<![CDATA[Urtzi Urkizu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 22 Sep 2019 10:55:23 +0200 hourly 1 <![CDATA[Urtzi Urkizu | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[BESAULKIA IRAULI DUEN TELEBISTA]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1968/002/001/2019-09-22/besaulkia_irauli_duen_telebista.htm Sun, 22 Sep 2019 00:00:00 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1968/002/001/2019-09-22/besaulkia_irauli_duen_telebista.htm streaming bidezko plataforma handiek. Plataforma globalek. Daudenez gain, lehiakide handiak iritsiko dira laster: Applek eta Disneyk azaroan jarriko dituzte martxan ikus-entzunezko plataforma berriak, bereziki Netflixekin eta Amazonekin lehiatzeko. 2020an, gehiago iritsiko dira: WarnerMediaren HBO Max, Quibi —gailu eramangarrien kontsumoa lehenetsiko duena—, NBC Now —Comcast komunikazio taldearena—...

«Plataformen eta edukien burbuila bat dago», baieztatu du Elena Neira Kataluniako Unibertsitate Irekiko (UOC) komunikazio ikasketetako irakasle eta GAME taldeko ikerlariak. Plataformak egiten ari diren aldaketak sakonean ikertzen dihardu, eta La otra pantalla liburuaren (UOC) egilea da. Netflixen datu batzuk eman ditu, enpresen inbertsioak testuinguruan jartzeko: munduan 151 milioi harpidedun baino gehiago ditu; harpidetza bakoitzeko hiru bezero badaude, ikusleak 453 milioi dira. Eta bakoitzak egunean bi ordu pasatzen baditu edukiak ikusten, egunean 900 milioi orduren ikustaldiak ditu Netflixek.

Euskal Herriko datuak ere esanguratsuak dira: Euskal Hedabideen Behategiaren azken urtekariaren arabera, Hego Euskal Herrian 34 urte baino gutxiago dituzten ikusleen %39rengana iristen da Netflix. Unibertsitateko ikasleen kontsumoa aztertu zuten EHUren eta EITBren arteko Applika ikerketa proiektuko kideek. 18-25 urte arteko ikasleen %47k Netflixen edukiak kontsumitu zituzten iaz. Gehienek fikzioa eta telesailak aipatzen zituzten eduki kutunen artean. Ikerketa hori egin zutenetako bat Rebeka Garai da, EITBko Audientzia Saileko arduraduna, eta, haren ustez, arreta ez da bakarrik kontsumitzaile gazteengan jarri behar. «Beste adinetan ere lupa jarri behar da, kontsumo mugimendua ez baita bakarrik publiko gazteetan gertatzen ari; beste publikoetan ere ari da gertatzen». Ikusle horietako gehienak nahi dutena nahi dutenean ikustera ohitu dira. Kontsumo eredua aldatu egin da, ikuslea ez baitago telebista kateen programatzaileen zain. Ikuslea bere tronuan dago, eskaintza zabal eta oparo batekin.

Netflix da plataformetako liderra munduan: GECA aholkularitza enpresaren datuen arabera, harpidedunen %24 dira bereak. Txinako plataformen gorakadak jaitsi du ehunekoa, baina plataforma horiek Asiako herrialdean baino ez dira ikusten. Eta, kontsumitzaileak kateatzeko, Neirak uste du filmak edo bideo laburrak baino eraginkorragoak direla telesailak: «Telesail bat ikusteak planteatzen duen kontsumo jarraituak eta errepikatuak eraginkortasun handiagoa du. Telesail original esklusiboak estreinatzeak pisua irabazi du; ospe eta prestigio handiko produktuak bihurtu dira». Netflixen kasuan, denboraldi bateko atal guztiak aldi berean estreinatzen ditu atariak, eta horrek badu bere arrazoia: Deloitte enpresaren ikerketa baten arabera,AEBetako hamar harpidedunetik zazpik telesailen maratoiak egiten dituzte.

Beste plataforma eta kate batzuek, aldiz, astean atal bat estreinatzeko ohiturari eusten diote. HBOren Game of Thrones telesaila da eskaintza horren adibide esanguratsuena: maiatzaren 19an eman zuten azkeneko atala. Egun horretan, AEBetan 19 milioi ikus-entzule izan zituen. Internet bidez milioika ikusle gehiago batu ziren gero; zain zeuden denak, estreinaldi horren zain. Antza denez, Apple eta Disney konpainien plataforma berriek ez dituzte atal guztiak batera jarriko; gehienez ere bi edo hiru atal hasteko, eta hurrengoak, astean behin.

Neiraren iritziz, telebista ez da hil. «Baina kontsumo eredu berriak eta gazteengan horrek izan duen arrakastak telebista egokitzera eraman du». Ikerlariak etorkizun iluna iragartzen dio egoera berrira egokitzen ez denari: «'Hemen eta orain' ereduan balio erantsirik eskaini gabe, ezinezkoa izango da gainditzea kontsumitzaileak nahi duena eta nahi duenean ikusteko duen erosotasuna eta erakargarritasuna».

Netflix, Amazon Prime Video, HBO, Disney+ eta Apple TV+. Gutxienez bost erraldoi horiek izango dituzte lehiakide lehendik martxan diren telebista kate jeneralistek, eta ez dute erraza izango. Neiraren arabera, telebista tradizionaleko kateek kontzientzia hartu beharko dute haien bataila beste bat dela: «Hurbiltasuneko edukietan egin beharko dute lan, ikusleekin konektatzeko, eta zukua atera beharko diote luzaroan eusteko bidea eman dienari: milaka pertsonarekin batera esperientzia bat partekatzen ari zaren emozioa, zuzenean».

Mugimenduak Europan

Ameriketako Estatu Batuetakoak dira streaming bidezko plataforma handienak. Europan indarrez sartu dira —kritikak ari dira jasotzen askotan zerga gutxi ordaintzen dituztelako—. Milioika kontsumitzaile bereganatu dituzte, eta horrek merkatuko eragile indartsuenak mugiarazi ditu: Erresuma Batuan, BBC eta ITV batu dira Britbox streaming bidezko zerbitzua sortzeko —udazken honetan jarriko dute martxan—; Frantzian, Salto plataforma jarriko dute martxan neguan France Televisions talde publikoak eta TF1 eta M6 kate pribatuek; Espainian, telebistaren merkatua kontrolatzen duten bi talde handiek (Mediaset eta Atresmedia) ordainpeko zerbitzuak abiarazi dituzte uda honetan —Mediasetek futbola du eduki izar; Atresmediak, bereziki telesailak—. Herrialdeen arteko akordioak ere iristen ari dira; esate baterako, Italiako, Frantziako eta Alemaniako telebista publikoek aliantza bat egin dute, aurrekontu handiko telesailak ekoizteko —aurrenekoa Leonardo da Vinciri buruzkoa izan da—. Eta Eskandinavian, Danimarkako, Norvegiako, Finlandiako eta Islandiako telebista publikoek Nordic 12 plataforma komuna sortu zuten iaz.

Garazi Goia Sky taldeko Negozio Garapeneko zuzendariak ondo baino hobeto ezagutzen du merkatu britainiarra, hamabost urte baitaramatza bertan lanean. Britboxek izango dituen ezaugarriak iragarri ditu: «Bereizgarritasuna eta zerbait desberdina egitea izango da Britboxeko arduradunen helburua. Hainbat edukitarako esklusibotasuna izango dute, britaniar kultura, sormena eta talentua sustatzeko helburuarekin. Beste inork ez du hori egiten hain modu argian eta zuzenduan. Bi telebista publiko handiak atzean izanda, ezin zuen bestela izan». Erresuma Batuko beste streaming zerbitzuak baino merkeagoa izango da BBC eta ITV telebistena. Edonola ere, Goiaren arabera, Erresuma Batuan ohikoa da etxe batean hiru zerbitzu egotea: Sky, Netflix eta Amazon, esaterako.

Espainiako taldeen kasuan, Garaik esan du haien xedea irabaziak lortzea baino ez dela: «Errentagarritasuna eta irabaziak lortzen jarraitu behar dute, eta eskaintzaren eta eskariaren logikari jarraituko diote. Kasu bakoitzean desberdina da nola egingo duten, baina helburu bera dute». Atresmedia irailaren 8an hasi zen bere saio batzuk Atresplayer Premium ordainpeko plataforman jartzen, irekian eman aurretik; lehen edukia telesail bat izan zen, baina entretenimenduzko saio batzuekin ere gauza bera egiten ari da. Komunikazio taldeak, halaber, Atresmedia Studios sortu zuen iaz, eta bertan ordainpeko plataformentzat telesailak ekoitzi eta grabatzeari ekin diote —aurrenekoa Alex Pina nafarrak sortutako El embarcadero izan zen, Movistar+ plataformarentzat—.

