili, bera den bezain fin, eta Trier eraman nuen. Zorionez, dena ondo atera zen.

Txakurrak mantentzea oso garestia izaten da. Esaterako, zu, Etxabe, diru laguntzarik izan al zenuen Munduko Txapelketara joateko?

K. E.: Federazioak oso laguntza gutxi ematen du, eta %90 nire poltsikotik jarri behar izan nuen. Domina irabazi ondoren, gehixeago eman zidaten, nire hegaldia ordaintzeko, behintzat. Hala ere, pentsa: astebeterako joan ginen, hotelak, mantenua, autoaren alokairua...

Zu, Isusi, lehenbizikoz Espainiako txapeldun izan zara. Zerbaitetan aldatuko al zaizu zure egunerokoa?

A. I.: Ez. Niri, behintzat, ez zait ezertan aldatu oraingoz. Agian, orain ezagunagoa naiz txakur lasterketen munduan, baina berdin jarraitzen dut gainerakoan.

Egunen batean lerarekin ariko zara? Edo zurea txakur krosa da?

A. I.: Oraingoz, nirea txakur krosa da. Horretan nabil buru-belarri. Aurrerago ez dakit, hori ikusi egin beharko da.

Lerak aipatuta, egunen batean, gustatuko al litzaizueke Lekkarod eta halako lasterketa garrantzitsuetan parte hartzea?

A. I.: Nahiko nuke, noski! Horrek esan nahiko luke txakur gehiago izango nituela, baina, oraingoz, ametsa besterik ez da.

K. E.: Bai, noski. Begiz jota daukagun lasterketa bat da, nahiz eta datarik onenak ez izan lasterketa egunak. Elurra ere nahiko justukoa izaten da martxoaren amaieran, baina bai, etapa askoko lasterketaren batean izango naiz aurki.

Zein asmo dituzue datorren urterako?

A. I.: Europako Txapelketa ondo prestatu nahiko nuke, eta lurreko Espainiako Txapelketan eta Kopan aurrerago ibili. Horretarako, plangintza on bat egin behar dut, data horietara indartsu iristeko.

K. E.: Denboraldia oraintxe amaitu berri dugu, eta, orain, atseden hartzea tokatzen zaigu. Txakurrak berriro ere solte ibili, lasai ibili... Urrian berriro ere denboraldiari ekingo diogu, eta dagoeneko begiz jota daukagu Letonian jokatuko den Europako Txapelketa. Lur gainean jokatuko da, eta hura izango da denboraldiko lehen helburua. Gerora etorriko dira Espainiako Txapelketa, Kopa... Maila gorenean jarraitzea da helburu nagusia.

Diziplina ezberdinetan lehiatu zarete Espainiako Txapelketan, baina badakizue Euskal Herrian zer maila dagoen. Nolakoa da?

A. I.: Kirol hau gehiago ezagutarazten ari da Euskal Herrian, eta maila ona dago. Hemengo lasterketak ez dira besteak bezalakoak: hemen mendian gehiago korri egitea tokatzen zaigu, oso lasterketa menditsuak izaten direlako gehienbat.

Juniorretan ere antzera?

K. E.: Oraindik juniorra naiz, baina apirilera arte bakarrik [barrez]. Datorren urtean jada seniorretan ariko naiz. Gure mailan ez dabil jende askorik Euskal Herrian, hamar inguru, eta ez dago maila txarra. Denon artean bikain konpontzen gara.

Europan lehiatzen zarenean, gauzak asko zailtzen al zaizkizu?

K. E.: Hura beste gauza bat da. Zailtasuna baino gehiago, urduritasuna nabaritzen da. Munduko onenen aurka aritzen zara: han ez dago huts egiterik. Txapelketak gauza bereziak izaten dira. Dena ondo egiten saiatzen gara, baina ez da erraza izaten.

Zer egutegi izango duzue aurrerantzean?

A. I.: Orain, atseden hartuko dugu, eta txakurrak mendian gozatzen ikusi nahi ditut. Gero, Europako txapelketa baino hiru hilabete lehenago bereziki prestatzen hasiko gara.

K. E.: Udan, eguraldiagatik ezin gara txakurrekin entrenatu, baina ez zait gustatzen txakurrek sasoia galtzea. Irailean eta urrian berriz ere entrenatzen hasiko gara.]]>
<![CDATA[«Tolosako plazara hustuta iristeak ematen dit beldur handien»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1855/027/001/2019-03-13/tolosako_plazara_hustuta_iristeak_ematen_dit_beldur_handien.htm Wed, 13 Mar 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1855/027/001/2019-03-13/tolosako_plazara_hustuta_iristeak_ematen_dit_beldur_handien.htm Arria V.ak igande honetarako bere buruari jarri dion erronka.]]> Arria V.a (Errezil, Gipuzkoa, 1977). Azken hilabeteetan buru-belarri aritu da erronka prestatzen, eta egin duen lana plazaratzeko irrikan dago. Baikor da.

Ate joka duzu erronka. Zer sasoitan zaude?

Aizkoran ibiltzeko oso sasoiko nago. Mendian ibiltzeko, banekien ondo iritsiko nintzela. Ondo moldatzen naiz mendian, baina zalantza nuen ea mendiko entrenamenduek aizkoran eragingo ote zidaten. Ez dit batere kalterik egin. Aitzitik, mesede egin dit. Berrogei kana-erdiko moztea ez da nolanahiko lana, eta aizkora lanak ezin nituen albo batera utzi.

Zure beldurra zen pisua galtzea aizkoran ibiltzeko. Pentsatutako pisuan al zaude?

Bai, zerbait galdu dut, baina esperotakoa besterik ez. Gustura nago alde horretatik; 90 kiloren inguruan nago. Lesioek ere errespetatu naute, eta orain arteko prestakuntzetan dena ematen aritu naiz. Entrenatzaileak bidalitako entrenamenduak bete ditut.

Lan handiak hartu dituzu oraingoan.

Hala da, bai. Ez da inoiz egin. Berrogei kana-erdiko mozte hutsa jada izugarrizko lana da. Beraz, pentsa zer den lan horri beste 25 kilometro mendian korrika gehitzea. Lanen perspektiba galdu egiten dugu, baina ,garai batean, hamabi-hamasei kana-erdikora eta plazan hamar kilometro korrika egitera jokatzen ziren apustuak. Lan hori halako bi egin beharko dut igandean.

Egin beharreko bi lanak ere oso ezberdinak dira.

Bi kirol dira: bata, geldirik egin beharrekoa; bestea, ordea, dena mugimenduan: potentzia hutsa bata, eta anaerobikoa bestea. Ea nola moldatzen naizen.

Prestatzen ari zinela, Binakako Txapelketan aritu zara. Zer eman dizu horrek erronkari begira?

Plazaratzeko beldurra uxatu dut txapelketan lehiatuta. Plazan ibili naiz, aurkariak izan ditut, eta ikusi dut aizkoran sasoiko nagoela. Horrek animoa eta segurtasuna eman dizkit. Ez dut plazaratzeko inolako beldurrik. Txapelketan, lanak suzkoak izan dira, serieka ibili gara... Entrenatzeko ederki etorri zait txapelketan aritzea.

Zerk ematen dizu beldur handien igandeko lanean?

Tolosako zezen plazara hustuta iristeak. Oso arriskutsua litzateke horrela iritsiko banintz, agonia batean, hilzorian. Korrika gaizki joanda, kilometroa bost minutuan egin beharrean, sei minutuan egin dezakezu; baina aizkoran beste gauza bat izaten da. Lanak bukatzeko zailtasun handiak izango nituzke.

Ez duzu erreferentziarik izango. Horrek zer du onik?

Niri berdin zait. Ez dut ezer gordetzen inoiz; lanak azkar egitea gustatzen zait, eta niretzat erreferentziarik onena da mendian egin beharreko lana oso ondo ezagutzen dudala. Asko ibilitakoa naiz bertan, asko maite dut Hernio, eta bi plazak zer esanik ez... Oroitzapen onak besterik ez dut. Aspaldi pentsatutako erronka da.

Eta txarrik?

Etxetik gauzak erraz ikusten direla. Askok diote hiru ordutan erraz egingo dudala mendiko saioa, baina burua hotz izan behar dut. Zatika hartuko bagenitu, hiru apustu handi dira. Egurrak oso samurrak izango dira, eta alde horretatik lan handia egin dute aitak eta Patxi Larretxeak.

Zein izango da estrategia?

Indarrak neurtuz hasiko naiz, baina, ondo sentitzen banaiz, jo egingo dut. Lehen hogei kana-erdikoak azkar pasatu nahi nituzke, eta gero, mendian, erritmo erregularra eramateko moduan ikusten dut neure burua. Bi laguntzaile izango ditut mendian, eta haien laguntza ederki etorriko zait. Aldapa gora ondo ibiltzen naiz, eta aldapa behera asko aritu naiz azkenaldian. Ea Tolosako lanetara nola iristen garen. Hori izango da gakoa.

Eguraldiak asko baldintza dezake mendiko eremua.

Bai. Entrenatzen ondo ibili gara, baina 20 minuturen gorabehera izateko ez da askorik behar. Beroa ez da ona, baina euriak ere gauzak asko zaildu ditzake jaitsieretan.

Denbora muga ere jarria duzu: bost ordu eta hamar minutu. Nola zatitu dituzu hiru lanak?

Lehen hogei kana-erdikoak 50 minutuan bota nahiko nituzke; mendiko lanak hiru orduren inguruan, eta azken hogei kana-erdikoak, berriz, ordubete inguruan. Erraza da kalkuluak egitea, baina gero aldagai asko daude. Jateko eta edateko denbora beharko dut, aldaketak... Bost ordutik jaisteko gai naiz, baina hori egunean bertan erakutsi behar da; aurretik ez du ezerk balio. Ez du balio gero esateak «horrela egin izan banu, horrela saiatu izan banintz…».

Bost ordu eta hamar minututik jaitsiz gero, 6.000 euro da saria, eta 3.000 euro, denbora horretatik gora eginez gero. Jendeak ere dirua jokatuko omen du. Nola daude eskariak?

Batzuek diote mendiko lanak hiru orduan ezetz; beste batzuek, berriz, Azpeititik Herniora bi orduan ezetz... Horrelakoak gara euskaldunak. Ni horretan ez naiz sartzen, badut nahiko lan neure buruarekin.

Zer eskatzen diozu erronkari?

Jendeari erakutsi nahi nioke gu ere eliteko kirolariak garela. Askok egun ez dakite zer-nolako esfortzua egiten dugun, zenbat entrenatzen garen...

Erronkak erretiro usaina duela diote batzuek. Hala al da?

Halakoak egiteko azken aukera izango dut agian, baina udan oraindik ere baditut erakustaldi batzuk hartuta, eta negura begira eragin handia izango du erronka honetatik nola irteten naizen. Bi deabruak ditut buruan: batek segitzeko esaten dit; besteak, ordea, uzteko. Pentatloia ere hor dago.

Irailean pentatloiaren arantza ateratzeko asmorik duzu?

Bai, egin nahiko nuke, behintzat. Ia ziur naiz han izango naizela, besoak errespetatzen banau.

Eta apusturik?

Uste dut nik baino arrazoi gehiago dituzten gazteak badirela horretarako. Asko jokatutakoa naiz, eta herri kirolak ez ditut ulertzen apusturik gabe. Txapelketak jokatu bakarrik egingo bagenu, asko galduko genuke. Honekin ez dut esan nahi txapelketak beharrezkoak ez direnik, baina apustuek sortzen dute giroa. Azken apustuetan ikusi dugu jendeak nola erantzun duen. Tristea litzateke sua itzaltzen uztea.]]>
<![CDATA[«25 urtetik beherako inor ez da ikusten goi-goian»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2043/026/001/2019-03-12/25_urtetik_beherako_inor_ez_da_ikusten_goi_goian.htm Tue, 12 Mar 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/2043/026/001/2019-03-12/25_urtetik_beherako_inor_ez_da_ikusten_goi_goian.htm
Nola hasi duzue denboraldia?

Estreinakoa positiboa izan da. Maite Etxezarretak, gainera, hirugarren postua lortu zuen. Espainiako taldekako txapelketa izan zen, eta esan dezakegu inoiz Espainiako Kopan izan den mailarik onena izan zela Borriolen. Ez ziren datarik egokienak, goizegi delako, baina gustura gelditu ginen.

Gehiago espero al zenuen mutilengandik?

Lasterketa oso korrikalaria zen, erritmoa hartzeko ere zaila... Postuei begiratu beharrean, denborei begiratu beharreko lasterketa bat. Bi hilabete barru jokatuz gero, gauzak asko aldatuko lirateke. Pentsa, Xabi Maciasek eta Axier Alonsok ipar eskiko eta mendi eskiko probak egin zituzten astebete lehenago. Aurtengo Espainiako Kopak abantaila bat du: oso goiz hasten da, baina baita oso goiz amaitu ere.

Zuretzat ere sorpresa izan al zen Etxezarreta hirugarren ikustea?

Lasterketan bere aurpegian nabari zen zerbait handia egitekotan zela. Gozatzen ari zen, eta hori esan zidan, mendiaz gozatzeko gai baldin bada emaitzak ere iritsiko direla. Iaz ez zuen zorterik izan selekzioan, baina argi geneukan bigarren aukera merezi zuela. Urduritasuna alde batera utzi duenean, segituan ikusi da zein den bere maila.

Iazko eredua Mayi Mujika izan liteke. Espainiako Kopa bikaina egin zuen, eta aurten Munduko Kopan arituko da. Ispilu ona izan al daiteke askorentzat?

Bai. Espainiako Kopako lasterketak agian ez dira munduko ederrenak, baina uste dugu aproposak direla lehiaketetako erritmoa hartzeko eta selekzioan murgiltzeko. Euskal Herriko lasterketetatik horietara jauzi bat egoten da, eta, gainera, emaitza onak lortu izan ditugu.

Aurten aspaldiko beterano batzuekin eta gazteekin osatu duzue selekzioa. Nolako taldea ikusiko dugu aurten?

Azken hiru urtera arte-edo oso talde indartsua izan dugu, baina gazteei begira gabezia bat genuen. Azken bi urteetan, ordea, gauzak pixka bat aldatu dira. Horren adibide dira Mayi Mujika eta Beñat Katarain. Iaz lehen urtea izan zuten selekzioan, emaitza borobilak lortu zituzten, eta aurten ere gurekin daude. Jende gaztea sartzeak freskotasuna ematen dio selekzioari, eta mesede egiten die denei.

Taldearen aurkezpenean emakumeen kopuru handia aipatu zenuen.

Gazteak izatea oso berri pozgarria da, baina are pozgarriagoa da horien artean emakumeak egotea. Urte askotan selekzioan ibili diren batzuek beste lasterketa mota batzuetara jauzi egin dute, eta oso berri ona da lineako lasterketetan emakume kopurua handitzea. Kanpora begira ere ona da, beste emakume batzuk ere errazago animatu daitezkeelako.

Goi mailan ibili ziren emakume batzuek, Leire Agirrezabalak eta Uxoa Irigoienek esaterako, oso gazterik utzi zuten selekzioa. Selekzioaren inguruan zebilen mamua uxatu dela esan daiteke?

Baietz esango nuke. Orain dabiltzanak urte batzuetan mantentzea izango da xedea.

Maria Zorroza berreskuratu duzue selekziorako.

Motibazioa galduta ibili zen, baina aurtengo ranking berriarekin indarberrituta dago. Denok dakigu zein maila duen.

Hiru txapelketa egingo dituzue: Munduko Kopa, Espainiakoa eta Espainiako txapelketak. Zer espero duzue Espainiako Kopaz?

Euskal Herritik kanpo korrikalariak trebatzea izango da lehen helburua. Aurrean ibiltzea espero dugu, baina horrek ez du esan nahi lasterketak irabazi beharko dituztenik. Bigarren erronka podiumen bat lortzea da.

Zein dira Munduko Koparako helburuak?

Munduko Kopan ibiliko direnen artean daude Oihana Azkorbebeitia, Mayi Mujika, Maria Zorroza, Iban Letamendi, Ander Iñarra, Julen Martinez de Estibariz, Hassan Ait Chaou eta, dena ondo bidean dela, Jokin Lizeaga ere bai. Esperientzia handiko korrikalariak dira, eta gazteren bat ere ikusiko dugu inguruko lasterketaren batean. Esperientzia handia hartzen da Munduko Kopan, eta hori izan daiteke helburuetako bat. Aurten, gainera, Munduko Kopan final antzeko bat ere egin nahi dute, eta, azken urteetako emaitzak kontuan hartzen baditugu, baten batek egon behar luke.

Taldean urte asko daramatzaten hiru korrikalari aipatu dituzu: Letamendi, Ait Chaou eta Lizeaga. Ez genituzke erretiratu nahi, baina…

Oraindik ere sasoian daude, oso jende gutxik egiten ditu haien denborak, korrika asko egin behar da haiei irabazteko. Zegamako erreferentziak hartuta, oraindik ere jauzi handia dago azken urtean selekzioan sartu diren gazteen eta beteranoen denboren artean. Urte batzuk barru iritsi daitezke maila horretara, baina oraindik ere aldea dago.

Espainiako txapelketak beste kontu bat dira. Taldea osatuta dago, baina, esaterako, Aritz Egea edo Maite Maiora sar al daitezke deialdian?

Selekzioko kide direnak joan daitezke, baina baita selekzioan ez dauden euskal herritarrak ere. Espainiako txapelketaren data aldaketa ez da batere aproposa guretzat: aurreko astean Espainiako Kopako lasterketa izango da Kanpezun [Araba], eta asteburu berean Munduko Kopako proba izango dugu Kanarietan [Espainia]. Oraindik ere ez dakigu zein planekin joango garen. Iaz taldeka irabazi genuen, baina aurten ez dakit.

Beste urte batzuetan helburu izaten zenuten Zegama-Aizkorri, Munduko Kopan egoten zelako. Aurten ez. Joango al zarete?

Guretzat beti izan da erakusleiho interesgarria. Bertan egoten saiatuko gara, zalantzarik gabe.

Lasterketetarako deialdiak ibilbidearen eta ezaugarrien arabera egingo dituzue.

Zentzuzkoa da, ibilbide eta neurri ezberdinetako lasterketak izango baititugu Munduko Kopan. Lasterketa guztiak ez dira korrikalari guztientzat eginak. Sei eta zortzi korrikalari arteko deialdiak izango dira Munduko Koparako.

Taldearen batez besteko adina 30 urte ingurukoa da. Nola ikusten dituzu hortik beherako gazteak?

Ez da erraza; hutsune bat badago. Badirudi 30 urte ingurura iristean heldutasun bat lortzen dutela; emaitzetan ikusten da. Euskal Herria ez da leku aproposa horrelako talde bat osatzeko, lasterketa asko jokatzen direlako gehienbat. Hemengo lasterketa askotan aurrean ibiltzea ez da zaila, baina jakin beharra dago zein lasterketa diren erreferentzia. Guk kalitatea aurkitu behar dugu. Egia da 25 urtetik beherako inor ez dela ikusten punta-puntan.

Teknifikazio zentro bat falta da?

Bai. Apustua egin behar da. Joan izan gara gazteekin txapelketetara, baina gazteekin zaila da konpromiso itxi bat lortzea; Espainiako Kopa oso bat egiteko, esaterako. Ez dugu gazteen aldetik benetako konpromiso bat ikusi. Federazioak gazteak gonbidatuko ditu astebururen batean selekzioko korrikalariekin entrenatzera, baina ez dago ezer zehaztuta.

Lasterketa bertikaletan ez zarete izango?

Oso zaila eta gogorra da bertikalen kopa jokatzea. Ez dakigu txapelketetara joango garen edo ez. Lasterketa asko ditugu aurretik, eta ez dakigu talde lehiakor bat eramateko moduan izango garen. Arazo asko izango genituzke: aurrekontua, korrikalari falta...

Ultra distantziako taldea ere aurkeztu zenuten. Apustua handitzen al doa?

Baliteke. Iaz esaterako, Munduko txapelketan parte hartzeko apustua egin genuen. Jende asko ari da ultra distantzian eta guk ere zerbait eskaini behar dugu, selekzio gisa. Hala ere, ez da erraza ultra distantziako korrikalari bati egutegi oso bat antolatzea. Espainiako txapelketan bakarrik izango gara aurten, Somiedon [Asturias, Espainia]. Emaitza onak lortzeko aukera handiak ditugu, ia ziur nago podiumen bat lortuko dugula.]]>
<![CDATA[«Uste baino gertuago nago munduko onenetatik»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1918/032/001/2019-03-05/uste_baino_gertuago_nago_munduko_onenetatik.htm Tue, 05 Mar 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1918/032/001/2019-03-05/uste_baino_gertuago_nago_munduko_onenetatik.htm
Munduko Txapelketan lehiatu zara duela gutxi. Zer-nolako esperientzia izan da?

Esperientzia oso-oso ona izan da. Txikitatik amesten nuen horrelako lehiaketa batean aritzea, eta, niretzat, izugarria izan da munduko onenen artean lehiatzea. Denbora batean ahaztuko ez dudan bizipena izan da.

Izugarria izan behar du munduko onenekin lehiatzeak.

