<![CDATA[Uxue Arzelus | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sun, 08 Dec 2019 17:38:39 +0100 hourly 1 <![CDATA[Uxue Arzelus | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Gerraren ondorio hotzak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1946/035/001/2019-09-29/gerraren_ondorio_hotzak.htm Sun, 29 Sep 2019 00:00:00 +0200 Uxue Arzelus https://www.berria.eus/paperekoa/1946/035/001/2019-09-29/gerraren_ondorio_hotzak.htm 'Beanpole'

Zuzendaria: Kantemir Balagov. Herrialdea: Errusia. Iraupena: 137 minutu.

Leningradon gaude, 1945. urtean. Bigarren Mundu Gerra amaitu da, eta harekin eraman ditu eraikinak eta bizitzak. Iya eta Masha, elkarrekin frontean egondako bi emakume gazte, gerra amaitu ondoren topatuko dira berriro, Iyak lan egiten duen ospitale batean. Bakoitzaren gorputzak era desberdin batean egiten dio aurre bizitako guztiari: Mishari sudurretik odola irteten zaio ezustean, eta Iya izoztuta bezala gelditzen da gutxien espero duenean. Baina gorputz horiek adierazten duten oinazeak ondorio ugari edukiko ditu bi emakumeen bizitzetan.

Gerra baten ondorioak erakusten dizkigu Kantemir Balagov zuzendari gazteak; oraingo honetan, baina, bizirik irten diren bi emakumeren begiradatik. Ulertu ezin dezakegun mina bizi izan duten emakumeak dira, eta horrek une bakan batzuetan soilik hausten den hoztasuna ekarri die. Bakoitzak bere erara aurrera jarraitu nahi du, bizitza berri bat eraikiz, baina iraganak pisu handia du, eta ihes egiten saiatuko badira ere, bizitakoari aurre egin beharko diote.

Koadroak balira bezala zuzendu ditu eszenak zinemagile errusiarrak. Mina eta hondamendia besterik ez dagoen ospitale bati berotasuna eman dio kolore horixkak erabiliz, eta argirik ez duten protagonisten arimei kolore gorri eta berde biziak eman dizkie. Kontrasteekin jokatzen duen filma da Beanpole: koloreekin, argiarekin, klaustrofobia eragiten duten espazio irekiekin eta baita emozioekin ere; protagonistek zoriontasuna lor dezaketela ikusten dugun bakoitzean iristen da ezbeharren bat, lasaitasuna sumatzen dugunean dator berri txarra. Eta, horrela, kontraste eta koadro artean eraikitzen du zuzendariak gerrak dakarren hondamendiari buruzko drama gogor hau.]]>
<![CDATA[Beroak dakartzan aldaketak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1968/035/002/2019-09-29/beroak_dakartzan_aldaketak.htm Sun, 29 Sep 2019 00:00:00 +0200 Uxue Arzelus https://www.berria.eus/paperekoa/1968/035/002/2019-09-29/beroak_dakartzan_aldaketak.htm 'Le milieu de l'horizon'

Zuzendaria: Delphine Lehericey. Herrialdea: Suitza-Belgika. Iraupena: 90 minutu.

Gus gaztea guraso, arreba eta lehengusuarekin bizi da baserrian. Uda da, eta batere gogorik ez duen arren, aitari baserriko lanetan lagundu behar dio. Zelaiak lehortu eta oiloak hiltzen ari den bero bolada bat jasaten ari dira. Itogarria den egoera honetan iritsiko da Cecile, dibortziatu eta etxetik alde egin berri duen amaren laguna, eta harekin hasiko da aldatzen Gusek ezagutzen duen mundua.

Amarekin harreman oso estua duen haurra da Gus, eta gertatzen ari diren aldaketekin bere kabuz moldatzen ikasi beharko du gazteak. Haztera behartzen gaituzten egoerak aztertzen ditu Delphine Lehericey suitzarrak bere azken film luzean, haurra edo heldua izanik ere, eboluzionatzera behartzen gaituztenak. Tradizioan oinarritzen den bizimodu batek jasan behar dituen aldaketekin moldatzera behartuta dago aita, eta gauza bera gertatuko da familiako funtzionamenduarekin ere.

Etxeko txikiaren begiradatik kontatu nahi izan digu istorioa Lehericeyk, eta oso erabaki egokia da. Izan ere, bere adinarekin bat dator ulertzen ez ditugun aldaketei aurre egin beharra. Hazteko garaia du Gusek, amaren goxotasunean babestuta bizi izan da, eta inozentzia hori galtzeko ordua iritsi zaio. Horrela, inoiz bizi ez ditugun egoerak oso gertukoak bilakatzea lortu du zinemagile suitzarrak, eta haurrak duen jakin-minarekin deskubritzen goaz, gutxinaka, ingurua aldatzen ari den bero bolada horrek ekarri diguna.

Aktoreen lan bikainak borobiltzen du Lehericeyren zuzendaritza.]]>
<![CDATA[Aretha Franklinen ahotsa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2070/030/003/2019-09-28/aretha_franklinen_ahotsa.htm Sat, 28 Sep 2019 00:00:00 +0200 Uxue Arzelus https://www.berria.eus/paperekoa/2070/030/003/2019-09-28/aretha_franklinen_ahotsa.htm 'Amazing Grace'

Zuzendariak: Alan Elliott eta Sydney Pollack. Herrialdea: AEB. Iraupena: 87 minutu.

Aretha Franklinek, 1972an, bi egunetan gospel kontzertua eman zuen Los Angelesko eliza batean. Amazing Grace diskoa grabatu zuen kontzertu hartan, eta Sydney Pollackek eta Warner Brothersek filmatu zituzten bi saioak. Filmaren hasieran azaltzen denaren arabera, arazo teknikoak zirela medio, grabatutako materiala bere horretan gelditu zen. Alan Elliottek Pollacken lana hartu eta editatu egin zuen, Amazing Grace izeneko dokumentala sortuz.

