<![CDATA[Unai Ugartemendia | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Thu, 06 May 2021 03:51:35 +0200 hourly 1 <![CDATA[Unai Ugartemendia | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Mendiaren ezkutuko altxorren bilatzaileak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1913/026/001/2021-05-04/mendiaren_ezkutuko_altxorren_bilatzaileak.htm Tue, 04 May 2021 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1913/026/001/2021-05-04/mendiaren_ezkutuko_altxorren_bilatzaileak.htm
Imanol Errazkini (Donostia, 1968) ere mendian ibiltzetik datorkio zaletasuna. «Txikitan askotan joaten nintzen Landarbaso eremura, eta bertan edozein zulotan sartzen nintzen ordurako». Mendiaren beste alde asko probatzeko grina betidanik izan du, eta arroila jaitsierak eta kobazuloetarako jauzia egiteko hautua ere egin zuen. Aitzitik, inoiz ez da goi mendietan ibilitakoa. «Ez naiz goi mendietako alpinista izan, beti nahiago izan ditut altuera erdiko mendiak. Agian, animaliak asko gustatzen zaizkidalako izango da».

Halere, espeleologian bete-betean aritzeko aukera ez da aspaldikoa Errazkinentzat. Orain dela hamabost urte inguru eginiko ikastaro batean hasi zen serioago. «Konturatu nintzen zuloak askotan gorabeheratsuak izaten zirela, eta ezinbestekoa zela sokak ondo erabiltzen jakitea», arrazoitu du Errazkinek, hasieraz gogoratzean. Geroztik, Felix Ugarte espeleologo handia zenaren izena hartu zuen FUE elkartean dabil.

Alonsok ere ongi gogoan ditu hastapenak. «Hasi nintzenean, adrenalina bilatzen nuen. Eskaladaren antzekoa da, zuloetan sartzea, ezagutu gabe, lehenbizikoz sartzea... Nire lehen irteera oso erraza izan zen. Ahoz aho gomendatutako bat izan zen Iturriotzeko eremuan [Gipuzkoa]. Lehen egunean zuloz nahastu ginen, gainera. Oso leku estua da, eta kilometro bat baino luzeagoa da. Oso oroitzapen polita dut lehen hartaz». Gaur egun sei edo zazpi talde besterik ez dira Gipuzkoan espeleologian dabiltzanak.

Informazio falta

Ez da erraza mendian ezkutuan dauden altxor miragarriak aurkitzen ibiltzea. Alonso, esaterako, bi asteburuero joaten saiatzen da, eremuak ikuskatzera edo kobak bilatzera. «Gauza berriak bilatzen, gehienetan, bakarrik ibiltzen naiz, baina zerbait bilatzen dudanean, jendearekin gerturatzen naiz», esplikatu du. Aitortu du askotan galtzen direla zuloak bilatzeko garaian. Gipuzkoako Foru Aldundiak gehienak sailkatuta dituen arren, gehienak ez daudela ondo; hala salatzen dute espeleologo gehienek. «Koordenatuak ez daude ondo, erreferentzia zaharrak dira, eta asko, bilatzen hasita, bi urtean agian ez dituzu aurkitzen, edo jada desagertuta daude», zehaztu du Alonsok. Aldundiaren arabera, gaur egun 2.700 zulo inguru daude Gipuzkoan. Horietaz gain, talde bakoitzak izango ditu beste 30 edo sailkatuta, Alonsoren ustez.

Gauzak errazte aldera, Errazkinek eta Sabino Orbegozok Zulotoa liburua idatzi zuten. Bertan, 45 kobari buruzko informazioa aurki daiteke. Gehienak Gipuzkoan daude. «Ikusten genuen bazela hutsune antzeko bat», esplikatu du Errazkinek liburua egiteko arrazoia: «Ez nuke espeleologia sekta bat denik esango, baina mendizale askok zulo bat ikustean,aurrera jarraitzen dute. Ezjakintasun handia dago, eta guk hori bistaratu nahi genuen gehienbat. Bertan, edonor sartu daitekeen leku asko aurki daitezke».

Espeleologian ere asko dira ezagututako tokiak argitaratzen ez dituzten taldeak. Isileko asko dago. Talde bakoitzak inguruko kobak sekretuan gordetzea gustuko du. «Liburua argitaratzean, arazo asko izan genituen. Talde batzuei ez zitzaien ondo iruditu koba batzuen informazioa argitaratzea; 'euren eremukoak' direla ere entzun izan dugu. Badirudi batzuentzat koba batzuk propioak direla, baina ez da horrela», argitu du Errazkinek. Alonso ere Errazkinen iritzi berekoa da: «Taldeen artean erlazio ona daukagu oro har, baina bakoitza geure eremuak babesten saiatzen gara. Egia da gauza asko ezin direla publiko egin. Balio handiko lekuak dira asko eta asko, eta jende asko joanez gero, dena hankaz gora jarriko litzateke». Errazkinek adibide bat jarri du: «Liburuan argitaratu eta gutxira, koba bat itxi egin behar izan zuten, jende asko joaten hasi zelako».

Zientziaz harago, espeleologoen artean ere asko dira espeleologia kirol modura erabiltzen dutenak. Errazkinek argi dauka: «Kirol espeleologia egiten dudan arren, nik zientziako espeleologia nahiago dut. Edozein hezurdura dagoela jakiten badut, bertara joan eta argazkiak ateratzea gustatzen zait».

Alonsok ohiturak aldatu ditu azkenaldian. «Orain dela urtebete arte, gehiago ibiltzen nintzen kirol espeleologian. Oso kirol gogorra da, sasoiko egotea eskatzen duena. Adrenalina askatzeko bikaina da, baina exijentzia handia eskatzen du. Azkena Hernion egin nuen, baina izugarri nekatuta amaitu nuen».

Arriskuaren itzala

Mendian egiten diren kirol askoren antzera, diziplinak dituen arriskuak ere jende askoren ahotan egoten dira istripuren bat izaten den aldiro. Gehienentzat kirol minoritarioa eta ezezaguna den arren, zorigaiztoko albisteak direnean bakarrik hitz egiten da oro har. Ñabardura bat egin nahi izan du Errazkinek: «Espeleologia ez da arriskutsua, baina istripuren bat izanez gero, gauzak asko zailtzen direla ezin dugu ukatu. Istripuak ez dira oso ohikoak, baina erreskateak oso garestiak izan daitezke, zalantzarik gabe. Pentsa, askotan oso zulo txikietatik sartzen gara kobetara, eta behin bertan, orkatilen bat edo apurtuz gero, bertatik berriro ere esku ohe batean atera behar zaituzte. Lehergaiak ere erabili behar izan dituzte, behin baino gehiagotan».

Alonsok ere nabarmendu du ezbeharrak ez direla ohikoak. «Oso istripu gutxi gertatzen dira, baina egia da baten bat zulotik ateratzeko jende asko mugitu behar izaten dela». Aitortu du bere ibilbidean pare bat aldiz besterik ez duela ezusteko txikiren bat izan. Azkena, semearekin egindako irtenaldi batean izan zuen. «Haren segurtasuna bermatzea nuen helburu nagusia, eta, nire kalterako, ez nuen nirean erreparatu».

Errazkinek erantsi du bera ez dela beldur handia pasatutakoa, baina zehaztu du beti izan diela errespetu handia zuloei. «Segurtasun handiarekin ibiltzen gara beti, eta ezinbestekoa da materiala ere ona izatea. Ni ere erori nintzen behin bost metroko altueratik, baina gauzak ondo ez nituelako egin izan zen». Halere, arriskuak ez du definitzen espeleologia, hori baino zabalagoa eta aberatsagoa da: «Kirol izugarri polita da, eta ikaragarri gozatu daiteke».]]>
<![CDATA[Oihana Kortazar da Espainiako txapelduna]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2020/027/001/2021-05-04/oihana_kortazar_da_espainiako_txapelduna.htm Tue, 04 May 2021 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/2020/027/001/2021-05-04/oihana_kortazar_da_espainiako_txapelduna.htm
Iñaki Uribe-Etxebarria hautatzailea pozik dago emaitzekin: «Ezin genuen gehiago eskatu! Lehen hamarretan sartu dira bost emakume, eta izugarrizko emaitza da. Gauza bera esan dezaket gizonezkoetan ere, eta Lizeagaren itzulera oso esanguratsua izan da, emozioz betea. Uste dut korrikalarien arteko erreleboa ziurtatuta dagoela selekzioan. Korrikalari beteranoak eta gazteagoak aritzea izugarria izan da».

Larunbatean jarri ziren jokoan Espainiako txapelketak, La Magina Skyrace festan. Hasteko, igoera bertikala izan zuten korrikalariek. 2,9 kilometroko luzeran (+1.000 metro): Manuel Merillas (32.34) eta Virginia Perez (41.15) izan ziren azkarrenak. Euskaldunen artean, lasterketa izugarria egin zuten Asier Larruzeak (33.09) eta Andrea Garaik (42.17). Larruzea bigarren sailkatu zen, eta Garai, berriz, hirugarren. Taldekako bi txapelketak ere euskal selekzioak eskuratu zituen. Eta juniorretan, lan bikaina egin zuten Gontzal Murgoitiok eta Aitor Ugartek, podiumeko bigarren eta hirugarren postuan amaituta.

Igandeko lasterketan ere euskaldunak izan ziren protagonista nagusi. Inoizko mailarik handiena izan du aurtengo saioak, eta azken urteetan munduko hainbat lasterketatan garaipen batzuk lortutako zenbait korrikalari bildu zituen Jaengo lasterketak. Horien artean aipagarrienak Manuel Merillas, Virginia Perez, Zaid Ait Malek, Gemma Arenas, Jan Margarit, eta Oihana Kortazar, Aritz Egea, Maite Maiora, Asier Larruzea eta Jokin Lizeaga euskaldunak. Lizeagak, hiru urteren ostean, berriro ere dortsala jartzeko aukera izan zuen, 28,5 kilometroko luzera eta 2.300 metroko desnibel positiboko lasterketan.

Emakumeen arteko lehia ikusgarria izan zen. Azken urteetako txapelketarik estuena izan zen; eta Oihana Kortazar (3.06.22), protagonista nagusia. Laugarren txapelketa eskuratu du. Halere, ez zuen helmuga igaro arte arnasa lasai hartzeko aukera handiegirik izan, atzetik izan zituen hiru korrikalariak minutu baten barruan helmugaratu baitziren. Maite Maiora bigarren sartu zen (3.06.30), Kortazarren ondoren, eta larunbatean kilometro bertikalean gailendu zen Virginia Perez aragoiarra sailkatu zen hirugarren (3.07.17). Kortazarrez eta Maioraz gain, lehen hamarretan sailkatu ziren Onditz Iturbe (bosgarren) eta Andrea Garai (hamargarren).

Gizonezkoetan, Manuel Merillas gaztelarrak sasoiko dagoela erakutsi zuen larunbateko igoera bertikala irabazita, eta igandean ere hura izan zen azkarrena. Merillas (2.34.19), Margarit (2.36.11) eta Aritz Egea (2.36.33) euskal selekzioko kidea izan zituen atzetik, hurrenez hurren. Euskaldunen artean, Larruzea bosgarren sailkatu zen, eta Lizeaga, berriz,zazpigarren.

Taldekako bietan, garaile

Bakarkako probez gain, taldekako biak ere irabazi zituen euskal selekzioak: gizonena eta emakumeena. Gizonetan, Egeak, Larruzeak, Lizeagak eta Beñat Katarainek lortutako puntuekin irabazi zuten, Kataluniakoen eta Gaztela eta Leonekoen aurretik; emakumeetan, Kortazarrek, Maiorak, Iturbek eta Garaik irabazi zuten.]]>
<![CDATA[«Oraindik gauza asko dauzkat ikasteko mendi lasterketetan» ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1928/026/001/2021-04-27/laquooraindik_gauza_asko_dauzkat_ikasteko_mendi_lasterketetanraquo.htm Tue, 27 Apr 2021 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1928/026/001/2021-04-27/laquooraindik_gauza_asko_dauzkat_ikasteko_mendi_lasterketetanraquo.htm <![CDATA[«Jendeak nigan sinesten duela sentitzen dut»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1885/026/001/2021-04-20/jendeak_nigan_sinesten_duela_sentitzen_dut.htm Tue, 20 Apr 2021 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1885/026/001/2021-04-20/jendeak_nigan_sinesten_duela_sentitzen_dut.htm
Nola amaitu duzu sasoia?

Irudikatzen nuen bezain ondo amaitu dut denboraldia. Jokatu ditudan azken bi lasterketak junior mailako munduko txapelketa eta Espainiako Txapelketa izan dira. Munduko Txapelketan helburu nagusia podiumean egotea zen, nahiz eta jakitun geunden oso zaila izango zela; izan ere, maila handia zegoen. Hasieratik onenekin lehian aritu nintzen, eta, azkenean, hirugarren amaitzea lortu nuen. Espainiako Txapelketan, berriz, seniorrekin lehiatu nintzen. Lucasek [Egibar ] ez zuen parte hartu, eta denentzat errazagoa izan zen. Irabazteko gai izan nintzen. Ezin nion gehiago eskatu denboraldi amaierari.Oso gustura nago.

Asko nabaritzen al da nekea denboraldiaren amaieran?

Zerbait bai, baina ez da hainbesterako. Agian denboraldiaren hasieran solteago nengoen, baina ez dut hainbeste nekerik sentitzen. Sasoiko nagoela esango nuke. Denboraldi osoan ez da asko aldatzen nire errendimendua. Indarrak nahiko ondo berreskuratzen dituen horietakoa naiz.

Aipatu duzun Espainiako Txapelketan, gehienentzat zu zinen faborito argia.

Bai, hala izan zen.Baina Lucas [Egibar] ez egoteak ez zuen esan nahi erraz irabaziko nuenik. Izan ere, behin lasterketa hasita, aldagai asko daude. Jendeak nik irabaztea espero zuen, baina beste aurkariak ere oso indartsu ikusi nituen. Finalean, gainera, ez nuen batere irteera ona egin. Bigarren joan nintzen denbora askoan, baina lehen postuan zihoan aurkariak eroriko bat izan zuen, eta hura aurreratzeko gai izan nintzen, oso gutxigatik izan bazen ere. Finala kaos bat izan zen, baina lehen postuari eutsi nion.

Nola kudeatzen da faborito izatea?

Niri asko gustatzen zait faborito izatea. Presioa nahiko ondo kudeatzen dut. Azken Munduko Txapelketan eta iazko Gazteen Olinpiar Jokoetan bazekiten lan ona egin nezakeela, eta aldiro gogorarazten zidaten. Egia da egunero esaten ibiltzea ez dudala hain gustuko, baina, aldi berean, oso adi egotera behartzen nau. Kosta ala kosta, ondo egin behar ditut gauzak. Baina, aldi berean, dena ondo ateratzen ez bada, etsipena areagotu egiten da. Horiek dira txanponaren bi aldeak.

Ez da erraza izango 17 urterekin denen ahotan egotea. Nola daramazu?

Oraindik badakit gauza asko ditudala ikasteko, eta hasi berri bat naizela. Ez dut asko sinetsi nahi. Gauzak gutxinaka egin nahi ditut, eta argi daukat ni saiatuko naizela. Baina gauzak atera behar duten bezala aterako dira; hori argi daukat. Ez nuke nahi joaten naizen txapelketa guztietan jendeak pentsatzea irabazi egingo dudala. Sinatuko nuke horrela izatea, baina badakit gauzak edozein unetan alda daitezkeela.

Azken txapelketa amaitu bezain laster, adierazi zenuen hurrengo denboraldia noiz hasiko zain zeundela. Gogotsu amaitu duzu sasoia?

Bai, izugarri atsegin dut lehiatzea! Oso txikitatik ditut gustuko lasterketa aurreko grina eta tentsioa. Eski alpinoan lehiatzen nintzenean, irteera aurreko urduritasuna eta lehiatzeko nahia atsegin nituen, eta snowarekin ere berdin jarraitzen dut. Horregatik esan nuen berriro ere lehiatzeko irrikaz nengoela. Entrenatzen ere bikain pasatzen dut, baina ez da sentsazio bera.

COVID-19ak zertan aldatu zuen zure denboraldia?

Iaz ezin izan genuen denboraldia amaitu. Besteak beste, ez genuen jokatu junior mailako munduko txapelketa. Aurten, berriz, ohi bezala, abenduan hasi behar genuen, baina urtarrilera arte ez genion ekin sasoiari. Ez genekien zein lasterketa jokatuko ziren, noiz arte lehiatu ahal izango ginen, noiz amaituko genuen denboraldia... Dena airean egon da, eta uneoro edozertarako prestatuta egon behar izan dugu. Lehen lasterketatik gauzak ondo egin behar nituela erabaki genuen, eta oso-oso indartsu hasi nintzen.

Aipatu duzun zalantza egoera horrek uneoro sasoi betean egotera eraman zaitu?

Bai, ez nuen beste aukerarik. Edozein unetan denboraldia amaituko zela entzuteko prest egotera behartuta egon gara. Suitzan lasterketa bat genuela edo Munduko Kopan lehiatu behar ginela esaten ziguten moduan, etxera joan behar genuela entzuteko ere prest egon gara. Oso zaila da egoera horretan lehiatzea.

Lortutako emaitzak kontuan hartuta, amestutako denboraldia izan al da?

Beti hobetu daiteke, baina baietz esango nuke. Europako Kopan lehen podiuma lortu dut, eta aurrerapauso handia izan da hori niretzat. Iaz, lehen 30en artean sartzea zen helburua; aurten, berriz, batean bosgarren izan intzen; bestean, bigarren... Nire lehen FIS lasterketa ere irabazi nuen Austrian, eta iaz Frantzian irabazi nuen lasterketa bera irabazteko gai izan naiz juniorretan. Horretaz gain, munduko junior txapelketan hirugarren izan naiz, eta lehenbizikoz irabazi dut Espainiako Txapelketa. Halere, seniorrekin jokatu dudan Munduko Koparekin arantza txiki bat geratu zait. Estreinakoz lehiatu nintzen seniorrekin Suedian, eta izugarria izan zen. Besteak beste, Lucas Egibar han zen. Ez nuen zorte handirik izan, egia esan. Lehen saioan ondo aritu nintzen, baina bigarrenean erori egin nintzen, eta aukera guztiak galdu nituen sailkatzeko. Amorru handiarekin amaitu nuen. Austriako lasterketan ere antzeko zerbait gertatu zitzaidan. Datorren urterako zor txiki bat daukat Munduko Koparekin.

Halere, ezin da ahaztu 17 urte besterik ez duzula.

Bai, bai, oraindik oso gaztea naiz [barrezka]. Ikasteko urtea izan da aurtengoa, zalantzarik gabe. Munduko Kopa batean lehiatzea zer den ikasteko aukera izan dut, eta alde horretatik oso pozik nago.

Denboraldiaren hasieran espero al zenuen lortu duzun guztia lortzea?

Banekien aukerak izango nituela, baina dena pikutara joateko arriskua ere hor zegoen. Esaterako, munduko junior txapelketara joan nintzenean, jakitun nengoen faborito argia Eliot Grondin kanadarra zela. Seniorrekin bigarren izan zen Munduko Kopako sailkapen orokorrean. Ni, berriz, banekien lehen bosten artean ibil nintekeela. Ez nuen espero podiumean egotea, baina dena alde izan nuen. Urte hasieran nituen helburu ia guztiak bete ditut. Oso pozik nago.

Emaitza batekin gelditzeko eskatuz gero, zein aukeratuko zenuke?

Oso galdera zaila da erantzuteko. Agian, munduko junior txapelketakoa aukeratuko nuke. Jokatu dudan lasterketarik handiena izan da. Telebistaz ere eman zuten. Errusian izan zen, eta guztiok oso gogotsu geunden. Hirugarren sailkatzea izugarria izan zen. Taldean harreman oso ona dugu, eta ospatzera ere denak elkarrekin joan ginen.

Orain dela bost urte, snowean hasi zinenean, nork esan behar zizun horrelako emaitzak lortuko zenituenik, ezta?

Hala da, bai! Hiru urte dira lehiatzen hasi nintzela. Espainiako Kopa batean izan zen. Laugarren amaitu nuen eroriko baten ondorioz. Hurrengo urtea ere nahiko txukuna izan zen, eta Espainiako Federaziotik deitu ninduten haiekin aritzeko. Geroztik, dena ezin hobeto irten da.

Lehen aipatu duzu eski alpinoan egin zenituela urte batzuk. Zergatik erabaki zenuen uztea?

Aspertu egiten nintzela sentitzen nuen. Aitak ordurako snowa egiten zuen, eta ni ere askotan harekin joaten nintzen. Halako batean, konturatu nintzen snowarekin gehiago gozatzen nuela, eta geroztik mundu honetan murgilduta nabil.

Oso denbora gutxian emaitza on asko pilatu dituzu. Halere, 2020an Suitzan jokatutako Gazteen Olinpiar Jokoen ondoren egin zinen ezagun.

Halaxe izan zen. Orduan ez nintzen hain ezaguna, eta faboritoen artean ere ez nengoen. Hirugarren amaitu nuen, eta, han lortutako emaitzari esker, jauzi handia egin nuen.

Zure lorpenak kontuan hartuta, azkenaldian Lucas Egibarrekin alderatu zaituzte askok. Zer du horrek onetik zuretzat?

Iaz hasi ziren harekin alderatzen. Biak donostiarrak gara; Espainiako Kopan hasi ginen; nahiko ibilbide antzekoa egindakoak gara... Lucas gutxinaka aurrerapausoak emanez joan da aldiro, eta gaur egun munduko onena da snowboardean. Egiari zor, izugarrizko ilusioa egiten dit harekin alderatzen nautenean. Horrek esan nahi du jendeak pentsatzen duela ni ere hark lortu dituen gauzak lortzeko moduan nagoela, nigan sinesten dutela. Haren lorpenak izugarriak dira. Ibilbidea ikusi besterik ez dago! Hori kontuan hartuta, errespetu handia sortzen dit konparaketak. Baina, esan bezala, gustura hartzen dut.

Eta biak alderatzearen gauzarik txarrena zer da?

Presio handia sortzen didala! Beldurra ere ematen dit alderaketak. Jendeak nigan esperantza handia dauka jarrita, baina oso posible da Lucasek lortu dituen garaipenak inoiz ez lortzea.

Harreman handia al daukazu harekin?

Bai. Azken urtean hasi naiz batez ere harremana izaten. Udan batera egon ginen entrenatzen Suitzan, eta niretzat harekin entrenatzen ibiltzea opari handi bat izan zen. Munduko onena da. Izugarria da nola entrenatzen duen ikustea, eta harekin jaitsierak egitea. Uneoro ikasi egiten duzu. Asko erreparatzen diet hark egiten dituen gauzei. Oso erraz egiten ditu gauza asko, eta badirudi ez zaiola batere kostatzen: esaterako, bihurguneak hartzeko garaian egiten dituen mugimendu ezberdinak. Asko ematen digu harekin ibiltzeak. Ahal duen gauza guztietan laguntzeko prest egoten da. Beti esaten digu: «Noizbait laguntza behar baduzue, eskatu lasai».

