<![CDATA[Unai Ugartemendia | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Fri, 18 Jan 2019 21:46:13 +0100 hourly 1 <![CDATA[Unai Ugartemendia | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[«Eskien gainean dena ahazten zait»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1901/026/001/2019-01-15/eskien_gainean_dena_ahazten_zait.htm Tue, 15 Jan 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1901/026/001/2019-01-15/eskien_gainean_dena_ahazten_zait.htm
Orain artean, nola doa aurtengo denboraldia?

Iazko Olinpiar Jokoen ondoren, ohi baino beranduago hasi ginen aurtengo denboraldia prestatzen. Espainiako federazioan aldaketa batzuk egin zituzten, entrenatzaileenak gehienbat. Uztailean hasi beharrean, irailean hasi ginen. Berandu hasi arren, ondo joan da, jarraipena izan baitugu. Aste bat Suitzan pasatzen genuen, eta bestea etxean. Dena ondo atera da, eta denboraldi-aurrean egun batean bakarrik egon gara geldirik.

Dena ondo zihoan, Miguel Galindok, zure gidariak, urrian ezbeharra izan zuen arte.

Bai, hala da. Jaitsiera bat egiten ari ginela, Miguelek mina sentitu zuen belaunean. Aspalditik ditu arazoak belaunekin. Meniskoa hautsia zuela konturatu ziren. Hiru urte ziren ez ziotela begiratzen, eta azken urteetan okerrera egin dio belaunak.

Hori da bikoteka ibiltzearen nahigabea.

Bai, betiere baldintzatuta gaude: batak bestea baldintzatzen du.

Zuk ere ez duzu zorte handirik izan lesioekin zure ibilbidean.

Oso zorte txikia izan dut nire ibilbide guztian. Lesio larriak izan ditut; lehenik, Turineko Olinpiar Jokoetan, eta, gero, Sotxikoetan ere bai.

Azkenaldian sari berezi batzuk eman dizkizute, zure ibilbidea sarituz. Erretiroaren usaina al dute?

Ez dut uste horregatik izan direnik, baina aspalditik buruan dudan zerbait da. Normala da. Zikloak amaituz joaten dira. Bizitza eman dut eskiarengatik, dudan guztia, eta orain oso zaila da dena albo batera uztea. Gutxinaka egin behar den prozesua da, eta, azken Olinpiar Jokoak amaituta, bagenekien berriro ere ez ginela itzuliko beste batzuetara. Erokeria litzateke lau urteko beste ziklo bat hastea. Miguelek eta biok hartutako erabakia da.

Noiz hartu zenuten erabakia?

Azken Olinpiar Jokoetara joan aurretik hasiak ginen pentsatzen. Azken zikloa oso zaila izan da guretzat. Teknikariekin ez dugu zorte handirik izan federazioan: hiru aldiz aldatu dugu hautatzailea, beste lautan eski prestatzailea, fisioterapeutak... Eta hori dena lau urtean.

Aldaketak ez ziren zuengatik, goitik zetorren arazoa zen.

Hori da. Berez federazioan dena koordinatu behar zuen pertsona ez zen lanik onena egiten ari guretzat.

Orain nola zaudete alde horretatik?

Zuzendari tekniko izendatu dute iaz gure entrenatzailea zena. Askoz ere zuzenago doa dena.

Ia hogei urte daramatzazu Espainiako selekzioan. Bederatzi domina lortu dituzu Neguko Olinpiar Jokoetan, hamazazpi munduko txapelketetan… Azkar esaten da.

Hasi nintzenean ez nuen pentsatu ere egiten inoiz dominaren bat lortzera iritsiko nintzenik ere, eta, orain, begira. Amestutako ibilbidea izan da.

Oroitzen al duzu lehen domina?

Bai, jakina. Salt Lake Cityn [AEB] izan zen. Orduan laino artean bizi nintzen. Dena handia zen, emozionalki izugarria izan zen. Ez nuen nahi Olinpiar Joko haiek amaitzea. Zera esaten nion neure buruari: «Eta, orain, lau urte itxaron behar dut hurrengora arte?». Hala ere, arantza txiki bat geratu zitzaidan joko haietan. Hiru mailatan banatu gintuzten, ordura arte egiten zen bezala. Ez ginen denok batera lehiatu, eta nik nire ezintasunaren mailakoa irabazi nuen. Hurrengo Olinpiar Jokoetatik aurrera dena maila bakarrean bateratu zuten.

Orduko komunikabideek gutxietsi egin omen zuten domina. Hala izan al zen?

Bai. Lehen esan bezala, erraldoian, maila ezberdinetan banandu gintuzten, hiru mailatan. Beste mailan batean ere nire taldekide batek irabazi zuen. Hedabideetan zera idatzi zuten, nik horregatik irabazi nuela domina, banatu egin gintuztelako. Hala ere, nik egin nuen guztietan denborarik onena.

Zer ekarri zuen zuretzat lehen dominak?

Ez nintzen kontziente orduan. Laino batean nengoen. Gerora konturatu naiz han egin nuen guztiaz.

Azken bost Olinpiar Jokoetan egon zara. Lautan dominak atera dituzu; Turinen, 2006an, ez. Nolakoak izan ziren Turingo Olinpiar Jokoak?

Uf... Hara joan baino bi hilabete lehenago berna hezurra eta peronea hautsi nituen. Oraindik ere hautsiak nituen eskien gainean jarri nintzenean. Gutxienez sei edo zazpi hilabete behar izaten dira horrelako lesio batetik osatzeko. Karbonozko ferula bat egin zidaten oinaren eta eskiatzeko botaren artean eramateko, bien artean indarra banatzeko. Edozein unetan hauts zitekeela iruditzen zitzaidan. Hasieran, ezin nuen bota sartu ere egin, baina astebeteren buruen, lehiatzen ari nintzen. Lehen jaitsiera oso txarra egin genuen, baina bigarrengoan gure saioko denborarik onenetan hirugarrena egin genuen.

Nolakoa izan zen osatze prozesua?

Handik itzulita, erdi ahaztuta eduki ninduten. Bazirudien osaturik nengoela, eta ez zen horrela izan.

Miguel Galindo aipatu dugu lehen. Hura izan al da betiko zure gidaria?

Ez, lehenik beste bat izan nuen. Aurrena Juli Salarekin ibili nintzen; gero, Raul Capdevilarekin. Azken horrekin joan nintzen Salt Lake Cityko Olinpiar Jokoetara. Handik itzultzean, Capdevilak ikasketekin jarraitu nahi zuen, eta orduan sortu zen Galindorekin hasteko aukera. Ez zekien ezer eski paralinpiarraz, baina probatu egin nahi zuen. Geroztik harekin nabil.

Hamasei urte daramatzazu Galindorekin. Jendeak askotan aldatzen al du gidaria?

Ez, ez da ohikoena, behintzat. Aldaketak izaten direnean, zerbait gaizki doalako izaten da. Inork ez darama guk adina denbora.

Zer da zuretzat eskiak duen gauzarik gogorrena?

Gauza gogor asko ditu. Badirudi dena denbora-pasa dela, baina guretzat oso gauza ezberdina da. Denbora asko pasatzen dugu etxetik kanpo, eta jende askok ez daki hori. Esaterako, nik 120 egun inguru pasatzen ditut etxetik kanpo. Beste bizitza batetik aldentzen zara, ikasketetatik, familiarengandik... Guretzat estazioak oso urrun daude, eta dena kanpoan egin behar izaten dugu.

Olinpiar Jokoak egiten diren egunetatik harago, badirudi kirol paralinpiarra ez dela existitzen. Zu, alde horretatik, baloratua sentitu al zara?

Ez nau asko arduratzen, egia esan. Nik argi daukat lau urteko zikloak direla, eta badakit zein den urte horietan egin dugun lana. Egia da, hala ere, edozein kirolariri gustatzen zaiola egunero egiten duen lana baloratzea, besterik gabe.

2016an esan zenuen kirol paralinpiarraren etorkizunak asko arduratzen zintuela. Oraindik ere gauza bera pentsatzen duzu?

Gure kirolean, bai. Atzetik ez dator inor. Urte askoan lan handia egin zen, jende askorekin. Garai batean, kirolari asko geunden honetan, baina gaur egun ez gaude beste herrialde asko dauden moduan. Atzeraka egin dugu. Herrialde askotan gauzak asko profesionalizatu dira, baina hemen ez dut ikusten horrelakorik. Duela zortzi urteko egoerarekin alderatuta, aurrekontuaren herenarekin gabiltza orain.

Gaur egun, neguko kiroletan, behintzat, Espainia oso atzera dago. Azken Olinpiar Jokoetan hiru kirolari baino ez ginen egon. Ez dut esan nahi lan txarra egiten ari direnik, ezta gutxiago ere. Gaur egun, munduko lehen hiruretan egonda, diru laguntzak daude horretatik bizitzeko.

Ate asko jotzea tokatu al zaizu babesleak izateko?

Orain arte ez nuen inoiz aterik jo, baina Sotxitik bueltatutakoan tokatu zitzaidan. Gu arduratu izan gara beti materialaz, baina Sotxikoaren ondoren aurrekontuek beherakada garrantzitsua izan zuten, eta babesle pribatuak aurkitu behar izan genituen. Gure kirolean, gauzak ehunenekoetan erabakitzen dira, eta gauza txikienek ere izugarrizko garrantzia hartzen dute. Horretarako, ezinbestekoa da materialerako eta entrenamenduetarako baliabideak izatea. Diruak asko agintzen du horretan. Azken lau urteetan dirua jartzea tokatu zaigu.

Bederatzi domina lortu dituen batek horrela ibili behar izatea.

Oso zaila dago, eta ez guretzat bakarrik. Dominak azkar ahazten dira. Materiala lortzeko garaian ez da hain zaila, baina dirua lortzea beste gauza bat da. Oso-oso zaila dago.

Zerk baldintzatuko du eskiatzen jarraitzea edo erretiroa hartzea?

Gauza bat hartu behar dut kontuan: Galindoren lesioa. Horrek baldintzatuko du gure etorkizuna. Askok esan didate zergatik ez dudan beste gidari batekin probatzen, baina ez du zentzurik orain lau hilabeterako gidaria aldatzeak. Gure gauzak ditugu, baina ez nuke aldatuko. Orain arte egin beharreko guztia batera egin dugu, eta, agian, inoiz amestu genuena baino gehiago lortzeko gai izan gara, gainera. Itxaron egin beharko dugu, ea osatzen den.

Askotan pentsatu al duzu dena uztea eta beste gauza batean hastea?

Argi, argi, ez dut inoiz izan, baina askotan pasatu zait burutik. Batzuetan bai, pasatu izan zait burutik, baina, behin eskien gainean jartzen nintzenean, dena ahazten nuen. Gaia oso zaila da, eta egia da aurten Basque Teamekoek diru laguntzak berdindu dituztela. Eskertzekoa da.

Zein da zure ibilbideko oroitzapenik politena?

Emaitza kontuan hartuta, Vancouverko jaitsieran lortutako domina. Miguel eta nire arteko komunikazioa indartzeko sistema berri batekin hasi ginen lanean, eta izugarrizko jauzia eman genuen. Hurrengo urtean gainerako eskiatzaile guztiak sistema horixe erabiltzen hasi ziren.

Eta okerrena?

Lesioez harago, ez dut une txar berezirik. Hala ere, ez dut gogoratu ere egin nahi abiadurako diziplinetan zein gaizki pasatzen nuen! Pentsa, orduko ia 120 kilometroko abiaduran jaisten gara, baina inork ez daki nik nola ikusten dudan. Miguel ez dut une oro ikusten, askotan galdu egiten dut, itsu-itsuan joaten naiz askotan, baina aurrera jarraitu beharra dut. Oso gaizki pasatu izan dut askotan.

Beldur asko pasatutakoa zara?

Bai, ikaragarri. Asko hobetu dugu azken urteetan, baina nik ere ikusmena asko galdu dut. Horregatik utzi genion abiadurako probetan parte hartzeari. Jarraitzea arrisku handiak hartzea zen.

Zure diziplinan ezinbestekoa da gidariaren laguntza. Zenbat zor diozu Miguel Galindori?

Berak niri zor didanaren antzera [barrezka]. Oso ondo konpondu gara betidanik; zorte handia izan dugu alde horretatik. Oso ezberdinak gara, baina ondo moldatu gara beti. Bera ni baino askoz ere lasaiagoa da. Ni ipurterre bat naiz, askoz ere perfekzionistagoa. Nahasketa ondo datorkigu, eta garrantzitsuena zera da: pistetatik harago ere oso ondo moldatzen garela. Hori ezinbestekoa da, bestela ez genituzkeen hamasei urte batera egingo.

Asko eztabaidatzen al duzue?

Ez, oso gutxi, gehienbat Miguelengatik. Agian, niregatik, bai, baina hari ez zaio batere gustatzen.

Azken urteak gogorrak izan direla aitortu duzu. Zergatik?

Ikusten genuen dirurik lortzen ez bagenuen oso zaila izango zela mailari eustea. Aldaketek ez dute segurtasuna bermatu, eta horrek ez du lasaitasunik ematen.

Zerk motibatzen zaitu oraindik eskien gainean jarraitzeko?

Azkenean, dena beti zailagoa egiten da. Nire bizitza guztia eskiaren inguruan izan da, ikasketak alboratu nituen, lagunekin ere harremana galtzen da... Baina eskien gainean jartzen naizenean, dena ahazten zait. Beti izan dut motibazioa, baina egia da urtetik urtera zerbait galduz joan naizela.

Etorkizunean, zer?

Oraindik ez dut ezer argi. Baina badut asmoa zerbaitetan murgiltzeko. Beti gustatu izan zait kiroletako marken mundua. Zerbait berritu nahiko nuke, eta neure kabuz saiatu nahiko nuke horretan.

Erretiratu ondoren ere, eskiatzen jarraituko al duzu?

Bai, noski! Hala ere, argi daukat gogoa dudanean eskiatuko dudala.]]>
<![CDATA[2018ko izen-abizenak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/026/001/2019-01-08/2018ko_izen_abizenak.htm Tue, 08 Jan 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1891/026/001/2019-01-08/2018ko_izen_abizenak.htm ENEKO AGIRRE

Iaz ere, 2017an bezala, Eneko Agirre lera gidari donostiarrak La Lekkarod proba entzutetsuan parte hartu zuen (Alpeak, Frantzia). Iaz bezala, laugarren postuan amaitzea lortu zuen, hirugarrenarengandik 50 segundora bakarrik. Alpeetan jokatzen den proba ikusgarriak bederatzi eguneko iraupena izaten du. Agirrek hamabi minutu galdu zituen etapa batean, ezbehar baten eraginez. Aurtengo martxoan irteera puntuan izango da, hirugarrengoz, iazko arantza ateratzeko asmoz.

ALTITOY



Luz Ardidenen (Okzitania) jokatu zen, urtero legez, mendiko eskiko Open Altitoy Ternua saria, martxoaren hasieran. Munduko Kopako proba izan zen, eta munduko mendi eskiatzailerik onenak izan ziren bertan. Emakumeetan, Alba de Silvestro eta Katia Tomatis italiarrak izan ziren azkarrenak; gizonezkoetan, berriz, Kilian Jornet kataluniarrak eta Jacob Herman austriarrak osatu zuten bikotea. Lehen euskaldunak Pantxo Saint Martin senpertarra (10. postuan) eta Nahia Quincoces mendexarra (5. postuan) izan ziren. Aurten etenaldia izango du probak: 2020an itzuliko da.

OIHANA AZKORBEBEITIA



Iazkoari jarraipena eman dio abadiñarrak 2018an. Hamabost lasterketa irabazteaz gain, Euskal Herriko lineako eta kilometro bertikaleko txapelketak eta Espainiako kilometro bertikalekoa poltsikoratu zituen. Munduko Kopan seigarren postuan amaitu zuen urtea, eta Munduko Txapelketan bederatzigarren sailkatu zen Eskozian. Euskal korrikalaririk onena izan da 2018an.

JAVI DOMINGUEZ



Iaz ere bereak eta bi egin zituen mendi korrikalari gasteiztarrak. Garaipenez betetako denboraldia osatu zuen beste behin, eta azken urteetako ultra distantziako korrikalaririk onenetakoa dela berretsi du. Aipatzekoak, denen gainetik, Ehunmilietako, Hiru Handietako eta Aneto-Posets lasterketako garaipenak eta Chamonixko ultratrailean lortutako hamargarren postua.

ARITZ EGEA



Euskal korrikalaririk onena izan zen iaz urretxuarra. 2017an baino lasterketa gutxiago jokatu zituen Egeak, baina, lasterketetan aurkari izan zituen korrikalariak kontuan hartuta, emaitza bikainak lortzeko gai izan zen. Espainiako txapeldun izan zen, Borriolen (Castello, Herrialde Katalanak), euskal selekzioarekin, eta Zegama-Aizkorrin ere lehen euskal herritarra izan zen Salomon etxeko korrikalaria. Golden Trail Series zirkuituan seigarren postuan amaitzea lortu zuen.

EHUNMILIAK



Inork nahi eta espero gabeko amaiera izan zuten Ehunmiliek, uztailaren erdialdean Beasaindik (Gipuzkoa) abiatuta jokatzen den proba sortak. 18:00etan abiatu zen lasterketa nagusia, Ehunmiliak, eta dena ondo joan zen lehen orduetan. 23:30ean, Goierriko Bi Handiak proba abiatu eta ordu erdira, goian behean hasi zuen euria. Mendian korrika egitea arriskutsu bihurtu zen, eta ehunka korrikalari ari ziren inguruko mendietan korrika. Handik gutxira, lasterketa bertan behera uztea erabaki zuten antolatzaileek, korrikalarien eta boluntarioen segurtasuna bermatze aldera. Korrikalari guztien babesa jaso zuen antolaketa taldeak.

UXUE FRAILE



2017an lesioengatik lasterketetatik at egon ondoren, indarrez eta gogotsu itzuli zen berriro ere Uxue Fraile goi mailako lehiaketetara. Urte osoan hainbat lasterketatan parte hartuta bere onera itzuli eta gero, Chamonixko plazan agertu zen, abuztuaren 31an, UTMB lasterketan parte hartzeko asmoz. Agertu bakarrik ez, atzetik aurrera egindako lasterketa izan zen donostiarrarena, eta, 26 ordu eta 8 minutu lehian pasatu eta gero, bigarren postuan amaitu zuen, Francesca Canepa italiarraren atzetik.

JONATAN GARCIA



Alpinista barakaldarrak irailaren 27an igo zuen Manaslu (Himalaia, 8.156 metro), Juan Pablo Mohr txiletarrarekin batera. Bere bigarren zortzimilakoa poltsikoratu zuen Garciak, 2017an Alberto Zerain zenarekin Annapurnako (8.091 metro, Himalaia) gailurrera iritsi ondotik. Etorkizuneko euskal alpinistarik indartsuenetako bat da.

HIRU HANDIAK



Bi urtean behin jokatzen da, eta iaz tokatzen zitzaion. Azken urteetako korrikalaririk onenekin hasi zen, Murgian (Araba), Gorbeia, Anboto eta Aizkorri zeharkatzen dituen proba. Podiuma osatu zuten korrikalarien gaitasuna ikusita, Europako edozein probatan zeudela esateko moduan ziren antolatzaileak. Emakumeetan, Maite Maiora, Oihana Azkorbebeitia eta Mayi Mujika izan ziren azkarrenak; gizonezkoetan, berriz, Javi Dominguez, Julen Martinez de Estibariz eta Iokin Garai.

JOSEBA IZTUETA



Udan, berak bakarrik, Lenin Peak (Pamir mendikatea, Kirgizistan, 7.134 metro) eta Khan Tengri (Tian Shan mendikatea, Kazakhstan, 7.010 metro) mendiak kateatu zituen hilabetean. Aspalditik begiz joak zituen biak ere, eta inoren laguntzarik gabe ekin zion erronkari. Baita lortu ere. Iker Madoz nafarrarekin eta Jonatan Garcia bizkaitarrarekin batera, Euskal Herriko alpinista gazteen belaunaldi berriko kideetako bat bihurtu da.

IKER KARRERA



Chamonixko ultratrailaren festan jantzi zuen azkenekoz dortsala Amezketako mendi korrikalari handiak. Azken hamar urteetan munduko onenekin lehian ibili eta gero, agur esatea erabaki zuen. Garaipen handiz jositako ibilbidea utzi du atzean Karrerak, eta aipagarriak izan dira, besteak beste, Mont Blanceko Ultratrailean, munduko lasterketarik ospetsuenean, lortutako bi bigarren postuak.

MIKEL LINAZISORO



Urte biribila osatu zuen bergararrak 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoei begira. Azken urteetan eman dituen aurrerapausoek ez dute etenik izan 2018an. Uztailean, Munichen, Europako Kopako lehiaketan, gazte mailako zailtasun proba irabazi zuen; irailean, Bruselan (Belgika), postu berean amaitu zuen. Sailkapen orokorrean Europako bigarren amaitzea lortu zuen.

JOKIN LIZEAGA



Urnietarrak ez du berehalakoan ahaztuko 2018a. Apirilaz geroztik geldirik dago, Arenas de Cabralesen (Asturias, Espainia) jokatzen den Trail de los Pastores de Portudera lasterketan izandako ezbeharraren ondorioz. Lasterketaren lan erdiak beteak zituen, aurrena zen, eta atzekoei zazpi edo zortzi minuturen abantaila ateratzen zien. Eremu elurtu bat igarotzen ari zela, konturatzerako, mendiko zulo estu batera erori, eta harrapatuta geratu zen. Bertan izandako lesioek ez diote lehiarako aukerarik eman. Itxaropentsu dago 2019rako.

MAITE MAIORA



2018a ez zen Maite Maioraren urtea izan. Esperantza handiak jarriak zituen mendaroarrak, baina ez zen batere gustura ibili. Sei lasterketa irabaztea lortu bazuen ere, ez zuen lortu Munduko Kopan bere onena erakustea. Zegama-Aizkorrin bertan behera utzi behar izan zuen lasterketa, eta, geroztik, kili-kolo ibili zen urte guztian. Urte berrian jarriak ditu esperantzak, eta La Sportiva utzi, eta taldea ere aldatuko du. Zalantza gutxi daude berriro ere munduko onenen parean ibiliko dela. Erronka potoloa jarri dio urte berriari: Mont Blanceko Ultratraila.

MENDI DUATLOIAK



Irailetik azarora jokatu zen iaz ere Euskal Herriko Mendi Duatloien Zirkuitua. Hamar proba izan ziren guztira. Garaileak Eneko Gurrutxaga amasarra eta Zuriñe Frutos artziniegarra izan ziren elite mailan. Euskal Herriko txapelketa ere eskuratu zuten, Zeanurin (Bizkaia).

MENDI FILM FESTIBALA



2018ko Mendi Filmek marka guztiak apurtu zituen. Urtetik urtera ikusle gehiago biltzen ditu jaialdiak, eta marka berria jarri zuen: 12.008 ikuslek ikusi zituzten mendiari eta abenturari buruzko filmak. Hamargarren ekitaldia zuen iazkoa. Otsailetik aurrera, Mendi Tourraren aitzakian, Bilbon eman zituzten filmak Euskal Herriko zinemetan ikusteko aukera izango da.

IKER POU



Ez dira urteak alferrik pasatzen Pou anaietan gazteenarentzat. Hemezortzi urte igaro dira bere lehen 9a zailtasuna osatu zuela: Action Direct. Mundu guztiko hormarik zailenak igotakoa da gasteiztarra. 2018a borobiltzeko, Margalefen (Herrialde Katalanak), Artaburu bidea kateatu zuen, abenduaren erdialdean. Urtarrilean, Patagoniara joango da Eneko anaiarekin, The North Face 4 Elementos proiektuaren Lurra elementua osatzeko. Hala, proiektua bukatuko lukete.

NAHIA QUINCOCES



Mendiko eskiko Euskal Herriko ordezkaririk onena izan zen mendexarra 2018an. Lesioak albo batera utzita, bere gaitasuna erakutsi zuen, eta munduko onenekin lehian aritu zen. Hamabigarren sailkatzea lortu zuen Munduko Kopan. Mendiko eskiko denboraldia amaituta, mendi lasterketetan murgildu zen, eta emaitza onak lortu zituen azkenerako. Lau proba jokatu eta gero, hamabigarren amaitu zuen emakumeen sailkapenean.

SANDRA SEVILLANO



Haren ibilbideko urterik oparoena izan zen iazkoa. Ia urte eta erdi geldirik egon eta gero, berriro ere lehiaketetara itzuli zen. Mendi lasterketen egutegia zalantza askorekin hasi bazuen ere, behin sasoiko jarri orduko, ia garaiezin bihurtu zen gasteiztarra. Espainiako Kopa eta Txapelketa irabazi zituen, eta Munduko Txapelketan ere zazpigarren postuan amaitzea lortu zuen.

ALEX TXIKON



Azkeneko bi neguetan Everestera igotzen saiatu da lemoaztarra. Kale egin eta gero, aurten erronka berria du: K2. Orain artean neguan igotzeke dagoen mendi bakarra da K2 (Himalaia, 8.611 metro). Dagoeneko bidean bada ere, ondo bidean, martxoaren lehen egunetan ekingo dio gailurrerako saiakerari. Azken bi urteetan alboan izan dituen alpinista nepaldarrak izango ditu bidelagun aurten ere, Felix Criado alpinista galiziarrarekin batera.