Aretha Franklinek bost Grammy irabaziak zituen 1972. urterako. Haren karrera garairik gorenenean zegoen, eta bere jatorrira itzultzea erabaki zuen gospel diskoa eliza batean grabatzeko. Horretarako James Cleveland apaiza, musika banda bat eta Kalifornia hego-ekialdeko komunitate-abesbatza gonbidatu zituen. Bi kontzertu eman zituen bi egunean, eta ehunka pertsona joan ziren musikaz gozatzera, horien artean Franklinen beraren aita, baita Mick Jagger ere.

Aretha Franklinen ahotsa da filmaren protagonista, eta, noski, horrelako protagonistarekin zaila da huts egitea. Eliza hartan sortu zen giro hunkigarria pantailaren beste alderaino iristen da, eta jendeak une hartan sentitu zuena imajinatzeko gai gara. Pollacken lanak zuzenekoaren inperfekzioa du, eta kontzertuko energia handituz joan ahala, dena grabatu ezinaren larritasuna nabari dezakegu, horren handiak izan omen ziren saioak. Hatzak objektibo aurrean, nora begiratu ez zekien kamera, Pollack bera publikoa grabatzeko aginduz. Espero ez zuten olatuak harrapatu zituela dirudi, eta ulertzen dugu; Franklinek une horretan emandako guztia kameren bidez jasotzeak ez dirudi lan erraza.]]>
<![CDATA[Handiegi]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1932/030/001/2019-09-28/handiegi.htm Sat, 28 Sep 2019 00:00:00 +0200 Uxue Arzelus https://www.berria.eus/paperekoa/1932/030/001/2019-09-28/handiegi.htm 'The Giant'Zuzendaria: David Raboy. Herrialdea: AEB-Frantzua Iraupena: 99 minutu.

Charlotte AEBetako Georgiako herri txiki batean bizi da. Institutua bukatu berri du, eta azken uda izango da unibertsitatera joan eta bere lagunengandik banandu aurretik. Gau batean urtebete desagertua zeraman Charlotteren mutil-laguna itzuliko da herrira, herriko neska gazte bat hilik aurkitzen duten gau berean. Gero eta erailketa gehiago gertatuko dira, biktima guztiak neska gazteak dira, eta herrian gaueko 12:00etatik aurrerako etxeratze-agindua jarriko dute. Joan den udan gertatutako ezbehar batek, bere mutil-lagunaren itzulerak eta herrian gertatzen ari diren hilketa guztiek Charlottengan eragina izango dute.

35 milimetrotan grabatutako filma dakarkigu David Raboy estatubatuarrak. Argazkia oso landua duen filma da. Argi eta ilunekin jolastuz lehen planotik sortzen du Raboyk filmari eman nahi dion tonua. Eta argazkia eta soinuaren erabilerarekin film aztoragarri bat sortu du zuzendariak. Baina hori da dena; aztoragarria da bai, baina istorioak ez du funtzionatzen, eta, beraz, ikuslea interesa galduz doa pixkanaka.

Gauza gehiegi kontatu nahi izan ditu zuzendariak, eta, aldi berean, ez du bat bera ere kontatzea lortu. Haurtzarotik heldutasunerako bidea egiten ari diren gazteen istorioa, iraganeko traumak erotzen duen gaztea, thriller psikologikoa, saileko hiltzaile bat duen herria, eta, gainera, zientzia fikziozko kutsua duen erraldoi bat. Bata bestearen atzetik jarritako irudi zerrenda dirudi The Giant-ek, ordu eta erdiko trailer baten aurrean bageunde bezala. Inkognitak azaltzen ditu, tentsioa sortzen du, baina ez du erantzun bat bera ere ematen. Mamirik ez duen irudi multzo zaindua besterik ez da.]]>
<![CDATA[Aita eta Rag]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1970/030/002/2019-09-28/aita_eta_rag.htm Sat, 28 Sep 2019 00:00:00 +0200 Uxue Arzelus https://www.berria.eus/paperekoa/1970/030/002/2019-09-28/aita_eta_rag.htm 'Light of my life'Zuzendaria: Casey Affleck. Herrialdea: AEB. Iraupena: 119 minutu.

Aita eta alaba baten istorioa. Munduko emakume gehienak desagerrarazi zituen izurrite baten ondoren, aita eta 11 urteko alaba, Rag, bizirik iraun nahian dabiltza. Kanpadenda gainean daramatela, leku batetik bestera dabiltza, babesleku bila. Topatzen dituzten pertsona bakanen aurrean, Ragek mutila den itxurak egin behar ditu, eta, inorez fio ez direnez, ihesean daramatzate azken hamar urteak.

Aita-alaba batzuen istorioa. Horixe da Cassey Affleckek bere bigarren film luzean kontatu nahi izan diguna. Atzean mundu postapokaliptiko bat duten aita eta alaba dira, baina haien harremana da filmaren funtsa. Ragen eta aitaren arteko harremana, eta nola egiten dioten aurre munduari, bizitzea tokatu zaien horri.

Generotik aldentzen den proposamena da Light of my life. Mundu distopiko bat dugu pantailan, eta, hala ere, kontatu nahi den istorioa kontatzeko aitzakia soila dirudi. Pertsonaiak mugaraino eramateko era bat. Horrela, aita eta alabaren arteko konfiantza eta maitasuna erretratatu dizkigu Affleckek. Ipuin eta imajinazioz beteriko haien mundu txikia sortu dute, eta iluna eta beldurgarria den ingurunea etxe sentitzea lortzen dute.

Zuzendari estatubatuarrak maisuki gidatzen gaitu filmean zehar; une goxo eta intimoak gailentzen diren kontakizunean erne egotera behartzen gaitu, eta lehen eszenatik maitemintzen gaituen harreman polit hori babesteko beharra sentiarazten digu. Mundu postapokaliptiko hauetan kokatzen diren filmen handikeria guztiak alde batera utzi eta istorio samur eta apala sortu du Affleckek.]]>
<![CDATA[Ideien garrantziaz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2070/030/003/2019-09-27/ideien_garrantziaz.htm Fri, 27 Sep 2019 00:00:00 +0200 Uxue Arzelus https://www.berria.eus/paperekoa/2070/030/003/2019-09-27/ideien_garrantziaz.htm 'Alice et le maire'Zuzendaria: Nicolas Pariser. Herrialdea: Frantzia - Belgika. Iraupena: 103 minutu.

