<![CDATA[Unai Ugartemendia | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Wed, 11 Dec 2019 04:49:02 +0100 hourly 1 <![CDATA[Unai Ugartemendia | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[«Zaila izan da bi mailatan batera lehiatzea, baina asko ikasi dut»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1909/026/001/2019-12-10/zaila_izan_da_bi_mailatan_batera_lehiatzea_baina_asko_ikasi_dut.htm Tue, 10 Dec 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1909/026/001/2019-12-10/zaila_izan_da_bi_mailatan_batera_lehiatzea_baina_asko_ikasi_dut.htm
Denboraldia amaituta, zer balantze egiten duzu urteaz?

Egia esan, oso pozik nago egindako denboraldiarekin. Azken bi edo hiru txapelketak ez ziren uste bezain ondo joan. Min hartuta egon nintzen, eta ez nuen nahi beste aukera izan entrenatzeko. Hala ere, uda arteko txapelketak ondo joan ziren. Gazte mailan, Europako hirugarren izan naiz; Munduko Txapelketan, berriz, ezbehar bat izan nuen xafla batekin. Bestela, hor ere hirugarren amaituko nuen.

Seniorretan ere lehiatu zara. Zer moduz?

Bai, eta oso pozik nago. Finalerdietan izan naiz pare bat proba tan, lehen 25en artean amaitu nuelako. Boulderrean 23. gelditu nintzen. Urte hasierako helburuak bete ditut horrekin.

Lehiaketa asko jokatu dituzu aurten bi mailetan. Nola kudeatu duzu dena?

Nahiko zaila izan da bi mailetan lehiatzea. Ia asteburuero txapelketaren bat geneukan, eta hori entrenamenduekin uztartzea ez da batere erraza.

Nahiko lan izango zenuen orduan egutegia osatzen, ezta?

Bai. Pentsa: 30 txapelketa inguru jokatu ditut denera. Gainera, lehiaketa egunak gehiago izango ziren, sailkapen faseak, finalerdiak eta finalak jokatzen ditugulako. Urtea nahiko nekatuta amaitu dut, baina esperientzia oso polita izan da, eta ikaragarri ikasi dut. Seniorretan lehen urtea izan da, eta proba guztietan parte hartzeko aukera izan dut. Azken batean, munduko onenekin lehiatzen ibili naiz.

Bi mailen arteko alde handia antzeman al duzu?

Aldea dago, bai. Gazte mailan, txapelketa kaxkar bat eginda ere, bosgarren eta hamargarren postuen artean gelditu zaitezke. Gauzak ondo ateraz gero, nik, normalean, podiumean amaitzen dut. Seniorretan, berriz, gauzak oso ondo egin behar dituzu finalerdietan sartzeko. Zerbait gaizki eginez gero, ordea, erraz gal ditzakezu hogei postu. Hanka sartze txikiena ere garesti ordaintzen da.

Zeintzuk ziren aurtengorako zenituen helburu nagusiak?

Neronek ere ez nekien zein ziren aurtengorako helburuak [barrezka]. Hainbeste txapelketa izanda, ez da erraza helburuak zehaztea. Ahal nuen txapelketa guztietan parte hartu nahi nuen. Gazte mailan azken urtea izanda, ahalik eta ondoen amaitu nahi nuen; eta, egia esan, nahiko ondo irten zitzaizkidan gauzak. Pena izan zen azken proban nahiko eskas aritu nintzela, eta txapeldun izateko aukera guztiak galdu nituela. Munduko Txapelketan ere antzekoa gertatu zitzaidan. Xafla batekin gorabeherak izan nituen, eta, japoniarren erreklamazio bat tarteko, zazpigarren amaitu nuen. Orokorrean, gustura amaitu dut.

Urri amaieran, behintzat, arantza atera zenuen Espainiako Txapelketan. Pozik al zaude?

Egia esan, lehen egunetan ez nuen asko gozatu. Japoniatik etorri berria nintzen, eta jet-lag-a ere nabaritu nuen. Baina niretzat azken eguna zen garrantzitsuena, overall eran lehiatu bainitzen [boulderra, abiadura eta zailtasuna batzen ditu], eta hor gauzak ondo atera zitzaizkidan.

Bertan Alberto Ginesekin egin zenuen topo beste behin, 17 urteko eskalatzaile espainiarrarekin. Lehia polita duzue, ezta?

Bai. Urte osoan harekin lehiatzen ibili naiz, eta oso indartsu dago. Erresistentzia izugarria dauka. Haren bizitza eskalada da, eta horren inguruan antolatzen du egunerokoa. Prestatzaile propioa dauka, David Macia, eta Bartzelonan bizi da, goi errendimenduko zentro batean. Azkenean lortu du bere helburu nagusia: datorren urteko Olinpiar Jokoetan egotea.

Zuri ez al zaizu inoiz burutik pasatu urteren batean eskalatzen bakarrik ibiltzea?

Egia esan, ez. Ikasketak eta eskalada uztartzeko ez dut arazorik izan inoiz. Ez ditut ikasketak albo batera utzi nahi, oraingoz. Agian, 2024ko Olinpiar Jokoei begira, eta zerbait nagusiagoa izanda, probatuko nuke.

Zail duzu, dena den, datorren urteko Olinpiar Jokoetarako sailkatzea.

Ahaleginak egingo ditut, baina oso zaila izango da han egotea. Hogei eskalatzailerentzat bakarrik izango da lekua. Japoniarren artean, goi mailako lau edo bost eskalatzaile geldituko dira kanpoan. Denak Jokoei begira daude, eta Tokion bakarrik 130 rokodromo inguru daude.

Tokiorako sailkatzeko azken aukera Europako Txapelketan izango duzu. Jarri zara horri begira?

Oraindik ez dute esan non jokatuko den. Apirilean izango dela baino ez dakigu. Txapelketa gogorra izango da, ordura arte sailkatu ez den lehen eskalatzailea Olinpiar Jokoetan izango baita.

Sailkatzea lortuko ez bazenu ere, 19 urte besterik ez duzu. 2024ko Pariseko Olinpiar Jokoei begira beste aurreikuspen batzuk izango dituzu, ezta?

Nire ametsetako bat Olinpiar Joko batzuetan egotea izan da beti. Iaz Gazteen Jokoetan izan nintzen Argentinan, eta izugarria iruditu zitzaidan. Dena berdin-berdin antolatzen dute, olinpiar hiria barne. Izugarrizko esperientzia izan zen, eta, bai noski, gustatuko litzaidake errepikatzea.

Eskalada asko aldatu da azken urteetan. Gaur egun, talde guztiek psikologo baten laguntza dute. Hainbesteko beharra ikusten al duzue?

Baietz esango nuke. Mendian eskalatzeko ez da behar, baina gurea beste gauza bat da, beste modalitate bat. Eskaladan, txapelketa guztiak ezberdinak dira, oso denbora gutxian gauza asko egin behar dituzu, eta ezin duzu hutsik egin. Kontzentrazioa eta motibazioa ezinbestekoak dira.

Zuk izan al duzu laguntzarik?

Orain arte ez, baina hemendik gutxira hasiko naiz psikologo batekin lanean. Batzuetan, bide bat ez bazait ondo ateratzen, pentsatzen jartzen naiz: «ez nago batere indartsu», «hainbeste entrenatu naiz, eta gaur ez nago batere ondo»... Orain arte ez nuen laguntzaren beharrik ikusten, baina aurtengo denboraldi amaieran txakalaldi batzuk izan ditut, eta laguntza falta antzeman dut.

Oso gaztetatik emaitza onak lortu dituzu. Askok Patxi Usobiagaren ondorengoa zinela ere esan zuten. Nola bizi izan duzu presio hori?

Ingurukoenpresiorik ez dut antzeman. Ni egin izan diot presio gehiago neure buruari. Asko entrenatzen gara, eta gauza asko uzten ditugu albo batera eskaladarengatik. Horregatik gustatzen zait nire onena ematea txapelketa guztietan.

Eta txapelketetako presioa nola daramazu?

Ahal dudan moduan. Batzuetan ez da erraza hori kudeatzea, baina lehiaren parte da. Jende asko dago guri begira. Iaz, adibidez, Espainiako Kopako proba batean laugarren amaitu nuen. Niretzat ez zen postu txarra, ez nengoelako nahi bezain ondo. Bidean zehar erori egin nintzen, eta epaile baten aurrean igaro nintzenean, honela esan zidan: «Nik uste nuen Mikel Linazisoro ez zela inoiz erortzen!». Horrelako batzuk entzutea tokatzen zaigu noizean behin.

Presioa ondo kudeatzen ez jakiteagatik bidean gelditu diren eskalatzaile asko ezagutzen al dituzu?

Batzuk bai. Ezagutzen ditut txapelketetan euren onena ematea kostatzen zitzaienak baina eskalatzen jarraitzen dutenak, nahiz eta ez lehiatu.

Euskal selekzioarekin ere lehiatzen zara. Azken urteetako selekziorik osoena zuen belaunaldikoa dela diote. Ados zaude?

Ez dakit. Gaztea naiz, eta ez dut asko ezagutzen aurrekoek egin zutena. Baina gure belaunaldia asko ibili da txapelketetan: Eneko Carretero, Esparta anaiak… Euskal Herrian gaur egun maila oso handia dugu: txapelketetan ikusi besterik ez dago. Indartsuenak beti izan dira euskal selekzioa eta Kataluniakoa.

Zuek baino gazteagoak nola ikusten dituzu?

Badatoz, eta indartsu, gainera. Aretxabaletako taldea ezagutzen dut gehien, eta hor jada antzematen da etorkizuneko jendea: talde polita dute.

Medikuntza ikasketak ari zara egiten. Zaila da goi mailako kirola eta ikasketak uztartzea?

Bai, zaila da. Aurten bigarren ikasturtea dut, eta oraingoz nahiko ondo doa. Ordu asko pasatzen ditut ikasten, baina egia da egun asko kanpoan pasatzen ditudala. Alde horretatik, laguntza handia dut. Azterketak egunez aldatzeko ez dut arazorik izaten. Bi gauzak pasioz bizi ditut.

Nondik datorkizu medikuntzarako zaletasuna?

Izeba eta osaba medikuak ditut, eta txikitatik asko gustatu zait medikuntza. Oso umetan jada esaten nuen mediku izan nahi nuela, eta orain dela bi urte ez nuen pentsatu ere egin. Orain arte, hiru ebakuntza ikusteko aukera izan dut, Andoni Ormazabal fisioterapeutari esker. Azkena Isaac Estevezena izan zen. Hura ere eskalatzailea da, eta oso interesgarria iruditu zitzaidan.

Gaur egun, hala ere, eskalatzetik bizitzeko aukera ba al duzu?

Diru laguntza batzuk ditut: BAT Basque Teamena, Becas Podiumena, Trangoworldena, La Sportivarena, Fixena, Oceanena... Oraingoz bizi naiteke eskaladatik, baina badaezpada ere dirua aurrezten noa [barrezka]. Esan bezala, 2024ko Jokoei begira gustatuko litzaidake urtebete soilik eskaladari eskaintzea, eta ondo etorriko zait.]]>
<![CDATA[Osoenari txapela]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1876/026/001/2019-12-05/osoenari_txapela.htm Thu, 05 Dec 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1876/026/001/2019-12-05/osoenari_txapela.htm
Egin beharreko lanari dagokionez, lau harri jaso beharko dituzte: 175 eta 200 kilo arteko laukizuzena eta zilindrikoa, 150 kiloko kubikoa eta 125 kiloko borobila. Harri bakoitza jasotzeko, hiru minutuko txandak izango dituzte.

1. Noiz hasi zinen txapelketarako entrenatzen?

2. Lau harrietatik, zeinek ematen dizu beldurrik handiena?

3. Zer harrirekin aritzen zara gusturen?

4. Zein iruditzen zaizu txapelketa irabazteko faborito nagusia?

5. Zer lan eginda konformatuko zinateke?

6. Denboraldia amaituta, zer-nolako balantzea egiten duzu?

JOKIN EIZMENDI (Zarautz, Gipuzkoa, 1984)

Hirutan izan da txapeldun.

1. Urte guztian ibiltzen naiz harri astunekin lanean, baina, bereziki, irailean hasi nintzen buru-belarri, nahiz eta tartean txapelketa batzuk jokatu behar izan ditudan.

2. 125 kiloko bolak.

3. 200 kiloko laukizuzenarekin.

4. Aimar Irigoien. Nik irabazi ditudan hiru txapelketetan berak ez zuen parte hartu.

5. Etxean egindako lana plazan egiteko gai banaiz, nahikoa izango da. Bakoitzak berea egitea da garrantzitsuena.

6. Oso gustura aritu naiz. Jokatutako hiru txapelketak irabazi ditut. Abenduaren 22ko Asteasuko txapelketarekin amaituko dut denboraldia.

AIMAR IRIGOIEN (Errezil, Gipuzkoa, 1986)

Bederatzi aldiz izan da txapeldun.

1. Urrian hasi nintzen txapelketa bereziki prestatzen. Aurretik, Albizuri Handia prestatzen aritu nintzen.

2. Bat esatekotan, 175 kiloko zilindrikoak .

3. 150 kiloko kubikoarekin edo 200 kiloko laukizuzenarekin.

4. Nire ustez, faboritoa Jokin Eizmendi da. Albizuriko Handian lan handia egin zuen [txapeldun izan zen]. Nik, aldiz, ez nuen batere lan ona egin [ez zuen jasoaldi bat bera ere egin].

5. Lan txukuna egiten badut eta jendea gustura geratzen bada, ni ere lasai geldituko naiz. Ez litzaidake gustatuko berriro ere ezinean aritzea.

6. Txapelketa guztiak jokatu ditut, eta ez da balantze txarra. Azkenaldian, ez dut denbora askorik hartzen prestaketarako, eta, lortu ditudan kirol emaitzak ikusita, agian ez da denboraldi ona izan. Baina, beste guztia kontuan hartuta, nahiko gustura amaitu dut. Denetarik izan dut denboraldian.

AIMAR GALARRAGA (Orio, Gipuzkoa, 1984)

Bosgarrenez ariko da. Iaz, laugarren postuan amaitu zuen.

1. Gehienak bezala, irailetik aurrera, nahiz eta tartean txapelketa batzuk jokatu ditugun.

2. 150 kiloko harri kubikoak.

3. 125 kiloko bolarekin.

4. Aimar Irigoien, baina ziur naiz Jokin Eizmendik lanak emango dizkiola.

5. Iaz 28 jasoaldi egin nituen, eta aurten marka hura gainditzea gustatuko litzaidake. Hirugarren postuarekin amesten dut, baina bakadit lehia estua izango dela helburu hori lortzeko.

6. Nire ustez, nahiko denboraldi ona egin dut. Batetik, nire markarik onena egin dut: 235 kilo; eta, bestetik, binakakoan ere finalean aritu nintzen. Abenduaren 22an lehiatuko naiz azken aldiz urte honetan, Asteasun, Goenatxo I. aren Oroimenezkoan.

XABIER ARANBURU (Idiazabal, Gipuzkoa, 1984)

Bigarren aldiz ariko da.

1. Abuztuan hasi nintzen.

2. Laukizuzenarekin, aspaldian, ez nabil batere gustura: behartuta nabil, txisparik gabe.

3. 125 kiloko bolarekin.

4. Aimar Irigoien. Gipuzkoako Txapelketa irabazita erakutsi du zer egiteko gai den.

5. Hirugarren postuarekin konformatuko nintzateke.

6. Urtea txapelketa honekin amaituko dut. Urte amaiera ez da nik esperotakoa izan, baina, orokorrean, gustura bukatu dut. Binakakoan eta banakakoan irabazteko oso gertu izan nintzen.

JULEN DIAZ (Urizaharra, Araba, 1992)

Bigarren aldia du. Iaz, seigarren izan zen.

1. Irailetik. Astean lau egun entrenatzen aritu naiz.

2. 150 kiloko harri kubikoak. Gehien exijitzen didan harria da.

3. 200 kiloko laukizuzenarekin, nahiz eta pisutsuena izan.

4. Aimar Irigoien.

5. Iaz egin nuen lana hobetuz gero, konforme joango nintzateke etxera.

6. Oso urte ona izan da. Urte hasieran nire markarik onena egin nuen, 211 kiloko laukizuzena bitan altxatuta. Binakakoan ere lan ona egin nuen. Beraz, oso gustura amaitu dut.

XABIER PEÑAGARIKANO (Aizarnazabal, Gipuzkoa, 1994)

Estreinakoz ariko da.

1. Abuztu amaieran hasi nintzen.

2. 200 kiloko laukizuzenak.

3. 125 kiloko bolarekin.

4. Aimar Irigoien. Sekulako garaipen zerrenda dauka.

5. Entrenatzen egiten dudana plazaratzen badut, konforme geratuko naiz.

6. Gustura nago egin dudan denboraldiarekin. Elgoibarren eta Amezketan bigarren izan nintzen, eta gustura nago emaitzekin. Abenduaren 22an amaituko dut denboraldia, Asteasun.

IÑIGO EIZAGIRRE (Zarautz, Gipuzkoa, 1994)

Estreinakoz ariko da.

1. Denbora gutxi izan dut, baina irailetik aurrera nabil txapelketa prestatzen.

2. 200 kiloko laukizuzenak.

3. 125 kiloko bolarekin.

4. Aimar Irigoien.

5. Ez daukat inolako presiorik. Orain arte, harri txikiekin ibili izan naiz, eta niretzat ere erronka da txapelketa honetan parte hartzea. Harriak ondo eta txukun jasotzearekin konformatuko nintzateke.

