<![CDATA[Uxue Rey Gorraiz | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Fri, 06 Aug 2021 06:41:51 +0200 hourly 1 <![CDATA[Uxue Rey Gorraiz | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Baionan gizonezko bat atxilotu dute emakume bati sexu erasoa egiteagatik]]> https://www.berria.eus/albisteak/201647/baionan_gizonezko_bat_atxilotu_dute_emakume_bati_sexu_erasoa_egiteagatik.htm Thu, 05 Aug 2021 22:00:51 +0200 Uxue Rey Gorraiz https://www.berria.eus/albisteak/201647/baionan_gizonezko_bat_atxilotu_dute_emakume_bati_sexu_erasoa_egiteagatik.htm <![CDATA[Pertsona bat hil da Iruñeko ostatu etxe batean izandako sute batean]]> https://www.berria.eus/albisteak/201646/pertsona_bat_hil_da_iruntildeeko_ostatu_etxe_batean_izandako_sute_batean.htm Thu, 05 Aug 2021 20:27:08 +0200 Uxue Rey Gorraiz https://www.berria.eus/albisteak/201646/pertsona_bat_hil_da_iruntildeeko_ostatu_etxe_batean_izandako_sute_batean.htm <![CDATA[«Pandemiak agerian utzi du pertsonen arteko lotura sozialen disoluzioa»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1969/004/001/2021-08-04/pandemiak_agerian_utzi_du_pertsonen_arteko_lotura_sozialen_disoluzioa.htm Wed, 04 Aug 2021 00:00:00 +0200 Uxue Rey Gorraiz https://www.berria.eus/paperekoa/1969/004/001/2021-08-04/pandemiak_agerian_utzi_du_pertsonen_arteko_lotura_sozialen_disoluzioa.htm
Hamasei hilabete joan dira birusa Euskal Herrira ailegatu zenetik. Iragan den denbora hartu, eta beldurra aztertu duzu. Zergatik?

Ikusi nuenak arreta piztu zidan. Izan ere, pandemiak oso agerian utzi du herritarron beldurrak oso antzinakoak direla, betikoak. Mende batzuk atzera eginez gero, erraz ikusiko genuke ez dagoela hainbesteko alderik orduko eta egungo beldurren artean. Alde batetik, bistan da kutsatzeari diogun izua, zer esanik ez izurrite honetan. Gainera, debekuei ere badiegu izua, eta, Emile Durkheim soziologoak zioen bezala, debekuek bi alderdi dituzte. Batetik, izurrialdiko muga asko profanoak dira, birusari kontra egiteko neurri asko zientziak gidatutakoak baitira, eta, horiei dagokienez, zalantzarik ez da oso neurri eraginkorrak direla birusa ez hedatzeko. Era berean, profanoak dira txertoak eta maskarak, eta ezinbestekoak dira izurritean. Baina, bestalde, Rene Girard mitologoak zioen kutsatzea mitema bat zela, haren alde mitologikoa agerikoa baita. Fikzioari begiratzea besterik ez dago hori ondorioztatzeko. Liburuetan eta pelikuletan makina bat aldiz ateratzen da kutsatzearen gaia. Alde horretatik, kutsatzeari diogun beldurra zientziak berak ere kontrolatu edo sendatu ezin duen zerbait da, eta horretara zuzendu dut begirada.

Oro har, herritarrek sentitu dute inoiz COVID-19aren pandemian adinako beldurrik?

Izurria guztiz globalizatua izan da, eta pentsatzekoa da birusak mugarik ez duela ikusteak gogortu egiten duela izua. Gainera, beldurrak indar handiz hartu du gizartea, eta, nire ustez, hori gertatu da, batik bat, hilabete hauetan guztietan heriotzak presentzia handia izan duelako. Izurritearen lehenbiziko hilabeteetan bereziki. Hein handi batean, normala iruditzen zait horrela sentitzea. Gogora dezagun, adibidez, birusak sekulako agerraldia izan zuela Gasteizen, izurria lehertu berritan. Ezusteko handia izan zen.

Zer da beldurra, zehazki?

Beldurra esaten zaio zure bizitzako esparruren batean zerbait kolokan sumatzen duzunean sentitzen duzunari, zure egoera edozein izanik ere parez pare mehatxu bat ikusten duzunean sentitzen duzunari. Begiak izurrialdiko bizipenei zuzendurik, aise ikusi dugu askok beldurra sentitu dutela kutsatzeko arriskuagatik; hori izan da mehatxu nagusia. Hari dagokionez, XIV. mendean izandako prozesu ia berdinak gertatu dira berriki. Ondoan dugun pertsonak kutsatu egingo gaituela pentsatzeak eragiten duen sentimendua barren-barrenean sentitu dugu askok eta askok. Hurbilekoak arriskutzat jo ditugu, eta, hala, elkartasunaren funtsa irauli egin da, nolabait.