Datorren urterako zerekin amesten duzu?

2022an Pekinen jokatuko diren Olinpiar Jokoetan parte hartzearekin amesten dut, baina badakit ia ezinezkoa izango dela han egotea. Senior mailan lehiatu beharko nuke, eta nahiz eta jakitun nagoen oso-oso zaila izango dela, saiatu egingo naiz. Oraindik ez dakit nire entrenatzaileek zer nahi duten datorren denboraldirako. Ez banaiz joaten, ez da ezer pasatuko. Oraindik oso gaztea naiz, eta aukera gehiago izango ditut etorkizunean. Olinpiar Jokorik ezean, Europako Kopa irabazten saiatu nahi dut. Nire ibilbiderako oso garrantzitsua litzateke.

Goi mailako kirola eta ikasketak uztartzea tokatzen zaizu. Nola daramazu?

Uste baino hobeto, egia esan. Iazko ikasturtera arte, Donostiako San Patricio ikastetxera joaten nintzen, baina eskola arrunt batean oso zaila egiten zitzaidan biak uztartzea. Denbora asko pasatzen dut kanpoan, eta hona etortzen nintzen aldiro azterketak izaten nituen. Dena nire kontura ikasi behar izaten nuen, eta, kurtsoa aurrera atera nuen arren, gauza ez zen batere erraza izan. Aurten, berriz, Bartzelonan egonda, ikasketak Internetez egitea erabaki dut. Batxillergoko bigarren ikasturtean nago, eta bi urtean egitea erabaki dut azkenean. Lasaiago ibiltzeko aukera izan dut aurten.]]>
<![CDATA[Himalaiarekin amesten jarraitzen dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1889/026/001/2021-04-13/himalaiarekin_amesten_jarraitzen_dute.htm Tue, 13 Apr 2021 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1889/026/001/2021-04-13/himalaiarekin_amesten_jarraitzen_dute.htm
JONATAN GARCIA
Lagunaren omenez

2017an Alberto Zerain zenarekin Annapurna (Nepal, Himalaia) 8.091 metro igo zuenetik, ohikoak dira Jonatan Garciarentzat (Barakaldo, Bizkaia, 1985) Himalaiarako bidaiak. Manaslu (Nepal, Himalaia, 8.156 metro) izan zen haren bigarren zortzimilakoa, 2018an. Juan Pablo Mohr izan zuen sokalagun. Baina, aldi berean, ezin izan zituen igo 2016an Broad Peak (Pakistan, Karakorum, 8.051 metro), 2018ko udaberrian Dhaulagiri, eta 2020ko neguan Everest. Azken espedizio hori Alex Txikonekin egin zuen, eroriko bat izan zuen Khumbuko haranean, eta espedizioa uste baino lehenago amaitu behar izan zuen. Txikonekin batera, Garcia da Himalaiara espedizio gehien egin dituen Euskal Herriko alpinista azken urteetan.

Ez da samurra izan aurtengo negua harentzat. Ali Sadpararekin batera, Mohr ere K2n desagertu baitzen. «Ezagutu nuenetik, oso harreman ona izan genuen, eta hainbat espedizio egin genituen batera. Kostatu egiten zait haren galera onartzea, eta jakitea ezin izango naizela berriro ere harekin mendira joan. Oso adeitsua eta maitagarria zen, eta, aldi berean, oso indartsua eta azkarra», nabarmendu du. Haren omenez igo nahi du oraingoan Dhaulagiri.

Martxoaren 10ean ekin zion espedizioari, eta Katmandun lau eguneko berrogeialdia egin eta gero abiatu zen goi mendietara. Bigarrenez saiatuko da Dhaulagiri igotzen. Lehenbizikoan, 7.800 metrora iritsi zen Mohrekin batera. Baina eguraldi txarraren ondorioz, etxerako bidea hartu behar izan zuten. Oraingo honetan, Stefi Troguet izango du ondoan. Oso aurrekontu txikiko espedizioa da: 11.000 euro ingurukoa. Oxigenorik gabe eta altuerako xerparik gabe saiatu nahi dute igotzen. Ohiko ibilbidetik egingo dute. «Batera egin izan ditugu igoera batzuk, eta konfiantza handia daukagu. Fisikoki eta teknikoki ondo moldatzen da Steffi, eta buruz ere oso gogorra da». Garciarentzat hirugarren zortzimilakoa litzateke bere ibilbidean, Annapurna eta Manaslu ostean.

CARLOS SORIA
Hamaikagarrenean agidanez

Martxoaren 29an ekin zion Carlos Soria (Avila, Espainia, 1939) alpinista beteranoak ere Dhaulagiriko espedizioari. Oraingoan ere espedizioa egiteko diru laguntzak lortzea izan du buruhauste. Nepalera abiatu aurreko egunetan eskuratu zituen. Haren adina 82 urte ditu eta gailurrera iristeko beharko duen laguntza kontuan hartuta, espedizioaren kostua 130.000 euro ingurukoa izango dela aurreikusten du.

Hamaikagarrenez izango da Soria Dhaulagiri mendiaren oinarrizko kanpalekuan. Aurrekoetan nahi baino lehenago itzuli behar izan zuen etxera. Dhaulagirirekin batera, Shisha Pangma (Txina, Himalaia, 8.027 metro) da hamalau zortzimilakoen zerrenda osatzeko gelditzen zaion mendi bakarra.

Baina gelditzen zaizkion biak igotzen ez baditu ere, Soriak dagoeneko arrasto handia utzi du Himalaian. Izan ere, igoak dituen hamabi zortzimilakoetatik hamar 62 urte baino gehiagorekin osatu ditu. Zerrendaren hasieran daude; Everest 62 urterekin; K2 65ekin; Kanchenjunga (8.586 metro) 75ekin; eta Annapurna 77rekin. Baina denetan gogoangarriena, Makalukoa (Nepal, Himalaia, 8.463 metro) izan zen. Oxigenoaren laguntzarik gabe eta 69 urte zituela iritsi zen tontorrera.

Azken urteetako ametsa izan du Dhaulagiri. Gailurretik ehun metrora gelditu zen hara egindako azken saiakeretako batean, eta litekeena da hau izatea azken ahalegina. Oraingo honetan ere Luis Miguel Lopez Soriano eta Sito Carcavilla izango ditu ondoan. Pandemiarengatik, etxean geratzeko aukera aprobetxatu zuen sasoian jartzeko, eta kamera hipobarikoa ere probatu zuen. Gutxik bezala ezagutzen du Dhaulagiri, eta argi azaldu ditu haren zailtasunak. «Hirugarren kanpalekua oso deserosoa da lo egiteko, eta gailurreko eguna oso luzea izaten da. Jendeak ulertu ez arren, hara itzuli nahi dut».

Gogotsu eta itxaropentsu dago Soria, eta bere belaunaldiko jendeari omenaldi egin nahi die gailurra lortuz gero. «Nire belaunaldiko jende asko hil da pandemiagatik. Gustatuko litzaidake jendea konturatzea adinekoak ere gai garela ilusioak izateko eta gauza garrantzitsuak egiteko. Gazte askorentzat eredu izatea pizgarria da. Bizitza ez da amaitzen erretiroa hartzen duzunean», azpimarratu du.

STEFI TROGUET
Zortzimilakoak pilatzen jarraitu nahi du

2019ko udan Nanga Parbat (Pakistan, Karakorum, 8.125 metro) eta udazkenean Manaslu (Nepal, Himalaia, 8.163 metro) igotzea lortu zuenetik, ezagun egin da Stefi Troguet alpinista (La Massana, Andorra, 1992) zortzimilakoen munduan. 2020rako ere, Gasherbrum I (Pakistan, Karakorum, 8.068 metro) eta Gasherbrum II (Pakistan, Karakorum, 8.035 metro) mendiak igotzeko asmoa azaldu zuen, baina COVID-19aren ondorioz bertan behera utzi behar izan zuen dena. Alabaina, iazko udan Alpeetan eta Pirinioetan entrenatzen ibili ondoren, erronka handiak ditu Himalaiara itzultzeko. Udaberrian, Dhaulagiri igotzeko saiakera egin nahi du; udan, berriz, K2 eta Broad Peak (Pakistan, Karakorum, 8.051 metro) igotzen saiatuko da.

Himalaian estreinakoz izan zen bi espedizio haietan, Nirmal Purja alpinistaren agentzia izan zuen bidelagun, baina, denen gainetik, Muhammad Ali Sadpara alpinista pakistandarra ezagutzeko aukera izan zuen. Hark erakutsitakoa ez du berehalakoan ahaztuko Troguetek, eta etorkizunean proiektuak partekatzeko asmoa ere bazuten. «Oso pertsona garrantzitsua zen niretzat, mendian aita baten parekoa. Asko kostatu zait haren desagertzea asimilatzea. Zalantza asko izan ditut K2ra joateko proiektuarekin, baina taldearekin hitz egin ostean, aurrera jarraitzea erabaki dugu».

Baina udan K2ra eta Broad Peakera joan aurretik, Troguet ere Dhaulagiri mendiaren oinarrizko kanpalekuan izango da, Jonatan Garciarekin. Aspaldi utzi zuen argi hamalau zortzimilakoak oxigenorik gabe igotzea zuela helburu, eta bide horretan saiatuko da buru-belarri hurrengo urteetan. «Hamalau zortzimilakoak oxigenorik erabili gabe igotzen saiatzea da nire helburua. Alpinismoaren historiari begiratzen badiogu, emakume gutxik lortu dute halakorik. Ez dut presarik, baina gogo handia daukat, eta finantzaketa lortzen badut, aurrera egingo du», azpimarratu du Troguetek.

COLIN O'BRADY
Everesteko eta Lhotseko zeharkaldia

Azken urteetako erronketako bat izan da Himalaian, Everest eta Lhotse (Nepal, Himalaia, 8.516 metro) mendiak oxigenorik gabe kateatzea. Asko izan dira saiatu direnak. Horien artean daude historiako bi alpinistarik onenetakoak: Ueli Steck eta Denis Urubko. Baina ez zuten lortu. Himalaiaren historian, bakarrak lortu du: Juan Pablo Mohr, 2019an. Steckek 2017an saiatu behar zuen, Tenji Sherparekin batera. Baina Nuptsen egokitzapen lanetan zebilela, eroriko baten ondorioz hil zen. Urubko, berriz, 2001ean saiatu zen Simone Mororekin batera, baina bertan behera utzi behar izan zuten ahalegina eguraldi txarraren ondorioz. Oxigenorik gabe hamalau zortzimilakoak osatzen hamabosgarren alpinista izan zen Urubko, eta askotan aitortu du zeharkaldi hori ez osatzea izan dela urte hauetan Himalaian gelditu zaion arantzetako bat.

Everest eta Lhotse jarraian igotzea, alpinismoan dagoen erronka handienetakoa da. Bi menditzar horietara igotzearekin batera, heriotzaren eremuan (7.500 metrotik gora) gutxienez 24 orduz egotea eskatzen du. Errekorrak ere ezarri dituzte zeharkaldi horretan. Bi mendiak lotzen Bizkorrena Mingma Dorchi Sherpa izan zen, 2019ko maiatzaren 27an. Oxigenoaren laguntzarekin egin zuen. Lehenbizi Everesteko gailurrera iritsi zen, 12:44an; eta, ondoren, Lhotsekora 18:45ean. Guztira, sei ordu eta minutu bat behar izan zituen, hain zuzen. Oraingo honetan, Colin O´Brady abenturazaleak (Washington, AEBB, 1985) egingo du saiakera.

Urte askotan triatloilari profesionala izan zen, baina, hura utzi ondoren, hainbat abenturatan murgilduta ibili da. Ez du lehen aldia izango Everesten. 2016an izan zen gailurrean oxigenoaren laguntzarekin. Orain ere zehazteke dauka erronka osatzeko ahaleginean jarraituko duen ibilbidea. Baina asmoa hor dago.

KAMI RITA
Everestera 25. aldiz

Everest mendian hainbat marka ezarri dira. Esanguratsuenetakoa da Kami Ritarena (Nepal, 1970). Orain arte 24 aldiz izan da munduko mendirik garaienean, eta aurtengoan beste behin igo nahi du. Hark lortutako errekorren artean, aipagarria izan zen 2019ko maiatzean aste berean bi aldiz igo zuela.

Baina ez da Everesten bakarrik ibilia Rita, haren ibilbidean zehar K2 eta Manaslu ere igoak ditu. Oparoak dira haren lorpenak. 1994an igo zen lehenbizikoz Everestera, 24 urte besterik ez zuenean. Haren aita Nepalgo lehen xerpetako bat izan zen, eta Lakpa anaiak ere hamazazpi aldiz igota dauka munduko mendirik garaiena. Gaur egun, Himalaian dabiltzan xerpen artean oso estimatua eta maitatua da Rita.]]>
<![CDATA[«Psikologorik onena kirola egitea izan da»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1933/027/001/2021-04-06/psikologorik_onena_kirola_egitea_izan_da.htm Tue, 06 Apr 2021 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1933/027/001/2021-04-06/psikologorik_onena_kirola_egitea_izan_da.htm
Istripua izan zenuenetik joan dira dagoeneko hiru urte. Gaur egun nola zaude?

Ondo nago. Azken hiru urteetako garairik onenean nagoela esan dezaket. Oso momentu zailak eta gogorrak bizitzea tokatu izan zait, baina azarotik bizitza arrunta egiten ari naiz, nahiz eta istripuak utzitako ondorioekin izan. Esan dezaket orain dela hiru urte egiten nuen bizitza egiteko moduan nagoela. Kirola egiteko zailtasun batzuk ditut, baina egiten dut.

Oraindik ere amesgaiztoak izaten al dituzu?

Ez, azkenaldian lo ere bikain egiten dut! Lo gutxi edo batere ez egindako gau asko igarotzea tokatu zitzaidan. Istripuko oroitzapenak askotan etortzen zaizkit burura. Egunero agian ez, baina edozein lekutan altuera batera igota nagoenean, ezinbestean etortzen zaizkit burura istripua eta erorketa. Hango bizipenak ez zaizkit oraindik ahaztu.

Istripua izan eta gero, beldurrak areagotu egin al zaizkizu?

Bai. Uste dut beldurra barneratuta daukadala. Ez dut beldur hitza erabiltzen, baina, ondo hausnartuz gero, beldurtiagoa naiz. Lehen egiten nituen gauza asko orain ez ditut egiten. Konfiantza asko galdu dut. Adi-adi egoten naiz, esaterako, balkoi batean nagoenean. Beti daukat eroriko ote naizen sentipen hori, edo, igogailu batean nagoenean, behera jausiko den irudipen hori. Lehen pentsatzen ez nituen gauza asko izaten ditut orain buruan. Ondo daramat hori dena, baina gorputza gehiegitan uzkurtzen edo tenkatzen zaidan sentipena izaten dut.

Zein dira gaur egun egiten ez dituzun gauzetariko batzuk?

Kirol arloko adibide bat aipatuko dut. Lehen, askotan, Oinditik Adarrarako bidean, Aballarrira igotzen nintzen. Harkaitz pixka bat duen gailurra da, eta, istripuaz gerozti,k ez dut handik pasatu nahi izan. Nahiko mendi airetikoa da, eta gailur lerro txiki bat ere badauka. Baina ez naiz handik pasatzeko gai. Askotan pentsatzen dut «Gaur bai, gaur saiatu behar dut!», baina beti atzera egiten dut. Bestalde, aurten, elurra etxetik gertu izan dugun honetan, eskien gainean jartzeko indarrik ere ez dut izan. Buruari esaten nion elurretara joateko beharrik ez neukala. Baina, egiari zor, berriro ere mina hartzeko beldurra neukan. Oso konfiantza txikia daukat nire gorputzarengan. Gehiago esango dut, apirilaren 17an egin nahi dudan erronkara ondo iritsiko naizen erabateko konfiantzarik ez daukat.

Hiru urte igaro eta gero, oraindik ere istripuko irudiak bizi-bizirik dauzkazu?

Bai, askotan etortzen zaizkit burura: zulo hartara nola jausi nintzen, nola gelditu nintzen erorketa hartan, zein pentsamendu izan nituen erortzen ari nintzen denboran; eta barruan igaro nuen denboran izan nituen nahigabeak. Ez ditut inoiz ahaztuko une haiek.

Istripua izan eta gutxira adierazi zenuenez, ez da asko behar hiltzeko. Esaldi horri denborak indarra areagotzen al dio?

Bai, geroz eta argiago daukat hori. Askotan pentsatzen dut zorte kontua ote den. Egunero ditugu zorigaiztoko gaitzak, istripuak, erabakiak... Inoiz ez nuen pentsatuko mendiko lasterketa batean horrelako zerbait bizi izango nuenik. Baina gauzak datozen bezala hartu behar dira, besterik ez dago. Amaren heriotzarekin ikasi nuen, ondo egotetik hiltzera oso denbora laburra igaro daitekeela. Hiru hilabete besterik ez ziren izan. Azken urteetan gauza asko pasatu zaizkit, eta horiek denak kudeatzea ez da erraza izan.

Erorketak eragindako lesioek albo kalteak utzi dizkizute?

Neuritis optiko bat izan dut ezkerreko begian. Horrek % 30eko endekapen bat eragin dit ikusmen begian. Hala, bai sukarra dudanean, baita esfortzuzko kirola egitean ere, ikusmena asko gutxitzen zait. Gauzak ilun ikusten ditut, eta begi bakarrarekin joango banintz bezala sentitzen dut. Denborarekin ohitu egin naiz, eta begiari sufriarazten diot. Hasiera batean asko sufritu nuen, baina azken bi urteetan egonkortu egin da. Denbora da jaitsiera azkarrik egiten ez dudala beldurraren eraginez. Izan dut aukerarik azkenaldian beste korrikalari batzuekin batean entrenatzeko. Baina ez diot inori baietzik esan. Leku ezagunetan ibiltzeak errespetua ematen dit.

Mendira entrenatzera joatean ohiturak aldatu dituzu?

Baietz esango nuke. Orain, sakelakoa beti gainean eramaten dut, eta, etxetik irtetean, beti esaten diot emazteari nora joango naizen.

Zeri izan diozu beldurrik handien hiru urte hauetan?

Mediku proba asko egin behar izan ditut denbora honetan, eta, askotan, horien emaitzen esperoan egotea oso nekagarria izan da. Medikuaren aurrean jarri, eta emaitza horiek entzuteko uneak oso gogorrak ziren. Ikusmenaren emaitza txarrak ikusi eta gero, gaitz okerragoak etor zitezkeela ere aurreratu zidaten, eta haien emaitzak zer emango zuten kudeatzea ez zen batere erraza izan. Zorionez, osasuntsu nago, eta gaur egun lasaiago joaten naiz direnak direlako probetara. Konturatu naiz emaitza horietako baten eragina izugarria izan daitekeela alde batera edo bestera izan. Bizitza erabat aldatzeko nahikoa da emaitza horietako bat ona ez izatea.

Egoera kudeatzeko, kanpo laguntza behar izan duzu?

Bai, eta handia. Hasieratik argi ikusi nuen laguntza beharko nuela. Berez, leku berrietara joatea ez dut gustuko, eta ez naiz medikuz mediku ibiltzen diren horietakoa. Konfiantza dudan medikuekin ibiltzea gustatzen zait, nahiz eta askotan ez asmatu. Lorik ez nuela egiten ikusi nuen, eta istripuarena ere hor zegoen. Hasieran, psikiatra batekin jarri nintzen harremanetan, arazo psikologikoak bainituen. Berak, psikologo baten beharra ikusi zuen, eta terapian hasi nintzen. Ez dakit lagundu didaten edo ez. Lagundu didana kirola egitea izan da. Fisikoki ondo ez egon arren, saiatzen nintzen oinez edo bizikletan saio txikiak egiten. Astean bost edo sei egunez zerbait egiten saiatzen nintzen.

Istripua izan eta hilabete batzuetara, erori zinen zulora joateko hautua egin zenuen.

Bai, ordurako jada psikologoarekin nenbilen. Zuloa ikusteko beharra sentitu nuen. Bizirik zergatik nengoen jakin nahi nuen, eta psikologoari galdetu nion ea hura ikusteak kalterik egingo ote zidan. Gorputzak eskatuz gero, joateko esan zidan. Intza alaba txikienarekin, Ainhoa emaztearekin, Gotzon Idirin suhiltzaile eta lagun minarekin, eta eskualdeko beste birekin bertaratu nintzen. Ez nuen nahi herrian, Arenas de Cabralesen [Asturias, Espainia], inork jakin zezan han nengoela, eta, horregatik, bezperan joan ginen, berandu xamar. Hurrengo egunean, zulora jaisteko dena prestatu ondoren, barrura nahiko lasai sartu nintzen. Ordu laurden batez, ixil-ixilik egon nintzen bertan. Istripuaren egunean atera zidaten argazki bat eraman nuen, idatzi txiki batekin, eta bertan utzi nuen. Bestalde, istripuaren egunean erlojua eta txilibitua galdu nituen, eta bertan zeuden burusi termiko batzuk aurkitu nituen.

Inpresio handia egin zizun

Bai. Handik bizirik irtetea mirari bat izan zela pentsarazi zidan. Handik erorita ez lehertu izana, ez sinestekoa da. Harkaitzez josita dago zuloa, ertz ezberdinez osatua, eta oraindik ere ez dakit nola saihestu nituen horiek guztiak! Zuloaren amaieran, animalia ezberdinen hezur pila bat zegoen, eta hori ere pentsatu nuen. Zorterik izan ez banu, nireak ere han egongo ziren. Zer pentsatua eman zidan, baina gustura egon nintzen bertan. Lasai sentitu nintzen neure buruarekin. Etorkizunean berriro joateko asmoa daukat.

Orain bizitza beste modu batera ikusten al duzu?

Orain arte beti pentsatu izan dut obsesioak ez direla onak. Askotan esan izan dut, bai entrenamenduekin, bai errendimendua lortu nahi izatearekin, baita elikadura gehiegi zaintzearekin ez zela obsesiboa izan behar. Alegia, ez direla gauzak muturrera eraman behar. Orain, aldiz, dortsal bat janztea obsesio bihurtu zait. Janzteko beharra sentitzen dut! Orain arte pauso asko eman ditut, eta onartu ere egin ditu. Baina orain osasunez nahiko ondo nago, eta agian dortsala jartzea izan daiteke lehen nuen bizimodura itzultzeko azken urratsa. Esfortzu ikaragarria egin dut sasoiko jartzeko, egunero daukat oinazeren bat, baina horiei ere aurre egin nahi diet. Gainerantzean, berdintsu jarraitzen dut. Gauza txikiekin gozatzen dut: lagunekin, naturarekin kontaktuan egoten... Konfinamenduak, lehen pentsatzen nituen gauzak oraindik eta gehiago finkatzeko balio izan dit.