6. Egia esan, gustura amaitu dut. Egindako txapelketetan txukun ibili naiz, eta bete egin ditut aurtengo nituen asmoak.]]>
<![CDATA[Munduko jaialdirik onenen pare]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2000/032/001/2019-12-03/munduko_jaialdirik_onenen_pare.htm Tue, 03 Dec 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/2000/032/001/2019-12-03/munduko_jaialdirik_onenen_pare.htm «Gaur egun leku gutxi geratzen dira munduan Kamchatka bezalakoak» Iker Larrañaga 'Kamchatka' filmaren zuzendaria Mendi Film festibalean egotea «izugarria» dela dio Iker Larrañagak (Donostia, 1986), Kamchatka film laburraren zuzendariak. Ahalik eta lekurik gehienetan eman nahi dute. Nondik etorri zen Kamtchatka grabatzeko aukera? Zazpi lagunek bidaia bat egin behar zuten Errusiako penintsula bolkaniko hartara, eta tartean nire adiskide bat zegoen. Harekin hitz egin ondoren, Bideolaneko lankidearekin erabaki nuen zerbait polita egin genezakeela, eta lanean hasi ginen. Eskien gainean ibili zara grabaketan? Bai. Gainera, besteek baino motxila handiagoa ibiltzea tokatu zitzaidan: 26 kilo inguruko motxila bat erabili nuen. Zaila izan al da eskiatzaileekin grabatzea? Bai, Kamtchatkari buruz oso informazio gutxi genuelako. Nire lan plangintza unean unekoa izaten zen askotan. Horrek asko zailtzen ditu gauzak. Ez genekien askotan non jarri, nondik jaitsi behar zuten... Nola antolatu zineten? Gu nahiko urruti ginen sumendietatik. Beheko kanpalekura eraman gintuzten, eta han bost egun pasatu genituen. Askotan, bateriak kargatzeko ere arazoak izaten genituen, kanpoaldean zero azpitik hamabost edo hogei graduan egoten ginelako. Zer aurkitu zenuten Kamtchatkan? Leku izugarriak, oso basatiak. Ia ez genuen jenderik topatu. Asko harritu ninduen. Oso leku gutxi gelditzen dira horrelakoak munduan. Zer erakusten du dokumentalak? Hamalau minutuko film labur bat da. Sumendietako kraterrak nola eskiatzen diren ikusteko aukera dago. Hango paisaiak eta ingurumena ikusteko aukera paregabea ematen du dokumentalak. Bilbon estreinatuko duzue lana. Zenbat egunetan muntatu duzue? Tokian bertan, 22 egun pasatu genituen. Egunero grabatzen genuen zerbait. Handik itzulita, lau hilabete inguru pasatu ditugu edizioan; buelta asko eman dizkiogu. Aurrena era batera egin genuen, gero aldatu... Denera, sei hilabete inguruko lana izan da guztia muntatzea. Zer ibilbide izango du dokumentalak? Bilbon estreinatzeak ilusio berezia egiten digu. Dokumentala euskaraz izan arren, ikusi dugu beste jaialdi batzuetarako ere balio dezakeela. Gure partetik, ahalik eta jaialdirik gehienetara aurkeztea izango da helburua. Zer iritzi jaso duzue gertukoen artetik? Ingurukoak oso gertuko jendea izanik, dena primerakoa iruditu zaie [barrezka]. Prozesu ezberdinak ikusi dituzte, eta badirudi azkeneko bertsio hau asko gustatu zaiela. Oso ekoiztetxe txikia gara. Bi lagun bakarrik gabiltza lanean, eta Bilbon egotea izugarria da guretzat. Aurkeztu genuenean, beldurra genuen, ikusita beste urteetan zer-nolako maila izan den Bilbon. Guretzat, Bilbon izatea izugarrizko gorakada da. Zuek, ekoiztetxe moduan, zerekin geratuko zinatekete gustura? Jendeari gustatzea nahikoa izango litzateke. Emanalditik ateratzean sentsazio ona badute, lorpen bat izango da. Gauza bat dugu argi gutxienez: txaloak jasoko ditugula, joango direnen erdiak ezagunak izango dira eta [barrezka]. 'KAMCHATKA' Ekoizlea: Bideolan ikus-entzunezko zerbitzuak (Zarautz, Gipuzkoa). Zuzendaria: Iker Larrañaga. Emanaldia: Abenduaren 14an, 11:30ean, BBK aretoan. Sinopsia: Kamchatka Errusiako lurralde bakarti eta basati bat da. Zortzi abenturazalek aukera izango dute sua eta elurra uztartzen dituzten mendietan eskiatzeko, beren ametsa bete eta paradisu berriak ezagutzeko. 'Chhaupadi' filmeko fotograma bat. BERRIA «Kirol erronkaren gainetik, errealitate soziala erakustea izan da helburua» Migeltxo Molina 'Chhaupadi' filmaren zuzendaria Edurne Pasaban izan da Chhaupadi filma egiteko zutarrietako bat, Migeltxo Molina zuzendariak (Iruñea, 1978) azaldu duenez. Chhaupadi Nepalgo hitz bat da, hilekoa dutenean emakumeek jasaten duten bazterkeria izendatzeko erabiltzen dutena. Nola sortu zen Edurne Pasabanekin lan egiteko aukera? Lehen ere harekin egonak ginen Everesten [8.848 metro]. Hamalau zortzimilakoak igo ondoren, Everest igo nahi zuen, baina oxigenorik gabe. Telebistarako programa batzuk egin genituen orduan, eta geroztik kontaktuan egon gara harekin. Iaz, espedizio honen berri izan zuenean, harremanetan jarri zen gurekin. Berak hara joateko asmoa adierazi zigun, eta argi zeukan Nepalgo gehien bakarturiko gune batean zegoen errealitatea erakutsi nahi zuela. Zer esan nahi du Chhaupadi hitzak? Emakumeek hilekoa dutenean Nepalgo inguru jakin batean egiten dieten bazterketa. Hilekoaren hurrengo lau edo bost egunetan bakartuta edukitzen dituzte, haien sinesmenen arabera ez direlako emakume garbiak. Ez diete ezer egiten uzten, ezta ezer ukitzen ere. Chaugod izeneko txabola zahar txiki-txikietan edukitzen dituzte apartatuta egun horietan. Zer errealitate erakusten du dokumentalak? Hango lau emakumek arau horiek hautsi nahi zituzten, eta haien eskubideak aldarrikatu. Horretarako, Saipal mendia [7.031 metro, Nepal] igotzen ahaleginduko dira lehenik. Horretaz gainera, esan behar da emakume asko hil egiten direla chhaupadia-ren garaian, hotzarengatik, su hartuta edo sugeek hozka eginda. Egoera hori ere salatu nahi izan dute. Kirol erronkaren gainetik, errealitate soziala erakustea izan da helburua. Zenbateko taldea izan zen grabazioan? Talde handia ibili da honen atzean: Pasabanez gainera, lau amerikar eta Martin Ramos eta Jorge Egocheaga alpinistak ere han izan dira. Izugarrizko lana egin dute denek. Zuk bakarrik osatu omen duzu dokumentala. Bai. Oraingo honetan ni bakarrik ibili naiz kamerari moduan. Oso gauza gutxi eraman nituen: kamera bat, hiru lente, ordenagailua eta bateria mordo bat, badaezpada. Eta Iruñera iritsita, dena muntatzea tokatu zitzaidan. Hala ere, esan dezaket Pasaban dela dokumentalaren ardatzetako bat. 'CHHAUPADI' Ekoizlea: Arena Comunicacion Audiovisual (Iruñea). Zuzendaria: Migeltxo Molina. Emanaldia: Abenduaren 13an, 17:30ean, BBK aretoan. Sinopsia: Nepalgo Saipal mendia (7.031 metro) igotzea helburu duen espedizio baten burua da Edurne Pasaban. Tokiko bertako lau neska gazte ditu espediziokide. Hura eskualde urruna eta ezezaguna da, eta emakumeak baztertuta bizi izan dira urte askotan. Pabitra, Saraswoti, Laxmi eta Sangitarekin mendi gailurrera iritsiko balitz, inspirazio iturri izango litzateke hango emakume guztientzat. Horrek iraultza piztuko luke, munduan ere beharrezkoa den iraultza. 'Cholitas' filmeko fotograma bat. BERRIA «Gidari gisa lan egiteko duten nahian lagun diezaieke filmak Cholitasko emakumeei» Pablo Iraburu 'Cholitas' filmaren zuzendaria Javier Murciegok eta Pablo Iraburuk egin dute Cholitas filma, elkarlanean. Boliviako emakumeekin lan egitea «oso erraza» izan dela nabarmendu du Iraburuk (Iruñea, 1969). Nolako esperientzia izan da Cholitas grabatzea? Jaime Murciegorekin batera aritu naiz dena zehazten. Hark ekarri zuen lehen ideia ekoiztetxera, baina bien arteko langintza izan da. Grabaketarako talde berezi bat prestatu genuen. Dena ikusi nahi genuen: espedizioak emakume haiei nola aldatzen dien bizimodua, handik etortzean izan zuten harrera... Nondik lortu duzue filma egiteko diru laguntza? Guk ez dugu filmaren produkzioa bakarrik egin: espedizioa ere guk lortutako diruarekin osatu dugu. Lehenik, Nafarroako Gobernuaren diru laguntza bat jaso genuen. Gero,aldez aurreko produkzio bat sinatu genuen Japoniako telebista publikoarekin. Ondoren etorri zen Movistarren laguntza ere. Arriskatu egin gara espedizio honekin. Aurreratu dugun dirua berreskuratzea espero dugu, 400.000 euro inguruko aurrekontua baitu filmak. Nola antolatu zenuten espedizioa? Hilabete pasatu zuten Bolivian, La Pazen, hain zuzen. Haien bizimodua eta errealitatea ikusi zuten, eta are garrantzitsuagoa: haien konfiantza irabazi zuten. Espedizioak hilabete iraun zuen, eta, amaitzean, ia beste hilabete pasatu zuten Bolivian. Gero lan guztia nire eskuetan gelditu zen. Zer izan da denetan gogorrena? Haien erritmoari ezin jarraitzea zen gure beldurrik handiena. Nahiz eta askotan txankletekin ibili, izugarrizko sasoia dute, Lantaldeak asko prestatu behar izan zuen fisikoki. Urteetan baztertuak izan dira, eta ez zen erraza haien konfiantza lortzea. Zerekin amesten zuten? Aconcaguara [6.962 metro] igotzea zen haien betiko ametsa. Baina bazekiten beren esku ez zegoela. Erraza izan al da haiekin lan egitea? Hizkuntza bera dugun arren, askotan ez genuen elkar ulertzen. Bestalde, haiek beren ohiturak dituzte eguraldiarekin; erritualen bidez gidatzen dira. Gure iragarpenak ez zituzten sinesten. Magia beltza iruditzen zitzaien. Baina dena oso ondo atera zen. Zer lortu nahi duzue filmarekin? Gidari gisa lan egin nahi dute emakume horiek, eta hara doazen turistek kontratatzea nahi dute. Filmak asko lagundu diezaieke asmo horretan. Bilbora etorriko al dira? Bai. Egun batzuk pasatuko dituzte hemen. 'CHOLITAS' Ekoizlea: Arena Comunicacion Audiovisual (Iruñea). Zuzendariak: Jaime Murciego eta Pablo Iraburu. Saioa: Abenduaren 8an 17:15ean, BBK aretoan, eta abenduaren 9an 20:00etan, Golem zinema aretoetan. Sinopsia: Boliviako bost emakume indigenak Aconcagua igo nahi dute, ahalduntzeko bide gisa. Gona tradizionalak jantzita eskalatzen dute. Mendian libre, zoriontsu eta bizirik sentitzen dira. Abentura honek emakume izaera inspiratzailea erakutsiko dio munduari, eta tradizioa zaintzeko eta ama lurrarekin harremanetan jartzeko bidea. ]]> <![CDATA[«Olatuak ondo aukeratzeko, funtsezkoa da patxada izatea»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1864/020/001/2019-11-27/olatuak_ondo_aukeratzeko_funtsezkoa_da_patxada_izatea.htm Wed, 27 Nov 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1864/020/001/2019-11-27/olatuak_ondo_aukeratzeko_funtsezkoa_da_patxada_izatea.htm
Urte biribila izan da kayak surfeko euskal selekzioarentzat. Huanchacoko (Peru) Munduko Txapelketatik hamar domina lortuta itzuli zineten. Zer-nolako esperientzia izan zen?

Ni kayaketik nator. Gerora, modalitate askotan ibilitakoa naiz, baita Al filo de lo imposible programarako kolaboratzaile ere. Urte asko izan dira honetan, 1997tik. Orain, emaitza on hauek lortzeak ez du parekorik.

2017ko Munduko Txapelketan, Ipar Irlandan, bi urre lortu zenituzten. Orain urreak sei izan dira. Nolatan igoera hori?

Uste dut aurten izan ditugun baldintzak gure onerako izan direla. Olatu oso onak izan genituen, eta horrelakoetan errazagoa izaten da onenek beren ahalmenak erakustea. Olatu txarrekin zorteak zeresan handiagoa izaten du.

Dominen gorakada espero al zenuten?

Egia esan, ez. Izan ere, bi urte hauetan antzeko lana egin dugu. Peruraino joateak, gainera, gastu gehiago ekartzen zuen, eta jende gutxiago joan ginen.

Surfarekin antz handia duen diziplina bat da kayak surfa. Itsasoaren aukerak ondo baliatzea da gakoa horretan ere?

Bai, nik tenisarekin hartzen diot antza. Lau lehiakideko txandak izaten dira. Estrategiak zeresan handia izaten du, eta, olatuak ondo aukeratzeko, ezinbestekoa da lasaitasuna. Gauza asko daude jokoan, eta niri beti iruditzen zait emaitzak justifikatu egin behar ditugula. Askok esaten didate ea nola den posible hainbeste domina irabaztea, alegia, ea ez den beste inor gehiago joaten. Nik denei gauza bera erantzuten diet: egindako lanaren ondorioa izaten dela. Kirol honetan maiz gertatzen da ondo ibili eta hogei minutuko tarte txar batean etxerako bidea hartzea. Halakoetan ez dugu esker onik izaten.

Kirol arriskutsua dela esango zenuke?

Orain urte batzuk, ez zuen oso fama ona kayak surfak. Askorentzat erotuta geunden, arriskutsuak ginen. Badago horrelako jendea, baina orokorrean ez dago arrisku berezirik. Gainera, argi utzi nahi dut gauza bat: arriskutsua ez da piragua edo taula, pertsona bera baizik.

Nolatan hasi zinen hautatzaile lanetan?

2005ean Munduko Txapelketara joan nintzen, eta han ikusi nuen gure lur eremura ondo egokitu zitekeela kayak surfa. Beste diziplina batzuetako jendeari komentatzen hasi nintzen, selekzio on bat osatu genezakeela. Handik gutxira, beste modalitate batzuetako jendea hurbiltzen hasi zen. Ez nuen hain gaizki egingo, geroztik zerbait irabazi baitugu [barrezka].

Selekzioa osatzeko arazoak izaten dituzu?

Taldea osatzeko lau senior, bi master [40 urtetik gorakoak], bi junior eta bi neska behar izaten ditugu. Alde horretatik ondo gabiltza: badago nahiko jende. Surfaren inguruan dauden modalitateak badirudi modan daudela, eta horrek asko laguntzen digu.

Gazteen artean zein da egungo egoera?

Mutiletan ez daukagu arazorik, oraintxe bertan oso talde jatorra dugulako, baina nesketan arazo oso handia dago. Oso hutsune handia nabaritzen da.

Hautatzaile gisa zer eskatzen diezu gazteei?

Konpromisoa, ezeren gainetik. Esaterako, nik garrantzi handiagoa ematen diot saiatua izateari, emaitzei baino. Emaitzak hobetuko dituen asko etorriko dira atzetik, baina saiatua izatea oso zaila da. Gazteekin, lan handia dugu aurretik.

Nola egin ohi dituzu txapelketa handietarako hautaketak?

Lekeition, Mundakan, Bakion, Zarautzen, Sopelan eta Donostiako Zurriolan jokatutako txapelketak izaten dira denentzat mugarri. Nire taldekoez gain, kanpora begiratu behar izaten dut askotan. Aurten, esaterako, lau edo bost junior kanpoan utzi behar izan ditut, eta niretzat, behintzat, hori da hautatzaile baten gauzarik zailena, baten bati ez doala esan beharra. Asko kostatzen zait erabakiak hartzea.

Zerk erakarrita hasi zinen zu kayak surfean?

Hamar urterekin hasi nintzen piraguan, eta geroztik modalitate guztiak pasatu ditut. Gozatu egiten dut, eta olatu gogorretan murgiltzea da nire pasioa. Itsasoa nola dagoen ikustea eta entzutea, korronteak nondik datozen aztertzea, eta, amaitzeko, olatuan zaudenean jaisten hasten zareneko uneak ederrak dira. Olatuaren indarra sentitzea izugarria da.

Gauzak asko aldatu al dira urte hauetan?

Bai, kirol ikuspegitik oso maila ona dago. Jarrera aldetik ere gauzak asko aldatu dira. Uretako diziplinen artean lehia dago. Baina ezeren gainetik pertsonak gara, eta errespetua behar dugu elkarrenganako. Gero eta jende gehiago ibiltzen da, eta uste dut oso lan ona egin dugula hori transmititzeko garaian.

Zu hasi aurretik, norbait ibiltzen al zen kayak surfean?

1997an Eskozian jokatu zen lehen Munduko Txapelketan partu hartu zuten bi hasi ziren gehienbat honetan: Txema Carreto eta Luis Abando. Haiek Munduko Txapelketa gehiagotan parte hartu zuten, baina selekzio moduan ez zegoen ezer.

Gazteak entrenatzen denbora asko pasatzen duzu orain Donostian. Kanpora bidaiatzen al duzu?

Urte askotan asko bidaiatu nuen, baina orain kostu handia du kayakarekin bidaiatzeak. Gustatuko litzaiguke gehiago bidaiatzea, baina Euskal Herriko, Portugalgo eta Frantziako txapelketekin konformatu beharko dugu [barrezka].]]>
<![CDATA[Denak balio al du?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1924/028/001/2019-11-26/denak_balio_al_du.htm Tue, 26 Nov 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1924/028/001/2019-11-26/denak_balio_al_du.htm
Lortutako balentriak hautsak ere harrotu ditu alpinismoaren munduan. Askoren arabera, alpinismoari ez dio ezer berririk ekarri. Euskal Herriko mendizaleen artean, Alex Txikon (Lemoa, Bizkaia, 1981) izan da azken urteetan Himalaiako lurretan gehien ibili dena. Aurreko neguan K2 mendia igotzen saiatu zen, esate baterako. Purjaren errekorraz ondorengoa nabarmendu du: «Dena da kritikagarria, baina, aldi berean, esandako guztia bete du. Ehuneko ehunean bete ditu agindutako denborak eta epeak, eta alde horretatik ezin zaio ezer esan. Hamalau mendiak lehen saiakeran egin ditu, eta hori ere aipatzekoa da».

Beste belaunaldi batekoa da Juanjo San Sebastian (Bilbo, 1955). 1994an igo zuen bere azkeneko zortzimilakoa Himalaian, K2. Aurretik igoak zituen Makalu, Cho Oyu eta Shisha Pangma. San Sebastianek ez dio batere arretarik jarri Purjak lortutakoari. Egin duena «ergelkeria bat» iruditu zaio. Alde on bakarra ikusi dio: «Nepalgo alpinistei presentzia eman die munduan. Hori izan daiteke gauzarik onena».

Egun gutxi dira Sonia Casas (Bilbo, 1976) Nepaldik etorri berri dela. Chobutse (6.686 metro) mendian bide berri bat irekitzeko asmoarekin joan zen, Mikel Zabalza alpinistarekin batera. Esperientzia handia du, eta goi mendietako gidari izateko baimena lortu zuen lehen emakumea izan zen. Hark ere argi dauka: Purjaren balentriak ez dio ezer eman alpinismoari. «Egindakoak Guinness errekorrerako balioko dio, beste ezertarako ez». Alpinismoak eskatzen dituen pauso guztiak alde batera dituela ere azpimarratu nahi izan du: «Egin duenari ezin zaio alpinismoa deitu; sentsazionalismotik gertuago dago».

Marken eta abiaduraren gaia beti egon izan da ezbaian. Azken urteetan alpinista askok abiadura izan dute mugarri. Orain bi urte, adibidez, Kilian Jornet kataluniarrak bi aldiz igo zuen Everest sei egunean. Aurretik, Karl Egloff ekuadortarra izan zen Aconcagua (6.962 metro) eta Kilimanjaro (5.895 metro) igotzeko abiadura markak apurtzen ibili zena. San Sebastianen esanetan, ordea, abiadurak ez du zerikusirik alpinismoarekin: «Hau ez da atletismoko pista bat. Hori ez da alpinismoa». Askok goraipatu zuten Jornetek egindakoa: «Duen gaitasuna aitortzen diot, baina egindakoak ere alpinismoari ez zion ezer berririk eman». Txikonek, hala ere, ondorengoa aitortu du Purjak lortutakoaren harira: «Edozein modutara eginda ere, Pakistango bost zortzimilakoak 23 egunean osatzea izugarria da». Atzera begira jarri da San Sebastian: «Bere garaian egindako errekorrak nahi gabe egindakoak ziren. Ez ziren balentria jakin bat egiteagatik lortzen». Casasek aho bilorik gabe mintzo da: «Kirol ikuspegitik ez zait beste munduko ezer iruditzen Purjak egin duena. Hala ere, egia da fisikoki izugarria dela sei hilabetean hamalau zortzimilakoak igotzea». Hirurak ados daude: «Hemendik aurrera sarriago ikusiko ditugu horrelako gauzak».

Hiru fasetan egin zuen Purjak sei hilabetean hamalau zortzimilakoak igotzeko balentria. Lehenbizikoan, etxe inguruko mendietara jo zuen. Apirilaren 23tik maiatzaren 24ra sei zortzimilako igo zituen: Annapurna, Dhaulagiri, Kanchenjunga, Everest, Lhotse eta Makalu. Horretarako, eta bideak errazte aldera, ezinbestekoa izan zuen helikopteroaren laguntza. Oinarrizko kanpaleku batetik bestera joateko erabili zuen. Ekainean atseden hartu eta gero, uztailaren 3an martxan jarri zen berriro ere. Bigarren fasean, Karakorum mendikatean ibili zen. Hilabete eskasean beste bost zortzimilako igo zituen: Nanga Parbat (8.126 metro), Gasherbrum I (8.080 metro), Gasherbrum II (8.035 metro), K2 eta Broad Peak (8.051 metro). Amaitzeko, abuztu osoan eta iraileko zatirik gehienean atseden hartu ondoren, Cho Oyu, Manaslu eta Shisha Pangma igo zituen.

Oxigenoa, «saihetsezina»

Helikopteroaren erabilera oso kritikatua izan da. Baina Txikon ez dago ados: « Zortzimilako guztiak igo dituzten askok erabili izan dituzte helikopteroak, baita nik ere». Gainera, erantsi du Purjak bere asmoen berri eman zuenean inork ez zuela ezer sinetsi, baina orain «isilik» utzi dituela denak. «Denek aho batez esan dute helikopteroa laguntza handikoa izan dela. Agian, estiloa ez da izan garbiena, eta argi dago hobetu daitekeela. Baina oinarrizko kanpalekutik gailurrera igo ditu hamalau mendiak», adierazi du Txikonek.

Izan ere, denbora izan da Purjak etengabe izan duen soka estua. Sei hilabetean bete beharreko erronka izanik, ezin zen ezer gaizki atera. Dena milimetrora neurtuta eraman zuen. Txikonek ondo daki zein den espedizio batek eskatzen duen lana, eta helburuak lortzeko behar izaten den zortea. «Horrelako erronka batean aurretik dena zehaztea erraza da. Baina kontuan hartu behar da guztia zortzi mila metrora egin behar zela, eta han dena ondo atera izanak ere badu meritua». Askok oxigenoaren erabileran jarri dute arreta, eta horri ondorengoa iritzi dio Txikonek: «Gaur egun oxigenoa erabiltzea dopina erabiltzea bezala da». Antzera mintzatu da Casas, eta oxigenoarekin edo oxigenorik gabe bi kirol oso ezberdin direla dio: «Oxigenorik gabe igo balitz, beste gauza bat izango zen. Gizakiaren mugak non dauden erakutsiko liguke, baina egin duen eran, berdin jarraitzen dugu».

Izan ere, alpinismoan bi gauza dira egindakoari balioa ematen diotenak: urruntasuna eta oxigenorik eza. San Sebastianentzako, esaterako, Everestera oxigenorik gabe igotzea izugarria da oraindik ere. «Urtetik urtera gero eta espedizio gehiago igotzen dira. Dena den, oraindik ere oso gutxi dira oxigenorik gabe doazenak».

Bestalde, Purjak lortutakoak agerian uzten du, Casasen eta Txikonen ustez, azken urteetan Nepalgo mendizaleek emandako jauzia. Izan ere, historian zehar zamaketari lanetan ibili izan dira. Gidari lanak egin dituzte espedizio komertzialetan. Casas eta Txikon horren lekuko izan dira euren espedizioetan. Gehienetan oxigenoarekin ibili izan dira. «Orain, badirudi haiei ere gauzak nola egin behar diren axola zaiela. Egun, batzuk oxigenorik gabe dabiltza. Hala ere, argi daukate diruarengatik egiten dutela», dio Casasek. Txikonek berak ere bere azken espedizioetan Nepalgo alpinistak izan ditu bidelagun. «Garai batean zamaketari lanetarako bakarrik ikusten genituen, baina gaur egun erakutsi dute alpinista handiak direla. Goi mendietako gidari asko dago gaur egun Nepalen, eta horietako asko Europara etortzen dira, euren gaitasunak eta ezagutzak hobetzeko itxaropenarekin», azaldu du Txikonek.]]>
<![CDATA[Uribarri eta Lete nagusi EMFren mendi lasterketen sailkapenean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1966/029/001/2019-11-26/uribarri_eta_lete_nagusi_emfren_mendi_lasterketen_sailkapenean.htm Tue, 26 Nov 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1966/029/001/2019-11-26/uribarri_eta_lete_nagusi_emfren_mendi_lasterketen_sailkapenean.htm
Urtarrilaren 19an hasi eta azaroaren erdialdean amaitu zen mendi lasterketetako sailkapena, eta bukaera ezin hobea izan zuen Urduñan (Bizkaia). 22 izan dira hilabete hauetan guztietan, Gipuzkoan, Bizkaian, Nafarroan eta Araban jokatu diren lasterketak. Distantzia ezberdinak batzen zituen egutegia egin du Euskal Mendi Federazioak. 22 lasterketa horietatik hiru ultra distantziakoak izan dira; lau, lasterketa bertikalak; jaitsiera modalitateko bat eta beste guztiak 20 eta 42 kilometro bitartekoak. Tartean, hiru diziplinetako txapelketak ere jokatu dira. Leitzan (Nafarroa) izan zen Euskal Herria Mendi Erronka, ultra distantzian. Bertan Uxue Fraile eta Ion Azpiroz gailendu ziren. Tolosan (Gipuzkoa) T3T lasterketa jokatu zen, maratoi arteko distantzian, eta Hassan Ait Chaou eta Amaia Amantegi izan ziren garaileak; eta Ttutturreko bertikalean (Intza, Nafarroa), berriz, Maite Etxezarretak eta Iñigo Alzolak jantzi zituzten txapelak.

Aipatu bezala, federazioak larunbatean egingo du Euskal Mendi Selekzioen Jaia, Gasteizko Jardin de Falerina tabernan, hain zuzen. Federazioaren esku dauden diziplina ezberdinetako euskal selekzioko kideei omenaldia eskainiko die federazioak ekitaldi horretan. Arratsalde guztian, kafe tertulia, argazkiak, erakusketak eta bertso saioa izango dira, Uribarriri eta Leteri egingo zaien sailkapenaren sari banaketarekin batera.]]>
<![CDATA[«Guk genuen baino prestakuntza hobea dute alpinista gazteek»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1914/026/001/2019-11-19/guk_genuen_baino_prestakuntza_hobea_dute_alpinista_gazteek.htm Tue, 19 Nov 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1914/026/001/2019-11-19/guk_genuen_baino_prestakuntza_hobea_dute_alpinista_gazteek.htm
Nola zaudete Felipe Valverderen heriotzaren eta David Suelaren erreskatearen ostean?

Jota gaude. Felipe Valverde Tronko hil izanak oso ukituta utzi gaitu. Han ezagutu nuen, eta oso harreman ona izan genuen; egun batetik bestera ez dagoela konturatzean...

Hara joan aurretik ez zenuten ezagutzen?

Nire bikotekidea, Sonia Casas, David Suelaren oso laguna da. Bagenekien haiek ere Nepalera joatekoak zirela, eta han topo egingo genuela. Baina Valverde ez genuen ezagutzen. Zaila egiten zaigu zer gertatu den onartzea.

Irratia eramateak salbatu zuen David Suela. Nolatan partekatu zenituzten irratiak?

Haiek ere han izango zirela jakin genuenean, irratia partekatzea tresna ezin hobea zela iruditzen zitzaigun bi sokaldiak harremanetan egoteko. Sokaldi bakoitzak bere erritmoa zeraman, baina bata bestearekin harremanetan egoten ginen. Egunero, eguerdiko ordu batean edo arratsaldeko bostetan jartzen ginen harremanetan. Ordu batean ez baginen konektatzen, ez zen ezer gertatzen, bagenekielako baten bat aktibitatea egiten ariko zela. Baina bostetako ezinbestekoa zen komunikazioa. Seietan iluntzen zuen, eta komunikazio laburrak izaten ziren askotan. «Zer moduz ibili zarete? Dena ondo?». Hala, hurrengo egunera arte elkar agurtzen genuen, besterik gabe. Haietako batean, urriaren 19koan, Davidek istripuaren berri eman zigun. Goizean, esan zigun Valverde 700 metro erori zela, eta bera blokeatuta gelditu zela. Ez zuen sokarik handik jaisteko, baina denda eta irratia berak zeramatzan, zorionez.