Alice Lyongo Udalean kontratatu dute. Literaturako doktorea da, eta Oxfordeko Unibertsitatean zebilen filosofia klaseak ematen. Udaletxera iritsi, eta haren lana ideiak lantzea dela argitzen diote. Paul Theraneu, alkatea, ideiarik gabe gelditu omen da. 30 urte daramatza politikan, eta pentsatzea ahaztu egin zaiola konturatu da. Alice izango da egoera horri buelta ematen saiatzeko ardura izango duena.

Udaletxe bateko joan-etorriak eta zirrikituak azalduko dizkigu Nicolas Pariser zinemagileak. Protagonistak ezagutzen ez duen mundu bat da, eta harekin joango gara gehienetan zentzu handirik ez duen funtzionamendua ulertuz: marketin enpresa batekoa dirudien hausnarketa mahaia, ordu erdi batean irakurri beharreko liburua, zertaz doan jakin gabe ere gidatu behar duen bilera, alkatearen sandalia erosoak janzteko errituala... Alicek azkar hartuko dio erritmoa eromena dirudien udaletxeari, eta, pixkanaka, botere hierarkian igoz joango da, alkatearentzat ezinbestekoa bihurtu arte. Horrek askoren haserrea ekarriko du.

Pariserren filma interesgarri egiten dutenak, ordea, hauek dira: bikainki antzeztutako bi pertsonaia protagonistak eta haien arteko elkarrizketak. Hitzak baitira Alice et le maire filmeko plater nagusia. Gordeak dituen ideia horiek azaleratzeko balioko duten hitzak. Politikak egin dezakeenaz hitz egiten duten hitzak. Pentsalari handiek erabilitako hitzak. Akzioz beteriko film bat espero duenak, beraz, jai du. Bakoitza bere hutsune existentzial propioan murgilduta dauden bi pertsonaiaren arteko elkarrizketa luze bat da; oso ondo landutako elkarrizketa, baina elkarrizketa bat, azken batean.]]>
<![CDATA[Egiaren bila]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1932/030/001/2019-09-27/egiaren_bila.htm Fri, 27 Sep 2019 00:00:00 +0200 Uxue Arzelus https://www.berria.eus/paperekoa/1932/030/001/2019-09-27/egiaren_bila.htm 'Nuestras madres'Zuzendaria: Cesar Diaz. Herrialdea: Frantzia - Belgika - Guatemala. Iraupena: 77 minutu.

Ernestok Guatemalako gerra zibilean desagertu zirenen gorpuak bilatzen eta identifikatzen lan egiten du. Antropologoa da bera, eta milaka testigantzari jarraituz ateratzen ditu hobitik gorpuak, aztertu eta izen eta abizenak jartzeko. Emakume bat bere senarra erail zuteneko gertaerak kontatzera joaten da Ernestorengana, dagoen zelaitik atera eta hilerri batean lurperatu nahi du eta. Kontakizunean zehar bere aita izan litekeen gerrillari baten deskribapena entzun, eta Ernestok emakumearen herrian egon daitezkeen aztarnei jarraitzea erabakitzen du.

Mina, oroimena eta justizia lantzen ditu Cesar Diazek bere lehen film luzean. Herri baten historia arnasten du filmak, aurrera egin ahal izateko eman behar diren pausoak ematen ari den herri batena. Eta bertan daude amak. Haien amak. Maite zuten jendea galdu zuten amak. Haserre dauden amak. Oroitzen diren amak. Justizia nahi duten amak. Eta ama horien guztien artean dago Ernesto. Ogibidea ama horiek guztiak laguntzea duen gaztea, eta bere ama laguntzeko zailtasunak dituena.

Kontatu beharreko istorioa da Cesar Diazena. Argia ikusi behar duen historia zatia. Eta eszena eta une handiak oparitzen dizkigu zuzendari guatemalarrak. Baina kontatzen dutena benetan bizi izan zuten emakumeek duten indar hori diluitu egiten da protagonistaren istorioan, eta transmititzen duten egia istorio lauegi batean ahultzen doa. Pena da, baina abiapuntu interesgarria duen film honi fikzioak mesederik egiten ez diola iruditu zait.]]>
<![CDATA[Hizkiak, hatzak eta ahotsak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1970/030/002/2019-09-27/hizkiak_hatzak_eta_ahotsak.htm Fri, 27 Sep 2019 00:00:00 +0200 Uxue Arzelus https://www.berria.eus/paperekoa/1970/030/002/2019-09-27/hizkiak_hatzak_eta_ahotsak.htm 'Las letras de Jordi'Zuzendaria: Maider Fernandez Iriarte. Herrialdea: Euskal Herria. Iraupena: 70 minutu.

Jordi 51 urteko gizon bat da. Garuneko paralisia du, eta aulki gurpildunean ibiltzen da. Ezin du hitz egin, baina alfabetoa idatzirik duen kartoizko taulatxo batekin komunikatzen da. Maider zuzendariarekin hitz egingo du erlijioaz, jendeak berarekin duen jarreraz, gurasoak zahartzeak eragiten dion beldurraz... Erresidentziaren eta gurasoen etxearen artean mugitzera ohiturik, Lourdeserako bidaia antolatzen ibiliko da Jordi, Maiderren laguntzaz.

Jordirekin duen harreman politaren lekuko bilakatu gaitu Maider Fernandez Iriarte zuzendari donostiarrak bere lehen lan luzean. Haien arteko konfiantzari esker kontatzen dizkigu Jordik bere kezkak eta sinesmenak, bere amets eta beldurrak. Hatza hizki bakoitzaren gainean jartzen duela doa eraikitzen bere istorioa, eta, gutxinaka, zuzendariak egiten duen bezala, hurrena zer datorren asmatzen saiatuko gara.