Dortsala jarri aurretik, lehenik, apirilaren 17an, erronka bat duzu herrian. Nondik etorri da ideia?

Entrenatzen nenbilen, eta dortsala jartzeko eguna ere nahiko finkatuta neukan, maiatzerako izen emate pare bat egina bainuen. Dortsala etxe inguruan jartzeko aukerarik ez dudanez, herrian zerbait egin nezakeela pentsatu nuen. Buruntza inguruan nenbilela otu zitzaidan ideia, otsailean. Banekien bazela halako errekorren bat orain dela urte asko egina. Nik, orduko ibilbideari beste zati bat gehitu nahi izan diot. Familiakoei, lagunei eta herrikideei eskerrak emateko aprobetxatu nahi dut. Sufrimenduaren eta esfortzuaren bitartez gauzak lor daitezkeela erakutsi nahi dut. Hortik dator erronkaren leloa: Ezina, ekinez egina.

Nola imajinatzen duzu berriro ere dortsala jartzeko momentu hori?

Uste dut aurreko egunetan lasai egongo naizela, baina ziur nago irteera oso hunkigarria izango dela. Ez dut bakarrik dortsala jarriko, beti bezala, eta, lehiatzea gustatzen zaidanez, dena ematera aterako naiz. Ahalik eta azkarrena egiten saiatuko naiz, lehen esan dudan bezala, nire gorputzarekin oso konfiantza txikia baitut. Galtzen ikasi nuen aspaldi, eta esan dezaket oso ondo eramango dudala hori. Amestutako gauza bat lortzeko bidean izango naiz dena ondo joanez gero, nahiz eta, zoritxarrez, ez den Euskal Herrian izango. Jaenen [Andaluzia, Espainia] izango da, Espainiako Txapelketan. Lagunengatik eta gertukoengatik oso urruti izango da, baina niretzat egun handia izango da. Gozatzeko aukera izatea espero dut, eta, ahal bada, behintzat, minik hartu gabe ibiltzea. Nahiz eta hori ere aukeretako bat izan daitekeen lasterketa batean. Baina ez dut horretan pentsatu nahi.

Munduko Kopan ere egotekoa zara. Zein egutegi egiteko asmoa duzu?

Lasterketa gutxi dago inguruan, eta, aipatu bezala, lehena, Espainiako Txapelketa izango da. Ondoren, maiatza erdialdean, Munduko Kopako Skyrace des Matheysins [Saint Honore, Frantzia] lasterketara joateko asmoa daukat. Zegama-Aizkorrirako ere gogo berezia neukan, baina azkenean ez da egingo. 2022rako utzi beharko dugu. Ondo bidean, ekainean T3T-Tolosako Hiru Tontorretan egotea gustatuko litzaidake. Lasterketen inguruan egoten den giroa bizitzeko gogo handia daukat.

Eta etorkizunean non imajinatzen duzu zeure burua?

Neure burua mendian korrika imajinatzen dut. Oso lehiakorra naiz oraindik ere, eta lasterketetan ez dut asko galtzen, gehienez ere osasun pixka bat [barrezka]. Mentalki, asko ematen didate lasterketek, eta, ez daukat behar berezirik irabazteko. Lortzen badut, pozik amaitzen dut, gehienbat une horretan irten garen guztietatik azkarrena izan naizelako. Baina hamargarren egin edo laurogeigarren egin, etekin berdina ateratzen diogu. Postua ez da garrantzitsuena. Bestela, naturarekin kontaktuan egoten jarraitu nahi nuke, eta, familiarekin bada, askoz hobe.
]]>
<![CDATA[«Alpinismoaren geroa bide luze eta teknikoetan ikusten dut»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2000/026/001/2021-03-30/alpinismoaren_geroa_bide_luze_eta_teknikoetan_ikusten_dut.htm Tue, 30 Mar 2021 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/2000/026/001/2021-03-30/alpinismoaren_geroa_bide_luze_eta_teknikoetan_ikusten_dut.htm
Gasteiz aspalditik da alpinisten sehaska, baina zuri nondik datorkizu mendirako zaletasuna?

Gurasoek txikitatik eramaten gintuzten anaia eta biok mendira, Pirinioetara. Ni jaiotzerako, gurasoek eta osaba-izebek apartamentu txiki bat erosia zuten Salent de Gallegon [Aragoi, Espainia], eta betidanik joan izan gara, ia asteburuero. Anaia txikiagoak eta nik han egin ditugu gure lehen esplorazioak [barrezka]. Ordurako, gurasoek ere zerbait eskalatzen zuten, eta hortik datorkigu mendizaletasuna. Saskibaloian ere ibili nintzen, 14 urtera arte edo. Ondoren, eskalatzen hasi nintzen. Ordurako, Irati Andak kudeatzen zuen eskaladako teknifikazio talde bat bazegoen Gasteizko Estadio kiroldegian. Urte batez saskibaloia eta eskalada uztartu nituen arren, eskaladan saiatzeko hautua egin nuen.

Eskaladan hasi bezain laster, txapelketetan parte hartzeari ekin zenion. Nola duzu gogoan?

Bai, halaxe izan zen. Euskal Mendi Federazioaren eskaladako teknifikazioan hasi ginen. Anda K2 eskalada horman hasi zen eskalada eskolak ematen, eta ni ere hara joan nintzen, beste batzuekin. Tartean ziren Julen Berrueko eta Mikel Madinabeitia ere. Ordurako, Mikel Linazisoro ere bertan zegoen, naiz eta urte batzuk gazteagoa izan. 20 urtez azpiko mailara arte ibili nintzen lehiatzen, baina ez ninduen bereziki erakartzen. Astean zehar entrenatzeko aukera nuelako ibiltzen nintzen gehienbat. Niretzat aitzakia bat zen ondoren arrokan indartsuago sentitzeko. Halere, ezin dut ukatu txapelketen garaia oso garai polita izan zela.

Eskalada utzi zenuen, baina handik gutxira federazioaren alpinismoko teknifikazio taldean igaro zenituen urte pare bat.

18 urte nituenean, eskalada utzi eta gutxira, federazioan sartzeko aukera izan nuen. Probak ere egin zituzten taldean egoteko, eta nik haiek pasatu nituen. Halere, federazioan izandako gaizki ulertu batzuengatik edo, azkenean ez zuten talderik osatu. Dena atzeratu egin zen urte pare batez. 20 urterekin, taldea atera zuten, eta hor barneratu nintzen bi urtez.

Zer oroitzapen duzu federazioan igarotako urte haietaz?

Nire ibilbidean egin dudan ibilbide logiko batean ikusten nuen neure burua, teknifikazioan sartu nintzenean. Ordura arte ere, irteera batzuk egindakoa nintzen, esaterako Adolfo Madinabeitiarekin, eta aitak ere asko lagundu digu alde horretatik. Anaiak eta biok beti izan dugu haren babesa, eta teknifikaziokoa ere beste jauzi bat izan zen. Oso urte politak izan ziren haiek ere. Talde polita osatu genuen, eta anaia txikia ere gurekin zegoen, baita Berrueko eta Tasio Martin ere. Mendira gozatzera joaten ginen, eta alde horretatik oso oroitzapen polita daukat, esaterako Europako gailurretara egindako lehen irteeraz, eta Alpeetara egindako azkenaz. Oso eskalada politak egin nituen.

Gutxinaka jauziak emanez joan zara zure ibilbidean. Azkena, Espainiako alpinismoko taldera egin zenuen. Nondik sortu zen aukera hura?

2018an izan zen. Espainiako selekzioan sartu nintzen arte, bertako hautatzailea den Mikel Zabalza ez nuen pertsonalki ezagutzen. Sobran ezagutzen nuen haren ibilbidea, eta nire erreferentzietako bat ere izan da. Oso erlazio estua daukagu, eta gaur egun oraindik eta gehiago miresten dut. Egia esan, ez dakit ziur nork esan zidan bertako frogetara aurkezteko. Probak egiteko gonbita luzatu zidaten, eta bi eguneko irteera izan zen. Denetik egin behar izan genuen; izotzetan eta arrokan eskalatu, erresistentziako proba batzuk, eskiatu... Ander Zabalza nafarrarekin batera hautatu ninduten. Aurretik, bertan egonak ziren Iker Madoz eta Mikel Ajuria ere. Hiru urterako selekzioa zen, eta berez iaz amaitu behar genuen, baina pandemiarengatik aurten ere bertan izango naiz.

Zer irakatsi dizu hiru urte hauetan Mikel Zabalzak?

Egunero ikasten da zerbait Zabalzarekin! Esperientzia izugarria dauka pilatuta, eta mendian igaro dituen ordu guztiak konta ezinak dira. Askotan guretzat estutasun une bat izan daitekeena, berak oso lasai hartzen du egoera hori. Logistika aldetik ere asko ikasi dut; irteerak nola antolatu, erabakiak nola hartu, eguraldia aztertu, zer material hautatu... Teknifikazioa ez da eskalatzea bakarrik, eta alpinismoan askotan baldintzak oso denbora gutxian aldatzen dira. Erabakiak hartzen jakin behar da, eta estrategia ondo menderatzea ezinbestekoa bihurtzen da. Alde horretatik, asko lagundu digu Zabalzak. Maisua da gauza horietan guztietan!

Asko exijitzen al dizue?

Oso gizon lasaia da, eta agian ez du exijentzia hori asko transmititzen. Gauzak ondo egitea gustatzen zaio, eta guk ere motibazioa sobran dugu oraingoz [barrezka]. Gurekin ez dauka tiraka ibili beharrik! Oso gauza politak proposatzen dizkigu, eta askotan gu frenatzen ibiltzea tokatzen zaio.

Teknifikazio zentroei buruz, eta aldi berean gazteei buruz, aipatzen da gaur egun ez duzuela konpromisozko gauzarik egiten. Iritzi bera al duzu?

Askok, agian, konpromisoa eta arriskua nahasten dituzte. Guk gaur egun, eguraldi fidagarria izateko tresnak ditugu, telefonoaren laguntza, aplikazioak... Gaur egun hainbeste arrisku ez pasatzeko tresnak izateko zortea daukagu. Gure aldetik konpromiso handiko gauzak egiten ditugula argi daukat, eta iruditzen zait geroz eta gauza teknikoagoak egiten ditugula. Ondo prestatutako alpinistak gara, eta alde horretatik beldurra ere kudeatzea tokatu izan zaigu. Gaur egungo materialak bikainak dira, eta segurtasun handiarekin ibiltzen gara.

Esan daiteke gaur egungo alpinistak zortzimilakoetatik aldendu zaretela?

Beste bide bat hautatu dugula esango nuke. Gurea alpinismo teknikoagoa da zalantzarik gabe, nahiz eta altueran oraindik ere gauza oso politak egiteko aukera badagoen. Altuerak ez du konpromisoa areagotzen, ezta gutxiago ere. Zortzimilako batean egon zaitezke bide arruntetik igotzen, eta agian altuerak baldintza zaitzake. Muga fisiko hori sentituko duzu, ziur, baina horrek ez dio konpromiso maila igoko. Jende gehienak uztartu egiten ditu alpinismoa eta zortzimilakoak, eta ez zait asko gustatzen. Nik argi daukat 7.000 metroko mendietan bide tekniko zailak eta luzeak irekitzeko aukera gehiago daudela. Uste dut alpinismoaren etorkizuna bide horretatik doala. Zortzimilako bat bide arruntetik igotzeak ez nau batere motibatzen.

Babesleak lortzeko ere badirudi zortzimilakoetara joatea ezinbestekoa bihurtu dela. Zer diozu?

Nire kasuan, materialarekin laguntzen didate. Baditut babesle batzuk: Rab, Totem, Camp... baina dirurik ez didate ematen. Oso zaila da zuzenean alpinista bat babestea, nahiz eta bekak edo diru laguntzak sortzen diren noizean behin, esaterako, Azpeitiko Joxe Takolo edo Urretxuko Xabier Ormazabal bekak.

Goi mendietara joateak ez al zaitu erakartzen?

Orain artean harrapatu dudan altuerarik handiena 6.500 metrokoa izan da. 2019ko udan, Lenin Peakera [7.134 metro, Pamir mendikatea, Kirgizistan] joan ginen eskiekin jaisteko asmoarekin, baina ez genuen lortu. Abuztuaren amaieran joan ginen, eta nahiko berandu da harako. Egun batean 6.000 metroren inguruan ibili ginen eskiatzen, baina gailurraren egunean oso eguraldi txarra izan genuen, eta ez genuen gailurrik zapaldu. Halere, ez dut baztertzen etorkizunean goi mendian ibiltzea.

Altuerara ondo egokitu al zinen?

Baietz esango nuke, eta hori ere muga bat izaten da alpinisten artean. Nik ere egun txar batzuk pasatu nituen, baina espedizioaren amaieran indartsu sentitzen nintzen. Dakitenek diote hori ere hobetu daitekeela, baina berezkotik ere eduki behar izaten da. Asko dira lehen bi irteeratan ondo egokitu ez direnak, eta joatearen ondorioz ondo moldatzen amaitu dutenak. Ikusi nuen ez nintzela azkar moldatu, baina sentitzen dut denbora hartuta eta gauzak ondo eginda maila ona emateko moduan egon naitekeela.

Juan Vallejoren, Mikel Zabalzaren edo Alberto Iñurrategiren ondoren, hutsune handi samarra sumatu da Euskal Herrian azken urteetan. Gaur egun osasuntsu al dago euskal alpinismoa?

Tartean jendea egon da, nahiz eta agian ez izan izen ezagunak, esaterako, Iñaki Arakistain edo Joseba Larrañaga. Haiek ere gauza politak egin dituzte! Eta orain belaunaldi berri bat bagatozela ematen du, esaterako, lehen ere aipatu ditudan Iker Madoz eta Julen Berrueko. Alpinismoa Euskal Herrian osasuntsu dagoela esango nuke; ikusi besterik ez dago zenbat jende dabilen eskalada hormetan eta harkaitzetan eskalatzen.

Beldur handia pasatzea tokatu zaizu mendian?

Beldurra ez nuke esango, baina estutasunen bat pasatakoa naiz. Beldur puntua behar du gizakiak. Agian, gaur egun dauden baliabideekin, kirol eskaladan esaterako, inork ez du beldurrik pasatuko, baina edozein harkaitzetan egindako hutsegite bategatik gauzak okertzeko ez da asko behar izaten hamar metroko eroriko bat izateko, nahiz eta aseguratuta egon. Tentsioa izatea ezinbestekoa da!

Beldurra kudeatu al daiteke?

Bai, noski. Esperientzia geroz eta handiagoa izan, beldurrak ere erlatibizatu egiten dira. Alpinista baten gauzarik garrantzitsuena burua da. Askotan, nekerik handiena izanda ere, egin dezakezula sinisten baduzu, lortu egingo duzu.

Etorkizun hurbilean, espedizioren batean ikusiko zaitugu?

Espainiako taldearekin aurten amaituko dut, baina baditugu bidaia pare bat antolatuta. Ekainean, Kaukasora joatea pentsatuta daukagu, eta urrian, berriz, Nepalera joango gara. Bertan, bide berriak igotzen saiatuko gara, 6.800 metro inguruan. Gauza berriak esploratzera goaz. Etorkizunera begira, ideia gehiegi dauzkat buruan [barrezka].

Gaur egun mendiko gidari izateko ikasketak egiten ari zara. Bide horretatik bideratuko al duzu etorkizuna?

Asmoa hori da. Asko gustatzen zait jendearekin mendira joatea eta nire pasioa transmititzea. Alde horretatik, oso lan polita izan daiteke etorkizunean. Konpromiso handiko lana da, baina ez dit beldurrik ematen lana eta pasioa uztartzeak. Frantzian edo Italian ez bezala, Euskal Herrian oraindik ere ez dago oso garatuta mendi gidariaren zeregina, baina badirudi gutxinaka gauzak aldatzen ari direla. Oso ofizio polita izan daiteke mendiari lotuta jarraitzeko.]]>
<![CDATA[Urteetan ikasitakoa praktikan jartzen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1905/024/001/2021-03-23/urteetan_ikasitakoa_praktikan_jartzen.htm Tue, 23 Mar 2021 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1905/024/001/2021-03-23/urteetan_ikasitakoa_praktikan_jartzen.htm «Kirolari herrikoien aurrerapausoek asebetetzen naute gehien»

Hainbat urtez goi mailako kirolari izan zen Nerea Martinez Urruzola (Iruñea, 1972). Triatloian hasi zen, baina gero raidetan eta mendi lasterketetan egin zituen hainbat urte. Garaipenez jositako ibilbidea osatu zuen. Gaur egun, kirola egiten du oraindik ere, baina entrenatzaile ezaguna ere bada.

Osteopata da ogibidez, eta Kiroletako Irakasle izateko ikasitakoa da. Entrenatzaile izateko hainbat ikastaro egin ondoren, gaur egun pilateseko monitore gisa ere badabil. Osteopatiako ikasketak egiten ari zela sortu zitzaion kirolariak entrenatzen hasteko aukera: «Nirekin batera korrika egitera irteten zen korrikalari batek aipatu zidan ea aukera ikusten nuen bera entrenatzeko. Ordura arte pilatutako esperientzia tarteko, baietz esan nion. Gerora, kirolari gehiago etortzen hasi zitzaizkidan, eta konturatu nintzen zerbitzu hori eskaintzeko moduan nintzela». Gaur egun, Nereamartinezurruzola.com webgunearen bidez egiten du.

Hasi zenetik hamabost urte joan dira dagoeneko. Hasierako entrenaldi haiek mendiko lasterkariekin egin bazituen ere, azkenaldian, triatloilariekin ari da batez ere. Bera ere sorpresaz harrapatu duen arren, azaldu du lan desberdinak egiteko aukera sortzen ari zaiola. Pozik dago horregatik, aberasgarria baita bere jardunarentzat.

Azken urteetan entrenatu dituen kirolarien profila zein den galdetutakoan, azkar erantzun du: «Mendi korrikalariak, errepidean korrika ibiltzen direnak eta triatloilariak dira batez ere. Besteak beste, Sergio Jimenez eta Julian Morcillo mendi korrikalariak entrenatu ditut. Gaur egun entrenatzen ditudanen artean, Fabian Venero gazteak itxura bikaina du: 16 urte besterik ez ditu, eta dagoeneko Senior mailan gauzak lortzen ari da».

Gaur egungo kirolari gehienen arazorik handiena denbora da haren ustez. Berak prestatzen dituen kirolari gehienak ez dira goi mailako kirolariak, eta lana, familia eta kirola uztartu behar izaten dituzte egunerokoan: «Gauza asko dituzte buruan. Ondo aprobetxatu nahi izaten dute kirolerako daukaten denbora apurra: horretarako joaten dira gehienak entrenatzaile batengana. Hori da nire eginkizunaren alderik zailenetako bat: kirolaren denbora eta errendimendua ondo uztartzea». Ez da erraza izaten oreka bat lortzea bien artean.

Egokitzeko beharra

Urruzolak argi dauka ezinbestekoa dela kirolari bakoitzaren egunerokora moldatzea. Askotan aldatu behar izaten dituzte aurreikusitako entrenamenduak, baina badaki hori dela bere langintzaren zatietako bat. «Astea ondo antolatzea zaila da. Gehienok izaten ditugu aldaketak eguneroko asmoetan. Hala ere, saiatzen naiz segida bat ematen lan saioei, hori ere funtsezkoa baita aurrerapausoak emateko».

Bakoitzari egokitutako entrenamendu bereziak prestatzen ditu: «Jendeak asko eskertzen du bere gainean egotea, arduratzen zarela ikustea, jarraipena egiten diezula ohartzea... Gaur egun, Training Peaks programarekin ibiltzen naiz lanean, eta harremana oraindik ere gertuagokoa da kirolariarekiko. Oso gustuko dut jakitea bakoitza nola dabilen, zein sentsazio dituen eta entrenamendua ondo daramaten».

Entrenatzaile bakoitza diferentea da. Goi mailako kirolariekin aritzen direnek emaitzak izaten dituzte helburu nagusi, baina ez da Urruzolaren kasua; beste gauza batek asebetetzen du: «Kirolari herrikoiek nola hobetzen duten ikusteak asebetetzen nau gehien, espero ez zuten maila lortzen ari direla ikusteak». Azkenaldian gehien asebete duen kirolari baten inguruan galdetuta, ez du asko pentsatu beharrik izan: «Iazko konfinamendua amaitu eta kirola egiten hasi zen korrikalari baten kasua aipatuko nuke. Pisu handia zeukan, eta esan zidan lasterketa luze batean parte hartu nahi zuela. Lehen asmoa oinez egitea zen. Hamar minutu ere ezin zituen korrika egin. Ia urtebete geroago, hamabost kilo baino gehiago argaldu da, eta dagoeneko 30 kilometro egiten ditu korrika. Horrelako adibideek indarra ematen didate nire eguneroko jardunean aurrera jarraitzeko». Hor entrenatzailearen garaipena.

IRATI ANDA
«Askotan tokatzen zait eskalatzaileekin lan psikologikoa egitea»

Euskal Herriko eskaladaren munduan izenik ezagunenetariko bat da Irati Andarena (Gasteiz, 1982). Espainiako txapeldun izan zen hainbat urtez, eta ondoren munduko onenekin ibili zen lehian. Eskumuturrean izandako lesio bat zela medio, 2015ean lehiaketak uztea erabaki zuen Andak.

Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren Zientziatan lizentziaduna da, eta 2010ean hasi zen lehen eskalatzaileak entrenatzen. Ikasketetako azken urtean goi errendimenduan sartu zen bete-betean, eta ordurako jada gustuko zituen entrenamenduak eta fisiologia. Oraindik ez ditu ahaztu bere esanetara izan zituen lehen eskalatzaileak: «Gasteizko rokodromoan ibiltzen ginenekin hasi nintzen. Unibertsitateko praktikak ere Estadio Fundazioko rokodromoan ibiltzen zirenekin egin nituen. Sei eskalatzaile ingururekin hasi nintzen. Inoiz ez zait gustatu talde handiekin lan egitea».

Gaur egun ere eskalatzaileak entrenatzen ditu. Haiekin gertuko kontaktua izatea gustatzen zaio. Gaur egun, eskalada aisialditzat duten eskalatzaileekin aritzen da gehienbat: «Gehienak ez dute errendimendu zehatzik bilatzen. Indartsu jarri nahi dute, baina beste gauza asko hobetzeko ere lan egiten dugu. Psikologikoki ere gauza asko hobetu daitezke, eta eskaladan garrantzi handia dauka buruak. Nik bizi izan ditudan bizipenak eta beste eskalatzaileek helarazi dizkidaten kezkak partekatzea gustatzen zait haiekin. Eskalatzaileekin komunikazio zuzena izatea ezinbestekoa iruditzen zait». Andak berak gutxik bezala daki psikologia zer garrantzitsua den eskaladan. Gaur egun, bera da askotan psikologia lanak egiten ibiltzen dena.