Batzuekin topatu izan naiz beste lehiaketa batzuetan; esaterako, Europako Kopan; baina lehen hamabostekin ez nintzen inoiz lehiatu. Aldea dago gu eta haien artean, baina, azkenean, beste lasterketa baten antzekoa da. Hori bai, txikitatik idolotzat nituen batzuen ondoan egoteak zirrara handia eragin zidan.

Asko erreparatzen al zenien txikitan orain zure lehiakide direnei?

Bai, asko. Oso arraroa egin zitzaidan haien artean egotea. Lehiatuko ginen pista batera aztertzea, haien ondoan ibilbideaz hitz egitea...

Supererraldoian eta jaitsieran lehiatu zinen. Non aritu zara gusturago?

Zalantzarik gabe, jaitsieran. Iaztik, indartsuen jaitsieretan ibili naiz. Askoz ere erregularragoa naiz, osoagoa. Supererraldoian, ordea, egunak izaten ditut; ez naiz hain erregularra.

Ez zenuen bukatu supererraldoia, baina jaitsiera 40. postuan amaitu zenuen. Gustura gelditu al zinen egindako lanarekin?

Ez nuen inolako helburu zehatzik. Ahal nuen ondoen ibili nahi nuen, nire onena eman, eta, behin amaituta, denbora izango zen dena ondo aztertzeko. Lehen Munduko Txapelketa nuen, eta ez nekien zein postutan ibiliko nintzen, dena berria zen niretzat. Ez nuen jaitsiera txarra egin, baina lehen bi tarteko denboretan akats batzuk egin nituen. Uste dut hobeto ibil nintekeela. Azken zatian azkar joan nintzen.

Balorazio ona egin al duzu zure parte hartzeaz?

Amaitu bezain pronto galdetu izan bazenit, ezetz esango nizun, baina orain, kanpotik ikusita, eta, Munduko Txapelketa bat zela kontuan izanda, balorazioa ona da. Lehia horretan hasiberria nintzen, eta gazteenetakoa, gainera. Beraz, ona izan behar du balorazioak.

Jaitsierako izarrak 30 urte inguru dituzte, zu baino dezente gehiago.

Bai, hala da. Urterik onenak direla esaten dute. Esperientzia baduzu, materiala ere hobeto kontrolatzen duzu... Eslalom erraldoian eta eslalomean, ordea, nire urteekin jada ikusten dira batzuk oso ondo ari direla Munduko Kopan. Ez dira punta-puntan ibiltzen, baina ikusten zaie zerbait berezia dutela.

Zuk, hala ere, oso denbora gutxian jauzi handiak egin dituzu. Esaterako, orain bi urte, gazte mailako Munduko Txapelketan ari zinen.

Bai, eta toki berean izan ziren, Aren. Egia da azken urtean oso ondo ibili nintzela, baina ez nuen espero Munduko Txapelketa honetan aritzea.

Zer sentitu zenuen Munduko Txapelketan ariko zinela esan zizutenean?

Ez nuen inondik inora deialdia espero. Urte hasiera oso zaila izan nuen. Normalean abiadurako diziplinak urtarriletik aurrera hasten dira, elur faltagatik. Ez dira lasterketa asko izan, eta, gainera, bizkarreko lesio bat ere izan nuen. Urtarrilean, gainera, Europako Kopako proba batean erori, eta astebete geldirik egon behar izan nuen. Hala ere, urtarrilaren hondarrean, lasterketa on batzuk egin nituen, puntu asko bildu nituen, eta orduan jada esan zidaten joateko aukera asko nituela. Sorpresa handia izan zen hura.

Nola gogoratzen duzu dei hura?

Gogoan dut Chamonixen [Frantzia] nengoela Europako Kopako proba batzuetan, eta egun horretan, eguraldi txarragatik lasterketa hurrengo egunera atzeratu zutela. Elurra egin berria zegoen, eta entrenatzaileari esan nion freerideko eskiak jarri, eta ibilbide bat egiteko aprobetxatu nahi nuela. Bide erdian nindoala, presidentearen deia jaso nuen, Munduko Txapelketara banindoala esateko. Azkar batean, amari deitu nion, dena kontatzeko.

Zenbateko garrantzia zuen deia horrek?

Niretzat ez zen helburu bat, baina Munduko Txapelketa batera zoazela esateak zerbait esan nahi zuen. Egindako lanaren uzta jasotzen ari nintzela pentsatu nuen. Banekien aukera gutxi batzuk nituela, baina urtarrilaren hasieran joango nintzela esan balidate, ez nuen sinistuko. Nik beste helburu batzuk nituen aurtengo.

Zeintzuk?

Europako Kopako probetan puntuak biltzea zen helburu nagusia. Oraindik ere gaztea naiz, eta banekien aurrerago ere beste aukeraren bat izan nezakeela.

Munduko Txapelketan oso urruti ikusi al zara onenetatik?

Ez, uste baino gertuago nago. Bi segundo eta erdira gelditu nintzen, eta ohartu naiz oraindik ere badudala zer hobetu. Denean hobetu behar dut, baina egia da hor goian dabiltzanak, esperientziaz harago, urte asko daramatzatela pista berdinetan lehiatzen. Badakite une bakoitzean zer eta noiz egin behar duten. Teknika ere asko hobetu behar dut, materiala ere bai... Orain arte bezala, lanean jarraitu behar dut.

Hautatzaileak gustura gelditu al dira zure lanarekin?

Nik uste dut gustura gelditu direla. Bazekiten nire debuta zela, eta gainera, ez naiz hain urruti ikusi. Hobeto egin nezakeela badakit, eta haiek ere badakite, baina okerrago ere egin nezakeen.

Ez dira asko izango 23 urterekin Munduko Txapelketa bat jokatutakoak, baina zu oso goiz hasitakoa zara eskian, 5 urterekin.

Bai, hala da. Aita nuarbetarra da, eta gaztetan lagunekin eskian ibilitakoa da. Gero, ama ezagutu zuenean, ama ere eskien gainean jarri zuen. Lehen aldi hartan gainera, berna hezurra hautsi nuen. Luz Ardinenera joaten ginen urtean bi asteburutan, eta han, ume frantziarrak ikusten nituen lehian. Nik ere hori nahi nuela esaten nien gurasoei. Gurasoek Nafarroako Federaziora deitu zuten, eta haiek esan zieten Candanchun [Espainia] entrenatzen zirela. Han hasi nintzen, gazte mailara iritsi nintzen arte.

Lasterketa asko irabazten omen zenituen gaztetan.

Bai. Haur kategorian ondo ibiltzen nintzen, eta Espainiako Kopetan ere aurrean ibiltzen nintzen, baita gazte mailan ere. Gerora, entrenatzaileak eta biok erabaki genuen onena teknifikazio gune batera joatea zela. Sierra Nevadakora [Espainia] joatea erabaki genuen. Bertan, probak egin, eta hartu egin ninduten. Bost urte pasa egin nituen han.

Eskiatzaileen artean lesioak ere ohikoak dira. Zuk ere sufritu dituzu.

19 urterekin, belauneko tendinitis batekin hasi nintzen, eta gehiagora joan zen. 2015-2016ko denboraldia zen. Fisioterapia bidez sendatzen saiatu ginen, baina minez segitzen nuen. Denboraldia amaitu eta ebakuntza txiki bat egitea adostu genuen. Madrilgo mediku batengana joan, eta hark egin zidan ebakuntza. Lau hilabetean itzuliko nintzela esan zidan. Egunero joaten nintzen errehabilitaziora, baina lau hilabete pasatu eta okerrago nengoen. Berriro ere medikuarengana joan eta infiltrazioak egiten hasi ginen, baina dena okertu egin zen berriro. Ia hamar hilabete joan zitzaizkidan bidean. Berriro ere ebakuntza egitea erabaki genuen. Ebakuntza gogorra izan zen, eta ia beste urtebete joan zitzaidan. Konturatzerako ia bi urte galdu nituen.

Bi urte geldirik egon eta gero, nolakoa izan zen berriro ere eskien gainean jartzea?

Gogoan dut eskien gainean jarri eta minez jarraitzen nuela. Zera pentsatu nuen: «horrela ezinezkoa da!». Une hartan dena amaitu zela pentsatu nuen.

Zer pasatzen da burutik horrelakoetan?

Entrenatzailearengana joan eta berriro ere entrenatzen hasi behar nuela komentatu nion, horrela ezin nuela jarraitu. Pixkanaka hasi nintzen taldean sartzen, eta aste oso bat jarraian entrenatu nintzen. Aste eta erdira lehiatzen hasi nintzen. Lehenengoa, Vaqueira-Bereten [Herrialde Katalanak] ez zitzaidan batere ondo atera, baina bigarrengoan, Spoten [Herrialde Katalanak], irabazi egin nuen. Supererraldoiko proba bat zen. Denboraldia ondo bukatu nuen. Berriro ere neure burua lehian ikustea izugarria izan zen.

Askotan pentsatu al zenuen dena pikutara bidaltzea?

Bai. Beti izaten da esperantza itzultzekoa, baina gauzak okertuz zihoazen eta... Ez zen erraza izan. Orduan, gainera, Granadan [Espainia] nengoen, ikasten, etxetik kanpo... Askotan pasatu zitzaidan burutik dena uztea eta etxera itzultzea.

Berriro maila hartzea izaten da horrelakoetan zailena. Zuk lortu zenuen.

Bai. Lehen egunak gogorrak izan ziren, baina, azkenean, uste baino lehenago hartu nuen berriro nire maila. Beste kiroletan ez dakit, baina eskian ez da erraza izaten hainbeste denbora pasatu eta gero berriro ere lehengo maila hartzea.

Espainiako taldean hiru euskaldun zabiltzate lehian. Juan Del Campo eta Aingeru Garai dira beste biak. Nola ikusten dituzu bi horiek?

Marka da gero Espainiako selekzioan hiru euskal herritar eta hiru katalan izatea! [barrezka] Aingeru oso gaztea da oraindik, baina oso indartsu ari da. Juniorretan oso ondo aritu da. Eta Juan, berriz, aurten izugarri ondo ari da. Orain dela gutxi, Islandian, Munduko Kopan, lehenengo 30. en artean sartu zen, eta hori oso zaila da. Europako Kopan ere gehienetan aurrean ibiltzen da, eta horrek agerian uzten du erregularra dela.

Bakoitzaren gaitasunengatik galdetuta. Zertan da ona Juan Del Campo?

Nik uste dut oso lehiakide ona dela. Irteeran jartzen den aldiro, badaki beti ondo ibiliko dela. Askotan gertatzen da entrenatzen oso ondo aritzea eta gero lasterketan ez ibiltzea hain ondo. Juan aurkakoa da, entrenatzen ondo ibiltzen da, baina lehiaketan are hobeto. Oso langilea da, eta, asko zaintzen du bere burua, gainera.

Eta Aingeru Garai?

Antzekoa da. Lehiatzen aparta da, eta oso langilea da ere bai. Buruz ere oso indartsua da.

Eta zein dira Adur Etxezarretaren gaitasunak?

Ufa... Abiadurako probetan dut erraztasun gehien. Azkar ibiltzen naiz elurraren gainean. Akatsak, berriz, gauza teknikoetan egiten ditut. Badaukat zer hobetu.

Zuen kirolean materialak ere garrantzi handia izaten du. Alde horretatik ere ba al duzu hobetzeko aukerarik?

Aurten Head kirol etxearekin hasi naiz lanean, eta alde handia hasi naiz nabaritzen. Oso luze joango zitzaidan dena azaltzea, baina alde handia dago. Nik, esaterako, eski pare asko ditut aurtengo. Horietako batzuek datorren urtean ez dute balioko, baina beste batzuekin oraindik eta hobeto moldatuko naiz.

Babesleak aipatuta, zuk babesik ba al duzu. Norbaitek diruz laguntzen dizu?

Head kirol marka da nire babesle bakarra. Gero, emaitza onak lortuz gero, Nafarroako Gobernuak diru laguntzak ematen dizkit. Emaitzen arabera, gehiago edo gutxiago izaten da.

Eskiatzaile ororen ametsa Neguko Olinpiar Jokoetan aritzea da. Iaz ez zinen Pyoengchangen izan, baina askotan amesten al duzu Olinpiar Jokoekin?

Eta nork ez? Kirol askotan gailurrera iristea da Olinpiar Jokoetan lehiatzea. Hurrengoak Txinan izango dira, Pekinen. 26 urte izango ditut orduan, aukera ona izan liteke.

26 urte izango dituzula aipatu duzu. Adin ona al da eskiatzaile batentzako?

Ordurako, marka onak egin daitezke, baina 30 urteren bueltan ibiltzen dira munduko onenak punta-puntan. Orain arteko garapenarekin jarraitzen baldin badut, eta, lesioek errespetatzen banaute, aproposa da hurrengo Olinpiar Jokoen data.

Denboraldi erdia baino gehiago jokatu duzu. Zer gelditzen zaizu denboraldia amaitutzat emateko?

Frantziako Txapelketa jokatuko dut lehenik. Gero, Europako finalak ere jokoan izango ditut, eta Frantzian beste lasterketa batzuk ere bai. Espainiako Txapelketa ere jokatu nahi dut, Vaqueira-Bereten, eta denboraldia Tignesen, Frantziako Alpeetan amaituko dut, apiril hasieran.]]>
<![CDATA[Alonso eta Campos txapeldun Izaban]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1915/024/001/2019-02-26/alonso_eta_campos_txapeldun_izaban.htm Tue, 26 Feb 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1915/024/001/2019-02-26/alonso_eta_campos_txapeldun_izaban.htm
Zortzigarren urtez jokatu zen Izaban (Nafarroa) Bandres-Karolo mendiko eskiko lehiaketa. Aurreko urte askotan ez bezala, eguraldia lagun izan zuten asteburu guztian. Antolakuntzak nahi zituen ibilbideak egiteko aukera izan zuen, bai bakarkako lasterketan, bai kronoigoeran: larunbatean, 21 kilometroko eta 1.850 metroko desnibel positibokoa, Lakhura mendiaren bi isurialdeetan; igandean, berriz, 800 metroko desnibel positiboa, Larrondo mendiko gailurrera iritsi arte.

Axier Alonso oñatiarrak gogotsu zegoela adierazi zuen lasterketaren aurretik, eta, gauzak ondo eginez gero, Euskal Herriko txapeldun izateko aukera handiak zituela ere konturatu zen. Beldurrik gabe atera zen hasieratik, eta, behin lasterketan bere lekua hartuta, erregular izatea besterik ez zuen falta. Bakarkako lasterketan, ibilbidearen desnibela baliatu zuen garaipena lortzeko. Igandeko jardunean, kronoigoeran, igotzaile aparta dela berretsi zuen berriro ere.

Bakarkako lasterketan Aitor Ajuria gaztea eta Lander Alvarez beteranoa izan zituen podiumeko kide; kronoigoeran, berriz, Alvarezen tokia Jon Ander Aranburuk hartu zuen.

Dena den, Ivan Cuesta izan zen Bandres-Karolo probako irabazlea, bi egunetako lasterketak aintzat hartuta. Haren atzetik sailkatu ziren Wilfrid Jumere, Juan Torres eta Natxo Cabal. Sailkapen orokorrean bosgarren sailkatu zen Axier Alonso.

Alonso Pierra Mentan izango da bi aste barru. Izaban omenaldia jaso zuen Aitor Otxoa herritarra izango du bikote lau egunean.

Camposek bi egunetan erakutsi zuen oso sasoiko dagoela. Denboraldi hasierako apustua emaitzak ematen ari da. Larunbatean, ibilbidearen gogortasunaz baliatuz, bost trantsizioetan erakutsitako gaitasunak irabaztera eraman zuen. Igandean, berriz, agerian utzi zuen maldak gogortzen direnean gutxi bezain ondo moldatzen dela. Haren atzetik sailkatu ziren Uxue Fraile eta Laura Sola. Hurrengo lasterketa Pierra Menta izango du, Frantzian, Jon Ander Aranbururekin bikotea osatuz.

Antolatzaileak, pozik

Ez da erraza izaten denen gustuko mendiko eskiko ibilbideak egitea, baina aurten bete-betean asmatu dute Bandres-Karolo probaren antolatzaileek. Fermin Ilarregi ibilbideetako arduraduna pozik zegoen igandeko bazkarian: «Gutxitan bezalako eguraldia izan dugu, eta horrela dena errazago da». Antizikloia lagun izan zuten aste guztian, eta ibilbide teknikoagoa eta kronoigoera ezberdina egiteko aukera izan zuten lasterketan: «Antolakuntzak izugarrizko lana egin du. Eskiatzaileentzat onenak izan zitezkeen ibilbideak moldatzen saiatu gara».]]>
<![CDATA[Jabega eta Trigueros izan dira azkarrenak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1995/025/001/2019-02-26/jabega_eta_trigueros_izan_dira_azkarrenak.htm Tue, 26 Feb 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1995/025/001/2019-02-26/jabega_eta_trigueros_izan_dira_azkarrenak.htm
Lasterketak 200 korrikalari inguru izan zituen Bilboko irteeran, ibilbidearen 108 kilometroei eta 6.000 metroko desnibel positiboari aurre egiteko. Tartean, Ganekogorta (999 metro), Austigarmin (1.087 metro), Gorbeia (1.482 metro) eta Zaldiaran (978 metro) mendiak igo zituzten. Irteeran, korrikalarien artean zeuden, irabazleez gain, ultratrailetako Euskal Herriko izen ezagunak: Imanol Aleson, Jon Erdaide, Arkaitz Galindez, Agurtzane Argiarro eta Joxelu Albizuri korrikalari beteranoa.

Eguraldia lagun, ikusmina sortu zen Bilboko irteeran. Irten zirenetatik 154 korrikalarik zeharkatu zuten Gasteizko helmuga, 145 gizonek eta 9 emakumek.

Angel Jabega Oviedon (Asturias, Espainia) bizi den madrildarra izan zen azkarrena Gasteizko kaleetan. Lasterketaren aurretik ez zen faboritoetako bat, baina, lasterketa bikaina egin eta gero, hura izan zen garailea. 12 ordu eta 53 minutu behar izan zituen ibilbidea osatzeko, eta atzetik izan zituen Euskal Herriko bi korrikalari: Arkaitz Galindez markinarra (13.13) eta Ibon Hurtado bilbotarra (13.23).

Trigueros, nagusi

Emakumeetan, Silvia Trigueros abadiñarra zen faborito argia lasterketa irabazteko, eta ez zuen hutsik egin. Orain bi urte zirkuitua irabazita zegoen, eta gutxik bezala ezagutzen zuen ibilbidea. Ez zuen aurkaririk izan ibilbide guztian. Helmugan bigarrenari 35 minuturen tartea atera bazion ere, garaipena ez zuen arriskuan ikusi. Triguerosek 15 ordu eta 10 minutu behar izan zituen Bilbo eta Gasteiz arteko ibilbidea egiteko.

Alyssa Godesky triatleta amerikarra izan zen lasterketako izarretako bat. Distantzia luzeetara ohituta dagoen arren, ez zen Trigueros gailentzeko gai izan. Bigarren postuarekin konformatu behar izan zuen azkenean (15.45). Jean Brown izan zen hirugarren (16.24).]]>
<![CDATA[Bandres-Karolo, ate joka]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1924/026/001/2019-02-19/bandres_karolo_ate_joka.htm Tue, 19 Feb 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1924/026/001/2019-02-19/bandres_karolo_ate_joka.htm
Larunbatean hasiko da Antxon Bandresen eta Karlos Imirizaldu Karolo-ren omenez antolatzen duten proba. Banakako proba izango da jokoan, eta eskiatzaileek 1.900 metroko desnibel positiboari aurre egin beharko diote. Okerrik ezean, Kartxela, Lakora eta Txamantxoia mendien inguruko paraje elurtuez gozatu ahal izango dute parte hartzaileek.

Igandean berriz, kronoigoera jokatuko dute. Aurten, berrikunta moduan, eskiatzaileak hamarreko taldeetan aterako dira, bezperako lasterketan lortutako postuaren arabera. Lehia irekia izango dela aurreratu dute antolatzaileek.

Azken urteetan gertatu den moduan, izen handiak izango dira irteeran. Emakumeetan, beteranoekin hasita, Izaskun Zubizarreta eta Uxue Fraile. Euskal selekzioko gazteek ere parte hartuko dute, Igone Camposek, Lide Leibarrek eta Ane Iturriak, besteak beste.

Gizonezkoen zerrenda ere ez da makala: Igor Alzelai, Javi Dominguez, Arkaitz Irureta, Axier Alonso eta Lander Alvarez beteranoak, eta baita Ander Gaviña, Rafa Urbizu eta Aitor Ajuria euskal selekzioko gazteak ere.

1.Zenbagarren aldia izango duzu Bandres-Karolon?

2.Zein probatan hartuko duzu parte, bakarkakoan edo kronoigoeran?

3.Aurretik beste lasterketarik egin al duzu?

4.Zerk ematen dizu beldur handien?

5.Zerekin konformatuko zinateke?

6.Zenbat denbora daramazu prestatzen?

7.Beste probaren batean parte hartuko al duzu denboraldia amaitu aurretik?

AITOR SARRIEGI GALPARSOROBeasain, Gipuzkoa, 1976

1.Lehenengoa.

2.Bakarkako motzean.