Ikusleak sorpresa har dezake Las letras de Jordi-rekin. Izan ere, lehen hamar minutuetan Jordiren hatzak eta taulatxo alfabetoduna bakarrik ikusten ditugu, eta Maiderren ahotsak argitzen digu Jordik esan nahi duena. Eta litekeena da sorpresa horrek film amaiera arte irautea; film txiki batek izan dezakeen indarrak sortutako sorpresa, hitz egin ezin dezakeen pertsona batek komunikatzeko zenbat duen ohartzearen sorpresa, eta hunkigarriak, barregarriak eta intimoak diren elkarrizketen parte izatearen sorpresa.]]>
<![CDATA[Gezurren eragina]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2111/027/003/2019-09-26/gezurren_eragina.htm Thu, 26 Sep 2019 00:00:00 +0200 Uxue Arzelus https://www.berria.eus/paperekoa/2111/027/003/2019-09-26/gezurren_eragina.htm 'Sestra'

Zuzendaria: Svetla Tsotsorkova. Gidoilariak: Svetoslav Ovcharov, S. Tsotsorkova. Aktoreak: Monika Naydenova, Svetlana Yancheva, Elena Zamyarkova, Asen Blatechky. Herrialdea: Bulgaria - Qatar. Iraupena: 97 minutu.

Bulgariako herri txiki bat. Rayna gaztea bere ahizpa eta amarekin bizi da errepide ondoko etxetxo batean. Buztinaren salerosketan lan egiten du familiak: paretatik atera, eta, blokeetan gorde ondoren, kamionetarekin doaz banatzera. Raynak, gainera, buztinezko figuratxoak sortzen ditu, errepide bazterrean jartzen duen dendatxoan saltzeko ondoren. Fantasiaz betetako neska da Rayna, milaka istorio kontatzen dizkie bere artea erostera joaten direnei, eta egunero dabil gezur berriak asmatzen. Baina gezur horietako batek min egingo dio bere ahizpari, eta, konpontzen saiatzen ari dela, bere familiari buruzko egia ulertuz joango da Rayna.

Hasiera indartsua du Svetla Tsotsorkova bulgariarraren proposamenak. Raynaren izaera erakusten digu guk bere aurpegia ikusi aurretik. Neska hotza da Rayna, gezurrak esateko arazorik ez duen norbait. Bizitza erraza ez daukala uler dezakegu; eta, hasiera batean kontrakoa dirudien arren, bere ahizpa estimu handitan dauka.

Filmak aurrera egin ahala, ordea, galtzen hasi naiz. Ez dut Raynaren motibazioa ulertu, zer nahi zuen, zergatik jokatzen zuen jokatzen zuen eran. Eta, beraz, ez dut harekin enpatizatzea lortu. Gezurrak esaten zituen eta erabat galduta zegoen neska hotz bat zen niretzat, eta kosta egin zait filmaren norabidea zein zen ikustea. Estruktura aldetik ere nahasi samarra iruditu zait Tsotsorkovaren filma: dena berandu zetorrela zirudien, noraezean zebilela. Amaiera indartsua du filmak, eta orduan heltzen gara gauzen zergatia ulertzera, baina hori ez da premisa interesgarri bat duen film nahasia orekatzeko gai.]]>
<![CDATA[Txokolatea eta beste]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2234/027/004/2019-09-26/txokolatea_eta_beste.htm Thu, 26 Sep 2019 00:00:00 +0200 Uxue Arzelus https://www.berria.eus/paperekoa/2234/027/004/2019-09-26/txokolatea_eta_beste.htm Le chocolat de H

Zuzendari eta gidoilari: Takashi Watanabe. Aktorea: Hironobu Tsujiguchi. Herrialdea: Japonia. Iraupena: 84 minutu.

Tsujiguchi Hironobu gozogile famatuari buruzko dokumentala. Hironobuk bost aldiz irabazi du Urrezko tableta Parisko Salon du Chocolat-en, baina ikasten eta berritzen jarraitu nahi du. Bere lurreko produktu bereizgarriei omenaldi bat egiteko asmoz, Japoniako produktu tradizionalak egiten diren lantokiak bisitatuko ditu, misoa, gatza eta tea bezalako osagaien elaborazio prozesuak ezagutuz. Bestalde, Ekuadorrera bidaiatuko du kakaoa nondik datorren ulertu nahian, bertako produktoreekin biltzeko. Lortutako ezagutza guztiekin sortu zuen 2018ko Salon du Chocolat-en aurkeztu zuen bonboi kutxa.

Pixkanaka haziz doan filma da Takashi Watanabe japoniarrarena. Hasiera gozoegia du. Tsujiguchiren haurtzaroa ezagutuko dugu, dramatikoegiak diruditen musika eta aktoreekin berregindako eszenekin. Bere jatorria kontatuko digu gozogileak, eta telebistarako filme eran aurkeztuko zaigu istorioa: kamera mugimendu ikusgarriak, kontatzen denarekin bat ez datorren musika eta orokorrean gehiegizkoak diruditen plano eta sekuentziak. Ustekabean harrapatu nau.

Istorioak aurrera egin ahala, ordea, tonua jaisten da, eta umiltasuna irabazten du filmak. Munduko txokolategilerik onenetakoa izan liteke, baina gertukoago sentitzen dugu Tsujiguchi gauza berriak ikasiz doan heinean, eta, beraz, harekin egin nahi dugu bidaia, harekin ezagutu nahi ditugu prozesu guztiak eta haren arrakastaren lekuko izan nahi dugu. Culinary-tik zinematik baina gehiago duen arren, Japoniako sukaldaritzarekin beharbada identifikatuko ez genukeen diziplina baten erakuslea da Le chocolat de H.]]>
<![CDATA[Bila dabiltzanak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1953/027/001/2019-09-26/bila_dabiltzanak.htm Thu, 26 Sep 2019 00:00:00 +0200 Uxue Arzelus https://www.berria.eus/paperekoa/1953/027/001/2019-09-26/bila_dabiltzanak.htm 'El doble mas quince'

Zuzendari eta gidoilaria: Mikel Rueda Sasieta. Aktoreak: Maribel Verdu, German Alcarazu . Herrialdea: Euskal Herria - Espainia. Iraupena: 103 minutu.

