<![CDATA[Urtzi Urkizu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 18 Nov 2018 05:51:08 +0100 hourly 1 <![CDATA[Urtzi Urkizu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Eraildakoak ez ahazteko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/044/001/2018-11-11/eraildakoak_ez_ahazteko.htm Sun, 11 Nov 2018 00:00:00 +0100 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1944/044/001/2018-11-11/eraildakoak_ez_ahazteko.htm Mataranadie.com oroimenezko webgunea sortu dute.

2000tik 2018ra Mexikon hil dituzten kazetariak agertzen dira webgunean, bakoitza bere argazkiarekin. Mapa bat ere paratu dute, toki bakoitzean zein kazetari hil duten jasoz. Rodriguezek azaldu duenez, lau erakunderen datuak erabiltzen ari dira: CIMAC komunikazio feministako agentzia, Articulo 19, Mugarik Gabeko Kazetariak eta Kazetariak Babesteko Batzordea.

«Matar a nadie proiektuak narratiba bat proposatzen du, Mexikon kazetaritza egiteko dauden baldintzak agerian uzteko», azaldu du Rodriguezek. «Gure kolektiboko narratibak ez du onartzen hildako kazetarien kasuak 'narkotrafikoaren aurkako gerra' baten biktimak direnik. Jarrera kritiko bat daukagu, azaleratu nahi baitugu biktimak ez direla soilik kriminalen eskutik iritsi, baizik eta estatuaren aparatu asko daudela tartean: zerbitzari publikoak, Polizia, gobernuaren indar militarrak...».

Reporteras en Guardia taldeak ez du finantzaketa publikorik jasotzen. «Soilik gure baliabideekin ari gara aurrera egiten. Bakoitza bere abileziekin ari da laguntzen. Justizia eskatzeko, ez dago dirurik ordaindu beharrik, baina nahi duguna da bizitza gehiago gal ez dadila», esan du taldeko koordinatzaileak. Proiektua harrera ona jasotzen ari da Mexikoko kazetarien artean. «Gremioko lankideen artean proiektuarekiko eskuzabaltasuna eta enpatia sentitu ditugu».

Dena den, egoera oso zaila dela ohartarazi du Rodriguezek: «Kazetarien aurkako krimenen inpunitate sistematikoa estatu totalitario baten isla da. Isilarazten den kazetari bakoitza, hiltzen duten bakoitza, ehun soziala urratzen duen printza bat da. Eta horrek askatasunak eta eskubideak urratzen dizkio gizarte osoari».

Sinaloatik ihes egin behar

Mugarik Gabeko Kazetarien 2017ko txostenaren arabera, Mexiko da munduko herrialde arriskutsuenetan bigarrena kazetaritza lana egiteko. Cynthia Valdez kazetaria La Pared Noticias hedabide digitaleko zuzendarietako bat zen Culiacanen, Sinaloa estatuan. Duela hamabost hilabete lekualdatu zuten Mexiko Hirira, Culiacanen Javier Valdez kazetari eta idazlea tiroz hil zutenean —narkotrafikoari buruzko hainbat liburu idatzi zituen—.

Mexikoko kazetarien hilketetan, oso gutxitan zigortzen dute hiltzailea. «Ohikoa da justiziarik ez egitea, Poliziak eta sistema judizialak ez dutelako egoki funtzionatzen, ustelkeria asko dagoelako, eta konplizitatea dagoelako botere taldeen eta krimen antolatuaren artean». Kazetariaren iritziz, kasu askotan «deliberatuki» ezkutatzen dute egia, eta ikerketak debekatzen dituzte. Egoera horrek «autozentsura» ekartzen duela nabarmendu du Valdezek: «Kazetariek, azkenerako, pentsatzen dute zenbait gai lantzea arriskutsuegia dela». Egoera horrek guztiak herritarrengan eragina duela gaineratu du: «Kazetari bati eraso egitean, eta bereziki erasotzaileentzat inpunitatea dagoela ikusten denean, gizarteko herritarrak ez dira seguru sentitzen hitz egiteko. Horrenbestez, kazetarien segurtasuna auzi oso garrantzitsua da giza eskubideentzat».

Bestalde, emakume izateak arriskuak areagotzen dituela dio Valdezek: «Izan ere, Mexiko oso matxista da, eta emakumea izatea eraila izateko beldurrarekin bizitzea da». Kazetaritza munduan maiz matxismoari aurre egin behar izan diola gaineratu du: «Askotan, beldurragatik ez diogu kazetaritzako matxismoari aurre egiten».

Indarkeriaren eraginez lekualdatzea ez zela erraza izan aitortu du kazetariak: «Beste lankide batzuek eta neronek kazetarien artean bat egitea nahi dugu. Beste erakundeekin batera, kazetariak bizitza zibilean gizarteratzea erraztu nahiko genuke, eta lege mekanismoetan aldaketak egin horretarako».

Mexikoko Periodistas por la Paz elkarteko kidea da Valdez. Sakoneko aldaketen premia dagoela uste du: «Aldaketarako eragile izan behar dugu. Ez dut biktima soil gisa gelditu nahi, eta lekualdatuta daudenak beren herrira itzultzeko lanean jarraituko dut».]]>
<![CDATA[Kontzientziak pizten ari dira]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1957/048/001/2018-11-11/kontzientziak_pizten_ari_dira.htm Sun, 11 Nov 2018 00:00:00 +0100 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1957/048/001/2018-11-11/kontzientziak_pizten_ari_dira.htm
Amurriotik (Araba) iritsitako Ascension Fernandez da auzolanera batu direnetako bat: «Arazoa iaz ikusi genuen. Oso garrantzitsua da gaia, eta deialdi honen moduko gehiago behar dira». Plastikoz beteta dauka poltsa. «Erakunde publikoak ez dakit kontzientziatuta dauden ala ez, baina paso egiten dute, guztiz».

Adin guztietako herritarrak ari dira auzolanean garbiketa egiten. Inguruko herrietakoak, eta urrunagokoak. Aritz Urbieta Zumaiakoa da, 16 urte ditu, eta plastikoak jaso eta jaso ari da. «Amak kontatu zidan deialdi hau zegoela, eta argi ikusi nuen garbitzen laguntzera etorri behar nuela. Planeta ez da gurea bakarrik». Oso haurra zenetik du natura zaindu behar delako kontzientzia: «Txikitatik hala erakutsi didate».

Hurrengo belaunaldiei eman beharreko hezkuntza funtsezkoa iruditzen zaio David Hollingworth britaniarrari. Bi urteko semea besoetan duela, begira ari da, urrunago emaztea eta alaba zaharragoa garbiketa lanetan ari diren bitartean. «Guk ahal duguna birziklatzen dugu etxean». Iruditzen zaio Eguzkiren deialdiak eragina izan dezakeela batzuen barrenak mugitzeko. «Gaur biltzen den zaborra baino garrantzitsuagoa da egunero egin beharrekoa. Erakunde publikoek, halaber, ez dute nahikoa egiten».

Semearekin joan da Elena Barrueta ere; Asteasukoa (Gipuzkoa) da, eta Bartolomeren bideoaren eragina aipatu du. «Ondo dago haurrek ikustea nola lagundu dezakegun denen artean. Politak dira horrelako garbiketa herrikoiak, baina erakundeek dute dirua eta boterea halako kontuak gerta ez daitezen».

Marea biziekin, okerrago

Ingurua ederki ezagutzen duten herritarrak badira garbiketa egiten; aldameneko auzoko baserri batean jaioa da Itziar Aizpurua:«Eguzkiren deialdia oso ondo dago. Paraje ezagunak dira niretzat, askotan ibili naiz goitik behera eta behetik gora, eta gogoz etorri naiz».

Deba inguruko kostaldea primeran ezagutzen du Koen van den Driessche Belgikako geologoak ere; flyscheko gida lanetan aritzen da tarteka, eta, haren ustez, plastikoa da ingurumen arloan dauden arazo garrantzitsuenetako bat. «Plastikoa arrain handi eta hegazti askoren sabelera iristen da, zoritxarrez. Presazko ekintzak behar dira. Norbanako gisa ere badugu zer egin, eta ahalik eta plastiko gutxien erabili beharko genuke». Sakoneta inguruan egoera «kezkagarria» dela iruditu zaio.

Garbitzera joan direnez gain, turista despistatu batzuk ere begira ari dira; tartean, Herrialde Katalanetatik etorritakoak. Euskal Herriko kostalde osoan dabiltza turistak, ez bakarrik udan. Eta plastikoen kutsadura ere ez da soilik Gipuzkoan gertatzen. Fernando Salegi Eguzkiko kidea Ondarroakoa (Bizkaia) da, eta Bartolomek egindako bideoa goraipatu du hark ere. «Surflariaren bideoak eragin handia izan du, arreta piztu du». Azaldu duenez, Ondarroan ere garbitzen aritzen dira, Atxaspi inguruan. «Baina gurea adabaki bat da, zerbait sinbolikoa: jarraipen bat behar da hemen. Boluntarismoa ondo dago, baina bitarteko gehiago behar dira». Bizkaiko eta Lapurdiko kostaldean egoera antzekoa dela uste du Beldarrainek.