Frantziako kasuan, Delphine Ernotte France Televisions taldeko presidenteak —Baionan jaioa da— nabarmendu du hiru talde mediatikok bat egingo dutela nazioarteko eragileei aurre egiteko. Talde bakoitzak bere saio onenak jarriko ditu Salto plataforma berrian, eta horietako batzuk aurretik inon ikusi gabekoak izango dira. Frantziako Lehiakortasunaren Autoritateak abuztuan eman zion baimena plataforma martxan jartzeko eskaerari. «Frantziako ikus-entzunezko sektorean, Salto ataria aurrerapauso handia izango da», nabarmendu zuten hiru talde sustatzaileek. Plataformaren aurrekontua 50 milioi euro ingurukoa izango da aurreneko urtean.

Goiaren arabera, ikus-entzuleentzat aniztasun eta aukera asko dago gaur egun, «eta orokorrean kalitateko eduki gehiago». Denbora galdu beharrik gabe, «gomendio perfektuak» egiten asmatzea jarri du enpresen xede. «Telebista zerbitzuok bezero bakoitza ezagutzen dugula sentiaraztea lortu behar dugu. Edukiak kontsumitzeko esperientzia berri bat». Horretarako, datuak, inteligentzia artifiziala, machine learning (ikasketa automatikoa) eta ikusleen pertsonalizatzea ari dira erabiltzen enpresak.

Neirak iragarri duenez, formatu interaktiboek eta errealitate birtualak sakoneko eraldaketak ekarriko dituzte etorkizunean.

Euskal Herriko egoera

Euskal Herriko gazteek gaztelaniaz, frantsesez, ingelesez edo beste hizkuntza batzuetan kontsumitzen dituzte egunero ikus-entzunezko edukiak. Baina ez soilik gazteek: Behategiaren datuen arabera, Hego Euskal Herriko herritar guztien %19k ikusten dituzte Netflixen edukiak. Gero eta gehiago dira telebista modu tradizionalean ikusteari uzten diotenak.

Eta euskarazko edukiak salbuespenak dira plataformetan: Netflixek Loreak, Handia eta Errementari filmak jarri ditu bere katalogoan, baina telesailik ez da oraindik estreinatu plataforma handietan. Katalanez, berriz, hiru telesail daude atariaren katalogoan, eta galegoz bada beste bat.

Halaber, katalanezko edukiez —originalak, bikoiztuak ala azpidatziekin— beteta dago Filmin.cat plataforma —filmak gaztelaniaz ikusteko bertsioa ere badago—. Jaume Ripollek 2006. urtean sortu zuen Filmin, eta zinema independentearekin, autore filmekin eta Erresuma Batuko telesailekin zoko bat bilatu nahi du banatzaile erraldoien artean.

Hainbeste eskaintzaren artean, Garaik funtsezkotzat jo du aintzat hartzea produkzio sorkuntza, ikusgaitasuna eta kontsumoaren arteko lotura. «Bektore guztien pisua eta garrantzia kontuan hartzen ez badira, analisia eta diagnostikoa ez dira zuzenak izango. Kontsumoa, publikoa eta errealitatea benetan ezagutu, produkzio sorkuntza sendoa egin eta ikusgaitasuna eduki behar da». Eta euskarak ikusgaitasunean zailtasun objektibo oso sakonak dituela uste du EITBko Audientzia saileko arduradunak.

Goiaren iritziz, ezinezkoa da EITB plataformen ordezkatzailea izatea. «Euskal Herriko audientziek zer nahi duten ulertzea ezinbestekoa da gaur, datorren urtean eta hamar urte barru». Marka edo talde bakoitzak duen helburua eta norabidea argi izan behar dira, Sky taldeko buruaren iritziz. «Nora iritsi nahi dugu bost edo hamar urte barru? Hori jakiten dugunean, orduan hasiko gara ondorioztatzen produktu bakoitza edo zerbitzua nolakoa izango den». Euskal Herriari begira, funtsezko galderak utzi ditu mahai gainean: «Zer estrategia dago bikoizketarako? Zer marka erabiliko dugu? Pertsonalizatzea nola garatuko dugu, zer plataformarekin? Eta noizko egingo dugu lehenengo fasea datuetan oinarrituriko produktu minimo bat edukitzeko?».

Datozen hilabeteetan, EITBk nahieran zerbitzu berria jarriko du martxan. Lehen fasean, ez du kontsumitzaileen erregistro daturik jasoko, eta zerbitzua, orain bezala, ez da euskara hutsean izango. Gaur egungo burbuilaren erdian, ez da nolanahikoa euskarazko eskaintzek toki bat egiteko daukaten erronka.]]>
<![CDATA[Ezkutalekuan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1949/037/001/2019-09-22/ezkutalekuan.htm Sun, 22 Sep 2019 00:00:00 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1949/037/001/2019-09-22/ezkutalekuan.htm
Alejandro Amenabarren Mientras dure la guerra-n, Miguel Unamuno eta Franco dira protagonista nagusiak: kontraesanez betetako pertsona edadetu bat da Bilboko idazlea —Karra Elejaldek txukun samar haragitzen du—. Handik pasatzen zen gizagaixo bat ematen du Francisco Franco Bahamonde galiziarrak. Mahaian ukabilkadak ematen ditu Millan-Astray faxistak, eta haren erritmora doaz Errepublikaren kontrako tropak. «Gora heriotza!». Kontakizun narratiboan nahia eta ezina antzematen dira, zoritxarrez, Amenabarren zintan. Eta hotz uzten du.

Memoria historikoaren gaineko interpretazioetan sartu gabe, alor zinematografikoan askoz gehiago konbentzitzen du La trinchera infinita pelikulak. Jon Garañok, Aitor Arregik eta Jose Mari Goenagak zuzendutako lana harribitxi bat da, askotariko arrazoiengatik. Pertsona anonimo batzuekiko hurbilketan, ederki doaz protagonistak marrazten. Nahiko bizkor sentitzen da soinuak duen garrantzia: Xanti Salvadorrek egindako lanik gabe zaila da pelikularen osotasuna ulertzea. Izan ere, etxean ezkutatuta dago satorra, emaztea zaindari duela, eta etxeko atearen atarian entzuten diren ahots eta soinu guztiak narrazioaren funtsezko osagaiak dira.

Pelikulak ematen duen begiradan erakargarria den beste osagai bat da kamera satorraren ezkutalekuan jartzea. Toki horretatik begiratzea etxean daudenei: bai emazteari, bai iristen diren beste pertsonaiei. Ezkutalekuan sentitzen da ikuslea zenbaitetan, denborak aurrera egiten du, gertakizunak egon badaude, eta txoko horretatik behatzen da bizitzaren joan-etorria. Horrela, 33 urtez. Eta, urte horietan guztietan, satorraren eta bere bikotekidearen artean dagoen harremana da pelikularen gako mamitsu bat. Belen Cuestak egiten duen interpretazioa marko batean jartzeko modukoa da. Marko hori ispilu bat izan daiteke. Eta ispilu horren aurrean, 36ko gerra eta gerraostea sufritu zuten Euskal Herriko emakume asko ere bai. Gurean oso ondo ulertuko den Andaluziako istorio bat baita La trinchera infinita-rena.]]>
<![CDATA[Juanmiren begirada gogoan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1997/030/001/2019-09-21/juanmiren_begirada_gogoan.htm Sat, 21 Sep 2019 00:00:00 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1997/030/001/2019-09-21/juanmiren_begirada_gogoan.htm
Baina Juanmi ez zen kopuruez kezkatzen, gizakien benetako arazoez eta sentimenduez baizik. Sos gutxirekin egindako zinema zen harena, ia beti gizarte gaiei lotua, urtez urte ahotsik gabekoei ahotsa ematen ziena. Filosofia horrekin bat egiten du guztiz haren azkeneko lanak: Paseko txoriak. Gaur eta bihar proiektatuko dute Zinemaldian dokumentala, baina, zoritxarrez, ezingo dugu Juanmi bertan ikusi. Egunotan, Kursaalaren bueltan, lehen zubia zeharkatzen dugunean, eta Antzoki Zaharraren edo Principeko ilaratan, ezingo dugu aurrez aurre Juanmi agurtu. Baina gogoratuko dugu Juanmiren begirada, nola heltzen zien gaiei, eskaintzen zien arreta eta begirunea. Azkeneko hamarkada Donostiako Zinemaldian ezingo litzateke ulertu Juanmiren ikuspuntua aintzat hartu gabe.

Afrikatik Irunera (Gipuzkoa) iritsitako errefuxiatuak eta harrera taldekoek egindako lana azaltzen dira Paseko txoriak dokumentalean. Zinez hunkigarria da, moralkeriariarik gabea eta leziorik emateko asmorik gabea.