3.Mendiko eskikorik ez.

4.Jendearen erritmoak. Ez nago ohituta, eta nire martxan egiteko asmoa daukat.

5.Bukatzearekin eta mendiko eskiko egun eder bat pasatzearekin.

6.Ez naiz bereziki prestatu. Aukera izan dudan asteburuetan mendiko eskiko irteerak egin ditut, baina gehiago gozatze aldera, prestatze aldera begira baino.

7.Ez zait iruditzen. Irteera eta zeharkaldiak bai, baina presiorik gabe. Mintxo Astizek Aimar Karrika eta biok engainatu gintuen probaren ondoren bertso poteoa egiteko aitzakian, eta ikusiko dugu zer gertatzen den. Oraingoz, horrelaxe gustura, baina batek daki.

LUR BASTERRETXEAElorrio, Bizkaia, 1979

1.Aurtengoa hirugarrena izango da.

2.Bietan hartuko dut parte.

3.Aurten, gutxi. Gabonetan Alpeetan egon ginen, Areches-Beauforten, eta han kronoigoera bat egin genuen; oso gustura. Ondoren, Causiat Extremen parte hartu behar nuen, baina bakarkako lehiaketa bertan behera geratu zen. Asteburu horretan erreleboetako lasterketa bakarrik jokatu nuen.

4.Lasterketa guztietan urduritasun puntu bat izaten dut, baina beldurrik ez. Ea asteburu horretan eguraldi ona daukagun eta primeran pasatzen dugun!

5.Ahalik eta ondoen egiten saiatuko naiz; ez daukat buruan postu bat. Gainera, gauzak asko alda daitezke egun horretan dauden parte hartzaileen, ibilbidearen eta nire sasoiaren arabera.

6.Ia egunero egiten dut kirola; aste barruan, mendian korrika eta bizikleta; eta, asteburuetan, Candanchura [Aragoi, Espainia] joaten naiz mendiko eskiaz gozatzera, baina ez nuke esango lasterketa hau propio prestatzen ari naizela. Mendia maite dut, eta mendiarekin zerikusia daukaten kirol guztiak gustatzen zaizkit. Horrekin sasoiari eusten badiot, hobeto!

7.Beste urte batzuetan Altitoyn parte hartu dut, eta, aurten ez denez jokatuko, ez nago ziur zer egingo dudan. Ziurrenik, Candanchun bertan egingo diren lasterketetan parte hartuko dut: alde batetik, Causiat Extremen eta, bestetik, binaka egin beharreko Espainiako Txapelketan.

ION UBIDE Tolosa, Gipuzkoa, 1981

1.Lehenengo aldia izango da. Jende guztiak oso ondo hitz egiten du probari eta bertako giroari buruz, eta aurtengoan animatu gara.

2.Bietan.

3.Aurtengoan ez. Joan den urtean Altitoyn parte hartu nuen.

4.Beldurra baino gehiago, nagikeria, eguraldi txarra tokatuko balitz.

5.Denok ondo pasatzearekin, proba ongi irtetearekin eta inork minik ez hartzearekin.

6.Aurten lau edo bost egunetan ibili naiz foka larruekin, eta asteburu bat iraupen eskia egiten.

7.Grande Courseko lasterketa pare batean eman dut izena beste bi lagunekin, eta loteria tokatu zain gaude!

JUREK ZIEMKIEWICZ ARTABEDima, Bizkaia, 1987

1.Izena hiru alditan eman dut, baina behin bertan behera gelditu zen; beraz, bigarren aldia izango da aurtengoa.

2.Bietan. Ibilbide biak erakargarriak dira niretzako, eta behin bertara joanda, ahalik eta gehien eskiatu nahi dut.

3.Candanchun jokatzen den Causiat Extreme proba egin behar nuen, baina, atzeratu egin denez, oraindik denboraldi honetan lasterketarik egin gabe nago. Izaban ikusiko dugu ea nahikoa entrenatu garen!

4.Ez gozatzea lasterketa egunean. Argi dago nire mailako eskiatzaileok ez dugula ezer jokoan, baina lasterketa batean beti irteten zara ahalik eta gehien ematera. Hala ere, garrantzitsua da presio hori alde batera uztea eta lasterketaz gozatzea.

5.Beste bi lagunekin joango naiz asteburu-pasa. Haiekin batera lasterketa bukatuz gero, poz-pozik bueltatuko naiz etxera.

6.Ez naiz bereziki lasterketa zalea; nik gehien maite dudana da mendiko eskia lagun artean egitea, benetan erakartzen nauten proiektutxoak egiten. Honelako probak aitzakia izaten dira niretzako, apur bat serioago entrenatzeko. Aurten denboraldi hasiera arraroa izan da, baina ahalik eta gehien eskiatu dut. Ez dut zenbaki zehatzik, baina, adibidez, otsailean ia-ia egunero jantzi ditut eskiak.

7.Denboraldia laburra da, eta ez daukat denetarako astirik! Causiat Extreme atzeratu da, eta hori egiteko aukera baldin badut, nahikoa izango da.

JANIRE AGIRRE ARANBURU Ataun, Gipuzkoa, 1996

1.Bigarren aldiz hartuko dut parte mendiko eskiko lasterketa honetan. Orain arte parte hartu dudan bakarra da, baina lasterketa egiten den leku ederra ikusita, errepikatu beharra zegoen.

2.Bakarkakoa nahiz kronoigoera proba, biak egiteko asmoa dut.

3.Mendi eskiko lehen proba izango da. Korrikako lesio batekin nabil, eta ez dut aukera askorik izan lasterketak prestatzeko.

4.Aurten bakarkako probako ibilbide luzean apuntatu naiz, eta beldur pixka bat badut, agian luzeegia izango delako.

5.Izaba inguruko paraje eta mendi ederrez disfrutatzea.

6.Ez dut propio prestatu. Neguko elurrak hasi zirenetik, Euskal Herriko eta Pirinioetako elurrak aprobetxatuz ahalik eta mendi irteera gehien egiten saiatu naiz.

7.Bai, gustatuko litzaidake besterik egitea, Alta Ruta Pyrene esaterako.

CARLOS HERNANDODonostia, 1961

1.Laugarrena edo bosgarrena.

2. Asmoa, behintzat, bietan parte hartzea da.

3. Ez, aurten ez dut aukerarik izan.

4.Kronoigoerak. Beti ateratzen gara ahalegin betean, eta zaila izaten da erritmoa kontrolatzea.

5.Bukatzearekin nahikoa da, baina han egonda, beti egongo da norbait hari jarraitzeko edo hura baino lehenago iristeko.

6.Ez dut bereziki proba hau prestatzen. Urte osoan entrenatzen naiz bestela ere.

7.Ez dut uste.]]>
<![CDATA[Zabala eta Estevez irabazle boulder txapelketan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2000/027/001/2019-02-19/zabala_eta_estevez_irabazle_boulder_txapelketan.htm Tue, 19 Feb 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/2000/027/001/2019-02-19/zabala_eta_estevez_irabazle_boulder_txapelketan.htm
Nabarmentzekoak dira txapeldunak, baina baita txapelketan falta ziren goi mailako eskalatzaileak ere: Mikel Linazisoro, Eneko Carretero eta Esparta anaiak. Espainiako selekzioaren egonaldi batean zeuden laurak, eta ez zuten parte hartu.

Gizonezkoetan, Isaac Estevez izan zen onena. Jaiotzez ekuatoriarra da Estevez, baina urte batzuk badaramatza Bilbon. Ez zuen bere onena eman finalera iritsi zen arte. Bazekien sasoi onean iritsi zela txapelketara. «Oso ondo sentitu naiz txapelketan zehar. Finala ere oso entretenigarria izan da, eta oso gustura nago Euskal Herriko txapela jantzita». Estevezek Ander Mendieta arrasatearra eta Iñaki Arantzamendi ondarroarra izan zituen txapelaren lehiarako borrokan.

Emakumeetan, Itziar Zabala zen faboritoa. Hala ere, ez zen onena izan finalera iritsi aurreko lanetan. Sailkatze fasean ez zuen onena eman beharrik izan finalera sartzeko. Finalean, ordea, erakutsi zuen koska bat gorago dagoela, eta bere onena emateko gai izan zen finalean: «Txapelketan ez naiz sentsazio onenekin ibili, baina gustura bukatu dut emaitzarekin». Urte garrantzitsua izango du aurtengoa dimoztarrak, olinpiar jokoetan izateko aukera ahaztu gabe. Irantzu Porres eta Irati Zabalak ere txapelketa bikaina osatu zuten, eta erakutsi zuten badela etorkizuna emakumeen artean.]]>
<![CDATA[«Sentsazio onekin hasi dut urtea»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2052/032/001/2019-02-12/sentsazio_onekin_hasi_dut_urtea.htm Tue, 12 Feb 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/2052/032/001/2019-02-12/sentsazio_onekin_hasi_dut_urtea.htm
Zorionak, bigarrengoz! Azkeneko txapelarekin hasita, Euskal Herrikoarekin, gustura al zaude Izabako emaitzarekin?

Bai, emaitzarekin gustura nago, baina oraingoan ere berriro duatloi formatuan jokatzea tokatu zaigu, eta horrek ez nau gustura utzi.

Eta Espainiako Txapelketa nolakoa izan zen?

Egia esan, ezustekoz beteta egon zen. Asteburuko denboraleak gogor jo zuen Vinuesan, eta arazo ugari egon ziren Espainiako Txapelketa aurrera eramateko. Neguko triatloia duatloi bilakatu behar izan zuten, eta niri neuri izugarrizko pena eman zidan. Hilabete osoan proba hori buruan eduki eta gero, amorru handia eragin zidan eskiatzeko zatia bertan behera geratzeak.

Beste behin, ez zen posible izan triatloia osatzea. Espero al zenuten?

Eguraldi iragarpenek ez ziren batere onak aste osoan. Dena den, proba egiteko elurra bazegoenez, espero nuen hiru kirolak egingo genituela. Tamalez, ez zen horrela izan.

Eguraldia hain txarra izan al zen? Proba ez jokatzeko modukoa?

Egia da bizikletako zatia egin genuenean sekulako haizea zebilela. Nik ez dakit goian errepidea nola zegoen, baina antolatzaileen erabakia izan zen, eta ezin da ezer egin horren aurka.

Zer izan zen gogorrena?

Triatloia duatloi bihurtu zutela jakinarazi zigutenean. Egiten zuen hotzarekin, duatloirako beroketa ere gogorra izan zen.

Ez eskiatu behar izateak mesede egin al zizun?

Korrikako eta eskiko saioak dira nire proba gogokoenak. Bizikletan ez naiz gaizki moldatzen, baina neguko triatloiaren benetako xarma eskian dago, eta normalean aldea ateratzen dut eskiatzen. Beraz, nire kasuan ez zidan mesederik egin, alderantziz esango nuke.

Hasieratik hartu zenuen aurrea. Aldez aurretik pentsatu al zenuen?

Ondo sentitzen nintzen korrikako saioan, eta ahalik eta denbora gehien ateratzea erabaki nuen. Ez zen aldez aurretik pentsatutako zerbait izan; lasterketan pentsatu nuen guztia.

Nola ikusi zenuen zeure burua?

Indartsu. Korrika bukatuko genuela jakinda, bizikletan indarrak neurtzeko aukera izan nuen.

Noiz ikusi zenuen irabaziko zenuela?

Bizikletako saioa bukatuta lehenengo hiruren artean nengoela ikusita, banekien korrikako saioan besteak baino gehiago izango nintzela, indarrak ondo gordeak nituen eta.

Momenturen batean ikusi al zenuen garaipena arriskuan?

Bizikletako saioan haizeak bortitz jotzen zuen, eta bakarrik joateak denbora gehiegi galtzea eragin zidan. Pentsatu nuen horren ondorioz garaipena galtzeko arriskua nuela.

Irabaztea espero al zenuen?

Duatloia izango zela esan zutenean, irabazteko aukera gutxiago nituela uste nuen.

Nola daramazu aurtengo denboraldia?

Sentsazio onekin hasi dut denboraldia; korrika ere oso gustura nabil eta horrek asko motibatzen nau ondoren egingo ditudan mendiko lasterketetan helburuak betetzeko.

Zein izango dira hurrengo erronkak, bai triatloietan, bai mendiko lasterketetan?

Aurrena, geratzen diren neguko hiru triatloiak egin nahi ditut. Gero, helburuen artean ditut Nafarroa Xtrem [68 kilometro], Camille Xtrem, Goierriko Bi Handiak [88 kilometro] eta, triatloiarekin jarraituz, Iruñean jokatuko den triatloi erdia.]]>
<![CDATA[Triatloi zuriko erreferentziak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2154/032/002/2019-02-12/triatloi_zuriko_erreferentziak.htm Tue, 12 Feb 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/2154/032/002/2019-02-12/triatloi_zuriko_erreferentziak.htm
Espainiako Txapelketan, haizeteen eraginez, eskia bertan behera uztea erabaki zuten, eta triatloia korrika eta bizikleta probekin osatzea, parte hartzaileen segurtasuna bermatzeko asmoz. Erabakiak hainbat parte hartzaile haserretu zituen.

Emakumeetan, Oronoz (Otsagabia, Nafarroa, 1991) izan zen azkarrena. Arriskatzera atera zen otsagabiarra eta jokaldia ondo atera zitzaion. 45 minutu behar izan zituen ibilbidea osatzeko. Gema Hernandez eta Aida Fabrega izan zituen atzetik, hurrenez hurren. Lehen aldiz irabazi du Espainiako Txapelketa Oronozek.

Gizonezkoetan, faborito nagusiak, Pello Osorok (Eibar, Gipuzkoa, 1992), ez zuen hutsik egin. Iaz ere txapeldun izan zen. Denboraldiko lehen lasterketa zuen, baina sasoiko dagoela erakutsi zuen. Podiumean, Ramon Ejeda eta Txomin Osoro anaia izan zituen eskuinean eta ezkerrean. 36 minutu eta 56 segundoko denbora egin zuen.]]>
<![CDATA[«Espero baino hobeto ibili naiz Italian»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2103/033/001/2019-02-12/espero_baino_hobeto_ibili_naiz_italian.htm Tue, 12 Feb 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/2103/033/001/2019-02-12/espero_baino_hobeto_ibili_naiz_italian.htm
Estreinakoz izan zara Munduko Txapelketan. Zer-nolako esperientzia izan da?

Berez, korrikako zatiak eragin beharko lizkidake arazo gutxien, baina errepideko korrikalaria naiz, eta asko sufritu nuen. Itota nindoala sentitu nuen probaren zortzi kilometroetan, eta espero baino denbora gehiago galdu nuen. Gero, bizikletako zatian, beldur handia nuen. Niretzat berria zen bizikletan elurretan ibiltzea, eta baldar antzera ibiltzea espero nuen. Denbora onenetara gerturatu ez banintzen ere, espero baino hobeto ibili nintzen, eta nahiko balorazio positiboa egiten dut. Bukatzeko, eskian espero baino denbora gutxiago galdu nuen onenekin alderatuta, eta, horren eraginez, lasterketa oso sentsazio onekin bukatu nuen.

Beraz, guztia izan da berria: maila, probaren egitura...

Bai, maila oso handia izateaz gain, lasterketaren egiturak ere ez dauka hemengoekin edo ingurukoekin zer ikusirik. Hemen, korrika errepidean egiten dugu beti, eta bizikleta ere bai. Han, berriz, dena elur gainean egin genuen.

Ba al zenuen asmo zehatzik txapelketarako?

Dena berria zen, eta banekien ia ezinezkoa izango zela emaitza on bat lortzea. Munduko onenak zeuden irteeran, eta hori gutxi ez eta nire lehen lasterketa zen guztiz elur gainean. Ikastea zen helburu nagusia, eta beste urteren batean errepikatzea merezi zuen edo ez ikustea.

Espainiako Txapelketarekin ere gustura gelditu al zinen? Espero bezala joan al zen dena?

Ez zen izan espero genuen modukoa. Neguko triatloietan izaten den moduan, korrika, bizikleta eta eskian egiteko asmotan joan ginen Soria aldera. Negua oso gaizki hasi genuen elur faltagatik, baina bazirudien azken elurte handiarekin proba ondo aterako zela. Azkenean, tamalez, ez zen behar zuen moduan atera.

Neguko triatloi askorekin gertatzen den bezala, ez zen posible izan triatloia osatzea.

Neguak izan zuen hasierarekin esperantza gutxi neukan, baina azken bi asteetan kontua asko aldatu zen, eta oso itxura ona hartu zuen. Hiru egun lehenago argi neukan lasterketa on bat izango genuela, baina haize gogorrak asko aldatu zuen egoera, eta antolatzaileek eskiko zatia kentzea erabaki zuten.

Hainbeste denboran prestatzen aritu ondoren, gogorra behar du.

Gogorrena ilusioz prestatu duzun proba batean ezin lehiatu ahal izatea da. Denbora luzea pasatu dut proba prestatzen, eta amorrua ematen du azken unean aldaketa hori izateak. Hala ere, nahiago nuen egin genuena egitea eta etxera lasai itzultzea, lasterketa bertan behera uztea baino.

Eskiko proba ez jokatzea erabaki zuten antolatzaileek. Zure kasuan, onerako edo txarrerako zen erabakia?

Esango nuke eskiko proba kentzea nire kontrakoa zela. Hala ere, lehen postua eskuratu eta gero, ez dago ondo hori esatea. Batek daki eskiarekin zer pasatuko zen. Aukeratzen jarrita, hiru probak egitea zen onena niretzat, zalantzarik gabe. Ez naiz eskiatzaile petoa, baina elurretan ondo moldatzen naiz.

Planteamendu berezirik egin al zenuen?

Aldaketak baldintzatu zuen lasterketa. Ondo nekien kontua asko aldatu zela eskiko zatia kentzean. Beste jende bat kontrolatu beharra zegoen, korrikalari azkarrak batez ere. Indartsu sentitu nintzen, eta korrikalari onenak bizikletan atzean uzteko estrategia ondo atera zitzaidan.

Denbora luzez asko entrenatu nintzen, eta, azken asteetan atseden on bat hartu eta gero, oso indartsu sentitu nintzen. Asteburutik atera nuen gauza positiboena sentsazio onekin korritzearena izan zen.

Nolako lehia izan zen zeure anaiaren eta Ramon Ejedaren aurkakoa?

Hasiera batean esango nuke, eskiko zatia kenduta, Ejeda zela faborito nagusia. Argi neukan bera kontrolatu beharra neukala, oso korrikalari ona baita. Lehen korrika zatia biok batera egin genuen, talde nagusiari metro batzuk hartuta. Bizikleta hartzean, nuen guztiarekin egin nuen eraso eta metro batzuk atera nizkion. Berak atzera begiratu eta zain geratzeko erabakia hartu zuen, gero, laguntzarekin, berriro niregana gerturatzeko. Kontua da atzetik etorri zitzaiona nire anaia izan zela, eta, ni bakarrik joanda, ez zion laguntza askorik eman. Esango nuke hor galdu zuela, bi anaien erdian topatu zelako. Gero, anaiak egin zuen Ejeda atzean uzteko ahalegina, baina ez zuen lortu, eta azken korrika saioan Ramon gehiago izan zen.

Noiz sentitu zinen probako garaile?

Bizikleta saioaren erdialdean gurutzatu egiten ginen, eta atzean anaiaren eta Ejedaren artean ez zutela elkar ulertzen ikusi nuenean, banekien lasterketan dena alde neukala.

Ejeda han zela ikusita, espero al zenuen garaipena?

Irabaztea helburua zen, baina espero nuela esatea larregi da. Indartsu sentitzen nintzen, baina batek daki; jende ona zegoen irteeran. Duatloia bilakatu eta gero, uste nuen postu on lortuko nuela, baina ez nuen espero Ejedaren aurretik bukatzea.

Denboraldia oraintxe hasi berri duzu.

Asteburukoa denboraldiko lehen lasterketa izan nuen; beraz, lehen postua lortuta, ondo doala esan behar.

Udan triatloietan murgilduko al zara?

Oraingoz, neguko triatloien denboraldian zentratu nahi dut. Italiatik bueltan, Reinosan izango naiz [Kantabria, Espainia], eta martxoan, berriz, Anson [Aragoi, Espainia]. Duatloi luzeko Espainiako txapelketan ere parte hartuko dut, baina negukoak helburu hartuta. Negua pasatakoan, txipa aldatu eta triatloi denboraldian zentratuko naiz, distantzia erdian eta luzean batez ere.]]>
<![CDATA[«Arantza batzuk atera nahi ditut, neure buruarekin gustura sentitu»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1928/026/001/2019-02-05/arantza_batzuk_atera_nahi_ditut_neure_buruarekin_gustura_sentitu.htm Tue, 05 Feb 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1928/026/001/2019-02-05/arantza_batzuk_atera_nahi_ditut_neure_buruarekin_gustura_sentitu.htm
Nola doa denboraldi-aurrea?

Oso lasai. Arazo fisiko txiki batekin nabil, eta elur faltak ere ez dit utzi askorik eskiatzen. Egia esan, nahiko aldrebes nabil.

Nola zenuen antolatua?