ITZIAR ZABALA



Lehenbizikoz 2018an jokatu ziren 2020ko Olinpiar Jokoetan eskaladan ofizialak izango diren hiru diziplinetako Euskal Herriko txapelketak, Iruñean. Emakumeetan, Itziar Zabala eskalatzaile dimoztarra izan zen onena hiruretan. 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan eskalada kirol olinpiarra izango da estreinakoz, eta begiz joak ditu bizkaitarrak. 2019an lortutako emaitzek zerikusi handia izango dute han egoteko.

ZEGAMA-AIZKORRI



Remmy Bonnet eta Ida Nilson izan ziren denen gainetik 2018ko protagonista nagusiak. Estreinakoz lortu zuten garaipena Zegaman. Gazte suitzarrak argi eta garbi utzi zuen munduko onenen artean dagoela. Lasterketa nagusia baino bi egun lehenago jokatu zen kilometro bertikalean ere hura izan zen garaile. Ida Nilsonek, berriz, hankaz gora utzi zituen ahalegin handiak egin eta gero indarberritzeari buruz dauden teoria liburu guztiak: Zegamako lasterketa baino bi aste lehenago Transvulcania irabazi zuen Kanarietan (74 kilometro).]]>
<![CDATA[«Aurrerapauso handia eman dut»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/018/001/2019-01-02/aurrerapauso_handia_eman_dut.htm Wed, 02 Jan 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1872/018/001/2019-01-02/aurrerapauso_handia_eman_dut.htm
Hasi da 2019a. Zer moduzkoa izan da 2018a?

Gustura amaitu dut. Halere, nahi baino lehenago bukatu behar izan nuen, min hartu bainuen.

Osatu al zara?

Hobeto nago. Bizkarreko lesio bat izan da, ez da larria izan, baina oso mantso doa. Egunero zerbaitetan gabiltzanontzat oso zaila izaten da denbora batean geldirik egon behar izatea. Beste bizimodu batean sartzea izaten da buruarentzat pisutsuena. Beste gauza ezberdin batzuk egiteko baliatu dut geldirik egon naizen denbora. Lesio guztietatik zerbait ikasten da.

Lesioak inoiz ez dira unerik onenean etortzen, baina zuri garai gozo batean harrapatu zaitu.

Hala da. Txapelketa garrantzitsu batzuen atarian harrapatu ninduen, baina, hala ere, ez da hain garai txarra izan. Okerragoa izango litzateke aurrerago izan balitz.

Urte hau eta hurrengoa oso garrantzitsuak izango dira zure kirol ibilbidean.

Hala da. 2020an Tokioko Olinpiar Jokoak jokatuko dira, eta, surflari gehienentzat, hori izango da helburu nagusia. Oso gogotsu nago datorren sasoirako. Kanaria uharteetan hasiko naiz, otsailean, eta handik Australiara, Mexikora eta Kaliforniara joango naiz.

Emaitza oso onak lortu dituzu 2018an.

Espainiako txapeldun izan naiz, eta Europako Txapelketan ere gustura ibili naiz: hirugarren izan nintzen. Txapelketa batzuetako sailkatze fasean eginiko saio batzuekin ere oso gustura gelditu naiz. Esan dezaket profesionalki ibili naizen lehen urtea izan dela, eta asko nabaritu dudala aldea. Uste dut kirol arloan, behintzat, aurrerapauso handia egin dudala.

Egin duzun urtea ikusita, inork ez luke esango urte batzuetan surfa utzita egon zinela.

2010ean izan zen. 18 urte nituen, eta unibertsitatera hasteko garaia zen. Aukera asko nituen, eta aukeratzerakoan zalantza askorekin ibili nintzen: benetan zer egin nahi nuen, ez nitaz zer espero zen, baizik eta nik zer nahi nuen.

Surfik ez al zenuen egin bi urte horietan?

Ez nuen taularik hartu. Egia da surfa ez nuela utzi gustatzen ez zitzaidalako, baina amodioaren eta gorrotoaren sentsazioa nuen.

Bi urteren ostean itzuli zinen.

Ez nintzen lehiatzeko asmoz itzuli. Gorka Alegria ezagutu nuen, eta coaching-aren antzeko zerbait egiten hasi ginen. Helburu bakarra jarri nion Gorkari: nire bizitza berreskuratu nahi nuen. Hasi ginenean, ez genuen surfik egiten, baina kirola erabiltzen genuen norberaren autoestimua handitzeko. Halere, surfa olinpiar kirola bihurtu aurretik, uztekotan egon nintzen.

Zergatik?

Banekien surf egiten jarraituko nuela, baina lanean hasteko ordua zela pentsatzen jarri nintzen. Surfaren industria maldan behera zihoan, eta oso zaila zen munduko zirkuituko probak egiteko dirua ateratzea.

Bi urteko geldiune hura egin izanaz damutzen al zara?

Ez, baina batzuetan pentsatzen dut orain non nengokeen gelditu izan ez banintz. Baina horrelakoa da neure burua, eta bi urte horietan ikasitakoak aukera eman dit orain surfaz profesionalki bizitzeko. Gainera, orain gozatu egiten dut. Lehen, ez nituen surfaren alde guztiak gozatzen.

Etenaldiaren osteko lehen eguna nolakoa izan zen? Gogoan duzu?

Bai. Anaiarekin joan nintzen, eta oso jende gutxi zegoenean sartu nintzen uretara. Lotsa ematen zidan. Ez nuen nahi jendeak ikus zezan maila galdu nuela. Gutxinaka, taulak aldatu nituen. Hainbeste behartzen ez ninduten taulak erabiltzen hasi nintzen, gozatu egin nahi nuen. Konturatzerako, berriro lehiatzeko gogoa sartu zitzaidan. Geroztik, lehia beste modu batera bizi dut; diziplina handiagoz hartu nuen, konpromiso handiagoz. Nire beldur guztiak uxatu nahi nituen kirolaren aitzakian.

Lehiaketetara itzultzea gogorra izan al zen?

Ez nien garrantzi handirik eman lehiaketa haiei. Ilusio handiagoz hasi nintzen surfa bizitzen. Munduko Txapelketako proba batzuetan aritu nintzen, baina, surfaz ezin nintzenez bizi, esperientzia moduan hartzen nuen. Ez nuen dirurik proba gehiago egiteko, eta oso zail ikusten nuen onenekin lehian ibiltzea. Iaztik beste gauza bat da.

Gaur egun, profesionala zara. Zer esan nahi du horrek?

Jaikitzen zarenetik oheratzen zaren arte, zure lanbidea surfaren inguruan maila handitzea dela. Egun, ez dut beste lanbiderik behar nire denboraldia aurrera ateratzeko.

Horrek beste presio bat sortzen al dizu?

Ez. Itzuli nintzenean argi neukan niregatik itzuli nintzela, ez beste inorengatik. Orduan nuen presioa albo batera utzi nuen, eta, egun, aukera baten moduan ikusten dut. Kirola arlo profesionalean bizi nahi dut, jendea ezagutu... Arlo guztietan ondo baliatu nahi dudan aukera izatea nahiko nuke.

Gustuko duzu lehiatzea?

Lehen ez, baina lehia neure buruaren aurka izango dela adostu dugunetik, gehiago gozatzen dut. Surfean, batek bakarrik irabazten du, eta askotan 120 surflari izaten gara. Irabazteaz harago doan analisia egiten dut lehiaketa bakoitzean. Surfa oso kirol kaotikoa da, baina nik profesionaltasuna eman nahi diot, taulak aukeratzean, elikaduran, luzaketetan... Urtetik urtera gizaki moduan zenbat irabazi dudan ikustea da garrantzitsuena. Egiten ari naizen bideak etorkizunerako asko lagunduko didan sentsazioa izan nahi dut. Hori bai, txapeldun izatea ikaragarria da.

Surfak adinik ba al du?

Ez. Kontuan hartu Kelly Slater oraindik ere hor dabilela, 46 urterekin, 18 edo 19 urte dituztenen aurka. Gezurra dirudien arren, ez da hain kirol fisikoa; buruak asko agintzen du.

Zenbat taula dituzu etxean?

Ezingo nizuke ziur esan, baina hogei inguru izango ditut.

Zeure buruarekin asko haserretzen al zara?

Ez, baina obsesio puntu bat badaukat. Beti bilatzen dut hobetzeko aukera.

Perfekzioa gustatzen al zaizu?

Interesa dudan gauzetan bai. Esaterako, autoa zerri eginda eduki dezaket, baina beste gauza batzuekin...

Zer da surfaz gehien gustatzen zaizuna?

Agian, uraren gainean irristatzea, beste ezer berezirik egin gabe.

Eta gutxien?

Hotza, neguan gehienbat.

Surfa asko profesionalizatu al da?

Bai, eta azken urteetan askoz gehiago. Lehen Mailan, esaterako, surflari guztiek euren entrenatzailearekin eta kamerariarekin bidaiatzen dute. Leku bakoitzean bere fisioterapeuta izaten dute. Tenisaren antz handia hartzen ari da.

Zuk nola bidaiatzen duzu?

Nik beti jendearekin bidaiatzen dut. Gertuko ezagunekin ibiltzen saiatzen naiz.

Zenbat denbora pasatzen duzu etxetik kanpo?

Zortzi hilabete inguru.

Nolakoa da emakumezkoen surfaren egoera?

Surfa gizonezkoen kirola izan da historian zehar, baina, egun, gauzak asko parekatu dira. Oraindik ere ikusten dira garai bateko zantzu asko, baina egoerak hobera egin du. Herrialde eta kulturaren arabera da askotan. Esaterako, ez da gauza bera Costa Rican edo Zarautzen lehiatzea. Aurrerapauso handia izan da Lehen Mailan gizonezkoen eta emakumezkoen sariak parekatzea. Hurrengo pausoa zera izango da: lehiakideen kopurua berdintzea.

Sariak aipatu dituzu. Zenbat irabazten du Lehen Mailan proba bat irabazten duenak?

Lehen Mailan dirua irabazten da. Esaterako, 100.000 edo 60.000 euro irabaz daitezke, baina kontuan hartu behar da batek bakarrik irabazten duela, eta lehian 70 inguru izaten direla. Zarautzen, esaterako, gizonezkoek 12.000 jasotzen dute, eta emakumezkoek, 6.000. Bigarren Mailan oraindik ere alde handia dago.

Zenbateko kostua du zure denboraldi batek?

35.000 euro inguru. Hori bai, oso bizitza xumea daramat. Bidaiak denbora askorekin hartzen ditut, eta otorduak etxean egiten ditut.

Surfetik ondo bizi al daiteke?

Zer da ondo bizitzea? Ni orain oso gustura nago egiten dudan bizitzarekin, baina ez da ohiko bizitza. Nomaden antzekoa da gure bizitza. Orain ez dut neure burua beste lanbide batean ikusten. Askok esaten didate ea merezi didan, edota ez diedala inongo inbidiarik ematen, baina ni oso gustura nago. Eta argi dago dena ez dela surf egitea bakarrik: ni autonomoa naiz, sare sozialak kontrolatu behar ditut, babesleak zaindu, entrenatu, bidaiak antolatu, probetan izena eman...

Babesle asko al dituzu?

Beharko! Esaterako, BAT Basque Team, Iberdrola, Isdin, RVCA, Pukas, Xcell, Pro Surf... Askotan, gizonezkoei baina gauza gehiago eskatzen dizkigute, baina haien laguntzarik gabe ezinezkoa litzateke denboraldia osatzea.

Surfean, surf egiteaz gain, saltzen ere jakin behar al da?

Nik uste dut baietz. Lehen, agian ez, baina gaur egun, surf ondo egiteaz gain, surfa ondo saldu behar da. Denborarekin konturatu naiz ezinbestekoa dela saltzen jakitea, kirol honetatik bizi nahi baduzu behintzat.

Europan hirugarren izateak ezer berezirik ekarri al dizu?

Askotan pentsatu izan dut emaitzek epe motzera ez didatela ezer berezirik ekarri, baina luzera, denen baturak gauza batzuk ekarri dizkit. Urte guztiko lana izan da hirugarren izatea, baina uste dut babesleek gauza gehiagori ere begiratzen diotela.

Zer behar duzu Lehen Mailara igotzeko?

Agian, konfiantza handiagoa izatea neure buruarengan. Txapelketa batzuk irabazi ditut, baina ni gehienbat aurten proba batzuetan izandako sentipenekin gelditzen naiz. Esaterako, txapelketa batean, 2016an eta 2017an munduko txapeldun izan zen Tyler Wrighti jokatutako txanda bat dut gogoan. Bigarren amaitu nuen txanda, baina nirea izan zen olaturik onena. Orduan pentsatu nuen: «Tira, nik ere egin dezaket!». Lotsagabe izatea da askotan lagunik onena. Ekonomikoki ere bultzada bat behar nuen, eta hori lortu dut.

Epe motzera, hori da helburua?

Surflari ororen ametsa hori da, maila horretan lehiatzea. Posible dela iruditzen zait. Lehen bostak beste maila batean daude, baina besteak ez ditut hain urruti ikusten. Lan handia eskatzen du, baina ezinezkoa dela ikusiko banu ez nintzen saiatu ere egingo. Zaila da, baina saiatu ez izanaren arantza ez dut inoiz izan nahi.

Surfa olinpiar kirola izango da Tokion, 2020an. Hori ere helburutzat al duzu?

Bai. Surfa hain kirol handia izan ez den herrialdeentzat Tokio izan da esperantza eman digun aitzakia. Kirolari ororen ametsa dira Olinpiar Jokoak, eta niretzat ere bai. Kirol honetan profesional izateko aukera eman didana izan da.

Zer ekarriko dio surfari?

Jende asko dago aurka, baina inor ez dago joatera derrigortuta. Jendea espezializatu egingo da, baina horrek ez dio inori Indonesiara joateko baimenik kenduko. Agian, magia pixka bat galduko du, baina orain ere zerbait galdu du. Globalizazioak hori ekarri du. Niretzat ona da olinpiar kirola izatea.

Hurrengo bi urteak horretara bideratuko al dituzu?

Bai, baina ez dut zirkuitua utziko. Biak ere uztargarriak dira. Gure kasuan, zirkuituko hiru onenak Espainiako selekziora joango dira. Hor muturra sartu behar dut.

Zein da zure ametsa?

Tokiora joatea izugarria litzateke, baina amets nagusia Lehen Mailara igotzea da.]]>
<![CDATA[«Manaslu ametsa zen, ziklo bat ixteko sasoia zela ikusten nuelako agian»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1928/024/001/2018-12-18/manaslu_ametsa_zen_ziklo_bat_ixteko_sasoia_zela_ikusten_nuelako_agian.htm Tue, 18 Dec 2018 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1928/024/001/2018-12-18/manaslu_ametsa_zen_ziklo_bat_ixteko_sasoia_zela_ikusten_nuelako_agian.htm
Nondik datorkizu zaletasuna?

Etxean ez dut bereziki mendizalerik izan. Koadrilarekin Pagasarrira, Gorbeiara-eta joaten nintzen. Gogoan dut nola, halako batean, eskalatzaile batzuk ikusi genituen Atxarten. Harrituta gelditu ginen! Juventus mendi taldean sartu, eta, egun batean, bertan soka bat alokatzea otu zitzaigun. Labargorrira joan ginen, ideiarik eduki gabe. Eskerrak bikote bat aurkitu genuen eta haiek zuzendu gintuzten saio hartan. Han hasi zen arrokari diodan maitasuna.

Alpeetarako lehen bidaia 18 urte betetzerako egin zenuen.

Gurasoei Pirinioetara nindoala esan, eta Alpeetara joan nintzen lagun batekin. Ordurako Pirinioetan saio batzuk eginak genituen, eta Mont Blancera [4.810 metro] igo behar genuela pentsatu genuen. 17 urte nituen. Alpeak deskubritzea izugarria izan zen niretzat.

Eta Perurako jauzia noiz egin zenuen?

20 urterekin. Orduan hasi nintzen altuera eta materiala serioago hartzen. Altuerak benetan liluratuta uzten ninduen. Beti hurrengo mendian pentsatzen egoten nintzen.

Zazpimilakorik egin zenuen edo zuzenean zortzimilakoetra joan zinen?

Ez, ez, lehenik Aconcagua [6.962 metro] eta Indiako zazpimilakoak igo nituen, Satopanth [7.035 metro], bat aipatzearren, Himalaiara joan aurretik.

1997an Everestera joan zinen, garai hartako espedizio handi haietako batekin. Zer izan zen Everest aurrez aurre ikustea?

Oso espedizio handia izan zen, tartean ziren Alberto Posada, Fernando Rubio, Guillermo Bañales, Javi Mugarra... Jende asko elkartu ginen beheko kanpalekuan. Lan handia egitea tokatu zitzaigun, baina gu ez ginen 7.200 metrotik pasatu. Hala ere, argi neukan noizbait igo behar nuela Everest.

Everestek obsesio puntu bat sortzen al du?

Niri ez, behintzat. Urte batzuetan mendirik altuenekin obsesionatu nintzen, baina ez bereziki Everestekin.

Zortzimilako batean hurrena eginiko saialdia, Broad Peaken (Karakorum, Himalaia, 8.035 metro), betiko sokalagunekin.

Satopanth mendian Jaume Gibernau kataluniarra ezagutu nuen. Ordurako asko ibiltzen nintzen Jordi Estanyolekin, eta hirurok joatea erabaki genuen. Saio ustela izan zen hura, 7.400 metroan oso eguraldi okerra izan genuen. Oso oroitzapen politak ditut: hiru lagun, mendi erraldoi bat, dena bizkarrean eta inolako laguntzarik gabe. Oso indartsu ginen garai haietan, eta izugarrizko desnibelak igotzen genituen. Zorte txarra izan genuen.

Zer moduz moldatzen zinen altuerarekin?

Gaizki, beti buruko min handia izaten dut. 6.000 metroan hasten zait, baina egia da gero 7.000 metroan ondo sentitzen naizela berriro ere.

2003an, zure lehen zortzimilakoa, Cho Oyu (8.201 metro).

Errazena zelako aukeratu genuen. Juanito Oiarzabal ere han zegoen, hamalau zortzimilakoak bigarren aldiz igotzeko ahaleginetan. Tontorreko unea sekulakoa izan zen, gailurrean ordubete egin nuen bakar bakarrik. Askatasunaren eta bakearen arteko nahasketa bat sentitu nuen. Betirako gelditu zait buruan han sentitutakoa.

Betiko ametsa bete zenuela sentitu al zenuen?

Bai, betiko ametsa zen. Modu naturalean garatutako ibilbidea izan da nirea. Egia da bazirudiela zortzimilakokekin amaitzen zela dena, baina gehiegi gustatu zitzaidan. Zera pentsatu nuen: «Uf, honek beste magia bat dauka!».

Gailurrean Juanito Oiarzabali emandako besarkada ere ez omen zaizu ahaztuko.

Ez, ez. Ez zen batere ondo iritsi gailurrera. Bigarren igoera zuen bi hilabetean, eta motxila ere nik jaitsi nion.

Hiru urte pasatu ziren berriro ere itzuli zinen arte. Zergatik itxaron zenuen hainbeste?

Oso pisutsua izaten da espedizioak antolatzea. Dirua ere behar da. Ametsetik errealitatera doan ibilbidea oso luzea izaten da.

Ez zinen igo gailurrera. Hori porrota izaten al zen zuretzat orduan?

Niretzako ahalegin itzela izaten zen horrelako espedizioak antolatzea eta hara joatea, diruarengatik gehienbat. Urtea beti aurrezten pasatzen genuen, hurrengo espedizioan pentsatzen. Noizbait udaletxean proiekturen bat aurkeztu eta zerbait ematen ziguten, baina orokorrean gure kontu izaten zen dena, eta halakoetan ez lortzea...

2007ko Broad Peakek balio izan al zizun aurreko urteko arantza ateratzeko?

Bai, bakeak egin nituen neure buruarekin. Espedizio horretarako diru pixka bat eman ziguten eta ilusio berezia nuen Broad Peakerako. Jaumek ezin zuen etorri eta une batean bakarrik nengoen. Halako batean, Koke Lasaren deia jaso nuen, haiekin joateko gonbitearekin. Oso indartsu ibili ginen espedizio guztian zehar, haiek bai garaiak!

Sasoiko egonda, askoz gehiago gozatzen dira horrelako erronkak.

Bai. Gorputzak izugarrizko astindua hartzen du horrelako espedizioetan. Benetako gozamena da oso ondo egoten garenean.

Broad Peaketik jaisterako, Everesti buruz pentsatzen hasi zinen berriro.

Ordurako ibilbide pixka bat egina nuen. Everesten gipuzkoarrak egonak ziren ordurako, arabarrak ere bai Juanitorekin, Robert Larrandaburu ere bai Iparraldetik, nafarrak ere bai... Bizkaitar gutxi eta oxigenoa erabilita, eta hortik heldu genion ideiari. Lehenengo bizkaitarrak izan nahi genuen oxigenorik gabe igotzen. Hala ere, garbi neukan espedizio txikia izango ginela, Jordi Estanyol eta biok. Azkenean, beste espedizio komertzial batean murgildu ginen. Dirutza kostatzen zen espedizioa.

Gailurrera iritsi zineten, baina oxigenoa erabilita.

Urte hartan Txinako Olinpiar Jokoak jokatzekoak ziren. Guk iparretik igo nahi genuen, Tibetetik, baina Txinako Gobernuak muga itxi zuen olinpiar sua Everesteko gailurrera igotzeko. Tibeten aldeko aldarrikapenak saihestu nahi zituen. Guztiok Nepalera joan behar izan genuen. Sei edo zazpi alpinista ginen oxigenorik gabe saiatu nahi genuenak, baina ez saiatzeko gomendatu ziguten. Ordurako hasiak ziren, gutxinaka bazen ere, Everesteko gailurrerako pilaketak. Egun hartan 75 pertsonak egin genuen gailurra. Tontorrerako azken metroak oso luzeak egin zitzaizkidan. Jaitsiera ere oso gogorra izan zen. Jordi Estanyol soka laguna oso nekatuta iritsi zen. Hitz egiten nion eta ez zidan erantzuten, edemaren bat-edo bazuela konturatu nintzen. Argi neukan bera gabe ez nintzela jaitsiko. Sentsazio gazi-gozoa izan zen hura.

Lagunen bat galtzea izaten da espedizioetako alderik txarrena. Zuk ez duzu inor galdu zure espedizioetan. Hori izan da zuretzat beldurrik handiena, lagunak galtzea?

Gazteagoak ginenean agian ez, baina orain bai. Lagunekin joaten naizenean, askotan pentsatzen dut. Lagunik ez dut galdu, baina gertuko asko bai. Lhotsen geundenean, Juanjo Garra hil zen Dhaulagirin. Oso lagun handia zen eta espedizio hartara berarekin joateko gonbitea ere egina zidan. Ordurako hitza emana nien Jose Carlos Tamayori eta Alex Txikoni, Lhotsera eta Nuptsera joateko. Espedizio horretan ezagutu nuen Alexei Bolotov errusiarra ere, eta egun gutxira bizia galdu zuen Everesteko eginahalean. Espedizio hura bertan behera uztekotan egon ginen.

Edurne Pasabanen azken zortzimilakoan ere gailurrean topo egin zenuten, Shisha Pangman (8.013 metro), 2010ean. Historiara pasatu zen Pasaban.

Izugarria izan zen. Gogoan dut nola negar egiten zuen gailurrean. Dena ondo atera zitzaigun, nahiz eta oso eguraldi txarra izan espedizioan zehar. Nik argi neukan Edurne gailurreruntz irteten zenean, ni berarekin aterako nintzela, eta hala esan nion. Berak zuen esperientzia gehien, eta uste dut berari esker iritsi ginela. Alex Txikon ere bertan zen.

Urte askoan ez zinen Himalaiara itzuli. Zergatik?

Gehienetan bezala, diru kontuak tarteko. Familia daukat, bi seme-alaba... Proiektu bat dut familiarekin eta hori ere elikatu beharra dut. Pasio pribatua da zortzimilakoena, baina oso pasio garestia. Urte askotan dirua lortzeko zailtasun handiak izan genituen.

55 urterekin, aurten itzuli zara berriro Manaslura (8.156 metro). Nolatan?

Pasioa dudalako oraindik ere. Pasio bera sentitzen dut igandetan Otxandioko basoetatik paseatzen gailur txiki batera iristeko, zein Valdegovian [Araba] eskalatzen, Pirinioetan eskiatzen edo espedizio handi batean.

Nola sentitu zara hainbeste urte eta gero?

Iaz ere Manaslun izan nintzen udaberrian. Oso baldintza propioak ditu eguraldiak, eta orain ulertzen dut zergatik joaten den hain jende gutxi udaberrian. Iaz egunero elurra egin zuen eta ez ginen bigarren kanpalekura ere iritsi. Aurten udazkenean joan gara.

Zer falta izan zaizue gailurrera iristeko?