Ildo berean doa Helena Tabernak zuzendutako Varados dokumentala ere —Zinemiraren hasierako galan estreinatu dute—. Grezian egoera zailetan bizi diren errefuxiatu batzuen egunerokotasuna ikusten da filmean. Ageri dira kozinatzen, solasean, musika entzuten, bikotekideari telefonoz faltan botatzen dituztela esaten. «Borrokan jarraitu behar da», esan du itsasertzean Kamerungo Leonie Amang errefuxiatuak. Ez dira hitz hutsalak. Guk ere jarraitu behar dugu borrokan: gertukoengandik, euskararengatik... Pelikulen esentziatik ikasiz, pertsona hobeak izaten saiatuz. Juanmik erakutsi ziguna ahaztu gabe, ahal bada.]]>
<![CDATA[Iragarkietan ez dago orekarik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1944/041/001/2019-09-15/iragarkietan_ez_dago_orekarik.htm Sun, 15 Sep 2019 00:00:00 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1944/041/001/2019-09-15/iragarkietan_ez_dago_orekarik.htm
Orotara, Generalitateak iragarki instituzionaletan iaz inbertitu zituen 32,4 milioi euroetatik 4,7 Godo taldearentzat izan ziren. Kontuan izan behar da inoiz baino diru gehiago gastatu duela Kataluniako Gobernuak alor horretan. Krisialdiaren aurreko urteetan baino sos gehiago, eta datu hori aipagarritzat jo dute Kataluniako hainbat hedabidetan. ERC alderdiaren esku dago Zabalkunde eta Herritarren Arreta Idazkaritza, eta sail hori arduratzen da iragarki instituzionalen banaketaz.

La Vanguardia egunkaria argitaratzen du Godo komunikazio taldeak, eta 2.657.244 euro jaso zituen iaz iragarki instituzionalen bitartez. Beste egunkariek baino askoz gehiago: Punt Avui-k 1.356.814 euro jaso zituen; El Periódico-k, 1.001.185 euro; eta Ara-k, 600.980.

Kirol kazetaritzan ere Godo taldeak eramaten ditu sos gehien publizitate instituzionalari esker: El Mundo Deportivo-k 182.398 euro jaso zituen; Sport-ek 119.617 euro; eta Esportiu-k (hiruretatik katalanez argitaratzen den bakarra), 70.449.

Telebistaren alorra ez da salbuespena: Godo taldeko 8TV kateak 599.635 euro jaso zituen iaz publizitate instituzionalaren bidez. TVCk baino gehiago, eta El Punt Avui egunkariaren telebistak jasotzen duena halako bi baino gehiago.

Digitaletan, 'Nació Digital'

Prentsa digitalari dagokionez, bi hedabide ageri dira onuradun nagusi gisa: Nacio Digital eta El Nacional. Aurrenekoak orotara 566.777 euro jaso zituen iaz iragarki instituzionalei esker: horietatik 317.461 webgunean gobernuak jarritako iragarkiengatik, beste 55.505 Adolescents.cat kanalean, 24.879 Catorze kultur kanalean, eta 149.2000 eMercat webgunean. 2018. urteko irakurle datuen arabera, Nacio Digital hedabide digitala 20. tokian dago.

El Nacional hedabide digitalak 507.276 euro jaso zituen; horietatik 408.686 atari nagusian, 61.462 En Blau kanalean, eta beste 37.127 Llança gehigarrian.

Bi hedabide digital horien ostean, paperezko edizioa duten egunkarietan jartzen dituzte Interneteko iragarki publiko gehienak: La Vanguardia-ren webguneak 379.666 euro jaso zituen; Ara.cat atariak, 343.352; PuntAvui.cat-ek 166, 171; eta ElPeriodico.com-ek, 110.135. Azkeneko bi horien kopurua gainditzen du TV3 telebista publikoaren webguneak jasotzen duenak: 191.822 euro.

Aldiz, oso errotuta dauden katalanezko bi webgune digitalentzat askoz diru gutxiago iristen da Generalitateko iragarkien bidez: El Mon-i 77.740 euro, eta Vilaweb -i, 65.420. Iritzi ikerketaz arduratzen den CEO Kataluniako zentroaren arabera, Vilaweb da katalanezko hedabide digitalen artean bigarrena irakurle kopuruari dagokionez. Baina hori ez da gero islatuta gelditzen publizitate instituzionalaren banaketan.

Aipagarria da, halaber, 2017tik 2018ra prentsa digitaleko hedabide batzuek izan duten igoera: La Vanguardia-ren edizio digitalak %53 sos gehiago jaso zituen iaz duela bi urte baino, eta Nacio Digital-ek, %36 gehiago. Aldiz, urte batetik bestera beherakada nabarmena izan du Larepublica.cat hedabide digitalak —lehen, Directe.cat zen—: iragarkietan jasotakoa 59.854 eurotik 23.818 eurora pasatu da.

Irratietan, RAC1 da —Godo taldekoa hori ere— nabarmen diru gehien jasotzen duena: 1.429.254 euro. Oso urrun dago, bigarren tokian, Flaixbac irratia: 449.425 euro. Catalunya Radio publikoak 261.678 euro jasotzen ditu. ]]>
<![CDATA[Gazteak dauden tokira jo dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1862/033/001/2019-09-14/gazteak_dauden_tokira_jo_dute.htm Sat, 14 Sep 2019 00:00:00 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1862/033/001/2019-09-14/gazteak_dauden_tokira_jo_dute.htm podcast-ak ekoizteari ekin dio berriki.

Lamarkak nabarmendu du «oso landuak» direla egiten hasi diren podcast-ak. Guztiek musika dute ardatz, baina askotariko ertzei heldu diete. «Abiapuntua da erreportaje bereziak egitea. Interesgarriak, aktualitateari lotuak beti, baina atenporalak». Erreportaje horiek lehenbizi Dida, GU eta Baldean irratsaioetan ematen dituzte, eta sarean zabaltzen dituzte gero. Besteak beste, Kortatu taldearen duela 35 urteko lehen kontzertuei buruzkoa, Amy Winehouse musikariaren heriotzaren ingurukoa eta Berri Txarrak taldearen gainekoa daude entzungai. Ainhoa Vitoria esataria da Gazteako podcast-en arduraduna.

Gazteako koordinatzaileari iruditzen zaio asko dutela egiteko: «Sakelako telefonorako jauzia egin genuen, baina eduki onak landu behar ditugu, hainbat plataformatara egokitu; nabigazio esperientzia erraza eta aberasgarria ere eskaini behar diegu entzuleei, batez ere kontuan izanda sakelakoan kontsumituko dela gero eta gehiago».

Sare sozialetako estrategia

Lamarkak oso argi du leiho bakoitzak bere eduki egokituak eta moldatuak behar dituela. «Sare sozialetan edo webgunean plus bat eskaini behar duzu, zure ildo editorialarekin eta irratiaren senarekin bat datorrena». Gazteako koordinatzaileak ohartarazi du sare sozialek ezin dutela izan publizitatea edo promozioa egiteko kanalak. «Eduki propioak behar dituzte, eta Gaztea marka sendotzea dute helburu». Sare sozial bakoitza zaintzea funtsezkotzat jo du.

Gazteak webgunerako edo Facebook-erako bideoklipak egiten ditu tarteka; B Aldea saiorako egindako bideoetan, argiztapena eta audioa arretaz zaintzen dituzte. «Edonola ere, entretenimenduari begira formatu txikiko edukiak banatzen bizkorrak behar dugu izan, irratiaren esentzia bat-batekotasuna baita». Instagramen 16.000 jarraitzailera iristeko zorian da Gaztea. «Instagram eta euskaraz izanik, ez da marka makala», uste du Lamarkak. Datu esanguratsutzat jo du BBC Radio 1 irratiak jada Youtuben audientzia handiagoa duela irrati tradizionalean baino. «Egokitu beharra erakusten du horrek».]]>
<![CDATA[Caroline Muscat, Phan Doan Trang eta Eman al Nafjan saritu dituzte]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1860/034/002/2019-09-13/caroline_muscat_phan_doan_trang_eta_eman_al_nafjan_saritu_dituzte.htm Fri, 13 Sep 2019 00:00:00 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1860/034/002/2019-09-13/caroline_muscat_phan_doan_trang_eta_eman_al_nafjan_saritu_dituzte.htm
Ausardiaren Sariaren bidez, Mugarik Gabeko Kazetariek komunikabide bati, erakunde bati edo kazetari bati aitortzen diote kazetaritzaren defentsan egindako ahalegina. Al Nafjan kazetaria emakumeen eskubideen defentsan aritu da azkeneko urteetan, eta SaudiWoman.me webgunearen sortzailea da. Hainbat kanpaina sustatu ditu Saudi Arabian emakumeek autoak gidatzeko eskubidea izan dezaten. Iazko maiatzean atxilotu egin zuten, emakumeen eskubideen alde borrokan ari diren beste aktibista batzuekin batera. «Segurtasun nazionalaren aurka jardutea» eta «atzerriko entitateekin harreman susmagarriak izatea» leporatzen diote, eta hogei urteko espetxe zigorra jasotzeko arriskuan da. Martxoan 28tik, behin-behinean aske dago.