Gorpua berreskuratzeko erreskatea, aseguruak… Nola jarri zenuten dena martxan?

Horrelakoetan, helikopteroen konpainiak dirua aurreratzea eskatzen du. 25.000 dolar ziren [22.617 euro], baina asteburua zenez, bankuak itxita zeuden, eta ezin dira hainbeste diruko transferentziak egin. Ezinbestekoa izan da Alex Txikonen laguntza helikopteroa martxan jartzeko. Hark egin behar izan zuen berme emailearen papera. Alexek askotan egin izan du hegan helikopteroan Nepalen, eta, haiek ezagutzen zituenez, dena aurreratzea lortu genuen. Erreskate egunean zorte handia izan zuen Suelak. Bera artatu eta hamar minutura, eguraldi txarra hasi zuen. Egun berean jaso zuten Valverderen gorpua ere.

Valerio Annovacci italiarra erreskatatzea tokatu zitzaizun Alberto Iñurrategirekin eta Juan Vallejorekin Gasherbrum I-era (8.080 m) eta Gasherbrum II-ra (8.035 m) egindako azken espedizioan ere. Zer duzu gogoan?

Bai, hura ere gogorra izan zen, baina amaiera hobea izan zuen. Hura ere oinarrizko kanpalekuan ezagutu genuen. Azken saiakera egin ostean, alde egitera gindoazen. Largabista batzuekin, ikusi genuen denda bat zegoela Gasherbrumm II-ko hirugarren kanpalekuan, eta denak joanda zeuden jada oinarrizko kanpalekutik. Ez genuen bitan pentsatu: gauzak hartu eta martxan jarri ginen. Jarraian igo ginen haraino, eta izugarrizko poza izan zen han bizirik aurkitzea. Oso gaizki zegoen, baina sendagaiei ondo erantzun zien. Hiruren artean jaistea lortu genuen egun eta erdian. Emaztea eta semea agurtzeko eskutitza ere idatzita zeukan. Argi zeukan han geldituko zela.

Mendian lagunak galtzea da alpinista batentzat gauzarik gogorrena. Zuk batzuk galdu dituzu urte hauetan.

Gogorrena oso gaztetan pasatu zitzaidan. 1996an, Jose Luis Domeño lagunarekin Patagonian eskalatzen ari nintzela, irristatu eta 150 metro erori zen. Hantxe hil zen. Pentsa, hain urruti, biak bakarrik... Horma berean zeuden italiar batzuen laguntzarekin, gorpua berreskuratzea lortu genuen. 26 urte nituen, eta hura oso traumatikoa izan zen niretzat. Ez gaude prestatuta horrelakoak bizitzeko.

Valverderen heriotzaren kolpetik harago, azken espedizio hau nola joan da?

Chobutse mendiaren [6.686 m] hegoaldeko ertza eskalatzea zen helburua, baina montzoiaren osteko eguraldia oso gogorra izan da. Bagenekien ez genuela baldintza egokirik izango hura eskalatzeko. Ez genuen igotzeko aukerarik ere izan. Beste bi menditan ere saiatu ginen, baina ez ziren baldintza onenak.

Gogoan al duzu zenbat espediziotan ibili zaren mendian hasi zinenetik?

Europakoekin batera Himalaiakoak, Patagoniakoak eta Antartidakoak kontatuta, 35.

Ikasketaz ingeniari agronomoa zara, baina ez duzu inoiz horretan lanik egin. Argi al zeneukan menditik bizi nahi zenuela?

Ez, ezta gutxiagorik ere. Orain goi mendietako gidaria naiz, baina prozesu natural baten amaiera izan da honetan amaitzea. Ikasketak amaitzean, basoetako suhiltzaile lanetan aritu nintzen Nepalera joan aurretik. Hura izan zen lehen espedizioa. Nire lehen zazpimilakoa izan zen, eta handik urte batzuetara jakin nuen inoiz igo gabea zela. Asko hunkitu ninduen bidaia hark, eta handik itzultzean konturatu nintzen eskalatu egin nahi nuela. Urte batzuetan lan bertikaletan aritu nintzen. Etxera itzultzen nintzenean, lana izaten nuen, eta espedizioetara joateko askatasuna ere banuen. Egun batean, Jose Carlos Tamayoren dei bat jaso nuen: Antartidara eskalatzera joatea proposatu zidan. Al filo de lo imposible programarako gindoazen. Ez nuen asko pentsatu. Urte batzuetan, lana eta espedizioak bateratu nituen. Gero, Rocopoliseko rokodromoan urte batzuk egin nituen, eta, amaitzeko, Basque Team-en sartu ginen. Orduan hasi nintzen Alberto Iñurrategirekin eta Juan Vallejorekin.

Nola ezagutu zenuten elkar?

Vallejo 2000. urtean ezagutu nuen, Everesten [8.848 m]; Juanito Oiartzabalekin zegoen. Iñurrategi, berriz, 1992an ezagutu nuen, Nepalera lehenbizikoz joan nintzenean. Hura ez da oroitzen. Haiek Everest igo zuten oxigenorik gabe. Bi anaiak bi jainko txikiren moduan ikusten genituen. Hala ere, gu hiruron lehen espedizioa 2008an izan zen, Gasherbrum IV-ra egindakoa.

Nondik etorri zen espedizioa batera egiteko aukera?

Al filo de lo imposible-k antolatutako espedizio bat izan zen Gasherbrum IV-koa [7.925 m]. Gutaz gainera, Jose Carlos Tamayo eta Ferran Latorre ere taldean ziren. Bitxia izan zen hura. Orduko zuzendaria Sebastian Alvaro zen, baina aurretik erretiratu zuten, eta programa ere bertan behera gelditu zen. Alvarok berak finantzatu zuen espedizio hura. Hitzeko gizona zela erakutsi zuen orduan ere. Bere kontura dokumental bat egiteko aprobetxatu zuen gerora. Espedizioa bera bikaina izan zen. Ilusio handia egin zidan Gasherbrum IV eskalatzeak. Haren gauzarik onena zera da: ez dela 8.000 metrora iristen.

Ia hamar urteko ibilbidea egin duzue batera. Lehen bi erronkak handiak izan ziren, Makalu mendia hegoaldetik, eta Everest Hornbein bidetik, biak estilo alpinoan. Zer duzu gogoan?

Ezin izan ginen igo ez batera eta ez bestera. Everesten, gainera, eguraldi aldaketa tarteko, ezusteko handia izan genuen. Espero ez genuen leku batean izan zen, gainera. Ez dakit nola saihestu genuen hura.

Zuek beti gogokoagoak izan dituzue zailtasuna eta gauza berriak, altuera baino. Zergatik?

Gure motibaziorik handiena goi-mendian aritzea zen, baina estilo alpinoan. Azkenean, horrek betetzen gaitu. Garrantzitsuena ez da egitea, nola egiten duzun baizik. Esaterako, hor dago orain hamalau zortzimilakoak sei hilabetean eskalatu dituen mendizalea [Nirmal Purja]. Egin duena balentria handia da, baina gaur egin duen moduan egitea lekuz kanpo dago, zalantzarik gabe.

Iñurrategirengandik eta Vallejorengandik zerk harritu zintuen gehien?

Iñurrategi, alpinista bikaina izateaz gain, pertsona bikaina da.Goi mendietan eta lurrean ederki erakutsi du hori. Beti ikusiko duzu zerbaitetan, eta dituen gaitasunek denerako ematen diote. Azken egunean, lehen lerroan jarri eta gailurreraino joaten da bidea irekitzen. Ikaragarri erraz ibiltzen da mendian! Vallejo ere parekoa da. Basurde baten antzekoa da hura ere. Agian, girora moldatzen gehiago sufritzen du Iñurrategik baino, baina oso indartsua da! Indarrez sobran dabil, zezen bat da. Guri ondo etortzen zaigu pisu handiagoa jartzeko [barrez]. Jende askorekin ibili izan naiz espedizioetan, baina ez dut haiek bezalakorik ezagutu. Ez Silvio Mondinelli, ez Carlos Pauner, ezta hamalau zortzimilakoak osatu dituzten asko ere.

Biak alpinista handiak dira. Zu, agian, eskalatzaile hobea?

Bai, baina niri ere gustatzen zait goi mendietan eskalatzea.

Ia bi urte baino gehiago dira ez duzuela espediziorik egin beste alpinistekin batera. Ba al duzue besteren bat egiteko asmorik?

Espedizioak egiteko ezinbestekoa izaten da finantzaketa, eta gaur egun ez dugu horretarako aukerarik ikusten. Hori da arrazoi nagusia. Horrez gain, bai Vallejo eta bai Iñurrategi goi mendietako gidari izateko prestakuntza amaitzen aritu dira, eta horrek ere denbora eskatzen du.

Eta finantzaketa lortuz gero, berriro ere zerbait elkarrekin egiteko asmorik ba al baduzue?

Ez dugu ezer baztertzen, eta hori izugarria litzateke. Oraindik gogoz gaude, eta gorputzak ere laguntzen digu alde horretatik. Argi daukat, gainera, Vallejo oso indartsu jarriko dela berriro ere.

Espainiako Alpinismo Taldearen entrenatzailea zara. Nola hasi zinen?

Aspaldiko kontua da. 2002an, Jordi Corominas zen entrenatzailea, eta esan zidan uzteko asmoa zuela. Orduan, esperientzia eta prestakuntza falta zitzaizkidala ikusten nuen; postua handiegia zen niretzat. Handik urte batzuetara, Simon Eliasek hartu zuen postua, eta kolaborazio asko egiten hasi nintzen. Hark utzi zuenean, Espainiako Federazioko zuzendari tekniko Lluis Ginerrek postua eskaini zidan, eta baiezkoa eman nion. Jada zortzi urte pasatu dira hasi nintzenetik.

Zer irizpiderekin osatzen duzu taldea?

Hiru urteko proiektuak izaten dira. 50 pertsona inguru aurkezten dira, eta, lehenik, bakoitzaren historia aztertzen dugu. Haietatik hamabost aukeratzen ditugu. Hamabostei proba batzuk egiten dizkiegu asteburu batean; erresistentzia neurtzen zaie, horman eta izotzean eskalatzeko eskatzen zaie, eta, amaitzeko, bakoitzari elkarrizketa bat egiten diet, euren konpromisoa ikusteko. Azkenean, sei gizonezkok eta sei emakumezkok osatzen dute taldea.

Zer eskatzen diezu?

Lehenik, motibazioa. Baina sobran dakarte. Taldearen helburu nagusia ondo pasatzea da; baita teknikoki eta segurtasun aldetik ondo prestatzea ere. Egia da asko prestakuntza dutela etortzen direla, aurretik aritutakoak direlako. Hala ere, jarduera asko egiten dugu, ahalik eta esperientzia gehien izan dezaten, etorkizunean bakoitzak egingo dituen espedizioetan ziurtasun eta ahalmen handiagoa izateko.

Espero bezalako eboluzioa izan al dute hasi zirenetik?

Bai, pozik gaude. Taldetik igaro diren askok, Alberto Fernandezek, Roger Cararachek, Martin Eliasek eta Oriol Barok, esate baterako, gauza politak egin dituzte. Aukera izan dutenean, dituzten indarguneak erakutsi dituzte. Alpinismoari ondo etorriko zaio haiek egingo duten ekarpena.

Hiru belaunalditako alpinistekin ibilitakoa zara. Zertan aldatu da urte hauetan alpinismoa?

Gehienbat, informazioa eskuratzeko moduan. Orain askoz ere errazagoa da mendira joatea. Bestalde, egungo alpinista gazteen prestakuntza askoz ere handiagoa da. Denek egiten dute kirol eskalada, eta oso maila handia dute. Gure garaian ez zegoen ez rokodromorik, ezta boulderrik ere, eta ez zen ezinbestekoa ondo eskalatzea. Gaur egun, berriz, bai.]]>
<![CDATA[«Errepidekoarekin alderatuz, giro jatorragoa aurkitu dut mendian»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2166/034/001/2019-11-12/errepidekoarekin_alderatuz_giro_jatorragoa_aurkitu_dut_mendian.htm Tue, 12 Nov 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/2166/034/001/2019-11-12/errepidekoarekin_alderatuz_giro_jatorragoa_aurkitu_dut_mendian.htm
Bizi guztia daramazu korrika, baina noiz hasi zinen lehiatzen?

10 urte nituela. Anaia atletismoan hasi zen, eta, oso gustura zebilela ikusita, nik ere probatzea erabaki nuen. Ezustean izan zen. Atletismoan hasi bezain pronto ekin nion lehiatzeari ere. Jada hogei urte egitear noa atletismoan.

Zumarraga-Urretxu zonak beti izan du atletismorako joera. Zer dela eta?

Zumarragan atletismoko pista izan dugu betidanik, eta horrek zaletasuna ekarri izan du. Horrez gain, herri lasterketak ere egiten dira inguruan, eta betidanik ibili izan da jendea korrika.

Nolatan egin dituzu orain arte zure lasterketarik onenak krosean?

Oso txikitatik hasi nintzen krosean, pistan hasi baino lehenago. Behin pistan hasteko hautua egitean, denek krosa egiten dugu, baina, ondoren, diziplina ezberdinetan banatuz joaten gara. Ni beti ibili izan naiz korrika; ez nuen ikusten neure burua beste ezein modalitatetan. Izan ere, atletismoko diziplinen artean, beti distantzia luzeetakoa izan naiz, ez abiadurakoa. Abiadura ez da inoiz izan nire dohainik aipagarriena [barrez].

Oso txikitatik hasi omen zinen nabarmentzen korrika.

Bai, oso txikitatik ikusi nuen ez nuela arazorik gelako mutilen pare ibiltzeko. Garai hartan ikastolan egiten ziguten Cooperren testean onenen parean ibiltzen nintzen. Denboraren poderioz, distantzia igoz joan nintzen. Kimuetan, esaterako, kilometro batean lehiatzen nuen. Ondoren, mailak igoz joan nintzen.

Urte askotan Euskal Herriko txapeldun izan zinen krosean.

Bai. Oso gustuko diziplina izan dut beti krosa. Urte asko eman ditut bertan lehiatzen, eta oraindik ere asko gozatzen dut.

Zerk erakartzen zintuen gehien?

Lokatzak eta aldapek. Horiek dira krosaren ezaugarri nagusiak. Berezia da oso: desnibelak saihestu behar dira, oinak beti ezberdin botatzen dira, zapaltzeko zailtasunak... Zenbat gozatzen dudan oraindik ere krosean!

Pistan ere kilometro batzuk egindakoa izango zara, ezta?

Pistan denetik egin dut: 5.000 metrokoa, 10.000 metrokoa, 3.000 metroko oztopokoa... Azken hori izaten nuen gustukoen. Jauzia egin eta berriro ere laster batean korrika egin behar horrek asko motibatzen ninduen. Hala ere, oztopoak saihesteko teknika falta zitzaidan.

Gerora etorri zen errepidean korrika egiteko hautua. Zergatik?

Distantziak handituz nindoan heinean, 18 urterekin, errepideko lasterketetan hasi nintzen. Normalean, krosa eta pista egiten nituen, baina urte pare batez errepidean ibili nintzen pistan ibili beharrean. Maratoi erdi bat prestatzen hasi nintzen. 2012an, Azkoitia-Azpeitian egin nuen debuta. Gipuzkoako Txapelketa zen, eta irabazi egin nuen. Urte batzuetan probatu nuen arren, askoz nahiago izan dut beti krosa.

Azken bi urteetan mendi lasterketetan ere murgildu zara. Baina lehenagotik ere mendi lasterketaren bat egina zenuen, ezta?

Bai, hala da. 2012an, Espainiako Atletismo Federazioak Espainiako Mendi Lasterketetako Txapelketa antolatu zuen Tineon [Asturias, Espainia], eta hara joan nintzen. Hamar kilometroko ibilbidea zen, eta oso desnibel gutxi zeukan. Ondo moldatu nintzen, eta asko gustatu zitzaidan. Handik itzultzean, gutxinaka pista utziz joan nintzen, eta mendira gerturatuz.

Azkenean pista utzi zenuen. Zergatik?

Ikusten nuelako ez nuela abiadura nahikoa. Gainera, gorputzarentzat askoz ere hauskorragoa da, oso kirol exijentea delako. Pistan ibiltzea oso gogorra da, eta kalitate handia behar da. Egun, ez zoaz inora ez baduzu egiten 3.000 metrokoa bederatzi minututan.

Mendirako jauzia orain bi urte egin zenuen, telebistako programa batean ibili eta gero. Nola duzu gogoan?

Gailurra Xtreme saiotik deitu zidaten, bertan parte hartu nahi nuen galdetuz. Baietz esan, eta han ibili nintzen zazpi-zortzi egunez. Ikusi nuen ez nintzela batere gaizki moldatzen. Oso ondo pasatu nuen, eta fisikoki ere oso ondo moldatu nintzen. Izugarrizko giroa izan genuen programan, eta ni horrekin gelditzen naiz.

Zer alde nabarmenduko zenituzke errepideko lasterketen eta mendikoen artean?

Mendian, lasterketa baten ondoren inor ez dela luzaketak egiten hasten. Hori atletismoan pentsaezina da. Bestalde, mendiko lasterketetako giroa askoz ere sanoagoa da. Errepidean eta pistan, lehiakortasuna muturreraino eramaten da. Atletismoan ez dut imajinatzen mendi lasterketa baten ostean izaten den giroa. Askoz ere kirol indibidualagoa da.

Gogoan al duzu mendian egindako lehen lasterketa?

Bai, Gabiriko [Gipuzkoa] Leharrei lasterketa izan zen. Oso oroitzapen polita daukat; irabazi ere egin nuen. Nahiko gogorra egin zitzaidan, gehienbat kroseko denboraldia amaitu ondoren izan zelako, eta inoiz ez nituelako hainbeste kilometro egin mendian.

Hala ere, mendi lasterkarien artean iaz egin zinen ezagun, Zegama-Aizkorriko bertikalean laugarren egin eta gero. Nolatan bertikal batean?

Beñat Katarain lagunak konbentzituta atera nintzen. Ondo ibiliko nintzela esaten zidan, nire ezaugarrietarako egokia zela. Inoiz ibili gabea nintzen lasterketa bertikaletan, baina, aldapan gora ondo moldatzen naizenez, joatea erabaki nuen. Lasterketaren aurretik, hiru aldiz-edo joan nintzen ibilbidea ikustera. Ordura arte, esku batekin konta nitzakeen Aizkorrira egindako irteerak.

Iazko sasoia ondo amaitu ondoren, aurten erakustaldi handiak egin dituzu. Nola antolatu zenuen aurtengo denboraldia?

Ez nuen egutegi finkorik. Nire kasa ibili nahi nuen. Lehen mendi lasterketa Beran [Nafarroa] izan zen. Aste batzuk lehenago, eta ohitura dudan moduan, ibilbidea ikustera joan nintzen. Gauza horietan oso metodikoa naiz; agian krosetik datorkit zorroztasun hori. Sasoi onean joan nintzen Berara, eta, aurkari gogorrak izan nituen arren, irabazi egin nuen.

Gero etorri zen euskal selekzioarekin Espainiako Txapelketara joateko deia. Espero zenuen?

Ez nuen pentsatu ere egiten txapelketetan. Pentsa, orduan federatu gabe nintzen oraindik... Deia jaso ondoren, gertuko askok berotu egin ninduten, eta joatea erabaki nuen. Beldur handiz joan nintzen. Ordura arte, hogei kilometro inguruko probatan ibiltzen nintzen, baina hura 34koa zen.

Joan bakarrik ez, irabazi ere egin zenuen. Zer oroitzapen duzu?

Ez nuen inondik inola espero irabaztea. Askoz ere maila handiagoa espero nuen, eta niretzat ere ezusteko handia izan zen. Lehen bosten artean sartzearekin amesten nuen. Gehienek zioten Azara Garcia de los Salmonesek irabaziko zuela, are gehiago etxekoa izanik. Baina hura gainditu nuen. Hala ere, Sheila Aviles edo besteren bat izan balitz, ez nuen irabaziko. Espainiako Txapelketa irabazi ondoren, ezezagun izateari utzi, eta ezagun bihurtu nintzen.

Aurten, berriro Zegamako bertikalean aritu zinen, baita irabazi ere. Maratoian, berriz, ez zinen lehiatu. Zergatik?

Argi neukan aurten ez zela urtea. Neure burua ez nuen gai ikusten. Horrekin ez dut esan nahi ez nuela neure burua gai ikusten hura amaitzeko. Niri ondo entrenatzea gustatzen zait. Dortsala jartzeko, argi eduki behar dut beti ondo egiteko gai naizela; bestela, ez naiz ateratzen. Aurten hori gertatu da, ez nuela neure burua ondo prestatuta ikusten.

Lasterketa ikusten egon zinen. Ez al zenuen inbidiarik pasa?

Lasterketarekin ez, bi egun lehenago bertikala eginda nengoelako, eta egiten zuen beroak ez zuelako asko laguntzen korrikarako. Baina giroarekin bai. Aizkorrin ikusi nuena izugarria izan zen.

Esan dezakegu datorren urtean izango zarela?

Pentsatzen dut baietz. Baina, hala ere, argi daukat ez dela ibilbiderik onena nire ezaugarrietarako. Aldapa behera kilometro asko ditu, eta, gainera, ibilbide oso teknikoa da. Gauzak gutxinaka egin behar direla iruditzen zait, eta, alde horretatik, uste dut ibilbide logikoa egiten ari naizela.

Ez zara itsutu.

Hori oso argi dut. Atletismotik nator, eta badakit gorputzak errekuperazio ona behar duela, hurrengo lasterketan ondo ibiltzeko. Ez dit merezi asteburuero lehiatzen ibiltzeak, ez dudalako gorputza ondo errekuperatzen, eta badakidalako ez dudala ehuneko ehuna emango.

Salomon etxeak ere deitu zizun Espainiako Txapelketa eta gero. Zer konpromiso duzu haiekin?

Laguntza eskaini zidaten. Ez nuen babeslerik, eta baiezkoa eman nien. Haien arropa eramango dut, eta edozein lasterketara joateko aukera eman didate. Edozein txapelketa edo zirkuitu jokatzeko ateak ireki dizkidate. Datorren urterako egutegia eskatzen ari zaizkit, eta badut nahiko buruhauste.

Zerbait pentsatu al duzu?

Nire baldintzetara gehien moldatzen diren lasterketak egingo ditut. Salomonek ere bere zirkuitua du, eta ziur haietakoren batean aterako naizela. Hiru egiten saiatuko naiz, ahal badut, behintzat, gero finalean egoteko.

Irailean Europako Txapelketetan ere izan zinen Espainiako selekzioarekin, Italian. Hirugarren amaitu zenuen. Gustura?

Espainiako txapeldun izanda, aukera eskaini zidaten. Pentsatzeko esan zidaten. Aukera polita zen niretzat jendearekin harremana egiteko, bidaiatzeko eta orokorrean leku ezberdinak ezagutzeko. Italiako mendiak beste mundu bat dira; izugarriak dira. Lasterketa ederki hasi nuen; lehen postuan ere joan nintzen, aldapa behera hasi ziren arte. A zer nolako komeriak! Inoiz ez naiz lehiatu halako zirkuitu batean. Harri asko zeuden, elurra ere bota zuen bezperan... Lehen postutik laugarrenera pasatu nintzen, eta azken kilometroetan hirugarren postua lortu nuen. Lehen aldian hirugarren amaitzea izugarria izan zen.