Eguzkikoek ehun poltsa eraman dituzte bilketa egiteko, baina ez dira nahikoa izan. «Motz gelditu gara aurreikuspenetan», esan du Beldarrainek. «Bartolomeren bideoaren ostean, ikusi dugu kontzientziak berpiztu egin direla gaiarekin».

Garbiketan ari direnak plastikoz betetako poltsekin iristen dira antolatzaileak dauden tokira. Zabor pilaketa handia dago eguerdi partean. Lainoa apur bat sartu da Elorriagan; inguruko itsasertzetan plastikoen laino ilunak ez dira berehala joango. Goiz bakarrean ia hiru tona jaso dituzte, Eguzkiren arabera.

Egoerak okerrerantz egingo duela ohartarazi du Beldarrainek: «Hurrengo uholdeak edo marea biziak iristen direnean, askoz plastiko gehiago etorriko da. Biotopo hau ezin da soilik urtean behin garbitu, eta [Gipuzkoako] diputazioak eta Eusko Jaurlaritzak ingurua maiz garbitu behar dute». Nazioarteko erakundeen ardura ere aipatu du: «Plastikoen ekoizpena murriztu behar da, birziklatu ezin daitekeena debekatu, eta gaikako bilketa areagotu».]]>
<![CDATA[ETB1ek 'Gure doinuak' programa estreinatuko du hilaren 21ean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1862/029/001/2018-11-10/etb1ek_gure_doinuak_programa_estreinatuko_du_hilaren_21ean.htm Sat, 10 Nov 2018 00:00:00 +0100 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1862/029/001/2018-11-10/etb1ek_gure_doinuak_programa_estreinatuko_du_hilaren_21ean.htm Gure doinuak saio berria hilaren 21ean estreinatuko dute, eta asteazkenero prime time-an emango dute. Oraingoz sei atal egingo dituztela iragarri du Jon Larrañaga programako zuzendariak. Atal bakoitzak ordu bateko iraupena izango du.

Enbeita auto batean batera eta bestera ibiliko da, Euskal Herriko txokoak bisitatuz. «Aurkezleak txoko horiek ezagutuko ditu, eta horietan belaunaldiz belaunaldi gorde diren abestiak deskubrituz joango da. Garai bateko katak ez ezik, kanta berriagoak baina denon memorian daudenak ere bilatuko ditu», iragarri du Larrañagak. «Musikari ezezagunekin bilduko da Enbeita, eta askotariko istorioekin gozatuko dute ikus-entzuleek». Eskualde bakoitzean, edonola ere, pertsona ospetsu batekin egingo du bidaia Enbeitak autoan. «Eskualdearekin lotura duen pertsona bat izango da. Tokiko doinuez hitz egingo dute autoan, eta pertsona horren musika ibilbideaz ere ariko dira. Ez du derrigorrean musikaria izan beharko».

Aurreneko atalean, Gipuzkoako Urola Kosta eskualdean barrena ibiliko da Enbeita. Oria ibaiaren inguruan, Benito Lertxundi musikariarekin bidaiatuko du saioko aurkezleak. «Lertxundiren abestiek presentzia handia izango dute aurreneko atal horretan».

Bigarren atalean, berriz, Durangaldera (Bizkaia) joko dute. «Bertan, Eneko Sagardoi aktorearen laguntza izango dugu. Musika ikasketak ditu, eta harekin batera eskualdeko kopla zaharrak eta Anbotoko Marirekin lotutako kantuak ezagutuko ditugu».

Beste ataletako bat Gari musikariarekin egingo dute, Bilbo Handian —han bizi da Gari egun—.

Larrañagak nabarmendu duenez, pertsona ezagunekin ibilbide bat egiteaz gain, eskualde bakoitzeko zazpi istorio ere ezagutaraziko dituzte. Ikusleentzat saio «hunkigarria» izango dela iruditzen zaio.

Saioak, gainera, musika banda propioa izango du. «Talde horrek Gure doinuak-en abesti batzuk kantatuko ditu». Sodupeko (Bizkaia) Maria Ereñak eta Gaizka Duok osatuko dute talde hori.

Larrañagaren iritziz, saioaren berezitasunik handiena da Enbeitaren autoa plato gisa erabiliko dutela. «Elkarrizketa zentrala hor egingo dugu, eta, gero, flaschback-ak egongo dira. Protagonistei ezustekoak ere emango dizkiegu».]]>
<![CDATA[Swati Chaturvedi indiarra saritu dute Mugarik Gabeko Kazetariek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1862/036/002/2018-11-09/swati_chaturvedi_indiarra_saritu_dute_mugarik_gabeko_kazetariek.htm Fri, 09 Nov 2018 00:00:00 +0100 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1862/036/002/2018-11-09/swati_chaturvedi_indiarra_saritu_dute_mugarik_gabeko_kazetariek.htm I am a Troll: Inside the Secret World of the BJP's Digital Army liburuan, kazetariak Indiako Bharatiya Janata Party alderdiaren «armada digitala» aztertu zuen, eta agerian utzi zuen sare sozialetako trollen bidez gorrotoa nola zabaldu izan duten. Chaturvedik hainbat egunkaritan egin du lan, eta New Delhi Television Limited telebistarako aritzen da iritzi emaile. Internet bidezko hainbat eraso kanpaina jasan ditu liburuaren eraginez.

Atzo gauean egin zuten sariak banatzeko ekitaldia, Londresen, eta Lindsey Hilsum Channel 4 kateko kazetariak aurkeztu zuen. Bertan, The Prize for Impact (inpaktuaren saria) saria Matthew Caruana Galizia kazetari eta software ingeniariari eman zioten. ICIJ kazetaritza partzuergoan bost urtez egin zuen lan, eta bertan, datuen eta ikerketen unitatea sortu zuen. Sarituaren ama, Daphne Caruana Galizia, iazko urrian hil zuten bonba itsatsi batekin, Maltako iparraldean —Maltako Gobernuko agintarien eta oposizioko politikarien ustelkeria auziak ikertzen eta azaleratzen aritu zen hil aurretik—. Epaimahaiaren arabera, semea azkeneko hilabeteetan «gogor» aritu da lanean, Caruana Galiziaren hilketa argitu eta «justizia» egin dadin.

The Prize for Independence (independetziaren saria) Filipinetako Inday Espina-Varona kazetariari eman diote. Bere herrialdean prentsa askatasunaren defendatzaile sutsua da Espina-Varona; ABS-CBN telebistan urte luzez aritu eta gero, Bayan Mo i-Patrol webgunea sortu zuen, 2010ean, «kazetaritza herritarra» sustatzeko helburuarekin. Lan ugari plazaratu ditu haurren prostituzioaz, emakumeen aurkako indarkeriaz eta LGTB kolektiboko pertsonen eskubideez. Iazko ekainean, #BabaeAko kanpainako arduradunetako bat izan zen —Rodrigo Duterte presidentearen mezu misoginoei erantzuteko kanpaina digital bat izan zen, andreen eskubideen defentsan—.