Agian zorte on apur bat. Dena primeran joan da. Bi alpinista handirekin joan naiz, Julen Errandonearekin eta Alberto Urtasunekin, eskarmentu handikoak biak ere. Haiei esker jaitsi ginen. Gailurra egiteko unean oso argi neukan egingo genuela, baina badirudi nik kontrolatzen ez nuen zerbait gertatzen hasi zitzaidala, eta biek jaisteko hautua egin zuten. Ni ez nintzen jabetzen nola nengoen. Amets handia zen niretzat, agian ziklo bat ixteko garaia zela ikusten nuelako. Baina ez zen posible izan.

Arantzarekin itzuli al zara?

Bai, frustrazio eta amorrazio pixka batekin. Beste irakurketa bat egin nahi dut, itzuli naizela. Hala ere, oso ondartsu ikusi dut nire burua: oxigenoarekin zihoan jende asko aurreratu genuen eta oso denbora onak egin ditugu.

Garrantzitsua izaten da atzera egiten jakitea.

Bai, zalantzarik gabe. Uste dut alpinistok hori onartzen jakin behar dugula.

Azken espedizio honetan gauza harrigarriak ikustea tokatu zaizu.

Azken 20 urteetan gauzak asko aldatu direla konturatu naiz. Manaslun, beheko kanpalekuan, tokatu zait ikustea jendeari kranpoiak nola jantzi behar diren irakasten ari zitzaizkiola, jumarra nola pasa behar den... Jende asko ikusi dut mendian ibiltzeko inolako gaitasunik ez zuena. Pertsona bakoitzeko bi xerpa zeramatzaten, nahi adina oxigeno... Baina dirutza bat ordaindu dute, eta xerpek esaten diete lasai egoteko, igoko dituztela. Egoera horrela dago Nepalen. Dena diruaren mende gelditzen ari da.

Mendian arrisku handiak hartutakoa al zara?

Batzuetan iruditzen zaigu une batzuetan arriskatzen ari garela, baina inor ez da arriskuaren bila joaten. Egia da beldurra gustatzen zaigula, baina beti kontrolpean izaten saiatzen gara.

Zuk esana da sufrimenduak eta oxigeno faltak motibatzen zaituztela. Zenbaietaraino?

Bai, gustatzen zait sufritzea. Eskola zaharrekoa naiz. Entrenamenduetan beti dena ematen dut, bai korrika, bai bizikletan... Mendian orduak eta orduak egin ditzaket sufritzen. Gaitasuna dut sufrimendurako. Oraindik ere, askotan, Cho Oyuko gailurrean nagoela iruditzen zait, nire lehen zortzimilako hartan.

Hurrengoa zein?

Ez dakit oraindik. Jendea gauzak proposatzen ari zait 2020rako. Agian berriro ere Manaslura joango naiz, udazkenean joateko zortzimilako ederra da. Zergatik ez berriro itzuli? Nanga Parbat ere begiz jota dut, baita Manaslu ere...]]>
<![CDATA[«Ez dut berezko talenturik, eta obsesioa da eskalada»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1896/026/001/2018-12-11/ez_dut_berezko_talenturik_eta_obsesioa_da_eskalada.htm Tue, 11 Dec 2018 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1896/026/001/2018-12-11/ez_dut_berezko_talenturik_eta_obsesioa_da_eskalada.htm The Dawn Wall filmaren protagonista. Caldwellek Kevin Jorgeson sokalagunarekin batera El Capitaneko horma tenteenetan egindako igoera izugarria eta mediatikoa kontatzen du filmak.

Elkarrizketa batetik irten berri da Caldwell. Lehen begiradan, ez du eskalatzaile itxurarik, baina, bostekoa ematean, nabari da haren hatzen gogortasuna. Ez da Bilbora etorri den lehen aldia. Bertan ikusi duena gustatu zaio. Euskal Herriko eskalatzaile batzuen erreferentziak ere baditu.

Nola hasi zinen eskaladaren munduan?

Aita kulturista eta mendi gidaria zen, eta harengandik datorkit eskaladarako zaletasuna. 3 urterekin hasi nintzen sokarekin eskalatzen. Gehienetan, aita izaten nuen ondoan.

Gaztetan beste kirolik egindakoa al zara?

Igeriketan eta mendian korrika ere ibiltzen naiz oraindik, eta, unibertsitatera joan aurretik, wrestling-a ere probatu nuen, borroka librearen antzeko kirola. Hala ere, beti eskalada izan da garrantzitsuena niretzat.

Aita oso zorrotza al zen zurekin?

Aitak argi zeukan txikitan mendizaletasuna garatu behar nuela; baina, behin txapelketetan lehiatzen hasi nintzenean, zorroztasun handiagoarekin gidatzen ninduen. Aita harroa da, eta oraindik ere jarrera horrekin jarraitzen du [barrezka].

Txapelketak aipatu dituzu. Gogoan al duzu jokatu zenuen lehena?

Bai, noski. 1995ean izan zen, 17 urterekin. Utahn [Colorado, AEB] jokatzen den Snowbird jaialdian izan zen. Inork ez ninduen ezagutzen, eta ni izan nintzen 67 metroko igoera egin zuen bakarra.

Gogoko al zenuen lehiatzea?

Snowbirdeko garaipenak ez zuen oihartzun handirik izan Ameriketako Estatu Batuetan, baina nik lehiatzen jarraitzen nuen. 19 urte bete nituen arte ibili nintzen lehiatzen. Esan dezaket gustura ibili nintzela urte haietan.

14 urterekin, hala ere, aitak, mendi gidari lanetan ari zela, Boliviara eraman zintuen, bezeroen talde batekin. Nola gogoratzen duzu bidaia hura?

Izugarria izan zen bidaia hura. Hilabete pasatu genuen bertan, eta bizitzarekiko ikuspegia zeharo aldatu zitzaidan bidaia haren ondoren. Oso jende txiroarekin ibili ginen, baina konturatu nintzen oso pozik bizi zirela hala ere. Berriro ere etxera itzuli ginenean, gogoeta asko egin nuen horren inguruan. Askotan, ez da dena eduki beharrik zoriontsu bizi ahal izateko.

2000. urtean bahitua egotearen esperientzia lazgarria ere bizi izan zenuen.

Nire lehen esperientzia izan zen eskaladaren munduan. Nire garai hartako bikotekidearekin eta The North Faceko beste bi lagunekin, Kirgizistanera joan ginen, horma batzuetan eskalatzeko asmoarekin. Halako batean, horma batean zintzilik geundela, tiroak entzuten hasi ginen gugandik oso gertu. Gerran zeuden bertan. Jaisteko esaten ari zitzaizkigun, oihuka. Handik jaitsi ginen, eta eta Uzbekistango Mugimendu Islamikoko lau soldadu zirela ikusi genuen. Bahituta eraman gintuzten, gauza guztiak han utzita. Sei egunez ibili ginen haiekin. Egunez, kobazuloetan ezkutatzen gintuzten, eta, gauez, oinez ibiltzen ginen.

Amaiera gogorra izan zuen bahiketa hark.

Bai, oso. Bosgarren egunean, lau soldadu izan beharrean bi ziren; seigarrenean, berriz, zeuden biak banatu egin ziren. Soldadu bakar bat genuen gurekin, eta nik argi neukan zerbait egin behar genuela. Besteei esan nien halakoren batean amildegitik botako nuela, eta lehen aukera ikusi nuenean horixe egin nuen. Aukera argia zen, hura edo geu. Unean bertan oso gaizki sentitu nintzen, izugarrizko negargura sartu zitzaidan. Lagunek asko lagundu zidaten. Gogorra izan zen, baina beste aukerarik ez genuen. Gerora, bahitzaile hura bizirik irten zela jakin genuen.

Zure bizitzako esperientziarik gogorrena izan al zen hura?

Orain arte bizi izan ditudanetatik, baietz uste dut. Sei egun oso gogor izan ziren.

Handik urtebetera, hatz bat ere galdu zenuen.

Bai, etxean egurrarekin lanean ari nintzela, ezustean, ezker eskuko hatz bizkorra galdu nuen. Zatia berreskuratu nuen, baina egun batzuen ostean ezin izan zuten ezer egin berriro ere itsasteko. Eskaladan oso garrantzitsua den hatza da, gainera, eta askotan pentsatu nuen agian ez nuela inoiz berriro ere maila berean ibiltzeko aukerarik izango.

Hatza galdu eta urte batzuetara emaztearengandik banatu zinen. Orduan hasi zinen etengabe eskalatzen.

Bai, hala da. Bi kolpe gogor izan ziren, eta eskalada izan zen zulo hartatik irteteko aukerarik onena.

Urte askoan Dawn Wall bidean (El Capitan, 900 metro) ibili zinen gora eta behera. Obsesio bihurtu al zen erronka hura?

Hamabost urtean El Capitaneko bide asko eskalatu nituen, eta argi neukan hurrengo erronka nagusia Dawn Wall igotzea zela. Urte asko pasatu nituen horma ari begira. Ezinezkoa iruditzen zitzaidan, baina saiatuz gero aukeraren bat izan nezakeela ere sinesten nuen. Bestalde, egunero han egoteko aitzakia ere bazen hura.

Eta lortu zenuten azkenean.

Bai, asko kostatu zitzaigun, baina lortu genuen. Hemeretzi egun behar izan genituen Kevin Jorgesonek eta biok. Ez dut sekula ahaztuko lortuko genuela pentsatzen hasi ginen une hura.

Sokalagunarekiko errespetua eta laguntasuna oso ondo irudikatzen dituen igoera izan zen.

Agian bai, ez dakit. Nik argi neukan erronka biona izango zela. Igoeraren hamabosgarren luzean, Kevin ezinean ibili zenean, gauzak asko zaildu ziren. Bosgarren egunean aurrera egitea lortu zuenean, argia ikusten hasi ginen.

Izugarrizko ikusmina izan zuen Dawn Wall-eko igoerak. Eskaladarekin zerikusirik ez zuten hedabide asko bildu zenituzten.

Bai, eromena izan zen. Lortzeko aukerak izango genituela ikusi zutenean, egunak eta gauak egin zituzten hormaren azpian. Lortu genuenean, poz handia izan zen denentzat. Nik familiarekin eta haurrarekin ospatu nahi nuen, baina han sortu zen ikusminak ez zidan utzi [barrezka]. Ameriketako albistegi eta egunkari guztietan atera ginen.

Eskalatzaileak obsesiboa behar al du?

Eskalatzaile batzuek berezko talentua dute eskaladarako, baina ez da nire kasua. Nire kasuan, obsesio handiarekin bizi dut eskalada, eta agian horrek eraman nau nire emaitzak lortzera.

Eskalatzaile batek ehuneko zenbat behar du berezkoa eta zenbat entrenamenduen eraginez lortutakoa?

Uf, agian erdia eta erdia. Badut eskaladarako gorputza, baina niretzat ezinbestekoa izan da entrenamendua eta saiatzea.

Gerora, Nose bidearen (880 metro, IV. graduko zailtasuna) marka etorri zen, Alex Honnoldekin egindakoa: ordu bat eta 58 minutu.

Oso diziplina arriskutsua da abiadurako eskalada, eta, egia esan, niri ez zait askorik interesatzen, baina Honnoldek eskatu zidan, eta lagun batekin ondo pasatzeko aukera gisa ikusten nuen.

Horrelako beste erronkaren bat egiteko asmorik bai?

Ez, oso dibertigarria izan zen erronka, baina arrisku handia ikusten diot horrelako gauzak egiteari.

Hedabide espezializatuek diote historian izan den sokaldirik onena izan dela Honnoldek eta zuk osatu zenutena. Zuk ere berdin pentsatzen al duzu?

Bai, oso talde ona osatzen dugu biok, eta energia ederra sentitzen dut Alexekin nagoenean. Esan dezaket nire eskaladarik onena haren ondoan lortzen dudala. Proiektu batzuk baditugu elkarrekin, Kanadara edo El Capitanera joatea, esaterako, baina biok ere oso denbora gutxirekin ibiltzen gara, eta ikusi egin behar dugu noiz betetzen ditugun erronkak elkarrekin.

Zer ematen dizu eskaladak?

Nigan konfiantza izatea, alaitasuna, baikortasuna eta maitasuna. Hori dena lortzen dut eskaladaren bitartez.

Askorentzat, munduko eskalatzailerik onena zara. Zer duzu esateko?

Egia da horma handiak eskalatzeko garaian ondo moldatzen naizela, baina beste arlo ezberdinetan, indarraren kasuan esaterako, ez naiz onena, ezta gutxiagorik ere.

Zertan zara ona?

Dedikazioan eta arduran. Askok bertan behera uzten dituzte helburuak, baina nik ez. Saiatzen jarraitzeko gaitasun handia dut.

Eskalatzaile perfektua egin beharko bazenu, zer gaitasun beharko lituzke?

Adam Ondraren fisikoa eta mentalitatea, eta Alex Honnolden burua beldurra kudeatzeko uneetan. Nire zerbait? Erronkei aurre egiteko dudan jarraitutasuna.

Horma handiak eskalatzen dituzu bereziki. Beldur handia pasatu izan al duzu eskaladan?

Bai, baina beldurra aldez aurretik ikusteko gaitasuna dut, eta horren inguruan gogoeta handiak egindakoa naiz. Askotan tokatu zait atzera egin beharra; esaterako, Dawn Wall-en ari nintzenean. Zazpi urte pasatu nituen harekin borrokan; beraz, pentsa zenbatetan tokatu zitzaidan atzera egitea.

Eskaladan ibiltzeko urterik onenak pasatu al zaizkizu?

Fisikoki, uste dut baietz, baina oraindik ere irakasteko urterik onenak gelditzen zaizkit. Eta argi daukat oraindik ere urte askoan ibiliko naizela eskalatzen.

Kirol eskaladan urte batzuetan ibilitakoa zara. 2020an, Tokion, olinpiar kirola izango da eskalada. Zer iritzi duzu?

Emozionatuta eta hunkituta nago eskalada olinpiar kirola izango delako. Uste dut gauza onak baino ez dituela ekarriko. Eskaladaren mundua asko hazten ari da, eta Olinpiar Jokoek hori ahalbidetzen dute. Jende asko ekarriko du eskaladara; jendea eskalatzeko hormetan hasiko den arren, pentsatu nahi dut gerora paretara jauzi egingo dutela. Ni oso aldekoa naiz.

Alde txarrik ikusten diozu?

Ez diot ezer txarrik ikusten. Iruditzen zait agian eskalada guneetan jende asko pilatuko dela; hori izan daiteke okerrena.

Eskalatzaile euskaldunak ezagutzen al dituzu?

Bai, bai, Pou anaiak, Josune Bereziartu, Patxi Usobiaga... Patxirekin eskalatu izan dut, gainera.

Zer pentsatzen duzu haiei buruz?

Talentu handiko eskalatzaileak dira. Kontuan hartuta zenbat jende bizi zareten, eta bertan dauden baliabideak ikusita, oso datu bikaina da hain eskalatzaile onak izatea hain eremu txikian. Jakin-mina sortzen dit datu horrek.]]>
<![CDATA[«Helburua laugarren kanpalekura iristea da, inor ez da igo gorago»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/024/001/2018-12-05/helburua_laugarren_kanpalekura_iristea_da_inor_ez_da_igo_gorago.htm Wed, 05 Dec 2018 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1857/024/001/2018-12-05/helburua_laugarren_kanpalekura_iristea_da_inor_ez_da_igo_gorago.htm
Zortzigarren urtez jarraian, neguko espedizio bat egingo duzu; neguan igotzeko falta den zortzimilako bakarrera, K2ra. Nolatan?

Azken bi urteetan Everesten egon gara. Izugarrizko lana egin dugu bi espedizioetan. Helburuak bete gabe itzultzea tokatu zitzaigun, eta zerbaitetan huts egiten ari ginela sentitzen nuen itzultzean. Denborarekin, bakeak egin nituen Everestekin, baina argi daukat, berriro ere igotzekotan, Txinatik saiatu behar dugula. Ahalegindu gara aurten ere joaten, baina denbora aurrera doa, eta azkenean K2ra joan beharrean izango gara.

Noiz hasi zinen hara joateko asmoarekin?

Ekainean, Txinako enbaxadorearekin bildu ginen Madrilen. Gure asmoa aurkeztu genion, Everestera Txinatik igotzea. Oraindik ere erantzunaren zain gaude. Beste alternatiba batzuk pentsatzen hasi ginen badaezpada, eta orduan sortu zen K2ren ideia.

Everest baztertu duzue?

Oraindik hor dago aukera. Enbaxadoreak ez digu ezer zehaztu, baina hilabete hau dugu aurretik. Azken orduan aukera badugu, asmo guztiak aldatuko ditugu, eta hara joango gara. Oso zaila da, baina, aukeraren bat baldin badut, Everest izango da helburua.

Eta hori?

K2rako gauza guztiak duela hiru aste bidali genituen, eta ziurrenik hara joango gara, baina oraindik ez dut ezer baztertu. Urtarrilaren 2an hartuko dugu Pakistanera joateko hegazkina. Aldaketak egin beharko genituzke hegaldiekin, materialarekin... Baina gauza zailagoak egin izan ditugu.

Iazkoa ikusita, Everestera ez zinela itzuliko esan zenuen iaz.

Bai, hala da. Ez da ezinezkoa neguan Everest igotzea, baina zorte handia behar da. Alpinismoan ez da batere gomendagarria zortearekin portzentaje handian jolastea. Iparraldetik aukera gehiago daude iristeko. Kontuan hartu behar da historian inor ez dela saiatu neguan oxigenorik gabe igotzen; zerbaitegatik izango da. Ez dago aurrekaririk, eta horrek ere gauzak asko zailtzen ditu.

Orain hiru urte, Nanga Parbaten, Ali Sadpara pakistandarra izan zenuen soka lagun. Geroztik ez da zure espedizioetan ageri. Batzuek ezbaian jarri dute espedizio honetan izango dituzun soka lagunen gaitasuna.

Bai, baina ez dakit zergatik. Argi esan beharra daukat nirekin doazenak ez direla zamaketariak, ezta gutxiago ere. Goi mailako alpinistak dira, ez dut zalantzarik. Ez dakit zer interes duten batzuek haiei maila kentzeko. Zer ezberdintasun dago Cheppal, Nuri, Pasang, Nerbu edo Wallunen eta Simone Mororen edo Tamara Lungerren artean? Nepalen edo Pakistanen jaioak direlako soilik jartzen dituzte ezbaian? Espedizio hobea al da Mororekin edo Lungerrekin joanda? Niretzat, beste edonor bezalakoak dira. Badirudi xerpak direlako maila txikiagoa dutela, eta ez da horrela. Esango nuke hedabide espezializatuek gutxietsi egin nahi dituztela; ez dut ulertzen. Ikusi besterik ez dago hedabide baten titulua: «Txikon eta Criado K2ra joango dira zortzi xerparen laguntzarekin». Zer dira, hutsaren hurrengoa?

Gutxik bezala ezagutzen dituzu.

Bai, horregatik esaten dut hori. Nirekin lanean ibilitakoak dira, eta esan dezaket izaugarrizko alpinistak direla, makina hutsak! Everesten egin zuten lana txapela kentzeko modukoa da. Ez nuke inor aldatuko beste norbaitekin. Niretzat errazagoa litzateke berriro ere Mororekin eta Lungerrekin joatea, bakoitzak bere zatia ordaindu eta kito! Orain, berriz, gure esku dago ardura guztia.

Ez al da arraroa, hala ere, Nepalgo xerpak Pakistanera joatea?

Ez, niretzat beste alpinista batzuekin joatearen parekoa baita. Oso konpromiso handia dute espedizio honekin, izugarrizko gogoa dute.

Zuekin izango da aspaldiko lagun bat ere, Felix Criado.

2005etik ezagutzen dugu elkar, Makalun egon ginenetik. Gerora, K2n eta Thalay Sagarren ere egon gara elkarrekin.Uste dut hirugarren edo laugarren kanpalekuraino iristeko moduan izango dela. Altueran esperientzia faltak oker handiak eragin ditzake, eta, alde horretatik, Felixek asko lagunduko digu. Poloniako beste lagun bat ere etorriko da. Talde polita osatu dugu. Jorge Palacio madrildarra etortzekoa zen, baina abenduan ebakuntza bat egin behar diote, eta ez da gurekin izango.

Zein da helburu nagusia?

Laugarren kanpalekura iristea da helburua. Orain arte, inor ez da gorago igo, eta ez dakigu han zer aurkituko dugun. Ez dugu inolako erreferentziarik, ez dakigu haizeak nondik joko duen, zein egoeratan izango garen...

Azkenean, badirudi Abruzzoen hesitik joango zaretela, ez?

Bai, nahiko argi dugu hori. Cessen bidea baztertu dugu, errusiarren iazko esperientzia ikusita. Espedizio guztian ia mugitu gabe egon behar izan zuten.

K2n errusiarren espedizio bat izango duzue. Orain hilabete, Arten Braum espedizio buruak ez zuen baztertu zuekin elkarlanean aritzea. Gauza bera pentsatzen al duzu?

Laguna dut Arten, eta hitz egin dugu. Hasieran, sukaldea bakarrik partekatuko dugu. Batzuk sukaldearen alde batean izango gara, eta besteak, beste aldean. Bakoitzak bere komuna, zaborra eta beste izango ditu. Haiek hamabi izango dira, eta, lanak banatzen hasi ginenean, hitzartu genuen haiek 3.000 metro soka emango zituztela, eta guk, 1.000 metro; orain, ordea, Arten trabak jartzen hasi da. Martxan jarri arte ez dugu jakingo lanak nola banatu.

Berrikuntzetako bat izango da igluak erabiliko dituzuela.

Elurraren arabera muntatuko ditugu. Ahal bada, beheko eta lehen kanpalekuetan jarri nahi ditugu. Elurrik ezean, kanpadendekin konformatu beharko dugu. Iglu ertain bat muntatzeko bi ordu eta erdi behar ditugu lau lagunek. Beheko kanpalekuan jende asko egongo da, eta denen artean lan egin beharko dugu. Alde handia dago zero azpitik 30 gradura egotearen edo 0 gradura egotearen artean. Igluaren hormak hormigoizkoen antzekoak dira.

Hiru hilabeteko espedizio luzea izango da zuena. Noizko pentsatu duzue gailurrerako saiakera?

Orain arte igotako zortzimilakoei begiratzen badiegu, Gasherbrumi edo Broad Peaki esaterako, martxoan izan dira igoerak. Hor egon beharko dugu prest. Egia da Pakistango eta Nepalgo gobernuentzat baimenak abenduaren 1etik otsailaren 28ra arte direla.

Zenbateko kostua izango du espedizioak?

200.000 euro, gutxi gorabehera. Udakoak baino askoz ere garestiagoak dira.]]>
<![CDATA[«Jende gutxik daki Silvia nor den eta zer egiten duen»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2298/030/001/2018-12-04/jende_gutxik_daki_silvia_nor_den_eta_zer_egiten_duen.htm Tue, 04 Dec 2018 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/2298/030/001/2018-12-04/jende_gutxik_daki_silvia_nor_den_eta_zer_egiten_duen.htm Tor. Silvia Trigueros mendi korrikalari bizkaitarrak iaz Italiako Aostako Haranean, Alpeetan, jokatutako Tor de Geants lasterketan (330 kilometro, +24.000 metro) oinarrituta dago filma. Lehen film luzea dute.

Nolatan otu zitzaizuen Tor filmatzea?

2015ean, Mendi Film jaialdiko Mendi Short film labur amateurren lehiaketara bidali genuen Piztu lana. Ezustean, irabazi egin zuen. 2016an, buruari bueltak eman genizkion. Ez geneukan eskarmenturik film luzeetan, baina bagenekien Piztu baino luzeagoa zen zerbait egin nahi genuela eta mendiari buruzko zerbait filmatu nahi genuela. Erronka berri bat nahi genuen, eta Silvia etorri zitzaigun burura.

2015eko abenduko irteera batean, Piztu erakutsi genien lagunei, Izaban. Silviak, erdi txantxetan, bota zigun ea nahi genuen bera grabatzera joan, Aostara, 2016ko irailean lehenengo aldiz parte hartu behar baitzuen Tor des Geants lasterketan. Orduan proiektua handiegia iruditu zitzaigun, eta, erdi txantxetan genbiltzanez, hor geratu zen ideia. Baina Silviaren 2016ko kronika irakurri genuen, eta bere esperientzia kontatu zigun, eta gero eta argiago ikusten genuen Silvia 2017an lasterketa egitera joanez gero guk ere joan beharra geneukala filmatzera.

Nola hartu zuen asmoa Silvia Triguerosek?

Uste dugu telefonoz deitu genion unean bertan asmatu zuela zer geneukan esku artean. Bere etxera joan ginen proiektua azaltzera, eta egun horretan bertan jaso zuen 2017ko lasterketan parte hartzeko gonbidapena. Tor des Geantsera joango zela baieztatu zigun, gure proiektua ondo iruditzen zitzaiola, eta aurrera egin nahi zuela.

Nola antolatu zineten mendian ia 90 orduko grabazio bat egiteko?