Pandemiak hainbat gorabehera izan ditu azken urte eta erdian. Beldur erauntsia noiz izan da handiena?

Boladak izan dira, eta, jakina, nork bere modura bizi izan du gertatutakoa. Nolakotasunari dagokionez, izurritearen hasieran beldurrak lotura oso estua zuen ukimenarekin. Gero, baina, gaitzaren transmisio bideak zein diren aztertu, eta ikusi zen airearen bidezko kutsatzea nabarmen arriskutsua zela. Horregatik, beldurra bizitzeko modua ere aldatu egin zen. Eraldaketa kasik etenik gabekoa da. Halaber, talde zaurgarrien artean aski indartsuagoa izan da sentimendu hori.

Kutsatzeaz gainera, zerk eragin du beldurra izurrialdian?

Herritar batzuk bizimoduarekin zerikusia duten mehatxu batzuengatik egon dira beldurtuta: lana galtzeko beldurra, ondorio ekonomiko lazgarriak sufritzeko arriskua hurbil sentitzea... Mehatxu ugari izan ditugu aurrean. Edonola ere, beldurra zernahik eragina izan daitekeen arren, funtsezko beldurra heriotzarena da. Beldur mota guztien atzean dagoena heriotza da.

Zergatik hartzen du guztia heriotzak?

Apenas dugun trebeziarik heriotzari buruz hitz egiteko, gai horri aurre egiteko. Azken batean, ez dugu inolako abileziarik mundu sakratuan murgiltzeko, eta pandemiak oso agerian utzi du hori. Ez dakigu gai tabuei aurre egiten, eta, are gehiago, hori hala dela onartzen ere ez dakigu; gabezia asko ditugu horretarako. Erreminta eta gaitasun asko ditugu faltan.

Zerk ekarria da gabezia hori?

Heriotza asko ezkutatu da. Pentsa: hildakoak ez daude hirietan, hilerriak hiriaren erdigunetik urrun izaten dira gehien-gehienetan. Gaur egungo hilerriak ez dira garai bateko nekropolien antzerakoak, eta beilatokiak igarobideetan kokatutako eraikinetan ditugu jarriak. Gure hurkoak han agurtzen ditugu, ez-toki batean, Mark Augek esango lukeen bezala. Historiarik gabeko lekuak dira, tramite hutsak.

Hala moduzko espazioak izan arren, jende askok zama handia sentitu zuen joan den udaberrian horiek erabiltzeko aukera ukatu zitzaionean. Erritu horiek ukendu ere badira, ezta?

Bai, zalantzarik gabe, eta, hori dela eta, heriotza baten ondoko dolu prozesua nabarmen ilundu da pandemiaren eraginez. Horrek ere beldurra ekarri du, jendeak ez baitu bizi nahi halakorik.

Izua sentitzea beti da txarra?

Ez, funtzionala ere bada, neurri batean. Kontua da beldurraren parte bat kontrolatua izan daitekeela, zientziak ematen dizkigun azalpenei esker, adibidez. Beste batek, ordea, antzinakoagoa denak, ihes egiten digu.

Bada izua hauspotu duenik?

Hainbat faktorek eragin dute. Egia esan, udaberrian kaleak guztiz hutsik ikuste hutsa jadanik bada irudi ile-lazgarria. Ezezaguna zaigun guztiak izutzen gaitu ia. Ahal bezala aritu gara.

Beldurrik ez duena ez al da are babesgabeago?

Bai, hala da zentzu askotan. Izan ere, zenbaitetan, beldurra sentitzeak ardura dakar berarekin. Halere, ardurari dagokionez, hainbestetan eskatu diguten zuhurtziari so, ezin dugu ahaztu biztanleria beldurrarazteak erabilera estrategikoa izan dezakeela zenbaitetan. Populazioaren egoera emozionalean eragitea oso eraginkorra da gauza batzuetarako.

Egin da halakorik azkenaldian?

Dudak ditut. Beharbada, hori gertatu denetan ez da guztiz kontzienteki egin, baina bada kasurik. Adibidez, askotan, herritarrei leporatu zaie berez erakundeen edo instituzioen ardura ziren gauza askoren errua. Dena norbanakoen erantzukizuna balitz bezala hitz egin da maiz.

Berriki, pandemiari buruzko hiztegi filosofikoa argitaratu duzu, beste zenbait aditurekin. Bakardadea landu duzu. Zergatik?