Garai bateko entrenamenduetatik gaur egungo entrenamenduetara ikusten du alderik: «Nire garaian, zortzi ordu ere entrenatzen ginen. Orain konturatzen naiz bolumenarekin pasatu egiten ginela. Gaur egun, denbora gutxiago entrenatzen dira eskalatzaileak, gehienek lana egiten dutelako». Biak uztartzea izaten da zailena.

Entrenamenduen kalitatea ere hizketagai izaten da sarritan eskalatzaileen artean; baita taktika eta txapelketetarako prestakuntza espezifikoa ere. Andak ezinbestekoa ikusten du egoerara egokitzea.

Eskalatzaileek sufritzen duten beldurrik handienetakoen artean, bi bereizten ditu Andak: erorikoak eta lesioak. «Eskalatzaileen artean oso ohikoak dira. Lesio baten ondoren nola ekingo ote dioten berriro ere, berriro ere maila berean jarriko ote diren... Beldurra kudeatzea ere oso garrantzitsua da. Horregatik, niretzako oso garrantzitsua da pertsonak ondo ezagutzea».

Errendimendutik harago

Eskalatzaileen artean ere gero eta gehiago jartzen dira entrenatzaile baten eskuetan, eta are gehiago eskalada Tokioko Olinpiar Jokoetan egongo dela jakinarazi zutenetik. «Entrenamendu aldetik, uste dut oso egoera politean gaudela. Aukera ezberdin asko dago: etengabean errendimenduaren bila doazenak, lasaiagoak direnak eta hain metodikoak ez direnak, arlo zientifikoan lanean dabiltzanak... Eskalatzaile asko dago elikadura eta psikologia lantzen dutenak, eta horrek balio erantsi bat ematen dio entrenamenduari».

LIDE LEIBAR
«Lehen, gero eta gehiago hobe izaten zen; gaur egun, gauzak asko aldatu dira»

Oso gaztetatik mendiko eskian ibili da Lide Leibar (Oiartzun, Gipuzkoa, 1993). Orain dela hiru urtera arte euskal selekzioan aritu ondoren, lehia alde batera uztea erabaki zuen. Gaur egun, selekzioko hainbat eskiatzaileren entrenatzailea bihurtu da.

Leibarrek Gasteizen osatu zituen Jarduera Fisikoaren eta Kirol Zientziaren ikasketak. Horretaz gain, Espainiako Olinpiar Batzordeak antolatutako Olinpiar Errendimenduko masterra amaituta dauka. Nahiko berria da entrenatzaile lanetan: «Pandemia garaian izan nuen zerbait berria sortzeko beharra. Ordura arte, batzuekin ibilia nintzen entrenamenduak antolatzen, baina, konfinamenduan denbora soberan nuenez, web orri bat sortu nuen, [Lideleibartraining.com], entrenamenduak eskainiz. Gaur egun ez ditut mendiko eskiatzaileak bakarrik entrenatzen. Osasun aldetik ohitura onak eta gomendioak hartu nahi dituztenekin ere aritzen naiz».

Errendimendua bilatzen duten hainbat kirolari ere entrenatzen ditu: besteak beste, mendiko eskiko euskal selekzioko hainbat eskiatzaile eta mendiko korrikalariak. Aitortu du kirolariek, orokorrean, gauza ezberdinak eskatzen dizkiotela: «Badira batzuk hasiberriak direnak, eta horiek nahikoa dute errutina soil batekin. Gauzak asko aldatzen dira errendimenduari begira daudenekin alderatuta»

Bere lanaren zailtasuna ondorengoa da: «Askori kosta egiten zaie sentsazioak adieraztea edo kontatzea. Egia da zailtasun handirik ere ez didatela ematen. Haiekin harremana ona eta gertukoa izatea gustatzen zait». Denbora nondik atera izaten da oiartzuarraren ustetan ere beregana jotzen duten kirolarien arazorik handiena.

Entrenamenduen bolumenaren gaiaz ere mintzatu da: «Ni gehienbat mendiko eskian ibili naizelako, hangoak ditut erreferentziak. Orain dela urte batzuk, dena kilometroak egitea zen; zenbat eta gehiago, hobe. Orain, berriz, kalitatezko entrenamenduak egiten saiatzen gara». Hori da kirolariek bilatzen dutena, hain zuzen.

Gabezia handi bat, elur falta

Leibar ere ez dute emaitzek bakarrik asebetetzen. Azpimarratu nahi izan du jendea entrenamenduekin pozik ikusteak eta entrenamenduen bidez sasoiko jarri dela ikusteak ere poz izugarria ematen diola. «Egia da goi-errendimenduan emaitzek agintzen dutela gehienbat, baina niretzat askoz ere garrantzitsuagoa da urtetik urterako hobekuntza, zalantzarik gabe».

Mendiko eskian oraindik ere asko hobetu daitekeela iruditzen zaio, baina argi utzi nahi izan du Euskal Herriko eskiatzaileek gabezi handi bat dutela: «Oso gutxitan izaten dute elurretan entrenatzeko aukera. Agian hor egon daiteke hobekuntzarik handiena etorkizunari begira; alegia, teknika hobetzeko elurretan entrenatzea».]]>
<![CDATA[«Eskalatzaile baten maila bistaz egindako lorpenek erakusten dute»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1913/026/001/2021-03-16/eskalatzaile_baten_maila_bistaz_egindako_lorpenek_erakusten_dute.htm Tue, 16 Mar 2021 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1913/026/001/2021-03-16/eskalatzaile_baten_maila_bistaz_egindako_lorpenek_erakusten_dute.htm
Gazteei esplikatu beharko bazenie nor den Leire Agirre, nola egingo zenuke?

Azpeitiarra naiz jaiotzez. Eskolarekin egindako irteera batean hasi nintzen eskalatzen, 12 urterekin, Xoxote inguruko harrobian. 14 urte beteta nituela, Azpeitiko kantera deritzogun lekuan hasi nintzen gora eta behera. Orduan, jendea jada ibiltzen zen herrian eskalatzen. Denborarekin, eskaladarekin kateatuta gelditu nintzen zeharo. Orduko pasio berarekin edo gehiagorekin bizi dut eskalada eta bere inguruan dagoen bizia.

Eskaladarengatik oso goiz utzi zenituen ikasketak.

Bai. 17 urterekin, eskalatzen ikastea zen nire helburua. Orduan, gradua edo maila igotzea zen helburu bakarra. Irteera asko egiten hasi nintzen: Etxaurira [Nafarroa], Riglosera [Aragoi, Espainia]... 20 urterekin txapelketak jokatzen hasi nintzen. Hala ere, urte haietan, masaje-emaile izateko ikastaro batzuk egin nituen Tolosan [Gipuzkoa]. Oso gustuko nuen. Gurasoek kafetegi txiki bat zuten Azpeitian, eta bertan ere lan pixka bat egindakoa naiz.

Gogoan al duzu jokatu zenuen lehen txapelketa?

Uste dut Euskal Herriko Txapelketa bat izan zela, Errenterian [Gipuzkoa]. Bertan izan ziren, besteak beste, Josune Bereziartu eta Beatriz Jimenez. Oso estruktura sinplea zen. Kalean bertan jarri zuten, eta irteera bakarra zuen. Orduan ez zegoen gaur egungoen antzeko estrukturarik, ezta ekipatzailerik ere. Dena berria zen. Jendeak eskalada zer zen ikusteko prestatutako hormak ziren batez ere. Orduan, bazirudien denak hormara joan behar zirela eskalatzera, eta handik aurrera ikusi zen eskaladako txapelketak jokatzeko aukera ere bazela.

Espainiako Txapelketa ere oso goiz irabazi zenuen lehenbizikoz. Zer gogoratzen duzu irabazitako lehen txapelketa haren inguruan?

1995ean izan zen; Gasteizen jokatu genuen. Ordurako, Espainiako Kopako proba pare bat jokatuak nituen, eta nahiko ondo ibili nintzen. Finaletarako ere sailkatzen nintzen. Baina 1995eko hura mugarria izan zen: Josune Bereziarturi irabazi nion, eta nire izena ezaguna egiten hasi zen eskaladaren munduan. Asteburu hartako bitxikeria bat kontatuko dizut. Txapelketaren bezperan, lagun batzuen etxean egin nuen lo, eta gau horretan amestu egin nuen txapeldun nintzela. Izugarria izan zen! Gauzak asko aldatu ziren, eta aurreikusten nuen etorkizunean gauzak askoz gehiago aldatuko zirela oraindik ere.

Hurrengo txapelketa garrantzitsua Munduko Kopa izan zen.

Bai. Pragan izan zen estreinakoa, 1997an. Hamazazpigarren postuan sailkatu nintzen. Oso emaitza ona zen ordurako, eta gustura sentitzen nintzen lehian. Txapelketetan lehiatzeko balio egin behar da. Aukera ezin hobea izan zen hura niretzat, orduan nuen maila baino hobeagoa erakusteko. Buruz, beti oso indartsua izan naiz, eta arreta handia lortzen nuen txapelketetan lehiatzen nintzenean. Zerbaitetan jartzen nintzenean, horretara soilik egoten nintzen.

Zer behar da eskaladan ondo lehiatzeko?

Zaila da hori erantzuten! Nire kasuan, esaterako, Munduko Kopan laugarren postua lortutako bi aldietan, ez nuen ezerekin arreta galtzen. Eskaladan bakarrik nuen arreta! Eta egiten ari nintzen hura, gainera, oso gustura egiten nuen. Hala ere, egia da txapelketen errutina loteria baten antzekoa izaten dela. Dena bikain planifikatzea eskatzen du; bi edo hiru sasoi puntu on bilatu; egunak ere osoa behar du… Ordurako jada entrenatzaileen papera oso garrantzitsua zen.

Garai haietan ere asko entrenatzen al zineten?

Bai, asko. Askotan, egunean bi aldiz ere bai! Orduan ere ez ginen batere gaizki entrenatzen. Nik, esaterako, Jon Iriberrirekin Fadurako goi mailako zentroan ibili nintzenean, emaitza bikainak lortu nituen. Egia da gaur egun planifikazio handiagoa duela denak, baina iruditzen zait lesioak ere askoz gehiagotan izaten direla.

Alemaniara ere joan zinen bizitzera. Nolatan?

Lehen aipatutako Espainiako lehen txapelketa hura eta gero izan zen, uda hartan. Zehazki, Frankenjurara joan ginen. Ehun kilometro koadroko eremua da, ikusgarria, eta eskalatzaileentzako, paradisua. Hurrengo urtean, berriro ere itzuli egin nintzen Kataluniako lagun batzuekin. Han ezagutu nuen Herbert Gsttotner eskalatzailea. Izugarrizko maila zuen, eta harekin bizitzen egon nintzen bertan. Aukera izan nuen Europa ezagutzeko. Izugarrizko zentroetan entrenatu, eta eskaladako hainbat eremu garrantzitsutan eskalatu nuen, baita alemana ikasi ere.

Zailtasunean hainbat urtez ibili eta gero, boulderrean lortu zenuen Munduko Kopan inoiz lortutako emaitzarik onena, 2000. urtean.

Halaxe izan zen, bai! Ordurako, Pedro Pons, Dani Andrada eta beste batzuekin Espainiako Mendi Federazioaren taldean nengoen. Munichen geunden; izugarri gustura sentitu nintzen, eta, txapelketa bikain baten ostean, laugarren amaitu nuen. Final dezente lortu nituen, Birminghameko bosgarren postua eta Moskuko seigarrena barne. Esperientzia aberasgarria izan zen oso.

Zazpi aldiz Espainiako txapeldun, Munduko Kopan bederatzi urtez... Presioa gertutik sentitu al zenuen azken urteetan?

Orduan ere norberak sentitu behar zuen presioa, eta ni ere gertutik sentitzen hasi nintzen. 2006an lehiatzen ibili nintzen, baina errutina bihurtzen ari zen dena. Gauzak ez nituen jada hain gustura egiten; erritmoa izugarria zen... Ziklo bat amaitzen ari zela ikusten nuen. Azken urteetan, gaztetan izan ez nuen presioa sentitu nuen. Konturatu nintzen besteentzako eskalatzen nuela.

Eskalatzaile askok graduz igotzea besterik ez dute buruan. Zu ere horietakoa izan al zara?

Nik ere gaztetan hori nuen buruan: 8a zailtasuna lortzea. Helburua lortzeko, argi neukan jauzi txikiak eman behar nituela. Azkenean, 1999an lortu nuen, Oñatin [Gipuzkoa], Simonides 8b+ kateatuta. Bide hura oraindik beste emakume batek bakarrik kateatu du: Josune Bereziartuk. Orduan, Patxi Usobiagarekin entrenatzen nintzen, Eibarren [Gipuzkoa], eta rokodromoa eta harkaitza partekatzen genituen. Bikain etortzen zitzaigun bi diziplinak entrenatzea. Denborarekin, 8b+ zailtasuneko hiru bide egin nituen, eta 8 zailtasuneko 80 bide osatzetik gertu nago. Nik, hala ere, argi daukat: eskalatzaile baten maila, bistaz egindako lorpenek erakusten dute. Bistaz gradua extremoan egiteak esan nahi du norberaren ezaugarri fisiologiko eta mentalak muturrera eramatea. Horregatik da hau benetan exijentea askorentzat, saiakera bakar batean egin behar baita.

Gaur egun, kirol gehienetan ezinbestekoa da psikologoaren lana. Zuek ere izan al zenuten kanpoko laguntza hori txapelketak prestatzeko? Nolakoa izan zen?

Bai, ordurako jada hasiak ziren eskalatzaileekin lanean. Garai haietan, Kirolgirekin ibilitako urteetan, Saioa Telletxea psikologoarekin lan egiteko aukera izan genuen. Bi edo hiru urtez ibili ginen elkarlanean. Dena irudikatzen genuen mentalki: bideak, erritmoa... Alde horretatik, izugarria izan zen ikustea zenbateko laguntza ematen ziguten. Gero, Jabier Zuñigarekin ere asko entrenatu nuen arlo hori. Eskaladan ezinbestekoa da lehenik bideak mentalki eskalatzea. Beldurrari nola aurre egin ere ikasten aritu ginen. Hori ere entrenatu behar izaten da. Buruak laguntzen duenean, gorputzari ez dago hainbeste eskatu beharrik.

Txapelketak amaituta, ikasten hasi zinen. Zergatik?

Bai, hala da. Ikasten jarraitzeko beharra sentitu nuen. Batxilergoa atera ondoren, Nutrizioa eta Dietetika ikasi nuen, eta osteopatian sei urteko formakuntza bukatu berri dut. Nire bizitza motarako, oso gai garrantzitsuak dira fisiologia eta elikadura. Urteen poderioz konturatu nintzen entrenatzea bezain garrantzitsua zela ondo jatea.

Pisua obsesio bihurtu da eskalatzaile askorentzat. Zuretzat ere hala izan zen?

Pisua beti izan da oso garrantzitsua eskaladan, baina dena errendimenduari lotuta doa. Inguruan ere izan ditut holako batzuk: ez agian gaixo zeudela esateko modukoak, baina bai asko begiratzen ziotenak. Betiko esaldia da: «Errendimendu ona nahi baduzu, pisu gutxi behar duzu». Egia da, proportzionalki, pisu gutxirekin indarra ere galdu egiten dela, baina dugun pisu guztia guk igo behar dugu horman gora. Gakoa hori da, indarra pisuaren proportzioan izatea lortzea. Gorputzak oreka behar du; bestela, ez dago zer eginik.

Gaur egun osteopatia kontsulta bat duzu Zarautzen. Etorkizunerako ba omen duzu beste asmoren bat, osteopatia eta eskalada uztartzeko.

Etxe handia daukat Azpeitian, eta jendea bertan hartzeko prestatu dut. Baina ez eskalatzaileak bakarrik. Gaur egun ez dut jende faltarik kontsultan, baina denok dugu, autoek bezala, IAT bat pasatzeko beharra noizean behin. Jendeari esperientzia berri bat eskaini nahi diot. Horma bat ere badaukat eskalatzen ibiltzeko. Baina, horretaz gain, janari organikoa zer den erakutsi nahi dut, eta hura prestatzen erakutsi. Oraindik ere gauzei forma eman behar diet; asmoa proiektuan dago. Udan web orri bat jarriko dugu martxan: www.leireagirre.com. Bertan, zer aurkituko duten azalduko dugu. Jendeak egonaldiak egiteko aukera izango du. Beste gauzen artean, osteopatia, elikadura eta eskalada uztartzeko aukera paregabea izan daitekeela iruditzen zait.

Olinpiar Jokoak bolo-bolo dabiltza azken boladan eskalatzaileen artean. Zer iritzi duzu?

Kirol askoren antzera, eskalada ere asko eboluzionatzen ari da, eta uste dut denerako aukera dagoela. Iruditzen zait eskaladarentzako erakusleiho bikaina izan daitekeela Jokoetan egotea: babesleentzako, erakundeen laguntzetarako... Uste dut onurak besterik ez dituela ekarriko eskalatzaileentzako. Askok bete-betean entrenatzen aritzeko aukerak izango dituzte hemendik urte batzuetara. Pentsa, 2005ean jada ni Turinen [Italia] egon nintzen, kirol eskalada Olinpiar Jokoetan sartzeko eskaera egiten. Ia hogei urte joan dira. Nire garaian eskalada Olinpiar Jokoetan egon balitz, ez nuke zalantzarik egingo bertan egoteko.]]>
<![CDATA[«Txapelketetan behar izaten den zortea falta izan zait»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/026/003/2021-03-09/txapelketetan_behar_izaten_den_zortea_falta_izan_zait.htm Tue, 09 Mar 2021 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1943/026/003/2021-03-09/txapelketetan_behar_izaten_den_zortea_falta_izan_zait.htm
Hiru probatan hartu duzu parte. Zer balorazio egiten duzu?

Nire helburuak esprintak eta erreleboak ziren. Fisikoki bikain iritsi nintzen; bi probak ondo prestatuta neramatzan, eta orain dela bi urte esprintean lortu genuen bigarren postua berdintzea zen nire helburua. Azkenean, ez nituen nire helburuak bete.

Zure espezialitatea da, baina oso zorte txarra izan zenuen.

Bai, baina esprintak horrela dira. Oso indartsu sentitzen nintzen, gogotsu, baina emaitzak oso aldakorrak izaten dira. Aurtengo denboraldian Munduko Kopan jokatu diren lau esprintak lau eskiatzailek irabazi dituzte. Diziplina honetan, hutsegiterik txikiena ere oso garesti ordaintzen da, eta faktore askoren menpe egoten gara. Fisikoki ondo egotea ezinbestekoa da, baina aldaketak egitean ez bazara fin ibiltzen, fisikoak ez du ezertarako balio. Lehen fasea igaro ondoren bigarren postuan nindoan, eta, finalerdietarako sailkatzeko aukera ia ziurtatuta nuenean, aldaketa batean, irabazlea izan zen suitzarrak eskia zapaldu zidan. Han galdu nituen aukera guztiak. Oraindik ere ezin dut amorrua burutik kendu!

Kirol honen edertasuna hori da: ezin dela hutsik egin.

Bai, hala da. Lasterketa bukatuta, oso izorratuta nengoen. Zirkuitua nire gustukoa zen, eta bigarren nindoan irabazlearen atzetik. Ez nuen arriskuan ikusten lasterketa, baina ez nintzen sailkatu. Ez diot buelta gehiago eman nahi.

Erreleboen lehen erdian, erakustaldia eman zenuen ibilbidearen zati askotan. Amaieran, luzeegi egin al zitzaizun ibilbidea?

Taldean aipatzen genuen guretzako oso ibilbide luzea zela; gu ibilbide motzagoetara ohituta gaude. Indarrak ondo neurtu behar genituela esaten genion batak besteari. Nahiko atzean hasi nintzen nire erreleboan, baina, aldaketa bikain baten ostean, bigarren postuan jarri nintzen. Hurrengo aldaketa ere ona egin nuen, baina minutuak aurrera joan ahala, nekea pilatu nuen. Amaiera oso luzea egin zitzaidan. Helmugan, bosgarren amaitu genuen, helburutik oso urruti.

Azken eguneko banakakora oso nekatuta iritsi zinen.

Hustuta nengoen! Hoztu ere egin nintzen erreleboen ostean, eta ibilbideak azken orduan izan zituen aldaketek ez zidaten batere mesederik egin. Burua ez nuen lasterketan, eta, nire asmoa lehen hogeita hamarretan sartzea bazen ere, azkenean sei postu atzerago amaitu nuen. Txapelketa amaitzeko desiratzen nengoen.

Zer asmo duzu denboraldi amaierarako?

Martxoaren 20an eta 21ean Candanchun [Aragoi, Espainia] jokatuko diren bi probatan parte hartuko dut: esprintetako eta bikotekako Espainiako txapelketak. Ondoren, Madonna di Campligiora [Italia] joango naiz, Munduko Kopako azken probara. Ibilbidea ez da nire gaitasunentzat onena, korrikako eremua luzea delako, baina esprintetan bederatzigarren postuan nago sailkapen orokorrean, eta, ahal bada, postua defendatu nahiko nuke.]]>
<![CDATA[«Munduko txapelketok azkenak izan dira niretzat»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1922/026/002/2021-03-09/munduko_txapelketok_azkenak_izan_dira_niretzat.htm Tue, 09 Mar 2021 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1922/026/002/2021-03-09/munduko_txapelketok_azkenak_izan_dira_niretzat.htm
Lau eguneko txapelketak izan dira. Fisikoki nola amaitu duzu?

Luze joan dira txapelketak. Aste oso bat pasatu dugu han, eta, munduko txapelketetan askotan gertatzen den moduan, gauzak asko aldatzen dira. Azken proban, esaterako, azken unera arte ez genekien zer ibilbide jokatuko zen, zer aldaketa egingo zuten eguraldiagatik... Gauza horiek buruan higadura handia sortzen dute, baina eguraldiaren menpe dauden kirol askotan gertatzen dira halako gauzak, eta horiek ere kudeatzen ikasi beharra dago.

Zure kasuan, erreleboan jarrita zenituen esperantza gehienak: podiuma zapaltzearekin amesten zenuen.

Erreleboetarako gogo berezia neukan. Ikusten nuen oso talde indartsua genuela, baina maila izugarria da. Ikusi dugu eski alpinotik jende asko datorrela, eta, gehienbat jaitsieratan, zati handia ateratzen digutela. Nire kasuan, arazo batzuk izan nituen eskiekin eta motxilarekin, gainera, eta segundo batzuk galdu nituen. Gauza asko elkartu ziren, eta azkenean laugarren amaitu genuen. Ez da emaitza txarra, baina aukerak bagenituen, eta... Denboraldiaren hasieran espektatiba altuak jarri nituen, baina urte arraroa izan da, eta kosta egin zait motibazioa bilatzea. Horrelako munduko txapelketa batzuetan ehuneko ehunean egon behar da, bai fisikoki eta baita mentalki ere, eta banekien ez nengoela guztiz osorik.