Maltako ustelkeria argitara

Kazetaritzaren Independentziaren Sariaren bidez, bestalde, presio ekonomiko, politiko eta erlijiosoei erresistentzia erakusten dioten kazetarien lana aitortzen dute. Aurten, Maltako Caroline Muscatentzat izan da sari hori. Daphne Caruana Galizia kazetariaren hilketaren ostean, Muscaten The Shift News hedabide digitala sortu zuen, ikerketa lanak plazaratzeko asmoz. Maltako ustelkeria auziak eta prentsa askatasunarekin lotutako erreportajeak argitaratu dituzte bertan. Erresuma Batuko Henley & Partnerts enpresarekin lotutako edukiak kentzeko agindua jaso izan du webguneak, baina Muscatek uko egin dio horri.

Kazetaritzako Eraginaren Saria Vietnamgo Pham Doan Trangentzat izan da. Blogari arrakastatsua eta Luat Khoa aldizkari digitalaren sortzailea ere bada kazetari hori. Gaur egun, The vietnamese aldizkariko erredakzioburua da. Bi aldizkari horietan, ahalegin berezia egiten dute irakurleek Vietnamgo legeak ondo ezagutu ditzaten, eta, modu horretan, haien eskubideak zein diren jakin dezaten. Kazetari vietnamdarrak hainbat liburu idatzi ditu, eta horietako batek eragin handia izan du LGBT kolektiboaren eskubideen aurrerapausoetan.]]>
<![CDATA[Datorren astean hasiko dute LTDko frekuentzien aldaketa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1855/034/001/2019-09-13/datorren_astean_hasiko_dute_ltdko_frekuentzien_aldaketa.htm Fri, 13 Sep 2019 00:00:00 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1855/034/001/2019-09-13/datorren_astean_hasiko_dute_ltdko_frekuentzien_aldaketa.htm
Prozesu horrek ez du eragingo telebista katerik desagertzea edo berririk agertzea. Soilik frekuentziak tokiz aldatuko dira, eta LTDko deskodetzaile zaharrak lehen bezala erabili ahalko dira. Etxe gehienetako kontsumitzaileek, edonola ere, telebista aparatuetako kanalak berriro sintonizatu beharko dituzte.

Antenak egokitzeko, Espainiako Ministroen Kontseiluak dekretu bat onartu zuen ekainean, 145 milioi euroren laguntzak emateko. Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako etxe komunitateetan laguntza horiek eskatu ditzakete -104,3 eta 677,95 euro artekoak dira-.

Antonio Fernandez-Paniagua Espainiako Ekonomia ministerioko ordezkariak gogorarazi du 2015ean egin zen prozesuaren antzekoa izango dela oraingoa, Europak hala aginduta.]]>
<![CDATA[Datorren astean hasiko dute LTDko frekuentzien aldaketa Hego Euskal Herrian]]> https://www.berria.eus/albisteak/171009/datorren_astean_hasiko_dute_ltdko_frekuentzien_aldaketa_hego_euskal_herrian.htm Thu, 12 Sep 2019 09:49:35 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/albisteak/171009/datorren_astean_hasiko_dute_ltdko_frekuentzien_aldaketa_hego_euskal_herrian.htm «Bigarren dibidendu digitala» deitu dutenaren testuinguruan aldatu behar dira frekuentziak, 5G teknologiaren zabalpenean tokia egiteko. Prozesu horrek ez du eragingo telebista katerik desagertzea edo berririk agertzea. Soilik frekuentziak tokiz aldatuko dira, eta LTDko deskodetzaile zaharrak lehen bezala erabili ahalko dira. Etxe gehienetako kontsumitzaileek, edonola ere, telebista aparailuetako kanalak berriro sintonizatu beharko dituzte. Halaber, komunitate bakoitzak kontsultatu beharko du antenista teknikaria eraikineko antenan egokitzapena egin behar duen ala ez. Antenen egokitzapenetarako, Espainiako Ministroen Kontseiluak dekretu bat onartu zuen ekainean, 145 milioi euroko laguntzak emateko. Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako etxe komunitateetan laguntza horiek eskatu ditzakete -104,3 eta 677,95 euro artekoak dira-. Antonio Fernandez-Paniagua Espainiako Ekonomia Ministerioko ordezkariak Bilbon egindako agerraldi batean gogorarazi du 2015ean egin zen prozesuaren antzekoa izango dela oraingoa, Europak hala aginduta.]]> <![CDATA[«Gasteizen luzarorako gelditzea da gure asmoa»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/033/001/2019-09-12/gasteizen_luzarorako_gelditzea_da_gure_asmoa.htm Thu, 12 Sep 2019 00:00:00 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1857/033/001/2019-09-12/gasteizen_luzarorako_gelditzea_da_gure_asmoa.htm Gran Hermano saioa.

Animaziozko proiektuak ari zarete garatzen Gasteizko egoitza berrian. Nolako apustua da?

Animearekin bide bat hasi genuen, eta aitzindariak izan gara Espainian. Rubius youtuberra izan dugu bidelagun Virtual hero saioan, eta bigarren denboraldia egin dugu aurten. Apustu horretan sakondu nahi genuen: Gasteizen talentu asko daude alor horretan aritzeko, eta horrek eraman gaitu hirian egoitza zabaltzera. Bertan, Laura Gallegoren Memorias de Idhún ari gara animera egokitzen. Proiektu asko garatuko ditugu Gasteizen.

Nolako akordioa itxi duzue Arabako Diputazioarekin?

Erraztasun asko eman dizkigute Gasteizen martxan jartzeko. Eztabaidaezina da animazioa egiteko estudioa Gasteizen jarri behar genuela. Oso pozik gaude. Araban harrobi handia dago: Maite Ruiz de Austrik zuzentzen du lehen proiektua, eta estudioan hamabi lagun ari dira lanean.

Cornelia Funke idazlearen Young Werewolf liburuaren eskubideak erosi dituzue.

Bai, proiektu zoragarria da, eta plataforma askori aurkeztuko diogu. Disneyn lanean aritutako profesional bat lotu dugu: Raul Garcia. Sortzaile bikainekin bat egitea da gure asmoa.

Iragarri berri duzu Amazonentzako saio bat egingo duzuela. Zer formatu izango da?

Gure ekoiztetxeak sortutako formatu propio bat da, eta Amazonek mundu osoan zabaltzeko erosi du. Abenturazko reality bat izango da. Amazonekin beste proiektu batzuetan ere ari gara lanean, baina reality hori da handiena.

Zer moduz doaz harremanak streaming bidezko plataforma handiekin?

Oso ondo, harremana bikaina da. Plataformek sektorea aldatuko dutela esaten da, baina aldaketa eman da jada. Gurea bezalako ekoiztetxeentzat bedeinkapen bat da bezero berriak izatea. Gainera, mundu osoan ikusleak edukitzea pizgarria da guretzat.

Egoera berria mesedegarria da zuentzat?

Bai; batez ere, gureak bezala sormen propioaren aldeko apustua egiten duen ekoiztetxe batentzat.

Enpresaren irudi korporatiboa aldatu duzue. Zergatik?

Errealitate berriaren isla da. Gero eta bezero gehiagorentzat egiten dugu lan, ekoizpen moduak desberdinak dira, eta egokitu egin gara horretara. Irudia sinplea da, baina aldiro egokitu egingo da formatu bakoitzera.

Epe luzera begira, zer bide egin nahiko zenukete?

Epe luzerako plan bat badaukagu, baina gaur egiten dugun orok markatuko du hori. Sormen propioaren alde egin nahi dugu apustu. Fikzioan hazten jarraitu nahiko genuke; horren adibide gisa, Javier Sierraren El fuego invisible eleberrian oinarritutako telesail bat egingo dugu.

Gasteizen egoitza izanik, ba al duzue asmorik animazioa euskaraz egiteko?

Gasteizen luzarorako gelditzea da gure asmoa, eta etorkizuneko planen artean s ar daiteke. Oraintxe, proiektu oso handitan ari gara lanean, baina ez dugu baztertzen euskarazko proiektuak garatzea. Istorio on bat ona da, hizkuntza bat ala bestea izan.

Zuen saiorik arrakastatsuenetako bat itzuli zen atzo gauean Tele5ra: Gran Hermano VIP. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan sekulako ikusle datuak lortzen ditu. Zein da horren gakoa?