Anak 45 urte pasatxo ditu. Bi seme eta senarra. Etxea eta lan on bat. Ericek 15 urte ditu. Amarekin bizi da, eta arazo ekonomikoak dituzte. Sexu-txat batean ezagutuko dute elkar, eta, zer nahi duten ondo ez badakite ere, elkar ikusteko geldituko dira. 24 ordu pasatuko dituzte elkarrekin, honetaz eta besteaz hitz egiten, bata bestearen beldur eta kezkak ezagutzen.

Mundu desberdinetatik datozen bi pertsonaia elkartu dizkigu Mikel Rueda bilbotarrak bere hirugarren film luzea den honetan. Anak bizitza egina duela dirudi, lortu beharreko guztiak lortu dituela: familia, etxea, lana. Ericek bizitza guztia du aurretik, eta dena du lortzeko. Eta guztiz desberdinak diruditen pertsonaia hauek badute zerbait amankomunean: galduta daude, zerbaiten bila dabiltza, gehiago nahi dute. Bilaketa horretan topatuko dute elkar, eta ezezagun bati bakarrik kontatzen dizkiozun gauzak kontatuko dizkiote elkarri, inongo epaiketaren beldurrik gabe, biharamunean bakoitzak bere bidea hartuko duela jakitearen lasaitasunez.

Richard Linklaterren trilogiaren antza duen film luze honek bizitzari eta maitasunari buruzko galderak planteatuko dizkigu. Eta hasiera batean nekez sinestekoa dirudien bikoteak zentzu guztia edukitzea lortuko du Ruedak. Izan ere, adin, maila sozial eta jatorri desberdinetatik badatoz ere, bakoitzak duen hutsune eta nahi horrek batuko ditu. Gogoeta eta une txikiez beteriko istorio honek pixkanaka irabaziko du ikusleria, elkar ezagutzen ari diren pertsonaien antzera, beldurrik gabe irekitzea lortzen dugunean.]]>
<![CDATA[Aspaldiko, eta gero arte]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1953/028/002/2019-09-25/aspaldiko_eta_gero_arte.htm Wed, 25 Sep 2019 00:00:00 +0200 Uxue Arzelus https://www.berria.eus/paperekoa/1953/028/002/2019-09-25/aspaldiko_eta_gero_arte.htm 'Agur, Etxebeste!' Zuzendariak: Asier Altuna eta Telmo Esnal. Aktoreak: Ramon Agirre, Elena Irureta, Paco Sagarzazu, Iban Garate. Herrialdea: Euskal Herria. Iraupena: 100 minutu.

Patrizio Etxebestek alkatea izateari utzi behar dio denboraldi baterako. Bihotzekoak eman diola jarri du aitzakia gisa, baina egia beste bat da: inguruko herrietako udaletxeetan ustelkeria kasuak atera dira argitara, eta hainbat atxiloketa egon dira. Patriziok eskuak garbi ez dituenez, bolada baterako bizitza publikotik irteteko erabakia hartu du. Alkate karguan konfiantzazko norbait behar du, eta haren seme Iñakik, atzean dituen azpijokoez jakitun, ezezkoa ematen dionean, emaztea izendatuko du alkate. Baina Maria Luisa, udaleko funtzionamenduaz nazkatuta, gauzak aldatzen hasten denean, erabaki ona hartu ote duen planteatzen hasiko da Patrizio.

Etxebestetarren abentura berria dugu Asier Altuna eta Telmo Esnalen azken lana. Hamalau urte igaro dira ikusleen maitasuna irabazi zuen familia hau ezagutu genuenetik, eta, gauzak aldatu direla badirudi ere, denak berdin jarraitzen du. Patrizioren saltsek familia guztiari eragiten diote, eta oraingo honetan baita herriari ere. Lehen filmean familiak zuen sekretua bizilagunei ezkutatzen saiatzen baziren, Agur Etxebeste-n emazteari ezkutatu beharko dizkio bere negozioak Patriziok. Eta horrek era guztietako egoera barregarrietara eramango du gure protagonista.

Cameo eta pertsonaia ezagun asko espero ditzake ikusleak, baita lehen filmeko umorea eta egoera aldrebesak ere. Eta, agur esateko bada ere, aspaldi ikusi ez dugun familiarekin elkartzeko aukera eman digute Altunak eta Esnalek. ]]>
<![CDATA[Kaosaren babesean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1930/030/001/2019-09-25/kaosaren_babesean.htm Wed, 25 Sep 2019 00:00:00 +0200 Uxue Arzelus https://www.berria.eus/paperekoa/1930/030/001/2019-09-25/kaosaren_babesean.htm 'Las buenas intenciones'Zuzendaria: Ana Garcia Blaya. Herrialdea: Argentina. Iraupena: 86 minutu.

A rgentinan gaude, 1990eko hamarkadan. Amandak 10 urte ditu, eta gazteagoak diren bi anai-arreba: Manu eta Lala. Gurasoak bananduta daude, eta, aitarekin daudenean, haurrak du haien ardura; izan ere, aita ez da ardurak izatearen oso zalea. Hala ere, haurrak zoriontsuak dira aitarekin; bere lagun Ernesto eta haren disko dendarekin, etxean egiten dituzten kontzertu akustikoekin baita futbol zelaira joan eta blai bukatzen dutenean ere. Horregatik, amak eta haren bikotekide berriak Paraguaira bizitzera joan behar dutela kontatzen dietenean, Amandak kezkak izango ditu.

Istorio autobiografiko bat aurkeztu digu Ana Garcia Blaya argentinarrak. Bere familiarekin eta batez ere aitarekin (Javier Garcia Blaya musikaria zena) zuen harremana kontatu nahi izan du film txiki baina indartsu honetan. Horretarako, etxean egindako bideoak tartekatu ditu; batzuetan filmeko aktoreekin grabatutakoak, baina askotan bere haurtzaroko grabaketak zirenak. Istorioari kutsu familiarra ematen dion baliabide bat bada ere, filmak bere horretan funtzionatzen du, bere txikitasunean da handi.