Munduko Kopan ere garaipen handia lortu zenuen Ultra Pirineu lasterketan.

Udan gonbidatu ninduten, eta onartu egin nuen. Lehen asmoa maratoi erdian lehiatzea zen, baina ingurukoek esan zidaten Munduko Kopakoa lehiatzeko, 27 kilometrokoa. Azkenean, aldatu, eta han irten nintzen. Oso gustura amaitu nuen, eta konturatu naiz orain askoz ere gehiago gordetzen dudala azken kilometroetarako. Entrenamendu ona izan zen Argentinako Munduko Txapelketarako. Hala ere, asko daukat ikasteko, eta oraindik ere asko kostatzen zait jatea eta edatea.

Zer asmorekin zoaz?

Espainiako eta Europako txapelketetara joan nintzen antzera noa. Ez dakit nortzuk doazen ere. Hori bai, profila ikusi dut, eta, behin hara iristean, ikusi nahiko nuke. Astebeterako goaz, eta lehen mendi maratoia izango dut. Bi igoera ditu, eta erdialdean korrika asko egin daitekeen eremu luze bat dago. Benetako lasterketa 34. kilometroan hasiko da. Hara ez banaiz ondo iristen, ez dut zer eginik izango. Ez dut bereziki proba entrenatu, baina oso gogotsu nago.

Zein da helburua?

Lehen hamarretan sartzea handia litzateke; podiuma lortzea, aldiz, gehiegizkoa. Oso polita litzateke emaitza on bat lortzea, mendi lasterketetako sasoia amaitzeko.

Ondoren, krosean ariko zara buru-belarri. Denboraldia osatzeko asmorik ba al duzu?

Bai, ordurako hasita egongo da sasoia. Nire asmoa zen Europako Txapelketaren ondoren atsedenaldi bat hartzea eta Ultra Pirineu lasterketa lasai antzera egitea. Baina, hura irabazi eta gero, aukera hau suertatu zait, eta ezin nion ezetz esan. Baina bai, gero, kroseko sasoia egiteko asmoa dut.]]>
<![CDATA[Hormako etorkizuna bermatua dago]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1909/022/001/2019-11-05/hormako_etorkizuna_bermatua_dago.htm Tue, 05 Nov 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1909/022/001/2019-11-05/hormako_etorkizuna_bermatua_dago.htm overall diziplinan, eta Bittor Esparta hirugarren izan da. Gaztetxo asko nabarmendu dira.]]>
Iragan asteazkenean hasi, eta bost egunez jokatu zen lehiaketa, Rocopoliseko horman (Berriobeiti, Nafarroa). Ohiko txapelketez gain, iaz bezala, aurten ere Olinpiar Jokoetan jokatuko den formatuan, overall deiturikoan, lehiatu ziren eskalatzaileak. Eskalatzaileek hiru diziplinatan lehiatzen dute —abiadura, boulderra eta zailtasuna—, eta hiruretan erregularrenak irabazten du. Mikel Linazisoro bergararrak lortu zuen txapela, eta Bittor Esparta bilbotarra izan zen hirugarren.

Linazisoro Munduko Kopako azken proban lehiatzen aritu zen iragan astean Espainiako selekzioarekin, Japonian, eta kostatu egin zitzaion lehen egunetan bere burua Rocopoliseko horman kokatzea. Sailkatze faseak erraz gainditu eta gero, podiumean sartu zen jokatutako lau finaletik hirutan: abiaduran eta zailtasunean hirugarren, eta overall-eko azken finalean garaile.

Bittor Espartak ere txapelketa bikaina egin du. Eutsi egin dio Espainiako Kopan zailtasuneko diziplinan erakutsi zuen mailari. Bigarren postua lortu zuen zailtasuneko finalean, eta horrek overall-eko finala jokatzeko aukera eman zion. Senior mailako sei eskalatzailerik onenen artean hirugarrena izan zen.

Eneko Carreterok diziplina bakarrean jokatu zuen txapelketa. Azken hilabeteetako motibazio faltaren eraginez, bere burua boulderrean bakarrik neurtu zuen gainerako eskalatzaileekin. Eta ez zuen hutsik egin. Sailkatze fasean oso ibilbide erregularra izan zuen, eta finalean onena emateko gai izan zen. Aurretik Alberto Gines bakarrik izan zuen.

Alberto Gines izan da 2019ko txapelketek utzi duten izen propio nagusietako bat. Eskalatzaile espainiarra Munduko Kopako zailtasun probako txapeldunorde izan berri da Japonian, Hiroto Shimizu japoniarraren atzetik. Europako eta Munduko Kopako sailkapen orokorrean ere bigarren postuan amaitu du denboraldia. Etorkizun oparoa du, eta hala erakutsi zuen Berriobeitin: hiru domina eskuratu ditu denera, bi urre —boulderrean eta zailtasunean— eta zilar bat —overall-en—. Dagoeneko sailkatu da 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetarako kanporaketa aurrekoa jokatzeko. Tolosako (Okzitania) proban erabakiko da Tokion egongo den ala ez.

Abiadura markak

Ostiralean abiaduraren eguna izan zen Rocopoliseko hamabost metroko horman. Eskalatzaile bat gailendu zen: Madrilen bizi den Erik Noya venezuelarra. Munduko abiadura eskalatzailerik onenetakoa da, eta hala erakutsi zuen Berriobeitin: Espainiako marka berria lortu zuen Mikel Linazisororen aurkako finalerdian: 6 segundo eta 28 ehunen. Linazisoro hirugarren izan zen azkenean.

Emakumeetan ere marka berria ezarri zuten; nork, eta Maria Labordak, Aragoiko 15 urteko gazteak, haurren mailako munduko txapeldunak. Denbora: 10.43. Aipatzekoa da 18 urtetik azpikoetan lehen hirurak euskal herritarrak izan zirela: Iker Karrera, Unax Uterga eta Martzel Vicario, hurrenez hurren.

Ez dira nabarmendu diren eskalatzaile gazte bakarrak: Ainhize Belar atxondarrak bi domina lortu zituen 14 urtez azpikoetan, boulderrean eta zailtasunean; Vicario arrasatearrak, 18 urtez azpikoetan, brontzezko bi domina lortu zituen, abiaduran eta zailtasunean.]]>
<![CDATA[«Txakurrek ia ez dute hutsik egiten; gidariok, ordea, bai»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2080/026/001/2019-10-29/txakurrek_ia_ez_dute_hutsik_egiten_gidariok_ordea_bai.htm Tue, 29 Oct 2019 00:00:00 +0100 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/2080/026/001/2019-10-29/txakurrek_ia_ez_dute_hutsik_egiten_gidariok_ordea_bai.htm bikejoring-ean, berriz, txakurra mendiko bizikletari lotzen zaio. Kirol ezezaguna da Euskal Herrian, baina goi mailako kirolariak ditu, Daniel Arenas (Elgoibar, Gipuzkoa, 1976) eta Sua, esaterako.

Bikejoring-ean ibiltzen zarelako zara ezagun, baina gaztetan zer kirol egindakoa zara?

Mendian asko ibilitakoa naiz, baita atletismoan eta txirrindularitzan ere. 17 urterekin edo, ehizan hasi nintzen, nahiz eta etxean denak ekologista hutsak ziren.

Ehizan urte batzuk egin zenituen txapelketetan, mendian korrika hasi aurretik.

Txakurrak beti izan ditut gustuko, eta beti ibili izan naiz txakurrekin. Elgoibarko Patxi Arriola ezagutu nuen, oilagorretarako izugarrizko zaletasuna zuen ehiztaria, Espainiako txapeldun izana. Harekin hasi nintzen txapelketetan, eta epaile moduan. Ehiztari bakoitzak epaile bat eraman behar izaten du txapelketetara, eta gero zozkatu egiten da epailea. Ardura handia da epaile izatea. Ezinbestekoa zen sasoian egotea, eta horregatik hasi nintzen mendian korrika. Orduan inor ez zen mendian korrika ibiltzen. Pentsa, Zegama-Aizkorriko eta Galarleiz Maratoiko lehen aldiak egindakoa naiz. Urte batzuen ostean, lasterketak uztea erabaki nuen.

Zergatik?

Konplexu handia nuelako. Oso-oso argal nengoen, eta gimnasioan entrenatzen hasi nintzen. Begirale lanetan ere aritu nintzen, spinning klaseak ematen, Bilbon. Entrenatzaile pertsonal Eibarren eta Durangon. Egun guztia autoan pasatzen nuen. Gimnasioan aritzen nintzenez eta erdibiderik ez dudanez, kulturismoan hasi nintzen. Oso indartsu jartzea lortu nuen, eta Espainia iparraldeko txapeldun izan nintzen. Baita Espainiako Kopako txapeldunorde ere. Zazpi urte egin nituen kulturismoan, baina gauza arraroak ikusten hasi nintzen, eta mendira itzultzea erabaki nuen.

Itzuli bai, baina beste diziplina batean: arroilen jaitsieran. Gero, berriro mendiko lasterketak eta orientazio probak. Eta, azkenean, bikejoring-a.

Nire bikotekideak eta biok ibilbide luzeak egiten ditugu udan: Txekiar Errepublikara, Esloveniara... Eslovenian txakur krosa ezagutu genuen, eta probatzeko gogoa sortu zitzaidan. Etxera itzultzean, txakur baten bila hasi ginen. Halako batean, Bilboko Udaltzaingoaren txakurrekin lan egiten duen lagun batek deitu zidan, esanez belgiar malinois artzain-txakur arrazako txakur bat iritsi zitzaiela. Zalantzak nituen. Oso etxe txikia dugu, eta dena apur zezakeela iruditzen zitzaidan. Hala ere, ikustera joan ginen. Handik bi egunera, haren bila jo genuen. Inoiz egin dugun gauzarik onena izan da Sua etxera ekartzea.

Azkar hasi zinen Suarekin lehiatzen.

Bai; lehenik, Bizkaia Kopa Trail zirkuituan. Lasterketa guztietan podiumean sartzea lortzen genuen, eta txakurra zaildu genuen lehen urtean. Lasterketak motzak ziren, baina txakurra oso ondo ibiltzen zen; nik, ordea, lehertuta amaitzen nituen. Medikuarengana joan nintzen, eta betikoa, Ventoline hartzeko esan zidan. Bihotz maiztasun altuan ibiltzen nintzen, eta jabetu nintzen ezin nuela horrela jarraitu. Esfortzu proba bat egin nuen, eta medikuak esan zidan bihotzeko balbula batek ez zuela ondo funtzionatzen, une batetik aurrera balbula ez zela gai izango behar nuena emateko. Kirola aldatzeko gomendatu zidan.

Zergatik bikejoring-a?

Albistea jaso eta gero, kopan bigarren postuan nengoen, eta irabazteko aukerak nituen. Parte hartzea erabaki nuen, beldur pixka batekin, eta kopa irabaztea lortu. Hala ere, ezin nuen horrela jarraitu, eta bikejoring-a probatzea erabaki nuen. Lehen lasterketan, Hondarribian, denetarik pasatu zitzaigun: txakurra erotu egin zen, beste txakurren atzetik abiatzen zen, kolpetik gelditu ere bai, kaka egiteko geratu... Hala ere, bizikletarekin ibiltzera moldatu zen. Beteranoen artean eta nire mailan, belgiar artzain txakurren arrazakoen artean, munduko txapelketarako sailkatzea lortu nuen. Han hasi zen gure ibilbidea.

Azkar erabaki al zenuen munduko txapelketara joatea?

Hautatzaileak sailkatuta geundela esan zigunean, sorpresa izan zen. Txekiar Errepublikan jokatu behar zen. Guk erabaki behar genuela esan zigun, eta bagenuela lehiatzeko gaitasuna. Berotu egin ginen, eta joatea erabaki genuen. Txapelketaren aurreko lasterketa guztietan lehiatzen hasi ginen, eta, txapelketa ondo prestatzeko asmoz, Alejandro Gomez maratoilari ohiarekin harremanetan jarri nintzen, lera gidaria baita.

Entrenamendu bereziak egin zenituen?

Bai; nik ultra lasterketa batzuk egin nituen, baina txakurrarekin ibiltzea eskatzen zuen; serieak maldan gora; intentsitate handiko entrenamenduak... Oso hilabete gogorrak izan ziren: nire lasterketak, Suarekin entrenamenduak, lana...

Ondo iritsi al zineten munduko txapelketara?

Bai. Nik Nafarroa Xtreme lasterketa egin eta bi egunera abiatu ginen Txekiara. Bi bizikleta hartuta, txakurra... Gelditzen ginenean, entrenatzeko aprobetxatzen genuen. Dena neurtuta eraman genuen.

Festa handia izaten omen da munduko txapelketa.

Belgiar arrazako diziplina guztietako munduko txapelketa jokatu genuen guk. Mundu guztitik joandako jendea elkartu ginen. Mila txakur inguru. Izugarrizko festa izaten da; pentsa, aparkalekuak lau futbol zelairen neurriko zabalera hartzen du. 9.000 euroko atoiak ere ikusten ziren, musika eta guztirekin. Txakurrentzat bizi dira asko.

Nola antolatu zinen?

Lasterketa baino egun pare bat lehenago, ibilbidea aztertu nuen. Egokia iruditu zitzaidan, baina harri dezente zegoen, eta Suak min hartzen du oinetan. Irten aurretik, bi faborito ezagutu nituen, suitzar bat eta belgiar bat. Suitzarrarekin berriz ibilbidea aztertzera joan nintzen, haren gabeziak ikusteko. Galdetu zidan ea ibilbidea ezagutzen nuen, eta nik erantzun nion ez nuela ezagutzen. Dena ezin da kontatu [barrezka].

Erlojuaren aurka jokatu zenuten lasterketa. Kasualitatez, suitzarra izan zenuen aurretik.

Bai, zerrenda jarri zutenean ikusi nuen hura izango nuela aurretik. 30 segundoren tartearekin irteten ginen. Seinale bat zen. «Eta harrapatuko banu?», galdetu nion neure buruari. Baina bikotekideak esaten zidan oso zaila izango zela lau kilometroan alde hori jatea. Oso azkar ere ez nintzen atera, baina konturatzerako suitzarraren atzean jarri nintzen. Biok paretsu joan ginen, baina azken unean aurreratu nuen. 38 segundo atera nizkion. Lehen postuan jarri nintzen.

Bigarren egunean eutsi egin zenion abantailari.

Bai; ibilbide luzeagoa zen, baina ez nuen konfiantzarik nahi. Katea ere atera zitzaidan; aldapan behera, Sua sufritzen zihoan, baina ez nuen estutzeko asmorik. Azkenean, aldeari eutsi nion, eta beteranoen mailan irabazi nuen.

Zuen diziplinan ezinbestekoa da txakurrarekin konplizitate osoa izatea. Nola lortzen da hori?

Harekin denbora asko pasatuta. Txakur krosean ezberdina da, zuri lotuta doalako, baina bizikletan eskulekuari lotuta joaten da. Hala ere, denboraren poderioz, txakurra ulertzen duzu. Ni, gainera, harekin bizi naiz, eta haren seinale guztiak ezagutzen ditut. Txakurrek ia ez dute hutsik egiten; gidariok, ordea, bai. Aurten jauzi handia eman dut arlo horretan.

Zenbat kostatzen da munduko txapelketa jokatzea?

Pentsa, hiru mila kilometro egin genituen orotara, eta gasolio litroa 1,6 euroan dago Europan zehar gutxi gorabehera. 800 euro izan ziren. Egia da joan aurretik babesle batzuek laguntza txiki bat eman zigutela, baina erakundeetatik ez genuen ezer jaso. Horri, lan egiten ez duzun astea gehitu behar zaio.

Aurten berriro ere lehiatzeko asmorik ba al duzu?

Oso zaila da; zalantza asko ditut. Berriro ere ate joka hasi gara erakundeetan, baina denek erantzuten digute epez kanpo gabiltzala.

Ametsa al da?

Gustatuko litzaidake, baina lehenik Espainiako Kopa osoa egin behar dut, eta lasterketa guztiak kanpoan dira. Sailkatuz gero, munduko txapelketa Belgikan edo Errumanian jokatuko da. Belgikan balitz, pentsatu egin beharko nuke; Errumanian jokatzen bada, ahaztu, ez naiz joango. Ezin ditut berriro ere ia mila euro gastatu gasoliotan bakarrik. Irailean eta urrian oso txosten polita prestatu dugu, eta 500 mezu bidali ditugu. Badakizu zenbatek erantzun duten? Lauk, ezetz esateko.

Ez al du ezer balio munduko txapeldun izateak?

Badirudi ezetz. Babesle batzuen laguntza badugu: Peugeot Etormobil, Zuzen Adventure Team, Petkis Premiun Barf txakurren janaria, HG Sport arropa... Baina ez da nahikoa. Gehienez autobideko gastuak ordaintzen ditut hala.

Zenbat entrenatzen duzu?

Gehienez ere hiru egunetan ateratzen naiz txakurrarekin, nahiz eta nik sei egunetan entrenatzen dudan. Txakurra bi egunetan eramaten dut lotuta entrenatzeko.

Etorkizunean segitzeko asmorik baduzu?

Gure asmoa da Frantzian lehiatzea. Iparraldera joan nahiko genuke lasterketetara. Urte askoren aldea ateratzen digute; txakurrari miresmen handia diote. Zirkuituak ezberdinak dira, gorabeheratsuagoak. Hemen, berriz, lursail batean jokatzen dira gehienak. Txakur azkarrenak irabazten du beti; ez du senik behar.

Txakurrak gutxik bezala zaintzen omen dituzu.

Bai, ezinbestekoa da. Ez dute pentsurik jaten. Dieta berezia dute; babesle batek laguntzen dit horretan. Denetik jaten dute: haragia, barazkiak eta fruta ere bai. Urte guztiko dieta daukate orain ditudan bi txakurrek. Bi izozkailu erosi behar izan ditut haien haragia izoztuta mantentzeko, eta autokarabana ere haientzat moldatu behar izan dugu.

Zer da zuretzat Sua?

Seme baten antzekoa da. Ahalik eta ondoen egotea da gure helburua, ondo jan dezala, eta pozik egon dadila. Lanerako txakur bat bada ere, estimulu handiak behar dituzte.]]>
<![CDATA[Onenekin lehiatu dira]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1954/026/001/2019-10-22/onenekin_lehiatu_dira.htm Tue, 22 Oct 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1954/026/001/2019-10-22/onenekin_lehiatu_dira.htm
Limone sul Gardan (Italia) jokatutako Skymaster finalarekin bukatu zen 2019ko mendi lasterketetako Munduko Kopa, larunbatean. Apirilean Japonian hasi zenetik, korrikalariek luzera ezberdinetako hamasei lasterketa jokatu dituzte.

Gizonezkoetan, txapelketa irabazteko lehia azken lasterketako azken kilometroan erabaki zen, lehia oso estua izan eta gero, Ruy Ueda japoniarraren alde, Oriol Cardona kataluniarraren kaltetan. Uedak hamabi segundo besterik ez zion atera Cardonari 27 kilometroko eta 2.600 metroko desnibel positiboko lasterketa erabakigarrian. Nabarmentzekoa da helmugan elkarri eman zioten besarkada. Jonathan Albon ingelesa izan zuten bidelagun sailkapen orokorreko azken podiumean.

Euskaldunen artean, Ander Iñarra lezoarrak ezin izan zion sailkapen orokorreko zazpigarren postuari eutsi. Lasterketaren lehen aldapa gogorretan aurreko postuetan ibili bazen ere, aukera guztiak galdu zituen jaitsierak hasi orduko. Lasterketan lortutako hogeita zazpigarren postuak sailkapen orokorreko hamaikagarrenera eraman zuen. Julen Martinez de Estibarizek, berriz, hemezortzigarren postuan amaitu zuen lasterketa.

Emakumeetan ere bi ziren Munduko Kopa irabazteko hautagai nagusiak: Sheila Aviles kataluniarra eta Ragna Debats herbeheretarra. Azken lasterketara parekatuta iritsi ziren, baina Avilesek bigarren postua lortu zuen Limonen, eta horrek Munduko Kopako garaipena eman zion. Elisa Desco korrikalari italiar beteranoa izan dute lagun podiumean. Denisa Dragomir errumaniarrak irabazi zuen Limoneko lasterketa (3.36.55).

Oihana Azkorbebeitia izan zen euskaldunen artean onena (4.00.48). Denboraldiko lasterketa guztietan egin duen moduan, abadiñarrak lehen hamarretan amaitu zuen lasterketa: zazpigarren. Munduko Kopako sailkapen orokorrean hamargarrena izan da. Limonen atzetik izan zituen Sandra Sevillano (9. postuan) eta Maria Zorroza (10. postuan). Euskal Selekzioko beste korrikalariak, Mayi Mujikak, lasterketa bertan behera utzi behar izan zuen, lesio batengatik.

1. Munduko Kopako zein lasterketatan hartu duzu parte?

2. Zein izan da denetan gustukoena? Zergatik?

3. Zer gustatu zaizu gehien Munduko Kopatik?

4. Zein lasterkarik harritu zaitu gehien?

5. Nola ikusi duzu zeure burua?

6. Nola ikusi duzu Euskal Selekzioa?

OIHANA AZKORBEBEITIA (Abadiño, Bizkaia, 1981)

1. Denera, zortzitan: Mt. Awa Skyrace [33 km, Japonia], Skyrace Matheysins [27 km, Frantzia], Livigno Skymarathon [34 km, Italia], Buff Epic Trail [42 km, Herrialde Katalanak], Tromso Skyrace [55 km, Norvegia], Matterhorn Ultraks [24 km, Suitza], ZaCup Skyrace [27 km, Italia] eta Limone Skymasters [27 km, Italia].

2. Zermatt Matterhorn. Izugarrizko lasterketa izan zen. Ibilbide berria zuen aurtengo lasterketak. Igoerak eta jaitsierak oso leku gutxitan ikusi ditudan horietakoak ziren, oso teknikoak, goi mendikoak... Izugarri gozatu nuen.

3. Luzera ezberdinetako lasterketak egitea izan da gehien gustatu zaidana. Lasterkari osoena izateko aukera izan dugu lasterkariok. Gutxienez lau lasterketa egin behar dira, eta irabazteko ondo moldatu behar duzu edozein lekutan. Aurten, gainera, finala ere antolatu dute, eta horrek ere bere xarma eman dio.

4. Hillary Gerardi estatubatuarra eta Johanna Amstron suediarra. Amerikarra iaz ere ondo ibili zen, baina aurten, bai Tromson eta baita Zermatten ere, maila handia erakutsi du. Izugarri ondo jaisten den korrikalaria da. Jauzi handia egin du aurten, eta asko pozten naiz harengatik, laguna dudalako. Bestalde, finalean, suediarra egotea espero nuen. Orain arte lehiatu den lasterketetan oso indartsu ikusi dut; ez dakit zergatik ez den bertan egon. Oso gaztea da oraindik, eta uste dut hurrengo urteetan zer esan handia eman dezakeela.

5. Ondo. Agian lasterketa gehiegi egin ditut, eta egutegiaren amaieran asko nabaritu dut nekea, orkatila, behatza ere bai... Atsedena eskatzen ari zaizkit. Uste dut bete dudala aurten neukan helburua.

6. Oso ondo, baina denoi antzekoa pasatu zaigu: lasterketa batzuetan eta, orokorrean, denboraldia luze egin zaigula. Otsailean hasi ginen, eta azkenerako hilabete asko dira lehian. Pozik ibili gara, eta egindako bidearekin asko gozatu dugu.