Iazko udaberriko etxeko konfinamenduaren ondotik, landa lan txiki bat egin nuen Madrilen. Hartan, argi ikusi nuen jende asko bakar-bakarrik zegoela. Bakardadea oso pil-pilean dago, eta, noski, ez naiz ari bakardade fisikoaz. Jende asko dago kapital sozialik gabe bizi dena: premia bat dutenean, ez dute norengana jo, ez dute laguntza nori eskatu, ez dira deusen parte sentitzen. Ez da soilik pandemiak ekarri duen zerbait; lotura sozialen disoluzioa aspaldi hasi zen gurean, baina orain bistan gelditu da, oso nabarmen.

Kontrara, batzuek esan dute pandemiak indartu egin duela talde sentimendua. Gezurra da?

Goiz da hori esateko; beharbada, hemendik urte batzuetara izango da hori baieztatuko duen historialaririk. Oraingoz, baina, ez da posible. Edonola ere, pandemia estres-test bat izan da, ezusteko azterketa bat, eta kale egin dugu gauza askotan. Bistan gelditu da pertsonen arteko lotura sozialak izugarri ahulak direla eta apenas dela komunitate sentimendurik. Hamarkadak dira gizarteak joera hori hartua duela. Norbanakoak gara, eta ez gara ezeren parte.

Ohartarazpen bat ere egin duzu bakardadeari buruz: ez da erromantizatu behar. Huts egin da horretan?

Bai. Bi kontzeptu nahasten ditugulako gertatu da, besteak beste. Batetik, existitzen da pribilegiozko bakardadea. Batzuek hori desiratzen dute, baina, egia esateko, gutxi batzuek dute hori egiteko bizi baldintza aski onik. Pertsona horiei posible zaie ingurukoez arduratu behar ez izatea eta soilik beren interesei erreparatzea. Picasso margolariak hori egin eta defendatzen zuen, zioenez hori behar baitzuen sorkuntza artistikorako. Bestalde, bada beste bakardade mota bat: lotura sozialen faltak ekarritakoa. Askok hori bizi izan dute pandemian, eta are nabarmenagoa da zenbait pertsona taldetan: adinekoengan, desgaitasunak dituztenengan, erietxeraturik edo espetxeraturik izan direlako denbora tarte batez gizartetik urrun izan diren horiengan... Hori ezin da erromantizatu.

Bakardadean ere pozik egoteko eskatu zaio jendeari?

Are gehiago, Picasso bat izateko eskatu zaigu, sekulako produktibitatea edukitzeko. Ordea, inork ez digu eman horretarako kapaz izateko baliabiderik. Hori tranpa bat da, engainu bat, eskakizun maltzurra, eta, era berean, kontrako eragina duena. Ez bazara horrela jokatzeko gai, errudun sentiarazten zaituzte, eta eskatzen dizute animatzeko, nahi duenak beti omen duelako horretarako aukera. Baikortasun krudela da, eta pandemian izugarritan gertatu da. Itxialdian oso agerikoa izan zen, baina oraindik ere ikusten dugu haren zantzurik.

Bihar: Txema Ramirez de la Piscina, komunikazioan aditua.]]>
<![CDATA[Azken orduetan izandako bi eraso matxista salatu dituzte Barakaldon]]> https://www.berria.eus/albisteak/201468/azken_orduetan_izandako_bi_eraso_matxista_salatu_dituzte_barakaldon.htm Mon, 02 Aug 2021 18:01:33 +0200 Uxue Rey Gorraiz https://www.berria.eus/albisteak/201468/azken_orduetan_izandako_bi_eraso_matxista_salatu_dituzte_barakaldon.htm <![CDATA[Eguneko positiboak 2.000 kasuren langatik hurbil dira berriz Hego Euskal Herrian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2021-07-30/eguneko_positiboak_2000_kasuren_langatik_hurbil_dira_berriz_hego_euskal_herrian.htm Fri, 30 Jul 2021 00:00:00 +0200 Uxue Rey Gorraiz https://www.berria.eus/paperekoa/1877/004/001/2021-07-30/eguneko_positiboak_2000_kasuren_langatik_hurbil_dira_berriz_hego_euskal_herrian.htm
Osasun agintariek zehaztu dutenez, kutsatuen zenbatekoa lurraldez lurralde aztertuta, herenegun zenbatutako positiboetako 923 Bizkaian atzemandakoak izan ziren; Hegoaldeko kopuruaren ia erdia da hori. Gainera, Gipuzkoan 464 kasu detektatu zituzten; Nafarroan, 404, eta Araban, berriz, 157. Azken hamalau egunetako bilakaerari so, birusaren intzidentzia tasa metatuak ia etenik gabe ari dira hanpatzen. Tasa Araban da txikiena: 661 da, 100.000 biztanleko. Aldiz, aldagaia nabarmen handiagoa da Hego Euskal Herriko gainerako lurraldeetan. Gipuzkoan 843 da; Nafarroan, 880, eta Bizkaian, 916.