Aurten, beste sari bat sortu dute: L'esprit de RSF (Mugarik Gabeko Kazetarien espirituaren saria). Sari horrekin, aitormena egin nahi diote «adore berezia, aparteko eragina edo presioen aurrean independentzia» erakutsi duen kazetari bati, komunikabide bati edo gobernuz kanpoko erakunde bati. Epaimahaiak Carole Cadwalladr kazetari britaniarrari eman dio aurrenekoz aipatutako saria. Kazetari horrek The Observer astekariarentzat idazten du, eta saria eman diote Cambridge Analytica enpresak bereganatu zituen Facebookeko milioika profilen auziaz idatzi zituen erreportajeengatik. Izan ere, kazetariaren ikerketaren arabera, milioika profil Donald Trumpen kanpainaren mesedetan erabili zituzten AEBetako hauteskundeetan. Brexit-aren aldeko kanpainan ere Facebookeko profilak erabili zituztela idatzi zuen Cadwalladrrek.]]>
<![CDATA['Gaztezulo' 200. zenbakira iritsi da, eta festa bat egingo dute hilaren 25ean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/036/001/2018-11-09/gaztezulo_200_zenbakira_iritsi_da_eta_festa_bat_egingo_dute_hilaren_25ean.htm Fri, 09 Nov 2018 00:00:00 +0100 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1857/036/001/2018-11-09/gaztezulo_200_zenbakira_iritsi_da_eta_festa_bat_egingo_dute_hilaren_25ean.htm Gaztezulo aldizkariak hemezortzi urte bete ditu, eta 200. zenbakia gaur iritsiko da kioskoetara. Mardulagoa da alea, atal bereziak ditu, eta azaleko protagonistak irakurleek aukeratu dituzte. Bozketa bat antolatu zuten, irakurleek azala aukera zezaten, eta boto gehien jaso dutenak Altsasuko Gurasoak izan dira. Amaia Amilibia, Gotzon Urrizola, Edurne Goikoetxea eta Bel Pozueta ageri dira azalean, eta elkarrizketa bat egin dute haiekin. Gainera, hilaren 25erako jai bat antolatu dute Bilboko Kafe Antzokian, eta sarreren %5 Altsasuko Gurasoentzat bideratuko du aldizkariak. Festan, Zea Mays taldeak, Xabi Solanok, Zuriñe Hidalgok, Jon Basagurenek, Xabi Bandinik, Liherrek eta Grises taldeak parte hartuko dute.]]> <![CDATA[Tantaka TVk hilaren 15ean hasiko ditu emankizunak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1861/036/001/2018-11-08/tantaka_tvk_hilaren_15ean_hasiko_ditu_emankizunak.htm Thu, 08 Nov 2018 00:00:00 +0100 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1861/036/001/2018-11-08/tantaka_tvk_hilaren_15ean_hasiko_ditu_emankizunak.htm
Eneko Calle Tantaka TVko kideak azaldu duenez, 2016an egin zituzten proiektua martxan jartzeko aurreneko bilerak. «Euskadi-Kuba elkartasun elkarteak hamar urte zeramatzan Cubainformación proiektuarekin, eta bertako kideek beste komunikazio tresna bat sortzea zuten buruan. Bakea eta Duintasuna eta Mugarik Gabe elkarteengana joan ziren, eta hiruron artean aritu gara proiektua garatzen». Callek nabarmendu du beste talde eta kolektibo batzuen laguntza ere izan dutela.

Tantaka TV datorren astean abiatuko da, zazpi saiorekin; abenduan beste lau programa gehituko dituzte. «Asmoa da urtarrilerako programazioan hamasei saio propio izatea», iragarri du Callek. Horietako batzuk euskaraz eta gaztelaniaz izango dira, eta beste zenbait, euskara hutsean. «Edukien %50 euskaraz izatea da erronka», esan du telebistako bozeramaileak. «Badugu edukiak beste hizkuntza batzuetan ekoizteko ideia, baina hori pixkanaka eginez joango gara». Sare sozialetan, egunero saio berri bat jarriko dute. «Sare sozialak izango dira gure edukiak ikusteko modurik errazena» —Twitterreko kontua @tantakatv da—.

Bidelagunak izeneko saioan, Tantakaren printzipioekin bat egiten duten kolektiboen eta herritarren ekoizpenak jarriko dituzte. «La Klaketa izeneko saioan, berriz, dokumental bat ikusi ahalko da, eta mahai inguru bat egongo da lanaren protagonistekin eta gaiaren adituekin».

Formatuak askotarikoak izango dituzte programazioan: tertulia sozialak, bideo zutabeak, erreportajeak, elkarrizketak, komunikabideetako zentsuraren analisiak... «Umorea eta kultura ere jorratuko ditugu».

Telebistaren funtsezko printzipioak internazionalismoa, feminismoa, aniztasuna eta bizitzaren iraunkortasuna izango direla nabarmendu dute elkarte sustatzaileek. Etorkizunean erreferentziazko hedabide bihurtzea da haien asmoa. «Jendeak Tantaka TV aukeratzea gustatuko litzaiguke, gaietan sakontzeko, inoiz imajinatu ez dituen gauzak pentsarazteko, informazioa kontrastatzeko eta umorearekin aurreiritziak apurtu eta jendarte solidarioak eratzeko».

Erronkak alor askotan dituztela ohartarazi du Callek: «Komunikabide feminista eta internazionalista bat izateak zer esan nahi duen zehaztu eta gauzatu nahi dugu; eta, bestalde, oreka lortu nahi dugu komunikabide bat izatearen eta herri mugimenduaren nahiaren artean. Beldur gara ez ote garen denbora asko erabiltzen ari saioak ekoizteko, kalean gertatzen dena alde batera utziz. Tentsio hori presente izan behar dugu beti».

Hamar laguneko lantalde bat ari da Tantaka TV proiektua martxan jartzen. Baina beste kolektibo batzuen laguntza ere badute. Etorkizun hurbilean, EHUko eta Tartanga lanbide heziketako zentroko (Erandio, Bizkaia) ikasleak praktiketan parte hartzea espero dute. Era berean, Callek uste du Euskal Herrian komunikazio kritiko eta alternatiboaren arloan «sekulako» lana egina dagoela. «Herri komunikabide batzuk Tantakaren batzorde politikoaren parte dira, baita herri mugimenduetako hainbat militante ere. Tantaka komunitatea handituz doa, gutxinaka».

Azkeneko hilabeteetan, formakuntza saioak egin dituzte komunikazio feministan, aniztasunean eta kulturartekotasunean, baita bideoen edizio eta grabazioan ere. Calleren arabera, telebistak ibilbidea hasi eta denbora gutxira, beste kolektibo askoren parte hartzeari ateak irekiko dizkiote. «Herri kolektiboek eta elkarteek behar izanez gero, formakuntza ere jaso ahal izango dute».]]>
<![CDATA['Navarra Directo' itzuli da]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1862/028/001/2018-11-07/navarra_directo_itzuli_da.htm Wed, 07 Nov 2018 00:00:00 +0100 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1862/028/001/2018-11-07/navarra_directo_itzuli_da.htm Navarra Directo saioa kentzea erabaki zuen, eta hamar langile joan ziren kalera; ETB Nafarroan ikusteko trabak ziren orduan nagusi. ETB1 eta ETB2 Nafarroa osoan ikus daitezke gaur egun, ordea, eta Navarra Directo berreskuratzea erabaki dute. Atzo aurkeztu zuen Susana Erroz kazetariak etapa berriko aurreneko saioa. Nafarroako deskonexioan emango dute saioa ETB2n, astegunetan, 14:30ean. ETBk Nafarroan egiten duen saio bakarra da.

Errozekin batera, Iñigo Ziganda, Oihane Garzaron, Izaskun Artigas, Amaia Nadal eta Mirentxu Iribarren kazetariak daude saioko lantaldean. Eta Iñaki Redin da programako zuzendaria -1998tik 2013ra kargu hori bete zuen, eta Nafar Telebistako zuzendaria izan zen gero-. Fase3 ekoizpen etxeak egiten du programa. Redinek azaldu duenez, ETB Nafarroa osoan emateko aukera ahalbidetu ostean, telebista Navarra Directo berreskuratzeko ahaleginean hasi zen. «ETBk tratu berezia eman dio bertako informazioari, baita Nafarroari ere. Uda baino lehen, proposamena mahai gainean jarri zen, eta orain gauzatu da», zehaztu du saioko zuzendariak.

ETBk iragarri duenez, programak funtzio bikoitza beteko du: batetik, Nafarroako aktualitate politiko eta sozial eguneratua helaraziko die bertako ikusleei. Eta, bestetik, bozgorailu rola jokatuko du, eta bizilagunen kezka nagusiei ahotsa jarri. Kultur ekitaldiak ere errepasatuko dituzte.

Nahiz eta saioa gaztelaniaz den, Redinek esan du euskarari buruzko gaiak jorratuko dituztela. «Eta euskaraz ere egonen dira elkarrizketak, saioko bideoetan gaiak hala agintzen duenean. Gure hizkuntza normaltasun osoz erabiliko dugu».

Redinen iritziz, denbora gehiegi pasatu da ETBk Nafarroan albistegi propio bat izan gabe. «Egiazko informazioa beharrezkoa da beti, eta orain are gehiago sare sozialek erakusten duten errealitatea askotan ez delako benetakoa». Kazetariak espero du ETBk etorkizunean Nafarroan saio gehiago egitea. «Navarra Directo-ren itzulerarekin, lehenbiziko pausoa emana dago». Urtarriletik aurrera, eztabaida politikoak egingo dituzte hilero, alderdi guztietako ordezkariekin.

Radio Euskadiko eskaintza

ETB2n ez ezik, Radio Euskadin ere deskonexioak egiten dituzte Nafarroan: 07:30ean, Mikel Donazarrek azken orduko albisteen berri ematen du Boulevard Informativo irratsaioan; astelehenetan, Aritz Agirrek eta Rafa Aguilerak kirol albisteak errepasatzen dituzte Si nos confiamos tartean; eta larunbatetan, 10:00etan, Parlamento foral en las ondas saioan, alderdietako bozeramaileen eztabaida egiten dute, Aritz Agirreren zuzendaritzapean. ]]>
<![CDATA[«Agian, garaia da desafio berrietarako»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/036/001/2018-11-06/agian_garaia_da_desafio_berrietarako.htm Tue, 06 Nov 2018 00:00:00 +0100 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1857/036/001/2018-11-06/agian_garaia_da_desafio_berrietarako.htm
Nola oroitzen dituzu irratiaren lehen pausoak?