Arrakastaren gakoa euskal ikus-entzuleen irizpide ona da. Argi daukat hori. Gala bakoitzaren ostean, erkidego batzuetako datuak ikaragarriak izaten dira. Hogei urte dira Gran Hermano egiten ari garena, 27 edizio grabatu ditugu jada, eta luxu bat da. Denboraldi bakoitza hasten dugunean, ikusleek itxaroten dugunari erantzuten saiatzen gara. Hainbeste urtean iraun duen beste fenomenorik ez dago munduan: bakana da Gran Hermano.]]>
<![CDATA[TV3 kateak 5G teknologia erabiliz emango du Diadako manifestazioa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1860/036/002/2019-09-11/tv3_kateak_5g_teknologia_erabiliz_emango_du_diadako_manifestazioa.htm Wed, 11 Sep 2019 00:00:00 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1860/036/002/2019-09-11/tv3_kateak_5g_teknologia_erabiliz_emango_du_diadako_manifestazioa.htm
TV3eko lantalde bat Bartzelonako Espainia plazan ibiliko da gaur arratsaldean, eta berriemaile bakoitzak 5Gko telefono inteligente bat izango du. Manifestarien ikuspuntua jasoko dute, eta haien irudiaren konexioa ez dute bide tradizionaletatik egingo, baizik eta Vodafoneren 5G sarearen bitartez. Horrez gain, kamera bat Catalonia Plaza hoteleko logela batean jarriko dute. Kamera hori TV3eko egoitzarekin egongo da konektatuta, Samsung 5G terminal baten bitartez, eta backup-eko zuntz optikoa izango du. TV3en arabera, «paradigma aldaketa» ekarriko du horrek, orain arte emankizunetan zuntz optikoa erabili baitute lehen lotura moduan, eta sare mugikorra bigarren lotura gisa.

TV3 eta 3/24 kateek 16:00etatik 21:00etara emango dute Especial manifestació 11-S saio berezia. Gero, 21:00etan, albistegia iritsiko da, eta Diadan jarriko dute arreta.

Kataluniako kate publikoaren arabera, 5G teknologiaren bidez manifestazio handi bateko irudiak igortzeak kalitatea bermatuko du. «Bideo profesionalerako konexio baterako kalitatea ziurtatua egongo da», iragarri du TV3ek.

4Garen aldean, 5G teknologiak banda zabalera handia ahalbidetzen du, baita datuen transmisioaren abiadura nabarmen bizkortzea ere. Horri esker, aukera berriak sortuko dira zuzeneko emankizunen errealizazioan, edukietan eta beste arlo tekniko eta profesional batzuetan. Izan ere, kazetari batek telefono inteligente bat eta telefonoa egonkortzeko euskarri bat baino ez ditu beharko irudi eta soinu seinalea bidaltzeko. «Horrek mugimendu autonomia handia emango dio kazetariari, eta emanaldia hurbilagoa bihurtuko du», dio TV3ek.

Saio berezia Hamaikan

TV3en ez ezik, Hamaika telebistan ere ikusi ahalko da gaur arratsaldean Bartzelonako manifestazioa. Beñat Zarrabeitiak aurkeztuko du saio berezia, 17:00etatik 19:00etara. Solaskideen artean, besteak beste, Elsa Pamparacuatro analista politikoa eta Gorka Mostajo EGIko kidea egongo dira. TV3eko irudiak emango dituzte.

ETB1eko Ahoz aho saioan ere manifestazioko irudiak eskainiko dituzte. Eli Zunzunegi eta Olatz Simon berriemaileekin batera, Bartzelonan Ander Errasti filosofia politikoko doktorea arituko da analista gisa. Bilbon, EITBko platoan, solaskideak Iñaki Galdos, Galder del Campo eta Itziar Nogueras izango dira.]]>
<![CDATA[Hedabide publikoek ez dituzte ikasketa baxukoak eta gazteak biltzen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1855/036/001/2019-09-11/hedabide_publikoek_ez_dituzte_ikasketa_baxukoak_eta_gazteak_biltzen.htm Wed, 11 Sep 2019 00:00:00 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1855/036/001/2019-09-11/hedabide_publikoek_ez_dituzte_ikasketa_baxukoak_eta_gazteak_biltzen.htm
«Herrialde askotako komunikabide publikoak albiste zerbitzu ia unibertsal bat eskaintzeko anbiziotik urrun gelditzen dira», ondorioztatu dute ikerlariek. Zortzi estatutako hedabideak aztertu dituzte ikerketarako. Ondorioztatu dute irrati eta telebista publikoen egiturazko gainbehera saihetsezina dela. Eta, gainera, haien informazio zerbitzuen zabalpena txikiagoa dela Interneten kanal tradizionaletan baino.

Reuters institutuaren arabera, hedabide publikoen hartzaileak gero eta zaharragoak dira: gutxienez erdiek 55 urte baino gehiago dituzte. Ikerketan jaso dutenez, ikasketa maila altuenak dituzten herritarrak erakartzen dituzte gehien hedabide publikoetako albistegiek. Aldiz, ikasketa baxuak dituztenek gutxiago ikusten dituzte. «Hedabide publikoak herritarren gehiengoarentzat garrantzi gabekoak bihurtzeko zorian daude».]]>
<![CDATA[Aurkezleak mantendu eta platoak berritu dituzte ETBko albistegiek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1862/036/001/2019-09-10/aurkezleak_mantendu_eta_platoak_berritu_dituzte_etbko_albistegiek.htm Tue, 10 Sep 2019 00:00:00 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1862/036/001/2019-09-10/aurkezleak_mantendu_eta_platoak_berritu_dituzte_etbko_albistegiek.htm
Platoen itxura berritu den arren, aurkezle nagusien artean ez da aldaketa nabarmenik izango: ETB1eko Egun On Euskadi saioa Iban Garatek aurkeztuko du goizero; eguerdian, Xabier Usabiagak emango ditu 14:00etako albisteak; eta Yerai Diaz Ikaran ariko da aurkezle 20:00etako Gaur Egun-en. Asteburuetan, Jonan Apaolaza izango da albistegi guztien kontatzailea ETB1en.

ETB2n ere iazko aurkezle gehienek jarraituko dute: astegunetan, Africa Baetak aurkeztuko du 15:00etako Teleberri, eta Juan Carlos Etxeberriak, 21:00etakoa. Larunbateko Teleberri Estibaliz Ruiz de Azuak gidatuko du, eta igandekoa, Xabier Garcia Ramsdenek.

Kiroletan, Jon Balentziagak eta Ana Ramosek aurkeztuko dute Gaur Egun Kirolak. Eta Jose Ituartek eta Sara Gandarak, Teleberri Kirolak. Ana Ramosek Helmuga kirol saio berria aurkeztuko du igandetan, 11:30ean.

Eguraldiaren tartea Andoni Aizpuruk aurkeztuko du euskaraz astegunetan, eta Ana Urrutiak gaztelaniaz. Asteburuetan, June Ansoleagak hartuko die erreleboa. Zuriñe Zulaika da eguraldiaren informazioaren arduraduna.

«Zazpi urtez lider»

ETBren arabera, Euskal Telebistako albistegiak zazpi urtez izan dira «lider» —batez beste %18,9ko ikusle kuota dute—. Datu hori emateko orduan, ETB1eko eta ETB2ko ikusleak batu dituzte, baina alde handia dago euskarazko eta gaztelaniazko ikusle kopuruen artean: ETB2ko Teleberri-k %16,4ko ikusle kuota du, ETB1eko Gaur Egun-ek baino ia hamalau puntu gehiago. Euskarazko albistegiak %2,5eko batez besteko ikusle kuota du —euskaldunen artean %8,2koa—.

Ahoz aho arratsaldetako ETB1eko saioak ere atzo hasi zuen denboraldia. Amaia Cayerok eta Ilaski Serranok jarraituko dute aurkezle lanetan, 16:00etatik 18:00etara. Aldiz, Ahoz aho+ gaueko saioak ez du aurten jarraituko. Saioa Martijak aurkeztu zuen programa hori aurreko denboraldian, baina astearte gauetan ordutegi horretan Egunak egin du Klaudio Landaren saioa emango du ETB1ek.

ETBren euskarazko goizetako informazio saioa albistegietako lantaldeak egiten du. Gaztelaniazko En Jake saioa, aldiz, ekoiztetxe pribatu batek egiten du; bosgarren denboraldia du aurten.

360º ikerketa kazetaritzako saioa ere ekoiztetxe batek egiten du, eta hilaren 22an hasiko du denboraldi berria.]]>
<![CDATA[Fikzioak Atresplayer Premium plataforman, Antena3en aurretik]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1949/027/001/2019-09-08/fikzioak_atresplayer_premium_plataforman_antena3en_aurretik.htm Sun, 08 Sep 2019 00:00:00 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1949/027/001/2019-09-08/fikzioak_atresplayer_premium_plataforman_antena3en_aurretik.htm Toy Boy telesaila ikusi ahalko dute, beste inork baino lehenago, iragarkirik gabe. Igandero jarriko dute atal berri bat. Eta Antena3ek aurrerago emango ditu, irekian.