Lagungarri da begirada urruntzea. Izan ere, egunetik egunera Hegoaldeko osasun sistemek detektatzen dituzten kasu kopuruei so egiteaz gain, azken hamalau eguneko zenbatekoak bilduta osatutako batezbestekoa guztiz adierazgarri da izurritearen bilakaeraren norabidea garbiki zehazte aldera. Aldagai horretan, nekez ikus daiteke argirik. Gaur egungo batezbestekoa zortzi aldiz handiagoa da orain hilabetekoa baino. Ekainaren 30ean, aurreko hamalau egunetako datuak oinarri, 220 zen egun bakarrean batez beste zenbatutako kasu kopurua. Orain, berriz, 1.783 da.

Azken asteotan, datuek behin eta berriz berretsi dute COVID-19arekin kutsatzen direnen soslaia nabarmen gaztetu dela izurritearen bosgarren olatu deiturikoan. Herenegun atzemandako positiboei dagokienez, Eusko Jaurlaritzak eman du Osakidetzak Araba, Bizkai eta Gipuzkoan detektatu zituenen inguruko datu bat: zenbatutako 1.576 positiboetako 884 gazteak dira. 10 eta 29 urte bitarteko herritarrak dira, zehazki. Halaber, Nafarroako Gobernuak jakinarazi du oraintxe bertan 21 positibo direla herrialdeko zahar etxeetan; bi, ospitaleraturik.

Kutsatuen datuetan ez ezik, ospitaleetan ere bistan da transmisioaren goraldiak izandako eragina. Osakidetzak eta Osasunbideak emandako datuen arabera, oraintxe bertan 413 paziente dira gaitzarekin erietxeraturik Hegoaldean. Horietako 79 ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan daude, larri. Erietxeratzeei dagokienez, herenegun 57 pertsona sartu zituzten ospitalera birusaren sintomak larriagoturik. Horietako 14 Osasunbideak Nafarroan ospitaleratuak dira, eta, gobernuak zehaztu duenez, horietako bi ZIUetara eraman dituzte zuzenean.

Gainera, Nafarroako Gobernuak gaitzarekin loturiko beste bi heriotzaren berri eman du: birusarekin eri ziren bi gizon zendu dira herrialdean. 72 eta 84 urte zituzten.

Bestalde, birusa oldartua den honetan, aurrera segitzen du hartatik babesteko txertoaren kanpainak. Prozesua gazteei zabaldua da dagoeneko, eta, hala, etenik gabe ari da handitzen jadanik zizta hartua dutenen kopurua. Gaur egun, administrazioek emandako azken datuen arabera, Hego Euskal Herriko biztanleen %67k hartua dute txertoren bat. Pauta osatua, berriz, %60k dute.

Agerraldia izan da Zaballan

Espainiako Espetxe Erakundeetako Idazkaritza Nagusiak jakinarazi duenez, Zaballako espetxean (Araba) 14 kutsatu atzeman dituzte berriki; presoak dira guztiak. Bertan kartzelatua den preso batek birusaren «sintoma oso arinak» sentitu zituen azken egunotan, eta, horiek horrela, antigeno testak egin zizkieten hari eta beste hainbat presori, kasu gehiago ote zegoen jakiteko. 69 proba egin dituzte.