Beharra sentitzen genuen horrelako zerbait egitekoa. Eta aukera ere sortu zen. Iruñean euskara ez zen hedabideetan agertzen, baina gero eta jende gehiago ari zen euskaraz ikasten. Euskadi Irratia martxan jarri berria zegoen; lehen pausoa izan zen Euskadi Irratia Iruñerrian entzun ahal izatea, 1984an. Urte horretan sortu zen Iruñeko Komunikabideak elkartea. Hemengo jendea euskaraz hizketan jarri behar zen, era berean. Argi ikusi zen irratia izango zela hedabide eraginkorrena, merkeena eta egingarriena. 1985ean egin zen lehen lizentzia eskaera. Proiektua argi ikusi zen, tresneria bazegoen, eta erabaki genuen lehen programak 1988ko azaroaren 7an egitea.

Balantzea egiteko orduan, zein izan dira argitasun handienak eta alde ilunenak?

Hasieratik argi genuen proiektuak Iruñerriko euskaldun jendearen komunikazio zerbitzua izan behar zuela. Gure patua eta zoria, ona edo txarra, Iruñerriko euskalduntasunari lotua egon da. Euskara zenbat eta biziago eta dinamikoago izan, orduan eta indartsuagoa da irratia. Lotura horrek berak ekarri digu iraun ahal izatea, baina oraindik euskararen presentzia Iruñerrian ahula eta hauskorra da. Ez da guk amesten genuen bezain bizkorra; gure ametsa ez da erabat bete. Hala ere, aipatu behar da jende askoren konplizitatea izan dugula.

Biharko jaian komunitateari zorionak eta eskerrak emango dizkiozue. Urteurren berezia izango da denentzat?

Bai, ea zenbat jende sartzen den Zentralen. Komunikazio hitzak berak komunitate kontzeptua gordetzen du bere barnean. Joan-etorriko komunikazioa argi dago. Kanpoko laguntzaile asko dauzkagu, baina funtsean gure lanaren hartzaile eta programazioa aberasten dutenak Iruñerrikoak dira, eta haiekin esker oneko zor handia daukagu. Hori ezin da jai batekin kitatu, baina 30 urteak ospatuko ditugu.

Sustrai Colinak elkarrizketa berezi batzuk egingo dizkie irratiko esatariei datorren astetik aurrera.

Niri lotsa pixka bat ematen dit horrek, gu geu protagonista bilakatzeak. Gu bitartekari eta zerbitzari gara. Gure komunikabidean eta geure buruaz aritzeak lotsa ematen dit, egia esan.

Garai batean lizentziaren borrokakoak ziren Euskalerria Irratiaren berri gehienak. 2015ean lizentzia lortu zenutenetik asko aldatu al da zuen egoera?

Bai, kontua da batera etorri direla lizentziarena eta Nafarroako egoera politiko berria. Aldaketa asko sumatu da gurean. Aurreko agintariek alde egin baino lehenago lizentziaren kontzesioa egina utzi zuten, hori bai, tiradera batean gordea eta agintari berriei deus ere esan gabe. Gobernu berria iritsi, eta komunikazio arduradun berriak hasi zirenean karpetak begiratzen, orduan topatu zuten. Bestalde, oro har, bistan da Nafarroan gertatu den aldaketa instituzionala nabarmena dela; itzala eta argia bezalakoa, argitara pasatu gara. Lasaitasuna eman dio gure martxari, ordura arteko ziurgabetasuna argitu eta gainditu eta gero. Agian, garaia da gure buruari desafio edo erronka berriak jartzeko. Oraingoz, hor ari gara disfrutatzen Nafarroak bizi duen egoera berriaz.

Etorkizunean nola irudikatzen duzu Euskalerria Irratia?

Nahiko nuke ikusi komunikazio emaile osatuago izatea. Badaude gaur egun atenditzen ez ditugun arloak. Aurrerapausoak ematen gabiltza; multimediagoak gara denok, eta gu erantzun polita ematen ari gara. Baina ikusi nahiko nuke gure lanak ekarpena egiten diola Iruñerrian euskara errealitate sozial eta komunikatibo sendoagoa izateari.

Erretiro kontuetan pentsatu al duzu?

Gero eta hurbilago dago. Pare bat urte barru erretiratuko naiz, ziur aski. Botako nautela sumatzen dudanean, aurreko minutuan egingo dut alde.]]>
<![CDATA[ETB1en arazoa ez da euskara]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/044/001/2018-11-04/etb1en_arazoa_ez_da_euskara.htm Sun, 04 Nov 2018 00:00:00 +0100 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1944/044/001/2018-11-04/etb1en_arazoa_ez_da_euskara.htm ETBrentzat eredu berri bat txostena aurkezten.

Datuek argi erakusten dute ETB1eko eta ETB2ko programazioak ezberdinak direla oso. «Sozialki, de facto, kanal tematiko bilakatzeko bidean dira ETB1 eta ETB2». Kantar Mediaren datuen arabera, 2017an kirol emankizunek ETB1eko ikusle kuotaren %44,8 bete zuten. «ETB1en kirola izan da eta da nagusi: ez, programazio denboran; bai, ordea, erakargarritasunean. Informazioak, bestalde, ez du ikusle askorik erakarri azken bizpahiru urtera arte».

ETB2 kateari dagokionez, Hego Euskal Herrian ikus daitezkeen kateetan baino dezente handiagoa da informazioaren pisua. Soilik TVEko 24H informazio kateak gainditzen du horretan. Iaz, informazioak ETB2ko ikusle kuotaren %60,6 bete zuen.

Amezagaren iritziz, azkeneko hamarkadatan gertatu diren erronka berriei aurre egiteko orduan ETB2 «eraginkorragoa» izan da ETB1 baino; «edo, agian, audientzien lehia ETB2n kontzentratu da gehiago, ETB1en baino». Irakaslearen arabera, ETB1en eta ETB2ren arteko alderik handiena izaeran datza, hizkuntzan baino gehiago. «ETB2k lehia egiten dio ETB1i bere audientziari eusteko. Izan ere, ETB2 da euskaraz mintzatzeko gai diren pertsona gehien erakartzen dituena». Gaur egun ETB2 ikusten dutenen %54 euskaraz mintzatzeko gai da, eta %72 euskara ulertzeko gai da —14 urtetik beherakoak kontuan hartu gabe—. «ETB1en ikusleria da ETB2ren ikusleriaren antzik handiena duena».

Esanguratsua da Amezagak txostenean jasotako adibide bat: El conquistador del fin del mundo ETB2ko saioaren ikusleen %56 euskal hiztunak dira, eta %80 euskara ulertzeko gai dira. «Eta, hala ere, programa guztia gaztelaniaz egiten da, benetakotik baino gehiago fikziotik duen errealitate bat birsortuz».

ETBk informazioa eta aisia gaztelaniaz lehenesteak bi mezu «kaltegarri» zabaltzen ditu euskararen normalizazioaren ikuspuntutik: «Euskaldunei, oharkabean, zera esaten zaie: 'Gaztelania erakargarriagoa da'; euskara ez dakitenei, beste honako hau: 'Euskara ikasi beharrik ez dago, behar duten guztia gaztelaniaz emango baitzaie'».

Azpidatziak falta dira

Eredu berri bati begira, nabarmentzekoa iruditzen zaio Amezagari ETBk, oro har, azpidatziak hain gutxi erabiltzea. «ETB1en ez dira batere erabiltzen, euskararen ezagutza urria edo batere ezagutzarik ez dutenengana iristeari uko eginez eta, bidenabar, entzumen urritasuna duten euskaldunak telebista jarraitzeko aukerarik gabe utziz». Irakasleak uste du euskaraz ulertzen ez dutenak erakartzeko borrokatu beharko luketela ETB1en. «Galesen eta Eskozian, adibidez, saiatzen dira erakartzen hizkuntza gutxitua ulertzen ez dutenak. Azpidatziak erabiltzen dituzte, familia mistoetarako, besteak beste».