Joan aurretik etxean guztia ahalik eta hobekien planifikatzea da horrelako lasterketa bat grabatzeko gakoa. Aostako Haranera joan aurretik egutegi zehatz bat osatu genuen. Aurreikusi egin genuen egun bakoitzeko zer ordutan zer toki zehatzetan egongo ginen grabatzen eta zer eta nola grabatuko genuen: mendiko paisaiak, anoa gune bateko irudiak, kamera eskuan, egonkorgailua beharko genuen bere atzetik korrika egiteko, dronea zer tokitan erabiliko genuen...

Zer izan zen gogorrena?

Oso nekatuta bukatu genuen. Mendian asko ibili ginen, eta oso gutxi lo egin genuen. Baina gogorrena ez da hori, grabatzen hasi aurreko momentuak sortzen dizun tentsio edo estres hori da agian gogorrena. Orduak egin dituzu alde batetik bestera, heldu zara grabazioa egin nahi duzun tokira, eta orduan dator zailena: zer grabatu eta nondik grabatu erabaki behar duzu, eta, agian, horretarako bost edo hamar minutu besterik ez duzu, eta aukera bakarra. Silviak ez du buelta erdia emango harraldi bat berriz grabatzeko.

Zenbat ordu egin zenituzten lo?

Ez dakit, baina asko ez. Lehenengo gauak ez ziren horren txarrak izan; agian, lau edo bost ordu egin genituen lo, baina azken gauekoa izugarria izan zen. Egun osoa gelditu gabe ibili eta gero, berandu hasi ginen afaltzen, eta, 23:30 aldera, ohera joateko asmoa geneukanean, kontuak ateratzen hasi ginen, eta kalkulatu genuen, Silvia zetorren erritmoan etorrita, pentsatzen genuena baino azkarrago helduko zela grabatu nahi genuen tokira. Beraz, 23:30ean ohera joan beharrean, kafe makina martxan jarri genuen, gosaldu, eta 01:00etan berriro mendira joan ginen, kamerak eta kopetako argia hartuta. Egun horretan ez genuen lorik egin,

Denbora nahikoa izan al duzue editatzeko?

Egia da muntatzen hasten zarenean denbora inoiz ez dela nahikoa. Muga bat jarri behar duzu, egun bat, bestela beti aurkituko duzu aldatu nahi duzun zerbait, eta inoiz ez duzu bukatuko. Tor-en kasuan, Mendi Filmera aurkezteko epea zen muga. Egun horren arabera antolatu gara. Uste genuen denbora sobran izango genuela, baina justu samar ibili gara.

Trigueros bigarren izan zen 2017an —aurten irabazi egin du—. Horrek gauzak erraztu al zizkizuen?

Egia esan, dokumentala grabatzen ari ginela hainbat egoera aurreikusi genituen. Grabazioa ez zegoen Silviaren emaitzak baldintzatua. Irabazi edo ez irabazi, bazegoen zer kontatua, bazegoen zer erakutsia. Azkenean, gauzak ezin hobeto irten ziren.

Filmean argi ikusten al da islatu nahi zenutena?

Guk uste dugu baietz. Uste dugu mezuak argiak direla. Ezkutuan dagoen errealitate bat argitara atera nahi izan dugu. Jende gutxik daki Silvia nor den eta zer egiten duen. 42 urte ditu, emakumea da, bi umeren ama da, ingeniaria, etxetik kanpo lan egiten du, bere astialdian mendiko ultratrailak egiten ditu, eta erreferentzia da munduan. Mendizalea izan da betidanik, baina umeak izan eta gero hasi zen mendian korrika. Lana gogoz eginda eta ulertzen zaituen ingurune egoki bat edukita, Silviak erakusten digu posible dela desiratzen duzun proiektu horren bila joatea eta lortzea.

Zer-nolako iritzia izan dute ikusi dutenek?

Iritzi onak jaso ditugu, baina ikusle errazak izan direla ere esan beharra dugu. Etxekoek eta dokumentalean agertzen diren protagonistek bakarrik ikusi dute oraingoz.

Espero al zenuten sail ofizialean sartzea?

Oso errealistak izan gara beti, eta oso zaila iruditu izan zaigu sail ofizialean sartzea. Bagenekien aukera asko zeudela ez sartzeko, baina, era berean, lanean aritu garen denbora honetan guztian asko motibatu gaituen zerbait izan da sail ofizialean sartzeko aukerak. Berez, ez geneukan ezer galtzeko, lan hau proiektu pertsonal baten gisan egin nahi baikenuen, baina azkenean dena irabazi dugu.

Eta zer espero duzue orain?

Nahiko genuke dokumentala ahalik eta jende gehienak ikustea eta jendeak ondo ulertzea adierazi nahi dugun mezua.

Nolako harrera espero duzue?

Ona izatea nahiko genuke, nola ez, baina auskalo, hori ez dago gure esku. Jendeak ikus dezala dokumentala eta eman dezala bere iritzia. Gustura entzungo ditugu kritika positibo eta negatibo guztiak. Denak ondo etorriko zaizkigu hurrengo proiekturako.

Ba al duzue beste jaialdiren batera aurkezteko asmorik?

Bai. Lehenengo, Bilboko Mendi Film jaialdiaz gozatu nahi dugu. Estreinaldiko eguna egun berezia izango da, eta, nahiz eta egun horretan urduri egon, seguru esperientzia oso polita izango dela. Hortik aurrera, ahalik eta jaialdi gehienetara bidaliko dugu. Tor ahalik eta jende gehienak ikustea nahiko genuke.]]>
<![CDATA[«Norbere bideak aurkitzeaz da filma»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1989/031/001/2018-12-04/norbere_bideak_aurkitzeaz_da_filma.htm Tue, 04 Dec 2018 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1989/031/001/2018-12-04/norbere_bideak_aurkitzeaz_da_filma.htm Marierrauskin film laburra aurkeztuko du Alex Areizagak Bilboko Mendi Film jaialdian, abenduaren 9an. Oier Plazaola lagunarekin batera, barne gogoetara eramango du ikuslea. Iaz ere Bilbon izan zen, Fandango film laburrarekin, eta Mendi Short saria irabazi zuen Gattiken ekoiztetxeko arduradunak. Sail ofizialean izango dira aurten.

Zenbat denbora behar izan duzue Marierrauskin film laburra osatzeko?

Hasi, uztailean hasi ginen. Asko kostatzen zaigu ideia bat hitzartu eta aurrera ateratzea, eta, aurten ere, berandutu egin zaigu. Uztailean hasi egin behar genuela hitzartu nuen Oier Plazaola beste zuzendariarekin. Ideia honekin bueltaka hasi ginen. Irudi gehienak ekain eta irail artean grabatutakoak dira, baina mendiko irudi asko lehenagotik bilduak genituenak dira.

Nahasketa egiteko ez duzue tarte handirik izan orduan.

Abuztuaren amaieran hasi ginen editatzen, eta irailaren 15erako aurkeztu behar izan genuen lana. Nahiko denbora gutxi izan da, egia esan. Oporretara joan aurretik, bagenekien gutxi gorabehera nondik joango zen, baina oraindik irudi asko falta zitzaizkigun.

Ideia nondik sortu zitzaizuen?

Norbere burua aurkitzeaz eta ez aurkitzeaz eta norbere bideak aurkitzeaz hitz egiten du Marierrauskin-ek. Barne bide horietan ari naiz ni ere azken hilabete hauetan, eta ideia hortik sortu zitzaidan. Neure burua ezagutzen ari naiz, nire bidea egiten, ikasten... Esango nuke inpresio horien guztien eskualdatzea dela. Nire bizitzako fase honetako nire sentimenduak jasotzen dituen lan bat da finean.

Argi izan al zenuen hasieratik?

Metafora asko gustatu zitzaigun, eta pentsatzen genuen ipuin baten moduan landu zitekeela. Normalean, mendiko filmak gauza epikoak eta ikusgarriak izaten dira, baina guk ez dugu baliabiderik horrelako zerbait egiteko. Horregatik jo genuen irudimenaren aldera. Gero, gogoeta bat gehitu genion horri, nire gogoeta pertsonala. Uneak eraman du lanketa hori egitera.

Irudiek indar handia ematen omen diote.

Bai, egia esan, nik ez dut mendiekin amesten, nik lagunekin amesten dut. Baina egia da nire lagunek mendiekin amesten dutela, eta dudan zortea zera da: lagunen amets horiek euren begietatik ikusteko aukera dudala. Lagunek mendietara jotzen dute, beren proiektuak dituzte, eta gero haiek beren produktua ekartzen digute. Haiei esker, mundu guztira bidaiatu dezakegu ordenagailuaren bidez.

Zortzi minutu nahikoak al dira film labur baterako?

Uste dut lan bakoitzak berea eskatzen duela. Iaz, Mendi Shorterako, bost minutuan sartu behar izan genuen dena, eta agian gehiegi murriztuta gelditu zen. Aurten, istorioari behar zuen denbora eman diogu, ez genuen denbora mugarik. Uste dut iraupena nahikoa izan dela.

Alde handia al dago bost minututik zortzira?

Orain begiratuta, iruditzen zait iazkoan gauza asko gelditu zitzaizkigula erakutsi gabe. Denborak mugatu gintuen eta, agian, denbora gehiago izanez gero, lasaiago kontatuko genukeen dena. Esaterako, kredituak ere ziztu bizian pasatu behar izan genituen. Presa sentipena izan genuen iaz; aurten, ordea, planoak luzatu ditugu, testua ere lasaiago kontatu dugu... Benetan egin nahi genuena egin dugu.

Gustura gelditu al zarete?

Bai, oso gustura. Aurten, gainera, musikariak abesti bat moldatu du propio film laburrerako. Eli protagonistaren lana izugarria izan da, baita Oierrena ere. Emaitza eta baliabideak ikusita, iruditzen zaigu transmititu nahi genuena oso ondo transmititzen dela. Beti aurkitzen dizkiozu akatsak gero, baina orain artekoarekin behintzat gustura gaude.

Iaz, Fandango-rekin, Mendi Short irabazi zenuten. Aurten, sail ofizialean sartu zarete Marierrauskin-ekin. Hori al zen asmoa?

Bai, asmoa hori zen. Helburu orokorra sail ofizialean onartuak izatea zen. Hori lortuta, ez dugu beste asmo zehatzik. Bilbora baliabide asko dituen jendea etortzen da, irudimen eta jakintza handiko jendea, eta guretzat handia da horien artean egotea.

Noizko film luze bat?

Horretan ari gara, baina ez dakigu noizko izango dugun, agian datorren urtean, agian hemendik bi urtera... Berezia izango da, eta ez dugu denborarekin mugarik.

Bilbokoa urteroko jaialdia izango al da zuentzat aurrerantzean?

Ikaragarri maite dugun jaialdia da Bilbokoa. Antolatzaileak eta jaialdia bera gauza bereziak dira guretzat, baita bertan aurkeztu ahal izateko jartzen dugun erronka ere. Aurtengorako ere bagenuen erronka, eta aurkeztu dugu, eta pentsatzen dut datozen urteetarako ere hori izango dela erronka.

Beste jaialdi batzuetara ere aurkeztuko al duzue?

Iaz Tolosako eta Durangoko Mendi Tourrera aurkeztu genuen, eta ondo atera zen dena. Beste herrialde batzuetara ere bidaltzeko asmoa dugu; zein proiekzio duen ikusteko balioko digu.

Etxean horrelako jaialdi bat izatea garrantzitsua da.

Bai. Asko gogobetetzen gaitu euskal produkzioak garatzeko duten nahiak. Esango nuke euskal herritarrentzako izugarrizko oholtza dela.]]>
<![CDATA[«Urte gogorra bezain polita izaten ari da»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1896/032/001/2018-11-27/urte_gogorra_bezain_polita_izaten_ari_da.htm Tue, 27 Nov 2018 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1896/032/001/2018-11-27/urte_gogorra_bezain_polita_izaten_ari_da.htm
Abendua iristear da, eta oraindik ez duzu bukatu denboraldia.

Ez, Espainiako Atletismo Federazioaren Txapelketa jokatu behar dut, Murtzian. Eromena da gaur egungo egutegia: batetik, mendiko federazioaren lasterketak; bestetik, atletismo federazioarenak... Erotu egingo gara!

Urte hasieran nork esango zizun horrelako denboraldia egingo zenuenik.

Ez nuen pentsatu ere egiten. Geldialdi luze bat egin nuen, eta horrelakoetan denok dakigu zenbat kostatzen den berriro ere sasoiko jartzea.

Bigarrenez ama izan zinelako egin zenuen geldialdia.

Bai. Aurretik banuen 8 urteko seme bat. Azken urteetan bizitza asko aldatu zait.

Mendiko lasterketetan zabiltza, baina errepidean hasi zinen.

Gasteizkoa naiz, baina Bilbora bizitzera etorri nintzen arte ez nuen inoiz korrika egin. Ordura arte gimnasiora joaten nintzen. Lehen semea izan nuenean, denbora gutxiago nuen, eta korrika egiten hasi nintzen.

Denbora gutxian oso ondo aritzea lortu zenuen.

2013an errepidean korrika egiten segitu nuen, eta hurrengo lasterketa Bilboko maratoi erdia izan zen. Harrigarri, irabazi egin nuen.

Zergatik utzi zenion errepidean korrika egiteari?

Bilbon irabazi ondoren, Donostiako maratoi erdira joan nintzen maiatzean. Oso lasterketa arraroa izan zen: kenyarrak oso urruti ikusten nituen, oso erritmo biziak, bi itzuliko ibilbidea... Ez dakit zer arraio gertatu zitzaidan, baina han erabaki nuen errepidea uztea, ez ninduen konbentzitzen.

Orduan egin al zenuen jauzia mendira?

Bai. Lehenengo Bilbo Menditrail lasterketan egin nuen debuta. Une batean lehen postuan ere joan nintzen, baina azkenean bigarren amaitu nuen, Maider Callejaren atzetik.

Zer oroitzapen duzu?

Ikaragarri gozatu nuela. Arraroa egiten zen hiritik irten eta mendira jotzea korrika egitera. Askatasuna sentitzen nuen mendian. Oso indartsu sentitu nintzen lasterketa guztian. Handik aurrera, lasterketa asko egin nituen, baina kilo asko galdu nituen denbora gutxian, eta elikadura zaintzen hasi nintzen nutrizionista batekin. Berarekin entrenatzen hasi nintzen, eta hurrengo urteko egutegia ere harekin moldatu nuen.

Denbora gutxian lasterketa asko irabazi zenituen. 2014an, esaterako, Euskal Kopa ere bai.

Aldaketa handia izan zen egutegi bat izatea. Denboraldi-aurre bat ere egin nuen, elikadura ere zaintzen nuen... Dena neurtzen hasi nintzen. Lasterketetan ondo sentitzen nintzen, sasoiko ikusten nuen neure burua, eta Kopa irabazteko aukerak ikusten hasi nintzen. Alizia Olazabalek gauzak zail jarri zizkidan, baina irabaztea lortu nuen.

Espainiako Kopan ere aritu zinen 2015ean.

Bai, urte zaila izan zen hura niretzat. Espainiako Kopan hirugarren nindoan gauzak okertzen hasi zirenean.

Urte zailak izan ziren hurrengoak, bai kirolean, bai bizitzan.

Bai. Banandu egin nintzen, eta alde batera utzi nituen korrika eta beste hainbat gauza. Hala ere, gauza asko ikasi nituen bizitzaz. Handik oso denbora gutxira, 2016an, berriro ere ama izan nintzen.

Itzultzeko esperantza galdua al zenuen?

Ez nengoen ziur. Arantza barruan sartuta neukan. Askotan galdetzen nion neure buruari ea zergatik ez nintzen berriro itzuliko. Banekien denbora eta pazientzia beharko nituela. Indarberritzeko astia hartu nuen.

2017an itzuli zinen, eta ez edonola.

Bai. Lehen lasterketa UZ Trail izan zen, eta oraindik ere gogoan dut zer-nolako urduritasuna nuen irteeran. Hirugarren amaitu nuen. Kanpoan ere egin nahi nuen korrika, eta Kantabriako [Espainia] Dobres y Cucayo lasterketara joan nintzen uztailean. Irabazi egin nuen. Hala ere, garrantzitsuena berriro ere goi mailan aritzeko sasoia lortzea zen. 2018ra begira jarrita nengoen ordurako.

Ez duzu berehalakoan ahaztuko 2018. urtea.

Hala da. Urte gogorra bezain polita izaten ari da.

Denboraldia hasterako egutegia egina al zenuen?

Gauza bakarra nuen argi: Espainiako Kopa osoa jokatu nahi nuela. Beste guztia sortuz joan zen.

Ez zinen oso ondo hasi Espainiako Kopako lehen bi probetan, Malagan eta Jerten (Caceres, Espainia).

Egia da, ez nintzen espero bezain ondo hasi. Malagan egin nuen lehena, eta seigarren postuan amaitu nuen. Oinetako barne zolak estreinatu nituen, eta izugarrizko babak egin zizkidaten. Jerten ere antzeko ibili nintzen. Zerbait banuela konturatu nintzen. Entrenatzen lehiatzen baino askoz ere hobeto nenbilen, eta Jerteko lasterketa mugarria izan zen. Argi neukan zerbait pasatzen zitzaidala.

Orduan erabaki zenuen entrenatzailea aldatzea.

Bai, nigatik baino gehiago, nire bikotekidearengatik. Jertetik itzuli nintzenean, gauza asko pasatu zitzaizkidan burutik, eta hortik etorri zen entrenatzailea aldatzearena. Entrenatzaile berriak gauza batzuk aldatu zizkidan: esaterako, zintan malda handienarekin serieak egiten hasi nintzen, lehenik kilometro bat, gero bi... Izugarrizko aldaketa izan zen; dena berria zen niretzat.

Azkar hasi al zinen aldaketa nabaritzen?

Hasieran beldurra nuen, ez nekien aldaketak zer-nolako onurak ekarriko zizkidan. Ohitura batzuk nituen, aldaketa handiak ziren, egun batzuetan entrenamendu gogorrak, hurrengoan geldirik... Muskizen [Bizkaia] egiten den lasterketa batean, Mello sarian, oso sentipen onak izan nituen. Motibazio handia eman zidan lasterketa hark. Handik Espainiako Kopako hirugarren probara joan nintzen, Kataluniara, eta han bai, han oso ondo ikusi nuen neure burua. Bigarren amaitu nuen, Espainiako Kopan izan dudan aurkaririk gogorrenaren atzetik, Bel Caleroren atzetik.

Hirugarren proba jokatu aurretik, Espainiako Txapelketa irabazi zenuen. Nola gogoratzen duzu egun hura?

Izugarria izan zen. Gauza guztiak alde izan nituen, eta hegan joango banintz bezala sentitu nintzen lasterketa guztian. Helburua ahalik eta posturik onenean geratzea zen, baina motibazio izugarria zen lasterketa irabaztea. Irabaziz gero, Munduko Txapelketara, Eskoziara joateko aukera izango nuen. Ez nuen aukera alferrik galdu nahi. Inoiz izan ditudan sentsazio onenak izan nituen egun hartan.

Irudi polita izan zen hura, bi euskaldun, Aritz Egea eta zu, podiumaren gorenean ikustea.

Niretzat, behintzat, bai. Aritzi gogoratu nion 2014an ere, Euskal Kopan, hala amaitu genuela. Izugarria izan zen euskal selekzioko elastikoarekin han egotea.

Handik aurrera garaiezin bihurtu zinen, Espainiako Kopako azken bi probak irabazi zenituen.

Espainiako Txapelketatik oso indartsu itzuli nintzen, eta banekien aukera nuela Kopa irabazteko. 2015ean, hirugarren nindoala, utzi egin behar izan nuen, eta orduko arantza ateratzeko balio izan zidan.

Irabazteak Munduko Txapelketarako sailkatzeko aukera eman zizun.

Bai, ez dut sekula ahaztuko une hura. Txapelketa irabazi eta gero, hautatzaileak esan zidan Eskoziara joateko hautatu ninduela. Niretzat izugarrizko saria zen hura, inoiz ez bainintzen kanpora joan korrika egitera.

Zer oroitzapen duzu Munduko txapelketaz?

Bertan bizitako esperientziarekin gelditzen naiz, gehienbat. Gainera, inoiz ez nuen kilometro bertikal bat jokatu, eta han egin nuen lehen aldiz. Lasterketarekin ere oso gustura gelditu nintzen: zazpigarren postuan amaitu nuen.

Urtean lortutako garaipenek eta emaitza onek ekarri al dizute babeslerik?

Laguntzaile bakarra dut, FisioClinics Bilbao. Kirolariari askori laguntzen digute bertan, eta prestatzaile fisiko bat ere badut orain. Ez dut beste ezer jaso. Albaceteko [Espainia] talde batek deitu dit haiekin korrika egiteko, baina oraindik ez dut ezer pentsatu.

Baloratua sentitzen al zara?

Bizi naizen herrian, Santurtzin [Bizkaia], bai. Omenaldi bat ere egin zidaten, eta, egia esan, ilusio berezia egin zidan. Jendearen berotasuna sentitu nuen egun hartan. Orain, urteko kirolaririk onenaren sarirako ere izendatu naute.

Zenbat entrenatzen zara?

Astean sei egunez ibiltzen naiz; egun batean bakarrik hartzen dut atseden. Hala ere, noizbait nekatuta-edo sentitzen banaiz, ez dut arazorik izaten atseden hartzeko.

Urte batzuetan korrikalari oso onekin ibili zara lehian. Nolako ezaugarriak behar ditu mendi korrikalari batek?

Oihana Kortazarren abiadura eta oinak, Maite Maioraren burua eta sufritzeko gaitasuna, Paula Cabrerizoren indarra, Gemma Arenasen erregulartasuna...

Espainiako Atletismo Federazioaren Espainiako Txapelketa jokatuko duzu hurrengo astean. Zer asmorekin zoaz Murtziara?

Lan ona egin nahi nuke, baina esan didate izugarrizko maila izango dela. Ez nago ekainean nengoen bezala, baina saiatuko naiz. Irabaziko banu, Portugalgo Munduko Txapelketara joateko aukera irabaziko nuke, ekainerako.

Datorren urteari begira, non lehiatzea gustatuko litzaizuke?

Munduko Kopa jokatzea gustatuko litzaidake, baina oso zaila da. Hurrengo urtean, gainera, distantzia ezberdinak nahastuko dituzte, eta, gutxienez, ultra distantziako lasterketa bat egin beharko da.

Ilusio berezia egiten al dizu Munduko Kopak?

Jauzi bat eman nahi nuke, kanpoan lasterketa bat behintzat jokatu. Golden Trail Serieseko lasterketak begiratu ditut, eta, agian, Zegama-Aizkorrin eta Montblancen egoten saiatuko naiz. Bestalde, datorren urteko Espainiako Kopako egutegiko lasterketa gehienak gertu izango dira, eta Espainiako Txapelketa ere jokatu nahiko nuke. Ez dut ezer zehaztu.

Eta ultra distantziak? Ez al zaituzte erakartzen?

Uf, oraingoz ez dut pentsatu ere egin nahi. Orain arteko distantzia luzeena 46 kilometro izan da, eta kilometro batzuk sobera nituen. Etorkizunean? Ez dut baztertzen, ia ziur bakarren bat egingo dut.]]>
<![CDATA[«Inoiz baino indartsuago gaude»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1901/024/001/2018-11-20/inoiz_baino_indartsuago_gaude.htm Tue, 20 Nov 2018 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1901/024/001/2018-11-20/inoiz_baino_indartsuago_gaude.htm
Urtean zenbat bidaia egiten dituzue?

ENEKO POU: Astean bat, behintzat, egiten dugu. Denak ez dira urrutira izaten; Ozeano Atlantikoa pare bat aldiz zeharkatzen dugu urtean, esaterako.

IKER POU: Asko bidaiatzen dugu. Espedizioei buruz erantzun beharko banu, urtean bizpahiru esango nuke.

Egutegi berezirik antolatzen al duzue urte hasieran?

E.P.: Ez dugu egutegi finkorik, eta ez dugu ezer antolatzen. Oso zaila da gu ibiltzen garen moduan zerbait zehaztea. Askok esaten digute agian antolakuntza hobe bat beharko genukeela, baina ia ezinezkoa da. Zurekin, adibidez, bi egun lehenago besterik ez gara gelditu, eta, hala ere, ordua pixka bat atzeratzen saiatu gara. Oso txarrak gara antolatzen, baina oso onak inprobisatzen!

I.P.: Egia da Euskal Herrian gaudenean beti zerbait badugula! Enekok atzo esan zidan gaur elkarrizketa genuela. Geldituta nengoen eskalatzera joateko, eta oraindik ere oso garrantzitsua da guretzat egunero entrenatzea. Bestalde, gure gauza guztiak guk antolatzen ditugu: bidaiak, entrenamenduak, babesleekin batzarrak, fakturak, sare sozialen kontua...

Ia bizitza guztia daramazue eskaladan. Oraindik gogoratzen al zarete hastapenez?

E.P.: 1991n hasi ginen eskalatzen. Ordura arte, mendian ibiltzen ginen, mendiko bizikletarekin ere bai, eskian... Ordurako igoak ginen 3.000 metroko 60 gailurretara Pirinioetan.