Adierazi dutenez, kutsatze katea etete aldera, orain arte egindako antigeno testetan negatibo eman dutenei PCR probak eginen dizkiete datozen orduetan, birusaz kutsatuak diren edo ez ziurtatzeko. Halaber, moduluko preso guztiak bakartuta daude.]]>
<![CDATA[Eguneko positiboak 2.000 kasuren langatik hurbil dira berriz ere]]> https://www.berria.eus/albisteak/201269/eguneko_positiboak_2000_kasuren_langatik_hurbil_dira_berriz_ere.htm Thu, 29 Jul 2021 15:07:14 +0200 Uxue Rey Gorraiz https://www.berria.eus/albisteak/201269/eguneko_positiboak_2000_kasuren_langatik_hurbil_dira_berriz_ere.htm <![CDATA[Hamalau kasu positibo atzeman dituzte Zaballako kartzelan]]> https://www.berria.eus/albisteak/201259/hamalau_kasu_positibo_atzeman_dituzte_zaballako_kartzelan.htm Thu, 29 Jul 2021 08:37:08 +0200 Uxue Rey Gorraiz https://www.berria.eus/albisteak/201259/hamalau_kasu_positibo_atzeman_dituzte_zaballako_kartzelan.htm <![CDATA[Ertzaintzak hiru pertsona atxilotu ditu asteburuan Zornotzan izandako istiluen harira]]> https://www.berria.eus/albisteak/201218/ertzaintzak_hiru_pertsona_atxilotu_ditu_asteburuan_zornotzan_izandako_istiluen_harira.htm Wed, 28 Jul 2021 09:19:46 +0200 Uxue Rey Gorraiz https://www.berria.eus/albisteak/201218/ertzaintzak_hiru_pertsona_atxilotu_ditu_asteburuan_zornotzan_izandako_istiluen_harira.htm Horietako bat larri da oraindik ere, Gurutzetako ospitalean.]]> <![CDATA[«Urratsak unean uneko ezagutzaren arabera egin dira, beti»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1964/002/002/2021-07-28/urratsak_unean_uneko_ezagutzaren_arabera_egin_dira_beti.htm Wed, 28 Jul 2021 00:00:00 +0200 Uxue Rey Gorraiz https://www.berria.eus/paperekoa/1964/002/002/2021-07-28/urratsak_unean_uneko_ezagutzaren_arabera_egin_dira_beti.htm
COVID-19ak eragindakoa sekulako izurritea da. Zer ideia izan behar da buruan hari kontra egiteko?

Batetik, ezinbestekoa da gaixotasunen azterketa epidemiologiko zehatza egitea, eta arretaz begiratu behar zaio munduan gertatzen denari. Aintzat hartu behar dugu estatuen arteko koordinazioa premiazkoa dela, inoiz ahaztu gabe, gainera, herrialde bakar bat ere ez dagoela bakartua besteetatik, birusak ez baitu mugarik.

Pandemiak eztanda egin zuenetik, jakin da behar bezain laster erreakzionatzen?

Urratsak gaitzari buruz dugun ezagutza zientifikoaren arabera egin dira, beti. COVID-19a ailegatu aurretik, jadanik harremanetan izanak ginen SARSekin eta MERSekin, baina izurriteak bestelakoak izan ziren. COVID-19ari buruz zenbat eta gehiago ikasi, orduan eta hobeki egokitu dugu hari aurre egiteko erantzuna, eta erantzunak ez dira berandu iritsi. Esango nuke momentu bakoitzean izan ditugun baliabideei eta ezagutzari egokituak izan direla, erabat. Europako Batasunak koordinazio lan oso ona egin du. Kide diren herrialdeek pausoak batera eman izanak bide eman du, esaterako, sendagaiak, babeserako materialak eta txertoak elkarrekin erosteko.

Edonola ere, zenbait gairi dagokionez, herrialde bakoitzak bere erara jokatu du. Horrek ez al ditu pausoak baldartzen?

Koordinazio lana handia da. Adibidez, lan handia egiten da Krisi Egoerei Politikoki Erantzuteko Europako Batasunaren Mekanismoarekin, baita Osasun Segurtasuneko Batzordean ere. Dena dela, beti esaten da gure batzordeak eskumen gehiago izan eta herrialde guztiek modu bateratuan jokatuko balute errazagoa izango litzatekeela erronkei erantzutea, baina, aldi berean, gaur egungo deszentralizazioak lagundu egiten du tokian tokiko premiak aintzat hartu eta erabakiak horien arabera zehazten. Halaber, hain zuzen ere, oraintxe bertan, eskumen gehiago emango dizkigun sistema bat eskuratzeko ari gara lanean. Hiru arau ditu eztabaidagai parlamentuan, urte bukaerarako onartuak egotea espero dugu, eta horiek bide emango dute etorkizunean etorriko diren mehatxuen aurrean erreakzio gaitasun hobea izateko.

Zer hanka sartze egin du Europako Batasunak izurritean?

Ez dut uste akatsik egin denik, behintzat ez bere horretan. Gaiari buruzko ezjakintasuna handia izan da, hori bai, eta, beraz, gaur egun hartuko ez genituen erabakiak hartu izan dira azken urtean. Adibidez, orain badakigu transmisioa airetik gertatzen dela, eta horregatik ikusten dugu hain argi maskarek eta pertsonen arteko distantzia gordetzeak garrantzia dutela. Aldiz, hasieran, informazio asko falta genuen, deus gutxi baikenuen. Materialean ere agerikoak ziren gabeziak: maskarak, eskularruak, haizagailuak... Horiek produzitzen dituzten herrialdeak aski lanpetuak ziren beren buruentzat ekoizten; muga asko jarri zituzten esportazioetarako. Horri ere egin behar izan genion aurre.