Gutxi gorabehera antolatzen dut: gimnasio asko, bizikleta, eta, aurtengo berrikuntza, igeriketa. Igeriketa ikastaro bat egiten ari naiz irailetik, eta uste dut oso erabaki ona izan dela, esperientzia bikaina izan baita. Denetik egitea gustatzen zait, hasieratik mendiarekin erotu gabe.

Ez duzu neguko krosik egingo?

Ez, ez dut asmorik. Urte asko daramatzat Candanchura [Aragoi, Espainia] eskiatzera joaten. Lagun asko ditut han. Negua iristean, denak joaten dira eskiatzera, baina nik urte askoan ez dut aukerarik izan haiekin joateko. Askotan tokatu zait Somportetik haiei begira egotea. Ez nuen sentipen hori berriro ere bizi nahi. Krosa egiteagatik zen dena, beti nuen krosen bat: Lasartekoa ez bazen, Elgoibarkoa, eta, bestela, besteren bat. Mendiko eskiarekin hori nahi nuen, lehenik ni goizean gora eta behera eskiatzen ibiltzea, eta, gero, lagunekin, eski alpinoan.

Mendiko eskian murgildu zara. Non lehiatuko zara?

Ahal nituen guztiak egin nahi nituen, denboraldia oso laburra baita, baina dagoeneko huts egin nuen lehenengoan, Vaqueiran [Lleida, Herrialde Katalanak], eta Candanchuko Causiat Extreme ere ez zen jokatu larunbatean. Duela hamabost egun, Vaqueirara joateko dena prest nuela, etxean gelditu behar izan nuen, lesioagatik. Hurrengo asteko Boi Taulleko proban ere [Lleida, Herrialde Katalanak] ez naiz izango. Ea Bandres-Karolorako osatzen naizen.

Eskiatzen bai, baina jendeak korrika ikusi nahi zaitu.

Egia esan, ni ere harrituta nago jendearen erantzunarekin. Nire lehen lasterketa Kolonbian izango da, martxoaren amaieran: Pacific Trail. Gero, apirilaren bukaeran, Madeirara [Portugal] joan nahi dut 115 kilometroko lasterketa bat egitera. Jada korrika hasteko garaia heldu zait. Kolonbiako lasterketa bidaiatzeko ere aprobetxatu nahi dut. Iaz, oso gutxi bidaiatu nuen, eta aurten kanpoan ibiltzeko gogoa ere badut. Noiz joango naiz ni, bestela, Kolonbiara!

Aldaketekin dator urtea: batetik, taldea, La Sportivatik Raidlightera; bestetik, distantzia, Mont Blanceko ultratrailean, parte hartuko duzu, ehun miliako lasterketa batean.

Distantzia ez nuke esango. Badirudi inoiz ez dudala ultra bat egin, baina ez da horrela. Chamonixen egona naiz CCC lasterketan, baita Hiru Handietan ere... Taldearena bai. Azken urteetan izan dudan babeslea utzi dut. Nire lana daukat, eta benetan ez dut babesle baten beharrik. Aldatzea erabaki genuen, arazo txiki batzuk zirela medio. Hala ere, iruditzen zait ona dela babesle bat izatea, babesa izatea. Motibazio aldetik ondo etortzen da, horrek presio pixka bat edukitzera eramaten baitzaitu, baina tamainan. Gauzak asko errazten ditu, esaterako, lasterketa askotan egoteko garaian.

Nondik etorri da aldaketa?

Azken urteetan babes falta izan dut, baina ez da ezer larria izan. Askotan, babes falta sentipena izan dut, bakardade sentipena, eta hori ez dut batere gustuko.

Badirudi babeslea aldatzeak dirutza ekarriko dizula, baina mendiko kirolak ez dira futbola. Zuen diziplinan zer esan nahi du aldaketak?

Nik bizimodu bera egingo dut. Ez dut dirutzarik kobratuko. Aldaketak zera ekartzea gustatuko litzaidake: jakitea babeslea atzean dudala, erreparatzen didala, askotan estualdi batetik ateratzea. Ez da materiala bidaltzea bakarrik, ezta gutxiagorik ere.

Materialaz hitz egiten hasita, egia al da 2018rako eman zizuten arropa guztia oinetakoen kaxa batean sartzen zela?

Bai, horrela izan zen, baina hori adibide bat besterik ez da. Urte hasieran zain egoten gara materiala jasotzeko, ikusteko berrikuntzaren bat dagoen, zer atera duten... Materiala iritsi eta hori ikustean, zera pentsatzen duzu: «Hau zer da, txantxa bat? Ni hau banaiz zuentzat, ez naiz!». Gero, deitzen dizute, eta esaten dizute gauzak ez direla horrela. Ezin naiz egunero haien atzetik ibili, eta ni ez naiz lekaimeen modura egun guztian eskean ibiltzekoa. Baina egia da distantzia ezberdinetan ibiltzeko eta, gu entrenatzen garen guztiarekin, urtea ezin dela pasatu elastiko batekin eta galtza pirata batzuekin.

Gogotsu al zaude aurtengo denboraldirako?

Bai, oso gogotsu. Iazkoa oso urte txarra izan zen. Arantza batzuk atera nahi ditut, eta horrek ez du esan nahi dena irabaztea, baizik eta neure buruarekin gustura sentitzea. Horretaz gain, urte osoa minez pasatu nuen, eta ez dakit badagoen hori baino sentsazio okerragorik. Orkatilak hor dagoela abisatzen dit noizean behin.

2016ko eta 2017ko denboraldiak ez dituzu ahazteko. Goia jo zenuen.

Berriro itzuliko ez diren denboraldiak izan ziren, bizitzan berriro ere biziko ez ditudan uneak bizi izan bainituen. Esaterako, lehen aldiz Zegama irabaztea. Horrek ez du esan nahi etorriko diren garaiak okerragoak izango direnik, ezberdinak baizik.

2017ko Zegama-Aizkorri izan al zen zure ibilbideko mugarria?

Bai, zalantzarik gabe. Helmuga pasatu nuenean, hori pentsatu nuen: «Nik, jada, lortu dut!». Noizbait zerbait aukeratzeko zerbait jarri izan balidate, Zegaman irabaztea aukeratuko nukeen. Horrek ez du esan nahi, esaterako, Mont Blanceko ultratraila irabaztea ere ikaragarria izango ez denik, baina, hala ere, ez da Zegaman irabaztea bezalakoa izango.

Nola gogoratzen duzu maiatzeko egun hura?

Presio handirik gabe atera nintzen. Lehen lau kilometroetan, lau edo bost emakume nituen aurretik. Banekien hasiera besterik ez zela, eta ezin nintzela urduri jarri. Hamazazpigarren kilometroan, Atabarretan, norbaiti esan nion azkarregi gindoazela. Gustura nindoala konturatzen nintzen. Aizkorrira iristerako, lehen postuan jarri nintzen, eta konturatu nintzen kartak mahai gainean jartzeko garaia zela. Handik aurrera, neure buruaren aurkako borroka bat izan zen. Helmugara iristeko unea izugarria izan zen!

Errekorra ere lortu zenuen: historian sartu zinen.

Lasterketan ez nintzen konturatu, azkeneko bi kilometroak arte. Erlojuak lau ordu eta 25 minutu markatzen zuen, eta orduan jabetu nintzen bi kilometro egiteko nahikoak nituela hamar minutu.

Iaz, berriz, txanponaren ifrentzua ezagutu zenuen. Ez dituzu berehalakoan ahaztuko Ultzamako anoa guneko negar malko haiek.

Ez nintzen sentipen onekin joan. Presio pixka bat ere banuen, aurreko urtean irabazi eta gero. Entrenamenduak ere ez ziren onenak izan, orkatila hor zegoen... Irteeran, jada ez nengoen eroso, eta, behin korrika hasita, konturatu nintzen hura ez zela eguna.

Esan zenuen egun hartan lasterketan erretiratu izan ez bazina agian betiko erretiratuko zinela. Oso adierazpen gogorrak izan ziren haiek.

Bai, hori sentitzen nuen. Ezin nuen presio harekin jarraitu. Irten eta bi kilometrora utzi egin nahi nuen. Oso triste nengoen goizetik; «hau da kaka zaharra!», pentsatzen nuen. Bikotekideak jarraitzeko esaten zidan arren, argi neukan uzteko erabakia.

Esan al daiteke hura izan zela zure ibilbideko unerik okerrena?

Ez, ez dut uste. Unerik okerrena 2015ean izan zen, belauneko minez nengoela ez irtetea erabaki nuenean. Iazkoa ez zen lasterketa bakarrik izan, urte osoa izan zen txarra. Nire bizitzako urterik okerrena izan zen. Urte osoan ez nion neurria hartu denboraldiari, nahiz eta urte amaieran ilusioa berriz lortu nuen Hiru Handiak irabazita. Ez dut berehalakoan ahaztuko hara sasoiko iristeko bidea. Gurasoak erretiratu berri zeuden, eta leku askotara lagundu zidaten entrenatzeko aitzakian.

Ultra distantzian gehiago ikusiko zaitugu hemendik aurrera. Zergatik?

Iaz konturatu nintzen ez zaidala batere kostatzen asko entrenatzea; baina, era berean, konturatu nintzen askotan ez naizela joaten lehen bezala bihotz taupadei dagokienez. Horrek haserretu egiten nau! Denbora luzez pentsatutako erabakia da UTMBra joatea, ez da beroaldi baten ondorio. Bikotekidearengatik balitz, duela lau urte jada Chamonixen izango nintzen korrika [barrezka]. Zein erraza den besteei lanak jartzea!

Uste duzu distantzia luzean hobeto molda zaitezkeela?

Ez dakit, ikusi egin behar dut; agian, ez. Jendeak uste du distantzia motzetan ona izan zarelako luzeetan ere ona izango zarela. Uste dut distantzien arteko trantsizio normala egin dudala.

Triatloi bat ere egingo duzu, Alpe D'Huezekoa. Nolatan?

Inoiz ez dut planteatu ere egin triatloi bat egitea, sorbaldako arazoak ditudalako aspalditik. Igeriketan ere ez nekien ondo. Askotan hitz egin izan dut triatloiaz bikotekidearekin, baina beti erdi brometan. Udan, erabaki nuenean igeriketan ondo ikastea, buruari bueltak ematen hasi nintzen. Bizikletak buruhauste batzuk sortzen dizkit, baina triatloi hau ez da besteak bezalakoa. Bizikletan, mendateak asko gustatzen zaizkit, eta, igeriketan ere zerbait ikasten badut, gozatzera irtengo naiz. Aurten hiru gauza ditut galdu ezin ditudanak: Zegama, Alpe D'Huezeko triatloia eta UTMB.

Zergatik UTMB?

Munduan dagoen ultrarik garrantzitsuena delako. Argi neukan nire lehen ehun miliako lasterketa UTMB izango zela. Prestatzeko, sakrifizio handiak egin behar dira, eta, behin halako lanak hartuta, onenera joan nahi nuen.

Ba al diozu beldurrik zerbaiti?

Distantziari berari eta oso eguraldi txarra izateari. Irten eta iritsi egin nahi nuke. Indarrak oso ondo kudeatu beharko ditut.

24 orduren bueltan ibil zaitezkeela ere esaten dute.

Ederra izango zen! Dena ondo joanez gero, orain arte egin dudan ibilbidearekin, pentsa dezaket denbora horren inguruan ibil naitekeela, baina ez dakit... Gauza asko hartu behar dira kontuan. Lehenengoa izango da.

Zein izango da zure egutegia?

Martxoaren amaieran Kolonbian izango naiz, Pacific Trail lasterketan [63 kilometro], baina ez daukat helburu berezirik; gero, Kilimon Trail, nire herrian, Mendaron; Madeira [Portugal, 115 kilometro]; Zegama-Aizkorri; Lavaredo [Italia, Alpeak, 120 kilometro]; eta Alpe D'Huezeko triatloia, UTMBra joan aurretik.]]>
<![CDATA[«Zorte handia izan dut; egin dudan guztiarekin, hemen jarraitzen dut»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1909/026/001/2019-01-29/zorte_handia_izan_dut_egin_dudan_guztiarekin_hemen_jarraitzen_dut.htm Tue, 29 Jan 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1909/026/001/2019-01-29/zorte_handia_izan_dut_egin_dudan_guztiarekin_hemen_jarraitzen_dut.htm
Ez da erraza Iztuetarekin elkartzea. Urtean, 120 egun inguru igarotzen ditu Tolosatik kanpo. Hala ere, Tolosako kaleetan herritar gehienek ezagutzen dute.

Baserri mundutik etorrita, nondik datorkizu bidaietarako zaletasuna?

Ni, hala ere, kalean jaiotakoa naiz! Etxean ez gara bidaiazaleak izan. Aita artzaina izan zen lehenik, eta, gero, kamioiarekin ibili zen; ama, berriz, Larraulgoa zen. Ez genuen bidaiak egiteko tradiziorik. Uste dut denboraren perspektibak eman didala bidaiatzeko gogoa. Mendi elkarteak ere erru handia izan du. Proiekzio asko ikusitakoa naiz. Orain dela ia berrogeita hamar urte ez zen arrotza Gaston Rebuffaten neurriko mendi gidari bat Euskal Herrira etortzea hitzaldiak ematera. Etxera etorrita, asko zor diet Miguel Arrastrori, Lukas Mendikuteri, Antxon Bandresi... Mutil koskorrak ginela, askotan eramaten gintuzten kanpora.

Hala ere, 15 eta 18 urterekin zure bidaia txikiak egin zenituen.

Bai, hala da. 15 urterekin, Kordobatik [Andaluzia, Espainia] auto-stop eginda etorrita nago etxeraino. 18 urterekin ere egin nuen, baina Londrestik.

Bizitzako hautua oso gaztea zinela egin zenuen. Oso argi al zenuen horrela bizi nahi zenuela?

Bai. Paper Ingeniaritza ikasitakoa naiz, baina lan egiten nuen 15 urte nituenetik: papera jartzen, moketa jartzen, Suitzan fruta biltzen, eraikuntzan... Banekien zer ez nuen izan nahi. Ez nuen aurretik aritutako ezertan betirako jardun nahi, ezta euskarazko klaseak ematetik bizi ere, edo iraupen eskiko monitore izan. Zalantzarik gabe esan dezaket orduko lan haiek diru pixka bat biltzeko egiten nituela, bidaiatzeko, argazki kamera bat erosteko... Oso garrantzitsua izaten da jakitea zertan ez dugun denbora galdu nahi. Geroz eta argiago daukat erabat asmatu nuela bizitzeko erarekin.

Ez da bizimodu erraza, hala ere.

Ez. Askotan ekonomikoki gaizki, beldur asko, segurtasun falta, ziurgabetasun asko... Beti horrela izan da. Gure garaian bazirudien jende gehiagok egingo zuela hautu bera, baina ez, suhiltzaile izateko aukera izan zutenek nahiago izan zuten postua ziurtatu. Ez da ez hobea, ez okerragoa, ezberdina baizik.

Lehen bidaia, Saharara.

Oso ondo gogoratzen naiz. Orduan saldu nituen mendiko eskiak, botak eta foka larruak, 10.000 pezetatan. Kamioiaren gurpil baten estalkiaren erdia adina balio zuten. Hogei bezerorekin joan ginen Saharara. Garai haietan ez zen erraza izaten bidaiak saltzea, orduan ez baitzegoen ez sare sozialik, ez Internetik; etxean telefonorik ere ez dakit bagenuen ere... Urte haietan ez zen erraza norbere kabuz desertura joatea, eta horrek asko lagundu zigun. Orduko 40.000 pezetako kostua zuen bidaiak, hilabeteko soldata gutxi gorabehera. Hango jendeaz gogoratzen naiz, nomaden bizitza zeramaten. Gu nomada kapritxosoak ginen, batetik bestera; baina haiena beste egoera bat zen.

Konturatu nintzen gutxirekin bizitzen jakinez gero posible zela horrela bizitzea. Egia zen guk ardura handiak hartzen genituela besteen oporrak gure lana bihurtuz. 24 urte genituen. Etortzen ziren guztiak gu baino zaharragoak ziren. 400 litro gasolio eta beste 500 litro ur eramaten genituen. Orduan ez genuen ez telefonorik, ez sakelakorik, ez sateliterik...

Zenbat denbora behar izan zenuten kamioia atontzeko?

Mudantzetarako erabiltzen zuten kamioi bat zen, Zarauzko Muebles Trekurena. Bitxia zen: denek Nairobitarra deitzen zioten, nahiz eta ez zen inoiz hara joan. Bost hilabete egin genituen lanean. Dena guk egin genuen: leihoak, ateak... Irizarrera bidaia batzuk egin genituen, baita txatartegi batzuetara ere. Beti topatzen genuen norbait laguntzeko prest. Konturatzen ginen gu egiten ari ginela jende askok egin ez zuena. Jende askok guregan proiektatzen zuen berak egin ezin zuena. Etenik gabeko lana izan zen bost hilabetean. Aitak askotan esaten zidan. «Hor pasatu dituzuen ordu guztiekin, berria erosteko ere izango zenuten!». Hura amaitutakoan joan ginen Saharara.

Espedizioak ere egindakoa zara. Aurten bete ditu 30 urte Groenlandiako espedizio hark.

1984an, Laponiara joan ginen zeharkaldi bat egitera. Orduan irakurri nuen Fridtjof Nansenek 100 urte lehenago egin zuen bidaia, Groenlandia alderik alde eskiekin zeharkatuz. Guk beti bereizi ditugu lana, besteen oporrak antolatzea alegia, eta gure gertukoekin egindako espedizioak. Orduan elkartu ginen, Anjel, Txiki Plazas, Nekane Urkia, Dina Bilbao eta ni neu, Nansenek egin zuen ibilbide bera egiteko. Oso esperientzia gogorra izan zen. Basamortuarekin antzekotasun handia du elurrak. Bideari jarraitu behar izaten diozu askotan, baina bidea ere azkar ezabatzen da haizearekin. Askotan galduta zaudela sentitzen duzu. Bakartzea izan zen gauzarik gogorrena, ez ginela itzuliko sentitzea. Han ez zegoen atzera egiteko aukerarik. Barneratuta genuen esaldia da: «Haraino, edo ezer ez; edo denok, edo inor ez».

Mendiko espediziotan oso garrantzitsua da sokalaguna. Askotan pasatu al zaizu espediziokideak ondo ez aukeratzea?

Horretan zorte handia izan dut beti. Beti eman diet garrantzi handia emakumeei. Oso baldintza muturrekoetan, gizonezkook baino askoz ere gogorragoak dira biologikoki. Horregatik joaten nintzen askotan Dinarekin, gutxik bezala menderatzen zituelako zailtasunak. Haren jarrera izugarria zen.

Askotan pentsatu al duzu zure espedizioek bizirik irauteko modutik ere asko izan dutela?

Gauzak ondo xamar antolatuta eraman izan ditugu beti, baina argi daukat inprobisatzaile hobeak izan garela antolatzaileak baino. Ez naiz oso antolatua, ezta bizitzan ere, baina inprobisatzeko nahiko abilidadea badut. Egia da muturreko baldintzetan ibiltzea tokatu zaigula, baina ez dira zortzimilako batean izan daitezkeen zailtasunak.

Bidaiak bakarrik egitea ez omen zaizu inoiz gustatu. Egia al da?

Ez naiz inoiz bakarrik joan zalea izan. Gauza onak partekatu zalea izan naiz beti, eta gauza txarrak, erdibana badira, hobe [barreak].

Dina Bilbao zena aipatu duzu lehen, kirolari handia zen hura.

Berandu hasi zen kirolean; esaterako, iraupen eskian 20 urterekin hasi zen. Orduan ez zebilen jende asko, ez triatloian, ez bizikletan. Harentzat kirola aitzakia bat zen bidaiatzeko. Hark argi esaten zuen oso erraza zela ona izatea jende gutxi ibiltzen zen kiroletan. Emaitzei baino askoz ere garrantzi handiagoa ematen zion bere burua ezagutzeari, harremanak egiteari, lekuak ezagutzeari... Berak ez zuen bere burua kirolari handitzat; hori bai, motibatzen zenean, edozeinek gelditzen zuen! Berezkotik ikaragarri zuen.

1997an Dina Bilbao eta zure lehengusu Iñigo Rossen desagertzea izan al da zure ibilbideko pasarterik gogorrena?

Ez. Hala ere, hura oso gogorra izan zen. Berriro ere ez nituela ikusiko imajinatzea izan zen gogorrena. Baina gustuko lekuan hil ziren, eta horrek ere asko balio du. Hiltzeko modua ere amestuko luketen bezala izan zela iruditzen zait. Orduan ere bagenekien horrelako bizimodu batek nolako arriskuak zituen. Hura ez zen atzera egiteko aitzakia izan; gehiago esango dut: hura pasa eta gero, aurrera egiteko gogo handiagoa izan nuen edozertarako.

Bereziki gogoratzen duzun bidaiarik baduzu?

Zeelanda Berrira joan nintzen lehen aldia, Groenlandiara ere bai... Nairobitarrarekin New Yorkera iritsi ginenekoa ere ez dut ahazteko. Izugarria izan zen Bosgarren Hiribidean sartu ginenean. Filmetan ikusitakoa bezalakoa izan zen. Bidaia asko ditut gogoratzeko.

Itzuliko ez zinatekeen lekurik ba al duzu?