MARIA ZORROZA (Gernika, Bizkaia, 1988)

1. Bederatzi izan dira: Mt. Awa Skyrace, Transvulcania Ultramarathon [74 km, Espainia], Livigno Skymarathon, Buff Epic Trail, Tromso Skyrace, Matterhorn Ultraks, ZaCup Skyrace eta Limone Skymasters.

2. Zac Up, Italiako Alpeetan jokatzen dena. Lasterketaren ezaugarriak, antolakuntza, giroa, anoa guneak hiru kilometroan behin... Konturatzen zara lasterketari garrantzi handia ematen diotela. Asko gustatu zitzaidan.

3. Giroak orokorrean. Leku ezberdinetako jendearekin munduko edozein lekutan elkartzeko aukera eman digu Munduko Kopak, eta, azkenerako, lagunak bihurtu gara denboraren poderioz.

4. Oihana Azkorbebeitiak. Hiru kopa ezberdinetan ibili da, eta denetan izugarrizko maila erakutsi du. Bi ume ditu, gainera; lana ere bai, eta hori dena aurrera eramateko duen umorea ez da diruarekin ordaintzen. Asko transmititzen duen laguna da Oihana.

5. Orokorrean ondo ikusi dut, askotan entrenatzea erraza ez bada ere, lanarekin eta eguneroko martxarekin uztartuz. Guretzat hau afizio bat besterik ez da. Niri ez zait asko kostatzen entrenatzera irtetea, baina, azkenean, lasterketa askotarako egun asko hartu behar izaten ditugu, eta, alde horretatik, nekatuta amaitu dut. Zaila da dena uztartzea.

6. Goi mailan ikusi dut Euskal Selekzioa. Ditugun baliabideak kontuan hartuta, ezin diezaiokegu gehiago eskatu geure buruari.

MAYI MUJIKA (Legazpia, Gipuzkoa, 1988)

1. Bostekin konformatu behar izan dut: Mt. Awa Skyrace, Transvulcania Ultramarathon, Livigno Skymarathon, Olympus Marathon [44 km, Grezia] eta Limone Skymasters.

2. Livigno Skymarathon. Ibilbidea izugarria da, nahiz eta aurten ez genuen aukerarik izan ibilbide osoa egiteko, zegoen elurrarengatik eta zati teknikoetako arriskuarengatik.

3. Laskerketak, esaterako. Iaz, Espainiako Kopan aritu nintzen, eta, aurtengo Munduko Kopakoekin alderatuta, ez dute zer ikusirik. Paraje eta ibilbide ikusgarrietan ibili gara, aurten behintzat; hau beste kontu bat da. Leku asko ezagutzeko aukera eman dit kopak, eta selekziokideen artean izan dugun giroa ere apartekoa izan da.

4. Egia esateko, ia ez nuen inor ezagutzen aurretik. Ez dut sare sozialik, eta horrela zailagoa izaten da gainerako korrikalariak ezagutzea. Orain hasi naiz beste korrikalariak gehiago ezagutzen.

5. Denboraldiaren erdira arte ondo ikusi nuen neure burua, lesionatu nintzen arte. Nire lehen denboraldia izan da aurten Munduko Kopan. Egutegiaren erdialdean konturatu nintzen oraindik onenak baino koska bat beherago nagoela; baina, hala ere, uste dut txukun xamar ibili naizela .

6. Iruditzen zait orokorrean oso ondo aritu garela. Denboraldi hasieran hautatzaileek argi esan zuten helburu nagusia: finalean gizonezko bat eta emakumezko bat sartzea. Azkenean, beste hiru gehiago ere sartu gara. Gauza polita izan da Munduko Kopan aritu garen bostok Limoneko finalean ikustea.

ANDER IÑARRA (Lezo, Gipuzkoa, 1991)

1. Zortzi izan dira. Mt. Awa Skyrace, Skyrace Matheysins, Livigno Skymarathon, Buff Epic Trail, Tromso Skyrace, Matterhorn Ultraks, Pirin Ultra [66 km, Bulgaria] eta Limone Skymasters.

2. Zaila da bat aukeratzea, baina bat esatekotan, Tromsokoa, Norvegian. Oso teknikoa eta goi mendikoa da, eta niri horrelako lasterketak gustatzen zaizkit. Erritmo apalagoan joaten gara, eta askoz ere gehiago gozatzen dut horrelakoetan. Oso leku basatia da Norvegiakoa.

3. Korrikalarien artean dugun giroa. Taldekoekin eta atzerritarrekin asko hitz egiten dugu, harremana ere badugu askorekin. Oso giro polita izan du orokorrean aurtengo Munduko Kopak.

4. Beñat Marmissolle baionarrak. Denboraldi hasieran oso apal hasi zen, baina egutegiaren amaieran izugarrizko maila erakutsi du. Behetik gorako denboraldi aparta egin du orokorrean, eta asko harritu nau.

5. Oso ondo. Denboraldi bikaina osatu dut, nahiz eta azken lasterketan ez nuen zapore gozoarekin amaitu. Oso sasoiko iritsi nintzen finalera, baina, hankeko lesio bat dela medio, ezin izan dut denboraldia nahi bezala amaitu. Jendeak ere esaten dit denboraldi ona egin dudala; beraz, lasai nago neure buruarekin.

6. Nik uste dut ondo aritu garela. Horren erakusgarri izan da azken lasterketa, finalekoa. Denera hirurogeita bost korrikalari ginen sailkatuta, eta horietatik bost Euskal Selekziokoak. Oihanak [Azkorbebeitia] hamargarren amaitu du; nik, hamaikagarren, azken lasterketan ere [Julen] Martinez de Estibarizek puntuak pilatu zituen, baita [Maria] Zorrozak ere... [Mayi] Mujika ere saiatu da bere onena ematen. Ezin dugu gehiago eskatu.

JULEN MARTINEZ DE ESTIBARIZ (Gasteiz, 1984)

1. Zazpi izan dira. Mt. Awa Skyrace, Transvulcania Ultramarathon, Olympus Marathon, Buff Epic Trail, Matterhorn Ultraks, Pirin Ultra eta Limone Skymasters.

2. Transvulcaniako ultra. Ez nuen ezagutzen, eta ibilbidea irla batean izateak badu bere xarma. Bertako naturak eta mendiek ez dute zer ikusirik gureekin. Inoiz ez nuen horrelako leku batean korrika egin.

3. Sailkapen bakarra dagoela, ez lehen bezala. Alde horretatik, askoz hobea iruditu zait Munduko Kopa. Lasterketa batzuetan puntuek balio bikoitza dute, eta izugarrizko maila izan da. Hala ere, nire proposamena lasterketa gutxiago egitea izango litzateke, maila altua bermatzeko.

4. Askok harritu naute, egia esan. Nire hirugarren urtea izan da Munduko Kopan, eta gaur egun oso zaila da lehen hogeien artean sartzea. Lasterketa hauetara ezin da erdizka etorri. Izenak esan beharko banitu, Ruy Ueda eta Oriol Cardona aipatuko nituzke. Besteak baino koska bat gorago ikusi ditut.

5. Erregulartasun handiagoa izatea espero nuen. Ondo nengoela uste nuenean, ez dut esperotako maila eman, eta gutxien espero nuenean, gustura ibili naiz. Nire kirol ibilbidean nahiko erregularra izan naiz, baina aurten ez dut lortu erregularra izatea.

6. Oihanaren [Azkorbebeitia] eta Anderren [Iñarra] maila oso altua izan da. Lasterketa guztietan lehen postuetan ibili dira, eta garaipenen bat ere oso gertu izan dute. Beste hirurok ere nahiko txukun ibili garela esan dezaket.]]>
<![CDATA[Ibilbide ezberdineko txapelak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1909/040/001/2019-10-15/ibilbide_ezberdineko_txapelak.htm Tue, 15 Oct 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1909/040/001/2019-10-15/ibilbide_ezberdineko_txapelak.htm
?Mendi duatloietako proba ezagunetako bat izaten da Arriarangoa. Aurten txapelketak beste urteetan baino parte hartzaile gutxiago izan ditu: 76 guztira, bai bakarka, bai bikoteka.

Gizonezkoetan, Gurrutxagak argi zuen korrikako lehen sektorean ezin zuela denbora asko galdu, lasterketa bere alde jarri nahi bazuen. Uste baino okerrago hasi zen: aurkari nagusiak, Iñaki Isasik, minutu eta erdi atera zion 6,5 kilometroko ibilbidean. Mendi bizikletako eremuan, ordea, aurrea hartzea lortu zuen. Baina 2,17 kilometroko korrikako azken sektorean, bien arteko lehian, Isasi gailendu zen. Helmugan, bien arteko tartea 44 segundokoa besterik ez zen izan. Gurrutxagarengandik minutu batera sartu zen Jon Durana hirugarren sailkatua. Elite mailako txapela Gurrutxagaren burura joan zen.

Emakumeen lasterketak ere antzeko gidoia izan zuen. Maria Gomez errioxarrak bizikletako sektorea probestu zuen lasterketa irabazteko. Mayi Mujikak irabazi zituen korrikako bi zatiak, baina Gomezek sei minututik gorako abantaila atera zion bizikletan. Bukaeran aldea lau minutukoa izan zen. Laura Perez sailkatu zen hirugarren, Mujikarengandik hiru minutura. Mujikak eskuratu zuen Euskal Herriko txapela.

Bikotekako lehian bederatzi bikotek bakarrik amaitu zuten proba. Iker Eskibelek eta Aitor Ajuriak osaturiko bikotea izan zen Arriaranen azkarrena, Sanchez-Zuriarrain eta Troya-Cabezonen aurretik.]]>
<![CDATA[«Ez nuen gorputzaldi ona izan, eta gauzak ez zitzaizkidan ondo atera»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2166/022/001/2019-10-10/ez_nuen_gorputzaldi_ona_izan_eta_gauzak_ez_zitzaizkidan_ondo_atera.htm Thu, 10 Oct 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/2166/022/001/2019-10-10/ez_nuen_gorputzaldi_ona_izan_eta_gauzak_ez_zitzaizkidan_ondo_atera.htm Gurrutxazpi baserrian bizi da. Pentatloian irabazitako bi txapelak eskuetan dituela azaldu da. Iazko zalantzak uxatu dituela aitortu du hasieratik; «bakeak egin ditut neure buruarekin». Baina aho zapore gazi-gozoa du, asteburuan Euskadiko Bigarren Mailako Aizkora Txapelketako finaletik at geratu zelako.

Nola zaude asteburukoaren ondoren?

Ostiralean erakustaldi bat egin nuen Ortuellan [Bizkaia], eta larunbat goizean beste bat Zumarragan [Gipuzkoa], eta txispa guztia galdu nuen igandekora begira. Ez nuen gorputzaldi ona izan, eta ez dagoenetik zaila izaten da zerbait ateratzea. Gauzak ez nituen behar bezala egin; hori da kontua.

Denboraldi amaieran nekea pilatu zaizun seinale, agian?

Askotan ona izaten da halako kanporaketa baten bezperan zerbait egitea, izerdi pixka bat botatzea. Hala ere, larunbat goizean nabaritu nuen ostiral arratsaldekoak kendu egin zidala eman baino gehiago. Gogoa kendu zidan. Erakustaldia neure kargu denean, nik prestatu behar izaten dut dena; egurrak batetik bestera mugitu, moztu, zuritu, prestatu, atoitzea prestatu... Orain, denak dira aitzakiak .

Ez zenuen espero kanpoan gelditzea?

Ez. Asteazkenean izugarrizko entrenamendua egin nuen etxean, eta sasoi horrekin erraz sailkatu behar nuen. Baina kanpoan nago. Amaitzean ez nion garrantzi handirik eman, baina gauean amorratuta nengoen. Pentatloirako ondo entrenatu nintzen, atseden hartu... Oraingo honetan ez dut batere zaindu alde hori, eta ederki ordaindu dut.

Maila errekuperatzea zen helburua?

Hala zen, bai. Banekien ez zela erraza izango, aizkolari onak zeudelako tartean: Juan Joxe Lopez Azpilikueta, Jon Irazu, Jose Antonio Etxeberria, Aratz Mugertza... Atseden hartzeko garaia iritsi zait; besterik ez dago.

Egun batzuk igaro dira pentatloiko finala irabazi zenuenetik. Gorputza etorri al da bere onera? Edo igandean nekea nabaritzen zenuen oraindik?

Ondo indarberritzen ari nintzela uste nuen. Ez nintzen guztiz hustu finalean, oso gorputzaldi ona izan bainuen. Eguna ere ona izan nuen, eta ikaragarri ondo sentitu nintzen. Halakoetan, gorputza ere azkarrago itzultzen da bere onera.

Pentatloiko sailkapen fasearen eta finalaren artean bi aste besterik ez zenuten izan. Askok zioten denbora gutxi zela; zuri, berriz, ondo etorri zitzaizun.

Denbora gutxi? Bai eta ez. Sasoia hartzen ari nintzen, nik uste. Askorentzat beste zalantza bat ere bazen: sailkapenerako lana entrenatu edo finaleko lana entrenatu. Ez zuten zerikusi handirik. Neuk banuen finalera sartzeko esperantza, eta finalera begira egin nituen azken entrenamendu gogor guztiak. Nahikoa izan nituen hamabost egun, behetik gora nindoalako. Goia, finalean jo nuen.

Finalaren aurreko azken hilabetean sasoi betean zinela aitortu zenuen. Hala zen?

Bai, egin nituen azken hiru erakustaldiak eta entrenamenduak oso gustura amaitu nituen. Askotan ez da erraza izaten egun erabakigarrira sasoirik onenean iristea. Gehienetan sasoiz kanpo iritsi izan naiz apustuetara. Baina orain bete-betean asmatu nuen.

Noiz hasi zinen pentatloia prestatzen?

Udaberri guztia Kataolatza marka entrenatzen pasatu nuen, eta, egia esan, harriarekin ia urte osoan ibili naiz. Ez dakit hori abantaila edo desabantaila izan den. Baina gorputza eginda neukan hurrengo diziplinetan izango nuen nekerako. Pentatloia, zehazki, uztailean hasi nintzen prestatzen.

Sailkatze fasean dena eman ez zenuela ziotenak ere baziren. Zer duzu esateko?

Egunean bertan ez, baina hurrengoetan konturatu nintzen emaitza ziurtatzera joan nintzela. Diziplinen arteko aldaketetan denbora asko galdu nuen. Ez nintzen horretaz damutu, finalerako sailkatu nintzelako. Baina neure buruari ez nion barkatuko segundo gutxi batzuengatik sailkatu gabe gelditu izan banintz. Otaegik, adibidez, 56 segundo besterik ez zuen galdu trantsizioetan; nik, aldiz, bi minutu eta hamar segundo. Izugarrizko aldea da hori, kontuan hartuta hamabost minutu inguruko lana zela. Konfiantza handiegiz joan nintzen, eta agian ez nuen dena eman. Finalean biziago ibili behar nuen.

Zer asmo zenuen finalaren atarian?

Banekien burua oso hotz izan behar nuela, eta neure lana egin behar nuela. Ondokoei ez begiratzeko aholkua eman zidan Zelai laguntzaileak. Banekien nirea eginez gero aurrean izango nintzela. Eta horrela izan zen.

Pentatloian ezinbestekoa da harriarekin ondo hastea, eta ez zinen itsutu Otaegik aurrea hartu zizulako. Hor egon zen gakoa?

Gu ez gara harri-jasotzaileak, eta denei errespetu handia ematen digu harriak. Gainera, jasoaldiak egin eta gero nola zauden garrantzitsua da hurrengo diziplinetarako. Giza probak ere ematen dit errespetua, baina gorputza ez duzu hainbeste behartzen. Otaegik minutuko tartea atera zidan, aurretik pentsatuta geneukan bezala. Arria V.arekin, berriz, zalantzak nituen. Neronek korrikakoan nituen esperantzak. Banekien hiru itzuliren abantaila aterata ere errekuperatzeko tartea izango nuela. Pentsatu bezala hasi nintzen korrika.

Aizkolaria zaren arren, deserosoen aizkoran ibili zinen. Ez al da bitxia?

Bai. Iaz ere gauza bera pasatu zitzaidan. Ez niri bakarrik. Uste dut denak ibili ginela lotuta. Hala ere, iaz baino gehiago gozatu nuen.

Noiz ikusi zenuen irabazteko aukera handiak zenituela?

Aizkoran amaitu genuenean. Arria V.a atzetik zetorren, baina ez ninduen harrapatzen. Neure egoera ezin hobea zen, eta horrek asko lagundu zidan.

Bost diziplinetatik hirutan onena izan zinen. Espero al zenuen?

Abantaila bat nuen besteekiko. Neure lanik onenak azkeneko biak dira: txingak eta korrika, hain zuzen. Sailkatze egunean ere txingekin oso azkar ibili nintzen, eta entrenamenduetan ere bai. Korrika ere oso eroso nenbilen, eta, alde horretatik, alde pixka bat banuen. Bi lan horietarako konfiantza handia nuen, eta giza proban ere ondo aritu nintzen.

Korrika erakustaldia eman zenuen. Aurretik horrelako lanak egin eta gero, hiru kilometroak 4,40ko erritmoan egin zenituen. Zerbait bada, ezta?

Bai. Nik uste dut banuela hamar edo hogei segundoren tartea kilometroko. Ez nuen behar izan, baina oraindik ere beste abiadura bat gelditzen zitzaidan. Uste baino lehenago harrapatu nuen Otaegi, eta jarraitu egin nuen neure erritmoan. Gehiago estutzeko aukera banuen, behar izanez gero. Aspaldi ez bezala gozatu nuen.

Finalean ziren beste bosten artean, nork harritu zintuen?

Meritu izugarria Aizperrok du. Lehenik, finalerako sailkatu zen, eta finalean ikusi zen gozatu egin zuela. Haren esperantza azkena ez egitea zen, baina gozatu egin zuen. Luis Txapartegik egiten duena ere handia da. Harriarekin lan handia egin zuen. Mugertzak duen pisuarekin atzeratzea bakarrik ere... Korrika egin zuen azken kilometroa izugarria izan zen. Otaegi eta Arria V.a, berriz, oso ondo aritu ziren. Josebak [Otaegi] zuen onena eman zuen, eta agian psikologikoki eta fisikoki onena izan zen sailkatze egunean. Baina finalean ez zitzaizkion gauzak ondo atera. Arria V.ak, berriz, harriarekin ez zuen asmatu, eta, nire ustez, ez zuen egun ona izan.

Bi urtetan jokatu da pentatloia, eta ikusi da irabazteko aizkolaria izan behar dela. Berdin pentsatzen al duzu?

Ez du zertan. Denek diote harri-jasotzea luzatu egin beharko litzatekeela, harri-jasotzaileekin berdintzeko. Guk ez dugu ezer asmatu, betiko pentatloiaren neurriekin gabiltza. Aurrekariak badira. Olasagastik errekorra egin zuen urtean, Zelai harri-jasotzaileak 39 minutuan osatu zuen, enbor bat zutika moztuta. Guk ikasi dugu harria jasotzen, eta aizkoran ere ikas daiteke, baina etengabe lan egin behar da.

Olasagastiren errekorra 27 minutu eta 20 segundoan dago. Hori gainditzea ezinezkoa al da gaur egun?

Bai, ezinezkoa. Olasagastik, bere garaian, edozein harri-jasotzailek baino azkarrago jasotzen zuen harria. Orduan, zergatik ezin ditzake harri-jasotzaile batek edozein aizkolarik baino lehenago moztu enborrak? Hemen saiatu egin behar da, baina ez hilabete batean, urte osoan baizik. Lehen, edozein festatan edo erakustalditan, Olasagastik, Arrospidek edo Arria II.ak, harria jasotzen zuten, eta aizkoran ere berdin ibiltzen ziren. Gaur egun, ordea, gauzak asko aldatu dira. Gaur egun, lehen mailan aizkoran dabilen bati ez esan harriari heltzeko! Bigundu egin gara, edo espezializatu, agian. Ni hor nabil, hamarreko kubikoarekin, oinbikoarekin, kana-erdikoarekin… Hori da herri kirola. Baina azkenaldian zoro haizea falta dela esango nuke, horrelakoetan sartzeko.

Iaz, askok balioa kendu zioten zuk lortutako garaipenari. Arantza atera al duzu?

Ez naiz ibili burutik kendu ezinda, baina aurtengoak zalantzak uxatu ditu. Kritika asko jaso izan ditut, gehienbat irabazi dudanean. Esaten zuten aurkariak ez zuela lan ona egin. Baina ordua eta eguna jartzean egin behar da lana; hori ez da nire errua.

Pentatloia amaitu bezain pronto esan zenuen inoiz ez zenuela horrelako girorik ikusi herri kiroletako proba batean. Hainbesterako izan al zen?

Bai, eta ez nuen nik bakarrik esan. Han zegoen giroa aparta izan zen. Jendea ez da aspertu; jendeak pentatloiaren gosea du. Arria V.aren eta Vicenteren arteko apustua kenduta, pentsatzen dut aspaldian inoiz egon zen sarrerarik onena izan zuela zezen plazak. Baina onena jendearen jarrera izan zen. Azkenari ere txalo zaparradak jo zizkioten, eta, lehen, hori ez zen horrela izaten. Zaratarik handienak baten batek huts egitean izaten ziren. Aldaketa handia izan da, onerako.

AEBetako jai handietan egiten den antzera irten zineten plazara. Hori ez da ohikoena herri kiroletan. Zer iritzi duzu?

Herri kirolak asko errespetatu genituen. Lanean aritu ginen bitartean ez zen musikarik egon, baina aurkezpena modernoagoa izan zen, gaur egungoa. Ez dira kontrajarriak. Kirolariari ere mesede egiten dio horrelako giro batek.

Iaz, pentatloia amaitu berritan, Otaegik apustua bota zuen lan bererako. Ez zen inor azaldu. Zergatik?

Uste dut niri bota zidala, eta nik erantzuna eman nion. Ez zitzaizkidan egokiak iruditzen, ez garaia, ez lana. Txapelketak lan batekin jartzen dira, eta hurrengo urtean ere lan bera izango da. Apustuek zerbait ezberdina egiteko balio behar dute. Baina ez nion buelta handirik eman. Hura pasatu zen, eta han gelditu zen.

Eta aurten botako balu, zer?

Lan horretara ez, behintzat! Ez diot zentzurik ikusten. Ez dut uste xarma handirik izango lukeenik bi aurkari lan berean ikusteak. Aizkoran ere izan dira horrelakoak; esaterako, lehen biek apustua jokatzea. Baina ez dute lan berean jokatzen, beti aldatzen da egin beharreko lana. Agian, etorri eta Kataolatza markak duen lanera jokatzea eskatuko balidate... Agian, gustura hartuko nuke.

Ez duzu baztertzen, orduan?

Ez dut inoiz apusturik baztertu. Baina ez da garaia, ezta lana ere.

Zu aizkolaria zara, eta atzetik badatoz gazteak. Baina zer deritzozu herri kirolen egoerari?

Ez dut uste garairik txarrenean dagoenik. Badira herri kiroletan diziplina batzuk beti baxu egon direnak, baina aizkora, harri-jasotzea, sega eta idi probak beste edozein diziplina baino osasuntsuago ikusten ditut. Sokatiran ere mundu mailan aritu dira, baina uste dut talde kopurua jaitsi egin dela.]]>
<![CDATA[Hutsuneak nabaritu dira]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1889/024/001/2019-10-08/phutsuneak_nabaritu_dirap.htm Tue, 08 Oct 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1889/024/001/2019-10-08/phutsuneak_nabaritu_dirap.htm Eskalatzailea

«Gaindi daitekeen aurkari gogorrena norbera da»

Lehen urtea du helduen mailan Irati Zabalak (Oiartzun, Gipuzkoa, 1999), eta estreinako ederra izan du, bi mailatan nagusitu baita.