«Publiko ezberdin bi barik —euskaldunak eta ez-euskaldunak— populazio osoak osatutako publiko bakarra xede izango duen eredua behar luke ETBk», proposatu du Amezagak. Kanal bat, hizkuntza bat paradigma gainditzea funtsezkotzat jo du. «ETBn euskarak izan behar du hizkuntza zentrala, ez bakarra. Nahikoa litzateke Europan hizkuntza gutxituan ari diren gainerako telebistei begiratzea. Haietan, programazioaren bihotzean dago hizkuntza gutxitua, eta hori menderatzen ez duten ikusleak ere erakartzeko estrategiak baliatzen dituzte».]]>
<![CDATA[«Kitxuaz ere euskarazko hedabideak bezalakoak izatea amesten dut»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1856/027/001/2018-11-03/kitxuaz_ere_euskarazko_hedabideak_bezalakoak_izatea_amesten_dut.htm Sat, 03 Nov 2018 00:00:00 +0100 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1856/027/001/2018-11-03/kitxuaz_ere_euskarazko_hedabideak_bezalakoak_izatea_amesten_dut.htm
Nola hasi zinen Radio Iluman irratian parte hartzen?

Kitxua hizkuntzarekiko dudan sentimenduak eraman ninduen bertara. Nire aitona-amonek eta gurasoek kitxuaz hitz egiten zuten, baina nerabea nintzenean nik ez nuen hitz egiten. Lotsa ematen zidan, hanka sartzeko beldurra izaten nuen. Baina aitona-amonek ez dakite gaztelaniaz, eta haiekin komunikatzeko beharra sentitzen nuen. Radio Ilumanen ikastaro batzuetara joan nintzen. Handik gutxira, irratian kolaboratzen hasi nintzen. Aurretik ez nuen beste esperientziarik irratian.

Motibazio bereziarekin aritzen zara Radio Ilumanen?

Kitxua hizkuntza erakustea eta entzuleak sentsibilizatzea gogoko dut; berezia da niretzat. Kichwa shimita yachakushun irratsaioan aritzen naiz esatari.

Zeintzuk dira saio horren edukiak?

Musika andinoa jartzen dugu, kitxuaz. Halaber, kitxuaz ikasteko irrati eskolak ematen ditugu. Facebook Live bidez ere eman ohi dugu saioa. Horren bitartez, herritar askorekin mantentzen dugu komunikazioa, mezuekin eta deiekin. Askotan, pertsona baten urtebetetzea denean, deitu egiten gaitu, eta kitxuaz kantatzeko eskatzen digu. Gure irratsaioa ezagun bilakatu da zorion agurrei eta kantuei esker.

Haurrekin ere lan egiten duzue. Nolako jarrera dute neska-mutikoek irratiarekin?

Haur asko etortzen dira irratian parte hartzera. Hasieran, hizkuntzak bultzatuta etortzen hasi ziren, baina irrati lokuzioak gero eta gehiago maite dituzte. Haurrak dauden tokietara ere joaten gara gu tarteka. Komunitateetara joan ohi gara, zer behar dituzten ikustera. Erakunde publikoek ez badute ezer egiten, gu saiatzen gara laguntza ematen.

Radio Ilumanen emankizunen %80 kitxuaz dira, eta %20, gaztelaniaz. Ekuadortik kanpo entzule asko al dituzue?

Bai, kontuan izan behar da Ekuadorko migrante asko daudela munduan zehar. Facebook Livek asko lagundu digu; sare sozial horren bitartez kitxuaz erakusten dugu, eta, horri esker, interakzio ugari dauzkagu. Irratitik hitz bat esaten da kitxuaz, eta esanahiaz galdetzen zaie Facebooken ikusle daudenei. Harrera ona da oso. Atzerrian bizi diren entzule askok esaten digute etxean bezala sentitzen direla gure irratia entzuten.

Irratiaren helburuen artean lan soziala dago. Nola laguntzen diezue herritarrei?

Adibidez, animaliaren bat galtzen bada, hor gaude. Jaiak edo jaialdiak antolatzen badituzte, horien berri ematen dugu. Gainera, zerbitzu sozialeko saio bat dugu, ordu batekoa. Bertara edonork dei dezake, eta oharrak edo iragarkiak doan egin daitezke.

Irratiak jasotzen al du diru laguntza publikorik?

Ez, Ekuadorko Gobernuak ez digu laguntzarik ematen. Soilik publizitateari esker finantzatzen dugu proiektua.

Aldizkari bat ere bada kitxuaz. Zer garrantzi dute komunikabideek hizkuntzarentzat?

Funtsezkoak dira hizkuntzaren estandarizazioan, entzuleak eta irakurleak egon daitezen. Kontzientziazio lan handia dugu egiteko. Erakunde publikoek babesa eman beharko lukete.

Euskal Herriko egonaldian zerk harritu zaitu? Nola ikusten duzu euskararen alorrean egiten den lana?

Nire bizitzako lehen bidaia da hau Ekuadortik kanpo; esperientzia zoragarria izaten ari da. Ikusi dut euskararekin ez direla pauso luzeak eman, baizik eta pixkanaka egin dela aurrera. Euskara hutsean irratiak, telebista eta egunkaria egotea ederra da. Euskarazko komunikabideak egotea oso polita da. Adibide ederrak dira, eta amesten dut kitxuaz halakoak egitea. Baina ezin gara ametsetan gelditu; esnatu egin behar dugu.]]>
<![CDATA[«Bilbon, fisikoki izan dugu azoka; sarean, urte osoan izango da»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/025/001/2018-11-02/bilbon_fisikoki_izan_dugu_azoka_sarean_urte_osoan_izango_da.htm Fri, 02 Nov 2018 00:00:00 +0100 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1857/025/001/2018-11-02/bilbon_fisikoki_izan_dugu_azoka_sarean_urte_osoan_izango_da.htm
Nola sortu zaizu Digital Market azoka sortzeko ideia?

Seriesland jaialdiaren antolatzaile Rose of Dollsekin eta Oliver Mendekin behin baino gehiagotan hitz egin nuen ea nola lagundu elkarri, eta nola sortu azoka bat. Pentsatu genuen azoka digital bat sor genezakeela, plataforma bat urte osorako, sinergiak handituz joan daitezen, eta, aldi berean, azoka fisikoa antolatzea, urtean bitan: Bilbon eta Giessenen [Alemania]. Serieslandekoei ideia oso ona iruditu zaie, eta Bilbon azoka fisikoa izan dugu. Sarean urte osoan izango da. Pozik nago.

Zer aukera ekar ditzake Dimak etorkizunerako?

Bilbon espazio bat jarri dugu, erakusleentzat eta erosleentzat. Itxaropena dugu gero eta harreman gehiago sortzekoa. Sektorea eta merkatua aldatzen ari dira, hilabete batetik bestera. Elkarlanetarako aukera ugari zabal daitezke.

Dima azokak harrera ona izaten baldin badu, beste herrialde batzuetako jaialdiak sar daitezke proiektuan ?

Ikusi behar dugu lehen hilabeteetan nola joaten den;eta datorren urtean ikusiko dugu ea zabaldu dezakegun. Beste kontinente batzuetara iristeko aukera egon daiteke; agian, Argentinara, baina oso goiz da oraindik hori aurreratzeko.

Nola hasi zenuen harremana Bilboko Seriesland jaialdikoekin?

Duela lau urte sari bat irabazi nuen Bilboko jaialdian, nire websail batekin [Number of silence]. Sari banaketako gauaren amaieran, Serieslandekoei aipatu nien Giessenen hasiberriak ginela jaialdi bat egiten. Die Seriale, lehen bi urteetan, soilik Alemaniako websailentzat zen, baina iaz nazioartekoa bihurtu zen.

Nolako eboluzioa izan du lau urteotan Die Seriale jaialdiak?

Alemanian, 2015. urtea baino lehen, websailak ez ziren oso ezagunak. Baina azkeneko hiru urteetan oso bizkor hazi da websailekiko zaletasuna. Gure jaialdian nazioarteko eskaintzak indarra hartu du azkeneko bi urteetan, eta aurten hemeretzi herrialdetako lanak izan dira lehian. Bestalde, saiatzen ari gara unibertsitateekin elkarlanak sortzen. Asmoa dugu datorren urtean jaialdiak azoka gisa ere funtziona dezan.

Bilbon mahai inguru batean parte hartu zenuen beste kontinenteetako jaialdi batzuetako zuzendariekin. Zein izan zen ondorio nagusia?

Telesail digitalen kalitatea oso bizkor ari da hobetzen, eta balio bat dute merkatuarentzat. Egokitu beharraz ere hitz egin zen.

Denen ahotan daude egunotan Netflix, Amazon eta halako plataforma handiak. Testuinguru horretan, zer toki izan dezakete websail independenteek?

Uste dut datozen urteetan telesail digitalen mugimendua asko haziko dela, plataforma handi horietatik harago. Jendeak telesail digitalak ikusi nahi ditu, eta bestelako plataforma batzuetan ikusiko ditu. Ikusleen interesa nabaria da.

Jarraitzen duzu websailak egiten?

Bai, Rose Of Dollsen eta Oliver Menden A Film To Kill For ekoizpen etxearekin batera egingo dugu websail bat. Sexu esklabotzari buruzkoa izango da. Alemanian grabatuko dugu.

Zer websail gomendatuko zenituzke?