Ez daukat. Egona naiz gerra egoeretan; Belgraden, esaterako, Bosniako gerran. Ez nintzateke itzuliko gerragatik; lekuagatik bai, zalantzarik gabe. Hala ere, mugazainekin, militarrekin, narkotrafikatzaileekin, paramilitarrekin eta horrelako jendearekin dugu arriskurik handiena, ez naturak sortutako zerbaitekin.

Muturreko egoera askotan egotea tokatu al zaizu?

Horrelakoetan, muturrak elastikoa dela ematen du, nahiz eta gero konturatu zein ahulak garen. Askotan egoerarik okerrenetan ez da ezer gertatzen; beste batzuetan, berriz, edozein txorakeriarengatik bizia gal dezakezu.

Hainbat espedizio eginak dituzu, baina inoiz ez mendikorik. Zergatik?

Ni inoiz ez naiz bertikalen aldekoa izan. 20 urtera arte bai, Telerara [Huesca, Espainia, 2.764 metro] joan eta edozein tututik jaisten ginen. Orduan akabatu ez baginen! Horretan jarraitu izan bagenu, agian ez ginateke gaur hemen izango. Niri altuerak beti eman izan dit beldurra.

Zuen belaunaldiko jende gehienak, ordea, mendirako joera hartu zuen.

Bai, gehienek jauzi egin zuten Pirinioetara, Alpeetara, Andeetara eta Himalaiara; hura izaten zen ibilbide naturala. Agian izango zen orduan ez genuelako hainbesteko aurrekonturik, ez dakit. Gu egunean bizi ginen. Bestalde, esan dezakegu ez genuela horretarako balio. Egia da mendi espedizioetatik asko edan dudala, baina nik ez nuen neure burua mendian ikusten. Hala ere, beti argi izan dut bertikalean ondo moldatzen dena horizontalean ere ondo moldatzen dela. Alderantziz, ordea, nire zalantzak ditut.

Zuk esana da: «Diru askorekin mundu gutxi ezagut daiteke, eta diru gutxirekin, ordea, asko». Muturreraino eraman duzun bigarren ideia.

Askotan gehiegi eta guzti. Egia da inoiz ez naizela damutu, baina zailtasun handiak pasatutakoak gara. Bestalde, egia da guk egindako hautua zela, ez behartua. Gauzak asko aldatu dira. Adibide bat jartze aldera; lehen, galtzak zulatzen genituenean, petatxu bat jarri eta balekoa izaten zen; gaur egun, ordea, zulatutakoak erosten ditugu. Pentsa, zein absurdoak bihurtu garen! Gosea pasatu izan dugu, beldur handia, hotza... Baina horrelakoetatik ere ikasi izan dugu. Hurrengo belaunaldikoekin, auskalo!

Oraindik zerk bultzatzen zaitu bidaiatzen jarraitzera?

Zorte handia izan dut; egin dudan guztiarekin, oraindik ere hemen jarraitzen dudalako. Gustatzen zaidana egiten dut, nahiz eta gustatzen zaidan horretan dena ona ez izan. Egiten dudana jendearekin partekatzea gustatzen zait; agian horregatik sortu dira azken bi dokumentalak, Biziminez eta Yukon. Jarraitzeko asmoa dut; gehienbat, nire adineko jende asko erretiroa hartzen ari delako, eta nik osasuna besterik ez dut eskatzen datozen hamabost edo hogei urteetarako. Argi daukat lautik hiru ziaboga osatuta ditudala, baina ez dut azkenera iritsi nahi.

Asko aldatu al da bezeroaren soslaia?

Bai, asko. Esaterako, orain jende askok daki ingelesez, lehen ez. Lehen, hegazkin bat hartzea urteko erabakia izaten zen; gaur egun, berriz, Madrilera autobusa hartzearen antzekoa da. Informazio askoz gehiago dago. Mugak nola dauden jakiten da, eta, gainera, gaur egun askoz ere merkeagoa da bidaiatzea. Inork ez du bere burua turistatzat hartu nahi, baina denok dugu turistatik asko.

Azken urteetan, bidaiek abentura kutsua galdu dute?

Bai, zalantzarik gabe. Lehen esan bezala, askoz ere informazio gehiago dago, eta, lehen, dena berria izaten zen. Jendea gehiegi akomodatu da.

Zer eskatzen du bezeroak?

Bakoitzaren oporrak direnean, jendeari gauzak lotuta edukitzea gustatzen zaio hein handi batean. %90 lotuta eramaten dut, baina gainerakoa inprobisatzeko. Zerbait ezberdina egitea gustatzen zaion jendea ere bada, agian bakarrik egitera ausartuko ez liratekeenak. Ander Izagirre lagunak askotan esaten dit: «Hi, Josu, hainbeste urte pasa eta gero, hirekin zein joaten dituk, oso ondo pasatzen dutenak, edo norekin joanik ez dutenak?».

Asko kostatzen al da gaur egun taldeak osatzea?

Azkeneko urteetan zazpi pertsonako taldeekin mugitzen naiz, furgonetan sartzeko adina. Ez da erraza taldea osatzea. Gazteak biltzea geroz eta zailagoa da, edonork duelako gaur egun furgoneta.

Askotan entzundakoa al zara, «hi bizi haiz hi!»?

Bai, dezentetan. Bi gauzagatik izan daiteke, inbidiagatik edo pozagatik. Lagunak esandakoa bada, ondo etorria izango da.

Atzera egiteko aukerarik bazenu, bizitza bera aukeratuko al zenuke?

Bai, ez naiz batere damutzen.

Urtea nola antolatu duzu?

Aste Santuan, Korsikara joango naiz; udan, uztailean, Ternuara; abuztuan Europa zeharkatu nahi dut diagonalean; eta, udazkenean, Finlandian eta Suedian izango naiz.]]>
<![CDATA[«Ez nekien beste aukerarik izango nuen, eta gustukoa egin nahi nuen»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1924/026/001/2019-01-22/ez_nekien_beste_aukerarik_izango_nuen_eta_gustukoa_egin_nahi_nuen.htm Tue, 22 Jan 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1924/026/001/2019-01-22/ez_nekien_beste_aukerarik_izango_nuen_eta_gustukoa_egin_nahi_nuen.htm
Pirinioetatik bueltatu, eta berriro hara joatekoa da. Esku bateko hatzekin zenbatu daitezke negua hasi zenetik etxean pasatu dituen egunak. Elur faltak ez dio zapuztu aurtengo denboraldian jarri duen ilusioa.

Denboraldia ederki hasi duzu.

Bai. Oso gustura nago oraingoz. Larunbatean, bertikalean, indartsu sentitzen nintzen. Espainiako hiru onenek parte hartu behar zuten, baina neure burua estutu nahi nuen. Azkenean, bigarren amaitu nuen. Igandean, berriz, esprintean, oso ibilbide teknikoa topatu nuen. Oraindik asko dut hobetzeko. Fisikoki indartsu nago, baina badut zer hobetua teknikan eta aldaketetan. Bosgarren amaitu nuen, eta, estreinakoa izateko, pozik nago egindakoarekin. Badakit zer hobetu behar dudan.

Oso denbora gutxian emaitza onak lortzen hasia zara, baina noiz hasi zinen eskiatzen?

3 edo 4 urte nituela hasi nintzen eski alpinoan, gurasoek plastikozko eskiak jarri zizkidatenean. Etxea zuten Jakan [Aragoi, Espainia], eta neguak han igarotzen genituen; ia asteburuero han izaten ginen. Gurasoak gaztetatik ibilitakoak dira. Mendiko eskirako zaletasuna orain gutxikoa da, 20 urterekin hasi nintzen eta.

Ez da ohikoa gaur egun hain berandu hastea.

Hori da. 20 urte nituenean, Euskal Mendi Federazioko ikastaro batean izena eman nuen, eta han hasi nintzen. Hurrengo bost urteak mendiak igotzen pasatu nituen, Pirinioetan, Alpeetan... Ordurako, mendian korrika hasita nengoen, eta mendiko eskiko lehiaketak probatu nahi nituen. Horrela hasi zen nire ibilbidea.

Nolakoak izan ziren hastapenak?

Oso arraroa zen mendiko eskia niretzat. Ez naiz inoiz patinetan ibili, eta irrist egitearena kostatu zitzaidan gehien. Alde handia nabaritzen nuen pistetan eskiatzearen eta mendiko eskian ibiltzearen artean: batak bestearekin ez dauka zerikusirik!

Ez zenuen ahaztuko lehiatu zinen lehen lasterketa.

Ez, ez, nola ba! 2017an izan zen, Candanchun [Aragoi, Espainia] jokatzen den Causiat Extreme lasterketan. Bigarren eskuko eski batzuk erosi nituen, eta hara joatea erabaki nuen. Orduan ez nuen materiala ere kontrolatzen! Lide Leibarri deitu nion jakiteko ea horrelako lasterketetara derrigorrezko zer material eramaten zen. Lasterketa kaos bat izan zen. Foka larruak askatu zitzaizkidan, aldaketak oso luzeak izan ziren... baina esperientzia asko gustatu zitzaidan. Handik, Karolo-Bandres lasterketara joan nintzen [Izaba, Nafarroa].

Podiuma ere zapaldu zenuen han.

Bai, Causiat jokatu ondoren, interes handiagoarekin hasi nintzen mendiko eskian. Karolo-Bandresen podiumera igo nintzen, bai erlojupekoan, bai lasterketan. Hura egin eta gero, Iñigo Lariz Euskal Mendizale Federazioko mendi eskiko hautatzaileak deitu zidan, Lide Leibarrekin Altitoyn parte hartzera gonbidatuz. Oso azkar pasatu zen dena.

Zer-nolako esperientzia izan zen Altitoy?

Izugarria! Urte hartan, Altitoy ez zen Munduko Kopako proba izan. Ez nengoen ohituta hainbeste kilometro egitera, eta, gainera, bi egun ziren jarraian. Podiuma eta guzti egin genuen. Alde ederra zegoen Lideren eta nire artean, aldaketetan batez ere! Gauza polita da bikoteka lehiatzearena, gauza asko kudeatzea tokatzen baita.

Munduko Koparen barruan dagoenean beste kontu bat izaten da Altitoy, ezta?

Aldaketa handia izaten da, bai. Munduko Kopa tokatzen denean, Europako eskiatzailerik onenak izaten dira bertan, eta, oraindik ere, alde handia dago haien eta gure artean.

2017ko Altitoy haren ondoren, mendi eskiko euskal selekzioan murgilduta zabiltza. Beti izan al duzu gustuko lehiatzea?

Bai. Gaztetan saskibaloian ibilitakoa naiz, eta orduan lehiatzera ohitu nintzen. Ez da lehiazale amorratua naizelako, baizik eta eskian askotan geure buruaren aurka lehiatzen garelako. Mugak bilatzea gustatzen zait.

Lehen, Lide Leibarren izena aipatu duzu. Asko lagundu omen dizu orain arteko ibilbidean.

Bai, asko. Ni sartu nintzenean, ez nuen ideia handirik; berak, ordea, urte asko daramatza mundu honetan. Materialarekin asko lagundu dit, oso kirol teknikoa baita.

Materiala aipatuta. Garai batean, mendiko eskian, astakeria asko egiten ziren pisua arintze aldera. Oraindik ere egiten al dira?

Orain, gutxiago [barrezka]. Lehen, torlojuak ere kentzen omen zituzten, baina, gaur egun, dena mugara eramaten dute markek. Segurtasuna ere bermatu behar da, eta dena kontrolatuago dago.

Izenak kontuan hartuta, Nahia Quincoces, Lide Leibar, Maite Maiora eta zu zeu: aurtengo emakumeen euskal selekzioa inoizko onena al da?

Ez dakit, ez da erraza hori esatea. Garai batean ere ibili omen ziren maila altuan; ikusi egin beharko da.

Aurten apustu handia egin duzu eskiaren alde, lana uzteraino.

Bai, hala da. Irakaslea naiz ogibidez. 2017ko irailean, urtebeterako kontratua sinatu nuenean, banekien aurten ez nuela lanik egingo. Gustatzen zitzaidana egin nahi nuen, ez nekielako inoiz beste aukerarik izango nuen. Entrenatzeko ere gaizki moldatzen nintzen. Lanetik irten, zuzenean Aizkorrira joan, eta bertan entrenatzen nintzen. Asteazkenetan, 12:30ean Altsasutik irten, eta Candanchuraino joaten nintzen entrenatzera. Jakan lo egin, eta hurrengo goizean berriro ere lanera. Ekonomikoki ere ahal dut, eta aukerari ez nion ihes egiten utzi nahi. Aldaketa bat egiteko gogoa nuen.

Gustura al zaude hartutako erabakiarekin?

Inoiz hartu dudan erabakirik onenetakoa izaten ari da. Konturatu naiz zer den benetan nahi duzuna egitea. Ez naiz batere damutzen.

Nola antolatu zara?

Mendiko eskian oso ohikoa izaten da Alpeetara joatea denboraldi-aurrea egitera. Nahia Quincocesen bidez jakin nuen Kataluniako neska batek ere joan nahi zuela. Harekin hitz egin nuen, eta apartamentu bat alokatu genuen Tignesen [Frantzia]. Gabonetan laumilako batzuk egiteko asmoa nuen furgonetarekin, eta orain, berriz, Pirinioetan ibiliko naiz denboraldia amaitu arte. Jakan izango dut kanpaleku nagusia.

Zer lortu nahi zenuen lana uztea erabakita?

Egiten nuenarekin gustura egon nahi nuen, eta errendimendua ere hobetu. Iaz konturatu nintzen entrenatzen nintzenarekin nahiko ondo moldatzen nintzela baina gabezia asko ere banituela. Jaitsieretan ez nintzen ondo moldatzen, eta hobetu egin nahi nuen.

Espainiako lasterketetan aurrean ibiltzen zarete, baina Europara joaten zaretenean aldeak asko handitzen al dira?

Bai, zalantzarik gabe. Espainian lau edo bost eskiatzaile daude koska bat gorago, baina Europan aldeak handiagoak dira. Esan dezakegu frantziarrak, italiarrak-eta beste maila batean daudela.

Zer falta zaizue haiengandik gertuago ibiltzeko?

Elurra gertuago izatea eta entrenatzeko denbora gehiago edukitzea. Pentsa, guk bi ordu eta erdira daukagu eskiatzeko aukera gertuena. Horrek asko zailtzen ditu gauzak.

Zer espero duzu denboraldi honetan?

Ez dut ezer berezirik espero, baina Nahia Quincocesengandik gertuago ibili nahiko nuke [barreak]. Bera da eredua guretzat, asko miresten dut, eta, gainera, munduko onenekin lehian ibiltzen da. Abendu erdialdean, Frantziako Kopako proba batean parte hartu nuen, eta uste baino emaitza hobea lortu nuen, neure burua ez nuen onenengandik hain urrun ikusi. Hor konturatu nintzen ondo entrenatuta eta ondo prestatuta zerbait egin nezakeela. Badut esperantza.

Kirol askotan dagoen arazoa da atzetik jende askorik ez datorrela. Mendiko eskian ere arazo bera al dago Euskal Herrian?

Benetan hor egon nahi duenak badu federazioaren babesa, baina hemen ere badugu arazoa, ez dago jarraipen handirik atzetik. Ulertzen dut Euskal Herrian ez dela erraza, ez dago baldintzarik horretarako. Kataluniarrek, esaterako, badute euren teknifikazio zentroa; prestakuntza ematen die, baina hemen ez dugu horrelakorik. Emakumeen kasuan, areagotu egiten da arazoa. Noizean behin irteten da bateren bat, baina ez da ohikoa.

Iaz, Alaskan ibili zinen eskiatzen. Zer-nolako esperientzia izan zen?

Martxoaren erdialdean joan nintzen, bikotekidearekin. Natura basatian ibili ginen; beste mundu bat da hura. Leku askotara helikopteroan joan behar izaten genuen. Astebetean, antolatutako bidaia batean ibili ginen, baina, gainerako denboran, geure kasa. Ahaztuko ez dudan esperientzia bat izan zen.

Hotz handia pasatu al zenuten?

Uste baino gutxiago. Eguraldi ona tokatu zitzaigun, eguzkia ere irteten zen. Esan ziguten garai haietarako nahiko eguraldi epela genuela.

Zer aurkitu zenuen han?

Zapaldu gabeko mendien artean genbiltzala zirudien. Alpeen antzeko zerbait aurkitu nuen, baina askoz ere neurri handiagoan. Edozein lekutara joan, eta ez genuen inor ikusten. Oraindik ere masifikatu gabeko gune asko daude han, eta hori izugarria da. Bakardadea gertutik ezagutu genuen. Berriro ere itzuliko nintzateke, zalantzarik gabe, baina, agian, urtarrilean edo otsailean; elur baldintzengatik, batez ere.

Udan mendian korrika ere ikusi zintugun.

Bai, asmoa hori zen, min hartu nuen arte. Munduko Kopako lasterketa batzuk egin nahi nituen, baina, haietako batean, ezker oineko bosgarren metatartso hezurra puskatu nuen. Oina bihurritu nuen, eta pisu guztia han jarri nuen. Geldirik egotea tokatu zitzaidan.

Oraindik ere osatu gabe, Ainhoa Lendinezekin Pyrenees Stage Run (240 kilometro, + 15.000 metro) astebeteko probara joan zinen. Nolatan?

Transalpine Run lasterketa egin nahi genuen, Alpeak zeharkatzen dituen lasterketa. Zerbait ezberdina bizi nahi genuen, hemengo martxatik bestelakoa; ez, ohi bezala, lasterketa egitea eta egun berean etxera itzultzea. Bikotekako zerbait probatu nahi genuen, beste esperientzia bat bizi. Esperientzia hartzeko aukera paregabea iruditu zitzaigun, eta hara joatea erabaki genuen. Izena aspaldi eman genuen, eta gero ni lesionatuta ibili nintzen. Lasterketako lehen eguna izan zen lesioaren ondoren korrika egin nuen aurrenekoa.

Nola sentitu zinen?

Lehen jaitsierak oso gogorrak izan ziren. Beldur handia ematen zidan, eta kontu handiz ibili nintzen lehen egun hartan. Bigarren egunetik aurrera, gauzak hobeto joan zitzaizkigun, eta nik ere konfiantza berreskuratzea lortu nuen. Irabazi genuen.

44 ordu behar izan zenituzten irabazteko. Zer izan zen gogorrena?

Oso poliki hasi ginen, nire lesioagatik. Jendea oso azkar atera zen lehen egunetik, eta bagenekien gu ezin ginela horrela hasi. Egunak aurrera zihoazen neurrian, hobeto sentitzen hasi ginen, eta oso erregularrak izan ginen. Niretzat, gogorrena azken eguna izan zen. Goizean, jaiki, eta begiak puztuak nituela konturatu nintzen, muki askorekin. Eguna oso luze egin zitzaidan, eta gogoan dut azken jaitsiera amaiezina egin zitzaidala: ez ginen nahi ordurako iritsi.

Eskian eta mendian korrika ibiltzen zara. Nola antolatu duzu aurtengo denboraldia?

Apirilera arte eskiatzen arituko naiz. Espainiako Kopa eta Txapelketa jokatzeko asmoa dut, baita Euskal Herrikoak ere. Grande Courseko, Pierra Mentarako edo Adamellorako bikotekide bila nabil; ez da batere erraza. Udaberrian, berriz, Zegama-Aizkorrin egon nahiko nuke, bai bertikalean, bai lasterketan. Chamonixko [Frantzia] OCC lasterketan ere izango naiz, eta Skyrunningeko lasterketa batzuk ere egin nahiko nituzke.]]>
<![CDATA[«Eskien gainean dena ahazten zait»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1901/026/001/2019-01-15/eskien_gainean_dena_ahazten_zait.htm Tue, 15 Jan 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1901/026/001/2019-01-15/eskien_gainean_dena_ahazten_zait.htm
Orain artean, nola doa aurtengo denboraldia?

Iazko Olinpiar Jokoen ondoren, ohi baino beranduago hasi ginen aurtengo denboraldia prestatzen. Espainiako federazioan aldaketa batzuk egin zituzten, entrenatzaileenak gehienbat. Uztailean hasi beharrean, irailean hasi ginen. Berandu hasi arren, ondo joan da, jarraipena izan baitugu. Aste bat Suitzan pasatzen genuen, eta bestea etxean. Dena ondo atera da, eta denboraldi-aurrean egun batean bakarrik egon gara geldirik.

Dena ondo zihoan, Miguel Galindok, zure gidariak, urrian ezbeharra izan zuen arte.

Bai, hala da. Jaitsiera bat egiten ari ginela, Miguelek mina sentitu zuen belaunean. Aspalditik ditu arazoak belaunekin. Meniskoa hautsia zuela konturatu ziren. Hiru urte ziren ez ziotela begiratzen, eta azken urteetan okerrera egin dio belaunak.

Hori da bikoteka ibiltzearen nahigabea.

Bai, betiere baldintzatuta gaude: batak bestea baldintzatzen du.

Zuk ere ez duzu zorte handirik izan lesioekin zure ibilbidean.

Oso zorte txikia izan dut nire ibilbide guztian. Lesio larriak izan ditut; lehenik, Turineko Olinpiar Jokoetan, eta, gero, Sotxikoetan ere bai.