Zer-nolako giroa izan duzue txapelketan?

Giro ederra eduki dugu, ilusioz beterikoa. Ekipatzaileek lan bikaina egin dute, eta antolakuntza ere primerakoa izan da.

Ostiralean zer moduz moldatu zinen abiadurako proban?

Eskalatzaile gisa, oso estatikoa naiz: blokeoak eta mugimendu kontrolatuak, pauso teknikoak, oreka, arkeoak... Horiek dira nire indargunea. Horregatik, abiadura modalitatea beti izan da erronka bat niretzat, natural irteten ez zaidan eskalada estilo bat delako. Hala ere, gogotsu aritu naiz entrenatzen, uste dudalako boulderrerako ere ongi etorriko zaidala jauziak eta dinamikoak lantzea. Ostiralean nire onena ateratzeko gai izan nintzen.

Oso gutxi lantzen duzuen diziplina dela kontuan hartuta, gustura gelditu al zinen emaitzarekin?

Diziplina guztiz ezberdina da, eta entrenamendu oso zehatzak eskatzen ditu. Abiadura ere gogor entrenatzeak beste bi diziplinei denbora asko kenduko lieke, eta, horregatik, bigarren plano batean uzten dugu askotan. Asko hobetu dut iaztik hona, eta harro nago neure burua gainditu izanaz.

Oso emakume gutxi aritu zineten lehian. Zergatik?

Maila gazteagoetan oso motibatuak dauden emakume asko daude, eta benetan indartsu datoz. Helduetan, berriz, asko nabaritu da emakume gutxi zeudela. Arazoa ez da ez dagoela emakume eskalatzailerik, baizik eta gehienak ez direla lehiatzen. Euskal Herrian emakumezko eskalatzaile indartsu ugari dago, eta gero eta presentzia handiagoa dugu eskalada hormetan eta inguruko harkaitzetan. Arrokan aritzen diren zenbait ezagutzen ditut lehia gustuko ez dutenak. Beste zenbaitek, berriz, ziurtasun faltagatik egiten diote uko lehiatzeari, eta azken horiek txapelketetan parte hartzera animatuko nituzke. Ziur naiz maila badutela eta, batez ere, asko disfrutatuko luketela.

Larunbatean ere zu zinen federatu bakarra. Zein izaten da horrelakoetan motibazioa?

Neure burua nuen lehiakide. Gaindi daitekeen aurkari gogorrena norbera da, eta, nire ustez, ez dago poztasun handiagorik azken indarrak xahutu arte borrokatzen jarraitzeak dakarrena baino. Oso exijentea naiz neure buruarekin, eta barruan daramadan dena horman uztea da nire xedea.

Nolako bideak izan ziren finalean?

Finala bukatu eta bidetik jaitsi nintzen momentuan, pentsamendu bakarra nuen buruan: berriz bide hori eskalatu nahi nuela. Fisikoki txikituta utzi ninduen, tentsio handiko bidea baitzen, baina mugimendu oso bereziak zituen, eta ikaragarri gustatu zitzaidan. Gorputzarekin jokatu behar zen: diedroan sartzeko, paretaren aurka oreka bilatzeko...

Askok zioten exijentzia handiko bideak zirela. Iritzi bera duzu?

Ez nuen uste hain gogorra izango zenik. Lehenengo txapara heldu orduko, ordea, errealitatea ate joka nuen. Une oro tentsioan aritzea eskatzen zuen, eta ez zegoen tarteko atsedenik. Hala ere, asko pozten naiz exijentzia handiko bideak jartzen dizkigutenean, horrek adierazten baitu dugun maila baloratzen dutela eta hori eskalatzeko gai ikusten gaituztela.

Zer izan da zuretzat bi txapel irabaztea?

Prestakuntza moduan hartu dut txapelketa. Etxean jokatu dugu, euskaldunen artean; eta asteburuan aurkaritzat nituenak normalean kide ditudanak dira. Txapela baino gehiago, inguruan ditudan bidelagun hauek guztiak izan dira aurrera jarraitzeko gehien motibatu nautenak.

Urte osoan euskal selekzioarekin ibili zara lehian. Zer-nolako denboraldia daramazu?

Nire lehen urtea da helduen mailan, eta banekien ez zela erraza izango. Iaz, 20 urtez azpiko mailan lehiatu nintzen, eta podium bat edo beste lortu izan nuen Espainia mailan. Orain, berriz, maila ikaragarria da, eta lehiakor izatea izan da nire helburua. Gustura nago egindako denboraldiarekin, entrenamenduen fruituak nabaritzen ditut eta pixkanaka aurrerapausoak ematen ari naiz. Hala ere, oraindik asko dut ikasteko.

Emaitzekin gustura al zaude?

Emaitzak hobetuz joan naiz. Garapen horrekin gustura nago. Helburu modura, uste dut txapelketak hobeto bideratzen ikasi behar dudala, zenbaitetan ez delako erraza lehiaketa egunean txukun aritzea, nahiz indartsu egon.

Urri amaieran Espainiako Txapelketa izango duzu. Zein helbururekin joango zara?

Irrikan nago, hori baita aurtengo erronka nagusia. Iaz finalerdietan gelditu nintzen, eta aurten marka hobetzea dut helburu.

Zein helburu izango du bertan euskal selekzioak?

Selekzioa ikaragarria da, eskalatzaile benetan indartsuak ditugu, mundu mailan lehiakor direnak. Niretzat erreferente dira asko. Gehien baloratzen dudana haiek egindakoaz harro egotea da.




Martin Urrutia, Iñaki Arantzamendi eta Gorka Ruiz, zailtasun probako podiumean. EKAITZ ANDA

Iñaki ArantzamendiEskalatzailea

«Ondo pasatzera joan nintzen txapelketara»

Eskalatzaile beteranoa da Iñaki Arantzamendi (Ondarroa, Bizkaia, 1988), baina argi utzi zuen larunbatean oraindik ere sasoiko dagoela, zailtasun proba irabazita. Txapeldun izan arren, ez daki lehiatuko den urri amaieran Iruñean jokatuko den Espainiako Txapelketan.

Zer moduz sentitu zinen txapelketan?

Egia esan, oso ondo. Aspaldi honetan haitzean bakarrik eskalatu dut, eta ez naiz eskalada horman entrenatu. Zaila izaten da rokodromoan entrenatu gabe sasoi betean egotea, eta nik urte batzuk daramatzat entrenamendu zehatzik egin gabe. Txapelketetan goian egoteko garrantzitsua izaten da. Baina uste dut esperientziak balio handia duela, eta horrek laguntzen dit.

Sailkatze fasean jada nabaria zen Martin Urrutia izango zela zure aurkari nagusia. Zuk ere hala ikusi al zenuen?

Bai. Uste nuen Urrutiak erraz irabaziko zuela. Oso indartsu dabil, eta azkeneko Espainiako Txapelketan hirugarren postua lortu zuen, eta Espainiako Txapelketan kalitate handia dago aurten. Baina, azkenean, finaleko bidea begira egin behar da, eta saiakera oso ona ez baduzu egiten, edozer gerta daiteke. Ni nire lana ahal bezain ondo egiten saiatu nintzen, eta ondo irten zitzaidan.

Esperotako emaitza izan al zen?

Egia esan, ez neukan aurreikuspen handirik. Egun on bat pasatzera eta gozatzera joan nintzen Rocopolisera. Urte asko daramatzat txapelketetan parte hartzen, eta jada badakit ezin dela joan postu bat lortzera edo irabaztera. Zeure buruari presioa sartzen badiozu, gaizki egiteko aukera asko dauzkazu.

Zer da zuretzat txapel hau?

Jada bigarren Euskal Herriko txapelketa da, 2013an ere irabazi egin nuelako. Ilusioa egin dit irabazteak, aurten ez baineukan txapelketetan parte hartzeko asmorik. Lehen esan dudan bezala, urte asko egin ditut Euskal Herriko eta Espainiako txapelketetan parte hartzen, denera hamabi urte, eta ez daukat lehen neukan motibaziorik urte guztian txapelketetan parte hartzen aritzeko. Baina gogoa badut; oraindik ere joango naiz beste txapelketaren batera edo bestera.

Zein helbururekin joan zinen txapelketa honetara?

Blokeko txapelketara ere berdin joan nintzen, ondo pasatzera eta disfrutatzera. Hirugarren postu hori niretzat sari bat da. Garrantzirik handiena gozatzeari ematen diot, eta gainontzeko parte hartzaileekin ondo pasatzea. Jende asko ezagutzen dut, eta txapelketetara joatea aitzakia ezin hobea da jendearekin egoteko.

Espainiako Txapelketan ariko zara?

Aurten ez naiz joango Espainiako txapelketa guztietara, baina baliteke baten batean lehiatzea. Euskal Herriko txapelketan parte hartzen ondo sentitu naizela ikusteak Espainiako Txapelketara joateko motibazioa eman dit. Lehen aipatu bezala, lagun asko dauzkat txapelketetan ezagutu ditudanak.

Gorka RuizEskalatzailea

«Lesioa osatu zaidala ikusteari ematen diot balio handiena»

Ez da urte erraza izaten ari Gorka Ruizentzat (Bilbo, 1997). Ebakuntza egin zioten, eta nahi baino gehiago egon da geldirik. Bigarren txapela du, 2015ean 20 urtez azpikoan nagusitu baitzen.

Abiaduran irabazle, eta zailtasunean hirugarren izan zara. Zein balorazio egiten duzu?

Emaitzez hitz egiten badugu, oso ondo joan da. Baina lesioa osatu izanari ematen diot baliorik handiena. Otsailean ebakuntza egin zidaten, polea batekin behatz bat hautsi eta gero. Uztailean hasi nintzen berriro entrenatzen. Uste baino hobeto doa osatze aldia.

Abiadurako sailkatze fasean, zure markarik onena egin zenuen.

Lesioaren aurretik nire denborarik onena 10,50 zen, eta udan ez nintzen 11-12 segundotik jaitsi. 11 segundoan ibiltzeko asmoa nuen, eta, nire harrigarri, 9,94 egin nuen. Inoiz izan dudan erronkarik handiena zen: hamar segundotik jaistea.

Hori al zen asmoa aurkaririk ez zenuela izango ikusi zenuenean?

Nire helburu nagusia hori zen: nire ahalmen guztia zein zen ikustea, eta lesioaren ostean nola nengoen ikustea. Baina ezustea izan zen bigarren ahaleginean nire markarik onena egitea. Orain bi urte jarria nuen erronka gainditu nuen.

Abiaduran, zu bakarrik izan zinen txapela irabazteko hautagaia. Ez al zizun penarik eman?

Bai, pena handia eman zigun denei ere, baina diziplina honetan oso gutxi gara Euskal Herrian ibiltzen garenak, eta, kasualitatez, bi lesionatuta zeuden eta beste bat nazioarteko txapelketa batean zegoen. Pena handiagoa eman zidan zailtasunean hain jende federatu gutxi ikusteak. Maila guztietan izan da beherakada.

Gazteen mailatik helduenerako jauzia asko igartzen al da?

Lehen, gazte mailetan askoz gehiago ginen, baina asko arrokara joan dira, eta beste batzuek eskalada utzi dute. Oso jende gutxi gelditzen gara lehiaz gozatzen jarraitzen dugunak. Etorkizunean, orain gazte mailan daudenak helduen mailara iristen direnean, garrantzitsua izango da lehiatzen jarraitzea.

Zergatik jendea ez da abiadurarekin ausartzen?

Abiadurak behin eta berriz bide berean entrenatzea eskatzen du, eta hori sarritan neketsua eta aspergarria izan daiteke. Esaterako, nik ez dut bereziki inoiz entrenatzen, gutxitan entrenatzen dudan diziplina bat da. Gainera, gero mendian entrenatu ezin daitekeen diziplina bat da.

Zenbat denbora daramazu abiadura entrenatzen?

Iaztik, Rocopoliseko horma ireki zutenean hasi nintzen. Ordura arte ez nuen aukerarik izan probatzeko ere. Behin edo bitan entrenatu ostean eman nuen izena Espainiako Txapelketan.

Zein dira abiaduraren zailtasun handienak?

Ezin duzu ezertan huts egin, ezta irrist egin edo oinarekin hutsik egin, denborak ez duelako etenik. Seigarren gradua duen bide bat da, eta ez da batere erraza, mugikortasun handia eskatzen baitu.

Zailtasunean hirugarren izan zinen. Nolako finala izan zen?

Bidea ikustera irten ginenean, harrituta gelditu ginen finalera sartu ginen laurak, pauso bat nola egin ez genekielako. Ni gustura ibili nintzen, baina une batean esku txarrarekin erregleta bat hartu behar izan nuen, eta pentsamendu txarrak etortzen hasi zitzaizkidan burura. Nahasten hasi nintzen, eta oina non jarri behar nuen ere ahaztu egin zitzaidan. Halere, dena eman nuen, eta nahiz eta dena nik uste bezala egin, ez dakit askoz gehiago egiteko aukerarik izango nukeen. Baina onena da lesioak ondo erantzun didala. Hori behar nuen konfiantza hartu eta entrenatzen jarraitzeko.

]]>
<![CDATA[«Denboraldi erabakigarria izango da aurtengoa nire ibilbidean»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1914/024/001/2019-10-01/denboraldi_erabakigarria_izango_da_aurtengoa_nire_ibilbidean.htm Tue, 01 Oct 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1914/024/001/2019-10-01/denboraldi_erabakigarria_izango_da_aurtengoa_nire_ibilbidean.htm
Ez da erraza zu etxean, Tolosan, harrapatzea.

Familiarekin egoteko eta normalean egiten ez ditudan gauza asko egiteko baliatzen dut denbora Tolosan. Laster bidaiatzen hasiko naiz, bai egonaldietarako eta bai lehiaketetarako, eta orduan ez dut Tolosara itzultzeko aukera handirik izango. Arnasa hartzeko ere ez zait gaizki etortzen etxeko egonaldia!

Udan zer egin duzu?

Gure atsedenaldia apirilean izaten da, hilabete inguru. Bi aste ezer egin gabe pasatzen ditut, eta gero lasai-lasai hasten naiz berriro ere entrenatzen. Hori bai, maiatzaren 1ean berriro ere martxan jartzen naiz.

Nolakoa izaten da zuen denboraldi-aurrea?

Bizikletarekin eta rollerskiarekin hasten gara gehienetan. Ekainean, askoz ere rollerski gehiago egiten hasten gara, eta mendiko irteera luzeak ere oso ohikoak dira. Lehen, mendi lasterketa batzuetan ere parte hartzen nuen, baina aurten ez dut batere jokatu. Gaur egun rollerski lasterketa asko jokatzen dira udan Norvegian, eta horiek ondo prestatzea gustatzen zait. Gimnasioan ere aritzen naiz.

Rollerskiko lasterketa asko jokatu al dituzu udan?

Abuztuan, Norvegian, 60 kilometroko lasterketa bat jokatu dut. Era klasikoan izan zen. Mota horretako lasterketak denboraldia prestatzeko baliatzen ditugu, baina badira horretan bakarrik ibiltzen diren kirolariak ere. Suedian eta Norvegian lasterketa asko jokatzen dira; Euskal Herrian, berriz, irailetik aurrera hasten dira. Ezberdintasun handiak daude: esaterako, han ez dira mendate oso luzeak igotzen, jaitsierak egiteko aukera ematen duten mendateak dira.

Nola moldatu zinen lasterketan?

Ondo esan beharko. Hala ere, izugarrizko erorketa bat izan nuen eta bi hortz apurtu nituen.

Irailaren amaieran gaude jada. Hemendik aurrera zer?

Orain, gauza zehatzagoak egiten ari gara. Eskiekin hasiko gara glaziarretara joaten, ez baitago elurrik edozein lekutan. Lehen, ekainean ere joaten ginen glaziarretara, baina aurten lau hilabetean ez eskiatzea erabaki dugu. Munduko txapelketa oso gogorra izan zen, eta atseden handiagoa hartzea erabaki dugu.

Aldaketekin omen dator urtea.

Bai, Espainiako selekzioa utzi dut eta Andorrakoarekin arituko naiz. Horrek ez du esan nahi Espainiakoa erabat utziko dudanik, baina Andorrako taldea bikain ari da lanean iraupen eskian, eta haiekin probatu nahi dut.

Arazorik izan duzu Espainiako selekzioarekin?

Esan didate urte asko daramatzadala, eta ez dutela talde bat egin nahi nirekin bakarrik. Orain artean bi eskiatzaile ginen senior mailan, baina besteak aurten biatloia probatu nahi du, eta bakarrik gelditu naiz. Zaharra naizela eta uste baino emaitza okerragoak lortu ditudala ere esan didate. Hori entzunda, ez nuen asko pentsatu. Andorrak, gainera, Munduko Kopan lehen hamarretan sartu zen eskiatzaile bat dauka, Irineu Esteve, eta niretzat handia izango da harekin entrenatzea.

Oraindik 28 urte besterik ez daukazu. Nola liteke zaharra izatea?

Nik ere hori pentsatzen dut, baina... Kirol honetarako urte onenak 28-32 artekoak direla esaten dute; beraz, orain nago nire onenean. Ez da ulertzeko erraza.

Zer aldaketa ekarriko dizkizu Andorrako selekzioarekin aritzeak?

Hasteko, berriro hasi naiz Sotxiko [Errusia] Olinpiar Jokoak baino lehen neukan entrenatzailearekin, Joan Erolarekin. Azken bi urteetan Joseba anaiarekin ibili naiz entrenatzen, baina Espainiako selekzioarekin liskar batzuk izan dira, eta aldatzea erabaki dugu.

Ilusio berezia duzu aurten?

Bai. Gauza ezberdinak egiten ari naiz, eta lau hilabeteotan askoz ere hobeto sentitzen ari naiz. Iñaki Arratibel medikuarekin ere probak egin ditut, eta orain bost urte baino emaitza hobeak lortu ditut.

Nola antolatu duzu denboraldia?

Hiru egonaldi egingo ditugu Paso Stelvion [Alpeak, Italia, 2.757 metro]. Gero, azarotik aurrera, Eskandinaviara goaz, lasterketekin hasteko.

Diru laguntzen menpe dauden kiroletan, asko nabaritzen al dira Olinpiar Jokoez harago denboraldiak?

Bi urtetik behin munduko txapelketak jokatzen dira, eta lau urtetik behin Olinpiar Jokoak; beraz, tarteko urteetan ez da horrelako ezer izaten. Aurten, esaterako. Denok Munduko Kopari begira egongo gara. Bi zirkuitu jokatuko dira, eta biak egiteko asmoa dut.

Noiz hasiko duzu denboraldia?

Azaroaren erdialdean hasten dira jada lasterketak, eta behin hasita, ia asteburuero izaten dira.

Lehia garaian itzultzen al zara etxera?

Lehia garaia Vielhan [Lleida, Herrialde Katalanak] pasatzen dut. Lasterketetan lau egun igarotzen ditugu gutxi gorabehera, eta etxean, berriz, hiru. Arropak aldatu, garbitu, eta berriro ere lasterketetara joan behar izaten dugu.

Nolakoa duzu egun arrunt bat?

08:00etan jaiki, gosaldu eta 09:00etarako pistetan izaten naiz Vaqueiran [Lleida, Herrialde Katalanak]. Normalean ordu pare batez entrenatzen naiz elurretan, batzuetan zerbait gehiago. Gero, etxera itzuli eta bazkaldu egiten dut. Arratsaldean, gimnasiora edo korrika egitera irteten naiz.

Prestakuntza asko aldatu al da azken urteetan?

Bai, asko. Orain asko erabiltzen da gorputzaren goiko zatia. Dena indarra da gaur egun. Lehen, iraupen eskian ibiltzen zirenak oso argalak ziren, korrikalarien antzekoak; gaur egun, ordea, goiko aldea oso garatua dute denek, eta hor ikusten da aldaketarik handiena. Ni hasi nintzenean jada aldaketa nabaritzen zen, baina gaur egun askoz ere nabariagoa da. Eskandinaviako eskiatzaileak hasi ziren lehenik, eta denak atzetik joan gara gero. Haiek dira diziplina honetan aitzindariak.

Ez al duzu pentsatu inoiz urteren batean hara joatea eta haiekin entrenatzea?

Joateko aukera izango nuke, baina oso garestia da. Ezinezkoa iruditu zait beti. Izugarria izango litzateke han denboraldi bat egitea; haiek duten lanerako pentsamoldea oso ezberdina da gurearen aldean.

Zertan ikusten da aldea?

Mentalitatean. Haiek etxetik irten eta eskiatzeko aukera dute, guk hemen mendiko lasterketekin dugun antzera.

Euskaldunok eskiatzeko ditugun zailtasunak ikusita, goi mailan eskian ibiltzen zareten batzuk bazarete: eski alpinoan hor daude Juan Del Campo, Aingeru Garai edo Adur Etxezarreta; snowbordean Lucas Egibar… Zer esan nahi du horrek?

Euskaldunok kirola egiteko mugitzeko gaitasun handia dugulako iritsi gara gauden tokira. Mendiarekiko kultura handia dugu, eta eskiarekin ere hori gertatu da. Ikusi besterik ez dago zenbat jende mugitzen den oraindik ere eskiatzera.

Espainiako selekzioan zu bakarrik zaudela esan duzu. Euskal Herrian nola dago iraupen eskirako zaletasuna?

Nahiko jende badabil iraupen eskian. Joseba anaiak orain egin du taldetxo polit bat, eta hemengo sei neska eta bi mutilekin dabil. Denak Jakako [Aragoi, Espainia] talde batean zeuden, baina, anaiak selekzioa utzi zuenean, talde bat osatzeko asmotan hasi zen, eta gaur egun horiek dira bere taldeko kideak. Lasterketa guztietara eta rollerskikoetara ere joaten dira. Rojo Teknifikazio Taldea izenarekin bigarren urtea du aurtengoa. Oso gustura dabil.

Gazteak aipatu dituzu. Etorkizuna bermatuta ikusten al duzu?

Nahiko gaizki ikusten dut epe motzera. Hutsune handia dago nire eta hurrengoen artean. Hamar urte inguruko tartea dago, eta oso zaila izango da hutsune hori betetzea. Ni hasi nintzenean eredu batzuk banituen: anaia, kantabriar bat, aragoiar bat... Gutxinaka joan naiz igotzen, eta atzekoei hori faltako zaie.

Nork du horren errua?

Esango nuke baliabide falta izan dela. Urte askotan eskiatzaile asko izan dira, baina, beste batzuetan, batere ez, eta urte hauetako hutsunea beti nabaritzen da. Jendea bazegoen, baina ez zen apusturik egin haiekin, eta kirol honetarako ezinbestekoa da gogoa izatea eta asko entrenatzea. Ez badago erraztasunik horretarako, jendeak utzi egiten du.

Munduan ez dira asko bi Olinpiar Jokoetan parte hartu dutenak. Zer oroitzapen duzu 2014ko Sotxikoaz?

Lehena, onena izan zen. Munduko onenekin lehiatzeko aukera izan nuen, eta hori edonork amesten duen gauza bat da. Hala ere, Olinpiar Jokoetara iritsiko nintzela, horretaz ohartzea izan zen onena. Banekien ondo entrenatuz gero iritsiko nintzela, aukerak banituela. Anaia hor zegoela ikusten nuen, baina ez zela iristen; nik, ordea, asko entrenatu gabe, antzeko emaitzak lortzen nituen. Banekien gauzak serioago hartuz gero irits nintekeela. Halaxe egin nuen.