Samurra da Garcia Blayaren filma. Goxoa. Aita desastre hutsa bada ere, haurrekiko duen maitasunak konkistatu egiten zaitu, eta bere kaosean etxeko babesa ekartzen du gogora. Umorez eta musikaz beteriko filma da; futbol eta udako bainuez; eta tabakoz, tabakoz beterikoa. Lehen sekuentziako detaile batek aurkezten digu ikusiko duguna: Amanda aitaren etxean esnatzen da, bere anai-arrebekin egin du lo egongelan, eta janzten ari dela ez du bigarren oinetakoa topatzen. Beraz, oin batean deportiba eta galtzerdi luze batzuk jarri eta bestean txankleta bat janzten du. Ez da perfektua, ez da ohikoa, baina berea da, eta gustura dago horrekin.]]>
<![CDATA[Inozentzia berreskuratuz]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1999/030/002/2019-09-25/inozentzia_berreskuratuz.htm Wed, 25 Sep 2019 00:00:00 +0200 Uxue Arzelus https://www.berria.eus/paperekoa/1999/030/002/2019-09-25/inozentzia_berreskuratuz.htm 'La inocencia'Zuzendaria: Lucia Alemany. Herrialdea: Espainia. Iraupena: 93 minutu.

Herri txiki batean bizi da 15 urteko Lis. Bere ametsa zirkuko artista bilakatzea da, baina gurasoek, eta aitak bereziki, ez dute serio hartzen. Uda da eta lagunekin igarotzen ditu egunak Lisek: igerilekuan, festetan, frontoian jolasean... Bera baino urte batzuk zaharragoa den mutil batekin hasi da gelditzen Lis, baina herriko bizilagunek eta, batez ere, gurasoek jakin ez dezaten, ezkutuan ikusi behar dute elkar.

Izenburu aproposa jarri dio Lucia Alemany katalanak bere lehen film luzeari. Inozentzia da Lis protagonistaren ezaugarri nagusia. Gauzak lehen aldiz bizitzen ari denaren inozentzia. Ona da Lis, gaiztakeriarik gabea, eta pausoz pauso doa haren adinerako berriak diren egoerak esperimentatzen. Baina heldu, eta bere ekintzen erantzule izatera behartuko duen zerbait gertatuko da: haurdun geldituko da.

Ezagunak egiten zaizkigun egoerak aurkezten dizkigu Alemanyk. Coming of age deritzoten film askotan ikusi ditugu. Haurtzarotik heldutasunerako aldaketa edo trantsizio hori erakusten diguten filmak dira. Inozentzia galtzen den une hori erretratatzen dutela esan genezake. Eta Alemanyk berak ondo ezagutzen duen errealitate bat erakutsi nahi izan digu; izan ere, 17 urte zituela, uda batean maitemindu, eta haurdun gelditu zen.

La inocencia-ren ekarpena haren protagonista da. Carmen Arrufat izeneko 16 urteko gazteak gorpuzten du Lis. Eta haren naturaltasunak egia islatzen du. Harekin ikastera, deskubritzera eta akatsak egitera garamatza Arrufaten Lisek, eta une batez inozentzia hori berreskuratzeko aukera ikusiko dugu.]]>
<![CDATA[Mina dantzan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1961/036/003/2019-09-24/mina_dantzan.htm Tue, 24 Sep 2019 00:00:00 +0200 Uxue Arzelus https://www.berria.eus/paperekoa/1961/036/003/2019-09-24/mina_dantzan.htm 'Les enfants d'Isadora'Zuzendaria: Damien Manivel. Aktoreak: Agathe Bonitzer, Manon Carpentier, Marika Rizzy, Elsa Wolliaston. Herrialdea: Frantzia - Hego Korea. Iraupena: 84 minutu.

Isadora Duncan dantzari ospetsuak bakarkako koreografia bat sortu zuen 1913. urtean, bere 4 eta 6 urteko haurrak Sena ibaian ito ondoren. Mother izeneko agur-dantza honek ama baten istorioa kontatzen du, haren haurra azken aldiz laztandu eta joaten uzten dion unean. Les enfants d'Isadora-k Duncanen piezarekin topatuko diren lau emakume erakusten dizkigu.

Hiru zatitan banatutako filma dakarkigu Damien Manivel frantsesak. Lehen zatian, protagonista dantzari gazte bat da, Isadora Duncanen hitzak irakurtzen dituen bitartean ezagutzen duguna. Haren estudioan dabil Mother pieza entseatzen, eta ia matematika dirudien partitura begiratuz ikusten dugu nola doan azaleratuz dantza. Bigarren zatia koreografo bat eta Downen sindromea duen dantzari gazte bat ditu protagonista. Neska gazteak Duncanen pieza interpretatuko du jendaurrean, eta entseguetan mugimendu bakoitzaren zergatia ulertzen saiatuko dira. Azken zatian, bigarreneko dantza emanaldian ikusle gisa zegoen emakume bati jarraituko diogu, eta konturatuko gara dantzak harentzat esanahi berezi bat duela.

Dantzari buruzko filma izan liteke Manivelena, eta hala da, baina hori baino gehiago da. Lau istorio kontatzen dizkigu zuzendariak: jarraitzen ditugun hiru koreografienak eta Isadora Duncanena. Filma bera dantza bat izango balitz bezala artikulatu du zuzendari gazteak, koreografoa bera izanik, eta ikusten dugun dena da dantza: Duncanen hitzak errepasatzen dituen hatza ari da dantzan, leihotik begira ari den gaztea ari da dantzan, baita makuluarekin oinez dabilen amona ere. Eta kamerak mugimendu horiek guztiei jarraitzen die, haiekin kulunkatzen da. Une arrazionalak ikusten ditugu, dena ulertzeko diren uneak, eta emozio hutsa diren uneen lekuko gara. Eta dantza arnasten duen pieza honek hunkitu egiten gaitu; Duncanen mina hezurretaraino heltzen zaigu.]]>
<![CDATA[Etxeko kontuak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1921/036/002/2019-09-24/etxeko_kontuak.htm Tue, 24 Sep 2019 00:00:00 +0200 Uxue Arzelus https://www.berria.eus/paperekoa/1921/036/002/2019-09-24/etxeko_kontuak.htm 'Africa'Zuzendaria: Oren Gerner. Aktoreak: Meir Gerner, Maya Gerner. Herrialdea: Israel. Iraupena: 82 minutu.