Gifted Corporation oso deigarria iruditu zitzaidan. Die Serialen, aurtengo irabazlea FinlandiakoEnd Unsung izan da; lan ezberdina da, oso ona, eta ez du zerikusirik telebistan ikus daitezkeen telesailekin.]]>
<![CDATA[Torturari buruzko erreportaje bat emango du ETB2k igandean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1862/028/001/2018-11-01/torturari_buruzko_erreportaje_bat_emango_du_etb2k_igandean.htm Thu, 01 Nov 2018 00:00:00 +0100 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1862/028/001/2018-11-01/torturari_buruzko_erreportaje_bat_emango_du_etb2k_igandean.htm Torturas: el crimen mejor escondido erreportajea emango dute 360º saioan, 22:10etik aurrera. Jasandako torturak oroituko dituzte Enkarni Blancok —ETArekin kolaboratzeagatik, 1992an atxilotu zuten—, Iñaki Urdanibiak —EMK alderdiko kide izateagatik, 1973an atxilotu zuten— eta Gloria Bosquek —bi aldiz atxilotu zuten FRAPeko kide izateagatik, 1973an eta 1975ean—. Suitzara ere joango da lantaldea, Nekane Txapartegi elkarrizketatzera; 1999an atxilotu zutenean, bortxatu egin zutela salatu du Txapartegik —lehen aldiz kontatuko du telebistan—.

Eider Hurtado kazetariak aurkezten du 360º saioa. Nabarmendu duenez, erreportajeko lekukotzetan ikusiko da oso handia dela torturatuak izan diren pertsonen sufrimendua. «Torturen gaia lantzea erabaki genuen, uste baitugu gaiari buruz ez dela egin telebistako erreportaje sakonik. Beharrezkoa zen. Torturaren milaka biktima daude, eta urte askoan ez zaie sinistu. Horrenbestez, daukaten zauria ez zaie itxi».

Kazetariak aitortu du saioan ezin izan dituztela sartu nahi izango lituzketen lekukotza guztiak. «Torturak jasan dituzten askok ezin dute kameren aurrean kontatu sufritu zuten guztia, berez kontatu nahiko luketen arren».

Erreportajean, bestalde, Jose Manuel Sanchez Fornet polizia nazionala eta Luis Gonzalo Segura Espainiako armadako teniente ohia elkarrizketatu dituzte. «Poliziak kontatu digu Madrilen torturen lekuko izan zela. Torturak gelditu egin behar zirela esan zuen, eta atea mutur aurrean itxi zioten», azaldu du Hurtadok. «Segura armadatik kaleratu zuten. Hitzaldiak ematen aritzen da, eta hainbat guardia zibilek aitortu diote torturen lekukoak izan zirela». Saioko aurkezlearen arabera, oso zaila izan da Poliziaren aldean «gertatu denaren aitortza» lortzea.

Enrique Rodriguez Galindo non dagoen eta non bizi den ikusiko da igandeko erreportajean. Duela hamalau urte, «osasun arazoengatik» atera zen Galindo kartzelatik, eta saiokoak Intxaurrondoko kuarteleko torturen inguruan galdetzen saiatuko dira.

Tortura kasuak isilean nola gorde diren ikertuko dute saioan. Horretarako, Paco Etxeberria auzi medikua elkarrizketatuko dute. Polizia indarrek egindako delituak estaltzeko azkeneko hamarkadatan erabili diren argudioak hankaz gora jarriko ditu Etxeberriak. «Torturen arduradunak seinalatu eta egon den inpunitatea ere azaleratu nahi izan dugu», esan du Hurtadok.]]>
<![CDATA[Musika nahi dute, ordu onean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1862/036/001/2018-10-31/musika_nahi_dute_ordu_onean.htm Wed, 31 Oct 2018 00:00:00 +0100 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1862/036/001/2018-10-31/musika_nahi_dute_ordu_onean.htm prime time ordutegian. Eta, bestalde, euskarazko, katalanezko eta galegozko kultur programazioa sar dezatela TVEn.

PSOEren eta Unidos Podemosen aurrekontuetarako testuan jaso dutenez, hedabide publikoak kate «egokiak» dira musika sustatzeko, eta musikara zaletuko den publikoa sortu eta fidel bilakatzeko.

Bi alderdietako iturriek iragarri dutenez, RTVEko administrazio kontseiluak neurria babestuko du, eta lan mahai bat sortuko dute FORTAko telebista eta irrati autonomikoekin elkarlanean lan egiteko. Nahiz eta ETB FORTA federazioan dagoen, Euskal Telebistako zuzendaritzak ez dio inolako garrantzirik eman proposamenari: «Espainiako Parlamentuan legez besteko proposamen asko daude, eta gehienak bertan behera gelditzen dira ez dutelako gehiengorik. Eta onartzen direnak aldatu egiten dira, zuzenketen bidez. Askotan, gomendioez harago ezin da joan». ETBko zuzendaritzak esan du ez dela «hipotesien» analisian hasiko. «Legez besteko proposamen hori ez dago gure hedabidearen agendan».

ETBk tarteka egiten ditu musika saioak. Larunbat gau batzuetan, ETB1ek ematen ditu musika emankizunak —euskaraz eta gaztelaniaz—. Aurreko bi denboraldietan, asteazkenetako prime time ordutegian Bago!az musikako talent show-a eman zuen ETB1ek. Programa horretako zuzendari Jabi Elortegik esan duenez, «harrera ona» izan zuen programak. «Uste dut musika programak modu entretenigarri batean egiten badira oso egokiak izan ahal direla telebista publikoetan zein kate pribatuetan». Saio horretan, hainbat lehiakidek ingelesez kantatu behar izan zituzten abestiak. Baina, Elortegiren arabera, Bago!az-en euskarazko musikak lehentasuna izan du beti.

Unidos Podemosen proposamenean, bestalde, euskarazko, katalanezko eta galegozko edukiak sustatzeko hogei milioi euro erabiltzea jasotzen da. «Hizkuntza horietako edukiak pobretu egin ziren kate publikoetan PP gobernuan zenean, eta sektorea estrategikoa da», esan dute akordioan.]]>
<![CDATA[Euskalerria Irratiak 30. urteurrena ospatuko du azaroaren 7an]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/036/003/2018-10-31/euskalerria_irratiak_30_urteurrena_ospatuko_du_azaroaren_7an.htm Wed, 31 Oct 2018 00:00:00 +0100 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1891/036/003/2018-10-31/euskalerria_irratiak_30_urteurrena_ospatuko_du_azaroaren_7an.htm
Colinaren elkarrizketak

Urteurrena ospatzeko, bestalde, kolaborazio berezi bat egingo du Sustrai Colina bertsolari eta kazetariak Euskalerria Irratiarekin. Irratiko esatariei ordu erdiko elkarrizketa bana egingo die Colinak, azaroaren 12an hasita. Astean behin emango dituzte elkarrizketak.

Azaroaren 5etik 9ra, berriz, estudioetatik irten egingo dira saioak egitera: iragarle baten dendara, entzule baten etxera, kalera... Aurreko asteetan ere egin dituzte saio batzuk estudiotik at.]]>
<![CDATA[Tokikomen plataforma digital berria, sakelakoei begira]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1866/036/001/2018-10-30/tokikomen_plataforma_digital_berria_sakelakoei_begira.htm Tue, 30 Oct 2018 00:00:00 +0100 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1866/036/001/2018-10-30/tokikomen_plataforma_digital_berria_sakelakoei_begira.htm
Plataformako bazkideen webguneetako trafikoaren %66,2 gailu eramangarrietatik iristen da. Ehuneko hori etengabe haziz joan da 2016. urtetik hona.

Hiru zutabeko diseinua zutabe bakarreko diseinu bihurtu da plataforma berriarekin. Codesyntax enpresako Asier Sarasua arduratu da plataforma eraberritzeaz, eta hala esan du: «Menuak orain atzamarraz erraz maneiatzeko moduko hanburgesa estiloko botoietan bildu ditugu». Irakurleei ez ezik, plataformak hobekuntzak emango dizkie komunikabideetako kazetariei ere, albisteak sakelakotik zuzenean argitaratzea erraztuko baitie.

Plataforma berria erabiltzen lehen komunikabidea Goiena taldea (Gipuzkoa) izan da. Datozen egunetan, Durangaldeko Anboto (Bizkaia), Zumaiako Baleike (Gipuzkoa) eta Iruñeko Euskalerria Irratia pasatuko dira sistema berria. Urtarrilaren bukaerarako, hamazazpi hedabide izango dira plataforma berrian ariko direnak.