Birusak mugarik ez duela aipatu duzu, baina, hain zuzen, herrialdeen arteko mugen kontrola da Europako Batasuna kudeatzen ari den gai nagusietako bat. Indarrean da osasun ziurtagiria, adibidez. Pozik zaudete orain arteko funtzionamenduarekin?

Europako Batasuneko kide diren estatuen artean ezin da egon muga zurrunik; zirkulazioak bermatua egon behar du. Muga bat ixtea oso zaila da, ez bada irla bat delako. Izan ere, ziurtatu egin behar dugu salgaiak batetik bestera mugitzen ahalko direla, langileek ere egiten ahalko dutela behar duten bide oro, eta hegazkin eta barkuak ere mugitzen ahalko direla. Balantzan jarri behar dira muga bat ixtearen onurak eta kalteak, eta zentzuz erabaki.

Posible da mugitzea, baina kasu askotan ezinbestekoa da ziurtagiria edukitzea. Horren harira, hainbat herritar sumindu egin dira, oraindik txertatzeko aukerarik izan ez dutenak bereziki, edota txertoa hartu nahi ez dutenak. Ulertzen duzu ezinegona?

Kontua da ziurtagiria lortzeko ez dela ezinbestekoa txertatua egotea. Aski da gaitza pasatu duzula erakusten duen agiri batekin edo test batean emaitza negatiboa izan duzula erakustearekin. Bestalde, txertatu nahi ez dutenei esango nieke txertaketa ez dela norbanakoari soilik eragiten dion zerbait. Kontrara, txertatzea ekintza solidarioa da. Ez genuke geure buruagatik egin beharko, besteak babesteko baizik. Jendeak hori buruan izatea nahi nuke.

Emaitza negatiboa erakusteko testa egiteko, ordea, ordaindu egin behar da gehienetan.

Herrialde batzuetan dohainik egin daiteke. Edonola ere, bidaiatzea ez da eskubide bat. Mugikortasuna eskubide bat da; oporrak beste herrialde batean pasatu ahal izatea, ez. Kontuak kontu, ulertzen dut amorratuta egotea. Alde horretatik, Europako Batzordea hitzarmen batzuk sinatzen ari da test horiek ordaintzeko diru laguntzak eskatu dituzten herrialdeekin, eta guztira 100 milioi euro jarriko dira proba horiek erosteko.

Birusaren aldaerak gero eta gehiago dira. Hori zer neurritan da kezkagarri?

Oso inportantea da haiei erreparatzea. Birusak iraun egin nahi du, eta, horretarako, mutatu egiten du, infektatzen segitzeko. Horregatik, erne ibili behar dugu birusaren aldaerak detektatu eta horiei kontra egiteko prestatzeko. Esaterako, jakina denez, Delta aldaera aurrekoak baino kutsagarriagoa da. Ahalik prebentzio neurri gehien hartu behar ditugu kutsatzetik babesteko, herritar asko eta asko txertatuak diren arren. Ez dugu birusa desagerraraziko. Transmisioa ahal bezala etetea besterik ez dugu.

Adituek diotenez, mundu mailako txertaketa bultzatuta nabarmen zailduko litzateke aldaera berriak agertzea. Europako Batasunak aski egiten du herrialderik behartsuenei laguntzeko?

Europako Batasuna da Covax programaren laguntzaile nagusia. Diruz laguntzen dugu, eta, gainera, erakundeak konpromisoa hartu du orain 200 milioi dosi emateko dohaintzan. Konpromisoa agerikoa da, denok elkarrekin atera gaitezen ilunetik.

Zuen kalkuluen arabera, noiz ailega liteke izurritearen bukaera? Egin duzue aurreikuspenik?