Meir erretiratu berri den gizona da. Urteak daramatza herriko ospakizunez arduratzen, eta aurten bere eginkizunak gazte talde bati eman dizkiote, berari erabakian parte hartzeko aukerarik eman gabe. Duen denbora librea bete nahian, eskatu ez dioten egurrezko ohe bat egiten hasiko da. Hala, egunak bere tailerrean igaroko ditu.

Egoera kurioso batean jarri du bere burua Oren Gerner zuzendari israeldarrak. Bere lehen film luzerako, gurasoak hartu ditu aktore protagonistatzat. Ez hori bakarrik: anai-arrebak eta ilobak ere filmeko pertsonaiak dira, baita bera ere. Haien benetako izenak jarri dizkie pertsonaiei; fikziozko lana da, ordea.

Erretiratu ondoren bere lekua topatu nahian dabilen gizonaren istorioa kontatu digu Gernerrek. Zituen erantzukizunak galtzen ari da Meir, eta lagungarri ez dela sentitzen du; berak ezer egin gabe ere dena aurrera doala. Antolatzen zuen ospakizuna gazte batzuek antolatuko dute, eta egin behar zuen egurrezko ohea Ikean eros daiteke. Osasuna ere ahultzen doakio eta, aldaketa guztien aurrean estututa, berera jarraitzea erabakitzen du: osasunez bikain dago, eta egurrezko ohea egingo du.

Mimoz egindako filma da Oren Gernerrena. Maitasunez begiratzen ditu Meierren kezka eta ardurak, eta ingurune goxo bat eraikitzen du hark aitortu nahi ez dituen sentimenduak kamera aurrean azaleratu daitezen. Nolabait etxeko bilakatzen du ikuslea, eta, guztioi ezagunak zaizkigun egoeren lekuko bihurtuta, protagonistaren bidaian parte hartzen dugu.]]>
<![CDATA[5 egun, besterik ez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2070/040/003/2019-09-22/5_egun_besterik_ez.htm Sun, 22 Sep 2019 00:00:00 +0200 Uxue Arzelus https://www.berria.eus/paperekoa/2070/040/003/2019-09-22/5_egun_besterik_ez.htm 'Le rêve de Noura'Zuzendaria: Hinde Boujeema. Herrialdea: Tunisia-Belgika-Frantzia-Qatar. Iraupena: 92 minutu.

Noura Jamelekin ezkonduta dago, eta hiru seme-alaba dituzte. Nourak, ordea, Lassad maite du. Jamel kartzelan dago, eta Noura eta Lassadek elkarrekin bizitzera joateko planak dituzte. Dibortzioa eskatu du Nourak, baina bost egun itxaron beharko ditu eraginkorra izan arte. Senarra ustekabean kartzelatik irtetean bikotearen maitasuna kolokan jarriko da; izan ere, tunisiar legeak bost urteko kartzela zigorra ezartzen du ezkontzatik kanpoko harremana edukitzeagatik.

Hinde Boujeema zinemagile tunisiarraren bigarren luzea da Le rêve de Noura. Emakume baten ezintasuna erakusten digu filmak; haren bizitzaren norabidea erabaki eta zorigaitza ekartzen dion harreman batetik ihes egiteko ezintasuna. Boujemaak maisuki bideratzen du ikuslea ezintasun horrekin enpatia sentitzera, Nouraren azalean jarri eta amaigabeak diruditen bost egun horien atzerako kontaketa egitera.

Lehen planoen erabilera fin batekin murgiltzen gaitu istorioan zinemagileak. Ohartzeko denborarik ere ez digu ematen; Noura ezagutu eta berehala jakin nahi dugu gehiago, eta istorioak aurrera egin ahala amorrua sentitzen dugu, ezintasuna, nahigabea, baita esperantza ere. Ederrena, ordea, zuzendariak artifizio handirik egin gabe lortzen duela da. Filma amaitu eta ez naiz kontziente muntaketa azkarra edo motela zen, argiaren erabilerak nolabaiteko eragina izan duen, ezta elkarrizketez gain soinurik bazen ere. Nouraren bizitzako bost egun ziren. Bere haurrekin igarotako bost egun. Senarra gorrotatzeko bost egun. Itxaropena galtzeko bost egun, baita irabaztekoak ere. Horren lekuko izaten utzi digu Hinde Boujemaak, umiltasun osoz. ]]>
<![CDATA[Ito beharrean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1932/040/001/2019-09-22/ito_beharrean.htm Sun, 22 Sep 2019 00:00:00 +0200 Uxue Arzelus https://www.berria.eus/paperekoa/1932/040/001/2019-09-22/ito_beharrean.htm 'Disco'Zuzendaria: Jorunn Myklebust Syversen. Herrialdea: Norvegia. Iraupena: 94 minutu.

Mirjam dugu Disco filmaren protagonista. 19 urteko dantzaria da Mirjam, eta zazpi aldiz irabazi du disco estiloko munduko dantza txapelketa. Haren familiarekin batera, argi, ke makina eta disco musikaz beteriko eliza ebanjeliko baten partaide da, eta dantza entseguekin batera Mirjamen egunak betetzen ditu horrek.

Burbuila batean bizi da Mirjam; erlijioa, jainkoa eta fedea ardatz dituena. Burbuila horren erregina dela pentsa dezakegu hasiera batean: elizako abeslari nagusia da, belaunaldi berriek haren pausuak jarraitu nahi dituzte, eta dantza txapelketa guztiak irabazten ditu. Baina bere gorputza hitzekin komunikatu ezin duena adierazten hasiko da: «ezin dut gehiago, ihes egin beharra daukat».