Rojasek azaldu duenez, plataforma berria «lehen urratsa» da tokiko komunikabideentzako tresnak elkarrekin integratzeko estrategia batean. «Etorkizunean, Tokikomek ahaleginak egingo ditu Interneteko edizioak elkarrekin konektatu, eduki trukeak erraztu, artxibo komuna sortu eta antolatu, eta lan prozedurak estandarizatzeko».]]>
<![CDATA[Riccardo Cannellak irabazi du Urrezko Otsoa Seriesland jaialdian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1949/047/001/2018-10-28/riccardo_cannellak_irabazi_du_urrezko_otsoa_seriesland_jaialdian.htm Sun, 28 Oct 2018 00:00:00 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1949/047/001/2018-10-28/riccardo_cannellak_irabazi_du_urrezko_otsoa_seriesland_jaialdian.htm Anachronisme telesailari esker. Serieslandeko Sail Ofizialean beste 29 telesail ari ziren lehian, eta Palermon (Sizilia) jaiotako zuzendariak irabazi du sari preziatuena. Gidoirik onenaren saria ere Anachronisme-k lortu du. Ez da Cannellari ematen dioten aurreneko saria, Alemaniako Die Seriale jaialdian ere zuzendaririk onena hautatu baitzuten, ekainean.

Serieslandeko telesailik onenaren saria, berriz, Libanoko Bildune Kaid (Undocummented) lanarentzat izan da. Arabiar hizkuntzan egin duten lehen websailetako bat da, eta ediziorik onenaren saria ere irabazi du.

Emakumezko aktorerik onena Karelle Tremblay izendatu du epaimahaiak, Le Temp des Chenilles telesailagatik; gizonezko aktorerik onena, Clifton Collins, Cabeza Madre telesailan egindako lanagatik; taldeko emakumezko aktorerik onena, Monica Raiola (Depto); eta taldeko gizonezko aktorerik onena, Gaston Armagno (Hortel Romanov); aktore talderik onena Adulthood telesailekoa dela erabaki dute.

Die Seriale jaialdian, Finlandiako En Unsug zientzia fikziozko lanak irabazi zuen telesail onenaren saria. Bilbotik ere ez da esku hutsik joan, eta bi kategoriatan saritu dute: fantasia/zientzia fikziozko telesailik onena eta soinu bandarik onena.

Gasteiztik Alemaniara

Euskal Herrian ekoitzitako bost telesail digital lehiatzen ziren Euskal Screenings kategorian —bakar bat ere ez euskaraz—, eta telesailik onenaren saria Vitto Way y el misterio del anillo-rentzat izan da. Argiztu elkarteak ekoitzitako lan bat da Gasteizko Udaleko turismo sailaren kanpaina batentzat; hor, detektibe bat Arabako hiriburuko leku ederrenetatik dabil, hara eta hona. Websaila Die Seriale jaialdian proiektatuko dute 2019an, sari moduan.

Euskal Herriko telesailik originalena Morrosko izendatu dute. Jendeari barre eginarazten dio, eta ikuskizunen munduan lan egin nahi duen gazte baten istorioa kontatzen du, ukitu surrealistekin. Websaila Rio Web Fest jaialdira (Brasil) eramango dute.

Amets atalean, 45 websail independente aurkeztu dituzte Bilbon. Top Amets saria Nemausus lanarentzat izan da —Quentin Uriel eta Maxime Roux dira lanaren egileak—. Amets zuzendaririk onenaren saria, berriz, The Hunted: Encore telesaileko Crystal Arnetti eman diote.

Saio laburrik onenaren saria bi lanek irabazi dute, ex aequo: Unboxed-ek eta La Pescadería-k.

K2000 Bizkaiko ekoizpen etxeak pitch-ik onena aukeratu du, bigarren denboraldia sortzaile originalekin batera ekoizteko. 25.000 euro jarriko ditu Argentinako Protagonistas websailaren atal berriak grabatu ahal izateko.]]>
<![CDATA['Puntu Koma' websaila 2019an ikusi ahalko da Interneten]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1861/029/001/2018-10-27/puntu_koma_websaila_2019an_ikusi_ahalko_da_interneten.htm Sat, 27 Oct 2018 00:00:00 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1861/029/001/2018-10-27/puntu_koma_websaila_2019an_ikusi_ahalko_da_interneten.htm Puntu Koma websaila. Ekoizpena aurrera ateratzeko, puntako profesionalen laguntza izan dute, eta hemendik gutxira estreinatuko dute: abenduan Bilboko pantaila handi batean proiektatuko dute aurreneko atala, 2019. urtean Interneten jarriko dute telesail osoa, eta ETBk 2020an emango du. Proiektuko gidoilari, zuzendari eta ekoizleek Seriesland jaialdiko mahai inguru batean parte hartu zuten atzo, Bilbon.

Bi minutuko eszena bat ere ikusteko aukera izan zen ekitaldian. Ospitale batean gertatzen dira telesaileko istorioak, eta Iñake Irastorza ama sufritu baten rolean ageri da. Irastorzarekin batera, Sara Cozar, Iñigo Gastesi, Mikel Ibarguren, Fariba Sheikhan, Enrike Amilibia eta Iñaki Beraetxe dira telesaileko aktoreak.

Sorzabalberek eta Rojok asko eskertu dute Next Station egitasmoari esker jaso duten laguntza, eta asko ikasi dutela nabarmendu dute. «Bilboko egonaldian, Joanes Urkixorekin aritu ginen gidoia lantzen. Beste finalistekin oso giro ona sortu zen», azaldu zuen Sorzabalberek. «Gero, Donostiako Tabakaleran laborategi batean aritu ginen, Izaskun Arandiarekin». Rojok prozesu osoa goraipatu du: «Oso ondo pasatu dugu. Arandia gure mentorea izan da, eta gidoian egin duen ekarpena handia izan da».

Arandiak berak uste du horrelako proiektuetan «mentoretzak» garrantzitsuak direla: «Rojo eta Sorzabalbere oso langileak dira; ideia politak dituzte». Proiektura batu da azkeneko hilabeteetan Maru Solores zinemagilea, eta hark zuzendu du websaila: «Gidoi prozesua bukatu zenean iritsi nintzen ni. Aurreprodukziorako denbora gehiago izan bagenu, hobea izango litzateke guretzat. Baina produktu duina lortu dugu».

Jokin Etxeberria Next Station egitasmoaren koordinatzailetako bat da, Diego Urrutxirekin eta Elbio Nielsenekin batera, eta nabarmendu zuen Puntu Koma telesaila nazioartean saltzeko aukera egon daitekeela.

Bestalde, Etxeberriak ohartarazi zuen aintzat hartu behar dela erabiltzaileen ikuspuntua: «Benetako eztabaidak izan beharko luke ea zer emango diegun belaunaldi berriei. Euskarazko fikzio eskaintza Interneten oso txikia da, eta erakunde publikoek ardura handia dute. Belaunaldi berriek euskaraz kontsumitzeko aukera izan behar dute».

'Gutuberrak', marken bila

Mahai inguru berean, proiektu berri baten zertzelada batzuk eman zituen Pedro Fuentes gidoilariak: Gutuberrak. «Websail hori EITBren webgunearen babesarekin egingo dugu, eta proiektuak bere parte transmedia izango du», iragarri zuen Fuentesek. Harekin batera ariko dira Olatz Beobide, Amaia Lizarralde eta Joserra Camacho —Nomofobikak websaila egin zuten iaz—. Fuentesek esan zuenez, marka pribatuen ekarpenaren bila ari dira. «Enpresetatik galdetzen digute inpaktuaz. Eta egia da Youtubeko bisitetan euskarazko edukiak galtzaile ateratzen direla beti. Baina zenbakiez harago pentsatu behar da, beste etekin batzuk baitaude».

Inguruko beste herrialde batzuetako telebistek azkenaldian indartsu egin dute apustu websailen alde. «Telesail digital bat euskaraz egitea zaila da, eta ETBri kostatzen ari zaio horri heltzen», azaldu zuen Fuentesek. Hain zuzen ere, Gutuberrak da arlo horretan ETBrentzat egingo den lehen proiektua. Grabazioak azaroaren 17an hasiko dituzte.

Fuentesek ohar bat egin zion ETBri: «Euskal Telebistak publikoak bideratu behar ditu bere webgunera». ETBk azkeneko bi urteetan duen euskarazko telesail bakarra Go!azen da. Fikzio horren gidoilaria da Ana Hormaetxea, baina langabezian dago gaur egun. «Babarrunak toki askotan bilatu behar ditut», aitortu zuen. Nabarmendu zuen, halaber, Katalunian eta Galizian Netflix plataformarako ekoizpen batzuk ari direla prestatzen. «Espero dut Euskal Herrian ere telesailak mundu osorako egiten hastea. Ez gaude hain urruti Netflix Originals telesail bat egiteko. Merkatua denerako dago, eta ez dira ateak itxi behar».]]>
<![CDATA[Zorretan sartu aurretik, ixtea erabaki du 'Jornada' egunkariak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1860/033/001/2018-10-26/zorretan_sartu_aurretik_ixtea_erabaki_du_jornada_egunkariak.htm Fri, 26 Oct 2018 00:00:00 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1860/033/001/2018-10-26/zorretan_sartu_aurretik_ixtea_erabaki_du_jornada_egunkariak.htm Jornada katalanezko egunkariaren bazkide kooperatibisten batzar nagusiak hala erabakita, proiektuari amaiera emango diote asteburu honetan. Bihar eta etzi erosi ahalko da azkeneko zenbakia —astean behin argitaratzen zen paperean, eta edizio jarraitua zuen webgunean—. Modu paraleloan, lana erregulatzeko espediente bat jarri dute martxan lantaldeko 23 langileentzat. Bide laburra egin du Jornada-k kioskoetan, maiatzaren 5ean argitaratu baitzuen aurreneko zenbakia.