I.P.: Oporretan, gurasoekin gehienetan mendian izaten ginen, eta oporrak aprobetxatzen genituen eskalatzera joateko. Handik itzultzen ginenean, utzi egiten genuen, ez zegoelako eskalada hormarik.

Zer aurkitu zenuten eskaladan?

I.P.: Ni 15 urterekin hasi nintzen. Gaur egun esan dezaket berandu dela hasteko, kontuan izanda zein goiz hasten diren. Hasieratik kateatu gintuen eskaladak: egunero erronka ezberdin bat zen. Araba inguruan ibiltzen ginen. Murgira, Eginora... Trenean edo auto-stopean mugitzen ginen. Eskola ordu batzuk ere galdutakoak gara eskalatzera joateagatik.

Gaztetan, txapelketetan-edo ibiltzen al zineten?

I.P.: Nik pare bat jokatu nituen; gehienbat, lagunak joaten zirelako, baina ez nuen batere gozatzen. Oso urduri jartzen nintzen, eta, gainera,pentsatzen nuen egun guztia galtzen nuela. Hasieratik argi izan nuen nirea arroka izango zela.

E.P.:Ni ez naiz inoiz txapelketa batean izan. Ez eskaladan bakarrik, inoiz ez naiz ezertan lehiatu. Gaztetan alpinismo eta eski asko egindakoa naiz. Gaztetan erraztasun handiagoa nuen eskiatzen, eskalatzen baino. Ez gara lehiakorrak izan, ez kirolean bakarrik, bizitzan ere ez. Agian horregatik esaten digu jendeak oso ondo gordetzen ditugula mendiaren balioak. Lehia ez zaigu batere interesatzen. Berez, mendia nahiko gogorra da beste inorekin lehian ibiltzeko.

Noiz egin zenuten jauzi profesionaltasunera?

I.P.: Administrari ikasketak egin nituen arren, inoiz ez naiz horretan jardun. Ikasketak amaitzean, bost edo sei urtez Gasteizko eskalada hormetan aritu nintzen irakasle moduan. 2000n, Al Filo de lo Imposible saioarekin grabazioetan ibili eta gero hasi ginen pentsatzen hori zela gurea. 2003an, 7 pareta 7 kontinente proiektua abian jarri genuenean hasi ginen aurreko lan guztiak uzten.

E.P.: Guretzako urte garrantzitsua izan zen 1999a. Heziketa fisikoko ikasketak amaitu nituen, eta zer egin behar genuen pentsatzen jartzeko ordua zen. Jendea lanean hasi zen, eta ni orduan hasi nintzen ETBrako lan batzuk egiten. Aldi berean, Espainiako alpinismo taldean sartu nintzen. Ez genuen babeslerik, baina, denbora gutxian, asko lortu genituen. A, eta Juanito Oiarzabalen azken zortzimilakoan ere izan nintzen, Annapurnan. Azken kanpalekuan gelditu nintzen, 7.400 metroan.

Zuen lehen proiektu handia 7 pareta 7 kontinente izan zen.

E.P.: Orduan,pentsatzen genuen ez genuela zorterik. Diru asko mugitzen zen orduan zortzimilakoetarako, baina eskaladan ez zen dirurik. Asko borrokatu behar izan genuen proiektua aurrera ateratzeko. 2007an amaitu genuen, eta, orduan izan zen krisiarekin, ondoren etorri direnek askoz ere zailago izan dute. Pentsatzen dut zortea izan genuela.

Zenbateko kostua izan zuen proiektuak?

I.P.: Ez zen diru asko, baina irauteko balio zigun. Espedizio bakoitza 6.000 euro inguru izan zen, Himalaiakoa eta Antartikakoa kenduta. Ordurako bagenituen babesle batzuk, eta gu pozik bizi ginen horrekin. Gauza bat da kanpora begira zabaltzen dugun irudia, eta bestea, oso ezberdina, errealitatea.

Eskaladarako urterik onenak pasatu ondoren etorri zaizue zuei fama eta sasoia.

E.P.: Bai, zalantzarik gabe. Baina egia da oraindik ere urteroko lana izaten dela babesleei eustea. Ez dugu ezer ziurtaturik, eta urtero espedizio bat ateratzeko lan handia egin behar dugu oraindik laguntza bat izateko.

Laguntzaz hitz egiten duzunean, zertaz ari zara?

E.P.: Nahiz eta euskaldunak izan, hamar urte dira ez dugula laguntzarik jasotzen Euskal Herrian, ez erakunde publikoetatik, eta ez enpresa pribatuetatik. Orain arte jasotako laguntza guztia atzerritik etorri zaigu. Gaur egun, nazioarteko enpresentzat egiten dugu lan, eta gure lehen hizkuntza ingelesa da, argi eta garbi.

Dena ez da dirudien bezain polita orduan.

I.P.: Askok esaten digute sare sozialetan askotan ez dugula ezer idazten euskaraz, baina, egun, gure publikoa atzerrikoa da. Ez dugu ezer jaso ez federazioetatik, ez enpresetatik... Orain arte dugun babesle indartsuena The North Face da, eta, agian, besteren baten bila hasi beharko dugu, badaezpada.

E.P.: Egia da, era berean, Euskal Herrian krisia hasi zenean guk erabaki genuela diru laguntza publikorik ez eskatzea. Ikusten genuen nola zegoen giroa, ikusten genituen langileak Gasteizen... Baina geroztik ia 11 urte pasatu dira, eta inondik ez zaigu ezer iritsi.

Oraindik ere bizi al daiteke eskaladatik?

I.P.: Oso zaila da. Jendeak alde onak ikusten ditu, baina gu maleta batekin bakarrik bizi gara. 40 urte ditugu, eta askotan ez dakigu hurrengo hilabetean non izango garen ere. Bizitza bizitzen ari gara, baina hemendik urte batzuetara ez dugu ezer ziurrik.

E.P.: Munduan oso jende gutxi bizi da eskaladatik, eta 40 urtetik gorako inor ez.

Alpinismoan oso garrantzitsua izaten da sokalaguna. Eskaladan ere horrela al da?

E.P.: Bai, guk egiten dugun eskalada motan, bai. Gure eskaladak asko du alpinismotik ere, eta guk ere horrela deitzen diogu: arrokako alpinismoa. Leku ikaragarrietan sartzen gara, eta hor ezinbestekoa da konfiantza. Lagunekin bakarrik eskalatzen dugu.

I.P.: Neure burua ez dut ikusten besteren batekin. Proiektu handietarako ezinbestekoa da sokalagunaren konfiantza, eta urteak joaten dira bestea ondo ezagutzeko.

Lehen ere bai, baina, egun, alpinista on bat derrigortuta al dago eskalada ondo menderatzera?

E.P.: Nik uste dut lehengoak ere eskalatzaile onak zirela. Esaterako, Everestera joandako lehen euskaldun haiek Euskal Herriko onenak ziren. Egia da urteekin, zortzimilakoetan gehienbat, gero eta soka finko gehiago jarri direla, eta alpinismo gutxiago egin dela. Guk argi dugu gaur egun zortzimilakoak bide arruntetatik egitea ez dela alpinismoa. Atleta batek alpinista batek baino hobeto egin badezake, agian ez da alpinismoa, beste kontu bat da.

Zuen eskalatzeko eragatik beldur asko pasatutakoak al zarete?

I.P.: Oro har, ez, baina askotan pentsatzen dugu: baina zer demontre egiten dut hemen? Egia da bidea oso garbi ikusten ez badugu jaitsi egiten garela. Errespetua izan behar zaie gauzei, baina beldurrik ez. Beldurrarekin oso zaila da guk egiten duguna egitea.

E.P.: Beldurra baino gehiago, tentsioa izaten da. Beldurra iristen bada, jada gaizki zaudelako da. Txikitatik ari gara hau egiten, baina, azken finean, mendian gaude, eta han edozer gauza pasa daiteke kontrolatu ezin daitekeena.

Enekok duen zein ezaugarri izatea gustatuko litzaizuke zuri, Iker?

I.P.: Gauzei buruz gogoeta egiteko duen erraztasuna. Ni askoz ere oldartsuagoa naiz, askotan ez dut pentsatu ere egiten, zirt edo zart egiten dut. Bera askoz ere antolatuagoa da, nik baino askoz ere pazientzia handiagoa du.

Eta zuri, Eneko?

E.P.: Bere ezaugarriak, bere indarra... Balioaniztasuna kontuan hartuta, esango nuke munduko eskalatzailerik onena dela, eta agian historian egon den onena. Oso zaila da 41 urterekin, eta daramagun erritmoarekin, hain ondo aritzea oraindik ere. Ezin dut ezer aurreratu, baina oraindik ere, urtea amaitzerako, izugarrizko ezustea emango du. Ikusiko duzue hemendik gutxira.

Eta, zuen artean, zein da osoagoa?

I.P.: Nik uste dut bera dela. Kirol gehiago kontrolatzen ditu, diziplina gehiago. Esaterako, izotzean ni baino erraztasun handiagoa du.

E.P.: Osoagoa, agian, bai, baina bere gaitasunik ez dut nik eskaladan, ezta gutxiagorik ere. Askotan hitz egin dugu honetaz, eta esan dezakegu goi mailako alpinismoa dela egon daitekeen kirolik gogorrena. Gauza asko menperatu behar dira, diziplina asko, bizia gal dezakezu, fisikoki oso indartsua izan behar duzu...

Udan, zuen azken proiektuko hirugarren erronka osatu zenuten Afrikan, Cao Handia eskalatuta. Nolako egunak izan ziren?

I.P.: Azkenean, uste baino gogorragoa egin zitzaigun. Eguraldi hobea espero genuen, horma bustita zegoen beti, ia egunero euria, lo egiteko garaian animalia arriskutsu asko inguruan... Horman baino beldur handiagoa pasatu genuen animaliekin.

E.P.: Oso proiektu interesgarria izan da. Oso leku polita da, estetikoa. Oso gustura itzuli ginen handik.

Proiektua osatzeko, beste bat gelditzen zaizue. Ba al duzue zerbait pentsatua dagoeneko?

I.P.: Zerbait bitxia egin nahi dugu. Irudimena baliatu nahi dugu azken erronkan, eta lur azpitik hasteko ideia dugu buruan. Ez da erraza horrelako zerbait aurkitzea.

E.P.: Guretzat, oso garrantzitsua da gauzak aldatzea, abangoardistak izatea, hori odolean daramagu. Gure kirola beste norabide batera eraman nahi dugu. Ez dugu inolako presarik, garaia iristen denean aurrera egingo dugu.

Eskalada librean munduko onenen pare zaudete askorentzat. Zer diozue?

E.P.: Nork dio hori? [barrez]. Egia da urte hau oso ona izan dela, agian gure onena, baina jende asko ari da gauza ikaragarriak egiten. Nik, hala ere, balio handiagoa ematen diot hainbeste urtean goi mailan ibiltzeari.

I.P.: Egia da soka talde ona osatzen dugula, baina munduan badira beste asko oso onak direnak; tartean, baita anaiak ere. Nik uste dut gaitasuna badugula, baina zaila da onena nor den neurtzea.

Biok 40 urtetik pasatuta zaudete. Gero eta gehiago kostatzen al da sasoian egotea?

I.P.: Indarberritzea kostatzen da gehiago. Egun on asko izaten ditugu, baina indarberritzeko denbora gehiago behar izaten dugu.

E.P.: Hala da, baina nik uste dut inoiz baino indartsuago gaudela. Helburuak kontuan hartzen baditugu, esan dezakegu 2018a izan dela onena, eta 41 eta 44 urte ditugu.

Hurrengo Olinpiar Jokoetan eskalada olinpiar kirola izango da. Zer emango eta kenduko dio eskaladari?

I.P.: Gauza ona, jendearentzat kirol ezagunagoa izango dela; txarra, lehia handiagoa ekarriko duela, eta askok mendia ere lehia moduan ikusiko dutela.

E.P.: Dirua sartuko da eskaladan, eta horrek jendea espezializatzera eramango du. Kirola ezagunagoa izango da;uste dut eskalatzaile hobeak etorriko direla, entrenatzaile hobeak... Baina alde txarrak ere baditu, eta okerrena zera ikusten diot: balioak gal ditzakegula lehiaren mesedetan. Horrek guri beldur handiagoa ematen digu.

Olinpiar Jokoetan sartzearen aldekoak edo kontrakoak zarete?

I.P.: Ni kontra.

E.P.: Aurkakoak gehiago. Dirua sartzen bada, dopina ere azalduko da, ziur.

Zein izango da zuen hurrengo proiektua?

I.P.: Gabonetan Patagoniara joango gara. Ahal dugun guztia eskalatzen saiatuko gara, eguraldiaren arabera.

E.P.: Negua pasatuta, azken proiektuko laugarren erronka egiten saiatuko gara.]]>
<![CDATA[«%80ko garrantzia dauka txakurrak»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2289/024/001/2018-11-13/80ko_garrantzia_dauka_txakurrak.htm Tue, 13 Nov 2018 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/2289/024/001/2018-11-13/80ko_garrantzia_dauka_txakurrak.htm
Ez du imajinatzen bizimodua txakurrik gabe. Elkarrizketara ere bi txakurrekin azaldu da. Bata, kaiolan du; bestea, berriz, autoan sartuta. Argazkia ateratzeko garaian, Txuri, lasterketetarako erabiltzen duen txakurra, korrika bizian atera da autotik.

Nolako asteburua izan da Antzingoa?

Askoz ere hobeto ibil gintezkeen. Gure gaitasunaren %50arekin jokatu dugu txapelketa: ni gaixorik egon naiz, eta txakurra, berriz, gogorik gabe.

Txakurrekin hasi baino lehenago, zein kirol egiten zenuen?

Saskibaloian ibiltzen nintzen, gehienbat lagunek kirol hori egiten zutelako. Ondo pasatzeko egiten nuen, ez gehiegi gustatzen zitzaidalako. Hala ere, nuen gorputza ikusita, denek esaten zidaten korrika egin behar nuela.

Zenbat urtetan ibili zinen saskibaloian?

14 urte egin nituen arte. Gero, 19 urte bete nituen arte, kirolik egin gabe egon nintzen.

Eta txakurren zaletasuna, nondik datorkizu?

Betidanik izan ditugu animaliak amonaren etxean: txakurrak, oiloak, ardiak, katuak, untxiak... Asko gustatzen zitzaidan animaliekin egotea, eta ia egunero joaten nintzen amonaren etxera.

Nola izan zenuen lehen aldiz txakur krosaren berri?

Behin, Orion, txakur kros lasterketa baten kartela ikusi nuen. Orduan txakur txiki bat nuen, orduan txakurren ile-apaintzaile lanetan ibiltzen nintzelako eta praktikak harekin egiten nituelako. Handik hilabetera, Hondarribian hasiberrientzako jardunaldi bat antolatu zutela ikusi nuen. Joan egin nintzen. Barregarri geratu nintzen! Lehen kilometroa eginda autora eraman behar izan ninduten, ezin nuelako jarraitu. Ez dut batere oroitzapen onik! Gogoan dut han zela gerora munduko txapeldun izan zen Leire Fernandez ere.

Eta noiz eduki zenuen zure lehen txakurra?

Gurasoek txakur bat ekarri zidaten lehenik, maltar arrazakoa; niri, ordea, ez zitzaizkidan txakur txikiak gustatzen. Gurasoei ezer esan gabe, beste bat erosi nuen Internet bidez. Izugarrizko liskarra izan nuen etxean! Hiru hilabete zituen.

Eta segituan hasi al zinen harekin entrenatzen?

Bai. Zortzi hilabeterekin hura entrenatzen hasi nintzen, eta oso denbora gutxian kilo asko galdu zituen. Hainbesteko entrenamenduekin, ez nien utzi haren giharrei beharrezko neurria hartzen. Albaitariak denbora batez atseden emateko esan zidan, gorputza osatuz joan zedin. Ogi Berri enpresakoekin adiskidetasun handia nuenez, haiek txakur bat utzi zidaten denboraldi baterako: Txuri. Azkenean, oparitu egin zidaten, nirekin ohitu zelako eta beste inorekin ez zuelako ibili nahi.

Bestearekin zer egin zenuen?

Oraindik nirekin dago, baina ez naiz harekin lehiatzen. Orduan ez nekien txakur guztiek ez dutela balio korrikarako. Txakur guztiek ehizarako balio dutela esatea bezala da. Bai, ikas dezakete, baina ez da gauza bera. Txakur krosean gauza bera gertatzen da.

Noiz konturatu zinen ez zuela balio lehiarako?

Urtebete egin zuenean. Txuri hartu nuenean konturatu nintzen sekulako aldea zegoela txakur baten eta bestearen artean. Alaskar arrazako txakurra probatu nuenean, beste mundu bat probatzea bezalakoa izan zen, izugarria.

Nola hasi zinen txakur kroserako entrenatzen?

Barregarri gelditu nintzen jardunaldi hartan ikusi nuen zer-nolako taldea zegoen, eta haiekin hasi nintzen entrenatzen. Euskanikross izena du taldeak.

Gogoan al duzu txakur krosean egin zenuen lehen lasterketa?

Bai, Zumaian izan zen, eta anaiaren husky arrazako txakur batekin egin nuen. Azken-aurreko postuan gelditu nintzen, txakurrak ez zuelako gehiagorako ematen. Orduan ikaragarri entrenatzen nintzen, egunero. Hala ere, Zumaiara joaterako herri mailako bi lasterketa jokatu nituen.

Nola entrenatzen zara txakur kroserako?

Astean bitan txakurrarekin irteten naiz: batean, serieak egiten ditut, eta, bestean, txakurrarekin korrika. Horrez gain, mendian beste entrenamendu bat egiten dut, eta jumping-a gimnasioan.

Zenbat denbora entrenatu behar dira txakurrak?

Txakur bakoitza mundu bat da, eta nik ez dakit bakoitzari zer komeni zaion. Nireak, kaiolatik zenbat eta gutxiago atera, orduan eta hobeto lehiatzen dira. Izugarrizko kaiola daukat etxean. Orain gutxi, Biescasen [Aragoi, Espainia] jokatu genuen lasterketa batean, hamar egun lehenago joan ginen bertara, eta beste txakur batzuekin jolasten ibili zen aurreko egunetan, paseatzeko txakur baten antzera. Oso lasterketa txarra egin zuen. Denboraldiz kanpo bai, orduan mendira, hondartzara eta abar joaten gara.

Txakur mota ezberdinekin ibilitakoa zara. Nolakoak izaten dira txakur batetik besterako aldaketak?

Txuri hartu nuen lehen egunetan hiru aldiz erori nintzen. Erorketa batean ebakortza bat ere hautsi nuen. Hasieran oso abiadura handian ibiltzen dira, eta txakurra ez duzunez ezagutzen...

Bizkaiko Txapelketa irabazi berri duzu. Zer esan nahi du?

Izugarrizko poza. Bi urte besterik ez daramat honetan, eta gauza handia da txapeldun izatea. Iaz Euskal Herriko Txapelketa ere irabazi nuen, baina aurten ez da posible izan. Txakurraren mende nago beti. Txuri-k, askotan, gauza aldrebesak egiten ditu. Badakit dena ematen duenean oso aurrean ibiliko naizela, baina berak ez badu nahi...

Askotan egiten al ditu aldrebeskeriak?

Bai, askotan.

Zer-nolako gauzak egin ditzake?

Esaterako, zazpi kilometroko lasterketa batean zazpi aldiz gelditu daiteke kaka egitera eta beste hainbestetan txiza egitera. Askotan ez da izaten beharra duelako, gelditu nahi duelako baizik.

Hori entrena al daiteke?

Bai, orain entrenatzeko ohitura aldatu egin dut. Euskal Herriko Txapelketaren aurreko bi lasterketak oso onak egin ditu, baina baliteke, asteburuan gertatu zaidan moduan, hurrengoa ere okerra egitea. Lasterketa batzuetan bururik ere ez du altxatzen, baina beste askotan arazoak izaten ditu bere onena emateko. Probak egiten ari gara, eta badirudi arazoa konpontzeko bidean gaudela. Ea asmatzen dugun...

Nolakoa da Txuri?

Ero bat da, baina zoratuta nauka! Nire onetik ateratzen nau askotan, baina minutu batera besarkatzen hasten zait. Oso txakur berezia da: nahi badu, mundua jan dezake; baina kontrakoa ere bai. Espero ez dituzun gauzak egiteko gaitasuna du, eta hori oso berezia da.

Bizkaiko Txapelketa irabazita, eta Euskal Herrikoan bigarren eginda, azken helburua Espainiako Txapelketa al da?

Ez naiz edozerekin konformatzen. Aurtengo helburu nagusia Espainiako Txapelketa da, bi aste barru. Irteeran egongo da munduko txapelketan laugarren gelditu den korrikalaria. Nire lehenengo Espainiako Txapelketa izango da, eta esperientzia gisara hartu nahi dut, datorren urtera begira. Hala ere, lehen bosten artean sartu nahi nuke.

Munduko txapelketa jokatzearekin amesten al duzu?

Lehenik, lasterketa on bat egin behar dut Espainiakoan, eta, gero, ikusiko dugu. Ez nuke ezer aurreratu nahi.

Zein izan da orain artean txakur krosean izan duzun egunik onena?

Iazko Euskal Herriko Txapelketaren eguna. Urrozen jokatu zen, eta izugarrizko lasterketa egin genuen. Mutilekin egin nuen lehen kilometroa, eta, ondoren, nik mantsotu egin behar izan nuen erritmoa. Aldapan behera ero baten moduan jaisten zen, eta izutu egin nintzen. Atzera begiratzen zuen, ea jarraitzen nion ikusteko!

Eta ahazteko egunik izan al duzu?

Bai, asko. Bat, esaterako, aurtengo Hondarribiko lasterketa. Ibilbide osoa txizarekin markatuta utzi zuen: zazpi aldiz egin zuen txiza. Txiza egiten ari zen batean, oihuka hasi nintzaion, eta bat-batean geratu egin zen. Asko haserretu nintzen.

Askotan sentitu al duzu ez duzula txakurra kontrolatzen?

Lehen 300 metroetan bai! Irteeretan orekari eusten saiatzen naiz, baina eramaten duen abiadura kontrolatu ezina egiten zait askotan. Arrastaka eramango banindu bezala sentitzen naiz.

Lasterketaren batean tokatu al zaizu korrikalariek txakurrei tratu txarrak ematen ikustea?

Ez. Kirol honetan izugarri errespetatzen dira animaliak. Oso kontrolatuta dago dena, eta, uneren batean norbait tratu txarrak ematen ikusten badute, kaleratu egiten dute. Niri behintzat ez zait tokatu ezer txarrik ikustea.

Txakur kroserako zaletasun handia al dago?

Euskal Herrian lasterketa asko jokatzen dira, baina ez Bartzelonan jokatzen diren adina. Han, ia asteburuero izaten da lasterketaren bat. Ni ia guztietara joaten naiz, eta, askotan, kanpora ere bai: Errioxara, Burgosera [Espainia], Frantziara ere bai...

Zer-nolako maila dago emakumeen artean Euskal Herrian?

Maila badagoela esango nuke. Kanpoko lasterketak lauagoak dira hemengoak baino, eta hemengo gehienak mendian korrika egitera ohituta daude. Niretzat, berriz, lasterketa lauak hobeak dira, azkar ibiltzera ohituta baikaude Txuri eta biok.

Txakur krosean ehuneko zenbateko garrantzia du txakurrak, eta zenbatekoa gidariak?

Niretzat, %80 txakurrak eta %20 gidariak. Munduko onenaren txakurrak ez badu nahi, ez da munduko txapeldun izango. Esan behar da munduko txakurrik onenari erdipurdiko korrikalaria jarrita ez dela txapeldun izango. Biak dira garrantzitsuak, baina txakurra gehiago.

Zer ematen dizu txakurrak?

Dena ematen didala esango nuke. Ez dut aldatu nahi, nahiz eta batzuetan lasterketa txarrak egiten dituen. Askotan eskaini didate beste txakurren bat, baina niretzat nire txakurrak seme-alaben parekoak dira. Oso harro sentiarazten nau Txuri-k.

Eta zuk txakurra?

Gehien gustatzen zaion kirolean aritzeko aukera ematen diot nik. Asko gustatzen zaio edozein pilotaren atzetik ibiltzea, eta, entrenamendu onak egiten dituenean, denbora asko pasatzen dugu horrela jolasean. Hura nazkatu arte haren ondoan egoten naiz.

Espainiako Txapelketarako eta kanpora joateko, federazioaren laguntzarik izaten al duzu?

Ez, ezer ez.

Hala ere, zure kasua ez da ohikoa txakur krosean, babesle batzuk badituzu laguntzaile moduan.

Bai, eta oso pozik nago. Orain arte Euskanikross taldean ibiltzen nintzen, baina, nire babesleak lortu nituenean, haiekin ez jarraitzeko esan zidaten, ez zitzaiela interesatzen podiumetara beste babesle batzuekin igotzea. Baina ni oso pozik nago aurtengo babesleekin. A2Carek diru laguntza ematen dit, Hussek txakurrentzako janaria, eta Katu Horiak albaitari lanak aurrezten dizkit.

Urtea amaitzerako diru pixka bat utziko duzu bidean, ezta?