Hirugarren aldiz jokatu dituzu munduko txapelketak. Azken urteetan maila asko igo al da?

Bai, gazteak oso-oso indartsu daude. Ikusten da denborarekin jendeak espezializaziora joko duela. Teknikoki oso prestatuta datoz, eta teknifikazio zentroetan izugarrizko lana egiten ari dira gazteekin.

Espezializazioa aipatu duzu. Iruditzen zaizu mendiko eskiaren barruan eskiatzaile bakoitza, bere gaitasunen arabera, diziplina bakarrean saiatuko dela?

Itxura hori dauka, bai. Iruditzen zait hemendik urte batzuetara oso zaila izango dela hiru diziplina ezberdinetan jende bera aurrean ikustea.

Txapelketa hauetako beteranoetako bat izan zara. Gaur egungo egoerarekin, oso ezberdinak izan direla aipatu du jendeak. Iritzi berekoa al zara?

Bai, egoerarengatik, esaterako, ez ditugu bertan izan ez amerikarrak, ez kanadarrak... Gehiago ematen zuten Europako txapelketak batzuk, baina hori ez da oztopo izan txapelketa bikainak ikusteko. Egia da, baita ere, Munduko Kopa lehiatzen ari garenok agian nekea nabaritu dugula.

Munduko txapelketa hauek azkenak izan al dira zuretzat?

Bai, hauek jokatu aurretik erabaki nuen jada Andorrakoak izango zirela nire azkenak. Pozik nago erabakiarekin, eta oraindik ere denboraldiaz gozatu nahi dut. Datorren astean, Pierra Menta [Areches-Beaufort, Frantzia] lasterketa jokatuko dut. Oso berezia izango da aurtengoa, egun batean bakarrik jokatuko delako. Distantzia luzeko munduko txapelketa izango da jokoan, eta aukera polita izan daiteke denboraldia txukun amaitzeko.]]>
<![CDATA[Mendiko eskiaren gorakadaren isla ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1905/026/001/2021-03-09/mendiko_eskiaren_gorakadaren_isla.htm Tue, 09 Mar 2021 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1905/026/001/2021-03-09/mendiko_eskiaren_gorakadaren_isla.htm «Munduko txapelketok azkenak izan dira niretzat» Olinpiar Jokoetarako bidean dagoen kirol hau jauzi handi eta etengabeak egiten ari da azken hamarkadan, eta eskiko beste modalitate batzuetatik dator jendea mendiko eskira. Teknifikazio zentroek lan etengabea egiten dihardute, eta gazteak inoiz baino indartsuago ikusten dira elur gainean. Iñigo Martinez de Albornoz: «Txapelketetan behar izaten den zortea falta izan zait» Historian lehenbizikoz, hiru euskaldun izan dira munduko onenekin lehian: Nahia Quincoces, Iñigo Martinez de Albornoz, eta Igone Campos. Lehen biak eskiatzaile ohikoak izan dira nazioarteko txapelketetan azkeneko urteotan; Camposek, baina, estreinakoa izan du Andorran. Ahalik eta ongien jarduten saiatu diren arren, helburuak guztiz bete gabe itzuli dira berriro ere Euskal Herrira. Igone Campos: «Arantza txiki bat gelditu zait» Txapelketetako izarrik distiratsuena Axelle Gachet Mollaret (Annecy, Frantzia, 1992) izan da. Azken urteetan mendiko eskiak eman duen eskiatzailerik onenetariko bat da, eta urrezko bi domina eta zilarrezko beste bat eskuratu ditu; iazko abuztuan ama izan zen, eta sei hilabete eskasean itzuli da txapelketen gorenera. Munduko txapelketen egutegian zeuden bi probarik gogorrenetan, bertikalean eta banakakoan, aurkaririk gabe gelditu zen lehen igoera hasi orduko. Munduko eta Europako hainbat txapelketa irabaziak ditu, eta bere curriculuma handitzen jarraitzeko asmoa dauka hurrengo urteetan. Bi proba nagusietan gertuen izan duen eskiatzailea Tove Alexandersson suediarra izan da. Mendian korrika ere bikain moldatzen da eskiatzaile hori, eta beste bi domina irabazi ditu. Gachet Mollaretez gain, suitzarrak eta italiarrak izan dira eskiatzailerik nabarmenenak Andorran. Gizonezkoetan, Robert Antonioli (Sondalo, Italia, 1990) beteranoa izan da txapelketetako beste izarretako bat. Diziplina guztietan bikain moldatzen da, eta, probarik irabazi ez duen arren, zilarrezko bi dominarekin itzuli da etxera. Antoniolirekin batera, Matteo Eydallin haren herrikidea eta Remi Bonnet suitzarra nabarmendu dira beste guztien gainetik. ]]> <![CDATA[«Arantza txiki bat gelditu zait»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1966/027/001/2021-03-09/arantza_txiki_bat_gelditu_zait.htm Tue, 09 Mar 2021 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1966/027/001/2021-03-09/arantza_txiki_bat_gelditu_zait.htm
Nolako esperientzia izan da?

Oso esperientzia sakona izan da. Lehen helburua asko ikastea zen. Oraindik ez dakit egunen batean aukerarik izango dudan Munduko Kopan edo Europako txapelketaren batean aritzeko, baina haietarako burua kontrolatzen eta nerbioei aurre egiten ikasi nahi nuen. Ikasgai handia izan da.

Nerbioak aipatu dituzu. Lehen eguneko esprintetan kalte egin zizuten.

Kristorena izan zen! Dena aurka izan nuen: nerbioak eta burua. Oso-oso urduri jarri nintzen lasterketaren aurretik. Banakako diziplina bat da esprintena, eta dena zalantzan jartzen nuen: zein erritmo eraman, aldaketak... Esperientzia falta izugarria nabaritu nuen. Espainian, lehen fasea pasatzeko ez da arazorik izaten, baina hau oso ezberdina izan da.

Munduko txapelketa hauek guztiz bestelakoak dira?

Bai. Hemen ezin duzu akats txiki bat ere egin. Lehen hutsegitean kalean zaude. Jendea izugarri ondo prestatuta dago.

Beste proba, igoera bertikala, beste kontu bat izan zen.

Bai, askoz ere lasaiago nengoen aurretik. Nire diziplina gustukoena da, eta askoz ere esperientzia gehiago daukat. Ibilbidea ere ezagutzen nuen, eta beste gorputzaldi batekin irten nintzen. Lehen hamabostetan sailkatzea zen asmoa, eta bete nuen helburua.

Asebete al zaitu emaitzak?

Jende askok zoriondu nau, baina ez nago guztiz pozik. Lasterketa amaitzean pozik nengoen emaitzarekin, baina bi egun izan ditut hausnartzeko, eta orain konturatu naiz ez nauela asko bete. Hamargarren postua zazpi segundora izan nuen, bai, baina iruditzen zait denboraldiaren beste zatiren batean, Sierra Nevadan (Andaluzia, Espainia) jokatu zen Espainiako Kopan esaterako, indartsuago nengoela. Gehiagorako gogoarekin gelditu naiz.

Datorren urtean Europako txapelketak izango dira...

Etorkizunean lehian jarraitzeko asmoa daukat, baina aurtengo denboraldia amaitutzat eman dut. Suhiltzaileetarako oposizioetan ari naiz buru-belarri, eta probak amaitzean korrikako denboraldiarekin hasiko naiz.

Zer ikasi duzu txapelketotan?

Kirol honetan jarraitu, hazi, ikasi, hobetu, eta espezializatu egin nahi dudala. Hurrengo bi urteetan gogor lan egin nahi dut; nire gaitasunen mugak zein diren ikusi nahi dut. Nire burua bertikalen diziplinan ikusten dut, eta oraindik gehiago eman dezakedala iruditzen zait. Esprintetan ere asko hobetu dezakedala iruditzen zait.]]>
<![CDATA[Bi belaunaldi, ilusio berbera]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1905/026/001/2021-03-02/bi_belaunaldi_ilusio_berbera.htm Tue, 02 Mar 2021 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1905/026/001/2021-03-02/bi_belaunaldi_ilusio_berbera.htm
Madinabeitia, berriz, eskola zaharreko eskalatzailea da. Horma handietako eskaladan aditua da, eta askorentzat, mota horietako hormetan Euskal Herriak izan duen eskalatzailerik onena da. Eskalatzeaz gain, Everesten (Nepal, 8.849 metro) ere bi saiakera egin zituen, 1990ean eta 1993an. Azken aldi hartan, Juanito Oiarzabalekin, Atxo Apellanizekin, Jon Armentiarekin, Jose Martinezekin, Antonio Mirandarekin, Luis Angel Rojorekin eta Benjamin Ruiz de Infanterekin osatu zuen espedizioa. Jaitsieran, Miranda laguna galdu zuen. «Oso gaizki pasatu nuen orduan. Oso gogorra izan zen niretzat». Hantxe amaitu ziren zortzimilakoak Madinabeitiarentzat. Baina eskalatzeari ez zion utzi. Urte askotan, beste hainbat espediziotan parte hartu zuen. Garai bikainak izan ziren haiek Madinabeitiarentzat, eta gerora lortutako igoerek zeresana eman zuten eskalatzaileen artean. Berrueko oraindik ere jaiotzeko zegoen artean.

Baina bizitzaren patuak bi belaunaldiak batu zituen orain dela urte batzuk. Honela gogoratu du Berruekok: «Duela zazpi urte inguru ezagutu genuen elkar, Gasteizen dagoen K2 rokodromoan. Ni orduan hasi nintzen bertan eskalatzen, eta hantxe topatu nuen Adolfo. Bera ere bertara joaten zen noizean behin lagunekin eskalatzera. Adinean alde handia dugun arren, harreman bikaina egin dugu». Madinabeitiak berretsi egin du Berruekok esandakoa. «Nire semearen adin berekoa da Julen; beraz, pentsa... Rokodromoan egin genuen lehen harremana. Gero, Mikel Inorizarekin batera eraman nuen Ordesara eta beste leku batzuetara. Erlazioari eutsi genion geroztik».

Euskal Mendi Federazioko teknifikazio taldean egindako urteetan, Berrueko bidaiatzen hasi zen, eskaladaren aitzakian. «Lehen bidaia Taghliara [Maroko, Afrika], egin nuen. Ondoren, Alpeetara joan nintzen, eta atzetik etorri ziren Peruko eta Indiako bidaiak. Estatu Batuetan ere ibili nintzen eskalatzen». Egindakoarekin ez zen asebete; gehiago nahi zuen.

Patagoniarako jauzia

Horrek batu zituen. Izan ere, bizitza guztia eskalatzen pasatu arren, 2015ean joan zen lehenbizikoz Patagoniara Madinabeitia. Fitz Royn orratz batzuk igo zituen hurrengo urteetan, baina Cerro Torreren arantzarekin itzultzen zen aldiro. Baina duela bi urteko maiatzean, eta gutxien espero zuenean, hara joateko aukera sortu zen. «Gasteizko taberna batean geunden, eta, garagardo pare baten ostean, Adolfori galdetu nion ea etorkizunerako erronkarik-edo ba ote zuen. Patagoniako aukera aipatu zidan bezain pronto, berarekin joateko prest nengoela esan nion. Une hartan bertan esan zidan hegazkin txartelak hartu eta Patagoniara joango ginela. Ez dugu askorik behar martxan jartzeko!», gogoratu du Berruekok. Maiatzean erabakia hartu ostean, hegazkin txartelak erosi, eta iazko urtarrileko lehen egunetan abiatu ziren Patagoniara. «Banekien zer izango zen Cerro Torreko igoera, baina ez nuen asko itsutu nahi. Gailurrik ez eginda ere bidaiak berak mereziko zuela pentsatu nuen. Niretzat jauzi handia izango zen, eta gauza asko ikasteko balio izango zidala imajinatzen nuen. Adolforekin joateak segurtasun handia eman zidan hasiera-hasieratik. Banekien nire bizitzako bidaietako bat izango zela, zalantzarik gabe».

Lehen asmoa argia zen: hego-ekialdetik ekingo zioten gailurrari, bere garaian Cesare Maestri italiarrak erabili zuen bidetik, alegia. Baina eguraldi ona izatea ezinbestekoa da Patagoniako eremu hotzetan; eta, urtarrilean behintzat, ez zuten bi egun baino gehiagoko eguraldi ona izan. Gainera, Madinabeitiak ezusteko lesio bat izan zuen orkatilan. Baina eguna iritsi zen. Otsailaren lehen egunekin batera, dena prestatu, eta igoerari ekin zioten. Pentsatuta bezala, martxan jarri ziren, baina eguraldiak ez zien bermerik ematen pentsatutako bideari ekiteko. «Hara gindoazela, Jorge Akerman argentinarrarekin eta Korra Pesce italiarrarekin topo egin genuen, eta handik ez joateko gomendatu ziguten. Gutxik bezala ezagutzen dute ingurua, eta haien gomendioei kasu egitea erabaki genuen», ekarri du gogora Madinabeitiak.

Asmoak aldatzea tokatu zitzaien. Berruekok honela azaldu du: «Lehenik, arrokako bide batetik joan behar genuen. Baina, azken unean, izotzezko beste bide batetik joan ginen. Ezustean harrapatu ninduen egoerak, eta aldaketa hura egitea izan zen, agian, espedizio guztiko gogorrena».

Aldaketa onerako izan zen. Bide berrirantz joateko hautua eginda, eta Akermanek eta Pescek utzitako material berriarekin, bidean beste ezusteko bat izan zuten. «Gauza bitxi bat gertatu zitzaigun. Bertan zegoen Austriako mendizale batekin topo egin genuen, Babsi Viglekin. Beste mendizale batekin joana zen, baina, behin bideari ekin ziotenean, ikusi zuen soka lagunak ez ziola inolako bermerik eskaintzen. Akermanek gomendatuta, azken unean, gurekin batzeko gonbita egin genion», nabarmendu du Berruekok. Segituan konturatu ziren alpinista indartsu bat zela hura. Igoera hura burutzeko material guztia zeukan, eta hirurek taldea osatzea erabaki zuten.

Igoerari ekin bezain laster, erritmo bizian abiatu ziren gailurrerantz. Hiruren artean joan ziren bideak irekiz, eta lan handia egin zuten ahaleginean. Hiru egunetan gailurrean ziren. Halere, gailurrera abiatu aurreko azken gaua oso gogorra izan zen. Baina indartsu zeuden hirurak. «Fisikoki, bikain sentitu nintzen. Gorputzak eskatzen nion guztia ematen zidan. Ordura arte sentitu ez nituen sentsazioak izan nituen igoera hartan. Harrituta gelditu nintzen gorputzaren erantzunarekin», azaldu du Berruekok. Madinabeitiak, aurretik, 2018an egina zuen ahalegina. Baina beste bide batetik ekin zion igoerari. «Izotza oso gogor eta arriskutsu zegoen. Espediziokide batek lanera itzuli behar zuen, eta denboraz larri ibili ginen. Pena handiz etxeratu nintzen».

Geroztik, begiz jota zuen Cerro Torre mendia. Arantza atera zuen otsailaren 7an. Gailurra zapaltzea lortu zuten. Berruekoren esanetan, «izugarria» izan zen gailurreko eguna. «Unean bertan ez nintzen konturatu egindakoaz. Astebete kostatu zitzaidan hura dena asimilatzea». Espedizio horrengatik, Espainiako Federazioaren saria jaso dute Madinabeitiak eta Berruekok.

Amesten jarraitu nahi dute

Baina ez dira Cerro Torren amaitu haien espedizioak. Sariagatik jasotako 4.500 euroko diru laguntzarekin, etorkizunean egitasmo berriak prestatu nahi dituzte. Berruekok argi dauka: «Etorkizunean berriro ere batera joatearekin amesten dut. Berdin zait nora, Adolforekin bada. Niri Capitanera [Yosemite, AEB] joatea gustatuko litzaidake. Altuerari begira, Pakistanen oraindik ere gauza asko egin daitezkeela iruditzen zait, eta berdin Indian ere».

Madinabeitiak berretsi du, halaber, etorkizunean ez duela baztertzen berriro ere Viglekin zerbait egitea. «Bi edo hiru astetik behin hitz egiten dugu, eta gauza batzuk baditugu buruan. Ez dugu baztertzen Pakistanera bidaiatzea, hormaren batekin ahalegintzeko. Bidaia aspaldiko lagunak bisitatzeko aprobetxatu nahiko nuke». Azkeneko aldian, Izenik Gabeko Dorrean sartu zen bakarrik, baina ez zuen gailurrera iristea lortu. Eguraldiagatik, atzera egin behar izan zuen. Ez du baztertzen arantza hura ateratzea. Baina urteak aurrera doaz, eta jakitun dago bere belaunaldiko gehienak erretiroa hartuak direla. «Ahal dudan bitartean jarraituko dut. Hori litzateke seinalerik onena niretzat, bide luze honetan lagun asko galdu ditudan arren mendian».

Harremana sendotuz

Azken espedizioa tarteko, Berruekoren eta Madinabeitiaren arteko harremana asko sendotu da. Hitz onak baino ez ditu batak bestearentzat. «Mendiaz dakidan guztia Adolfok erakutsi dit. Pertsona gisa ere aparta da, eta edozein lekutara joan zaitezke harekin. Mila aldiz eskertu diot erakutsitako guztia», aitortu du Berruekok.

Motibazioa da oraindik ere Madinabeitiaren akuilu nagusia. Urtebete geroago, Patagonian izandako lesio hartatik osatzen bukatzen ari da, baina gogoz segitzen du. «Oraindik ere handitan zer izan nahi dudan ez dakidalako daukat halako motibazioa [barrezka]. Jende gaztearekin ibiltzeak gogoa berpizten du, eta niri ere hori pasatu zaidala esango nuke. Horrela izan ez balitz, ziur nago aspaldi utzia izango nuela mendia».

Batak besteari zer ematen dion galdetzerakoan, Madinabeitiak argi du: «Juleni lasaitasuna ematen diodala iruditzen zait, gehienbat oraindik ere oso gaztea delako. Oso prestatuta dago, serioa da, eta fisikoki oso indartsua, gainera. Ikusi besterik ez dago guk 25 urterekin zer genekien eta hauek zer dakiten! Ez dauka zerikusirik. Oso alpinista osoak dira: eskalatzaile onak, teknikoki bikainak....». Eta Madinabeitiari ematen dionaren inguruan mintzatu da Berrueko: «Nik gaztetasuna besterik ezin diot eman. Askotan, esaten diot bera zahar-gazte bat dela [barrezka]. Beti dago oso motibatuta. Urte hauetan guztietan erakutsi duen maila ikusi besterik ez dago egin dituen lorpenez konturatzeko».

Zortzimilakoen inguruan ere gogoeta egin du Berruekok: «Ez naute batere motibatzen. Talde handia eta diru asko izatea eskatzen dute, eta, gaur egun, oso zaila da niretzat horrelako erronketan pentsatzea». Patagoniakoa sokaldi polit baten hasiera besterik ez da izan bientzat.]]>
<![CDATA[«Kontrola galduta joan arren, aurrera egiteko gaitasuna izaten dut beti»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1928/026/001/2021-02-23/kontrola_galduta_joan_arren_aurrera_egiteko_gaitasuna_izaten_dut_beti.htm Tue, 23 Feb 2021 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1928/026/001/2021-02-23/kontrola_galduta_joan_arren_aurrera_egiteko_gaitasuna_izaten_dut_beti.htm
Nor da Irati Idiakez?

24 urteko Getariako gazte bat, hasteko [barrezka]. Pertsona alaitzat eta positibotzat daukat neure burua, baina burugogorra ere banaiz, bai onerako, baita txarrerako ere. Orokorrean, neska lasaia naizela esango nuke.

Azkenaldian oso ezagun egin zara snowboardeko oholaren gainean lortutako garaipenengatik.

Bai. Pyhan [Finlandia] lortutako garaipenek oihartzuna izan dutelako izango da. Munduko Kopako estreinaldia zen, eta garaipena lortzeko aukera izan nuen. Denboraldia hastean ez genekien lehiatzeko aukera izango genuenik ere. Berez, abenduan jokatzekoa zen Finlandiako proba hori, baina lehenik urtarrilera atzeratu zuten, eta ondoren otsailera. Oso arraro doa denboraldia COVID-19ak eraginda, eta badirudi ez dugula beste ezer jokatuko. Espainiako Txapelketak jokatuko direnaren esperantzarekin gaude denak.

Zer helbururekin joan zinen Finlandiara?

Egia esan behar badizut, entrenatzeko aukera apur bat genuelako joan ginen. Normalean, Vaqueira-Bereten entrenatzen gara, baina horretarako prestatuta dauden pistak itxita daude gaur egun. Hori zen aitzakia: bertan entrenatzea, gauza berriak probatzea, teknika hobetzea...

Han jokatu ziren bi probak irabazi zenituen. Zer sentitu zenuen podiumean?

Ezin sinetsirik egon nintzen! Oso pozik amaitu nuen. Lehen egunetan ez nintzen batere gustura ibili; zailtasunak izan nituen zirkuituko lehen zatiak igarotzeko. Lortu nuenean, lasaitasun handia sentitu nuen. Gauza asko izan ziren denbora gutxian, baina han sentitu nuena ez dut berehalakoan ahaztuko. Halere, orain onena lehiatzen jarraitzea izango litzateke, baina gauzak nola dauden ikusita..

Egoera kontuan hartuta, nola antolatu duzu urtea?

Egunez egun begiratzea tokatzen zaigu. Hasieran egutegi antzeko bat prestatu zuten, baina dena aldatuz joan da egoeraren arabera. Horrela oso zaila da urtea antolatzea. Esaterako, La Molinan [Girona, Herrialde Katalanak] jokatzekoa zen Munduko Kopako proba bat, baina pandemiarengatik, ez da jokatuko. Ordea, datorren astean Sierra Nevadan [Andaluzia, Espainia] jokatzekoak ditugu Espainiako Txapelketak. Ez dago erraza ulertzen.

Nolatan hasi zinen snow taularen gainean?

Gaztetan futbolean aritutakoa naiz urte askotan, baina, hura utzi eta gero, kiroldegian izaten diren ikastaro batzuetan baino ez nuen egin kirola. Orain dela lau urtera arte, bi aldiz bakarrik ibilia nintzen eskiatzen: lagunekin egindako bi irteeratan izan zen. Baina istripua izan, eta oraindik ere errehabilitazioan nenbilela, informazio bila hasi nintzen. Gorputzean desorekak ez izateko, kirola egitea oso garrantzitsua zela esan zidaten, eta Euskadiko Federaziora joan nintzen. Handik gutxira, Espainiako Eski Federaziotik deitu ninduten esanez jakin zutela istripua izan nuela, eta ea haiekin probatu nahi nuen. Vaqueiran egonaldi bat antolatu zuten, astebetekoa. Ordura arte ez nekien egokitutako snowboarda existitzen zenik ere!