Thriller erotiko bat da Toy Boy. Pertsonaia protagonistak Eguzkiaren Kostako (Malaga, Espainia) striper batzuk dira. Iñaki Merceroren eta Javier Quintasen zuzendaritzapean arituko dira Jesus Mosquera, Cristina Castaño eta Maria Pedraza aktoreak. Baita Pedro Casablanc, Maria Pujalte, Elisa Matilla eta Alex Gadea ere.

Sortzaile eta ekoizleak Cesar Benitez, Juan Carlos Cueto eta Rocio Martinez dira. Fikzioa Plano a Plano ekoiztetxearena da (Allí abajo).

Gasteizko FesTVal jaialdian aurkeztu zuten herenegun Toy Boy. Benitezek esan zuen proiektu «oso pertsonala» dela: «Rolen aldaketa bat dago istorioan: normalean, gizonek jokatzen dituzten pertsonaiak emakumezkoek jokatzen dituzte, eta alderantziz». Emakumeek izango dute boterea, eta gizonak «objektu gisa» azalduko dira. Telesailean, maitasunaz, adiskidetasunaz eta botereaz hitz egiten dela iragarri du ekoizleak.

'El nudo', 'Veneno'...

Atresplayer Premium ordainpeko plataforman estreinatuko dute El nudo telesaila ere. Gasteizen egin dute aurkezpena asteon, baina ez dute zehaztu estreinaldi eguna. Argentinako Amar después de amar fikzioaren egokitzapen bat da, eta bi bikoteren istorioa kontatzen du: patuaren biktima dira guztiak, eta debekatutako maitasun bat bizi izateko gurutzatuko dira. Aktore protagonistak Natalia Verbeke, Cristina Plazas, Miquel Fernandez eta Oriol Tarrason dira. Zuzendaria, berriz, Jordi Frades da —iaz La catedral del mar zuzendu zuen Atresmediarentzat, eta, aurretik, TVErentzat Isabel eta 14 de abril. La República zuzendu zituen—. Iragarri duenez, thriller arin bat izango da. «Ikuslea hunkitu egingo da, sufritu egingo du, eta, tarteka, barre ere egingo du», gaineratu du.

Ordainpeko plataformak egun gutxi barru estreinatuko du, halaber, Veneno saioa. Cristina Ortiz La Veneno-ri buruzko biopic bat izango da. Ortiz prostituta, modeloa eta Esta noche cruzamos el Mississipi saioko izarretako bat izan zen. Javier Ambrossik eta Javier Calvok —Paquita Salas-en egileak— zuzenduko dute telesail hori. Cuatro bodas y un funeral komedia erromantikoa ere jarriko du plataformak, irekian eman aurretik.]]>
<![CDATA[Sagardo putzu handi bat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1960/040/001/2019-09-08/sagardo_putzu_handi_bat.htm Sun, 08 Sep 2019 00:00:00 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1960/040/001/2019-09-08/sagardo_putzu_handi_bat.htm
Amaia Izpizuak egin ditu edalontzia hegan gertu ikusi duen kuadrillaren bozeramaile lanak: «Itzela iruditzen zait hainbeste sagardo dastatu ahal izatea. Bertako sagardoa zaindu behar dugu, gure altxorra da». Adunako (Gipuzkoa) Zabala sagardotegiko Luis Zabalak aipatu duenez, bakoitzak hamabi botilako hamazazpi kaxa eraman ditu. «Sagardo putzu handi bat da hau», biribildu du. Antolatzaileen arabera, 8.000 botila inguru izan dira. Beraz, baten batek eraman ditu gehiago.

Sagardotegi horietako mordoxka ezagutzen ditu Mitsuhiro Okuda japoniarrak. Bost urte daramatza Donostian bizitzen, eta, azken denboraldian, 22 sagardotegitara joan zen; «maite dut sagardoa». Hanburgoko (Alemania) Uwe Wieschowski turista ere pozez zoratzen dago: «Atzo gauean sagardo asko edan genuen. Euskal Herria zoragarria da, bakana». Tokiko bertako askorentzat ere hitzordu berezia da sagardo eguna. «Urtero etortzen gara, bai hona bai Usurbilera [Gipuzkoa]», esan du Patxi Soloresek. Juanma Gomez eta Vivian Oliveira gustura daude, mokadu bat jaten. «Oso ondo dago antolatuta», gaineratu du Oliveirak.

Goizak aurrera egin ahala, plaza gero eta beteago dago. «Giro ona dago, eta gu saiatuko gara giro ona jartzen», esan du Aitor Bereziartua sagardogileak. «Gaurko eguraldiarekin, eguna paregabe doa», aipatu du Joseba Aburuza sagardogileak. «Hemengo sagarrarekin egindako sagardoa daukagu, gainera».

Lizeaga eta Otegi

Herritarrak sagardoa dastatzen eta mokaduak jaten ari diren bitartean, trikiti doinuak entzuten dira. Urtero, sagardogileren bat omentzen dute, eta, aurten, Lizeaga sagardotegiko Joxe Mari eta Gabriel Lizeaga eta Otegi sagardotegiko Joxe Mari Otegi izan dira omenduak. Hainbat erakunde publikotako ordezkariak daude oholtza gainean. Eta guztiek, behean edalontziarekin daudenekin batera, «Gora Gipuzkoako sagardo berria!» oihukatu dute. Maialen Lujanbiok eta Aitor Mendiluzek bertso pare bat kantatu diete sagardogileei, eta, horren aurretik, Mendiluzek aitortu du «lagunartean biltzeko aitzakia polit bat» dela sagardoa.

«Sozializazio modu bat da hau», nabarmendu du, era berean, Astarbe sagardotegiko Joseba Astarbek. «Gero, bazkari ederra daukagu sagardogile guztiok elkarte batean». Zubietako (Donostia) Astiazaran sagardotegiko Jon Astarbek gogorarazi du egun politak direla irailaren hasierakoak Gipuzkoako hiriburuan: «Euskal kulturaren bi parte dauzkagu hemen: sagardoa eta estropadak». Kontxako Banderaren bigarren eguna da gaur. Aurreko urteetan lehen asteburuan egokitu da Sagardo Eguna: aurten, bigarrenean. Faktoreen ordenak ez du produktua aldatu, ordea. Sagardoa gustagarria izan da, bai bertakoentzat bai kanpokoentzat. «Kanpoko jendearentzat polita da. Bertakoentzat, zer esanik ez», esan du Izpizuak, hegan egin duen edalontziari begira. Pixkanaka, sagardo putzuan erori da haren kuadrilla osoa.]]>
<![CDATA[Alardean girotutako telesail labur bat egingo du ETBk]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1861/021/001/2019-09-07/alardean_girotutako_telesail_labur_bat_egingo_du_etbk.htm Sat, 07 Sep 2019 00:00:00 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1861/021/001/2019-09-07/alardean_girotutako_telesail_labur_bat_egingo_du_etbk.htm
Beste telesaila Pausokak egingo du. 1976ko abenduan Basauriko (Bizkaia) espetxean egon zen ihesaldi saiakeran egongo da oinarrituta; saiakera hura ETAko Patxi Aranak eta Iñaki Aramaiok, PCE(r)-ko Pedro Martinez de Ilarduiak, eta Santiago Marcos eta Jose Vicente Daroca preso komunek egin zuten. Azkeneko bi horiek, tailerretako pintura gelako murrutik eskalatuz, teilaturaino igo ziren; teila pare bat kenduz eta egur pare bat urratuz, teilatu azpian erabat itsua zen ganbara zabal-zabal batera iritsi ziren. Iheserako beharrezko materiala bertara eraman zuten. Presoek soka luze bat utzi zuten teilatutik lurreraino zintzilik, ihes egin zutela irudikatuz, eta, modu horretan, teilatu azpiko ganbaran gorde ziren bost presoak, benetako ihesaldirako tunela egiteko. 52 egunez egon ziren ezkutatuta, Guardia Zibilak aurkitu zituen arte.

Barinagak iragarri zuenez, bestalde, azaroan iritsiko da Go!azen telesailaren denboraldi berria. Aktore gazte guztiak berriak dira, Maria Redondo izan ezik.

Margolarien 'reality' bat

ETB1ek asteon estreinatu ditu hainbat saio berri: Ahotsak, Egunak egin du, Korrontzi dantzan —hiru atal baino ez dira izango—... Hilaren 26an, berriz, Arimaren margolariak programa estreinatuko du euskarazko kateak. Euskal Herriko margolari amateur onena aukeratzeko helburua duen reality bat izango da. Zortzi artista lehiatuko dira, hiru adituren begiradapean. Adituak Koldobika Jauregi, Arantza Orbegozo eta Jorge Malkorra izango dira.

Datozen egunetan, bestalde, hainbat saio itzuliko dira ETB1eko programaziora: Ahoz aho (bihar arratsaldean), Herri txiki, infernu handi (hilaren 22an), Ur handitan (urriko lehen astean) Txoriene, Sukaldaria, Artefaktua, Hitzetik hortzera, Teknopolis eta abar.