Laia Altarriba egunkariko zuzendariak gogoratu du beti esan zutela «arrisku handiko» proiektua zela berena. «Kapitala soilik bazkideek jarri zutena zen, baina ez zen diru asko». Nabarmendu du atzetik ez zutela enpresa handirik. «Otsailean, bazkideok erabaki genuen komunikabidearekin aurrera egin eta kioskoetan saiakera egitea. Eta haziz joan gara, baina ez beharko genukeen bezain bizkor. Ezin dugu denbora luzean iraun beharrezko sarrerak bermatu gabe. Horregatik, batzar nagusiak geratzea erabaki du egoera ekonomiko konplexu batean sartu aurretik». Egunkariko zuzendariak esan du zorretan sartzeko zorian zeudela. «Zorretan sartu izan bagina, horiek berehala biderkatuko ziren. Eta, zorretan sartu baino lehen, geratzea erabaki dugu».

Herrialde Katalanak bere osotasunean hartu ditu aintzat Jornada-k bost hilabete hauetan. Astegunetan, 16 orrialdeko PDF bat egiten aritu dira; eta 48 orrialdekoa izan da asteburuetako paperezko edizioa. 600 bazkidek 200.000 euro jarri zituzten, martxan jarri ahal izateko.

Altarribak dio «pozez» jaso dituztela irakurle askoren gutunak eta mezuak. «Herritar askok zoriondu gaituzte egindako lanagatik, eta eskerrak eman dizkigute egindako saiakeragatik. Erakutsi dugu kalitatezko kazetaritza egin daitekeela, eta boterean daudenetatik aparte ari daitekeela. Ikuspegi ezkertiar eta feminista eman dugu bide labur honetan, Herrialde Katalanekin, autodeterminazio eskubidearekin eta hizkuntzarekin konprometituta».

Hemendik aurrera kazetaritza enpresen ereduen inguruan hausnartu beharko dutela iruditzen zaio Altarribari. «Agian, zaila da XXI. mendean paperaren alde apustu egitea. Ez da erraza jendea kioskora eramatea». Egunkariaren webguneak gero eta bisita gehiago zituen, hazten ari zen. «Baina soilik bisitekin proiektuak ezin du iraun. Harpidetzak ugaritzen ari ziren, baina ez behar bezain bizkor».

Kazetari katalanak uste du denbora falta izan zaiela ibilbide luzeagoa egin ahal izateko. «Eta denbora dirua da. Izaten ari ginen hazkundea ez da nahikoa izan egitura honi eusteko».]]>
<![CDATA[Najwa Nimri eta Itziar Ituño, 'La casa de papel'-en atal berrietan]]> https://www.berria.eus/albisteak/158516/najwa_nimri_eta_itziar_ituno_039la_casa_de_papel039_en_atal_berrietan.htm Thu, 25 Oct 2018 17:20:41 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/albisteak/158516/najwa_nimri_eta_itziar_ituno_039la_casa_de_papel039_en_atal_berrietan.htm Alex Pinak sortutako ekoizpena Antena3 kateak estreinatu zuen, eta harrera nahiko ona izan zuen. Baina Netflix plataformak eskubideak erosi eta katalogoan sartu ostean, herrialde askotan fenomeno bilakatu zen. Ingelesez ez diren telesailen artean inoizko ikusiena bilakatu zen Netflix plataforman. Itziar Ituño aktoreak Raquel Murillo poliziaren rola jokatu zuen aurreneko bi denboraldietan, eta atal berrietan ere pertsonaiarekin jarraituko du -Amerikako herrialde askotan Ituñoren zale klubak sortu dituzte, telesailaren oihartzunaren eraginez-. Euskal Herriko beste aktore bat ere agertuko da hirugarren denboraldian: Najwa Nimri (Iruñea, 1972). Aktore berri gehiago ere batu dira lantaldera: Hovik Keuchkerian, Fernando Cayo eta Rodrigo de la Serna. Azken horrek atzo iragarri zuen telesailak laugarren denboraldia ziurtatua duela, hirugarrena grabatzen hasi ez diren arren. La casa de papel-en hirugarren denboraldia 2019an estreinatuko dute. Telesailak bideo bat zabaldu du gaur, iragarpen gisa. Bella ciao kanta entzun daiteke bertan, eta aktoreak gidoi irakurketa batean hasten dira. ]]> <![CDATA[Gotorlekua urrun dago oraindik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1916/036/003/2018-10-25/gotorlekua_urrun_dago_oraindik.htm Thu, 25 Oct 2018 00:00:00 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1916/036/003/2018-10-25/gotorlekua_urrun_dago_oraindik.htm 'Otsoen lurraldean'Zuzendaria: Oliver Mend. Aktoreak: Rose of Dolls, Ane Lindane, Oliver Mend, Gaizka Narvaez. Herrialdea: Euskal Herria. Atalak: 10 (bakoitza 7-10 minutu inguru). Generoa: Zientzia fikzioa. Non: vimeo.com/channels/otsoen

Euskal Herrian girotutako mila distopia egin daitezke; egiteko daude. Baina ikus-entzunezkoetan ez dira ia egin orain arte, Otsoen lurraldean telesail digitala iritsi den arte. Beñat Iturriozen eta Xabier Padinen Ataun of the Dead eta Joxean's Hil Eben B saileko film dibertigarriak izan daitezke adibide gertukoenak —trilogiako hirugarren filma 2019an iritsiko da—. Euskal Herrian badauzkagu hamaika pertsonaia eta mito forma ezberdinetan berpizteko modukoak, gizarte futuristekin uztartzeko aproposak. Oliver Mendek eta Rose of Dollsek, kasu honetan, euskal mitologiako hainbat pertsonaia egokitu dituzte Bizkaia apokaliptiko batean: Tartalo, Basajaun, Mari... Abiapuntu gisa, ideia ez dago batere gaizki. Proposamena iradokitzailea da.

Rose of Dollsek pertsonaia indartsu bat interpretatzen du: Hodei. Kiran txakurrarekin eta Herensugea katanarekin egiten du aurrera, ur eskasian den mundu gogor batean. Pertsonaia feminista dela esan daiteke, inoiz kikiltzen ez dena. Haren ahotan entzun daiteke gaurkotasun handiko esaldi bat: «Millennials puta hauek». Amets gazteaz (Ane Lindane) ari da Hodei.

Tartalo gaiztoarena egiten du, berriz, Oliver Mendek. Eta ukitu goreko eszena batzuk jokatzen ditu, tarteka atsotitzekin jolas egitearekin batera. B saileko zaleentzat eta nerabe askorentzat amu ona izan daiteke Tartalo gaizto eta zital hori.

Gogortasunetik eta hoztasunetik abiatzen da abentura lehen ataletan. Baina azkenekotan lirikotasun erromantiko bat iristen da, pixkanaka, ekoizpenaren estilo propioari muzin gabe. Bigarren denboraldi baterako leihoak zabalik egon daitezkeela suma daiteke, bide batez.

Ez da, ordea, dena urre kolorekoa Otsoen lurraldean telesailean. Elkarrizketa batzuetan naturaltasun falta nabarmenegia da, euskara akats batzuk ere entzuten dira, eta ez da argi gelditzen zeren arabera erabiltzen duten pertsonaia batzuek hika edo zuka. Ez litzateke txarra izango halako ekoizpen berrietan euskara arduradun zuzentzaileak kontratatuko balira —ez ditugu inoiz nahikoa goraipatuko Goenkale-n lan horretan aritu zirenak—. Euskaraz hain fikzio gutxi ikusteko aukera dagoenez, arlo guztiak ondo zaintzea merezi du. Ikusleek halako gehiago eska ditzaten, esate baterako. Dena sinesgarriago izan dadin, prefosta.

Berri on bat aipatu beharrekoa da: Eusko Jaurlaritzak diruz lagundu du euskarazko telesail digital bat. Hodeik eta Ametsek bilatzen duten gotorlekua urrun dago oraindik. Euskarazko telesail borobilik ez dugu egun, baina distopiak amesteko daude.]]>