Ez dugu egiten halakorik; ez dakigu noiz amaituko den. Izatez, esan bezala, uste dugu birusarekin bizitzen ikasi beharko dugula. Luzaroan hala izango da behintzat. Helburuak izan beharko du gaitzak gure eguneroko bizitza ez baldintzatzea, eta, izatekotan, izan dadila han nonbait dagoen baina noizbehinka baizik agertzen ez den zerbait, mehatxu handia izango ez dena, eta osasun sisteman eta esparru ekonomikoan kolapsorik ekarriko ez duena.]]>
<![CDATA[Nafarroako 16 eta 17 urteko arteko gazteek txertatzeko ordua eska dezakete atzotik]]> https://www.berria.eus/albisteak/201058/nafarroako_16_eta_17_urteko_arteko_gazteek_txertatzeko_ordua_eska_dezakete_atzotik.htm Mon, 26 Jul 2021 14:50:26 +0200 Uxue Rey Gorraiz https://www.berria.eus/albisteak/201058/nafarroako_16_eta_17_urteko_arteko_gazteek_txertatzeko_ordua_eska_dezakete_atzotik.htm <![CDATA[Beste 978 COVID-19 kasu izan dira Hegoaldean]]> https://www.berria.eus/albisteak/200284/beste_978_covid_19_kasu_izan_dira_hegoaldean.htm Fri, 09 Jul 2021 07:22:58 +0200 Uxue Rey Gorraiz https://www.berria.eus/albisteak/200284/beste_978_covid_19_kasu_izan_dira_hegoaldean.htm <![CDATA[Hego Euskal Herrian 600dik gora kasu izan dira egun bakarrean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1942/011/001/2021-07-04/hego_euskal_herrian_600dik_gora_kasu_izan_dira_egun_bakarrean.htm Sun, 04 Jul 2021 00:00:00 +0200 Uxue Rey Gorraiz https://www.berria.eus/paperekoa/1942/011/001/2021-07-04/hego_euskal_herrian_600dik_gora_kasu_izan_dira_egun_bakarrean.htm
Argitara ateratako azken datuek bistan utzi dutenez, birusa Hegoaldeko lau lurraldeetan ari da harrotzen. Herenegun, Gipuzkoan atzeman zuten positibo gehien: 248 izan ziren. Gainera, Bizkaian 193 kutsatu zenbatu zituzten; Nafarroan, 152, eta Araban, berriz, 51. Edonola ere, bereziki aipatzekoa da Nafarroako egoera; izan ere, Osasunbideak 1.444 diagnostiko proba egin zituen ostiralean, eta, horiek oinarri, %10,5 izan zen positiboen portzentajea. Berriz, Osakidetzak egindako testen %5,9k eman zuten positibo. Aldea nabarmena da, hortaz. Halere, ehunekoa bi osasun sistemetan da OME Osasunaren Mundu Erakundeak gomendatutako gehienezko mugatik urrun (%5).

Bestalde, ospitaleei dagokienez, herenegun bederatzi lagun erietxeratu zituzten COVID-19aren sintomak larriagotuta. Gainera, Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako informazioaren arabera, 39 lagun dira ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan gaitzak jota.]]>
<![CDATA[Beste 650 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian]]> https://www.berria.eus/albisteak/200028/beste_650_positibo_atzeman_dituzte_hego_euskal_herrian.htm Sat, 03 Jul 2021 07:07:59 +0200 Uxue Rey Gorraiz https://www.berria.eus/albisteak/200028/beste_650_positibo_atzeman_dituzte_hego_euskal_herrian.htm <![CDATA[Hegoaldean txerto biak jaso dituztenen ehunekoak %40ko langa gainditu du]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1834/009/001/2021-07-03/hegoaldean_txerto_biak_jaso_dituztenen_ehunekoak_40ko_langa_gainditu_du.htm Sat, 03 Jul 2021 00:00:00 +0200 Uxue Rey Gorraiz https://www.berria.eus/paperekoa/1834/009/001/2021-07-03/hegoaldean_txerto_biak_jaso_dituztenen_ehunekoak_40ko_langa_gainditu_du.htm
Gainera, azken asteko datuen arabera, Hegoaldean uztailaren 26an erdiets liteke biztanleen %70ek gutxienez dosi bat jasoa izatea. Hain zuzen ere, hainbat adituren aburuz, ehuneko hori gainditzeak aparteko garrantzia du birusarengandik babesteko talde immunitatea lortze aldera.

Txertaketa ordenari dagokionez, Osakidetzak eta Osasunbideak adinaren araberako irizpideari eusten diote oraindik ere; oro har, zaharrenetatik gazteenetara ari dira txertoak jartzen. Bide orri horri jarraikiz, Arabaren, Bizkaiaren eta Gipuzkoaren aldean, kanpaina pauso batzuk aurrerago da Nafarroan. Izan ere, 30 urtetik beherakoei dagoeneko ireki zaie txertoa hartzeko ordua eskatzeko bidea. Zehazki, osasunbidea herenegun hasi zen 18 eta 29 urte arteko herritarrei COVID-19aren aurkako txertoa jartzeko ordua ematen; hilabete erdialdean dituzte lehenbiziko hitzorduak.