Bai. Hilabete honetan, esaterako, bi asteburutan kanpoan izango gara, hotelak, txakurraren mantenua... Pentsa, lau txakur ditut, eta txerto bakoitzak 300 euro balio du, bizkarroiak hiltzeak beste 200 euro, txakur bakoitzaren janaria 60 euro hilean... Urtea amaitzerako dirutza da.]]>
<![CDATA[Badago jarraipena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1880/026/001/2018-11-06/badago_jarraipena.htm Tue, 06 Nov 2018 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1880/026/001/2018-11-06/badago_jarraipena.htm MAYI MUJIKA ERRASTI

(Elgoibar, Gipuzkoa, 1988)

Kilometro bertikaletan bezain ondo moldatu da aurten distantzia luzeko lasterketetan. Denboraldia hasterako jaso zuen euskal selekzioaren deialdia. Hasieratik aldatu behar izan zituen helburuak, eta Espainiako Kopan, bere lehen parte hartzean, izugarrizko maila erakutsi du: hirugarrena izan da sailkapen orokorrean. Selekzioarekin egindako debuta ez du ahaztuko berehalakoan: «Euskal elastikoarekin lehiatzea izugarrizkoa izan da, eta, gainera, inondik inora espero ez nituen emaitzak lortu ditut; beraz, oso pozik nago».

Emaitzei begira jarrita, nabarmentzekoa da Espainiako Txapelketan lortutako zazpigarren postua, Hiru Handietako hirugarrena, eta, batez ere, Munduko Kopan, Zermatten (Suitzan), lortutako hirugarrena. Oroitzapen on asko ditu, baina gehien gozatutakoaz galdetzean, zaila egiten zaio bat aukeratzea: «Agian, Zermatteko bistekin eta Hiru Handietako giroarekin eta edukitako sentsazioekin geratuko nintzateke».

Denboraldi borobila osatu du, baina bidean arantzaren bat ere gelditu zaio, eta Zegama-Aizkorriko momentu batzuk ezabatuko lituzke. «Sancti Spiritutik gora, adibidez, hiru bat aldiz eseri nintzen, gorantz jarraitzeko indarrik ez nuelako», ekarri du gogora. «Jendearen berotasunagatik ez balitz, ez dakit helmugara iristea lortuko ote nuen».

LEIRE MARTINEZ



(Santurtzi, Bizkaia, 1978)

Zazpi lasterketa jokatu ditu Martinezek 2018an, eta seitan podiumean izan da. Ultra distantzietan zentratua, aurten 80 kilometrotik gorako bost lasterketa egin ditu. «Pozik nago emaitzekin, baina niretzat garrantzitsuena nire errendimendua da, eta mendiaz gozatzea; emaitzak ez daude nire esku», Martinezen iritziz.

Urteko lehen ultra Castellon (Herrialde Katalanak) jokatu zuen, eta, zalantzarik gabe, han sentitu zen indartsuen: «Indartsu sentitu nintzen, eta borroka polita izan nuen Fernanda Macielekin eta Emma Rocarekin». Eskozian jokatu zen ultra distantziako munduko txapelketan Martinez izan zen emakume bakarra euskal selekzioan. Bertako bizipenak ez ditu ahazteko: «Ohore bat izan zen nire herrialdearen elastikoarekin korritu ahal izatea Munduko Txapelketan; orain arteko esperientziarik onena izan da».

Aurten, 585 kilometro egin ditu lehiaketetan. Martinez hasia da prestatzen hurrengo denboraldia. Egutegia bitan zatituko du. Lehenengo zatia, uztailera arte, «ohituta ez nagoen lasterketekin». Transvulcania izan ezik, «lasterketa motzagoak» egingo ditu. «Bigarren zatia Somiedon hasiko dut [Asturias, Espainia], eta, gero, nire asmoa da Chamonixera [Frantzia] joatea, TDS lasterketara. Aurrerago, Ultrapirineu ere [Herrialde Katalanak] jokatu nahiko nuke».

SANDRA SEVILLANO



(Santurtzi, Bizkaia, 1984)

Santurtziarrak ez du berehalakoan ahaztuko 2018. urtea. Denboraldiaren lehen zatian deseroso ibili bazen ere, bigarren zatian lortutako emaitza bikainek inoizko denboraldirik onena egitera eraman dute: Espainiako Kopa eta txapelketa izan ziren lehenik; Zumaiako Flysch lasterketa irabazi eta gero, Skyrunning Championsa poltsikoratu zuen; eta, amaitzeko, taldekako munduko txapelketa irabazi zuen Espainiako selekzioarekin, Eskozian. «Espainiako Txapelketa irabaztea ez sinesteko modukoa izan zen. Urteko nire helburu nagusia Espainiako Kopa zen, eta ez nuen espero inondik ere horrelako denboraldia egitea», adierazi du denboraldiaz.

Aurtengo emaitza edo lasterketarik onena? «Espainiako Txapelketaren eguna. Hegan nindoala sentitzen nuen». Santurtziarrak, hala ere, ez du oraindik denboraldia amaitu, Espainiako Atletismo Federazioaren txapelketa jokatuko baitu, La Falco Trail lasterketan (Murtzia, Espainia). Urte bukaera izanda ere, dena emateko asmoa du, «datorren urtean Portugalen jokatuko den munduko txapelketarako sailkapena baitago jokoan, eta nik bertan egon nahi baitut». 2019an nazioarteko lasterketak ere jokatzeko asmoa du.

IRATI ZUBIZARRETA



(Beasain, Gipuzkoa, 1998)

Gauzak asko okertzen ez badira, etorkizuneko mendi korrikalaria izango da beasaindarra. Kilometro bertikalak dira Zubizarretaren espezialitatea, baina aurten erakutsi du bestelako lasterketetan goi mailan ibil daitekeela. Erakustaldiak emandakoa da Munduko Kopan, gazteen artean. Garaipenez hitz egiten hasita, aipatzekoak dira Espainiako bi txapelketak, lasterketetakoa eta kilometro bertikaletakoa. «Bereziki gogoratzen dut kilometro bertikalekoa». Munduan zehar egindako lasterketekin, oro har, «gustura» badago ere, ez zen erabat gustura geratu munduko txapelketako skyrace espezialitatean «izandako sentsazioekin», azkenean «emaitza izan ez bazen ere».

Etorkizunera begira jarrita dago. Ez du ezkutatzen bere nahia eta ilusioa: «Datorren urtean euskal selekzioko kide izan nahiko nuke. 23 urtez azpiko mailara igoko naizenez, lasterketak helduekin egin beharko ditut, eta selekzioko kide izateak ilusioa egingo lidake». Ilusioa badu, gaia ere bai, eta helburu nagusi bat du: «Espainiako Txapelketetan emaitza ona lortzea da nire asmoa, eta, noski, orain arte bezala mendiaz gozatzen jarraitzea».

YANNICK GOURDON



(Beskoitze, Lapurdi, 1975)

Frantzian egiten ditu lasterketa gehienak Gourdonek. Oso ezaguna da ultra distantziako lasterketetan, eta aurten ere berea eman du mota horretako lasterketetan. Lau lasterketetan parte hartu du 2018an, eta horietatik hiru irabazi ditu. Besteak beste, Baigorrin jokatzen den Euskaltrail (130 kilometro) ultra ezaguneko irabazlea izan da azkeneko bi urteetan. Aurten, Jon Aizpuru izan zuen bidelagun lasterketa guztian, baina, azken kilometroan beasaindarrak izandako laguntasun eta elkartasun keinu bati esker, Gourdon izan zen helmugan lehena. Euskaltrail, hala ere, ez zen bere helburua hasiera batean. «Nire lehentasuna Andorran jokatzen den Ronda dels Cims zen [170 kilometro, +13.000 metro], baina, arazo batzuk zirela medio, erretiratu behar izan nuen 105. kilometroan».

Arantza hor izan du denboraldi guztian, eta ateratzeko asmoarekin Grand Raid Des Cathares lasterketan (170 kilometro, +8.000 metro) izena ematea pentsatu zuen urriaren amaieran. Lasterketa bertan behera geratu zen, ordea, eguraldi txarragatik.

Datorren urtera begira, «ultra pare bat egin nahi nituzke, Hegoaldean edo Iparraldean, baina ez naiz egutegia xehetasun handiarekin prestatzen duen horietakoa».

ANDER IÑARRA



(Lezo, Gipuzkoa, 1991)

Euskal Herriko etorkizuneko korrikalaria izango da, Aritz Egea urretxuarrarekin batera. Iazko emaitza onek jarraipena izan dute aurten ere. Euskal Herrian jokatu dituen bost lasterketak irabaztea lortu du. Munduko Kopan ere, Iñarra izan da euskal korrikalaririk onena, sailkapen orokorrean seigarren postuan amaitu eta gero. Aipatzekoak dira Ultraks lasterketan (Zermatt, Suitza) lortutako laugarren postua eta Livignon (Italia) lortutako seigarrena. Urtea gustura amaitu du, eta oraindik ere gogoan du maiatzean jokatu zuen Zegama-Aizkorri lasterketa: «Aurten lehenengo aldiz egin dut, eta itzela izan da. Zaleek sortzen duten giroa ez dut bizitu orain arte inongo lasterketan. Sancti Spirituko igoerak oilo ipurdia jarri zidan, eta emozioz beterik igo nuen».

Munduan zehar lasterketa batzuk jokatu baditu ere, pena du, Euskal Herriko lasterketa gehiagotan lehiatu ez delako. «Prestakuntza Munduko Kopari begira eginda dago, eta horrek mugatzen nau». Ez du aparteko arazo fisikorik eduki urte osoan, eta horrek erabat gogobetetzen du etorkizunerako. Datorren urterako bi helburu nagusi ditu lezoarrak: «Munduko Kopa osatzea eta maratoia baino luzeago den lasterketaren bat egitea gustatuko litzaidake».

BEÑAT KATARAIN RAZKIN



(Lakuntza, Nafarroa, 1989)

Gutxi izango dira Euskal Herrian Beñat Katarainek adina lasterketa egin dituztenak. Denera, 29 lasterketa jokatu ditu 2018. urtean. Parte hartu bakarrik ez, lasterketa asko irabaztea lortu du Zegaman bizi den nafarrak. Horien artean, aipatzekoa da Camille Xtremen lortutako garaipena. Euskal Kopako irabazlea ere izan da aurten. Baina ez du Euskal Herriko lasterketetan soilik parte hartu Katarainek, Munduko Kopako probatan parte hartzea zer den ere probatu du.

Lasterketa gogokoenez galdetzean, etxean jokatutako Zegama-Aizkorri aipatu du aurrena, «Zegama etxeko lasterketa delako eta munduko lasterketarik politena dugulako. Euskal giroa bezalakorik ez dago inon !». Hala ere, ez du ahaztu nahi izan Comapedrosako lasterketa (Andorra). «Andorrako paisaia asko gustatzen zait, eta Comapedrosatik Arinsal arteko jaitsiera ikaragarria da». Urte osoan bildutako emaitza onek euskal selekziora eraman dute denboraldi amaieran. Selekzioarekin Limone Xtreme eta Comapedrosa lasterketak jokatu ditu.

Emaitzekin «oso gustura» dago. «Beti ez da nahi den guztia lortzen, baina horrekin ere ikasi egiten da». Denboraldia amaitu berri badu ere, datorren urtera begira jarrita dago: «Asmoa, hasiera batean, Euskal Herriko Txapelketan eta Munduko Kopan parte hartzea da».

JULEN MARTINEZ DEESTIBARIZ



(Hermua, Araba, 1984)

Emaitzak kontuan hartuta, esan daiteke Martinez de Estibariz izan dela euskal selekzioko korrikalaririk onena 2018an. Espainiako Kopako sailkapen orokorrean hirugarren amaitzea lortu du, baita Espainiako Txapelketan ere. Oroitzapen berezia du azken txapelketa horretaz: «Hasieratik presiorik gabe aritu nintzen; lehen postuetan jarri nintzen, eta bukaeraraino eustea lortu nuen. Asteburuko giroa eta emaitzak apartak izan ziren». Distantzia ezberdinetan moldatzeko erraztasun ikaragarria erakutsi du aurten ere. Ultra distantzian, esaterako, bigarren postuan amaitu zuen Tenako ibarrean (Aragoi, Espainia) jokatu zen Espainiako Ultra Txapelketa.

Gustura dago lortutako emaitzekin. Denboraldiari bukaera ona eman zion orain aste batzuk, Hiru Handitan lortutako bigarren postuarekin. Hala ere, arantzaren bat ere gelditu zaio, «Munduko Kopan parte hartu dudan lasterketetan ez dudalako eman espero nuen maila». Euskal Herrian, bai. Baina dena ez dira emaitzak. «Euskal Herrian korrika egin dudanean, hunkigarria izan da familiaren eta zaleen berotasuna jasotzea; harritu egiten nau egiten dugunak jendearengan sortzen duen ilusioak». Datorren denboraldian euskal selekzioan ilusioz aritzea du asmoa, ikasten jarraitzea eta azken urteetan korrikalari gisa ikasi duena garatzea. Datorren urteari begira, selekzioko hautatzaileek proposatzen diotena egingo du, baina, hori bai, «lasterketa tekniko eta mendikoago bat egitea gustatuko litzaidake».

XABIER ZARRANZ



(Irunberri, Nafarroa, 1981)

Nafarroako korrikalari erregularrena izan da. Lasterketa eta luzera ezberdinetara asko ez bezala moldatzen da, eta guztietan goi mailan ibiltzen da. Hamalau lasterketa jokatu ditu, eta lautan izan da garaile. Nafarroako hiru txapelketak ere jokatu ditu Zarranzek: bigarren izan zen ultra modalitatean Nafarroa Xtremen, baita kilometro bertikaletan ere Beriainen; irabazi egin zuen, ordea, mendiko lasterketetako txapelketa. Gustura dago lortutako emaitzekin: «Oso pozik nago lortutakoarekin. Daramagun bizitza azkar honetan, zaila da entrenatzeko denbora ateratzea, eta, horregatik, beti pozik nago lortutakoarekin. Ez naiz gehiegi entrenatzen, baina oso emaitza onak lortzen ditut. Ezin naiz kexatu».

Aurten ez ditu lasterketak bakarrik egin. Abuztuan, erronka berezi bat egin zuen herrian. Entrenatzeko erabiltzen duen mendian, Arangoitin, 12 orduko saioa egin zuen gora eta behera. «Nire entrenamenduko mendian ibili nintzen gora eta behera, 12 ordu eta 43 minutuan. Bost aldiz igo nuen Arangoiti mendia, ehun kilometro eta 5.000 metroko desnibel positiboa eginda». Oroitzapen onak besterik ez du: «Herriko jende asko jaitsi zen ibaiertzera nire erokeria ikustera, eta jendeak emaniko bultzadak hunkitu ninduen. Gauez hasi nintzen, eta bazkaltzeko orduan amaitu nuen. 30 gradu egin zituen egun horretan, eta oso gaizki pasatu genuen beroagatik. Azkenean, amaitzea lortu nuen, nahiz eta espero baino denbora gehiago behar izan nuen bost igoerak egiteko».]]>
<![CDATA[«Emakume batek ausardia handia behar du mendi gidari izaten saiatzeko»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1939/026/001/2018-10-30/emakume_batek_ausardia_handia_behar_du_mendi_gidari_izaten_saiatzeko.htm Tue, 30 Oct 2018 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1939/026/001/2018-10-30/emakume_batek_ausardia_handia_behar_du_mendi_gidari_izaten_saiatzeko.htm
Iritsi berri zara Himalaiatik. Zer aurkitu duzu azken bidaia honetan?

Oso egun gutxi dira etorri naizela, eta maletak oraindik ere desegin gabe ditut etxean. Bi espedizio elkartu zaizkit oso denbora gutxian, eta zazpi aste pasatu ditut etxetik kanpo. Ibilbide zirkular bat egin dugu Himalaian: haran batetik igo gara, eta beste batetik jaitsi. Bestalde, hara joaten naizen bakoitzean gertatzen zaidan moduan, jendea geroz eta txiroago ikusten dut, eta aberatsak, geroz eta aberatsago.

Mendi gidari lanetan ari zara azken hamalau urteetan. Nondik datorkizu mendirako zaletasuna?

Aitak mendira eramaten gintuen txikiak ginela. Gogoan dut gainerako anai-arrebak ez zirela gogo handiarekin joaten mendira, baina ni, berriz, oso gustura joaten nintzela. 14 urterekin-edo, beste gazte batzuekin joaten nintzen mendira. Gero, gimnastika erritmikoan hasi nintzen, baina, hala ere, beti joaten nintzen mendira.

22 urterekin, lana aldatu, eta bi hilabeterako joan zinen Himalaiara. Zure lehen esperientzia izan al zen?

Bai. Telekomunikazio enpresa batean lan egiten nuen, eta ordenagailuarekin pasatzen nuen egun osoa. Gogoan dut orduan Kataluniako emakume bat ezagun egin zela Nepalgo gizon batekin elkartu eta umeak zaintzeko fundazio bat sortu zuelako. Emakume harekin harremanetan jarri nintzen, eta esan zidan bere gizonak trekking egiteko enpresa bat zuela. Gizonak gaztelaniaz hitz egiten zuen, eta, nik zer egin nahi nuen esan ondoren, hark prezio bat eman zidan. Egonaldia adostu genuen. Bakarrik joan nintzen.

Zergatik bakarrik?

Inor ez nuelako aurkitu. Zaila da bi hilabete libre izatea eta hiru seimilako igotzeko nahia izatea. Lagun eskalatzaile asko nituen, izugarrizko gradua eskalatzen zutenak, baina inork ez ninduen jarraitu nahi horrelako abentura batean.

Hiru seimilako esan duzu?

Bai, hala izan zen. Bitxia da, baina orduan ez nuen horrelako erronka bat egiteko arroparik. Enpresa batzuetara idatzi, eta denek zerbait bidali zidaten espediziorako. Batzuek arropa, besteek galtzerdiak... Kanpadenda bakarrik erosi nuen. Orduan ez zen ohikoa emakume bat horrelako erronka batean ikustea, eta uste dut denei deigarria egin zitzaiela. Eta bai, hiru seimilako igo nituen: Mera Peak, Island Peak eta Lobuche.

Nolako esperientzia izan zen?

Ez zen izan ohiko bidaia bat. Nik ez nituen tokiko logelak erabili nahi; nik kanpadendan lo egin nahi nuen. Kanpadenda zamaketariarekin eta xerparekin partekatu nuen hilabete eta erdian. Nik eskuoihal hezeak erabiltzen nituen egunero garbitzeko, eta saiatzen nintzen haiek ere gauza bera egin zezaten, baina ia ezinezkoa zen. Espedizioaz, berriz, inoiz ez nintzen hain glaziar handietan ibili. Hiru gailurrak Khumbuko haranean daude, eta orduan harana ez zegoen gaur egun bezala. Oso oroitzapen onak ditut hango jendeaz, oso ondo zaindu nindutelako. Espedizioa amaitzerako, nepaleraz hitz batzuk ere egiten nituen.

Handik itzulita erabaki al zenuen mendi gidari izatea?

Himalaiarekin maiteminduta etorri nintzen, alpinismoarekin maiteminduta. Zainetan sartuta gelditu zitzaidan. Hala ere, Madrilera joan beharra izan nuen, lan berrira. Egun haietan Coleman saria irabazi nuen, urteko emakume abenturazalearen saria. 8.000 euroko saria zen, zortzimilako batera joateko, Cho Oyura hain zuzen. Kantabriako [Espainia] lagun batekin joateko asmoa nuen.

Zer gertatu zen espedizioarekin?

Eskalatzen ari nintzen egun batean, erori egin nintzen, eta hanka guztia txikitu nuen. Hogeita hamabi egun pasatu nituen ohean. Bertan behera gelditu zen dena. Aurretik, Sebastian Alvarorekin ere hitz egina nuen Al Filo de lo imposible programan kolaboratzaile gisa aritzeko. Orduan sinatu zuten Edurne Pasabanekin hamalau zortzimilakoak igotzeko kontratua. Cho Oyura joan baino bi aste lehenago gertatu zitzaidan hankeko istripua. Bizitza guztia aldatu zitzaidan. Urte oso bat pasatu nuen gaixoaldian. Urte bateko borroka izan zen oina berriro ere ondo jartzeko. Berriro ere eskalatzea zen nire helburua.

Baina mendi gidari izatea lortu zenuen osatu ondoren.

Bai, ez zen izan erraza, baina lortu nuen. Himalaiatik itzuli nintzenean argi ikusi nuen horretan lan egin nahi nuela. Benasqueko eskolan eman nahi nuen izena, baina, desadostasunak tarteko, esan zidaten urte batzuetan berriro ez zituztela ikasketak martxan jarriko. Nire lanean jarraitu nuen, baina oposizioak prestatzen hasi nintzen aukera sortzen zenerako.

Sarrerako probetara oina gaizki zenuela aurkeztu zinen.

Bai, izugarrizko minarekin igaro nituen hilabete asko. Gauetan ohetik jaiki ere ezin nuen egin; txiza egitera joateko lau hankatan joaten nintzen komunera... Oso gutxik dakite zenbat negar egin dudan. Hala ere, probak gainditzea lortu nuen.

Inguruko lehen emakumea izan zinen mendi gidari izateko tituluarekin.

Prestakuntza garaian oso gaizki pasatu nuen, bai pertsona gisa, bai emakume gisa. Denbora luze batean ez nuen ezer jakin nahi izan mendiko eskolez, ezta ikasleez eta irakasleez ere. Izugarrizko aldea nabaritzen nuen beste guztien eta nire artean. Ia ez nintzen baloratua ere sentitzen. Ez ninduten askorik lagundu neure burua baloratzeko garaian.

Mendi gidarien mundua matxista al da?

Batzuekin bai, eta beste batzuekin ez. Hala ere, gizon ororen artean bada emakumeak ezberdin ikusteko ideia, eta beste era batera tratatzen gaituzte.

Mendian askotan nabaritu al duzu hori?

Bai.

Mendi gidari izatea erabaki zenuenean, norbaiti aholkurik eskatu al zenion?

Ez nuen aholkurik eskatu. Jendeak uste zuen izaera bereziko pertsona bat nintzela. Banekien lehen mendi gidaria izango nintzela. Ingurukoen kritika asko jaso nituen. Emakumea nintzen, askok inoiz lortu ez zuen zerbait lortu nuen... Askok pentsatzen zuten: «Hau nor da? Iritsi berri hau nora doa?». Horrelako gauza asko irentsi behar izan dut nire bizitza guztian.

Euskal Herrian eta Espainian ez, baina ordurako Europan baziren mendi gidariak.

Gogoan dut Gouter-eko [Alpeak] aterpetxean egon nintzela lehenbizikoz emakume mendi gidari batekin, eta orduan zera pentsatu nuen: «Hau handia da, baina niri mila buelta ematen dizkit honek!». Niretzat erreferentzia bat izan zen. Ordurako, hala ere, baziren izugarrizko erronkak egindako emakumeak.

Gogoratzen al duzu mendi gidari lanetan egindako lehen espedizioa?

Egindako lehen espedizio handia Muztagh Ata-ra [Kunlun mendikatea, Txina, 7.546 metro] izan zen, eta koordinatzaile moduan joan nintzen. Hiru talde ziren: batzuk Khan Tengrira zihoazen [7.010 metro, Tian Shan mendikatea, Kazakhstan], beste batzuk Lenin Peakera [7.134 metro, Pamir mendikatea, Kirgizistan] eta nirea Muztagh Ata-ra. Dena kudeatu nuen: bidaiak, hegaldiak, hotelak... Asko ikasi nuen bidaia hartan. Askok ez zuten ia laumilakorik ere igo, baina denak oso gizonak ziren [barrez]. Hamalau gizonezkorekin joan nintzen, eta ni nintzen haien arduraduna, pentsa! Denetik izan genuen: erreskate bat, hildako bat... Hildakoa ez zen nire taldekoa. Bidaia bat nola ez den antolatu behar ikasi nuen! Beste enpresa batentzat egin nuen lehen lana eta azkena izan zen hura.

Enpresa propioa sortu zenuen, Rocalia.

Ekintzailea izan naiz beti, eta argi izan dut beti balioek ikaragarrizko balioa dutela nire bizitzan. Nire gailurrik preziatuena hori izango da beti: balioez osatutako gailurra igotzea. Nire inguruan dauden pertsonek balioak behar dituzte ezeren gainetik.

Zer jarduera eskaintzen dituzue?

Glaziarretako zeharkaldiak; eskaladak eremu deigarrietan, non, teknikaz harago, konpromiso handiko sarbideak eta jaitsierak dituzten, esaterako, Jorassesetan [Alpeak, 4208 metro]; eta beste hainbat diziplina.

Bezero guztiek berdin ordaintzen al dute zuen zerbitzua?

Gu autonomoak gara, baina erreferentziazko salneurri bat izaten dugu. Nik badakit nire goi mendietako lanegun batek zenbat balio duen, baina beti ezin da berdin kobratu. Bada jendea ekonomikoki oso ondo ez dagoena, eta batzuetan eguraldi txarragatik jarduera bertan behera geratzen da. Hala ere, kontuan hartzen dugu gure lankideei kalterik ez eragitea.