Kostako herri batekoa izanda, ez al zen errazagoa surfarekin saiatzea?

Bai, eta surfa ere beti izan dut gustuko. Iaz egin nuen lehenbizikoz ikastaro bat, eta agian, aurten ere beste bat egitera animatuko naiz. Horretan ere saiatu nahi dut.

Nola gogoratzen dituzu oholaren gainean egindako lehen egunak?

Gogoan daukat denbora gehiena lurrean pasatu nuela! Lehen eguna oso gogorra egin zitzaidan, baina pixkanaka gustua hartu nion. Hango giroak, han topatu nuen jendeak eta bizimodu hark kateatu ninduela esango nuke. Egonaldi hura amaitzean, berriro ere esan zidatenean ea itzuli nahi nuen, ez nuen zalantzarik izan.

Txilen istripua izan, eskuin besoa galdu, eta lau hilabetera igo zinen oholaren gainera.

Bai, oso denbora gutxira izan zen. Nork esan behar zidan elurretako kirol batean amaitu behar nuenik!

Askok, horrelako istripu bat izan eta gero, dena pikutara bidaliko lukete. Nondik atera zenuen aurrera egiteko indarra?

Agian, pertsona baikorra izateak asko lagundu dit. Ez nuen beste aukerarik ikusten. Besoa moztu behar zidatela esan zidatenean, oso egoera kritikoa pasatu nuen. Dena beltz ikusi nuen hasiera hartan. Ez nion besoari begiratu ere egiten. Ospitalean nengoela ere ez nuen sinesten zein egoeratan nengoen. Baina aurrera jarraitu behar nuela konturatu nintzen. Zulotik atera behar nuen nola edo ahala. Eta horretan izugarria izan zen familiarengandik, lagunengandik, eta orokorrean jendearengandik jaso nuen babesa.

Entrenatzen hasi orduko, oso ondo moldatu zinen oholaren gainean.

2018an, lehen aipatutako proba hura eta gero, denboraldia amaitu zen. Baina hurrengo denboraldirako gonbita ere egin zidaten. Bigarren sei hilabetea falta zitzaidan unibertsitatean hasita nituen Gizarte Laneko ikasketak amaitzeko, eta argi neukan lehenik amaitu egin nahi nituela; gero hasiko nintzen snowean pentsatzen. 2019ko martxoan, lasterketa ireki batera joan nintzen, baina han ere beste istripu txiki bat izan nuen, eta denboraldia han amaitu nuen. Halere, oholaren gainean ondo moldatzen nintzela konturatu nintzen. 2019-2020ko denboraldiari begira, lehiatzen hasiko nintzela erabaki nuen. Denboraldi osorako joan nintzen jada Vaqueirara Espainiako selekzioarekin.

Gogoan al duzu jokatu zenuen lehen proba hura?

Desastre bat izan zen! 2019ko urtearen amaieran, Landgraafen [Herbehereak] jokatu nuen Europako Kopako lehen proba. Hain urduri nengoen, ezen lasterketa amaitzean ez nintzen ezertaz gogoratzen! Halere, hautatzaileek esan zidaten esperientzia hartzeko proba ona izan zela hura. Haiei sinetsi behar! Denboraldiaren onenean nengoenean, Norvegian jokatu nuen Munduko Kopako beste proba bat. Hura amaitzean, pandemiarengatik etxera itzuli behar izan genuen azkar batean. Hura ere oso gogorra izan zen! Aste berean, kanpoan eta naturan libre ibiltzetik etxealdira pasatu nintzen.

Astrid Fina katalana Paralinpiar Jokoetan eta munduko kopetan aritua da, eta hark dio oso denbora gutxian aurrerapauso handiak eman dituzula. Nola hartu dituzu laudorio horiek?

Niretzat hasieratik izan zen inspirazio iturri Astrid Fina. Mundu berri honetara iritsi nintzenean, ikusi nuen hura noraino iristeko gai izan zen. Lortu zituen garaipen haiek indarra ematen zidaten niri ere, eta konturatzen nintzen saiatuz gero gauzak lortu daitezkeela. Niretzat ikur bat izan da hura.

Askok diote zu izango zarela haren ondorengoa. Zer duzu esateko?

Hala diote, bai! Baina beti gauza bera esaten dut: poliki-poliki joan behar dut. Emaitzak, iritsi behar badute, iritsiko dira. Egunean bizi behar dut; asko entrenatu; asko saiatu, eta gero, gauzak iristen badira, hobe.

Zer-nolako harremana duzu harekin?

Oso ona; saiatzen gara ahal dugun guztietan elkartzen. Baina egia da gu asko entrenatzen garela, eta hura ere bere bizitza egiten ari dela. Iaz, biak bakarrik ginen snowboardean. Ordu asko pasatzen genituen elkarrekin, eta gainera oso-oso antzekoak gara gauza askotan. Gauza asko erakutsi dizkit Astridek: konstantea izaten, minari aurre egiten, indarra edonondik ateratzen... Izugarria da!

Haren pare egoteko moduan ikusten al duzu zeure burua?

Orain daramadan bideari jarraituz gero, ez dakit hura iritsi den lekuraino iristeko moduan izango naizen, baina aukerak izan ditzaket. Horretarako, lan asko egitea tokatuko zait hemendik aurrera ere, baina aukerak izango ditudala iruditzen zait.

Oso gaztea zara oraindik, baina Paralinpiar Jokoekin amesten al duzu?

Guztion helburu nagusia izaten da Paralinpiar Joko batzuetara joatea. Badirudi, hasieran, nik lehiatzen dudan mailan ez dela probarik izango oraingoz. Hurrengo Jokoak 2022an izango dira, baina oraindik ere ez dago garbi erabakia. Espainiako Federazioa indarra egiten ari da behintzat horretarako.

2026ko Italiakoetan egotea al da etorkizuneko erronka nagusia?

Bai! Haietarako ziurra da jokatzeko moduan izango garela, baina oso urruti ikusten dut. Lekutan dago!

Zer behar da snowboarder on bat izateko?

Lehenik, adimenez irekia izatea. Gauza asko barneratzeko gaitasuna izatea ezinbestekoa da. Beti eta edonon dago zer ikasia, eta gauzak ikasteko gogoa, indarra eta ardura izan behar dira. Eta garrantzitsuena: abiadurari beldur gutxi izatea [barrezka].

Eta zuk, zer gaitasun dituzula uste duzu?

Burugogorra naizela, eta badudala alde zoro hori ere. Askotan, kontrola galduta joan arren, aurrera egiteko gaitasuna izaten dut. Gauza berriak ere oso azkar ikasten ditudala diote hautatzaileek, eta teknikoki gauzak erakusten dizkidatenean, praktikan jartzeko ere ez dut arazorik izaten. Halere, oraindik ere gauza asko ditut hobetzeko. Askotan, irabazteko grina hori falta zaidala ikusten dut, anbizioa deitzen dioten hori.

Denboraldian, nolakoa da zure egun arrunt bat?

Antolaketa snowaren arabera izaten da. Goizean, jaiki, eta gosaldu ondoren, pistetara igotzen gara entrenatzera. Handik jaistean, bazkaldu, eta arratsaldean entrenamendu fisikoa izaten dugu. Handik itzultzean, dutxa bat hartu, afaldu eta ohera. Astean bost egunez entrenatzen gara. Astelehena atseden eguna izaten da, eta berdin larunbat eta igande arratsaldeak, eta astearte goiza.

Erraza al da lana eta kirola bateratzea?

Nik, behintzat, ez dut ikusten aukerarik aldi berean lana eta kirola uztartzeko. Nire kasuan, Basque Teamek eta Euskadiko Federazioak laguntzen didate bereziki. Urte batzuetan, behintzat, horrela ibili beharko dut. Halere, diru laguntzak izateko ezinbestekoa da emaitza onak lortzea; beraz, borrokan ibiltzea besterik ez zait gelditzen. Pentsa, urtarrilaren amaieratik apirilera arte, etxera joan gabe egongo naiz. Horrelako egoerarekin zaila da bi gauzak partekatzea.

Diru laguntzei begira, aldeak nabarmenak al dira?

Egokitutako edozein kirol ikusita, jada nabarmena da aldea. Horri, gainera, neguko kirola dela eransten badiogu, zer esanik ez: kirol ezezagunagoak dira. Eta ezin dugu ahaztu ni gainera emakumea naizela.

Zer erronka zenituen aurtengo denboraldirako?

Ahalik eta txapelketa gehien jokatzea zen helburu nagusia. Horretaz gain, nazioarteko txapelketetarako puntuak pilatzea zen beste erronka nagusia. Oraingo egoerarekin ez dakit zer jokatuko dugun hemendik aurrera. Badirudi hasieran Sierra Nevadara joango garela datorren astean, Espainiako Txapelketara.

Zerekin konformatuko zinateke?

Irabazi beharrean egongo naiz [barrezka]. Neska gehiagok hartuko dute parte Espainiako Txapelketan Munduko Kopan baino. Gogotsu nago.]]>
<![CDATA[75 urte, milaka taupada]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1942/028/001/2021-02-16/75_urte_milaka_taupada.htm Tue, 16 Feb 2021 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1942/028/001/2021-02-16/75_urte_milaka_taupada.htm
Jexux Rezabal (Azpeitia, Gipuzkoa, 1943) Lagun Onak Mendi Bazkuna elkartearen batzordean sartu zenean, beste bi elkarrizketatuak oraindik ere mundura sortzekoak ziren. Ordura arte herriko mendi taldean ibiltzen bazen ere, 1973an ekin zion klubean lan egiteari. «Gaur egun dugun lokala erosi genuenean hasi nintzen ni ere batzordean. Ordura arte, Etxezuri jatetxean elkartzen ginen».

Iturgintzako biltegi bat zena erostea erabaki zuten bazkideek. Garai haietan, Kepa Ibarzabal zen elkarteko presidentea. Hiru urtez aritu ziren garai hartako batzordekideak, gauero, lokal hura eraberritzen, 1976an ireki zuten arte. «Lau milioi pezeta [24.000 euro] kostatu zen lokala. Lanetik atera, eta ia egunero joaten ginen bertara lanera. Dirurik ez zegoenez, auzolanean aritu behar izaten genuen». Hura ordaintzeko antolatu behar izan zituzten jaialdiak ere ondo gogoan ditu. Batzordekide bakarrik ez, 1988. eta 1991. urteen artean presidentea ere izan zen Rezabal.

Aitor Unanue (Azpeitia, Gipuzkoa, 1981), aldiz, 21 urterekin sartu zen herriko mendi elkartean. «Mendirako zaletasuna gaztetatik izan dut, baina Pirinioetara joateko aukera 20 urte ingururekin sortu zitzaigun. Orduan autorik ez genuen, eta hura zen mendira joateko aukera bakarrenetakoa». 2007an, Aritz Odriozola Zabaletxe-k presidente izateko emandako pausoarekin batera sartu zen Unanue ere lehenik batzordean. Hura ere elkarteko presidente izan zen. 2011tik 2019ra.

Hiruretan gazteena da Mikel Agirre (Azpeitia, Gipuzkoa, 1988), eta elkartean denbora gutxien daramana ere bai. Bi urte ez dira pasatu mendi elkartean laguntzeko prestasuna azaldu zuenetik. «Betidanik entzuten nuen Lagun Onak-en zeuden giroari eta elkartasunari buruz, eta beste hiru lagunekin batera batzordean sartzeko hautua egin nuen. Jende berria sartzearen garrantzia ikusten genuen». Beste hamar lagunekin, egungo batzordea osatzen duen lantaldeko kideetako bat da.

Heriotzen arrastoak

Euskal Herrian mendi elkarte gutxi izango dira bazkideren bat mendian galdu gabekoak. Lagun Onak ez da salbuespena. Urte batzuetan kolpe gogorrak jaso zituen. 2000. urtean, Joxe Urbieta Takolo hil zen; 2001ean, Pumoriko zorigaiztoko istripuan, Beñat Arrue eta Iñaki Aiertza; 2009an, Aitor Odriozola, presidentea zena; eta 2013an, Benantxio Irureta.

Pumorikoa eskualdearentzat «oso gogorra» izan zela nabarmendu dute. Urtebete ere ez zen Takolo hil zela, eta haren izenean atera zuten diru laguntzarekin abiatu zen Pumori aldera eskualdeko gazte kuadrilla bat. Unanuek argi dauka: «Urtebete lehenago Euskal Herrian Felix Iñurrategiren heriotzak eragin zuen adinako kolpea izan zen hura gure eskualdearentzat».

Baina ez zen Pumorikoa izan Lagun Onak taldeak jasotako kolpe bakarra. Rezabalek ere oso gogoan dauka Joxe Urbieta Takolo hil zenekoa. «Bezperan batera egon ginen, eta hurrengo egunean bakoitza gure kabuz joan ginen mendira. Herrira itzuli nintzenean eman zidaten albistea. Kolpe gogorra izan zen hura niretzat». Agirrek ere oso gertutik bizi izan zuen heriotza hura. «Aitaren oso laguna zen Takolo. Oraindik ere etxean zintzilik daukagu hark Nepalera egindako bidaia batean ekarritako ezpata moduko bat».

Unanuek ere ez du inoiz ahaztuko Aitor Odriozolaren heriotza. «Castillo de Acherrera joateko asmoa zuten hasieran, baina, baldintza txarrak zirela eta, Orhira joateko hautua egin zuten. Taldean zihoazen, eta atzean geratu zen. Konturatzerako, erori eta hilda aurkitu zuten». Azken kolpe gogorra Benantxio Iruretarena izan zen: 2013ko maiatzean hil zen, Aneton. Ondo gogoan dute hirurek. «Jendea erakartzeko gaitasun berezia zuen Benantxiok. Mendi elkartean ere izugarrizko lana egin zuen», nabarmendu du Unanuek.

Heriotza haiek elkarteak antolatutako irteeretan eragina izan zutela gogora ekarri du Unanuek. «Urte batzuetan izugarrizko etena izan zen irteeretan. Pirinioetara irteera bikain askoak antolatzen ziren, baina inork ez zuen izena ematen». Ordura arte, urte askoan, urtarriletik ekainera, hilean behin irteera bat egiten baitzuten Pirinioetara.

2019an antolatu zuten azken irteera Pirionioetara: «Izugarrizko taldea» elkartu zela azpimarratu du Unanuek. Orain, pandemia tarteko, dena airean dute. Baina espero dute antolatuak dituzten irteerak gauzatu ahal izango dituztela, ahal den neurrian.

Jendearen eskaria eta nahia betetze aldera, Alpeetara ere egin zituzten bidaiak. 50 mendizale inguru ere elkartu izan zituzten irteera horietan, Rezabalek nabarmendu duenez. «Nik, esaterako, Mont Blanceko itzulia egin nuen. Suitzako beste mendi batzuetan ere ibili ginen orduko hartan».

Azpeitia eta Hazparne herrien senidetasuna ere aitzakia ederra izan zen mendizaleentzat irteerak antolatzeko. Sei etapatan, urtarrilean hasi eta ekainera bitarte, bi herrien arteko bidea osatu zuten. Haietako bi etapatan 120 mendizale ere elkartu zirela gogoratu du Unanuek. Esaldia amaitzerako, Rezabalek hala gogorarazi dio Unanueri: «Gure garaian, 500 mendizale ere elkartzen ginen!».

Atzera begira jarrita, Rezabalek ez ditu berehalakoan ahaztuko elkartean sartu zeneko lehen urte eta bidaia haiek. «Askotan, Azkoititik, Oñatitik eta Antzuolatik ere jendea etortzen zen gure irteeretara. Autobusa beteta joaten zen beti». Begiak ere distiratsu jarri zaizkio Rezabali, urte haietako pasadizoak kontatzen amaitu duenean: «Orduan bai sasoia guk!». Unanuek berehala hartu du hitza: «Orain dela gutxi arte, Jexux ere gurekin etortzen zen oraindik antolatutako edozein irteerara!». Agirrek nabarmendu du zer garrantzi izan duten autobusek mendi elkarteetan. «Leku batean utzi eta bestean jasotze horrek joko handia ematen du irteeretan. Gaur egun ere, autobusak ezinbestekoak dira oraindik mendi taldeetan».

Rezabalek gogoan dauka oraindik ere urteroko kuota kobratzeko nola ibiltzen ziren jendearen atzetik. 200 bazkide inguru zituen elkarteak 1988an, eta hura izan zen presidente jarri zenean egin zuen aldaketarik garrantzitsuena. «Kontu korronteko zenbakia atera genuen, eta denak handik ordaintzen hasi ginen. Eromena zen bestela diru hura kobratzeko metodoa!», zehaztu du. Egun, 1.000 bazkide inguru ditu elkarteak. Haietatik ia 500 federatuak dira.

Urteurrena eta etorkizuna

Elkarteak 75 urte beteko ditu aurten, baina, urteurrena ospatzeaz gain, etorkizunera begira ere jarrita daude aspaldidanik. Mendi elkarteek izan duten bilakaera gizarteak izandakoaren isla baita. Azken urteetan boluntarioen eskasia sentitzen ari dira mendi taldeetan. «Gaur egun ez dira borondatez lehen adina gauza egiten. Ni ere, urte askoan nire kabuz ibili izan naiz mendian: autoz joan, mendia egin eta etxera buelta. Uste dut, Rezabalen garaian eta, eskatu beharrik ere ez zela izaten boluntario izateko».

Rezabalek argi dauka gaur egun askoz ere errazagoa dela mendira joatea, eta bakoitzak bere gisara mugitzeko aukera gehiago duela. Teknologiak asko lagundu duela ere iruditzen zaie. «Orduan, edozein lekutara joan nahi bazenuen, zerrenda aurkeztu behar izaten zen leku guztietan. Francoren garaian, esaterako, Uzturrera joan ginen batean, denen zerrenda erakutsi behar izan genien guardia zibilei, Tolosara iristean».

Gaur egun asko aldatu dira kontuak: «Denen artean adosten ditugu irteerak. Aspaldidanik egiten diren irteera finko horiek ere sakratuak dira elkartean». Agirrek argi dauka: «Denek partekatzeko moduko egutegia antolatzea izaten da lanik zailena». Baina Agirrek badu esperantza etorkizunean gazteak elkartzera bilduko direla. Azken datuak kontuan hartuta, goranzko joera argia ikusten dute bazkide eta federatu berrien kopuruan. Unanueren esanetan, inoiz baino jende gehiago dabil mendian. «Inoiz ikusi ez dudan jendea ikusten ari naiz gaur egun herriko mendietan».

Ospakizun urtea dute aurtengoa. Hurrengo hilabeteetan egitekoak zituzten irteerez gain, urte osoan zehar hilean behin egitekoak dituzten hitzaldiak jada abian dituzte. Estreinakoan, Josu Iztueta eta Iker Iriarte bidaiariak izan zituzten; Arrastoan dokumentala proiektatu zuten. Hurrengo hilabeteetan ere, izen ezagunak pasatuko dira bertatik: besteak beste, Denis Urubko, Wojciech Kurtyka eta Josema Casimiro alpinistak, Adam Ondra eskalatzailea, eta Azpeitikoak bertakoak diren Mamen Etxaniz abenturazalea eta Gorka Karapeto eskalatzailea. «Pena handia daukagu, gaur egungo egoerarekin dena zaildu egin delako, baina gauzak antolatzeko gogoz gaude», adierazi du Agirrek. Hitzaldiez gain, argazki lehiaketa bat ere antolatu dute. 75 tontor izena jarri diote. Harrera bikaina izan du, sare sozialei esker. Sariak banatuko dituzte hilero argazki onenen artean.

Ospatu beharrekoa egoeraren arabera ospatuko dutela argi duten arren, gauzak hobetuz joango diren esperantza dute. «Jendeak askotan esaten digu ea nola ausartu garen gauzak antolatzera, baina guk argi geneukan gauzak antolatzeko aukera bazegoela. Oso egutegi polita antolatu dugu, eta lan handia egin dugu», nabarmendu du Unanuek.

Osasunez bikain dago Lagun Onak Mendi Bazkuna, eta pandemiak berak ere ez du geldituko, oraingoz behintzat, haien jarduna. Taupadaka jarraituko dute etorkizunean ere.]]>
<![CDATA[«Gure eta gazteen artean eskiatzaile belaunaldirik ez egoteak harritu nau»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1938/026/001/2021-02-09/gure_eta_gazteen_artean_eskiatzaile_belaunaldirik_ez_egoteak_harritu_nau.htm Tue, 09 Feb 2021 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1938/026/001/2021-02-09/gure_eta_gazteen_artean_eskiatzaile_belaunaldirik_ez_egoteak_harritu_nau.htm
Nolatan hasi zinen iraupen eskian?

5 urterekin hasi nintzen eskiatzen. Txikia nintzela, elurra egiten zuen gehienetan, gurasoekin Aralarrera joaten ginen. Gurasoek ordurako eskiatu egiten zuten, eta anaiarekin eta Beasaingo beste lehengusu batzuekin joaten ginen. Gehienetan ibilbide bera egiten genuen, baina hura izan zen gure lehen eskola. Gurasoekin kirol asko egindakoa naiz: eskiaz gain, mendira irteeretan, mendiko bizikletan eta surfean ere ibilitakoa naiz. Gainera, 25 urte izan arte areto futbolean ere aritu nintzen. Hura utzitakoan hasi nintzen arreta gehiago jartzen eskiko eta bizikletako lasterketei.

Oso gaztetan lehian ibili arren, neguko triatloietan hasi zinen lehenik, juniorretan.

Gaztetan gogoan daukat aitak nire izena eman zuela lasterketa baterako; 14 urte edo izango nituen. Baina lehen lehia serioa 1998an izan zen, Jakan [Aragoi, Espainia]. Orduan oso ezaguna zen han jokatzen zen lasterketa bat: triatloi zuria deitzen zioten. Osaba batek parte hartu zuen urtebete lehenago, eta horregatik joan nintzen hara. Orduan, Tolosako [Gipuzkoa] Uztargi taldearekin aritzen nintzen eskiatzen. Esperientziarik gabeko gazteak ginen, eta gogoan daukat izugarrizko karranpekin amaitzen nuela. Oso gutxi entrenatuta joaten ginen probetara, eta sasoian egoteak salbatzen gintuen [barrezka].

Urte batzuetan alboratu egin zenituen lasterketak. Zergatik?

Unibertsitatean ikasten nengoen urteak izan ziren haiek, eta arreta osoa hor neukan jarrita. Ez nuen astirik entrenamenduetarako eta lasterketetarako.

2005ean hasi zinen berriro. Nolatan?