Ordura arte ez zinen eskitik bizi. Olinpiar Joko haiek profesionalizaziora eraman zintuzten?

Bai. Ordura arte ez nuen baliabiderik. Etxean bizi nintzen, entrenatzen nintzen eta Espainiako selekziokoekin deialdietan parte hartzen nuen. Baina Sotxiren ondoren , Basque Team eta Kirolgi etorri zitzaizkidan, eta horretara bideratu ninduten. Emaitzak eskatzen zizkidaten, eta horrek ardura batzuk jartzen zizkidan.

Emaitzek laguntzen ez dutenean, ez al duzu askotan pentsatu dena pikutara bidaltzea?

Egia da Sotxira arte gora egin nuela eta geroztik ez dudala aurrerapen handirik izan. Ikusten duzu Munduko Kopan aurrean ibiltzea oso zaila dela; dirurik ez baduzu, material onik ez dagoela... Beheraldi handiak izan ditut askotan, baina orain konturatzen naiz egokitzapen bat behar dela: geroz eta hobeto nago, baliabide gehiago ditut, eta ondoan nigan konfiantza duen jendea daukat.

Askotan zaila izaten da emaitzen kontua jendeari esplikatzea: azken Olinpiar Jokoetan 35. postuan amaitzea lorpen bat izan zen zuretzat.

Bai, hala da. Nire helburu nagusia irabaztea izaten da beti, baina, oinak lurrean izanda, nire beste helburua munduko 30 onenen artean sartzea da. Materialak hainbesteko garrantzia duen kirolean, gauza asko ez dira geure esku izaten, eta hori ere kontuan hartu behar da. Diruak asko agintzen du kirol honetan. Ikusi besterik ez daude Norvegiak eta Suediak nazioarteko txapelketetara eramaten dituzten kamioi puskak. 1 Formulako kamioiak dirudite. Gu, aldiz, furgoneta batean joaten gara, dena gainean dugula.

Zein dira aurtengo helburu nagusiak?

Munduko Kopan aurrean ibili nahiko nuke. Iaz ia lortu nuen, baina ez zen posible izan. Lehen hogeita hamarren artean sartuta konformatuko nintzateke. Erregulartasuna lortu nahi dut.

Hurrengo Olinpiar Jokoak Pekinen izango dira 2022an. Hura al da hurrengo helburu nagusia?

Aurtengo denboraldia erabakigarria izango da nire ibilbidean. 29 urte ditut, eta agian beste leku batera bideratu beharko dut. Gainera, ez dakit laguntza handirik izango dugun jarraitzeko. Ondoan laguntzarik ez dudala ikusiko banu, beste gauza batzuetan pentsatzen hasi beharko nuke. Hala ere, 2022an pentsatzen ari naiz.]]>
<![CDATA[«Datorren urtean gauza berriak egin eta ezagutu nahi ditut»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1909/026/001/2019-09-24/datorren_urtean_gauza_berriak_egin_eta_ezagutu_nahi_ditut.htm Tue, 24 Sep 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1909/026/001/2019-09-24/datorren_urtean_gauza_berriak_egin_eta_ezagutu_nahi_ditut.htm
Eskuetan bi poltsa dituela azaldu da, Tor des Geantsen parte hartu duen lau ekitaldietako sariekin. Egun gutxi dira etxera itzuli dela, eta aurpegian nabariak ditu nekea eta lo falta. Urtea amaitzerako beste lasterketa batean parte hartuko du oraindik.

Aurten Tor de Geantsera (356 kilometro, +25.000 metro) azken hilabeteetan hiru ultra handi irabazita iritsi zinen: Travesera (Asturias, Espainia, 74 kilometro), PICaPICA (Frantzia, 109 kilometro) eta Ronda del Cims (Andorra, 170 kilometro). Sasoiz puntu-puntuan al zinen irteeran? Ez al zenuen nekatuegi iristeko beldurrik?

Ez; ondo errekuperatzen dudala kontuan hartuta, ez nintzen joan beldur handiarekin. Adibide bat jarriko dizut: urte osoan behin bakarrik joan naiz fisioterapeutarengana. Senarrak bazuen kezka hori, agian sasoiz kanpo iritsiko nintzela. Kezkak uxatzeko, Kepa Larrea nire prestatzaile fisikoarekin hitz egin genuen, eta bolumena pixka bat jaistea erabaki. Irteeran sasoi puntu onean nengoen.

Eta buruz? Ba al zenuen beste kezkarik?

Aurten pixka bat akituta joan naiz. Izugarrizko maila zegoen emakumeen artean, agian gizonezkoetan baino gehiago, eta horrek kezka sortzen zigun. Lehen kilometroetan burua hotz izan behar nuela erabaki genuen, geure erritmoari jarraitu behar geniola, beste inori begiratu gabe. Agian ez nuen erabat bete prestatuta genuena, lehen anoa guneetara pentsatu baino lehenago iritsi bainintzen. Lehen atsedengunera [Valgrisenche, 49. kilometroa] batera iritsi ginen lehen hirurok. Pentsatua nuen baino denbora gutxiago pasatu nuen bertan, eta handik jada lehena atera nintzen. Hara iristerako, gauza itsusiak ikusten hasi nintzen.

Zer, esaterako?

Bigarren amaitu zuen korrikalariak, Jocelyne Paulik, nik egiten nuen gauza bera egin zuen sei kilometrotan: ni oinez banindoan, bera ere oinez hasten zen; ni korrika hasten banintzen, hura ere bai. Haren arnasa nire belarrietan entzuten nuen etengabe. Asko zapuztu ninduen. Eskerrak handik aurrera bakarrik joan nintzen!

Urdailarekin ere zenbait arazo izan omen zenituen.

Bai, eta ez dakit zergatik. Azken bi lasterketetan gauza bera pasatu zait. Ez dakit, baina susmoa daukat agian motxilarengatik dela. Urdailaren parean sokak dauzka, dena lotuago eramateko, eta, konturatzerako, urdaila itxi zitzaidan. Asko kostatzen zitzaidan jatea, baina egoskorra naiz, eta buruari gogor egiten nion. Edatea ere kostatzen hasi zitzaidan, baina gutxinaka bere onera etortzen hasi zen gorputza.

Nola kudeatu zenuen? Zer pentsatzen zenuen?

Gauza okerragoak bazirela pentsatzen hasi nintzen, eta iraun egin behar nuela. Banekien pasatuko zela, baina nik uste baino denbora gehiago iraun zuen. Senarra anoa guneetara iristen zenean, jan egin behar izaten nuen. Hala ere, erritmoari dagokionez, ez nuen ezertan nabaritu.

Zer jan zenuen?

Patata tortilla, arroz-esnea, urdaiazpiko sandwichen bat, menbrillo sandwichak, patata frijituak eta, edateko, baita Radler botila batzuk ere. Fullgas nire babeslearen gel batzuk ere hartu nituen.

Zenbat pisu galdu duzu?

Uste dut kilo bakarra galdu dudala. Etxean nagoenetik, harrapatutako guztiak jan ditut.

Urdailaren arazoez gain, erorketa batzuk ere izan zenituen.

Bai. Agian baldarra naizelako izan daiteke [barreak]. Lau aldiz erori nintzen gutxienez, baina ez ziren larriak izan. Erorketa baten ondorioz izandako zauri bat gaiztotu ere egin zait, baina minik ez nuen izan. Azken jaitsieran makila bat hautsi egin zitzaidan, eta, hura nola konpondu pentsatzen ari nintzela, erori egin nintzen. Orduan bai, orduan min handia sentitu nuen. Ezin nuen korrika egin. Azken kilometroetan, senarra eta lagun bat zain nituen, eta marka ere jokoan nuen. Herrian sartu nintzenean, parke bat igarotzen ari nintzela, azken erorketa bat izan nuen. Odoletan sartu nintzen helmugara.

Marka aipatuta, 85 ordutan eta 23 minutuan utzi duzu. Noiz jabetu zinen lor zenezakeela?

Hasieratik hobetu nituen nire denborak. Aurreikusita genituen denborak marka egitekoak ziren. Egia da bi marka daudela, eta biak hautsi ditut. Nik, egia esan, azken kilometroetara arte ez nekien oraindik markaren azpitik nindoanik. 285. kilometrora arte, bai, baina, azken kilometroetako ezbeharren ondorioz, ez nekien ziur. Azken erorketa eta gero, denbora asko galdu nuela uste nuen, eta azken jaitsiera oso luzea egiten da. Azken kilometroan ziurtatu nuen marka.

Zure senarrak zuk baino itxaropen gehiago zuen marka jartzeko.

Bai, berak bazekien gauza pare bat hobetuta lortzeko gai nintzela. Paregabea da antolatzen eta kontuak ateratzen. Gogoan dut ultratrail batean nire denborak idatzi zituela jokatu aurretik, eta bete-betean asmatu zuela. Orain ere asmatu du. Ondoegi ezagutzen nauen seinale [barreak].

Hainbeste ordu eta gero, uneren batean izan al zenuen ez irabazteko beldurrik?

Nire burua ez kontrolatzeko beldurra nuen. Ibilbidea ondo ezagutzen dut, eta badakit lasterketa bigarren erditik aurrera hasten dela. Lehen zatian azkarregi joanez gero, azkenean ordaindu egiten duzu. Hori zen nire beldurra. Lasterketa honetan ezin zara berotu!

Aurtengo ekitaldiko gauzarik harrigarriena izan da ez duzula lorik egin 85 ordutan.

Ez nuen lortu lo egitea. Etzan nintzen, eta hankak gorantz jarri, eta, begiak ixten nituen arren, ezin nuen lorik egin. Gelditu behar nuen lekuetara iristen ari nintzela, jada konturatzen nintzen ezinezkoa izango nuela lo egitea. Hala ere, atseden hartzeko uneak errespetatu ditugu. Aurreko urteetan lo egin izan dut, baina zailtasunak ditut lo egiteko.

Lasterketako 85 orduetan lo egin gabe egon eta gero, lasterketa amaitzean zenbat ordu lo egin zenituen?

Gauean iritsi nintzen helmugara. Ez didazu sinetsiko, baina, lasterketa amaitu eta dutxatu ondoren, bi ordu besterik ez nuen lo egin. Ezin nuela lo egin ikusita, sakelakoa begiratzen hasi nintzen, eta, pentsatuko duzun bezala, sutan zegoen. Hala ere, hurrengo eguna ondo igaro nuen. Bazkaltzera eta afaltzera joan ginen lagun batzuekin, eta eguna amaitzeko pilula bat hartu nuen lo egiteko. Zazpi ordu lo egitea lortu nuen. Etxean ere pilulak hartzen ari naiz, loa berreskuratzeko.

Horrelako lasterketa luzeetan asko murrizten da gizonen eta emakumeen arteko aldea. Seigarren izan zara sailkapen orokorrean. Inoiz ikusiko al dugu emakumerik Tor des Geants irabazten?

Uf, oso zaila da. Nahiz eta oso lasterketa luzea izan, lasterketa honetako zati askotan korrika asko egin daiteke, eta hor oraindik ere alde handia dago. Ez dakit... denborak esango du.

Lau urte daramatzazu jarraian Tor des Geantsen parte hartzen. Zer du horrela erakartzeko?

Dena dauka. Giroa izugarria da eta, gainera, euskaldunoi izugarrizko begirunea digute. Historia bitxia du Aostako haranak. Frantzia eta Italiaren mugan dauden arren, haiek baldostartzat dute euren burua. Hizkuntza propioa dute, haiek ere zapalduak izan dira, eta, nongoak garen esaten diegunean, begiak irekitzen zaizkie. Badute gure historiaren berri, eta konplizitate puntu bat dugu haiekin.

Marka da gero.

Bitxikeria bat ere izan nuen emakume batekin. Lasterketako eskumuturrekoa galdu nuen anoa postu batean. Han zegoen emakumeak esan zidan benetan gogoko zituela euskaldunak, berak ere RH negatiboa zuela odolean. Horrelako gauzengatik merezi izan du urte hauetan guztietan itzultzea.

Iaz irabazi zenuen. Zergatik itzuli zara berriz aurten?

Hasteko, benetan betetzen nauen lasterketa bat delako; horrez gain, iazko esperientziaren ondoren, bagenekielako hobetzeko tartea genuela. Aurretik ez nuen ezer aipatu, baina marka egiteko asmoa neraman buruan. Ez nion nire buruari presio gehiagorik jarri nahi, baina iazko denbora hobetzea zen helburuetako bat.

Zer behar da Tor de Geants irabazteko?

Lehenik, gogo handia izatea. Nik ilusio handia nuen aurten ere. Senarra ere animatuta ikusten nuen, eta horrek ere ni animatzen ninduen. Gauza onekin eta txarrekin motibatu beharra dago, eta alde horretatik ere oso motibatuta nengoen.

Lehenengo urtean bosgarren izan zinen; gero, bigarren; eta azkeneko bi urteetan, garaile. Jada ez duzu ezer berririk irabazteko.

Iaz ere hori esaten zidaten, behin irabazita jada ez nintzela berriro itzuliko. Lasterketaren batean zazpi aldiz parte hartutakoa naiz; gustatzen zait gustuko lasterketetara itzultzea.

Hala ere, lasterketa honen gauzarik okerrena garaia da. Abuztuan izaten ditugu oporrak, eta ahalegin handia eskatzen du ondo prestatzeak. Ondo egin nahi baduzu, ondo prestatuta joan behar duzu. Niri jada astuna egiten zait. Aurten, Andorran, Ronda del Cims eta gero, buruak zera esaten zidan: «Zergatik ez duzu denboraldia hemen amaitzen?». Baina egia da lasterketa honek asko betetzen nauela, urte guztia honi begira egoten garelako.

Zalantzan jartzen duzu berriro ere itzultzea?

Bada, oraindik ez dakit ziur. Gauza asko begiratu behar ditut, eta nik ere abuztuan oporrak nahi ditut. Familiarekin egon nahi dut, eta ez bihar zer entrenamendu dudan ikusten, askotan bezala. Beste garai batean balitz, ziur joango nintzateke.

Ohituta zaude oso lasterketa luzeetara. Aurten, Tor des Geantsen antolakuntzak Tor des Glaciers lasterketa ere antolatu du (440 kilometro, +32.000 metro). Ez al dizu probatzeko gogorik ematen?

Ez, eta bertan parte hartu duten batzuek kontatu didatena entzunda, are eta gutxiago. Nik zortea dut; izen emateak ordaindu egiten dizkidate. Baina lasterketa honetan izena emateak 1.000 euro balio du. Gainera, hiru atsedengune besterik ez dituzte jartzen, ia dena gainean eraman behar da, ez dago seinalerik, GPS bidez jarraitu behar da norabidea, eta, gainera, aurten, lasterketa amaitzeagatik kotoizko elastiko bat eman dute opari. Dena esan dizut...

Tor de Geants lasterketak hiru garaile euskaldun izan ditu: Iker karrera 2013an, Javi Dominguez 2017an eta zu zeu 2018an eta 2019an. Zer esan nahi du horrek?

Bada, izugarrizko maila dagoela Euskal Herrian, eta ez bakarrik distantzia luzeetan, baita motzagoetan ere. Euskalduna berez oso burugogorra da, eta mendiko lasterketetan hori ezinbestekoa da.

Korrika ibiltzeko motibatuta jarraitzen al duzu?

Datorren urtean gauza berriak egin eta ezagutu nahi ditut. Asko gustatzen zait Frantzian korrika egitea, eta aurrena han hasiko naiz begiratzen. Hala ere, haurren egutegiak ere begiratu behar ditut. Egunen batean Diagonal des Fous egitea ere gustatuko litzaidake, baina...]]>
<![CDATA[Etxezarreta eta Alzola, kilometro bertikalen Euskal Herriko txapeldun]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1930/026/001/2019-09-17/etxezarreta_eta_alzola_kilometro_bertikalen_euskal_herriko_txapeldun.htm Tue, 17 Sep 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1930/026/001/2019-09-17/etxezarreta_eta_alzola_kilometro_bertikalen_euskal_herriko_txapeldun.htm
Iraila kilometro bertikalen hilabetea izaten da Euskal Herriko mendi lasterketen egutegian. Lehena, Intza-Ttutturrekoa (3,85 kilometro eta 963 metroko desnibel positiboa) ez da nolanahiko lasterketa. Malloak mendilerroren Araitz haranean jokatzen da, eta Ttutturreko gainera (1.282 metro) iristeko aldatz gogorrak dira horren lekuko.

Eguraldi bikainarekin ekin zioten irteeran elkartu ziren ia 150 korrikalariek lasterketari. 10:00etan hasita, hogei segundoko tartearekin, ilaran abiatu ziren denak txapelaren bila. Gizonezkoetan Iban Murua zen lasterketa irabazteko hautagai nagusia, azken urteetan kilometro bertikaletan nagusitu den korrikalaria. Elgoibartarrak ez zuen kontrariorik falta: besteak beste, Iñigo Alzola Euskal Selekzioko kidea, Mikel Beunza beteranoa eta Aitor Ugarte gaztea.

Baina Muruak ez zuen hutsik egin, eta 36 minutu eta 45 segundo nahikoak izan zituen lasterketa irabazteko. Atzetik, Iñigo Alzola (37.42) eta Aitor Ugarte (37.53) sailkatu ziren, hurrenez hurren. Iban Murua irabazlea federatu gabe dagoenez, Euskal Herriko txapelak Alzolaren buruan amaitu zuen. Txapelketak Alzola, Ugarte eta Beunza izan zituen podiumean.

Zabaleta-Lendinez lehia

Iaz ere egin zuen Intza-Ttutturre lasterketa Etxezarreta azpeitiarrak. Ezagutzen zuen bidea, eta hori diziplina honetako lasterketetan ezinbestekoa izaten da garaipenaren bila joaten diren korrikalarientzat. Lehen urte erdian erakutsi zuen sasoia berriro ere itzultzeko bidean dela antzeman zen Ttutturreko maldetan. Bera zen lasterketa irabazteko faborito nagusia, eta irteera eman orduko bera izan zen une oro lehen postuan. Ttutturreko gainean 47.53 markatu zuen haren erlojuak.

Lehia estua izan zen bigarren postua lortzeko ahaleginean. Zortzi segundo besterik ez zen izan Maite Zabaletaren eta Ainhoa Lendinezen artean. Irabazlearengandik minutu erdira helmugaratu zen Zabaleta. ]]>
<![CDATA[«Urduri nengoen hasieran, baina gero asko gozatu nuen»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1855/026/001/2019-09-12/urduri_nengoen_hasieran_baina_gero_asko_gozatu_nuen.htm Thu, 12 Sep 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1855/026/001/2019-09-12/urduri_nengoen_hasieran_baina_gero_asko_gozatu_nuen.htm Arria V.a, Xabier Zaldua, Luis Txapartegi, Aratz Mugertza eta Josean Olaskoaga Aizperro. Sei kirolari horiek lehiatuko dira hilaren 21ean Azpeitiko (Gipuzkoa) zezen plazan, euskal pentatloiaren finalean. Aizperro (Orio, Gipuzkoa, 1974) arraunlari eta entrenatzaile ohia da guztien artean herri kiroletan aritu ez den bakarra. Ez dio axola. «Gustura» ari da, eta «pozik» dago finalean egoteagatik. Lan polita egitea du xede.

Larunbateko kanporaketaren ondoren, nola ari zara berriro ere zure onera etortzen?

Ondo esan beharko. Oso lan gogorra izan zen, baina gustura amaitu nuen. Egur handia hartu genuen, baina finalerako sailkatzeak eman zidan pozarekin ondo ari naiz indarberritzen.

Askok diote denbora gutxi dagoela errekuperatzeko, kontuan hartuta bi asteko tartea besterik ez duzuela izango.

Bai, finalerako egun gutxi gelditzen dira, eta egin beharreko lana, berriz, oso handia izango da. Kanporaketan, lana motzagoa zen, baina apartekoa. Gutxien sufritu zutenak freskoago iritsiko dira finalera.

Nola sentitu zinen kanporaketaren egunean?

Oso urduri plazaratu nintzen. Lehen aldia zen zezen plaza batera ateratzen nintzela, eta egin beharreko lanak ere errespetu handia ematen zidan. Harriak ematen zidan errespetu gehien; sekula ibili gabea nintzen, eta 100 kilokoari konbentzimendu osoarekin heldu behar zaio altxatzeko.

Aurreko egunetan ere urduri ibili zinen, edo plazaratzeko gogoz zeunden?

Lanean hasteko gogoa nuen. Aurreko egunetan nahiko lasai ibili nintzen, baina, egun berean, gauzak aldatu egin ziren. Hirugarren txandan aritu nintzen, aurretik bi ikusi behar izan nituen... Hala ere, nire ordua iritsi zenean asko gozatu nuen. Sufritzea tokatu zitzaidan, baina ikusten nuen txanda irabaziz gero sailkatu egingo nintzela.

Zer izan zen gogorrena?

Lanak pilatuz doazen heinean, gogortasuna ere areagotu egiten da. Giza proba ere oso gogorra da, aizkora ere bai... Aizkolaria dena errekuperatuko da aizkoran, baina, gure modukoentzat, aizkora ere oso gogorra da. Amaierarako, korrika egite hutsa ere zaila da.

Aizkora aipatu duzu, baina zuk oso lan txukuna egin zenuen aizkolaria ez izateko.

Hori esan zidaten askok, baina ni ez nintzen batere gustura gelditu egindako lanarekin. Urduri nengoen, azken unean aizkora ere aldatu nuen, eta ez nintzen gustura ibili. Baina egia da nire txandako besteen aldean hobeto aritu nintzela.

Sailkapena ikusita, argi dago aizkoran ondo aritzea ezinbestekoa dela. Iritzi berekoa zara?

Bai. Abantaila gehiena aizkorarekin egin zen, eta gure txandan ere berdin izan zen. Besteek aizkorako lanak amaitzerako nik jada bi itzuli emanak nituen korrika.

Zu izan ezik, finalean izango diren beste guztiak herri kirolariak dira, aizkolariak. Zu noiz hasi zinen pentatloia prestatzen?

Iaz ere Arria V.a-k gonbidatu ninduen parte hartzera, jendea behar zutela aitzakia gisa erabilita. Entrenamendu bat ere egin nuen, baina, orduan, lanarekin eta umeekin ia ezinezkoa egiten zitzaidan saiatze hutsa ere. Oraingoan, ordea,Gabonetan hasi nintzen, abenduan, eta bosgarren saiakeran lehen aldiz altxa nuen harria, Ostolazaren eskolan. Geroztik, eta belaunek utzi didaten heinean, oso ondo entrenatu dut.

Arraunean urte askoan ibilitakoa zara, punta-puntan, gainera. Zergatik pentatloia?

Beti gustatu izan zait herri kirolen mundua, bai aizkora eta bai harri jasotzea. Inoiz ez dut aukerarik izan saiatzeko, gehienbat sasoia izan nuen artean arraunean ibili nintzelako. Urte asko pasatu nituen arraunean, eta orain banekien ez nengoela pentatloian gauza handiak egiteko, baina, hala ere, probatzeko gogoa nuen. Iaz ikusi nuen pentatloia, eta ikaragarri gustatu zitzaidan. Lehen erronka nagusia kanporaketa ondo prestatzea zen, baina, behin finalean izanda, dena emango dut.

Jada bi urte dira arrauna utzi zenuela. Sasoian jartzea asko kostatu al zaizu?

Bai, hasiera oso gogorra egin zitzaidan. Asko sufritu dut belaunetatik, uzteko zorian ere egon nintzen, baina azken bi hilabeteetan mina ere joan zait, eta uste baino sasoikoago nago.