Azkenaldian sari berezi batzuk eman dizkizute, zure ibilbidea sarituz. Erretiroaren usaina al dute?

Ez dut uste horregatik izan direnik, baina aspalditik buruan dudan zerbait da. Normala da. Zikloak amaituz joaten dira. Bizitza eman dut eskiarengatik, dudan guztia, eta orain oso zaila da dena albo batera uztea. Gutxinaka egin behar den prozesua da, eta, azken Olinpiar Jokoak amaituta, bagenekien berriro ere ez ginela itzuliko beste batzuetara. Erokeria litzateke lau urteko beste ziklo bat hastea. Miguelek eta biok hartutako erabakia da.

Noiz hartu zenuten erabakia?

Azken Olinpiar Jokoetara joan aurretik hasiak ginen pentsatzen. Azken zikloa oso zaila izan da guretzat. Teknikariekin ez dugu zorte handirik izan federazioan: hiru aldiz aldatu dugu hautatzailea, beste lautan eski prestatzailea, fisioterapeutak... Eta hori dena lau urtean.

Aldaketak ez ziren zuengatik, goitik zetorren arazoa zen.

Hori da. Berez federazioan dena koordinatu behar zuen pertsona ez zen lanik onena egiten ari guretzat.

Orain nola zaudete alde horretatik?

Zuzendari tekniko izendatu dute iaz gure entrenatzailea zena. Askoz ere zuzenago doa dena.

Ia hogei urte daramatzazu Espainiako selekzioan. Bederatzi domina lortu dituzu Neguko Olinpiar Jokoetan, hamazazpi munduko txapelketetan… Azkar esaten da.

Hasi nintzenean ez nuen pentsatu ere egiten inoiz dominaren bat lortzera iritsiko nintzenik ere, eta, orain, begira. Amestutako ibilbidea izan da.

Oroitzen al duzu lehen domina?

Bai, jakina. Salt Lake Cityn [AEB] izan zen. Orduan laino artean bizi nintzen. Dena handia zen, emozionalki izugarria izan zen. Ez nuen nahi Olinpiar Joko haiek amaitzea. Zera esaten nion neure buruari: «Eta, orain, lau urte itxaron behar dut hurrengora arte?». Hala ere, arantza txiki bat geratu zitzaidan joko haietan. Hiru mailatan banatu gintuzten, ordura arte egiten zen bezala. Ez ginen denok batera lehiatu, eta nik nire ezintasunaren mailakoa irabazi nuen. Hurrengo Olinpiar Jokoetatik aurrera dena maila bakarrean bateratu zuten.

Orduko komunikabideek gutxietsi egin omen zuten domina. Hala izan al zen?

Bai. Lehen esan bezala, erraldoian, maila ezberdinetan banandu gintuzten, hiru mailatan. Beste mailan batean ere nire taldekide batek irabazi zuen. Hedabideetan zera idatzi zuten, nik horregatik irabazi nuela domina, banatu egin gintuztelako. Hala ere, nik egin nuen guztietan denborarik onena.

Zer ekarri zuen zuretzat lehen dominak?

Ez nintzen kontziente orduan. Laino batean nengoen. Gerora konturatu naiz han egin nuen guztiaz.

Azken bost Olinpiar Jokoetan egon zara. Lautan dominak atera dituzu; Turinen, 2006an, ez. Nolakoak izan ziren Turingo Olinpiar Jokoak?

Uf... Hara joan baino bi hilabete lehenago berna hezurra eta peronea hautsi nituen. Oraindik ere hautsiak nituen eskien gainean jarri nintzenean. Gutxienez sei edo zazpi hilabete behar izaten dira horrelako lesio batetik osatzeko. Karbonozko ferula bat egin zidaten oinaren eta eskiatzeko botaren artean eramateko, bien artean indarra banatzeko. Edozein unetan hauts zitekeela iruditzen zitzaidan. Hasieran, ezin nuen bota sartu ere egin, baina astebeteren buruen, lehiatzen ari nintzen. Lehen jaitsiera oso txarra egin genuen, baina bigarrengoan gure saioko denborarik onenetan hirugarrena egin genuen.

Nolakoa izan zen osatze prozesua?

Handik itzulita, erdi ahaztuta eduki ninduten. Bazirudien osaturik nengoela, eta ez zen horrela izan.

Miguel Galindo aipatu dugu lehen. Hura izan al da betiko zure gidaria?

Ez, lehenik beste bat izan nuen. Aurrena Juli Salarekin ibili nintzen; gero, Raul Capdevilarekin. Azken horrekin joan nintzen Salt Lake Cityko Olinpiar Jokoetara. Handik itzultzean, Capdevilak ikasketekin jarraitu nahi zuen, eta orduan sortu zen Galindorekin hasteko aukera. Ez zekien ezer eski paralinpiarraz, baina probatu egin nahi zuen. Geroztik harekin nabil.

Hamasei urte daramatzazu Galindorekin. Jendeak askotan aldatzen al du gidaria?

Ez, ez da ohikoena, behintzat. Aldaketak izaten direnean, zerbait gaizki doalako izaten da. Inork ez darama guk adina denbora.

Zer da zuretzat eskiak duen gauzarik gogorrena?

Gauza gogor asko ditu. Badirudi dena denbora-pasa dela, baina guretzat oso gauza ezberdina da. Denbora asko pasatzen dugu etxetik kanpo, eta jende askok ez daki hori. Esaterako, nik 120 egun inguru pasatzen ditut etxetik kanpo. Beste bizitza batetik aldentzen zara, ikasketetatik, familiarengandik... Guretzat estazioak oso urrun daude, eta dena kanpoan egin behar izaten dugu.

Olinpiar Jokoak egiten diren egunetatik harago, badirudi kirol paralinpiarra ez dela existitzen. Zu, alde horretatik, baloratua sentitu al zara?

Ez nau asko arduratzen, egia esan. Nik argi daukat lau urteko zikloak direla, eta badakit zein den urte horietan egin dugun lana. Egia da, hala ere, edozein kirolariri gustatzen zaiola egunero egiten duen lana baloratzea, besterik gabe.

2016an esan zenuen kirol paralinpiarraren etorkizunak asko arduratzen zintuela. Oraindik ere gauza bera pentsatzen duzu?

Gure kirolean, bai. Atzetik ez dator inor. Urte askoan lan handia egin zen, jende askorekin. Garai batean, kirolari asko geunden honetan, baina gaur egun ez gaude beste herrialde asko dauden moduan. Atzeraka egin dugu. Herrialde askotan gauzak asko profesionalizatu dira, baina hemen ez dut ikusten horrelakorik. Duela zortzi urteko egoerarekin alderatuta, aurrekontuaren herenarekin gabiltza orain.

Gaur egun, neguko kiroletan, behintzat, Espainia oso atzera dago. Azken Olinpiar Jokoetan hiru kirolari baino ez ginen egon. Ez dut esan nahi lan txarra egiten ari direnik, ezta gutxiago ere. Gaur egun, munduko lehen hiruretan egonda, diru laguntzak daude horretatik bizitzeko.

Ate asko jotzea tokatu al zaizu babesleak izateko?

Orain arte ez nuen inoiz aterik jo, baina Sotxitik bueltatutakoan tokatu zitzaidan. Gu arduratu izan gara beti materialaz, baina Sotxikoaren ondoren aurrekontuek beherakada garrantzitsua izan zuten, eta babesle pribatuak aurkitu behar izan genituen. Gure kirolean, gauzak ehunenekoetan erabakitzen dira, eta gauza txikienek ere izugarrizko garrantzia hartzen dute. Horretarako, ezinbestekoa da materialerako eta entrenamenduetarako baliabideak izatea. Diruak asko agintzen du horretan. Azken lau urteetan dirua jartzea tokatu zaigu.

Bederatzi domina lortu dituen batek horrela ibili behar izatea.

Oso zaila dago, eta ez guretzat bakarrik. Dominak azkar ahazten dira. Materiala lortzeko garaian ez da hain zaila, baina dirua lortzea beste gauza bat da. Oso-oso zaila dago.

Zerk baldintzatuko du eskiatzen jarraitzea edo erretiroa hartzea?

Gauza bat hartu behar dut kontuan: Galindoren lesioa. Horrek baldintzatuko du gure etorkizuna. Askok esan didate zergatik ez dudan beste gidari batekin probatzen, baina ez du zentzurik orain lau hilabeterako gidaria aldatzeak. Gure gauzak ditugu, baina ez nuke aldatuko. Orain arte egin beharreko guztia batera egin dugu, eta, agian, inoiz amestu genuena baino gehiago lortzeko gai izan gara, gainera. Itxaron egin beharko dugu, ea osatzen den.

Askotan pentsatu al duzu dena uztea eta beste gauza batean hastea?

Argi, argi, ez dut inoiz izan, baina askotan pasatu zait burutik. Batzuetan bai, pasatu izan zait burutik, baina, behin eskien gainean jartzen nintzenean, dena ahazten nuen. Gaia oso zaila da, eta egia da aurten Basque Teamekoek diru laguntzak berdindu dituztela. Eskertzekoa da.

Zein da zure ibilbideko oroitzapenik politena?

Emaitza kontuan hartuta, Vancouverko jaitsieran lortutako domina. Miguel eta nire arteko komunikazioa indartzeko sistema berri batekin hasi ginen lanean, eta izugarrizko jauzia eman genuen. Hurrengo urtean gainerako eskiatzaile guztiak sistema horixe erabiltzen hasi ziren.

Eta okerrena?

Lesioez harago, ez dut une txar berezirik. Hala ere, ez dut gogoratu ere egin nahi abiadurako diziplinetan zein gaizki pasatzen nuen! Pentsa, orduko ia 120 kilometroko abiaduran jaisten gara, baina inork ez daki nik nola ikusten dudan. Miguel ez dut une oro ikusten, askotan galdu egiten dut, itsu-itsuan joaten naiz askotan, baina aurrera jarraitu beharra dut. Oso gaizki pasatu izan dut askotan.

Beldur asko pasatutakoa zara?

Bai, ikaragarri. Asko hobetu dugu azken urteetan, baina nik ere ikusmena asko galdu dut. Horregatik utzi genion abiadurako probetan parte hartzeari. Jarraitzea arrisku handiak hartzea zen.

Zure diziplinan ezinbestekoa da gidariaren laguntza. Zenbat zor diozu Miguel Galindori?

Berak niri zor didanaren antzera [barrezka]. Oso ondo konpondu gara betidanik; zorte handia izan dugu alde horretatik. Oso ezberdinak gara, baina ondo moldatu gara beti. Bera ni baino askoz ere lasaiagoa da. Ni ipurterre bat naiz, askoz ere perfekzionistagoa. Nahasketa ondo datorkigu, eta garrantzitsuena zera da: pistetatik harago ere oso ondo moldatzen garela. Hori ezinbestekoa da, bestela ez genituzkeen hamasei urte batera egingo.

Asko eztabaidatzen al duzue?

Ez, oso gutxi, gehienbat Miguelengatik. Agian, niregatik, bai, baina hari ez zaio batere gustatzen.

Azken urteak gogorrak izan direla aitortu duzu. Zergatik?

Ikusten genuen dirurik lortzen ez bagenuen oso zaila izango zela mailari eustea. Aldaketek ez dute segurtasuna bermatu, eta horrek ez du lasaitasunik ematen.

Zerk motibatzen zaitu oraindik eskien gainean jarraitzeko?

Azkenean, dena beti zailagoa egiten da. Nire bizitza guztia eskiaren inguruan izan da, ikasketak alboratu nituen, lagunekin ere harremana galtzen da... Baina eskien gainean jartzen naizenean, dena ahazten zait. Beti izan dut motibazioa, baina egia da urtetik urtera zerbait galduz joan naizela.

Etorkizunean, zer?

Oraindik ez dut ezer argi. Baina badut asmoa zerbaitetan murgiltzeko. Beti gustatu izan zait kiroletako marken mundua. Zerbait berritu nahiko nuke, eta neure kabuz saiatu nahiko nuke horretan.

Erretiratu ondoren ere, eskiatzen jarraituko al duzu?

Bai, noski! Hala ere, argi daukat gogoa dudanean eskiatuko dudala.]]>
<![CDATA[2018ko izen-abizenak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/026/001/2019-01-08/2018ko_izen_abizenak.htm Tue, 08 Jan 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1891/026/001/2019-01-08/2018ko_izen_abizenak.htm ENEKO AGIRRE

Iaz ere, 2017an bezala, Eneko Agirre lera gidari donostiarrak La Lekkarod proba entzutetsuan parte hartu zuen (Alpeak, Frantzia). Iaz bezala, laugarren postuan amaitzea lortu zuen, hirugarrenarengandik 50 segundora bakarrik. Alpeetan jokatzen den proba ikusgarriak bederatzi eguneko iraupena izaten du. Agirrek hamabi minutu galdu zituen etapa batean, ezbehar baten eraginez. Aurtengo martxoan irteera puntuan izango da, hirugarrengoz, iazko arantza ateratzeko asmoz.

ALTITOY



Luz Ardidenen (Okzitania) jokatu zen, urtero legez, mendiko eskiko Open Altitoy Ternua saria, martxoaren hasieran. Munduko Kopako proba izan zen, eta munduko mendi eskiatzailerik onenak izan ziren bertan. Emakumeetan, Alba de Silvestro eta Katia Tomatis italiarrak izan ziren azkarrenak; gizonezkoetan, berriz, Kilian Jornet kataluniarrak eta Jacob Herman austriarrak osatu zuten bikotea. Lehen euskaldunak Pantxo Saint Martin senpertarra (10. postuan) eta Nahia Quincoces mendexarra (5. postuan) izan ziren. Aurten etenaldia izango du probak: 2020an itzuliko da.

OIHANA AZKORBEBEITIA



Iazkoari jarraipena eman dio abadiñarrak 2018an. Hamabost lasterketa irabazteaz gain, Euskal Herriko lineako eta kilometro bertikaleko txapelketak eta Espainiako kilometro bertikalekoa poltsikoratu zituen. Munduko Kopan seigarren postuan amaitu zuen urtea, eta Munduko Txapelketan bederatzigarren sailkatu zen Eskozian. Euskal korrikalaririk onena izan da 2018an.

JAVI DOMINGUEZ



Iaz ere bereak eta bi egin zituen mendi korrikalari gasteiztarrak. Garaipenez betetako denboraldia osatu zuen beste behin, eta azken urteetako ultra distantziako korrikalaririk onenetakoa dela berretsi du. Aipatzekoak, denen gainetik, Ehunmilietako, Hiru Handietako eta Aneto-Posets lasterketako garaipenak eta Chamonixko ultratrailean lortutako hamargarren postua.

ARITZ EGEA



Euskal korrikalaririk onena izan zen iaz urretxuarra. 2017an baino lasterketa gutxiago jokatu zituen Egeak, baina, lasterketetan aurkari izan zituen korrikalariak kontuan hartuta, emaitza bikainak lortzeko gai izan zen. Espainiako txapeldun izan zen, Borriolen (Castello, Herrialde Katalanak), euskal selekzioarekin, eta Zegama-Aizkorrin ere lehen euskal herritarra izan zen Salomon etxeko korrikalaria. Golden Trail Series zirkuituan seigarren postuan amaitzea lortu zuen.

EHUNMILIAK



Inork nahi eta espero gabeko amaiera izan zuten Ehunmiliek, uztailaren erdialdean Beasaindik (Gipuzkoa) abiatuta jokatzen den proba sortak. 18:00etan abiatu zen lasterketa nagusia, Ehunmiliak, eta dena ondo joan zen lehen orduetan. 23:30ean, Goierriko Bi Handiak proba abiatu eta ordu erdira, goian behean hasi zuen euria. Mendian korrika egitea arriskutsu bihurtu zen, eta ehunka korrikalari ari ziren inguruko mendietan korrika. Handik gutxira, lasterketa bertan behera uztea erabaki zuten antolatzaileek, korrikalarien eta boluntarioen segurtasuna bermatze aldera. Korrikalari guztien babesa jaso zuen antolaketa taldeak.

UXUE FRAILE



2017an lesioengatik lasterketetatik at egon ondoren, indarrez eta gogotsu itzuli zen berriro ere Uxue Fraile goi mailako lehiaketetara. Urte osoan hainbat lasterketatan parte hartuta bere onera itzuli eta gero, Chamonixko plazan agertu zen, abuztuaren 31an, UTMB lasterketan parte hartzeko asmoz. Agertu bakarrik ez, atzetik aurrera egindako lasterketa izan zen donostiarrarena, eta, 26 ordu eta 8 minutu lehian pasatu eta gero, bigarren postuan amaitu zuen, Francesca Canepa italiarraren atzetik.

JONATAN GARCIA



Alpinista barakaldarrak irailaren 27an igo zuen Manaslu (Himalaia, 8.156 metro), Juan Pablo Mohr txiletarrarekin batera. Bere bigarren zortzimilakoa poltsikoratu zuen Garciak, 2017an Alberto Zerain zenarekin Annapurnako (8.091 metro, Himalaia) gailurrera iritsi ondotik. Etorkizuneko euskal alpinistarik indartsuenetako bat da.

HIRU HANDIAK



Bi urtean behin jokatzen da, eta iaz tokatzen zitzaion. Azken urteetako korrikalaririk onenekin hasi zen, Murgian (Araba), Gorbeia, Anboto eta Aizkorri zeharkatzen dituen proba. Podiuma osatu zuten korrikalarien gaitasuna ikusita, Europako edozein probatan zeudela esateko moduan ziren antolatzaileak. Emakumeetan, Maite Maiora, Oihana Azkorbebeitia eta Mayi Mujika izan ziren azkarrenak; gizonezkoetan, berriz, Javi Dominguez, Julen Martinez de Estibariz eta Iokin Garai.

JOSEBA IZTUETA



Udan, berak bakarrik, Lenin Peak (Pamir mendikatea, Kirgizistan, 7.134 metro) eta Khan Tengri (Tian Shan mendikatea, Kazakhstan, 7.010 metro) mendiak kateatu zituen hilabetean. Aspalditik begiz joak zituen biak ere, eta inoren laguntzarik gabe ekin zion erronkari. Baita lortu ere. Iker Madoz nafarrarekin eta Jonatan Garcia bizkaitarrarekin batera, Euskal Herriko alpinista gazteen belaunaldi berriko kideetako bat bihurtu da.

IKER KARRERA



Chamonixko ultratrailaren festan jantzi zuen azkenekoz dortsala Amezketako mendi korrikalari handiak. Azken hamar urteetan munduko onenekin lehian ibili eta gero, agur esatea erabaki zuen. Garaipen handiz jositako ibilbidea utzi du atzean Karrerak, eta aipagarriak izan dira, besteak beste, Mont Blanceko Ultratrailean, munduko lasterketarik ospetsuenean, lortutako bi bigarren postuak.

MIKEL LINAZISORO



Urte biribila osatu zuen bergararrak 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoei begira. Azken urteetan eman dituen aurrerapausoek ez dute etenik izan 2018an. Uztailean, Munichen, Europako Kopako lehiaketan, gazte mailako zailtasun proba irabazi zuen; irailean, Bruselan (Belgika), postu berean amaitu zuen. Sailkapen orokorrean Europako bigarren amaitzea lortu zuen.

JOKIN LIZEAGA



Urnietarrak ez du berehalakoan ahaztuko 2018a. Apirilaz geroztik geldirik dago, Arenas de Cabralesen (Asturias, Espainia) jokatzen den Trail de los Pastores de Portudera lasterketan izandako ezbeharraren ondorioz. Lasterketaren lan erdiak beteak zituen, aurrena zen, eta atzekoei zazpi edo zortzi minuturen abantaila ateratzen zien. Eremu elurtu bat igarotzen ari zela, konturatzerako, mendiko zulo estu batera erori, eta harrapatuta geratu zen. Bertan izandako lesioek ez diote lehiarako aukerarik eman. Itxaropentsu dago 2019rako.

MAITE MAIORA



2018a ez zen Maite Maioraren urtea izan. Esperantza handiak jarriak zituen mendaroarrak, baina ez zen batere gustura ibili. Sei lasterketa irabaztea lortu bazuen ere, ez zuen lortu Munduko Kopan bere onena erakustea. Zegama-Aizkorrin bertan behera utzi behar izan zuen lasterketa, eta, geroztik, kili-kolo ibili zen urte guztian. Urte berrian jarriak ditu esperantzak, eta La Sportiva utzi, eta taldea ere aldatuko du. Zalantza gutxi daude berriro ere munduko onenen parean ibiliko dela. Erronka potoloa jarri dio urte berriari: Mont Blanceko Ultratraila.

MENDI DUATLOIAK



Irailetik azarora jokatu zen iaz ere Euskal Herriko Mendi Duatloien Zirkuitua. Hamar proba izan ziren guztira. Garaileak Eneko Gurrutxaga amasarra eta Zuriñe Frutos artziniegarra izan ziren elite mailan. Euskal Herriko txapelketa ere eskuratu zuten, Zeanurin (Bizkaia).