Estetikoki eta kanpotik begiratuta perfektua dirudien mundua aurkezten digu Jorunn Myklebust Syversen zuzendari norvegiarrak. Dena da polita eta alaia, denak du dantza txapelketetako purpurina eta kolorea. Planoek, lokalizazioek, pertsonaiek. Eta horrek oraindik eta aztoragarriagoak bihurtzen ditu sekta kutsua duten talde hauek, ilunagoak. Bertatik ihes egiteak zailagoa dirudi, eta protagonistak aurkitzen duen irtenbidea —ezaugarri desberdinak dituen baina beldurgarriagoa eta hertsiagoa dirudien beste talde erlijioso batera batzea—, ia ulergarria egiten zaigu.

Plano irekiak, Norvegiako laku eta paisaia zoragarrien lasaitasuna, elizako eszenen muntaketa geldoa, eta dantza txapelketen erritmo bizia. Itogarria da Mirjam gaztearen egoera, eta zuzendariak kontraesanezkoak diruditen baliabideak erabilita lortzen du arnas falta hori transmititzea.]]>
<![CDATA[Ostarte bila]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1970/040/002/2019-09-22/ostarte_bila.htm Sun, 22 Sep 2019 00:00:00 +0200 Uxue Arzelus https://www.berria.eus/paperekoa/1970/040/002/2019-09-22/ostarte_bila.htm 'Weathering with you'Zuzendaria: Makoto Shinkai. Herrialdea: Japonia. Iraupena: 114 minutu.

Hodaka 16 urteko gaztea Tokiora joan da bizitzera, etxetik ihes eginda. Bertan, lana topatu ezinik dabilela, ezagutuko du Hina, gosez amorratzen dagoela lagunduko duen neska alaia. Berarekin elkartu eta negozio bitxi bezain errentagarria sortuko dute: eguraldi ona eta eguzkia erakarriko dituzte diruaren truke. Izan ere, Hinak dohain bat du; otoitz eginez Tokio jasaten ari den etengabeko euria atertu dadin lor dezake, ostarteak sortu eta eguzkia ikustera iritsi arte. Hodaka eta Hinak eguraldi onaren beharra duten pertsona ugari ezagutuko dituzte haien enpresa txikiarekin, eta pixkanaka elkarren arteko laguntasuna haziz joango da. Baina eguraldia aldatzeak baditu bere ondorioak, eta bikote gazteak haiei aurre egin beharko diete.

2016an estreinatu eta ospe handia lortu zuen Your name filmaren egilearen anime berria da Weathering with you. Mota honetako filmek dituzten kodeei jarraitzen ditu Makoto Shinkairen lanak: fantasia du, abenturak eta amaierako irakaspen bat. Umore uneak ere baditu, eta, beharbada, ikustera ohituta ez gaudena edo arrotz samarra egiten zaiguna hitzekin azaldu beharra ere sentitu du zuzendariak. Izan ere, protagonistak bakarrizketa eran edo off-eko ahotsa erabiliz burutik pasatzen zaizkion pentsamendu eta gogoeta guztiak partekatzen ditu.

Gustura ikus daitekeen filma sortu du zuzendari japoniarrak; atsegina da eta erritmo polita du. Istorioak mami gehiago eduki zezakeen eta lotu gabeko hari dezente gelditzen dira, baina irribarre bat edo beste eragingo du ikusleengan.]]>
<![CDATA[Denak ez du balio]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1906/032/001/2019-09-21/denak_ez_du_balio.htm Sat, 21 Sep 2019 00:00:00 +0200 Uxue Arzelus https://www.berria.eus/paperekoa/1906/032/001/2019-09-21/denak_ez_du_balio.htm 'Ema'Zuzendaria: Pablo Larrain. Herrialdea: Txile. Iraupena: 102 minutu.

Ema emakume gaztea da. Dantzaria. Oldartsua. Hamabi urte zaharragoa den bere dantza konpainiako koreografoarekin ezkonduta dago Ema. Egoera mingarri bat jasan duela ezagutuko dugu.

Bisualki indarra duen proposamena dakarkigu Pablo Larrain txiletarrak. Protagonista dantzaria dela aitzakia hartuz, zenbaitetan bideoklip tankera duten eszenaz bete du filma. Mugimendu, kolore, argi eta itzalez beteriko eszenak. Erritmoa ere egoki mantentzen du zuzendariak; muntatzeak eta istorioaren garapenak ikuslegoaren atentzioa mantentzen laguntzen dute eta maiz errepikatzen dituen pertsonaien lehen planoek, ia kamerari begira daudela diruditen plano horiek, indarra ematen diote kontakizunari.

Istorioa bera eta, bereziki, ematen duen emakumeen irudia dira oker daudenak. Ahalduntze prozesu baten aurrean gaudela saldu nahi digu filmak, Emak bere bizitzaren agintea hartzeko bidaia bat hasiko duela eta feminitatetik eta sororitatetik haren burua topatuko duela. Emaitza? Nahi duena lortzeko bere gorputza eta batez ere sexua erabiltzen dituen bere senean ez dagoen emakume kapritxoso baten istorioa. Gorrotoa eta lastima eragiten dituen emakumea.

Orokorrean filmean azaltzen diren emakume denek dute desoreka emozionala, haien ezaugarri nagusia izango balitz bezala. Bost minutu irauten dituen eta garrantzi gehiegi ez duen eszena bateko pertsonaia batek, une hartan ezagutzen dugun eta berriro ikusiko ez dugun emakume batek, barre artean dio: «Bipolarrra naiz». Filmari umore puntu bat gehitu nahi dion eszena anekdotiko bat izan liteke, baina ordura arte ikusitako guztia ikusita, oso adierazgarria da.

Filmaren gidoiaren atzean hiru gizonezko daude. Zuzendaria gizonezkoa da. Baita argazki zuzendaria eta muntatzailea ere. Ez dakit intentzioa ona zen, benetan asmo onez sortutako istorio bat ote den, baina emaitzak, behintzat, hotzikarak eragin dizkit.]]>