Ordurako neguko triatloien formatua aldatu egin zuten, eta hiru diziplinak elurretan jokatzen hasi ziren. Gustuko nuen formatu hori, eta konturatu nintzen aukera gehiago nituela. Urte hartan lasterketa pare bat egin nituen, eta txukun aritu nintzen. 2006an ere lasterketa gehiago egin nituen. Ikusi nuen zertxobait entrenatuta hobetzeko aukerak nituela. Ondo entrenatzen hasteko ordua zela konturatu nintzen 2007an, eta Etor Mendiarekin hasi nintzen. Irailetik negurako denboraldia egiten nuen. Bereziki prestatu nuen urte hura, baina elur faltagatik Espainiako Txapelketa bertan behera gelditu zen. Munduko Txapelketara joateko taldea egin zuten, baina ni ez nengoen barruan. Amorrua sentitu nuen! Oso sasoiko nengoen, eta probaren baten bila hasi nintzen. Asturiasen aurkitu nuen bat, Pola de Sieron: duatloi-kros formatuan jokatu zen [korrika, bizikleta eta korrika], eta irabazi egin nuen. Han konturatu nintzen gauzak ondo eginda jauzi handia egin nezakeela. Jende onaren aurka aritu nintzen, eta nire lehen garaipen handia izan zen hura.

2008ko Espainiako Txapelketan jada bigarren sailkatu zinen.

Bai, Victor Lobok irabazi zuen lasterketa, eta hirugarren Eneko Llanos sailkatu zen. Lehia polita izan genuen. 2009an berriro ere bigarren egin nuen Loboren atzetik, eta 2010ean lehenbizikoz izan nintzen Espainiako txapeldun. Baina han bukatu zen dena elurretan jokatzeko formatua. Berriro ere errepidera pasatu zituzten korrikako eta bizikletako diziplinak. Errepidean korrika eta bizikletan egitearekin asko galtzen nuen.

Espainiako selekzioarekin ere aritu zinen lehiatzen urte askotan. Nola gogoratzen dituzu urte haiek?

Bai, Munduko txapelketetara joateko aukera izan nuen urte batzuetan. Apusturik handiena, halere, 2012an egin nuen. Munduko Txapelketan aurrean ibiltzeko aukerak ikusten nituen. Gauza txikietan denbora asko galtzeko aukera izaten da triatloian, eta gauza txiki horiek asko zaintzen hasi nintzen. Metodikoa izan behar da, detailerik txikienak ere izugarrizko garrantzia duelako. Tignesen [Frantzia] ere egon nintzen eskiatzen hamar egunez, eta negura oso indartsu iritsi nintzen. Europako Kopako proba batera joan nintzen Alemaniara, eta bigarren sailkatu nintzen. Atzetik aurrerako lasterketa egin nuen, eta Daniel Antonioli italiarra bakarrik izan nuen aurretik garai hartan iraupen eskian aritzen zen. Ikusi nuen onenekin lehiatzeko moduan nintzela. Handik, Europako Txapelketara joan nintzen: bosgarren izan nintzen, baina hustuta amaitu nuen. Munduko Txapelketan, berriz, bizikletarekin arazo bat izan nuen, eta bederatzigarren bukatu nuen. Nire urtea behar zuen. Maila oso ona eman nuen, baina ez nuen biribiltzerik izan. Betiko geldituko zaidan arantza izan da Munduko Txapelketa hura.

Espainiako selekzioan aldaketa handiak izan ziren urte batzuetan. Zuk bizi izan al zenituen?

Urte askotan haiek ordaintzen zizkiguten gastu guztiak, baina, egun batetik bestera, triatloi ez olinpikoak baztertu egin zituzten laguntzetatik: bidaiak, arropa, masaje emaileak, kiroldegietako bonua eta beste gauza asko ordaintzetik, ezer ez ordaintzera pasatu ziren. Jauzia eman nahi nuen urtean, laguntza guztiak bertan behera gelditu ziren. Eskerrak diru laguntza batzuk banituela... Gauza bitxia gertatu zen handik aurrera: Espainiako elastikoarekin lehiatu behar ginen, baina dena gure poltsikotik ordainduta. Horrelako egoeran dago kirol hau.

10 urtez iraupen eskia albo batera utzi ondoren, iaz berriro ere lehian izan zinen. Zerk bultzatu zituen bueltatzera?

Eskiatzen jarraitu nuen, eta proba batzuetan ere lehiatu nintzen; federatuta egon behar ez zen probetan ibili nintzen. Orain bi urte egin nuen azken lasterketa, eta askorik ibili gabe banengoen ere, hirugarren amaitu nuen proba hura. Berriro ere harra piztu zitzaidan. Izugarri gozatzen dut eskiatzen! Gogoan daukat, iaz, eskiatzera joan nintzen egun batean, berriro ere lehiatzeko gogoa sentitu nuela. Konturatzerako, iraupen eskiko egutegiak begiratzen hasita nengoen! Iraupen eskian zerbait lortzeko grina sartu zitzaidan. Ikusi nuen maratoi distantziako Espainiako eta Europako txapelketak jokatu behar zirela, eta hori jarri nuen helburu. Pandemiagatik Espainiakoa ez zen jokatu, eta zuzenean Europako Txapelketara joan nintzen, Austriara. 42 kilometroko lasterketa izan zen, skating formatuan. Maila handiko lasterketa batekin amesten nuen, eta hala izan zen. Lasterketako une batean hustuta gelditu nintzen, eta kilometroak aurrera joan ahala aurrera eginez joan nintzen arren, 42. amaitu nuen.

Aurten ere asmo bera zenuen, ezta?

Bai, baina COVID-19ak ez dizkit gauzak asko erraztu. Iaz gustura amaitu nuen, eta jarraitzeko asmoa neukan. Baina Europako Txapelketa estilo klasikoan jokatzea tokatzen zen aurtengoan, eta atzeratu egin dute datorren urtera, beraz... Espainiako zirkuituan berriz, Linzan [Aragoi, Espainia] jokatu zen lehenengo proban ezin izan nuen egon, eskumuturreko istripu batengatik, baina Belaguan [Nafarroa] lehiatzeko aukera izan nuen, urtarrilaren amaieran.

Lehiatu bakarrik ez: hamar urte igaro eta gero, berriro ere txapeldun izan zinen Belaguan.

Bai. Leku berean berriro ere Euskadiko txapeldun izateak asko poztu ninduen.

Hainbeste denbora lehiatu gabe egon eta gero, berriro ere itzuli eta irabazi egin duzu. Hori ona al da kirol honentzat?

Nik argi daukat Euskal Herriko eskiatzailerik onena Imanol Rojo dela. Nire garaiko batzuek jarraitzen dute oraindik ere, nahiz eta gutxi diren. Sailkapena begiratuta, gauza bitxi bat ikusten da: belaunaldi pare bateko aldea dago; edo 40 urteko jendea dago, edo 20 urteko eskiatzaileak dabiltza lehen postuetan. Euskadiko Txapelketaz gain, Espainiako Kopako proba ere bazen. Nire garaiko eskiatzaile batek irabazi zuen, baina nire aurreko beste bostak 20 urteren inguruan dabiltza.

Zergatik ez dago tarteko belaunaldiko eskiatzailerik?

Ba, ez dakit. Egia da ni azken urteetan ia ez naizela zirkuituan izan, baina asko harritu nau ni ere aurrean 30 urteko eskiatzailerik ez ikusteak. Agian, laguntza gutxi edo batere ez izateak eragina izan du. Jendea motibatzeko ez da egoerarik onena hori, eta gure garaian ere antzeko zerbait gertatu zen: guk ere ez genuen inongo bultzada edo laguntzarik izan, eta geroztik ez dut uste aldaketa handirik egon denik. Ni baino gazteagoak diren eskiatzaile gehiagok egon beharko lukete aurrean. Halere, 20 urteko gazte batzuk indartsu ikusi ditut: Lander Martin, Manex Salsamendi eta Irati Cuadrado.

Oso metodikoa al da iraupen eskia?

Aldagai txiki asko daude, eta denak gertutik zaindu beharra tokatzen da. Esaterako, argizariek izugarrizko garrantzia dute, eta, beste gauza askoren antzera, hauekin asmatzea ere ezinbestekoa da. Denborarekin obsesibo bihurtzeko aukera asko ditu kirol honek.

Etorkizunera begira argi izpiak ikusten al dira?

Bai, lehen aipatutako eskiatzaileek maila handia dute, eta, gainera, Rojo anaiek duten teknifikazio taldeak ere oso itxura ona dauka. Oso jende gaztea dago, eta hortik iritsi beharko lukete etorkizuneko eskiatzaileek.

Elurra ia bi ordu eta erdira izateak ere ez du asko lagunduko horretan, ez?

Hori da beste zailtasunetako bat. Europako onenak ia egunero entrenatzen dira, baina guretzat ez da hain erraza.

Nola entrenatzen da iraupen eskian lehiatzen den euskal herritar bat?

Ni agian ez naiz adibiderik onena. Iraupen eskiko eskiatzaileak udaberrian hasten dira gimnasioan eta rollerskian, eta abendurako jada oso indartsu egoten dira. Nik, berriz, urrian amaitzen dut mendi bizikletako sasoia, eta azaroaren erdialdean hasten naiz berriz entrenatzen. Mendira makilekin irteerak egiten ditut, besoak pixka bat lantzeko, eta garajean gomekin ere ariketa batzuk egiten ditut. Horrez gain, ahal dudanean korrika intentsitate pixka bat sartzen dut, eta elurra egiten duenean eskiatzera joaten naiz, ahal badut. Egia da sasoian jartzeko ez dudala denbora asko behar, baina entrenamenduetan segida behar dut.

Hurrengo asteetan lehiatzen jarraitzeko asmorik baduzu? Hala bada, non?

Inguruko lasterketetan parte hartu nahi nuen, baina, daukagun egoerarekin, ez dakit nola moldatuko garen. Ikusi dut Espainiako Kopako proba batzuk gelditzen direla, esaterako, Katalunian. Gainera, egia da Espainiako Kopako probak [hamabost kilometro inguru dituzte] oso motzak direla niretzat. Ni maratoi distantziara ohituta nago. Proba horietarako, indarra ezinbestekoa da, eta ni alde horretatik justuago nago. Oraingoz, martxoan Llesen [Herrialde Katalanak] jokatuko den Espainiako Txapelketan parte hartzeko asmoa daukat. Lasterketa motza izango da, eta entrenamendua ere aldatu beharra tokatuko zait.]]>
<![CDATA[Himalaiak justizia egin die]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1876/026/001/2021-02-02/himalaiak_justizia_egin_die.htm Tue, 02 Feb 2021 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1876/026/001/2021-02-02/himalaiak_justizia_egin_die.htm
2021eko urtarrilaren 16ra arte, K2 mendia (Pakistan, Himalaia, 8.611 metro) zen neguan igo gabeko bakarra, 8.000 metrotik gorako gailurren artean. Beste erraldoiak banan-banan eroriz joan ziren 1980ko hamarkadatik, Nepalgoak lehenik eta Pakistangoak ondoren, baina Karakorumeko sabaira oraindik ere inor ez zen igo urtarorik hotzenean. Ikuspegi historikotik begiratuta, ez dira saiakera asko egin izan K2ra igotzeko. Soilik bost espediziok (hiru poloniar ekimenekoak, bat errusiarrena eta 2018-2019ko Alex Txikonena) igaro dituzte neguak kanpaleku nagusian.

Azken urteetako erronka nagusietako bat bilakatua zen neguan K2 mendia igotzea. Bazirudien poloniarren esku zegoela, eta datorren urtean berriro saiatzekoak ziren -haiek igo dituzte neguko hamalau zortzimilakoetatik bederatzi-, baina xerpa nepaldarrek aurrea hartu diete. Azkenean, profetak izan dira beren eremuan.

Hamar xerpak zapaldu zuten gailurra: Nirmal Purjak, Gelje Sherpak, Mingma David Sherpak, Mingma Tenzi Sherpak, Pem Chhiri Sherpak, Dawa Temba Sherpak, Mingma Gyalje Sherpak, Dawa Tenzin Sherpak, Kili Pemba Sherpak eta Sona Sherpak. Hamar hauetatik, Nirmal Purjak bakarrik igo zuen oxigenorik gabe. Halere, albisteak zeresana eman du.

1. Zer esanahi du K2 oxigenorik gabe igotzeak?
2. Hamarretik bederatzik oxigenoa erabili zuten igoeran. Lortutakoari balioa kentzen dio? Zergatik?
3. Zer esan nahi du Himalaiaren historian K2 neguan igo izanak?
4. Xerpek lortu izanak zer balio dauka Nepalgo herriarentzat?

EDURNE PASABAN Alpinista

«Xerpek agerian utzi dizkigute beren balioak beste behin»

Edurne Pasabanek (Tolosa, Gipuzkoa, 1973) hamalau zortzimilakoak osatu zituen 2010ean.

1. «Niretzat, hamalau zortzimilakoetatik zailena da K2. Exigentzia handiko mendia da, eta azken zatiak izugarrizko zailtasuna du. Igotze hutsa gogorra da, eta zer esanik ez oxigenorik gabe. Muturrekoa da oxigenorik gabe igotzea! Une oro arriskua dago han: elur jausiak, arroken erorketak... Horretaz gain, altuerak [8.610 metro] asko zailtzen du igoera. Nahiz eta fisikoki oso prestatuta egon, mendiak bere aurpegirik itsusiena erakutsiko dizu edozein unetan. Hara igotzeko ez da alpinista ona bakarrik izan behar, kirolari aparta izatea eskatzen du».

2. «Nik uste dut ezetz! Igotzeko gelditzen zen erronkarik handiena lortu dute. Agian, denek oxigenorik gabe igo izan balute, izugarria izango zen, baina, gaur egun, aldagai asko daude beste eremu batzuetan ere. Askok diote hainbat zortzimilako igo dituztela oxigenorik gabe, baina ez dute aipatzen bideak ekipatuta izan dituztela, aurretik bidea zabaltzen zietela... Bere balioa eman behar zaie, nahiz eta askok ez duten ulertu. Urte askotan hor izan dute aukera askok, eta ez dira saiatu».

3. «Goi-mendian geratzen zen mendia zen, eta pentsatzen dut gauza handi bat lortu dutela. Halere, horrek ez du esan nahi Himalaian ez denik beste erronkarik gelditzen. Gauza asko egin daitezke gaur egun oraindik ere Himalaian».

4. «Izugarrizko balioa ematen diet nik behintzat! Aspaldi igotzea merezi zuten gailurra da K2. Himalaiaren historian beti hor egon dira xerpak, baina beti bigarren ilaran ikusi ditugu. Izugarri lagundu izan digute gure ibilbidean, eta inoiz ez zaie esker onik eman, ez behar bezainbeste. Oso pozik nago Himalaian gelditzen zen erronka handienetako bat haiek lortu izanaz. Orain esan dezakegu lehen lerroan ipiniko direla, eta, alde horretatik, argi utzi dute zein izan den haien eginkizuna orain arte egindako espedizioetan. Aitortu behar dut ez nuela uste K2 haiek igoko zutenik, gehienbat uste nuelako jende askoko espedizio batek lortuko zuela. Xerpek beren balioak erakutsi dizkigute beste behin. Gailurreko azken irudiek asko esaten dute haien alde».

JUANRA MADARIAGA Alpinista

«Oxigenoa sekulako laguntza da, baina negua infernua da»

Juanra Madariagak (Bilbo, 1962) hiru zortzimilako igo ditu: Everest (Nepal, Himalaia, 8.848 metro), Cho Oyu (Nepal, Himalaia, 8.201 metro) eta Broad Peak (Pakistan, Himalaia, 8.051 metro).

1. «Beste zortzimilakoekin gertatu den bezala, K2 mendia askotan igo da oxigenorik gabe, eta, mendi hori arriskutsua eta zaila bada ere, alpinista batzuek, arriskuak arrisku, behar besteko energia eta motibazioa izan dute gailur mitikora heltzeko. Baina beste kontu bat da K2 mendia neguan igotzea. Neguaren parametroak oso bortitzak direla uste dut. Egoera normal batean altueraren eta hotzaren arma guztien kontra borrokan aritu behar bazara, neguan hori guztia biderkatu egiten da esponentzialki, muturreko egoera arriskutsu bilakatzen den arte. Haizea eta termometroetako merkurioaren jaitsiera ikaragarriak izaten dira. Mutante gutxik dute egoera horietan ausardiaz eta eskarmentuz ibiltzeko abilezia. Argi dago: denok ez dugu balio neguan alaiki ibiltzeko».

2. «K2k oso altu jarri du neguko alpinismoaren langa. Beste zortzimilakotako neguko espedizioak oharkabean pasatu ziren: inor ez zen jabetzen lortzen zenaz. K2k muturreko handiak eman dizkie alpinista askori, eta horrek morboa sortu du; azkena delako, altuenetako bat eta zailenetako bat, eta tartean izan dira banitate kontuak ere. Neguan oxigenorik gabe ibiltzeak marra gorri asko gainditzea dakar, eta hor norberak jakin beharko du nola aritu. Nepalgo espediziokide batzuek oxigenoa erabili badute, hala erabaki dutelako da, eta hori mendian gai librea da; bakoitzak eraikitzen du bere ibilbidea. Egia da oxigenoa sekulako laguntza dela, baina negua infernua ere bada. Hobetu daitekeen kontua ere bada, bai, noski, eta hortxe egongo dira bestelako erronkak hemendik aurrera».

3. «Lehen igoera hori ez da azkena izango. Seguruenik, bakoitzak bere ametsetatik tirako du, eta hemendik aurrera neguko espedizio gehiago ikusiko ditugu Himalaian. Uste dut K2ko azken espedizioak bide asko zabaldu dituela, eta bide berri horiek gauzatzen hasiko dira alpinistarik indartsuenak. Zergatik ez orain hamalauak neguan egin, beste zerrenda bat osatzeko? Oxigenorik gabe, era bakarrean... Halere, pena txiki bat ere sentitu nuen, erakutsi baitu gizakiak dena lortzeko gaitasuna duela. Ez dago ezin burutu daitekeen ezer. Mito guztiek mito izateari utziko diote».

4. «Asko poztu nintzen gailurreratze bateratuaren irudiak ikusi nituenean. K2ko gailurra aldarrikapena izan da nepaldarrentzat. Mendebaldarron mundua izan da Himalaia oraintsu arte; urrezko letrak alde honetako alpinistek idatzi dituzte, eta hangoak ezkutuan lotu dira beti. Hemendik aurrera xerpen Himalaia hasiko da, munduko alpinistarik indartsuenak direlako, ezbairik gabe. Ederra litzateke zortzimilako handietan ahazturik dauden bide mitiko haiek guztiak -Makaluko mendebaldeko pilarra, Everesteko hego mendebaldeko horma, Yalung Kang edota Manasluko japoniarren bidea- errepikatzea, eta herri horrek bere egitea. Hainbeste dago egiteko! Nik uste dut aro berri bat hasiko dela».

JOSE RAMON 'KOKE' LASA Alpinista

«Ziklo baten amaiera eta erronka berrien hasiera izan daiteke»

Sei zortzimilako igo ditu Jose Ramon Lasak (Ormaiztegi, Gipuzkoa, 1959): Cho Oyu (8.201 metro), Hidden Peak (Pakistan, Himalaia, 8.080 metro), Manaslu (Nepal, Himalaia, 8.156 metro), Gasherbrum II (Pakistan, Himalaia, 8.035 metro), Broad Peak (8.051 metro) eta Shisha Pangma (Txina, Himalaia, 8.013 metro).

1. «K2 lehenengo aldiz neguan eta oxigenorik gabe igotzea lorpen ikaragarria izan da. Zortzimilako batera lehen neguko igoera 1980an egin zen, eta berrogei urte pasatu behar izan dira azken hau igo ahal izateko, nahiz eta ahaleginak hor egon diren».

2. «Nik ez nioke baliorik kenduko; kontutan eduki behar da neguko baldintzak oso muturrekoak direla. Jakina, igoera guztiak hobetu daitezke: bide berrietatik, era alpino eta arinean... Baina niretzat txapela kentzeko moduko igoera izan da, eta asko poztu naiz xerpak izan direlako lehenak».

3. «Uste dut ziklo baten bukaera eta erronka berrien hasiera izan daitekeela».

4. «Xerpak itzalean gelditu izan dira urte askotan, laguntzaile lanetan ibili direlako hainbat igoeratan, eta igoera honetan, laguntzaile izatetik protagonismo osoa izatera igaro dira, haien maila erakutsiz. Igoera honekin xerpek eta Nepalek merezitako tokia hartu dute Himalaiaren historian».

STEFFI TROGUET Alpinista

«Niretzat, benetan balioa duena oxigenorik gabe igotzea da»

Bi zortzimilako igo ditu Steffi Troguetek (La Massana, Andorra, 1992): Nanga Parbat (Pakistan, Himalaia, 8.126 metro) eta Manaslu (8.156 metro).

1. «Nik inoiz ez dut igo K2. Errespetu gehien didaten mendietako bat da, zalantzarik gabe, Nanga Parbatekin eta Annapurnarekin batera. Oso mendi gogorra da, eta, gainera, altuera izugarria dauka. Une oro lan izugarria egitea eskatzen duen gailur bat da, eta oxigenorik gabe egin izanak esan nahi du balentria handia egin dutela. Izugarria iruditu zait lortu izana».

2. «Igo duten gehienen oso laguna naiz, eta esan beharrik ez dago oso pozik nagoela lortu dutelako. Ez nioke baliorik kenduko, baina egia da oso estilo ezberdinak direla. Niretzat, oxigenorik gabe igotzeak dauka balioa, eta berdin dio neguan ala udan izan. Gizakia mendiaren aurka aritzeak dauka balioa, eta asko aldatzen da oxigenoarekin ibili edo ez».

3. «Neguan igotzeko zegoen azken zortzimilakoa zen, eta agian zortzimilakoen ziklo bat itxiko du igoera honek. Nepaldarrek egin izanak balio erantsi bat ematen dio lortutakoari. Halere, ez du esan nahi Himalaia hemen bukatzen denik, ezta gutxiagorik ere. Jendearentzat gauza ezberdinak egiteko motibazio iturri izan daiteke. Erronka berrien bila joateko akuilua izan daiteke gu guztiontzat».

4. «Izugarria iruditzen zait. Orain artean historian egin diren espedizioetatik %99etan, gehienetan, murgilduta ibili dira xerpak. Himalaiaren historia izan dira eremu askotan, eta haiek lortzeak meritu izugarria dauka. Igo den talde horrekin hiru espedizio partekatu ditut, eta badakit lana nola egiten duten. Buruan zerbait sartzen zaienean, lortu arte ez dute onik izaten, eta, alde horretatik, ni behintzat, liluratuta naukate. Agerian utzi dute batasunak indar berezia sortzen duela, eta denen artean lortu dute gainera. Nepali ere onura besterik ez dio ekarriko».]]>
<![CDATA[«Nire zortzimilakorik onena bizirik egotea da»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1905/028/001/2021-01-26/nire_zortzimilakorik_onena_bizirik_egotea_da.htm Tue, 26 Jan 2021 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1905/028/001/2021-01-26/nire_zortzimilakorik_onena_bizirik_egotea_da.htm
Zortzimilakoetatik aldentzera omen zoaz. Zergatik?