MENDI FILM FESTIBALA



2018ko Mendi Filmek marka guztiak apurtu zituen. Urtetik urtera ikusle gehiago biltzen ditu jaialdiak, eta marka berria jarri zuen: 12.008 ikuslek ikusi zituzten mendiari eta abenturari buruzko filmak. Hamargarren ekitaldia zuen iazkoa. Otsailetik aurrera, Mendi Tourraren aitzakian, Bilbon eman zituzten filmak Euskal Herriko zinemetan ikusteko aukera izango da.

IKER POU



Ez dira urteak alferrik pasatzen Pou anaietan gazteenarentzat. Hemezortzi urte igaro dira bere lehen 9a zailtasuna osatu zuela: Action Direct. Mundu guztiko hormarik zailenak igotakoa da gasteiztarra. 2018a borobiltzeko, Margalefen (Herrialde Katalanak), Artaburu bidea kateatu zuen, abenduaren erdialdean. Urtarrilean, Patagoniara joango da Eneko anaiarekin, The North Face 4 Elementos proiektuaren Lurra elementua osatzeko. Hala, proiektua bukatuko lukete.

NAHIA QUINCOCES



Mendiko eskiko Euskal Herriko ordezkaririk onena izan zen mendexarra 2018an. Lesioak albo batera utzita, bere gaitasuna erakutsi zuen, eta munduko onenekin lehian aritu zen. Hamabigarren sailkatzea lortu zuen Munduko Kopan. Mendiko eskiko denboraldia amaituta, mendi lasterketetan murgildu zen, eta emaitza onak lortu zituen azkenerako. Lau proba jokatu eta gero, hamabigarren amaitu zuen emakumeen sailkapenean.

SANDRA SEVILLANO



Haren ibilbideko urterik oparoena izan zen iazkoa. Ia urte eta erdi geldirik egon eta gero, berriro ere lehiaketetara itzuli zen. Mendi lasterketen egutegia zalantza askorekin hasi bazuen ere, behin sasoiko jarri orduko, ia garaiezin bihurtu zen gasteiztarra. Espainiako Kopa eta Txapelketa irabazi zituen, eta Munduko Txapelketan ere zazpigarren postuan amaitzea lortu zuen.

ALEX TXIKON



Azkeneko bi neguetan Everestera igotzen saiatu da lemoaztarra. Kale egin eta gero, aurten erronka berria du: K2. Orain artean neguan igotzeke dagoen mendi bakarra da K2 (Himalaia, 8.611 metro). Dagoeneko bidean bada ere, ondo bidean, martxoaren lehen egunetan ekingo dio gailurrerako saiakerari. Azken bi urteetan alboan izan dituen alpinista nepaldarrak izango ditu bidelagun aurten ere, Felix Criado alpinista galiziarrarekin batera.

ITZIAR ZABALA



Lehenbizikoz 2018an jokatu ziren 2020ko Olinpiar Jokoetan eskaladan ofizialak izango diren hiru diziplinetako Euskal Herriko txapelketak, Iruñean. Emakumeetan, Itziar Zabala eskalatzaile dimoztarra izan zen onena hiruretan. 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan eskalada kirol olinpiarra izango da estreinakoz, eta begiz joak ditu bizkaitarrak. 2019an lortutako emaitzek zerikusi handia izango dute han egoteko.

ZEGAMA-AIZKORRI



Remmy Bonnet eta Ida Nilson izan ziren denen gainetik 2018ko protagonista nagusiak. Estreinakoz lortu zuten garaipena Zegaman. Gazte suitzarrak argi eta garbi utzi zuen munduko onenen artean dagoela. Lasterketa nagusia baino bi egun lehenago jokatu zen kilometro bertikalean ere hura izan zen garaile. Ida Nilsonek, berriz, hankaz gora utzi zituen ahalegin handiak egin eta gero indarberritzeari buruz dauden teoria liburu guztiak: Zegamako lasterketa baino bi aste lehenago Transvulcania irabazi zuen Kanarietan (74 kilometro).]]>
<![CDATA[«Aurrerapauso handia eman dut»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/018/001/2019-01-02/aurrerapauso_handia_eman_dut.htm Wed, 02 Jan 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1872/018/001/2019-01-02/aurrerapauso_handia_eman_dut.htm
Hasi da 2019a. Zer moduzkoa izan da 2018a?

Gustura amaitu dut. Halere, nahi baino lehenago bukatu behar izan nuen, min hartu bainuen.

Osatu al zara?

Hobeto nago. Bizkarreko lesio bat izan da, ez da larria izan, baina oso mantso doa. Egunero zerbaitetan gabiltzanontzat oso zaila izaten da denbora batean geldirik egon behar izatea. Beste bizimodu batean sartzea izaten da buruarentzat pisutsuena. Beste gauza ezberdin batzuk egiteko baliatu dut geldirik egon naizen denbora. Lesio guztietatik zerbait ikasten da.

Lesioak inoiz ez dira unerik onenean etortzen, baina zuri garai gozo batean harrapatu zaitu.

Hala da. Txapelketa garrantzitsu batzuen atarian harrapatu ninduen, baina, hala ere, ez da hain garai txarra izan. Okerragoa izango litzateke aurrerago izan balitz.

Urte hau eta hurrengoa oso garrantzitsuak izango dira zure kirol ibilbidean.

Hala da. 2020an Tokioko Olinpiar Jokoak jokatuko dira, eta, surflari gehienentzat, hori izango da helburu nagusia. Oso gogotsu nago datorren sasoirako. Kanaria uharteetan hasiko naiz, otsailean, eta handik Australiara, Mexikora eta Kaliforniara joango naiz.

Emaitza oso onak lortu dituzu 2018an.

Espainiako txapeldun izan naiz, eta Europako Txapelketan ere gustura ibili naiz: hirugarren izan nintzen. Txapelketa batzuetako sailkatze fasean eginiko saio batzuekin ere oso gustura gelditu naiz. Esan dezaket profesionalki ibili naizen lehen urtea izan dela, eta asko nabaritu dudala aldea. Uste dut kirol arloan, behintzat, aurrerapauso handia egin dudala.

Egin duzun urtea ikusita, inork ez luke esango urte batzuetan surfa utzita egon zinela.

2010ean izan zen. 18 urte nituen, eta unibertsitatera hasteko garaia zen. Aukera asko nituen, eta aukeratzerakoan zalantza askorekin ibili nintzen: benetan zer egin nahi nuen, ez nitaz zer espero zen, baizik eta nik zer nahi nuen.

Surfik ez al zenuen egin bi urte horietan?

Ez nuen taularik hartu. Egia da surfa ez nuela utzi gustatzen ez zitzaidalako, baina amodioaren eta gorrotoaren sentsazioa nuen.

Bi urteren ostean itzuli zinen.

Ez nintzen lehiatzeko asmoz itzuli. Gorka Alegria ezagutu nuen, eta coaching-aren antzeko zerbait egiten hasi ginen. Helburu bakarra jarri nion Gorkari: nire bizitza berreskuratu nahi nuen. Hasi ginenean, ez genuen surfik egiten, baina kirola erabiltzen genuen norberaren autoestimua handitzeko. Halere, surfa olinpiar kirola bihurtu aurretik, uztekotan egon nintzen.

Zergatik?

Banekien surf egiten jarraituko nuela, baina lanean hasteko ordua zela pentsatzen jarri nintzen. Surfaren industria maldan behera zihoan, eta oso zaila zen munduko zirkuituko probak egiteko dirua ateratzea.

Bi urteko geldiune hura egin izanaz damutzen al zara?

Ez, baina batzuetan pentsatzen dut orain non nengokeen gelditu izan ez banintz. Baina horrelakoa da neure burua, eta bi urte horietan ikasitakoak aukera eman dit orain surfaz profesionalki bizitzeko. Gainera, orain gozatu egiten dut. Lehen, ez nituen surfaren alde guztiak gozatzen.

Etenaldiaren osteko lehen eguna nolakoa izan zen? Gogoan duzu?

Bai. Anaiarekin joan nintzen, eta oso jende gutxi zegoenean sartu nintzen uretara. Lotsa ematen zidan. Ez nuen nahi jendeak ikus zezan maila galdu nuela. Gutxinaka, taulak aldatu nituen. Hainbeste behartzen ez ninduten taulak erabiltzen hasi nintzen, gozatu egin nahi nuen. Konturatzerako, berriro lehiatzeko gogoa sartu zitzaidan. Geroztik, lehia beste modu batera bizi dut; diziplina handiagoz hartu nuen, konpromiso handiagoz. Nire beldur guztiak uxatu nahi nituen kirolaren aitzakian.

Lehiaketetara itzultzea gogorra izan al zen?

Ez nien garrantzi handirik eman lehiaketa haiei. Ilusio handiagoz hasi nintzen surfa bizitzen. Munduko Txapelketako proba batzuetan aritu nintzen, baina, surfaz ezin nintzenez bizi, esperientzia moduan hartzen nuen. Ez nuen dirurik proba gehiago egiteko, eta oso zail ikusten nuen onenekin lehian ibiltzea. Iaztik beste gauza bat da.

Gaur egun, profesionala zara. Zer esan nahi du horrek?

Jaikitzen zarenetik oheratzen zaren arte, zure lanbidea surfaren inguruan maila handitzea dela. Egun, ez dut beste lanbiderik behar nire denboraldia aurrera ateratzeko.

Horrek beste presio bat sortzen al dizu?

Ez. Itzuli nintzenean argi neukan niregatik itzuli nintzela, ez beste inorengatik. Orduan nuen presioa albo batera utzi nuen, eta, egun, aukera baten moduan ikusten dut. Kirola arlo profesionalean bizi nahi dut, jendea ezagutu... Arlo guztietan ondo baliatu nahi dudan aukera izatea nahiko nuke.

Gustuko duzu lehiatzea?

Lehen ez, baina lehia neure buruaren aurka izango dela adostu dugunetik, gehiago gozatzen dut. Surfean, batek bakarrik irabazten du, eta askotan 120 surflari izaten gara. Irabazteaz harago doan analisia egiten dut lehiaketa bakoitzean. Surfa oso kirol kaotikoa da, baina nik profesionaltasuna eman nahi diot, taulak aukeratzean, elikaduran, luzaketetan... Urtetik urtera gizaki moduan zenbat irabazi dudan ikustea da garrantzitsuena. Egiten ari naizen bideak etorkizunerako asko lagunduko didan sentsazioa izan nahi dut. Hori bai, txapeldun izatea ikaragarria da.

Surfak adinik ba al du?

Ez. Kontuan hartu Kelly Slater oraindik ere hor dabilela, 46 urterekin, 18 edo 19 urte dituztenen aurka. Gezurra dirudien arren, ez da hain kirol fisikoa; buruak asko agintzen du.

Zenbat taula dituzu etxean?

Ezingo nizuke ziur esan, baina hogei inguru izango ditut.

Zeure buruarekin asko haserretzen al zara?

Ez, baina obsesio puntu bat badaukat. Beti bilatzen dut hobetzeko aukera.

Perfekzioa gustatzen al zaizu?

Interesa dudan gauzetan bai. Esaterako, autoa zerri eginda eduki dezaket, baina beste gauza batzuekin...

Zer da surfaz gehien gustatzen zaizuna?

Agian, uraren gainean irristatzea, beste ezer berezirik egin gabe.

Eta gutxien?

Hotza, neguan gehienbat.

Surfa asko profesionalizatu al da?

Bai, eta azken urteetan askoz gehiago. Lehen Mailan, esaterako, surflari guztiek euren entrenatzailearekin eta kamerariarekin bidaiatzen dute. Leku bakoitzean bere fisioterapeuta izaten dute. Tenisaren antz handia hartzen ari da.

Zuk nola bidaiatzen duzu?

Nik beti jendearekin bidaiatzen dut. Gertuko ezagunekin ibiltzen saiatzen naiz.

Zenbat denbora pasatzen duzu etxetik kanpo?

Zortzi hilabete inguru.

Nolakoa da emakumezkoen surfaren egoera?

Surfa gizonezkoen kirola izan da historian zehar, baina, egun, gauzak asko parekatu dira. Oraindik ere ikusten dira garai bateko zantzu asko, baina egoerak hobera egin du. Herrialde eta kulturaren arabera da askotan. Esaterako, ez da gauza bera Costa Rican edo Zarautzen lehiatzea. Aurrerapauso handia izan da Lehen Mailan gizonezkoen eta emakumezkoen sariak parekatzea. Hurrengo pausoa zera izango da: lehiakideen kopurua berdintzea.

Sariak aipatu dituzu. Zenbat irabazten du Lehen Mailan proba bat irabazten duenak?

Lehen Mailan dirua irabazten da. Esaterako, 100.000 edo 60.000 euro irabaz daitezke, baina kontuan hartu behar da batek bakarrik irabazten duela, eta lehian 70 inguru izaten direla. Zarautzen, esaterako, gizonezkoek 12.000 jasotzen dute, eta emakumezkoek, 6.000. Bigarren Mailan oraindik ere alde handia dago.

Zenbateko kostua du zure denboraldi batek?

35.000 euro inguru. Hori bai, oso bizitza xumea daramat. Bidaiak denbora askorekin hartzen ditut, eta otorduak etxean egiten ditut.

Surfetik ondo bizi al daiteke?

Zer da ondo bizitzea? Ni orain oso gustura nago egiten dudan bizitzarekin, baina ez da ohiko bizitza. Nomaden antzekoa da gure bizitza. Orain ez dut neure burua beste lanbide batean ikusten. Askok esaten didate ea merezi didan, edota ez diedala inongo inbidiarik ematen, baina ni oso gustura nago. Eta argi dago dena ez dela surf egitea bakarrik: ni autonomoa naiz, sare sozialak kontrolatu behar ditut, babesleak zaindu, entrenatu, bidaiak antolatu, probetan izena eman...

Babesle asko al dituzu?

Beharko! Esaterako, BAT Basque Team, Iberdrola, Isdin, RVCA, Pukas, Xcell, Pro Surf... Askotan, gizonezkoei baina gauza gehiago eskatzen dizkigute, baina haien laguntzarik gabe ezinezkoa litzateke denboraldia osatzea.

Surfean, surf egiteaz gain, saltzen ere jakin behar al da?

Nik uste dut baietz. Lehen, agian ez, baina gaur egun, surf ondo egiteaz gain, surfa ondo saldu behar da. Denborarekin konturatu naiz ezinbestekoa dela saltzen jakitea, kirol honetatik bizi nahi baduzu behintzat.

Europan hirugarren izateak ezer berezirik ekarri al dizu?

Askotan pentsatu izan dut emaitzek epe motzera ez didatela ezer berezirik ekarri, baina luzera, denen baturak gauza batzuk ekarri dizkit. Urte guztiko lana izan da hirugarren izatea, baina uste dut babesleek gauza gehiagori ere begiratzen diotela.

Zer behar duzu Lehen Mailara igotzeko?

Agian, konfiantza handiagoa izatea neure buruarengan. Txapelketa batzuk irabazi ditut, baina ni gehienbat aurten proba batzuetan izandako sentipenekin gelditzen naiz. Esaterako, txapelketa batean, 2016an eta 2017an munduko txapeldun izan zen Tyler Wrighti jokatutako txanda bat dut gogoan. Bigarren amaitu nuen txanda, baina nirea izan zen olaturik onena. Orduan pentsatu nuen: «Tira, nik ere egin dezaket!». Lotsagabe izatea da askotan lagunik onena. Ekonomikoki ere bultzada bat behar nuen, eta hori lortu dut.

Epe motzera, hori da helburua?

Surflari ororen ametsa hori da, maila horretan lehiatzea. Posible dela iruditzen zait. Lehen bostak beste maila batean daude, baina besteak ez ditut hain urruti ikusten. Lan handia eskatzen du, baina ezinezkoa dela ikusiko banu ez nintzen saiatu ere egingo. Zaila da, baina saiatu ez izanaren arantza ez dut inoiz izan nahi.

Surfa olinpiar kirola izango da Tokion, 2020an. Hori ere helburutzat al duzu?

Bai. Surfa hain kirol handia izan ez den herrialdeentzat Tokio izan da esperantza eman digun aitzakia. Kirolari ororen ametsa dira Olinpiar Jokoak, eta niretzat ere bai. Kirol honetan profesional izateko aukera eman didana izan da.

Zer ekarriko dio surfari?

Jende asko dago aurka, baina inor ez dago joatera derrigortuta. Jendea espezializatu egingo da, baina horrek ez dio inori Indonesiara joateko baimenik kenduko. Agian, magia pixka bat galduko du, baina orain ere zerbait galdu du. Globalizazioak hori ekarri du. Niretzat ona da olinpiar kirola izatea.

Hurrengo bi urteak horretara bideratuko al dituzu?

Bai, baina ez dut zirkuitua utziko. Biak ere uztargarriak dira. Gure kasuan, zirkuituko hiru onenak Espainiako selekziora joango dira. Hor muturra sartu behar dut.

Zein da zure ametsa?

Tokiora joatea izugarria litzateke, baina amets nagusia Lehen Mailara igotzea da.]]>
<![CDATA[«Manaslu ametsa zen, ziklo bat ixteko sasoia zela ikusten nuelako agian»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1928/024/001/2018-12-18/manaslu_ametsa_zen_ziklo_bat_ixteko_sasoia_zela_ikusten_nuelako_agian.htm Tue, 18 Dec 2018 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1928/024/001/2018-12-18/manaslu_ametsa_zen_ziklo_bat_ixteko_sasoia_zela_ikusten_nuelako_agian.htm
Nondik datorkizu zaletasuna?

Etxean ez dut bereziki mendizalerik izan. Koadrilarekin Pagasarrira, Gorbeiara-eta joaten nintzen. Gogoan dut nola, halako batean, eskalatzaile batzuk ikusi genituen Atxarten. Harrituta gelditu ginen! Juventus mendi taldean sartu, eta, egun batean, bertan soka bat alokatzea otu zitzaigun. Labargorrira joan ginen, ideiarik eduki gabe. Eskerrak bikote bat aurkitu genuen eta haiek zuzendu gintuzten saio hartan. Han hasi zen arrokari diodan maitasuna.

Alpeetarako lehen bidaia 18 urte betetzerako egin zenuen.

Gurasoei Pirinioetara nindoala esan, eta Alpeetara joan nintzen lagun batekin. Ordurako Pirinioetan saio batzuk eginak genituen, eta Mont Blancera [4.810 metro] igo behar genuela pentsatu genuen. 17 urte nituen. Alpeak deskubritzea izugarria izan zen niretzat.

Eta Perurako jauzia noiz egin zenuen?

20 urterekin. Orduan hasi nintzen altuera eta materiala serioago hartzen. Altuerak benetan liluratuta uzten ninduen. Beti hurrengo mendian pentsatzen egoten nintzen.

Zazpimilakorik egin zenuen edo zuzenean zortzimilakoetra joan zinen?

Ez, ez, lehenik Aconcagua [6.962 metro] eta Indiako zazpimilakoak igo nituen, Satopanth [7.035 metro], bat aipatzearren, Himalaiara joan aurretik.

1997an Everestera joan zinen, garai hartako espedizio handi haietako batekin. Zer izan zen Everest aurrez aurre ikustea?

Oso espedizio handia izan zen, tartean ziren Alberto Posada, Fernando Rubio, Guillermo Bañales, Javi Mugarra... Jende asko elkartu ginen beheko kanpalekuan. Lan handia egitea tokatu zitzaigun, baina gu ez ginen 7.200 metrotik pasatu. Hala ere, argi neukan noizbait igo behar nuela Everest.

Everestek obsesio puntu bat sortzen al du?

Niri ez, behintzat. Urte batzuetan mendirik altuenekin obsesionatu nintzen, baina ez bereziki Everestekin.

Zortzimilako batean hurrena eginiko saialdia, Broad Peaken (Karakorum, Himalaia, 8.035 metro), betiko sokalagunekin.

Satopanth mendian Jaume Gibernau kataluniarra ezagutu nuen. Ordurako asko ibiltzen nintzen Jordi Estanyolekin, eta hirurok joatea erabaki genuen. Saio ustela izan zen hura, 7.400 metroan oso eguraldi okerra izan genuen. Oso oroitzapen politak ditut: hiru lagun, mendi erraldoi bat, dena bizkarrean eta inolako laguntzarik gabe. Oso indartsu ginen garai haietan, eta izugarrizko desnibelak igotzen genituen. Zorte txarra izan genuen.

Zer moduz moldatzen zinen altuerarekin?

Gaizki, beti buruko min handia izaten dut. 6.000 metroan hasten zait, baina egia da gero 7.000 metroan ondo sentitzen naizela berriro ere.

2003an, zure lehen zortzimilakoa, Cho Oyu (8.201 metro).

Errazena zelako aukeratu genuen. Juanito Oiarzabal ere han zegoen, hamalau zortzimilakoak bigarren aldiz igotzeko ahaleginetan. Tontorreko unea sekulakoa izan zen, gailurrean ordubete egin nuen bakar bakarrik. Askatasunaren eta bakearen arteko nahasketa bat sentitu nuen. Betirako gelditu zait buruan han sentitutakoa.

Betiko ametsa bete zenuela sentitu al zenuen?

Bai, betiko ametsa zen. Modu naturalean garatutako ibilbidea izan da nirea. Egia da bazirudiela zortzimilakokekin amaitzen zela dena, baina gehiegi gustatu zitzaidan. Zera pentsatu nuen: «Uf, honek beste magia bat dauka!».