Sailkatze saioan, hamabost eta hogei minutu arteko lana izan zenuten. Finalekoa beste gauza bat izango da.

Bai, argi dago. Lanak luzeago joango dira, eta buruak ere lasaiago egon beharko du. Finalean harriarekin egin beharreko 25 jasoaldiek errespetu handia ematen didate, baina uste dut hobeto ibiliko naizela, lasaiago. Beste erritmo batean aritu beharko dut, eta sufritzea tokatuko zait, baina ezberdina izango da. Sailkatze saioan oso bizi egin behar ziren lanak; hamahiru minuturen inguruan ere ibili ziren batzuk, baina finalekoak lan handiak dira.

Kirolean eskarmentu handia duzu. Lan luzeak mesede egingo dizu?

Zaildutako jendearentzat dira lan horiek, esaterako Arriarentzat edo Zalduarentzat. Otaegi bera ere ez da hain zaharra, baina asko ibilitakoa da, eta uste dut lanak ondo barneratuko dituela. Erresistentziako lanak dira finalekoak, eta, alde horretatik, aldeko lanak izango dira eskarmentua dugunontzat.

Nor ikusten duzu irabazteko moduan?

Ez da erraza esatea. Otaegik, esaterako, erakutsi du oso indartsu dagoela, eta lan handia egin zuen, baita Arria V.ak ere. Zalduak uste dut ez zuela dena eman, eta aukera handia izango du. Hauek uste dut beste maila batean daudela. Mugertzak, agian, harriarekin sufri dezake, baina gu baino arinagoa da korrikan ibiltzeko ere, eta Txapartegi ere hor dago.

Eta zuk zer asmo duzu finalerako?

Erronka nagusia finalean egotea zen, eta, hori lortuta, estutzen saiatuko naiz. Txandan uste dut Mugerzarekin eta Txapartegirekin arituko naizela, eta helburu nagusia azkena ez gelditzea izango da. Bietakoren bat despistatzen bada, hor egoten saiatuko naiz. Baina, azkena banaiz eta lan txukun bat egiten badut ere, pozik etxeratuko naiz.

Orain arteko esperientzia oso polita izaten ari dela aitortu duzu. Errepikatzeko asmorik ba al duzu?

Ufa, ez dakit ba! [barrez] Larunbatean, sailkatze saioa amaitu nuenean, kazetari batek galdera hori bota zidan, eta orduan finala jokatzeko gogorik ere ez nuela esan nion. Orain, ez dakit nola amaituko dudan. Gorputzari egur handia ematen zaio, eta dena amaitzean pentsatu beharko dut merezi duen ala ez. Jendeak esaten dit beste urtebetez jarraitu behar dudala. Jesus Olaizola Agite eta Joseba Ostolaza izan ditut laguntzaile, eta haiek esaten didate beste urte batean aurrerapauso handiak eman nitzakeela. Baina ez dakit. Ikusiko dugu.]]>
<![CDATA[«Chamonixen sartzea izugarria izan zen; ez nuen nahi hura amaitzerik»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1915/026/001/2019-09-10/chamonixen_sartzea_izugarria_izan_zen_ez_nuen_nahi_hura_amaitzerik.htm Tue, 10 Sep 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1915/026/001/2019-09-10/chamonixen_sartzea_izugarria_izan_zen_ez_nuen_nahi_hura_amaitzerik.htm
Astebete pasatu da Mont Blanceko Ultratraileko (170 kilometro, +10.000 metro) helmuga zeharkatu zenuenetik. Nolakoa izaten ari da ondorengo ajea?

Gaztetako gaupasen antzekoa [barreak]. Gorputza oso nekatuta sentitzen dut, baina burua, berriz, oso argi. Gustuko ajea da.

25 orduan 170 kilometro egin eta gero, lorik egin al zenuen?

Larunbat gauean, etxera heldu, eta gauza guztiak antolatzen hasi nintzen, dena bere lekuan edukitzea gustatzen baitzait: zaborra bildu, arropa... Ingurukoak ohera joan zirenean, gauzak antolatzen gelditu nintzen. Halako batean, 02:00etan, ohera joan nintzen. Segituan ordu eta erdi lo egin nuen, baina berriro esnatu nintzen, eta sakelakoarekin ibili. Beste bi aldiz ere lo hartu nuen. Loaldi laburrak izan ziren. 10:00etan esnatu nintzen, hedabide batekin geldituta nengoelako.

Zenbat mezu zenituen sakelakoan lasterketa amaitu zenean?

890 mezu nituen Whatsappean.

Faboritoen zerrenda luzea zen aurtengo UTMBn, baina ez zinen lasterketa irabazteko hautagai zuzenen artean. Horrek presiorik ez izatera eraman zintuen?

Alde batetik, bai, baina gehienbat neure burua ez nuelako irabazle gisa ikusten. Ez nituen faboritoetako asko ezagutu ere egiten. Egia da azkeneko egunetan zerrenda ikusi nuela, eta banekien UTMBko historian egon den mailarik handiena egongo zela. Lasterketa luzeak egin ohi dituen jende asko zegoen, eta banekien erritmo bizia jarriko zutela. Baina, beste alde batetik, banekien nire gisako jendea ere bazela. Lasterketa eroen modura hasi zuten, eta, konturatzerako, oso atzean geunden. Lehen kontrolgunean, lehen emakumea, txinatarra, sailkapen orokorreko lehen hamarren azpitik igaro zen. Hori ez da ohikoena.

Lasterketa erritmo izugarrian hasi zen. Zein zen zure planteamendua? Zenbateko denbora zenuen aurreikusita?

Nire kalkuluen arabera eta tarteko partzialak kontuan hartuta, 26 orduan [25.41.30 egin zuen]. Baina lasterketa barruan jakin nuen beti ez dela ibilbide berdina, eta aurten, eguraldia aintzat hartuta, inoizko luzeena egin behar genuela. Argi neukan bihotz maiztasunaren arabera joan behar nuela. Bihotz maiztasuna oso apala zen, baina banekien lasterketa oso luzea zela eta nire lasterketa egin behar nuela.

Gaueko ordu asko pasatu zenituen Uxue Frailerekin. Berak ere aitortu zuen esku balazta jarrita joan zinetela une askotan.

Bai, kasualitatea izan zen Uxuerekin elkartzea, baina banekien berarekin joanda termometro on batekin nindoala. Bikotekidearekin ere askotan aipatzen nuen, Uxuek inoiz ez duela hutsik egiten. Hala ere, niri iruditzen zitzaidan Uxue ni baino gehiago zela. Igoeratan aurreratu egiten ninduen, eta jaitsieretan agian ni azkarrago joaten nintzen. Erreferentzia gisa nindoan bere ondoan. Courmayeurretik irten nintzenean [80. kilometroa] konturatu nintzen oso ondo nindoala, nahiz eta aurretik beste 100 kilometro falta. Hurrengo igoeran, Uxue atzean gelditu zen, eta, gutxinaka, jendea aurreratzen hasi nintzen. Izugarrizko hilotzak ikusten hasi nintzen, latzak, eta horrek indarra ematen zidan. Horrelakoetan, askotan, aurrera joateko grina sartzen da, baina banekien burua hotz izan behar nuela.

Besteen erreferentziarik ba al zenuen lasterketan zehar?

Ez, bikotekidearen estrategia izan zen ezer ez esatea. Galdetzen nion ea zenbatgarren nindoan, baina ez zidan ezer esaten. Animoak besterik ez zizkidan ematen. Egia da Bonattiko aterpetxera [91. kilometroa] igotzen ari nintzela, korrikalari ezagun batzuk esan zidatela aurrekoak txikituta zihoazela. Orduan hasi nintzen konturatzen esfortzu izugarririk gabe jendea aurreratzen ari nintzela.

Noiz jabetu zinen lehen postuetan zindoazela?

124. kilometroan, Champex-Lacera iritsi nintzenean. Kilometro batzuk atzerago, bikotekideak jada esan zidan oso azkar nindoala, besteekin alderatuta oso ondo nindoala. Orduan, seigarrena nintzen. Bosgarrena begien aurrean nuen, eta hor konturatu nintzen zerbait egiteko aukera nuela. Hurrengo zatian emakume guztien artean azkarrena izan nintzen, oso gustura nindoan, solte. La Giete [135. kilometroa] igotzen bosgarren jarri nintzen, eta Trienten [140. kilometroa] Mimmi Kotka suediarra aurreratu nuen. Lasaitasun guztiak joan zitzaizkidan, jada borrokan sartuta nengoen. Hogei kilometro falta direla dagoen anoagunean gelditu ere ez nuen egin nahi, ez nuen denborarik alferrik galdu nahi, korrika jarraitu nahi nuen. Azkenean, gel bat hartu, kopeteko argia jarri, eta abiada batean abiatu nintzen. Izugarrizko sentsazioa neraman. Orduan konturatu nintzen huraxe zela eguna, zerbait handia lor nezakeela. Hirugarren nintzen handik ateratzerako.

Zer pasatu zitzaizun burutik hirugarren jarri zinenean?

Bikotekideak esaten zidan bigarrenari ere puska handia jaten ari nintzaiola, baina azken igoera oso ona egin zuen. Egia da azken jaitsieran bost minutu jan nizkiola, baina ordurako alde handia ateratzen zidan. Azkar jaitsi nintzen, baina gehiegi betetzeko beldurra ere banuen, eta ez nuen galdu nahi inondik inora ere hirugarren postua galdua. 18. postutik hirugarrenera pasatu nintzen, podiumean sartzera nindoan... Halako lana egin eta gero, ez zuen merezi gehiago arriskatzeak. Egia da orain bi urte CCC lasterketan bigarren postua lortu nuela, baina oraingoan UTMB zen. Beste gauza bat zen.

Nola bizi izan zenituen azken kilometroak?

Ez nuen erreferentzia handirik, baina oso azkar jaitsi nintzen La Flegeretik [160. kilometroa] Chamonixera. Hirugarren postua eskuratu nahi nuen, eta ez nuen nahi ezerk huts egiterik. Hamar kilometroko jaitsiera da, baina konturatzerako herrian nintzen. Herrian sartzea izugarria izan zen. Ez nuen hura amaitzerik nahi.

Zeinetaz gogoratu zinen?

Bikotekideaz. Askotan hitz egin genuen UTMBri buruz, baita askotan eztabaidatu ere. Aspalditik esaten zidan bertan egon behar nuela; nik, berriz, ezetz. Une haietaz gogoratzen nintzen, hainbestetan hitz egindako lasterketan nengoen, eta gainera podiumean. Arrazoia ematea besterik ez zitzaidan gelditzen [barrezka]. Helmugan UTMB hizkiak hitz larritan ikusi nituenean izugarria izan zen. Ezin da munduko beste edozein lasterketarekin alderatu!

Helmuga zeharkatzean ametsetan bezala sentitu omen zinen.

Bai, etxekoez ere asko gogoratu nintzen. Lasterketa eguneko bazkalorduan aitarekin izandako solasaldiaz, bikotekideaz...

Ia hogeita sei orduko lasterketa baten ondoren, bigarrena zazpi minutura soilik izan zenuen. Orain, hotzean, amorrurik sentitzen al duzu?

Ezta batere, bakean gelditu naiz, batez ere egin dudan denbora ikusita. Norbaitek esan zidan irabazleak ordubete atera zidala, baina niri ez zait batere axola. Egindakoarekin oso gustura gelditu naiz.

Lasterketa amaitzean aipatu zenuen, Zegama-Aizkorriko garaipenaren ostean, zure kirol ibilbideko emaitzarik onena izan zela.

Bai, agian emaitza baino gehiago, lorpena izan da, zalantzarik gabe.

Lehen aipatu duzu UTMB gauza berezi bat dela. Zer dauka lasterketa horrek denak bertan egon nahi izateko?

Hasteko, ibilbidea logikoa da: Mont Blanceko mendigunea zeharkatzen du, hori bai, bide luzea eginda. Egia da agian negozio handi bihurtu dela, baina bertako boluntarioak, antolakuntzako jendea, denak emozioz gainezka ikustean konturatzen zara ez direla disimulatzen ari, benetan bizitzen dutela. Haiek ere ez diote lasterketa deitzen, bidaia baizik. Hori ere asko gustatu zitzaidan.

Ultra distantzian askotan gertatzen den bezala, zuk ere urdaileko arazoak izan dituzu. Ekainean izan zen, Lavaredoko ultratrailean. Ez al zenuen beldurrik Chamonixerako?

Bai, zalantzak banituen. Hala ere, lasterketa honetarako digestiorako entzima batzuk hartzen aritu naiz, eta jateko momentuan ere gauzak askoz ere lasaiago hartu ditut. Janaldiak eroso egiten saiatzen nintzen, presarik gabe. Ez dut batere arazorik izan.

Joan aurretik, aipatzen zenuen distantziak ematen zizula beldur handien. Probatu eta gero, zer duzu esateko?

Oraingo honetan, behintzat, oso ondo joan zaidala. Konturatu naiz egin daitekeen zerbait dela. Esaterako, Champex-Lacen, bikotekideak 45 kilometro gelditzen zitzaizkidala esan zidanean zera erantzun nion: «45 bakarrik?».

Ibilbide handia daramazu Chamonixen. Orain bi urte, bigarren izan zinen CCC lasterketan (101 kilometro, +6.100 metro). Orain, berriz, hirugarren UTMBn. Zer esan nahi du?

Ibilbidea ona da, baina orain bi urteko CCC lasterketa beste lasterketa baten antzerakoa izan zen. Hura ez nuen hau bezala bizitu. Orduan, bigarren izan nintzen, eta, aurten, berriz, hirugarren; baina bi lasterketek ez dute zer ikusirik, eta, gainera, orduan ez zegoen hainbesteko mailarik. Mundu guztian egin ditut lasterketak, baina zerbaitegatik egon nahi dugu denok UTMBn.

Urteko egutegia UTMBra bideratuta egin zenuen urte hasieran. Tartean, triatloi bat ere egin duzu, Alpe D'Huezekoa. Berriro ere UTMB egin beharko bazenu, egutegi bera egingo al zenuke?

Datorren urtean berriro ere UTMBn egoten saiatuko naiz, baina lan kontuak begiratu behar ditut lehenik. Hala ere, berriro ere triatloia egingo dut, ez UTMB prestatzeagatik, ikaragarri gustatu zaidalako baizik. Beste bi lasterketa ere egin nituen, MIUT [Madeira, Portugal] eta Lavaredo [Italia], eta ez dakit haietara itzuliko naizen. Beste bietara, ziur.

2020an berriro ere Chamonixen ikusiko zaitugu?

Ikaragarri gustatuko litzaidake, baina ikusteko dago. Dakidan gauza bakarra da egunen batean itzuliko naizela. Datorren urtean baldin bada hobe.

Urtea amaitzeko beste ezer egiteko asmorik ba al duzu?

Egia esan, UTMB eta gero ez nuen ezer pentsatuta, hemen amaitzen zen denboraldia. Egun gutxi pasatu dira, baina agian Eurafrica [4 etapa, 120 kilometro] lasterketa egingo dut urriaren amaieran. Espainiako, Marokoko eta Gibraltarko lurretan jokatzen da eta nire babesleak, Raidlight-ek, antolatzen du. Gauza ezberdinak probatu nahi ditut. 40 kilometro arteko lasterketak alde batera uzteko garaia iritsi zaidala uste dut. Oso gogorra da ia astero-astero maletak egitea eta desegitea. Urte asko izan dira bizimodu hori eramaten, eta bikotekidea ere hor dago. Berak ere bere zaletasunak ditu, eta hori ere errespetatu behar dut.

Bikotekidea askotan aipatzen duzu. Ezinbestekoa izan da zure ibilbidean.

Zalantzarik gabe. Beti esaten dut ez dudala nik bakarrik irabazten, bion garaipena dela. Ultra distantziak hori du ona, taldean prestatu beharreko lasterketak direla. Alde horretatik, UTMB prestatzeko bidea oso polita izan da.

Goi mendiekin ere amesten omen duzu. Hala al da?

Nire ametsetako bat da. Ez dut esaten zortzimilako bat igotzea, uste baitut ez nukeela gaitasunik izango, baizik eta agian zazpimilako batekin saiatzea. 10 urte nituenetik hori izan dela benetako ametsa. Gogoan dut 13 urte nituela Iñurrategi anaiak herrira etorri zirenekoa. Baina aukera izan behar da, dirua... Amesten jarraitu beharko dugu.]]>
<![CDATA[«Lanak ditut egin dudana sinesteko»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/018/001/2019-09-04/lanak_ditut_egin_dudana_sinesteko.htm Wed, 04 Sep 2019 00:00:00 +0200 Unai Ugartemendia https://www.berria.eus/paperekoa/1857/018/001/2019-09-04/lanak_ditut_egin_dudana_sinesteko.htm
Munduko txapeldun zara. Hitz handiak dira horiek.

Bai, oraindik ere lanak ditut hori sinesten. Kostako zait dena barneratzea, baina badakit lortutakoa betirako hor geldituko dela.

Lasterketa amaitzean esan zenuen amets batean zeundela. Esnatzean zertaz konturatu zara?

Konturatzen ari naiz lortutakoa handia izan dela, eta betirako nirea izango dela. Beti denborekin amesten dugu maratoilariok, eta denborak beti hobetzen saiatzen gara urteekin, baina horrelako txapelketak ezberdinak dira.

Txapelketetan, denborak bigarren mailan gelditzen dira; garrantzitsuena lehen hiruetan sartzea izaten da.

Hala da. Txapelketen historia begiratzean, denak txapeldunaz gogoratzen dira, eta, ondoren, bigarrenaz eta hirugarrenaz. Azkenean hori da gelditzen dena.

Zein izan zen lasterketarako zure planteamendua?

Aurretik esana nuen denborak ez zuela inolako garrantzirik. Txapelketetan, denon helburua irabaztea izan ohi da. Oso gorputzaldi ona nuela banekien, eta aurrean egon nintekeela ere bai, baina aurkariek ere korri egiten dute. Aurrean egon nahi nuen, eta banekien amaieran ondo sentituz gero aukerak izango nituela aurrera egiteko. Hori izan zen estrategia, eta, nahiz eta bidean zehar arazo batzuk izan, pentsatu bezala irten zen dena. Bukaeran indartsu sentitu nintzen, eta, nahiz eta asko sufritu nuen, irabazi egin nuen.

Urdaileko arazoekin ibili zinen. Hala da?

Bai, azken bi maratoietan bezala, arazoak izan nituen urdailean. Hori zen nire beldur nagusia. Fisikoki oso ondo nengoenez, horren beldurra nuen. Gauza bakarra eskatzen nuen: urdailak lanak ez ematea. Lehen hamar kilometroak osatzerako, lehen abisua eman zidan urdailak, eta oso deseroso aritu nintzen. Lasterketaren hiru laurdenak oso kontzentratuta pasatu nituen urdailarekin. Asko sufritu nuen arren, amaieran arazoak desagertuz joan ziren. Eta horrek asko lagundu zidan amaieran korrika azkar egiteko.

Asier Cuevas laguna ere han zen lehiatzen. Esperientzia handia izanik, aholkurik eman al zizun?

Nirekin esperantza handiak zituen, eta lasai irteteko esan zidan. Amaierara ondo iritsiz gero bazekiela aukera asko izango nituela irabazteko, eta asmatu egin zuen. Lasterketan zehar askotan gurutzatzen ginen, eta aldiro animoak ematen zizkidan. Azken itzulian, gelditu eta dena egin zen azken bultzada emateko. Oso berezia izan zen niretzat.

Bada norbait halako lasterketa luzeetan.

Bai, izugarria da. Bere ibilbidearen amaierara iristen ari da, eta berak ere sentitzen du lekukoa pasatzen ari zaidala. Bientzat oso berezia izaten ari da hau dena. Lasterketaren amaieran oso hunkituta zegoen. Bi belaunaldi ezberdinetako bi korrikalari, garai ezberdinetakoak, bataren hasiera eta bestearen amaiera leku berean eta txapelketa handi batean elkartzea, izugarria izan da.

Maratoi distantzian, eta txapelketetan gehiago, irautea izaten da garrantzitsuena. Azkenean, minutu eta erdiren tartea besterik ez zenuten izan lehen hirurek. Horren estua izan zen lehia?

Bai, nik banekien inork ez zuela hasieratik alde egingo. Oso lasterketa luzea da, eta denok badakigu azken kilometroetara indartsu iritsi behar dela. Oraindik ere denbora asko dago azkeneko hamar kilometroetan korrika egiteko, eta denbora ateratzeko. Nik argi neukan horrela jokatu behar nuela. Azken minutuetan korrika asko egin behar izan nuen aurkariak atzean uzteko.

Zu maratoi erdiko eta maratoiko distantzian ibilitakoa zara. Alde handia nabaritu al duzu 50 kilometrokoarekin alderatuta?

Ez da erraza konparazioa egitea. Maratoietan, nire helburu nagusia beti denbora on bat lortzea izan ohi da. Hori lortzeko, hasieratik oso erritmo bizian joan behar izaten dut, eta askotan erritmotik pasatu ere egin izan naiz. 50 kilometrokoan, ordea, erritmo motelagoan ibili ginen, eta, nahiz eta distantzia luzeagoa izan, maratoi bat baino laburragoa egin zitzaidan. Oso erritmo azkarrean ez hasteak mesede egin zidan.

Gero eta gutxiago falta da Behobia-Donostia zure lasterketa joka dadin. Bitan gertu egon eta gero, irabaztea izango al da helburu nagusia?

Ondo errekuperatu behar dut lehenik, hori izango baita gakoa. Atsedenarekin asmatzen badut, Behobia-Donostia izango da hurrengo helburua. Sasoi betean iritsi nahiko nuke. Azken urteetan hirugarren eta bigarren amaitu dut, eta jendeak jada irabaztea eskatzen dit. Hala ere, kontuan hartu behar da beti aurkari bikainak egon ohi direla eta oso zaila izaten dela irabaztea. Nahiz eta txapelketa handi bat ez izan, nire ametsetako bat da egunen batean Behobia-Donostia irabaztea. Aurten ere saiatuko naiz.

Behobia-Donostia eta gero, maratoia egiten duzu urtero. Non ariko zara aurten: Donostian ala Valentzian?

Oraingoz, Valentzian ariko naiz. Asko gustatuko litzaidake berriro Donostian lehiatzea, eta baliteke 2020an han izatea, baina aurten, ondo bidean, Valentzian ariko naiz. Errekuperazioaren barruan egongo da bertan izatea, eta, gainera, oso maratoi ona egin beharra daukat. Hori egiteko aukerarik ez dudala ikusten badut, agian, otsailean jokatuko den Sevillako maratoira begira jarriko naiz.

Handia izango zen urtea borobiltzeko maratoiko zure marka onena (2.13.23) jaistea, ezta?

Helburu nagusia hori da, marka jaistea. Olinpiar Jokoetan egoteko 2.11.30 eskatzen dute, eta, nahiz eta oso zaila izan, saiatuko naiz lortzen. Lortzen ez badut ere, uste dut oso urte ona egin dudala, eta oso pozik nago lortutakoarekin.

Olinpiar Jokoak aipatu dituzu. Bertan egotea da ametsa?

Amets guztietan handiena hori da: Tokion egotea. Edozein kirolariren ametsa da hori, eta nirea ere bai. Halere, oinak lurrean izan behar ditut. Orain bi urte utopia bat zen hori pentsatzea, baina orain helburu bihurtu da. Egun, ez dut nire burua aukerekin ikusten han egoteko, baina akuilu ederra da gogor lan egiteko. Ez badut lortzen, ez da ezer gertatuko. ]]>