Bai, hala da. 2016an Dhaulagirin [Nepal, Himalaia, 8.167 metro] izandako biriketako bigarren enboliaren ondoren, gauzak asko aldatu ziren. 2011n izan nuen lehena, Lhotsen [Nepal, Himalaia, 8.516 metro], eta han ere oso gaizki pasatu nuen. Helikopteroz atera ninduten oinarrizko kanpalekutik, eta, enboliaz harago, giltzurruneko koliko bat ere pasatu nuen aldi berean. Gorriak ikusi nituen ospitalean! Esan bezala, 2016an, 2 x 14 x 8000 proiektua amaitzeko lau mendi gelditzen zitzaizkidan. Alberto Zerainen laguntza izatekoa nintzen horretarako, eta aukera ikusten nuen denak osatzeko. Albertoren laguntza ezinbestekoa zen erronka osatzeko, nik ordurako zailtasun batzuk antzematen nituen eta. Dhaulagirirako talde bikaina genuen, babeslea ere indartsua zen, baina nire enboliak dena geldiarazi zigun. Geroztik, botikak hartu behar ditut. Horrez gain, Albertoren heriotza oso gogorra izan zen niretzat. Halere, ez nuen etsi. Baina, iaz, Aconcaguara joan nintzen 31. aldiz [Argentina, Patagonia, 6.962 metro], eta ez nuen batere ondo pasatu. Konturatu nintzen altuera batetik gora oxigenoa falta zitzaidala. Izugarrizko nekea pilatzen zitzaidala ikusi nuen, eta han hasi nintzen erretiroan pentsatzen. Azken urte honetan konturatu naiz galtzeko gehiago nuela irabazteko baino. Negozioa nola dagoen gutxik bezala dakit, eta argi daukat oso sasoiko egon behar dela altuera horietan ibiltzeko.

Nola imajinatzen zenuen agurra?

Ez nuen inolaz ere ezer imajinatzen. Orain dela bi urte arte, azken proiektuan sinisten nuen oraindik ere. 2004an K2an [Pakistan, Karakorum, 8.610 metro] izandako izozketak izan ez banitu 2 x 14 x 8000 proiektua aspaldi bukatuta edukiko nuela iruditzen zait. Halere, geroztik beste bost zortzimilakotara igotzeko gai izan nintzen. Proiektua ez amaitu izanaren arantza hor eramango dut betiko. Proiektuak ez lioke Himalaiako historiari ezer berririk emango, baina niretzat gozoki bat zen hura. Kalitate handiagoko erronken falta sumatu dut nire ibilbidean.

Baina zure ibilbideari begiratuta, kalitatea izan da zure gailur askoren muina.

Bai, ez dut aurkakorik esango. Ni Everestera [Nepal, Himalaia, 8.848 metro] iparretik eta hegotik igo naiz, oxigenorik gabe; K2ra ere Cesen bidetik eta Abruzzoenetik; Kanchenjungara ere [Nepal, Himalaia, 8.586 metro] iparretik eta hegotik; Shisha Pagmara ere [Txina, Himalaia, 8.027 metro] hegotik... Beti gauza alternatiboak egitea gustatu izan zait. 1988. eta 1990. urteen artean egin genituen espedizioak bikainak izan ziren, nahiz eta gailurrik ez genuen lortu. Haiek bai saiakerak! Konpromiso handiko igoerak izan ziren. Haiek ziren egin nahi genituenak.

Bidean, 35 urte joan dira, 47 espedizio, 26 zortzimilako…

Bai, denbora azkar pasatzen da! Egindako gauzez oso harro nago, baina batez ere bizirik egoteaz. Hainbeste espedizioren ondoren, hilik egotea litzateke normalena. Atzera begiratzen dudanean konturatzen naiz galdu ditudan lagunez. Askotan pentsatzen dut mendian igarotako une txarrez, eta, Mikel Apodakak esaten zidan bezala, etxera itzultzean niri azkarregi ahazten zitzaizkidan une haiek. Eta egia da. Askotan ikusi dut neure burua kinka larrian, baina oraindik hemen gaude.

Cho Oyu [Tibet, Himalaia, 8.201 metro] izan zen igo zenuen lehen zortzimilakoa, 1985ean. Nola duzu gogoan?

Gure belaunaldikook asko markatu gintuen 1980ko Everesteko espedizio hark. Haietako askorekin harreman handia egin nuen, gehienbat Anjel Rosenekin, Luis Mari Olazagutiarekin eta Juan Inazio Lorenterekin. Haien arrastoan hasi ginen gu ere. Ez dago ondo nik esatea, baina oso gaztetatik asko nabarmentzen nintzen. Ni beti izan naiz oso oldarkorra, eta mendiko jardueretan ere asko arriskatzen nuen. Eskalatzea izugarri gustatu izan zait beti, eta askotan esan dut niretzat Alpeak izan direla eskolarik onena. Han ere beldur latzak pasatutakoa naiz! 1985ean, Arabako lehen espedizio kirol-zientifikoa antolatu genuen. Felipe Uriartek eta Xabier Garaioak baimen bat zuten Cho Oyurako, baina Nepaletik igotzeko baimena zen. Han ginen Mikel Apodaka, Atxo Apellaniz, Julio Alberdi... Denak igo ginen gailurrera. Oso oroitzapen onak ditut espedizio hartaz. Oso berezia izan zen. Orduan, pentsatu ere ez genuen egiten oxigenoa erabiltzea. Zenbat aldatu diren gauzak.

Gutxik dakite zure bigarren zortzimilakoa, Gasherbrum II-a [Pakistan, Himalaia, 8.035 metro], baimenik gabe igo zenuela.

Bai, hala izan zen [barrezka]. 1987a zen, eta orduan ere Atxo Apellaniz izan nuen sokalagun. Gure lehen asmoa Gasherbrum I-era igotzea zen [Pakistan, Himalaia, 8.080 metro], baina ez genuen lortu, eta Gasherbrum II-ra joan ginen baimenik gabe. Orduan ezin zen horrelakorik aitortu, baina behin Euskal Herrira iritsi ginenean lasai esan genuen zer lortua genuen. Orduan baimen bakarra izaten zen, eta, horrelako gauzak egiteko, ausarta izan behar zenuen.

Askotan aipatu izan duzu, baina zortzimilakoetan izandako lehen egoera gogorra Iñurrategi anaiekin izan zenuen, Kanchenjungan. Zure ibilbideko unerik gogorrena izan al zen hura?

Bai, zalantzarik gabe! Alberto Iñurrategiri ez zaio batere gustatzen gaia aipatzea, baina, zalantzarik gabe, haiek salbatu ninduten. Bi anaiek osatzen zuten sokada perfektua zen. Oso egoera larria igaro nuen, eta gaur egun ere ez da batere erraza une hura azaltzea. Zazpi edo zortzi orduz zeharo noraezean ibili ginen. Oso jaitsiera latza izan zen. Bi anaien artean jaitsi nintzen, eta oraindik gogoan daukat denda ikusi genuen unea. Negarrez hasi nintzen!

Hamalau urtean osatu zenituen hamalau zortzimilakoak; azkena, 1999an.

Bai, denak osatzea oso polita izan zen. Historiako laugarrena izan nintzen oxigeno gehigarririk gabe igotzen. Hori hor geldituko da betiko.

Horren ondoren, K2an hamar behatzak galdu zenituen. Zer oroitzapen datorkizu? Zortzimilakoetara igotzeagatik ordaindu behar izan duzun ondoriorik larriena izan da hori?

Ni orduan ez nintzen indartsuena, ezta gutxiagorik ere. Ordurako banituen urte batzuk. Ni baino askoz ere jende indartsuagoa zegoen espedizio hartan: esaterako, Juan Vallejo, Mikel Zabalza eta Ferran Latorre. Zabalzak izugarrizko lana egin zuen! Espedizio hartan, Edurne Pasabanek eta nik besteek baino denbora gehiago pasatu genuen geldirik, eta, gailurrera iristerako, jada biriketako edema baten zantzuak sentitzen nituen. Egun hartan egin nuen inoiz egin dudan okerrik handienetako bat! Beti pentsatu izan dut gailur batera iristeagatik ez duela merezi azazkal bat galtzea ere. Baina egun hartan aurrera egitea erabaki nuen, jakinda izozten ari nintzela. Ez nuen atzera egiteko ausardiarik izan! Burugogorra izatearen alde txarra da hori! Jaitsiera oso gogorra egin zitzaidan, eta gutxinaka itsutzen ari nintzela konturatzen nintzen. Halako batean, bakarrik gelditu nintzen, eta kanpalekua pasatu egin nuen. Oihuka hasi nintzen ero baten moduan! Ordu luzez eserita gelditu nintzen, Ferran Latorre azaldu zen arte. Egun hartako hanka sartzeak asko irakatsi zidan. Asko zor diot Sebastian Alvarori ere.

Jende askok aipatu izan du askotan ausarkeriaz ibili izan zarela mendian. Zer duzu esateko?

Hura, behintzat, ausarkeria handia izan zen! Halere, ez nuke esango hainbesterako izan denik. Askotan, mendiak imanen eragina sortzen du gizakiarengan: beragana erakartzen zaitu. Begien aurrean ikusten duzu gailurra, eta badirudi gertu dagoela, baina orduak aurrera doaz, eta... K2an, esaterako, zortzi ordu behar izan genituen azken 200 metroetako desnibela gainditzeko! Jendeak zer esango, horrek ez dit batere axola, baina orduan onartu nuen akats handia egin nuela.

Antonio Miranda, Atxo Apellaniz, Jose Luis Zuloaga 'Zulu', Felix Iñurrategi eta Alberto Zerain lagunak, mendian gelditu dira. Ez al daukazu mendian gauza gehiegi galdu dituzunaren sentsaziorik?

Atzera begira jartzen naizenean, jabetzen naiz lagun gehiegi galdu ditudala mendian. Oso gertuko jendea nuen. Horregatik, askotan esaten dudan esaldiak balio handia du orain: lortu dudan gauzarik handiena bizirik egotea da. Ez da batere erraza Everestera, Kanchenjungara, Nanga Parbatera edo K2ra bi aldiz igotzea. Agian, hori da nire saririk handiena: mundu honetan egotea.

2011 Lhotsen Edurne Pasabanekin izandako eztabaida izango zen ezabatuko zenituzkeen ataletako bat?

Egun politak eta zatarrak izan ziren haiek aldi berean. Pena handia ematen dit oraindik ere hura gogoratzeak. Egia da nire izaerak askotan arazoak ekarri dizkidala, eta espedizio ondorengo prentsaurreko hartan ere hanka sartu nuen. Mingainetik tiraka hasi zitzaizkidan kazetariak, eta burua galdu nuen! Zorionez, dena konpondu dugu, eta, niretzat, alaba baten antzekoa izan da Edurne. Mendian inorekin izan dudan konplizitaterik handiena izan dut harekin. Gauza guztiak kontatzen genizkion elkarri. Orain, berriro ere berreskuratu dugu harremana, eta askotan saiatzen gara elkartzen.

Zertaz zaude harro?

Gehienbat, espedizioetan ezagutu dudan jende guztiaz nago harro. Zorionez, mendira nik nahi nuenarekin joateko aukera izan dut. Beti eman diot garrantzi handiagoa laguntasunari eta gertutasunari, fisikoari baino. Gertuko jendearekin joaten saiatu izan naiz beti. Oso pozik nago aipatutako jendearekin mendian igarotako uneengatik. Egin ditudan zortzimilako gehienetan, jende ezberdina egon da nire alboan: beti zegoen alpinista berriren bat espedizioan. Une ahaztezinak izan ditut mendian, nahiz eta oso une txarrak ere pasatzea tokatu zaidan.

Zerbait ezabatu beharko bazenu zure ibilbidetik, zer izango litzateke?

Bat baino gehiago ezabatuko nituzke! Batetik, 1993an Everestera egindako espedizioa. Gailurrera iristea lortu nuen, baina jaitsieran Antonio Miranda laguna hil zen. Oso gogorra izan zen hura! Eta, bestetik, 2010ean Annapurnara egindako bigarren igoera hura. Nire kirol ibilbideko egunik gogorrenak izan nituen handik jaitsi eta etxeratu ondoren. Kazetari batek min handia egin zidan idatzi batean. Idatzi hark oihartzun handia izan zuen, eta beste asko haren harira idazten hasi ziren.Tolo Calafate salbatzen saiatzeagatik, aurka etorri zitzaidan dena. Lagun bat mendian bakarrik utzi izanaren erantzule egin ninduten, eta kontua ez zen horrela izan. Ni mendiko gidari lanetan ere ibiltzen naiz, eta gertakari hark min handia egin zidan geroztik. Ez nuen etxetik atera ere egin nahi!

Kanpoan Euskal Herrian baino baloratuagoa sentitu al zara?

Ez. Esan dezaket ni profeta sentitu naizela nire lurraldean. Komunikabide gehienekin ere tratu ona izan dut. Askotan, zuzenegia izan naiz, badakit, baina gauzak garbi esatea gustatzen zait. Europa aldean agian ez naiz hain ezaguna, baina hori, agian, ingelesa ez dudalako hitz egiten izan daiteke. Alde horretatik ere, bizirik ateratzeko zortea izan dut.

Eta orain? Zer egingo duzu hemendik aurrera?

Gidari lanetan jarraitu nahi dut mendi txikiagoetan. Lenin Peak [7.134 metro, Pamir mendikatea, Kirgizistan] eta Elbrus [5.642 metro, Kaukaso mendikatea, Errusia] mendietara joateko lana daukat hurrengo hilabeteetan. Ez dakigu nola egongo den egoera. Bestalde, hiru dokumentalen lanean murgilduta nago, Sebastian Alvarorekin. Egunero egiten dut kirol apur bat. Mendiari lotuta jarraitu nahi dut.]]>
<![CDATA[«Munduko Kopan lehen hamarren artean sartzea amesten dut»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1910/026/001/2021-01-19/munduko_kopan_lehen_hamarren_artean_sartzea_amesten_dut.htm Tue, 19 Jan 2021 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1910/026/001/2021-01-19/munduko_kopan_lehen_hamarren_artean_sartzea_amesten_dut.htm
Denboraldi arraroa izaten ari da iraupen eskiatzaileentzat ere. Denboraldi-aurrea beste urteetan bezala antolatu al zenuen?

Alde horretatik, iaz egindakoa egin nuen. Andorrako selekzioarekin egitea erabaki dut aurten ere. Irailera arte ez ginen asko atera, eta Andorran ibili ginen gehienbat, gurpil gaineko eskian eta mendiko jardueretan. Ondoren, irailetik aurrera, glaziarretara joateko aukera izan genuen. Lau egonaldi egin genituen Stelvion [Italia]. Jokatu beharreko lasterketa batzuk bertan behera utzi dituzte; esaterako, Norvegian jokatzeko genituenak. Baina horiek bakarrik izan dira jokatu ez ditugunak; bestela, lasterketa gehienak jokatzen ari gara. Alde horretatik, ez dugu aldaketa handirik izan egutegiarekin.

Abendutik aurrera lehiaketa batzuk jokatu dituzu.

Bai, bai. Egutegiak ez du aldaketa handirik izan aurreko urteekin alderatuta, eta guk, eskiatzaileok, asko eskertzen dugu.

Italian lehiatutako Europako Kopan iritsi zen zure historiako lehen garaipena, OPA Alpen Cup Fis lasterketan. Nola gogoratzen duzu lasterketa hura?

Ez nuen inondik inola irabazterik espero! Aurreko bi asteetan ez nintzen batere gustura sentitu. Ez dakit materialagatik zen, edo fisikoki ez nintzelako erabat sasoian sentitzen, baina, nire harrigarri, asteburuan oso sasoiko sentitu nintzen. Estreinakoz Alpen Cup lasterketa bat irabazteko gai izan nintzen.

Zer sentitu zenuen irabazlea zinela esan zizutenean?

Izugarria izan zen! Ordura arte inoiz ez nintzen podiumera igo, gainera, eta nire kirol ibilbidean lortutako emaitzarik onena Europako lasterketa batean zazpigarren postu bat zen. Baina askotan izaten ez diren egun horietako bat tokatu zitzaidan, materiala bikain, osasunez ere bai... Munduko Kopako maila izaten duen lasterketa bat da Italiakoa, eta nire asmoa zen lehen hamarren artean sailkatzea. Ez nuen ezer espero, eta, gainera, lasterketa hauetara Munduko Kopako probak prestatzera joaten gara gehienbat.

Iraupen eskian hainbeste urte egin eta gero, zer sentitu zenuen podiumean?

Sari bikoitza zela pentsatu nuen! Urteak daramatzat kirol honetan, eta esfortzu handia egin behar izan dut hona iristeko. Agian, urte horietan guztietan egindako lanaren ordaina izan daiteke garaipen hau.

Gutxi ez eta, Munduko Kopan bikain dabilen eta zure taldekidea den Irineu Esteveri irabazi zenion.

Bai. Munduko Kopako proba askotan lehen hamarretan sartzen den eskiatzaile bat da. Laguna dut gainera, eta, haren ondoan entrenatzen nabilenetik, konturatu naiz asko hobetu dudala. Elkar hobetzen dugu, dudarik gabe.

Italiako probatik egun gutxira, Tour de Ski (Suitza-Italia) probara joan zinen. Datuek beldurra ematen dute; hamar egun jarraian, zortzi lasterketa…

Italiako lasterketa amaituta, egun batzuk Viehlan, eta beste egun pare bat Tolosan, etxean, pasatu nituen. Atseden pixka bat hartu ondoren, urtearen azken egunekin batera Suitzara joan nintzen berriro ere. Urtarrilaren 1ean ekin genien probei. Hainbat proba jokatzen dira, distantzia ezberdinekoak: hamabost kilometroko probak, sprintak... Azken egunean, hamar kilometroko alpinoko pista bat igotzen amaitzen da.

Zein asmorekin joan zinen Italiara?

Lehen asmoa munduko txapelketarako prestatzea zen. Lasterketa asko dira munduko onenekin lehian, eta, iaz bezala, lasterketa guztiak amaitzea zen lehen helburua. Lasterketa bakoitzean denbora asko galtzen baduzu, hurrengo egunean ezin zara irteeran egon. Iaz ikusi nuen amaitzeko gai nintzela, eta aurten jauzi txiki bat egin nahi nuen.

Zer-nolako esperientzia izan da?

Urte batzuk daramatzat han lehiatzen, baina iaz arte inoiz ez nuen lasterketa guztiak amaitzeko aukerarik izan. Iazkoarekin alderatuta, askoz hobeto ibili naiz aurten. Lasterketa gehienetan lehen 30 artean sailkatu naiz, eta azken etapan hemezortzigarren amaitu nuen. Munduko Kopa batean inoiz lortu dudan sailkapenik onena lortu nuen. Azken sailkapenean 31. amaitu nuen, baina azken egunean lehen hogeien artean sartzeak bultzada handia eman zidan. Oso indartsu sentitu nintzen, eta atzetik aurrera jende asko aurreratzeko gai izan nintzen. Azken sprintera hamalaugarren iritsi nintzen, eta hori seinale ona da.

Orain munduko txapelketak datoz.

Bai, eta hori izango da hurrengo helburua. Otsailaren 22an hasiko dira, Oberstdorfen [Alemania], eta ideia bakarra daukat buruan; munduko txapelketa batean lehen 30en artean sailkatzea. Munduko Kopako probetan sei aldiz sailkatu naiz, baina inoiz ez dut lortu helburu hau munduko txapelketa batean. Hau izan daiteke urtea! Halere, hilabeteotako emaitza on hauekin, helburua aldatu beharko dut. Normalean, zailagoa izaten da Munduko Kopan helburu hau lortzea, munduko txapelketa batean baino.

Orain bi urte, zure azken ahalegina izan zitekeela esaten zenuen. Gauzak asko aldatu dira geroztik.

Bai, hainbeste urte egin eta gero etsitzen hasita nengoen. Baina iazko emaitza onen ondoren eta aurtengo denboraldia nola doan ikusita, ikuspuntua asko aldatu zait. Jauzi bat egin dudan sentsazioa daukat azkenaldian, eta orain ikusi beharko da munduko txapelketan zer-nolako lana egiten dudan.

Nondik etorri da aldaketa?

Gauza asko elkartu dira. Hasteko, entrenatzeko era aldatu egin dut, eta Andorran dudan taldea izugarria da. Fisioterapeutak, eskiak bere puntuan jartzen dizkidan lantaldea... Irineu Esteverekin entrenatzea ere motibazio handia izan da. Hari jarraitzeko gai naizela ikusteak ere indarra ematen dit. Espainiako selekzioan ez genuen horrelako egiturarik, eta oso zaila izaten zen munduko onenekin lehian ibiltzea.

Urtea bikain doa, eta aipatu duzu munduko txapelketak begiz joak dituzula, baina zein dira handik aurrerako helburuak?

Europako eta Munduko Kopako lasterketak izango ditut helburu nagusiak, munduko txapelketak igarotzean. Erabaki bat hartu beharrean izango naiz. Oraintxe bertan hirugarren noa Europako Kopako sailkapenean, eta polita litzateke podiumera igotzea.

Hori da helburu nagusia?

Aukeretako bat da. Halere, mundukoen aurretik Europako Kopako beste lasterketa bat dago, eta, hara joan eta puntuak pilatuz gero, ziur nago aukera hori aprobetxatzen saiatuko garela. Hiru lasterketa bakarrik gelditzen dira, eta haietako batean jada badakit ez naizela izango, munduko txapelketekin batera jokatuko baita. Beste bi lasterketetan egon daiteke gakoa.

Europako Kopako podiuma aldatuko al zenuke Munduko Kopako probaren batean lehen hamarretan sartzearekin?

Galdera zaila egin didazu! Europako podiumean sartzea erronka handia da, baina, beste alde batetik, Munduko Kopan lehen hamarretan sartzearekin amesten dut. Zaila da erantzutea. Bietakoren bat lortuz gero, bultzada handia litzateke datorren urtean jokatuko diren Olinpiar Jokoetarako

Olinpiar Jokoak aipatu dituzunez, zure hirugarren Jokoak izango lirateke.

Polita litzateke! Hirugarrenez izango nintzateke bertan, eta aurreko jokoetan egindako lanak hobetzea amesten dut. Inoizko sasoirik onenean nago gaur egun, baina oraindik ere ia urtebete baino gehiago gelditzen da horretarako. Hura izango da etorkizuneko erronka nagusia.]]>