Gailurrean Juanito Oiarzabali emandako besarkada ere ez omen zaizu ahaztuko.

Ez, ez. Ez zen batere ondo iritsi gailurrera. Bigarren igoera zuen bi hilabetean, eta motxila ere nik jaitsi nion.

Hiru urte pasatu ziren berriro ere itzuli zinen arte. Zergatik itxaron zenuen hainbeste?

Oso pisutsua izaten da espedizioak antolatzea. Dirua ere behar da. Ametsetik errealitatera doan ibilbidea oso luzea izaten da.

Ez zinen igo gailurrera. Hori porrota izaten al zen zuretzat orduan?

Niretzako ahalegin itzela izaten zen horrelako espedizioak antolatzea eta hara joatea, diruarengatik gehienbat. Urtea beti aurrezten pasatzen genuen, hurrengo espedizioan pentsatzen. Noizbait udaletxean proiekturen bat aurkeztu eta zerbait ematen ziguten, baina orokorrean gure kontu izaten zen dena, eta halakoetan ez lortzea...

2007ko Broad Peakek balio izan al zizun aurreko urteko arantza ateratzeko?

Bai, bakeak egin nituen neure buruarekin. Espedizio horretarako diru pixka bat eman ziguten eta ilusio berezia nuen Broad Peakerako. Jaumek ezin zuen etorri eta une batean bakarrik nengoen. Halako batean, Koke Lasaren deia jaso nuen, haiekin joateko gonbitearekin. Oso indartsu ibili ginen espedizio guztian zehar, haiek bai garaiak!

Sasoiko egonda, askoz gehiago gozatzen dira horrelako erronkak.

Bai. Gorputzak izugarrizko astindua hartzen du horrelako espedizioetan. Benetako gozamena da oso ondo egoten garenean.

Broad Peaketik jaisterako, Everesti buruz pentsatzen hasi zinen berriro.

Ordurako ibilbide pixka bat egina nuen. Everesten gipuzkoarrak egonak ziren ordurako, arabarrak ere bai Juanitorekin, Robert Larrandaburu ere bai Iparraldetik, nafarrak ere bai... Bizkaitar gutxi eta oxigenoa erabilita, eta hortik heldu genion ideiari. Lehenengo bizkaitarrak izan nahi genuen oxigenorik gabe igotzen. Hala ere, garbi neukan espedizio txikia izango ginela, Jordi Estanyol eta biok. Azkenean, beste espedizio komertzial batean murgildu ginen. Dirutza kostatzen zen espedizioa.

Gailurrera iritsi zineten, baina oxigenoa erabilita.

Urte hartan Txinako Olinpiar Jokoak jokatzekoak ziren. Guk iparretik igo nahi genuen, Tibetetik, baina Txinako Gobernuak muga itxi zuen olinpiar sua Everesteko gailurrera igotzeko. Tibeten aldeko aldarrikapenak saihestu nahi zituen. Guztiok Nepalera joan behar izan genuen. Sei edo zazpi alpinista ginen oxigenorik gabe saiatu nahi genuenak, baina ez saiatzeko gomendatu ziguten. Ordurako hasiak ziren, gutxinaka bazen ere, Everesteko gailurrerako pilaketak. Egun hartan 75 pertsonak egin genuen gailurra. Tontorrerako azken metroak oso luzeak egin zitzaizkidan. Jaitsiera ere oso gogorra izan zen. Jordi Estanyol soka laguna oso nekatuta iritsi zen. Hitz egiten nion eta ez zidan erantzuten, edemaren bat-edo bazuela konturatu nintzen. Argi neukan bera gabe ez nintzela jaitsiko. Sentsazio gazi-gozoa izan zen hura.

Lagunen bat galtzea izaten da espedizioetako alderik txarrena. Zuk ez duzu inor galdu zure espedizioetan. Hori izan da zuretzat beldurrik handiena, lagunak galtzea?

Gazteagoak ginenean agian ez, baina orain bai. Lagunekin joaten naizenean, askotan pentsatzen dut. Lagunik ez dut galdu, baina gertuko asko bai. Lhotsen geundenean, Juanjo Garra hil zen Dhaulagirin. Oso lagun handia zen eta espedizio hartara berarekin joateko gonbitea ere egina zidan. Ordurako hitza emana nien Jose Carlos Tamayori eta Alex Txikoni, Lhotsera eta Nuptsera joateko. Espedizio horretan ezagutu nuen Alexei Bolotov errusiarra ere, eta egun gutxira bizia galdu zuen Everesteko eginahalean. Espedizio hura bertan behera uztekotan egon ginen.

Edurne Pasabanen azken zortzimilakoan ere gailurrean topo egin zenuten, Shisha Pangman (8.013 metro), 2010ean. Historiara pasatu zen Pasaban.

Izugarria izan zen. Gogoan dut nola negar egiten zuen gailurrean. Dena ondo atera zitzaigun, nahiz eta oso eguraldi txarra izan espedizioan zehar. Nik argi neukan Edurne gailurreruntz irteten zenean, ni berarekin aterako nintzela, eta hala esan nion. Berak zuen esperientzia gehien, eta uste dut berari esker iritsi ginela. Alex Txikon ere bertan zen.

Urte askoan ez zinen Himalaiara itzuli. Zergatik?

Gehienetan bezala, diru kontuak tarteko. Familia daukat, bi seme-alaba... Proiektu bat dut familiarekin eta hori ere elikatu beharra dut. Pasio pribatua da zortzimilakoena, baina oso pasio garestia. Urte askotan dirua lortzeko zailtasun handiak izan genituen.

55 urterekin, aurten itzuli zara berriro Manaslura (8.156 metro). Nolatan?

Pasioa dudalako oraindik ere. Pasio bera sentitzen dut igandetan Otxandioko basoetatik paseatzen gailur txiki batera iristeko, zein Valdegovian [Araba] eskalatzen, Pirinioetan eskiatzen edo espedizio handi batean.

Nola sentitu zara hainbeste urte eta gero?

Iaz ere Manaslun izan nintzen udaberrian. Oso baldintza propioak ditu eguraldiak, eta orain ulertzen dut zergatik joaten den hain jende gutxi udaberrian. Iaz egunero elurra egin zuen eta ez ginen bigarren kanpalekura ere iritsi. Aurten udazkenean joan gara.

Zer falta izan zaizue gailurrera iristeko?

Agian zorte on apur bat. Dena primeran joan da. Bi alpinista handirekin joan naiz, Julen Errandonearekin eta Alberto Urtasunekin, eskarmentu handikoak biak ere. Haiei esker jaitsi ginen. Gailurra egiteko unean oso argi neukan egingo genuela, baina badirudi nik kontrolatzen ez nuen zerbait gertatzen hasi zitzaidala, eta biek jaisteko hautua egin zuten. Ni ez nintzen jabetzen nola nengoen. Amets handia zen niretzat, agian ziklo bat ixteko garaia zela ikusten nuelako. Baina ez zen posible izan.

Arantzarekin itzuli al zara?

Bai, frustrazio eta amorrazio pixka batekin. Beste irakurketa bat egin nahi dut, itzuli naizela. Hala ere, oso ondartsu ikusi dut nire burua: oxigenoarekin zihoan jende asko aurreratu genuen eta oso denbora onak egin ditugu.

Garrantzitsua izaten da atzera egiten jakitea.

Bai, zalantzarik gabe. Uste dut alpinistok hori onartzen jakin behar dugula.

Azken espedizio honetan gauza harrigarriak ikustea tokatu zaizu.

Azken 20 urteetan gauzak asko aldatu direla konturatu naiz. Manaslun, beheko kanpalekuan, tokatu zait ikustea jendeari kranpoiak nola jantzi behar diren irakasten ari zitzaizkiola, jumarra nola pasa behar den... Jende asko ikusi dut mendian ibiltzeko inolako gaitasunik ez zuena. Pertsona bakoitzeko bi xerpa zeramatzaten, nahi adina oxigeno... Baina dirutza bat ordaindu dute, eta xerpek esaten diete lasai egoteko, igoko dituztela. Egoera horrela dago Nepalen. Dena diruaren mende gelditzen ari da.

Mendian arrisku handiak hartutakoa al zara?

Batzuetan iruditzen zaigu une batzuetan arriskatzen ari garela, baina inor ez da arriskuaren bila joaten. Egia da beldurra gustatzen zaigula, baina beti kontrolpean izaten saiatzen gara.

Zuk esana da sufrimenduak eta oxigeno faltak motibatzen zaituztela. Zenbaietaraino?

Bai, gustatzen zait sufritzea. Eskola zaharrekoa naiz. Entrenamenduetan beti dena ematen dut, bai korrika, bai bizikletan... Mendian orduak eta orduak egin ditzaket sufritzen. Gaitasuna dut sufrimendurako. Oraindik ere, askotan, Cho Oyuko gailurrean nagoela iruditzen zait, nire lehen zortzimilako hartan.

Hurrengoa zein?

Ez dakit oraindik. Jendea gauzak proposatzen ari zait 2020rako. Agian berriro ere Manaslura joango naiz, udazkenean joateko zortzimilako ederra da. Zergatik ez berriro itzuli? Nanga Parbat ere begiz jota dut, baita Manaslu ere...]]>
<![CDATA[«Ez dut berezko talenturik, eta obsesioa da eskalada»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1896/026/001/2018-12-11/ez_dut_berezko_talenturik_eta_obsesioa_da_eskalada.htm Tue, 11 Dec 2018 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1896/026/001/2018-12-11/ez_dut_berezko_talenturik_eta_obsesioa_da_eskalada.htm The Dawn Wall filmaren protagonista. Caldwellek Kevin Jorgeson sokalagunarekin batera El Capitaneko horma tenteenetan egindako igoera izugarria eta mediatikoa kontatzen du filmak.

Elkarrizketa batetik irten berri da Caldwell. Lehen begiradan, ez du eskalatzaile itxurarik, baina, bostekoa ematean, nabari da haren hatzen gogortasuna. Ez da Bilbora etorri den lehen aldia. Bertan ikusi duena gustatu zaio. Euskal Herriko eskalatzaile batzuen erreferentziak ere baditu.

Nola hasi zinen eskaladaren munduan?

Aita kulturista eta mendi gidaria zen, eta harengandik datorkit eskaladarako zaletasuna. 3 urterekin hasi nintzen sokarekin eskalatzen. Gehienetan, aita izaten nuen ondoan.

Gaztetan beste kirolik egindakoa al zara?

Igeriketan eta mendian korrika ere ibiltzen naiz oraindik, eta, unibertsitatera joan aurretik, wrestling-a ere probatu nuen, borroka librearen antzeko kirola. Hala ere, beti eskalada izan da garrantzitsuena niretzat.

Aita oso zorrotza al zen zurekin?

Aitak argi zeukan txikitan mendizaletasuna garatu behar nuela; baina, behin txapelketetan lehiatzen hasi nintzenean, zorroztasun handiagoarekin gidatzen ninduen. Aita harroa da, eta oraindik ere jarrera horrekin jarraitzen du [barrezka].

Txapelketak aipatu dituzu. Gogoan al duzu jokatu zenuen lehena?

Bai, noski. 1995ean izan zen, 17 urterekin. Utahn [Colorado, AEB] jokatzen den Snowbird jaialdian izan zen. Inork ez ninduen ezagutzen, eta ni izan nintzen 67 metroko igoera egin zuen bakarra.

Gogoko al zenuen lehiatzea?

Snowbirdeko garaipenak ez zuen oihartzun handirik izan Ameriketako Estatu Batuetan, baina nik lehiatzen jarraitzen nuen. 19 urte bete nituen arte ibili nintzen lehiatzen. Esan dezaket gustura ibili nintzela urte haietan.

14 urterekin, hala ere, aitak, mendi gidari lanetan ari zela, Boliviara eraman zintuen, bezeroen talde batekin. Nola gogoratzen duzu bidaia hura?

Izugarria izan zen bidaia hura. Hilabete pasatu genuen bertan, eta bizitzarekiko ikuspegia zeharo aldatu zitzaidan bidaia haren ondoren. Oso jende txiroarekin ibili ginen, baina konturatu nintzen oso pozik bizi zirela hala ere. Berriro ere etxera itzuli ginenean, gogoeta asko egin nuen horren inguruan. Askotan, ez da dena eduki beharrik zoriontsu bizi ahal izateko.

2000. urtean bahitua egotearen esperientzia lazgarria ere bizi izan zenuen.

Nire lehen esperientzia izan zen eskaladaren munduan. Nire garai hartako bikotekidearekin eta The North Faceko beste bi lagunekin, Kirgizistanera joan ginen, horma batzuetan eskalatzeko asmoarekin. Halako batean, horma batean zintzilik geundela, tiroak entzuten hasi ginen gugandik oso gertu. Gerran zeuden bertan. Jaisteko esaten ari zitzaizkigun, oihuka. Handik jaitsi ginen, eta eta Uzbekistango Mugimendu Islamikoko lau soldadu zirela ikusi genuen. Bahituta eraman gintuzten, gauza guztiak han utzita. Sei egunez ibili ginen haiekin. Egunez, kobazuloetan ezkutatzen gintuzten, eta, gauez, oinez ibiltzen ginen.

Amaiera gogorra izan zuen bahiketa hark.

Bai, oso. Bosgarren egunean, lau soldadu izan beharrean bi ziren; seigarrenean, berriz, zeuden biak banatu egin ziren. Soldadu bakar bat genuen gurekin, eta nik argi neukan zerbait egin behar genuela. Besteei esan nien halakoren batean amildegitik botako nuela, eta lehen aukera ikusi nuenean horixe egin nuen. Aukera argia zen, hura edo geu. Unean bertan oso gaizki sentitu nintzen, izugarrizko negargura sartu zitzaidan. Lagunek asko lagundu zidaten. Gogorra izan zen, baina beste aukerarik ez genuen. Gerora, bahitzaile hura bizirik irten zela jakin genuen.

Zure bizitzako esperientziarik gogorrena izan al zen hura?

Orain arte bizi izan ditudanetatik, baietz uste dut. Sei egun oso gogor izan ziren.

Handik urtebetera, hatz bat ere galdu zenuen.

Bai, etxean egurrarekin lanean ari nintzela, ezustean, ezker eskuko hatz bizkorra galdu nuen. Zatia berreskuratu nuen, baina egun batzuen ostean ezin izan zuten ezer egin berriro ere itsasteko. Eskaladan oso garrantzitsua den hatza da, gainera, eta askotan pentsatu nuen agian ez nuela inoiz berriro ere maila berean ibiltzeko aukerarik izango.

Hatza galdu eta urte batzuetara emaztearengandik banatu zinen. Orduan hasi zinen etengabe eskalatzen.

Bai, hala da. Bi kolpe gogor izan ziren, eta eskalada izan zen zulo hartatik irteteko aukerarik onena.

Urte askoan Dawn Wall bidean (El Capitan, 900 metro) ibili zinen gora eta behera. Obsesio bihurtu al zen erronka hura?

Hamabost urtean El Capitaneko bide asko eskalatu nituen, eta argi neukan hurrengo erronka nagusia Dawn Wall igotzea zela. Urte asko pasatu nituen horma ari begira. Ezinezkoa iruditzen zitzaidan, baina saiatuz gero aukeraren bat izan nezakeela ere sinesten nuen. Bestalde, egunero han egoteko aitzakia ere bazen hura.

Eta lortu zenuten azkenean.

Bai, asko kostatu zitzaigun, baina lortu genuen. Hemeretzi egun behar izan genituen Kevin Jorgesonek eta biok. Ez dut sekula ahaztuko lortuko genuela pentsatzen hasi ginen une hura.

Sokalagunarekiko errespetua eta laguntasuna oso ondo irudikatzen dituen igoera izan zen.

Agian bai, ez dakit. Nik argi neukan erronka biona izango zela. Igoeraren hamabosgarren luzean, Kevin ezinean ibili zenean, gauzak asko zaildu ziren. Bosgarren egunean aurrera egitea lortu zuenean, argia ikusten hasi ginen.

Izugarrizko ikusmina izan zuen Dawn Wall-eko igoerak. Eskaladarekin zerikusirik ez zuten hedabide asko bildu zenituzten.

Bai, eromena izan zen. Lortzeko aukerak izango genituela ikusi zutenean, egunak eta gauak egin zituzten hormaren azpian. Lortu genuenean, poz handia izan zen denentzat. Nik familiarekin eta haurrarekin ospatu nahi nuen, baina han sortu zen ikusminak ez zidan utzi [barrezka]. Ameriketako albistegi eta egunkari guztietan atera ginen.

Eskalatzaileak obsesiboa behar al du?

Eskalatzaile batzuek berezko talentua dute eskaladarako, baina ez da nire kasua. Nire kasuan, obsesio handiarekin bizi dut eskalada, eta agian horrek eraman nau nire emaitzak lortzera.

Eskalatzaile batek ehuneko zenbat behar du berezkoa eta zenbat entrenamenduen eraginez lortutakoa?

Uf, agian erdia eta erdia. Badut eskaladarako gorputza, baina niretzat ezinbestekoa izan da entrenamendua eta saiatzea.

Gerora, Nose bidearen (880 metro, IV. graduko zailtasuna) marka etorri zen, Alex Honnoldekin egindakoa: ordu bat eta 58 minutu.

Oso diziplina arriskutsua da abiadurako eskalada, eta, egia esan, niri ez zait askorik interesatzen, baina Honnoldek eskatu zidan, eta lagun batekin ondo pasatzeko aukera gisa ikusten nuen.

Horrelako beste erronkaren bat egiteko asmorik bai?

Ez, oso dibertigarria izan zen erronka, baina arrisku handia ikusten diot horrelako gauzak egiteari.

Hedabide espezializatuek diote historian izan den sokaldirik onena izan dela Honnoldek eta zuk osatu zenutena. Zuk ere berdin pentsatzen al duzu?

Bai, oso talde ona osatzen dugu biok, eta energia ederra sentitzen dut Alexekin nagoenean. Esan dezaket nire eskaladarik onena haren ondoan lortzen dudala. Proiektu batzuk baditugu elkarrekin, Kanadara edo El Capitanera joatea, esaterako, baina biok ere oso denbora gutxirekin ibiltzen gara, eta ikusi egin behar dugu noiz betetzen ditugun erronkak elkarrekin.

Zer ematen dizu eskaladak?

Nigan konfiantza izatea, alaitasuna, baikortasuna eta maitasuna. Hori dena lortzen dut eskaladaren bitartez.

Askorentzat, munduko eskalatzailerik onena zara. Zer duzu esateko?

Egia da horma handiak eskalatzeko garaian ondo moldatzen naizela, baina beste arlo ezberdinetan, indarraren kasuan esaterako, ez naiz onena, ezta gutxiagorik ere.

Zertan zara ona?

Dedikazioan eta arduran. Askok bertan behera uzten dituzte helburuak, baina nik ez. Saiatzen jarraitzeko gaitasun handia dut.

Eskalatzaile perfektua egin beharko bazenu, zer gaitasun beharko lituzke?

Adam Ondraren fisikoa eta mentalitatea, eta Alex Honnolden burua beldurra kudeatzeko uneetan. Nire zerbait? Erronkei aurre egiteko dudan jarraitutasuna.

Horma handiak eskalatzen dituzu bereziki. Beldur handia pasatu izan al duzu eskaladan?

Bai, baina beldurra aldez aurretik ikusteko gaitasuna dut, eta horren inguruan gogoeta handiak egindakoa naiz. Askotan tokatu zait atzera egin beharra; esaterako, Dawn Wall-en ari nintzenean. Zazpi urte pasatu nituen harekin borrokan; beraz, pentsa zenbatetan tokatu zitzaidan atzera egitea.

Eskaladan ibiltzeko urterik onenak pasatu al zaizkizu?

Fisikoki, uste dut baietz, baina oraindik ere irakasteko urterik onenak gelditzen zaizkit. Eta argi daukat oraindik ere urte askoan ibiliko naizela eskalatzen.

Kirol eskaladan urte batzuetan ibilitakoa zara. 2020an, Tokion, olinpiar kirola izango da eskalada. Zer iritzi duzu?

Emozionatuta eta hunkituta nago eskalada olinpiar kirola izango delako. Uste dut gauza onak baino ez dituela ekarriko. Eskaladaren mundua asko hazten ari da, eta Olinpiar Jokoek hori ahalbidetzen dute. Jende asko ekarriko du eskaladara; jendea eskalatzeko hormetan hasiko den arren, pentsatu nahi dut gerora paretara jauzi egingo dutela. Ni oso aldekoa naiz.

Alde txarrik ikusten diozu?

Ez diot ezer txarrik ikusten. Iruditzen zait agian eskalada guneetan jende asko pilatuko dela; hori izan daiteke okerrena.

Eskalatzaile euskaldunak ezagutzen al dituzu?

Bai, bai, Pou anaiak, Josune Bereziartu, Patxi Usobiaga... Patxirekin eskalatu izan dut, gainera.

Zer pentsatzen duzu haiei buruz?

Talentu handiko eskalatzaileak dira. Kontuan hartuta zenbat jende bizi zareten, eta bertan dauden baliabideak ikusita, oso datu bikaina da hain eskalatzaile onak izatea hain eremu txikian. Jakin-mina sortzen dit datu horrek.]]>