Kirol emankizunetan ere izango da berrikuntzarik: Josean Tolosaren eta Jokin Errastiren lekua betez, Mikel Idoate arituko da larunbatetako pilota jaialdietan aditu lanak betetzen, eta Abel Barriola igandeko emankizunetan. Hilaren 29an egingo du Tolosak ETBko azken kontakizuna, 23 urteren ostean.

Ana Ramos kazetariak Helmuga kirol saio berria aurkeztuko du igandeetan, 11:30ean. Egunerokoan tarte gutxi izaten duten kirolak eta kirolariak izango ditu protagonista. Kirola aitzakia hartuta, bizitzeko era desberdinak plazaratzen saiatuko dira. Programa horren ostean, emakumezkoen kirol emanaldiak egingo dituzte igandero.

Desgaitasunik ez jatetxean

ETB2 kateari dagokionez, Restaurante sin barreras programa berriaren aurkezpen berezia egin zuten atzo Gasteizko FesTVal jaialdian. Hilaren 12tik aurrera, desgaitasuna duten zortzi gazte lehian arituko dira, eta jatetxe bateko langile izateko prestatuko dira. Luisa Lopez eta Iñaki Andradas irakasleen laguntza izango dute, eta saioko aurkezlea Iñaki Urrutia izango da. Sukaldaritza tailerra jasoko dute Andradasekin. Eta Lopezekin, sala eta protokolo tailerra izango dute. Atal bakoitzean tailerren berri emango dute; gero, ikasleek praktikak egin beharko dituzte, eta, amaitzeko, azterketa egin beharko dute. Ostalaritzako lantalde bateko kide bihurtuko dira gazteak, eta mota desberdinetako bezeroekin egon beharko dute.

Asteon beste bi saio estreinatu ditu ETB2 kateak: Yo se más que tú lehiaketa eta Y Punto umore saioa. Etzi, Juego de cartas saioa itzuliko da programaziora. Felix Linaresek aurkezten duen La Noche de... zinema saioak 25. denboraldia beteko du aurten.]]>
<![CDATA["Alardearen ingurumarian" telesail bat egingo dute ETB1erako]]> https://www.berria.eus/albisteak/170774/alardearen_ingurumarian_telesail_bat_egingo_dute_etb1erako.htm Fri, 06 Sep 2019 18:27:44 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/albisteak/170774/alardearen_ingurumarian_telesail_bat_egingo_dute_etb1erako.htm Ihesaldi saiakera ETAko Patxi Aranak eta Iñaki Aramaiok, PCE(r)-ko Pedro Martinez de Ilarduiak, eta Santiago Marcos eta Jose Vicente Daroca preso komunek egin zuten. Beste telesaila K2000 ekoiztetxeak egingo du. Eta EITBk soilik esaldi batekin eman du ekoizpenaren gaineko informazioa: "Alardearen ingurumarian gertatzen da". BERRIAk jakin duenez, ez da Alardeari buruzko telesail bat, baizik eta thriller bat, eta, istorioarekin batera, egun horietan Alardea egingo dute. EITBko iturrien arabera, beste telesail labur bat ere prestatuko dute datozen hilabeteetan. Beste berritasun batzuk iragarri ditu ETBk, Gasteizko FesTVal jaialdiaren barnean: hilaren 26an, margolari amateurren reality bat estreinatuko du euskarazko kateak. Arimaren margolariak izena izango du saioak, eta zortzi lagun lehiatuko dira, hiru adituren begiradapean. Adituak Koldobika Jauregi, Arantza Orbegozo eta Jorge Malkorra izango dira. Ur handitan saioa urrian itzuliko da ETB1eko programaziora, eta aurten 100. atalera iritsiko dira. Ahoz aho programa, berriz, bihar itzuliko da ETB1eko arratsaldeetara -aurten ez dute Ahoz aho+ egingo gauez, eta saio horren edukiak arratsaldetan txertatuko dituzte-. Egunotan, beste saio berri batzuk estreinatu ditu ETB1ek: Ahotsak, Egunak egin du eta Korrontzi dantzan. Azken horrek hiru atal baino ez ditu izango. Kiroletan, aldaketa nabarmenak izango dira pilota jaialdietan: Josean Tolosak eta Jokin Errastik ez dute jarraituko esatari lanetan. Haien ordez, larunbat arratsaldeetan Mikel Idoate arituko da aditu lanetan, Josetxo Lizartzarekin batera. Eta, igandeetan, Abel Barriola arituko da, Xabier Euzkitzeren alboan. Ana Ramosek Helmuga kirol saio berria aurkeztuko du igandeetan, 11:30ean. Emakumezkoen hainbat kirol emanaldiren aurretik izango da ikusgai. ]]> <![CDATA['La casa de las flores'-en bigarren denboraldia, urriaren 18an Netflixen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1860/025/002/2019-09-06/la_casa_de_las_flores_en_bigarren_denboraldia_urriaren_18an_netflixen.htm Fri, 06 Sep 2019 00:00:00 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1860/025/002/2019-09-06/la_casa_de_las_flores_en_bigarren_denboraldia_urriaren_18an_netflixen.htm La casa de las flores telesaila, batik bat pertsonaia homosexualak, bisexualak eta transexualak naturaltasunez lantzeagatik. Alde horretatik, Mexikon egin izan diren ohiko folletoien begirada gaurkotua ematen du ekoizpenak. Manolo Caro zinemagileak sortu du fikzioa; bera da zuzendaria, eta atzo Gasteizko FesTVal jaialdian izan zen bigarren denboraldia aurkezten, aktoreekin —berrien artean, Maria Leon dago—. Urriaren 18an estreinatuko ditu plataformak atal berriak.

Carok nabarmendu duenez, melodrama gaur egungo garaietara ekarri du La casa de las flores-ek. «Gizarteko gutxiengoak lehen ez ziren gure pantailara iristen, zentsurarengatik. Mexikon telesailak izan duen harrera sekulakoa izan da, oso aberatsa izan da ikustea publikoak gertuko gaiak jaso nahi dituela, eta ez dituela horrelako gaiak eta pertsonaiak modu karikaturizatuan ikusi nahi». Carok gogoratu du urte luzez Mexikon pertsonaia homosexualak telesaileko barregarria izan behar zuela. «Edo buruko arazoak zituena».

La casa de las flores-en, Maria Jose pertsonaia transexuala (Paco Leonek interpretatzen du) abokatu prestigiotsua da. Aipagarria da hori, zuzendariaren aburuz.

Pertsonaien beste gorabehera batzuek ere eman dute zer esana; esate baterako, protagonistetako batek botikak hartzen ditu ondo sentitzeko, eta psikologoaren terapiara joaten da maiz.

«Iruditzen zait ikusleek beren burua islatuta ikus dezaketela modu desberdinetan La casa de las flores-en», gaineratu du Carok. «Zorionez, erabateko askatasuna izan dut gidoiak lantzeko. Komediatik asko du telesailak, eta, genero horretan ez baduzu askatasunez jokatzen, ez du zentzurik».

Umorea eta drama batera ageri dira telesailean, «bizitza halakoa baita: itzalez eta argiz betea».

Bigarren denboraldiko hainbat eszena Madrilen grabatu dituzte. «Pozik gaude fikzioak Espainian izan duen harrera beroarekin».

Dagoeneko Carok iragarri du hirugarren denboraldia grabatuko dutela, eta horrekin amaituko dela telesaila. «Netflixen kontsumoa asko hazi da Mexikon, eta guk egokitu egin behar dugu».

'Elite'-ren itzulera, gaur

Espainiako Elite telesailaren bigarren denboraldia, bestalde, gaurtik aurrera izango da ikusgai Netflixen katalogoan. Las Encinas ikastetxeko ikasleen itzulera ez da erraza izango: Marinaren heriotzaren ostean, sekretu ilunak mantentzea karga gogorra izango da gazteetako batzuentzat.

Aktore berrien artean, Georgina Amoros, Claudia Salas eta Jorge Lopez daude. Halaber, lehen ataletako aktore gehienek jarraituko egingo dute; haien artean La casa de papel-eko lanarengatik arrakasta lortu duten Jaime Lorente eta Miguel Herran daude. Elite-ren lehen denboraldia hogei milioi etxetan baino gehiagotan ikusi zuten.]]>
<![CDATA[Musika saio berri bat egingo du Arkaitz Villarrek Euskadi Irratian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1855/025/001/2019-09-06/musika_saio_berri_bat_egingo_du_arkaitz_villarrek_euskadi_irratian.htm Fri, 06 Sep 2019 00:00:00 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1855/025/001/2019-09-06/musika_saio_berri_bat_egingo_du_arkaitz_villarrek_euskadi_irratian.htm
Euskadi Irratiko asteburuetako albistegiak Igotz Alkortak zuzendu eta aurkeztuko ditu aurrerantzean. Joxe Juan Ugaldek, berriz, Egunbete gaueko albistegia gidatuko du astegunetan. Euskadi Irratiko iritzi emaile berrien artean, Aitziber Ibaibarriaga, Nagua Alba, Edurne Egino eta Mikel Irizar egongo dira. Iaz bezala, Maite Artolak gidatuko du Faktoria, eta Manu Etxezortuk gidatuko du gero goiza, eguerdira arte.