Batzuetan gertatu da sasi mendi-gidariren batekin joandako taldeek istripuren bat izatea. Oraindik ere gertatzen dira, edo kontrolatuago dago dena?

Ez, ez, oraindik ere badira baimenik gabe ibiltzen direnak, eta badira oraindik prestakuntza jaso ez dutenak ere. Horregatik gertatzen dira askotan istripuak. Lehen baziren, orain ere badira, eta gero ere izango dira.

Hamalau urte dira zuk titulua atera zenuenetik. Geroztik ez da beste emakume mendi gidaririk izan inguruan. Zergatik?

Emakumeei gehiegi eskatzen digute, eta, hain zail jartzen dizkigute gauzak, ausardia handia behar da saiatzeko. Ni beti izan naiz ausarta edozer gauzatarako, eta uste dut horrek asko lagundu didala aurrera egiteko garaian.

Besteek baino gehiago erakutsi behar izan duzula uste duzu?

Bai, zalantzarik gabe. Iruditzen zait gaur egun oraindik ere beste edonor baino gehiago naizela erakutsi behar dudala.

Hamalau urte daramatzazu honetan lanean. Egun txar asko izandakoa al zara mendian?

Ez, egia esan, ez. Egia da gertuko gero eta jende gehiago daukadala ondoan. Oso talde politak ditut, pertsona ikaragarriak, eta oso ondo pasatzen dugu. Bezero askok errepikatzen dute, eta horrela beti da errazagoa lan egitea.

Zein da mendi gidari gisa duzun oroitzapenik onena?

Zaila egiten zait bat aukeratzea. Hala ere, irteeretan bizitako uneekin gelditzen naiz, besarkada handi bat ematen dizun horrekin, pozez negar egiten duenarekin, lan ona egin duzula esaten dizunarekin... Gure lana ez da mendira joatea bakarrik.]]>
<![CDATA[«Iaz, askorentzat Vicente zen faborito, eta irabazi egin nion»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/021/001/2018-10-26/iaz_askorentzat_vicente_zen_faborito_eta_irabazi_egin_nion.htm Fri, 26 Oct 2018 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1857/021/001/2018-10-26/iaz_askorentzat_vicente_zen_faborito_eta_irabazi_egin_nion.htm
Igandean jokatuko duzu finala. Sasoiko zaude?

Sasoia joan eta etorri egiten da, baina espero dut finaleko egunean oraindik sasoi hobea izatea. Oraingoz, ondo nago.

Nola joan da uda?

Uda luzea izan da, makina bat erakustalditan aritu bainaiz. Abuztua ona izan zen, bi txapelketa irabazi bainituen: Urrezko Kopa eta Ramon Latasa zenaren omenezkoa [Julen Alberdi Txikia II.a izan zuen bikotekide]. Ondoren, irailean, erakustaldi asko izan nituen berriro, eta maila nagusiko kanporaketa ere jokatu nuen, eta agian hor nekatu samar sentitu nintzen. Baina bestelakoan, gustura nago. Geroztik, buru-belarri ari naiz prestatzen igandeko finala.

Azken lau urteetako irabazlea zara. Faborito ikusten al duzu zeure burua?

Batzuek hori esaten dute. Beste askok, berriz, Ikerren [Vicente] aldeko apustua egiten dute; eta azkenik, baten batek Larrañaga ere aipatzen du... Hirurak ageri gara faboritoen artean, baina irabazteko aukera ezberdinekin. Hala ere, finalean ariko diren beste hirurak ere ezin ditugu ahaztu.

Vicente aipatu duzu lehenik. Askorentzat bera da faboritoa.

Bai, uste dut bakoitzak bere faboritoa duela. Aurten biak irabazi ditugu txapelketak, eta badakit bera ere oso ondo ibiliko dela.

Iaz, hemezortzi segundo eskasen aldea bakarrik izan zen zuen artean, eta askok esan zuten horixe izango zela irabaziko zenuen azkeneko txapela. Hala ere, aurten oraindik oso handian zaudela erakutsi duzu.

Nik askotan esan izan dut zaila izaten dela gora iristea, baina oraindik zailagoa dela goian eustea. Gailurrera iristen zarenean badakizu noizbait jaisten hasiko zarela, nahiz eta ez jakin noiz izango den, urtebete barru, bi urtera, hirura edo laura. Horretarako prestatuta egon behar da. Hala ere, egia da lau urtean hor egon naizela ere, eta hor jarraitzen dudala. Ni saiatuko naiz bolada onari jarraipena ematen. Hemezortzi segundo izan ziren iaz Ikerren eta nire artean, baina orduan askok hura jotzen zuten faboritotzat, eta irabazi egin nion.

Mikel Larrañaga ere hor izango duzue zain, baten batek huts eginez gero.

Niretzat ez da inolako ustekabea Larrañagak azkenaldian eman duen maila, urte asko daramatza-eta maila handian. Gipuzkoako Txapelketa irabazi izan du, eta urteak daramatza bigarren izaten, podiumean, ziurra izan da azken urteetan finalean, hirugarren izan da azken bi ekitaldietan... Hori ez da kasualitatea, eta aurten ere lehian izango da, irabaztetik inoiz baino gertuago.

Hain zuzen, finalerako kanporaketan aurretik izan zenuen Larrañaga. Espero al zenuen?

Txanda berean aritu ginen biok, eta irabazi egin zidan. Hor ikusten da zer-nolako maila duen. Urrezko Kopan, Donostian, nik irabazi nuen, eta orduan Vicente eta Larrañaga atzetik izan nituen.

Vicente eta Larrañagaz gain, besterik ikusten al duzu txapela irabazteko lehian?

Egia da agian gu hirurak izan garela azken urteetan aurrean ibili garenak, baina ezin dugu ahaztu finalean zein izango diren. Esaterako, Iñaki Azurmendi, Euskal Herriko txapeldun izandakoa, Gipuzkoako txapeldunorde da, eta lan luzeetan oso ondo moldatzen da, eskarmentu handia baitu. Bestalde, Joseba Otaegik badaki zer den txapeldunorde izatea, 2016an, eta urtetik urtera goraka doa. Eneko Otañok, berriz, lehen finala izango du, eta badakigu aurreneko aldian ez dela asko gozatzen. Baina jada jokatu du final bat, Gipuzkoako Txapelketakoa.

Non egongo da finaleko gakoa?

Denok dakigu zer den finaleko lana egitea, Otaño kenduta: lau kana-erdiko, lau hirurogei ontzako eta lau oinbiko moztu beharko ditugu. Egurraren kalitateak beti ematen du zeresana. Neurriak zehatzak izan arren, enborren gogortasuna ez dugu jakiten finala iritsi arte. Askotan kana-erdikoa izan daiteke denetan gogorrena. Nik uste dut lan erdietatik aurrera erabakiko dela lehia, gehienetan gertatzen den antzera.

Irabaziz gero, bosgarren txapela jarraian eskuratuko duzu. Onenen pare jarriko zinateke.

Hala da, bai, baina, irabaziko ez banu, ez dut uste lau txapel izatearekin konformatuko nintzatekeenik. Besteren bat irabazten saiatuko nintzateke, eta horretarako jarraituko dut lanean. Irabazten badut, zer esanik ez. Bat irabaztea jada ametsa izan zen.

Zer-nolako finala gustatuko litzaizuke?

Giro polita sortzea gustatuko litzaidake. Azken urteetako aldaketa ikustea gustatuko litzaidake, aizkolari gazteak iritsi direla ikustea, alegia. Oso ondo moldatzen gara elkarrekin, interes berak baititugu denen artean. Aizkolari gazteak gara, kirolari gazteak, pertsona gazteak... Askok esaten digute farmaziako aizkolariak garela, baina gure ilusioa eta lan egiteko gogoa hor daude. Gustatuko litzaidake jendeak ikustea aldaketa bat badela.

Txapelketa amaituta, denboraldia amaitutzat emango al duzu?

Hasteko, azaroaren 10ean, Loiun [Bizkaia], Ikerrek, Xabier Obegozo Arria V.ak eta hirurok hamalau kana-erdikoko lana egiten neurtuko ditugu indarrak. Lehenbiziko aldiz egingo da erronka hori. Gero, urte amaiera arte atseden hartzea erabaki dut, eta, horregatik, ez dut parte hartuko Urrezko Aizkorako Kopan. Eta, datorren urtera begira, batek daki nola amaituko dugun hau. Urtea amaitzean, balorazioak egiteko unea iritsiko da.

Negurako ez al dago apustu usainik?

Oraingoz, ez dago ezer. Hala ere, txapelketaren finalak emango du horretarako zeresana, postuak nola nabarmentzen diren, nola sailkatzen garen... Hortik azaleratuko dira goseak eta tirabirak.]]>
<![CDATA[«Askotan gogoratzen naiz iaz ura edateko gelditu nintzen uneaz»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1855/027/001/2018-10-25/askotan_gogoratzen_naiz_iaz_ura_edateko_gelditu_nintzen_uneaz.htm Thu, 25 Oct 2018 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1855/027/001/2018-10-25/askotan_gogoratzen_naiz_iaz_ura_edateko_gelditu_nintzen_uneaz.htm
Egun gutxi falta dira finalerako. Gogotsu al zaude?

Bai. Egia esan, gogo handiarekin eta nahiko indartsu ikusten dut neure burua. Oso pozik nago, eta lan ona egiteko asmoa dut.

Udan ez zara geldirik egon, erakustaldiz eta txapelketez betetakoa izan duzu.

Uda nahiko gogorra izan dut, erakustaldi askotan aritu bainaiz. Uda amaieran nahiko nekatuta ibili nintzen, baina indarberrituz joan naiz, eta, orain, ondo nago, sasoiko.

Erakustaldi asko egin dituzula diozu. Zenbat da asko?

50 eta 60ren inguruan ibiliko nintzen. Zerbait bada.

Hainbeste erakustaldi eta txapelketa jokatuta, finalera sasoiko iristen al zara?

Uste dut udako erakustaldi eta txapelketek on egin didatela. Azkenaldian izugarrizko gorakada izan dut, eta oso gustura iritsiko naiz finalera.

Azken lau urteetan, Aitzol Atutxa izan da txapelduna. Oraindik ere bera al da irabazteko faborito nagusia?

Agian bai, ez dakit. Egin beharreko lanak kontuan hartuta, esan daiteke baietz, bera dela faboritoa. Hala ere, Urrezko Aizkoran eta Ligan irabazi egin diot. Uste dut nik ere irabazteko aukera dudala.

Zuk bakarrik ez, askok diote irabazteko aukera handia duzula. Kanporaketan denak menderatu zenituen.

Oso gustura nabil, bai fisikoki eta bai indarrez. Egin beharreko lanei ere neurria hartzen ari naizela uste dut. Lehen urtean, dena berria zen; iaz, hobeto ibili nintzen; eta, aurten, jada badut esperientzia. Egia da Atutxak eta besteek nik baino eskarmentu gehiago dutela, baina ni lan on bat egiteko moduan nago.

Iaz, hemezortzi segundo besterik ez ziren Aitzol Atutxaren eta zure artean. Askotan pentsatu al duzu egun hartan?

Askotan pentsatu dut egun hartan gertatukoaz, buelta asko eman dizkiot neure buruari. Ur tragoa egitera gelditu nintzen une hartaz gogoratzen naiz, orduan egindako geldialdiaz... Baina orduan horrela atera zen, eta orain alferrik da hari begira egotea. Gehiago ikasteko balio izan dit.

Nola ikusten duzu zeure burua finalean egin beharreko lanean?

Zutikako probetan oso gustura moldatzen naiz, eta nabari da Atutxarengandik gertuago nagoela. Lan luzeetan, ordea, gauza aldatu egiten da. Finaleko lana oso zorrotza da. Lau oinbikoek min handia egingo dute, eta nik uste dut tamaina hartzen ari naizela. Hala ere, Urrezko Aizkorako lanek mesede gehiago egiten didate horrelako lan luzeek baino.

Finala mimo handiz prestatu al duzu?

Bai, azkenean urte guztia horri begira egoten garelako. Egutegia egiteko garaian, denek dugu begiz jota maila nagusiko txapelketako finala.

Gehienen ahotan, Atutxa II.a eta zure artean egongo da txapela. Berdin pentsatzen al duzu? Ez al duzu Mikel Larrañaga ere lehia horretan sartzen?

Egia da Larrañaga ere goraka doala. Oso mutil indartsua da, eta oso ondo moldatzen da aizkorarekin. Erakusten ari da geroz eta lan hobeagoak egiten ari dela, eta txapela ere irabaz dezakeela.

Zuretzat, ezusteko handia litzateke Larrañagak irabaztea?

Ez dakit. Azkenean, gehienak Atutxa irabazten ikustera eta ni bigarren planoan ikustera ohituak gaude. Larrañagak irabaztea ezustekoa litzateke, baina nik badakit zenbat mozten duen eta ez ninduke asko harrituko ere.

Nafarroako hiru txapel badituzu, baina hau beste zerbait gehiago da, ez?

Zalantzarik gabe, txapelketarik garrantzitsuena da. Lan handia da, oso gogorra, aurkariak ere bikainak dira... Oso zaila da hau irabaztea.

Urte batzuk dira ez duela aizkolari nafar batek irabazi txapela.

Hala da, bai. 2012an Nazabalek bere azkena irabazi zuenetik, ez da txapelik itzuli Nafarroara. Egun hauetan gogoratu didate batzuk, askok uste baitzuten berriro ere denbora batean ez genuela txapelik izango. Orain, badirudi berriro ere nirekin esperantza badutela. Polita da hori entzutea.

Finala nola joango dela uste duzu?

Egun gogorra izaten da finala, eta gozatzeko aukera gutxi izaten da. Denak dena ematera irteten gara, eta ez da egun erraza izaten. Entrenamenduek eman dutena plazaratu nahi izaten da, urduritasuna egoten da... Behin hasitakoan, urduritasuna uxatzen da, baina artean...

Zu izango zara Labriten etxean jokatuko duen bakarra.

Hala da bai. Etxean jokatzen dut, eta ea aurre egiten diedan bizkaitarrei eta gipuzkoarrei [barrez]. Ilusio berezia egiten dit Nafarroako hiriburuan jokatzea finala, Labriten... Badirudi, gainera, Otsagabitik jende asko joango dela, eta hori oso pozgarria da.

Ametsa da txapela irabaztea?

Bai, egia da. Txiki-txikitatik horrekin amestu dut. Nire idolo guztiak Euskal Herriko txapelak irabazten ikusi ditut: Mindegia, Nazabal... Niri ere asko gustatuko litzaidake zerrenda famatu horretan egotea.

Urte borobila daramazu: martxoan, binakako txapela irabazi zenuen Ruben Saralegi lehengusuarekin; apirilean, Xabier Orbegozo Arria V.a mendean hartu zenuen apustuan; ekainean, Urrezko Aizkoran nagusitu zinen; eta duela bi aste eskas, Txapeldunen Ligan. Amaitzeko, txapela bakarra falta zaizu.

Nahiko urte ona daramadala uste dut, baina borobiltzeko ikaragarria izango zen txapela etxera ekartzea.

Finalaren ondoren, Nafarroako Txapelketa jokatuko duzu. Hala ere, jendearen ahotan dago ea neguan apusturik izango den ala ez. Zer diozu?

Oraingoz, ez dut inorekin ezer hitz egin, eta inork ere ez dit ezer esan. Txapelketa askotatik atera izan dira apustu asko, eta honetatik ere zerbait aterako da agian. Finalaren emaitzak ere zerikusi handia izan dezake apusturako.]]>
<![CDATA[Bi garaipen, bi zapore, mendi duatloien lehian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1905/032/001/2018-10-23/bi_garaipen_bi_zapore_mendi_duatloien_lehian.htm Tue, 23 Oct 2018 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1905/032/001/2018-10-23/bi_garaipen_bi_zapore_mendi_duatloien_lehian.htm
Zeanuriko zirkuitu zorrotzean, 70 parte hartzaile inguru elkartu ziren txapelaren bila, 61 gizon eta bederatzi emakume. Gizonetan, faboritoen artean ziren ordura arte Euskal Herriko zirkuituko proba guztiak irabazita zituen Alain Santamaria eta zirkuituko sailkapenean atzetik zituen Alexander Ordeñana eta Eneko Gurrutxaga. Santamariak irabazi zuen. Atzetik izan zuen Javier Goitia gaztea. Goitia lehen aldiz aritu zen zirkuituan, eta lan bikaina egin zuen. Alexander Ordeñana sartu zen hirugarren postuan. Laugarren postuan, berriz, Eneko Gurrutxaga. Kontuan harturik lehen bi postuetan sartu zirenak 25 urtez azpikoak zirela eta Ordeñana Master-40 mailan lehiatu zela, Gurrutxaga gipuzkoarra izan zen elite mailako Euskal Herriko txapelduna.

Emakumeen probak izan zuen lehia. Garaipena eta txapela lortzeko faborito argia zen Zuriñe Frutos arabarra, mendi duatloien zirkuituko azken urteetako garailea, baina ez zuen eskuratu aurreko urteetako erraztasunarekin. Zirkuituko lau probak irabazita agertu zen Zeanurira, baina garaipena estu jarri zion lehen proba zuen Enara Oronoz nafarrak, mendi bizikletako azken kilometroetan sartu ziren arte. Bizikletako azken jaitsieran erdietsi zuen garaipena Frutosek, eta atzetik sartu ziren, hurrenez hurren, Oronoz eta Ainara Arroyo.

Bikotekako lehian, hamabost bikotek amaitu zuten proba. Iker Eskibelek eta Kepa Otxoak osaturiko bikotea gailendu zen Zeanurin, Escala-Loizaga eta Goitia-Durana bikoteen aurretik.]]>
<![CDATA[Lau erraldoi hiru handitarako]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1922/026/001/2018-10-16/lau_erraldoi_hiru_handitarako.htm Tue, 16 Oct 2018 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1922/026/001/2018-10-16/lau_erraldoi_hiru_handitarako.htm
Euskal Herriko mendirik esanguratsuenetako batzuk zeharkatzen ditu 100 kilometroko ibilbideak: Gorbeia (11. kilometroa), Anboto (40. kilometroa) eta Aizkorri (91. kilometroa). Aurtengo berritasunik handiena da lasterketa Gopegitik irten beharrean Murgiatik aterako dela, ostiralean, 00:00etan. Lehen zazpi kilometroak aldatuko dira. «Murgia herri handiagoa da, eta bertan baliabide gehiago daude edozer gauzetarako», azaldu du Eloy Corresek, Hiru Handien sortzaileetako batek.

2016an, data aldarazi zieten antolatzaileei, ekainetik urrira, Gorbeiako parke naturaleko animaliak babesteko. Hala ere, probak ez zuen inolako aldaketarik izan ez ibilbidean, ez mendizaleen gogoan. «Ekainetik urrira aldatu genuenetik gauzak ez dira asko aldatu. 2016a izan zen aldaketaren lehen urtea, eta eguraldiarekin zorte handia izan genuen. Agian, nabarmenduko nuke eguna motzagoa dela, eta gaua lehenago egiten dela. Askori oraindik Aizkorriko gailurra gelditzen zaie igotzeko, eta eguraldi txarrarekin oztopo bat izan daiteke». Irteeran, 1.700 mendizale izango dira -3.000 eskari baino gehiago jaso zituzten antolatzaileek-, eta 400 boluntario horiei laguntzeko.

1. Sasoiko iritsi al zara Hiru Handietara?

2. Zein izango da zure planteamendua lasterketarako?

3. Zerk ematen dizu beldur handiena?

4. Zein izango da azken garaipenerako aurkaririk indartsuena?

5. Zerekin geldituko zinateke gustura?

5. 2018ko helburuetako bat al da lasterketa?

6. Urteko azken lasterketa izango al da?

OIHANA AZKORBEBEITIA(Abadiño, Bizkaia, 1981)

Irabazle 2010ean.Irabazle 2012an

1. «Bai. Denboraldia aspaldi hasi nuen, baina oraindik badut indar apur bat. Atsedena hartzeko gogoa ere badut, baina gogoz nago Hiru Handiak egiteko».

2. «Inoiz ez dut izaten planteamendu finkorik lasterketa baten aurretik. Batek daki egun horretan nola egongo naizen, momentua iritsi ahala joaten naiz gauzak irudikatuz. Oraingoz, hasi eta bukatzea dut buruan. 2012ko Hiru Handiak dut erreferentzia gisa, eta badakit non eta nola sentitu nintzen. Baina orduan ekainean izaten zen lasterketa, eta aurten urrian izango da. Horrek gauzak aldatu egingo ditu, are eta gehiago eguraldia aldrebesten bada. Gainera, nire entrenamenduak ez daude 100 kilometroko lasterketa bat egiteko pentsatuak, ezta gutxiagorik ere. Beraz, lasai hartuko dut, eta ondo bukatzen saiatuko naiz».

3. «Beldurra, ezerk ez. Ardura eta errespetua bai, ez dudalako horren lasterketa luzerik egin 2012tik eta ez dakidalako nire gorputzak eta nire hankek nola erantzungo duten».

4. «Garaipena? Ni ez nago horri begira. Tentu handiz irtengo naiz, nire martxan, inori begiratu gabe. Egia esan, ez diot begiratu korrikalarien zerrendari, eta ez dakit zein neska datozen. Entzun dudanez, Maite Maiora irteeran izango da, baina ez dut gainerako nesken berririk. Ez dut inolako lehiarik espero inorekin; ni neu ez noa lehiatzera, behintzat».

5. «Bukatu eta nire marka berdintzen badut, ezin gusturago geratuko naiz; hala ez bada, bukatzearekin pozik. Hiru Handiak ez dut lasterketa gisa hartzen, gure inguruko mendietan ibiliko gara, etxean, eta beste jarrera batekin biziko dut».

6. «Ez. Aurtengo helburua Euskal Selekzioarekin Munduko Kopa egitea izan da, ahalik eta emaitza onenak lortuz, baina betiere lasterketa bakoitzarekin gozatuz, eta helburua betea da jada. Italian, Andorran, Katalunian, Eskozian eta beste izan gara, eta esperientzia politak izan ditugu lasterketa bakoitzean. Esan beharrik ez dago Munduko Koparekin batera Euskal Herriko lasterketak ere sartu direla gure 2018ko helburu horietan, eta agian hemen bizi izan ditugu, gure jendearen babesean, lasterketa baten barnean bizi daitezkeen unerik hunkigarrienak. Horregatik, agian ilusio berezi bat daukat Hiru Handiekin: etxeko giro epela bizitzeko gogoz nago, eta badakit datorren astean epeltasun hori benetan sentituko dudala».

7. «Baietz esango nuke, baina auskalo. Azkena ez bada ere, badut denboraldi batean lasai ibiltzeko gogoa».


Andoni Canellada, Foku



MAITE MAIORA(Mendaro, Gipuzkoa, 1980)

Lehen aldia Hiru Handietan.

1. «Oso gutxi lehiatu naiz aurten, eta sasoiko ez dakit, baina inongo arazorik gabe nago. Ez daukat aitzakiarik».

2. «Lasterketa guztietan bezala, helmugara iristeko indarrak ondo neurtzea eta ezer utzi ez dudan sentsazioarekin amaitzea. Eta, noski, helburu nagusia gozatzea izango da».

3. «Distantziak eta distantzia hori egiteko behar ditudan orduek. Ez da lehen aldia horrelako distantzia bati aurre egin behar diodana, baina beldurra baino gehiago errespetua ematen dit. Beldur handiena, hala ere, gauean argirik gabe gelditzeak ematen dit!».

4. «Ez diot kasu askorik egin korrikalarien zerrendari, baina Oihana Azkorbebeitia irtetekoa da, eta neska gogorra da».

5. «Egindako lanarekin pozik gelditzea da nire helburu nagusia. Oraingoz, oso pozik nago lasterketa honetara iristeko egindako ibilbidean gozatu dudan guztiarekin».

6. «Hasieran ez zegoen nire asmoen artean, baina denboraldi aldrebes honi bukaera polita ematea gustatuko litzaidake. Hiru Handiak aukeraketa polita izan da».

7. «Bai».


Juanan Ruiz, Foku



JAVI DOMINGUEZ(Gasteiz, 1974)

Bosgarren 2010ean.Bigarren 2012an.Irabazle 2014an

1. «Ez dut inongo arazorik, eta proba jokatzeko gogo handiz noa. Hori asko da denboraldi amaiera izateko. Baina denboraldi guztiko nekea nabaritzen hasia naiz, eta gorputza atsedena eskatzen ari da».

2. «Nire erritmora joatea, lasterketa bakarrik egiten ariko banintz bezala. Sentsazioekin jokatu nahi dut, hasieratik denak emanda joan gabe».

3. «Nire lehen UTMBan gertatu zitzaidan antzera, kopetako argi nagusiak ez funtzionatzeak eta larrialdiko argia ere indarra galtzen ari dela ikusteak».

4. «Iokin Garai gero eta indartsuago dago, eta gero eta gehiago ezagutzen du lasterketa. Bestalde, gero eta jende gehiago dago estutzeko moduan, eta edonork eman dezake sorpresa».

5. «Helmugara sentsazio onekin iristearekin, behetik gora egin izanaren sentsazioarekin iristearekin eta, batez ere, aurpegi onarekin iristearekin [barrez]».

6. «Ez nuen izenik eman duela hilabete arte, aurten inoiz baino lasterketa gehiago nituelako. Azken unean erabaki dut».

7. «Eurafrica, hiru etapako lasterketa bat jokatuko dut Hiru Handiak bukatu eta bi astera. Horrekin amaituko dut denboraldia».


Juanan Ruiz, Foku



IOKIN GARAI(Oñati, Gipuzkoa, 1983)

Hirugarren 2014an.Irabazle 2016an

1. «Denboraldia luze doa. Neguko eski lasterketen ondoren, apirilean hasi nuen korrikako denboraldia. Uztailean atseden hartu nuen bi astez. Uztailaren bukaeran eta abuztuan gogor entrenatzen aritu naiz denboraldiko bigarren zatirako, eta ematen du nahiko lan txukuna egin dugula udan. Konfiantza eman dit Bocineros Deiadar lasterketan, irailaren 15ean, arazoak arazo azken unera arte lasterketa irabazteko lehian izateak. Uste dut ondo iritsiko naizela. Hala ere, uste dut freskotasun pixka bat falta dudala; burukoa, batez ere».

2. «Erraza da. Gure artean ez dago misterio handirik, badakigu nor ibiliko den aurrean, gutxi gorabehera, nahiz eta beti egoten den sorpresaren bat. Ni baino azkarrago aterako diren lasterkeriak daudenez, ni lasai aterako naiz. Aurreko aldiko denboran aterako naiz, gutxi gorabehera, eta, lasterketa aurrera joan ahala, nire lehiakideekiko aldea jaten saiatuko naiz, nire erritmoari eutsiz eta Landatik aurrera erritmoa igoz. Badakit ze denboratan ibiltzeko gaitasuna dudan, eta ez dut txorakeriarik egingo».

3. «Ez gozatzeak ematen dit. Iragan urtean entrenamendu eta lehiaketa guztietan sufritu nuen, anemia baten ondorioz. Gogorra da hainbat sakrifizio egin eta egiten duzunarekin ez gozatzea, gorputzak ez dizula laguntzen sentitzea, inertziaz aritzea. Baina iazkoa ahaztuta dago eta aurten izugarri gozatzen ari naiz. Haizeak errespetua ematen dit; Elgean, esaterako, haizeak kontra jotzen badu eta bakarrik bazoaz, oso luze egin daiteke 78 haize erroten atzerako kontaketa [barrez]».

4. «Niretzat, bi korrikalari dira irabazteko hautagai nagusiak: batetik, Javi Dominguez, edozein lasterketatan baita faborito, bai bere eskarmentuagatik, bai bere curriculumagatik; bestetik, Julen Martinez de Estibariz, korrikalari azkarra delako eta azken urteetan lasterketa luze pare batean oso ondo aritu delako. Horien atzetik, aldaratzearen bila, beste korrikalari multzotxo bat dago, eta neure burua hor ikusten dut, Mikel Etxeberriarekin, Goar Lopetegirekin, Iban Agirrezabalarekin, Juan Romanorekin eta ziur ahazten dudan norbaitekin batera. Uste dut neskak ere oso aurrean sartuko direla».

5. «Gozatzera aterako naiz, beti bezala, baina gezurretan arituko nintzateke horrekin konformatuko naizela esango banizu. Podiumean egon nahiko nuke, eta aurreko bi faboritoei sustoren bat eman ahal badiet, askoz hobe».

6. «Denboraldiko helburuetako bat bada ere, denboraldi polita egiten ari naiz, eta, alde horretatik, ez dut presio handirik sumatzen emaitza on bat lortzeko. Emaitza ona izango ez balitz ere, oraindik ere denboraldi ona litzateke».

7. «Sorpresarik ezean, azken lasterketa izango da, bai».]]>
<![CDATA[«'The Nose' bidea generaman buruan, baina ez genekien lortuko genuen»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1901/026/001/2018-10-09/the_nose_bidea_generaman_buruan_baina_ez_genekien_lortuko_genuen.htm Tue, 09 Oct 2018 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1901/026/001/2018-10-09/the_nose_bidea_generaman_buruan_baina_ez_genekien_lortuko_genuen.htm The Nose bide mitikoa eskalatu zuten maiatzean.]]>
Noiz eta nola hasi zineten eskaladan?

MAITE ZUMARRAGA: Ni, Idoiarekin lanean elkartu nintzenean. Bera ordurako jada eskalatzen ibiltzen zen, eta, arratsalde batean eskalatzera zihoala-eta, berarekin joatera gonbidatu ninduen. Orain dela zazpi edo zortzi urte izango zen. Lehendik zerbaitetan ibilia nintzen; gehienbat, eskalada horman. Banituen katu-oinak eta arnesa, baina ordura arte ez nituen asko erabili; mendian, ordea, asko ibilia nintzen, gurasoak beti izan baitira oso mendizaleak.

IDOIA RUBIAL: Ni futbolean ibili nintzen urte askoan. Hura utzi nuenean, 24 urterekin, anaia mendian ibiltzen hasi zen, Alpeetan, Andeetan, eta orduan hasi nintzen ni ere eskalatzen. Askotan esaten nion: «Eraman nazazu ni ere eskalatzera!». Kosta zitzaion arren, halako batean eraman ninduen. Gero, Gasteizera etorri nintzenean, eskalada hormetan jendea ezagutzen hasi nintzen, eta hortik sortu zen emakume taldetxo bat. Geroztik ez naiz asko gelditu.

Zuen kasua ez da ohikoa. Gazteek eskalada uzten duten adinarekin, zuek hasi egin zineten.

I.R.: Bai. Nik taldeko kirola utzi nuenean ekin nion eskaladari. Zer egin behar nuen ere ez nuen argi. Egia da erraztasuna dudala gauza asko menderatzeko, eta hori gertatu zitzaidan eskaladarekin. Mendiko kutsu horrek asko erakartzen ninduen.

M.Z.: Ni saskibaloian aritutakoa naiz, baina, utzi nuenean, tabernetan ibiltzen hasi nintzen; jatea eta edatea zen gure aisialdia. Eskaladarekin, berriro ere kirolarekin lotura bat izateko aitzakia ikusi nuen, eta uste dut horrek lotu ninduela eskaladara.

Etxean ez al duzue eskalatzailerik izan?

M.Z.: Nik ez dut inor izan etxean.

I.R.: Nik osaba bat banuen, baina inoiz ez genuen elkarrekin eskalatu. Berak utzi zuenean hasi nintzen ni.

Gogoratzen al zarete eskalatzera joan zineten lehen aldiaz?

I.R.: Bai, anaiarekin joan nintzen Eginora [Asparrena, Araba]. Lehenik, haren babesean egin nuen saiakera, eta, ondoren, bidea irekitzeko eskatu nion. Hark baietz, neure burua horretarako prest ikusten banuen, saiatzeko. Lehen aldi horretan, erori egin nintzen. Hala ere, hurrengo astean itzuli egin nintzen.

M.Z.: Ni ere Eginon hasi nintzen. Idoiak gonbidatu ninduen. Eskalatzaile batzuek hitzordua egina zutela eta animatzeko esan zidan. 28 nituen. Beste lagun bati ere hots egin nion nirekin etortzeko. Nik oraindik jarraitzen dut, baina hark utzi egin zuen. Noizbehinka etortzen da oraindik ere ertzen bat egitera, baina oso gutxitan.

Ez al dizue penarik ematen eskalatzen lehenago hasi ez izanak?

I.R.: Neure buruari askotan egin izan diodan galdera da hori, baina esan dezaket ezetz. Futboleko garai haiek ere oso politak izan ziren, eta orain eskaladarekin bizitzen ari naizenak ere asko betetzen nau.

M.Z.: Nik ere gauza bera pentsatzen dut. Uste dut oso gazterik hasten direnek alde ona badutela, gradua edo zailtasuna azkar lortzen dutela, eta nik alde horretatik ez dut inongo beharrik. Ni oso gustura ibiltzen naiz 5a zailtasunean, eta agian gazteago hasita 7a edo izango nuke, baina ez dut horren falta nabaritzen.

Ez zarete inoiz aritu txapelketetan?

M.Z.: Bakarren bat egin izan dugu, baina ni, behintzat, ez naiz batere zalea.

I.R.: Maitek esan duen moduan, noizean behin joan izan gara hamabi orduko rallyren batera, baina, bestela, ez. Emakumeen presentzia badela ikusteko gehiago azaldu izan gara, lehiatzeko asmoarekin baino.

Euskal Herrian eskalada zer egoeratan dagoela iruditzen zaizue?

I.R.: Jende askok eskalatzen du, baina egia da eskalada egiteko era ezberdinak badirela, oso zabala da: sokarik gabeko eskalada, luze bakarreko eskalada, luzeak elkartzeko eskalada, horma handiak igotzeko eskalada... Jende askok ezagutzen duen eskalada mugatua da, eta, agian, jende gehienak eskalada txapelketarekin lotzen du, orain gehiago, olinpiar kirol izendatu dutenetik. Guk ez dugu horrekin lotzen. Guk ia ez dugu kirol eskaladarik egiten.

Ez zarete kirol eskaladaren zaleak?

M.Z.: Kontua ez da ez dugula atsegin, baizik eta beste eskalada mota baten aldekoak garela, besterik gabe.

Jende askok lehiaketetan aurkitzen du motibazioa. Zuek non eta nola aurkitzen duzue?

M.Z.: Interneten! Mendiak ikusten dituzu, bideen aipamenak ikusten dituzu... Jende askoren blogetan aritzen naiz begira: zer egin duten, zein bide berri eskalatu duten... Hortik etortzen zait motibazioa eta gauza berriak probatzeko nahia.

I.R.: Egia da Internetek asko laguntzen duela. Gure parean ibiltzen diren askoren ideietatik etortzen zaizkigu asmo berriak. Horma berriak hor daude, ametsak...

Ametsak aipatu dituzu. Hiru urteren ondoren, Yosemitera (Kalifornia, AEB) joateko aukera izan zenuten apirilean.

I.R.: Egia da ez genekiela han zer aurkituko genuen, baina nik aspalditik nuen begiz joa. Txikitan gauza bera pasatu zitzaidan Urriellurekin [Europako mendiak, Asturias, Espainia], igo nuen arte. Nose-rekin ere hori gertatu zitzaidan. Horrelako hormatzarra ezagutzeko gogoa nuen.

Nola konbentzitu zintuen zu, Zumarraga?

M.Z.: Capitan-era joateko gonbita egin zidan, eta nik baietz esan nion, zer zen jakin gabe [barrez]. Izugarrizko horma bat da. Ematen zuen inoiz ezin izango genuela eskalatu, baina, pixkana-pixkana, igotzen hasi ginen.

Ordu batzuk pasatzen omen zenituzten hormari begira.

I.R.: Bai, telebistara begira egoten garen moduan egoten ginen han. Buruan Nose bidea generaman, baina ez genekien lortuko genuen edo ez. Garbi ikusi genuenean ekin genion erronkari. Maitek luze guztiak buruan zituen.

Nose bidea igo zenuten (880 metro, IV. graduko zailtasuna). Nolako esperientzia izan zen?

M.Z.: Oso berezia izan da. Niretzat izugarriena hormaren erdian egotea izan zen. Askotan, bakarrik pasatzen genituen orduak, berriro ere elkartu... Gora begiratu, eta horma handi bat besterik ez genuen ikusten. Denera, lau egun egin genituen.

Alex Honnold eta Tommy Caldwell eskalatzaileak ere topatu zenituzten marka egiten saiatzen ari zirela (ordu bat eta 58 minutu).

I.R.: Bai, izugarria izan zen. Guk luze eta erdi egin genuenerako haiek gailurrean ziren. Bide erdian harrapatu gintuzten!

Zer ematen dizue eskaladak?

I.R.: Niri, behintzat, bizipoza ematen dit. Lanera pozik joaten naiz, badakidalako handik irtetean eskalatzera joango naizela.

M.Z.: Lasaitasuna eta poza! Eskalatzen ari naizenean lasaitu egiten naiz, eta asko gozatzen dut.

Noiz arte jarraituko duzue eskalatzen?

I.R.: Gorputzak uzten didan arte! Ilusioa ahalik eta gehien luzatzea da, baina arazoak hasi zaizkigu [barreak]... Lagun asko ditugu 60 urterekin eskalatzen ari direnak, eta askotan pentsatzen dut nik ere hori nahi dudala.

M.Z.: Oraingoz, bide errazak gordetzen ari gara, gure ibilbidea ahalik eta gehien luzatzeko [barreak]. Nik ez dut hainbesteko arazorik oraingoz, eta aurrera jarraitu beharko dugu.

Eskalatzaileak izateaz gain, 2015ean Neskalatzaileak taldea sortu zenuten. Nolatan?

I.R.: Eskalatzeko horman genbiltzala, Ana Ruiz ezagutu nuen. Berak sare moduko bat osatu zuen eskalatzaile batzuekin. Lehen izena Neskaladoras izan zuen. Lan handia egin zuen izen ezberdinak biltzeko. Gerora, beste buelta bat ematea erabaki genuen. Elkarte modura funtzionatzen du, baina ez du leku fisikorik. Emakumeen bultzada areagotu nahi genuen, eta irteerak eta arlo ezberdinak jorratzen hasi ginen; arroila jaitsierak, via ferratak... Emakumeak elkartzea zen helburu nagusia. Hala ere, elkartean badira gizonak ere. Federatuta, 50 inguru izango gara.

Elkartea sortu zenutenean zenituzten lehen helburuak bete al dituzue?

I.R.: Oso zaila da, egia esan. Helburua, lehen esan dudan moduan, jendea elkartzea eta talde ezberdinak osatzea zen. Uste dut, alde horretatik, bete ditugula.

Azkenaldian, arazo handia dago Gasteizen, udalak eskalatzeko hormak itxi dituela eta. Nola ikusten duzue arazoa?

I.R.: Irtenbidea eskalatzeko hormak irekitzea da. Ez da posible Gasteizen edo halako hiri batean eskalatzeko bi hormak itxita egotea. Hirugarrena ezagutu ere ez dugu egin oraindik!

M.Z.: Udalaren eta enpresaren arteko gatazka dago. Badirudi udalak kudeaketa ez diola enpresa bati eman nahi, eta enpresak ez dituela udalaren baldintzak onartzen.

Eskalatzaileen artean ba al dago eztabaidarik?

I.R.: Bai, arazoa jendearen ahotan dabil. Ziur nago futbola balitz beste irtenbide bat izango zuela. Eskaladan lau katu ibiltzen direla dirudi, baina, diotenez, 3.000 eskalatzaile ibilitako hilabeteak ere badira. Irtenbidea izatea espero dugu.

M.Z.: Tristea zera da: eskalatzeko hormak irekitzeko prest daudela begiralerik gabe. Eta argi dago begiralerik gabe segurtasuna ez dagoela bermatuta.]]>
<![CDATA[Eñaut Sorarrain hamabi aldiz igo da Alkizatik Herniora]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1955/027/001/2018-10-09/entildeaut_sorarrain_hamabi_aldiz_igo_da_alkizatik_herniora.htm Tue, 09 Oct 2018 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1955/027/001/2018-10-09/entildeaut_sorarrain_hamabi_aldiz_igo_da_alkizatik_herniora.htm
«Nik uste baino hobeto egin nuen dena; baldintzak ezin hobeak ziren», esan du Sorarrainek. Ibilbidea lehorra zegoen, eta eguraldi «oso ona» egin zuen. Jasotako laguntza nabarmendu du korrikalariak.

Pozik dago lortutakoarekin, baina gogoan ditu zailtasunak ere: «Hamargarren igoera kostatu zitzaidan gehien, baina gero indarberritu egin nintzen eta, azkenekoa, esaterako, oso ondo egin nuen». Erronkaren zenbakiak ultra gogorrenen parekoak dira: 126 kilometro eta 9.750 metroko desnibel positiboa.

Sorarrainek aspalditik zuen begiz joa Hernioko saiakera. Irailean egin du, abuztuaren amaieran Mont Blanceko Ultratrailean korrika egin eta gero -28 ordu eta 20 minutuan egin zuen-.

Ez du berehalakoan ahaztuko azken igoera egin eta herrira sartu zen momentua: «Maitatua sentitu nintzen, eta oso hunkituta amaitu nuen».

Antzeko marka bat jarri den bigarren aldia da denbora gutxian. Hernioko markaren asteburu berean, Aitor Garmendia beasaindarrak hamahiru aldiz igo zen Txindokira (1.342 metro), 23 ordu eta 12 minutuan.]]>
<![CDATA[«Arria V.a lehiatu izan balitz, beste balio bat izango luke txapelak»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1855/027/001/2018-10-03/arria_va_lehiatu_izan_balitz_beste_balio_bat_izango_luke_txapelak.htm Wed, 03 Oct 2018 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1855/027/001/2018-10-03/arria_va_lehiatu_izan_balitz_beste_balio_bat_izango_luke_txapelak.htm
Nola ari zara indarberritzen?

Oso ondo. Txapela buruan izanda, errazago egiten da dena.

Batere lorik egin al zenuen lehiatu eta gero?

Nekea nabari nuen, baina, hala ere, lauzpabost ordu lo egiteko aukera izan nuen.

Nola ospatu zenuen?

Ezer berezirik ez genuen egin. Gogoan dut nire saioa amaitu eta izugarrizko gosea nuela. Lehiatu aurreko azken otordua 18:30ean egin nuen. Arroza eta tortilla bat jan nuen, baina arroza ez zitzaidan sartzen. Gero, saioa amaitzerako ia hamaikak baziren, eta orduan bai, ordurako gosea berpiztu zen.

Txuleta ez omen zenuen barkatu.

Hala da [barrez]. 01:00etan Azkoitian elkartu ginen jatetxe batean. Txuleta bat jateko eta sagardo pixka bat edateko irrikan nengoen. Lagunartean egon ginen, zintzo, xanpainik ere ez zen izan.

Larunbatean nola ikusi zenuen zeure burua?

Inoiz baino hobeto agian. Asko gozatu nuen. Aurreko egunetan beldur eszenikoaren antzeko zerbait nuen. Egia da azkeneko plazetan porrot txiki batzuk izan ditudala. Baina larunbatean ez, hasieratik oso gustura ibili nintzen. Pentatloian zeharo murgilduta ikusten nuen neure burua hasieratik. Nekerik ere ez nuen sentitzen. Egunean bertan, harriaren irudia besterik ez nuen ikusten. Harriak ematen zidan beldur handien.

Oso ondo aritu zinen.

Bai, oso ondo hasi nintzen; erregularra izan nintzen. Minutuan lau jasoaldi egitea zen helburua, eta behar baino lehentxeago berriro ere gerturatzen nintzen. Hori da seinalerik onena. Banekien ezin nuela altxaldi txarrik egin, guretzat horrek ahalegin handia eskatzen baitu.

Xabier Orbegozo 'Arria V.a'-k ez lehiatzea erabaki zuenetik, Luis Txapartegi zen zuretzat aurkaririk gogorrena. Hasieratik haren aurretik ibiltzeak lasaitu egin al zintuen?

Nik argi neukan ezin nuela inorekin itsutu. Ez nien arretarik jarri. Korrika agian huts egin zezakeela pentsatzen nuen, nahiz eta korrika ere saio ona egin zuen. Aizkoran erreferentzia batzuk banituen, baina zailagoa da bost proba izanik dena kontrolatzea.

Bost probetatik gehienetan izan zinen garaile. Baina non ikusi zenuen ondoen zeure burua?

Beldur handien nuen proban, harriekin egindako lanetan. Aizkoran asko gozatu nuen, egurrak ere gozoak zirelako agian. Bederatzi minutu pasatu nituen, baina lasai hartu nuen. Txapartegi atzetik ikustean ni ere lasaitu egin nintzen. Korrika ere asko gozatu nuen.

Askoren esana izan zen Arria V.arekin beste kontu bat izango zela. Zuk ere berdin pentsatzen al duzu?

Hori ezin da jakin. Aurreko astean, 37-38 minuturen inguruan ibil zitekeela aipatu zuen, baina zalantza beti hor geldituko da. Ni oso gustura etxeratu nintzen txapelarekin, baina egia da Arria V.a lehiatu izan balitz beste balio bat izango zuela txapelak. Hari ere aitortu nion.

Horren arantzarik gelditu zaizu?

Bai, zalantzarik gabe. Ezingo da jakin zer gertatuko zen bera han egon izan balitz. Agian denbora hobeagoa egin nezakeen, baina baita okerragoa ere. Buruak lan handia egiten du, eta horrelakoetan ez da jakiten nondik erantzungo duen.

Ez zuela plazaratu behar esan zuenean, zer pentsatu zenuen?

Pena handia hartu nuen. Nik pentaloia irabazteko grina nuen; denbora ona egin nahi nuen; baina, denen gainetik, irabazi egin nahi nuen. Orduan ere hori pentsatu nuen: txapelarekin etorrita ere ez zela gauza bera izango.

Nola ikusi zenituen aurkariak?

Txapartegi oso ondo ikusi nuen, eta Mugertzak ez ninduen batere harritu. Aspalditik ezagutzen dugu elkar, eta banekien edozertarako gai zela. Uste dut agian hobeto ibil zitekeela harriarekin. Asko kontrolatu zuen harriekin, eta korrika ere oso ondo aritu zen. Bi gazteak ere [Jon Gisasola Zelai VI.a eta Aritz Azpiazu Arria VI.a] ondo ikusi nituen. Nahikoa egin zuten.

Argi geratu zen halako lanetarako zaildua izan beharra dagoela.

Hori argi dago. Probatik probara aldatzeak oso garrantzitsuak dira, eta lan handia eskatzen du. Ni hiru probatan saio batzuk egindakoa naiz entrenamenduetan, eta banekien aldaketak azkar egin behar zirela.

Zure denbora oso ona izan zen: 36.26. Espero baino hobea agian?

Zelai laguntzaileak esaten zidan: «kristorena egin behar dek !»; baina nik ez nekien zein denboraz hitz egiten ari zen. Nik buruan 40 minutuko langa nuen. Etxean pentatloi osoa egina nuen, eta 40 minututik gora erraz joan nintzen. Ni neu asko harritu nintzen egin nuen denborarekin. Baina oraindik ere denbora hobea egin nezakeela ere pentsatzen dut.

Ia bete egin zen zezen plaza. 28 urteren ondoren, bazen gogoa berriro pentatloia ikusteko. Gustura gelditu al zarete lehiakideak?

Bai. Egun hauetan aipatu dut: herri kirolek behar zuten horrelako zerbait. Ikusleei erakutsi zaie ikuskizuna eta herrikirolak uztar daitezkeela errespeturik galdu gabe. Baina gauza batzuk hobetu daitezkeen ustea dugu: erakundeen aldetik laguntza gehiago, eta kirolariak honetara moldatzea. Orain batzuk izan gara lan hau egiteko prest, baina beste batzuren jakin-mina ere piztu da. Hori gauzatzea falta da orain.

Izan duen harrerarekin, etorkizuna du pentatloiak?

Bai, baina ezin dugu jendea nekatu. Tarteka eginda ondo ikusten dut. Bildu eta ondorio batzuk ateratzeko garaia da. Nik bi urtetik behin egingo nuke gustura, baina hori ikusteko dago.

Joseba Otaegik apustua bota du pentatloiaren lan berbera egiteko. Zer deritzozu? Zergatik ez zen larunbatean plazaratu?

Berak esan zuelako garai txarra zela, txapelketak tarteko zirelako. Ni ere txapelketan ibili naiz, eta kale egin dut. Nik orain dela lau hilabete hartu nuen konpromisoa pentatloiarekin, nahiz eta jakin txapelketak ere inguruan izango zirela. Niri kalterik ez didala egin esan dezaket; nik beste arazo batzuk izan nituen osasunarekin. Niri kalte haiek egin didate, ez pentatloiak. Aratz Mugertzak ere erakutsi du biak osagarri izan daitezkeela. Nik aurrekoan ere esan nuen bost probetan zerbait erakutsi nahi zuenak bazuela aukera Azpeitian. Bestalde, plazara irten naizen azkenekoetan esperientzia txarrak izan ditut, eta gorputza asko astindu dut. Ez naiz berriro ere edozein modutara plazaratuko; hori argi daukat.

Beraz, ez zara Kantabrikora azalduko?

Ez, pentatloian lehiatu aurretik zurrumurruak baziren, eta emaztearekin hitz eginda nuen aurten behintzat Gabonak lasai pasatuko nituela. Urrezko Koparako izena eman dut, eta joango naiz. Gainera, ez diot zentzurik ikusten pentatloiko lan berak orain egiteari, agian aldaketa batzuk egin balitu...

Zein asmo dituzu orain?

Lehenik, osasun arazo guztiak baztertu nahi nituzke. Lehengoan oso sasoi onean ikusi nuen neure burua, baina oraindik ere uda aurretik pasatu nuen barizelaren arrastoak ez ditut guztiz baztertu. Oraindik ere konfiantza berreskuratu nahi dut, edozein apustu bota aurretik.]]>