Radio Euskadin, asteburuetako Hagase la luz saioa Goizalde Landabasok gidatuko du hemendik aurrera. Joseba Martinek aurkezten duen La jungla sonora musika irratsaioak 30. urteurrena ospatuko du aurten.

Gaztean, iazko esatariek jarraituko dute Dida eta Box saioetan. Ostegunetan, musika elektronikoari eskainitako Moon Safari saioa emango dute.

Radio Vitorian, Ricardo Guerrak egingo du Baskoniaren partiden kontakizuna, Rafa Muntionen ordez.]]>
<![CDATA[Heriotzaren korridorean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1862/019/001/2019-09-05/heriotzaren_korridorean.htm Thu, 05 Sep 2019 00:00:00 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1862/019/001/2019-09-05/heriotzaren_korridorean.htm En el corredor de la muerte telesailean. Movistar+ ordainpeko plataformak osorik estreinatuko du hilaren 13an. Gasteizko FesTVal jaialdian aurkeztu zuten atzo ekoizpena, eta bertan izan ziren gidoilari eta aktore nagusiak. Pablo Ibarren auziarekin lotutako istorioa 50 minutuko lau ataletan jaso dute.

Nacho Carreteroren liburu batean oinarritu dira fikzioa egiteko, errealitateari oso atxikita. Ramon Campos da ekoizle eragilea, eta Carlos Marquet Marcet zuzendaria. Pablo Ibarren rola, berriz, Miguel Angel Sivestrek jokatzen du. «Errealitateari fidelak izaten saiatu gara», esan du Camposek. Bambu Producciones ekoiztetxearena da telesaila.

Panaman egin zituzten grabazio gehienak. Eta barneko sekuentzia gutxi batzuk, Madrilen. Marquet Marcet zuzendariak argi ikusi zuen Agirrek hezurmamitu behar zuela Kandido Ibar. «Zuzendariari esan nion ez naizela oso indartsua, ez altua, Kandido modukoa. Baina hark esan zidan energia berezia ematen niola, pertsonaiarekiko egokia. Egia da telebistan ez dela zaila altuera disimulatzea».

Agirrek aitortu du berezia dela interpretatu behar izan dituzten pertsonaiak benetakoak izatea eta bizirik egotea. «Errealitatea eta fikzioa elkarren ondoan joaten direnean, errespetua ematen dizu, eta lana serio egiteko gogoa ere bai. Lantaldeko guztiak hunkituta geunden istorioarekin». Aktoreak nabarmendu du «inplikazio handia» sortu zela lantaldeko profesional guztien artean. «Benetako familia bat bezala aritu ginen. Jabetzen ginen zerbait berezia egiten ari ginela».

Telesaila grabatzen ari ziren bitartean, Pablo Ibarren azkeneko epaiketa gertatu zen. «Horren ondorioz, azkeneko atalerako bi gidoi desberdin genituen. Epaiketan gertatzen zenaren arabera, amaiera aldatzen baitzen. Hotzikara ematen zuen kontuak».

Telesailean lanean «oso hunkituta» aritu dela aitortu du Agirrek. «Nahiz eta ez dakizun ehuneko ehunean zer gertatu zen, Ibar familiaren alde jartzen zara. Enpatizatu egin nuen Kandidorekin. Kartzelako istorioak ezagutzen ditugu, eta Euskal Herrian badakigu zer den aita batentzat semea espetxean izatea».

Pilotari ohiarekin aurrez aurre egoteko aukerarik ez du izan aktoreak. «Nacho Carretero gidoilaria familiarekin harremanetan egoten da, eta, agian, aukera iritsiko da. Gustura hitz egingo nuke Kandidorekin», azaldu du Agirrek.

Agirre Gasteizera itzuliko da etzi, FesTVal jaialdiko amaiera galan EITB saria emango baitiote. ]]>
<![CDATA[«Euskal Herriko bi etorkinen istorio bat ari gara lantzen»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1858/021/001/2019-09-04/euskal_herriko_bi_etorkinen_istorio_bat_ari_gara_lantzen.htm Wed, 04 Sep 2019 00:00:00 +0200 Urtzi Urkizu https://www.berria.eus/paperekoa/1858/021/001/2019-09-04/euskal_herriko_bi_etorkinen_istorio_bat_ari_gara_lantzen.htm
No te puedes esconder telesaila aurkeztera etorri zara Miamitik Gasteizera. Hilaren amaieran estreinatuko duzue AEBetan. Noiz ikusi ahalko da Euskal Herrian?

Netflixeko katalogoan urte honen amaierarako egongo da ikusgai. Telesaila Telemundoren eta Netflixen arteko ekoizpen bat da. Aurretik, Telemundok AEBetan hilaren 30ean estreinatuko du. Astelehenetik ostiralera emango dugu, bi astean: hamar atalak errenkadan. Bi urte dira fikzioak modu horretan programatzen ari garena. Arrakasta lortu dugu, ikusleak ohitu egin baitira telesailak oso bizkor ikustera. Irekian emititzen duten telebista kateetan horrelako emisioen oso adibide gutxi daude.

Telesailaren istorioak Mexiko-Madril-Mexiko bidaia egiten du.

Bai, erizain mexikar baten istorioa kontatzen du: Madrilera joango da, eta bertan hilketak, polizia ikerketak eta ustelkeria auziak egongo dira. Ñabardura eta aberastasun handiko telesaila da, Espainiako eta Latinoamerikako aktore oso onekin. Aktore euskaldun bat ere badago: Barbara Goenaga. Mexikoko grabaketetan gu izan ginen ekoizleak, eta Madrilen Isla Audiovisual ekoiztetxea aritu zen.

Esan izan duzu Espainiako telebistak bizkarra eman izan diola Latinoamerikari. Hori irauli nahiko zenukete?

Espainiako sektoreak gehiago begiratu izan du Europara. Ni saiatu izan naiz ekuazio hori aldarazten: azkeneko lau urteetan, gure ekoizpen guztietan parte hartu du aktore espainiarren batek. Movistarrekin akordio bat egin dugu, eta kalitatezko ekoizpenak egiteko itxaropena dugu.

Euskal Herriarekin lotutako proiekturen bat ba al duzue?

Bai, horretan ari gara. Lehenik eta behin, esan nahiko nuke Euskal Herria hiri eszenografiko bat dela, kolore ugariz betetakoa. Telemundon Euskal Herriko bi etorkinen istorio bat ari gara lantzen: 36ko gerraren ostean, Mexikora bizitzera joango den bikote bat da. Haien semea bi munduren artean haziko da: euskal etorkinen eta kultura mexikarraren artean.

Zer iruditu zaizu Gasteizko FesTVal jaialdia?

Ikusi dudanagatik, errespetu handia dago jaialdiarekiko. Telebista jaialdi garrantzitsua da, eta zortekoak gara gonbidatuak izan garelako.

Nola egokitzen ari da Telemundo sektoreko aldaketetara?

Telemundo Comcast taldearen kate hispanoa da. Argi dugu edukia dela guztiaren gakoa. Telesail laburragoak egin behar dira, gidoi oso-oso onekin eta goi kalitateko errealizazioarekin. Jendeak gero eta okerrago onartzen ditu erdipurdiko edukiak.

AEBetan Telemundok hazteko aukerak ba al ditu?

Merkatu hispanoaren kate liderra da Telemundo, eta AEBetan gaztelaniaz ekoizten duen bakarra. Badago beste kate bat, baina soilik Televisaren edukiak ematen ditu. Iruditzen zait hazi egin gaitezkeela. Gainera, datorren urtean streaming bidezko plataforma bat jarriko du martxan gure taldeak: NBC Now. Apustua handia da.

Nolako harremana duzue Netflixekin?

Oso harreman ona. Gure estudioek duten bertute bat da edozein plataformarekin egin dezaketela lan. Ez gara zurrunak, eta horrek aukerak errazten ditu.

Venezuelakoa zara. Zer iruditu zaizu Hugo Chavezen inguruan Kolonbian egin duten El Comandante telesaila?

Guk ere parte hartze txiki bat izan genuen. Agian, Chavezen bizitzari buruzko begirada goiztiarregia izan da. Apustu desberdin bat izan da, eta asko errespetatzen ditut lan hori egin dutenak.

Venezuelan ez dute estreinatu, ezta?

Ez, Venezuelan dena dago mugatua. Interneterako sarbidea txikia da herritarren artean: soilik herritarren %5ek dute aukera bideoak eta telesailak deskargatzeko.]]>