Bien bitartean, 30 eta 39 urte arteko herritarren txertaketarekin aurrera jarraitzen du gobernuak; izan ere, Osasunbideak talde horretan ziren zirrikituak aprobetxatu ditu txertaketa adin talde gazteago batera zabaltzeko. «Ez dugu mundu guztia txertatzeko baliabide askirik. Hala eta guztiz ere, genituen hutsuneak ireki ditugu 18 eta 29 urte artekoak ahalik lasterren ziztatzen hasteko», azaldu zuen atzoko agerraldian Carlos Artundo Nafarroako Gobernuko Osasun zuzendari nagusiak. Arabari, Bizkaiari eta Gipuzkoari dagokionez, Osakidetzak oraindik ez du 30 urtetik beherakoetara zabaldu kanpaina. 40 eta 45 urte artekoak txertatzean ditu jarriak indar handienak. Dena dela, muga horretatik beherako batzuek ere jaso dute dosia, apurka.

Bigarren dosia, lehenago

Bestalde, txertaketaren abiada azkartzeko asmoz, aldaketa baten berri eman du Nafarroako Gobernuak: erabaki dute AstraZeneca botika etxearen bigarren dosia hartzear diren 60 eta 67 urte arteko herritarrak aurreikusitakoa baino bi aste lehenago txertatuko dituztela. Artundok azaldu duenez, adin tarte horretakoak ahalik lasterrena immunizatu nahi dituzte, COVID-19aren Delta aldaera azkar ari baita zabaltzen. Hain zuzen, herenegun zenbatutako kasuen %27 aldaera horretakoak izan ziren Nafarroan. Horregatik, harengandik bizkorrago babestea helburu, gobernua datozen egunetan jarriko da harremanetan bigarren dosia hartzeko eguna abuztu hasieran zehaztua duten eta adin tarte horretakoak diren herritarrekin. Edonola ere, gobernuak zehaztu du dosia hartzeko ordua aurreratzea hautazkoa izanen dela.]]>
<![CDATA[Birusa harrotua da atzera ere: beste 456 kutsatu izan dira Hegoaldean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/008/001/2021-07-02/birusa_harrotua_da_atzera_ere_beste_456_kutsatu_izan_dira_hegoaldean.htm Fri, 02 Jul 2021 00:00:00 +0200 Uxue Rey Gorraiz https://www.berria.eus/paperekoa/1879/008/001/2021-07-02/birusa_harrotua_da_atzera_ere_beste_456_kutsatu_izan_dira_hegoaldean.htm
Asteazkenean atzemandako kasuak lurraldez lurralde aztertuta, hauek dira herenegun egindako testen datuak: Bizkaian 178 positibo zenbatu ziren; Gipuzkoan, 165; Nafarroan, 68; eta Araban, 37.

Egun bakarrean zenbatutako kasu kopuruaren gaineko aldagaian ez ezik, positiboen ehunekoari dagokionez ere bada kezkarako ziorik. Hegoaldeko osasun sistemek emandako azken datuen arabera, herenegun 8.934 diagnostiko proba egin ziren COVID-19a atzemateko, eta, beraz, %5 izan zen positiboen portzentajea. Hain justu, OME Osasunaren Mundu Erakundeak langa hori du zehaztua pandemia kontrolpean edukitzeko gehienezko muga gisan.

Bestalde, egunek aurrera egin ahala, intzidentziari buruzko datuek gero eta garbiago erakusten dute kutsatuen soslaia gaztetzen ari dela. Esaterako: asteazkenean atzeman ziren 456 positiboen erdiak baino gehiago 40 urtetik beherakoak izan ziren. Nafarroako Gobernuak atzo ez zuen eman adinari buruzko xehetasunik, baina Eusko Jaurlaritzak plazaratutako informazioa aski argigarri da joera ondorioztatzeko: 19 eta 39 urte arteko 307 pertsonari atzeman zieten birusa Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. 18 urtetik beherakoei dagokienez, berriz, 90 positibo zenbatu zituen Osakidetzak. Nafarroan, asteartean gaurkotu zen informazio hori azken aldiz: hartan, gobernuak adierazi zuen kutsatuen batezbesteko adina 28 zela herrialdean.

Ospitaleetan, onbidean

Oraingoz, transmisioan sumatutako gorakadak ez du islarik izan Hegoaldeko ospitaleen okupazioan. Izan ere, zentroetako presioak arintze bidean jarraitzen du Hegoaldean. Zehazki, Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak jakinarazi dutenez, oraintxe guztira 115 lagun dira Hego Euskal Herriko zentroetan gaitzarekin ospitaleratuta. Horietako 38 ZIU zainketa intentsiboetan dira; aurreko egunean, berriz, 40 ziren unitate horietan. Gainera, osasun agintariek emandako datuen arabera, herenegun 21 lagun erietxeratu zituzten COVID-19aren sintomak larriagotuta.]]>
<![CDATA[Hego Euskal Herriko probetan 456 kasu positibo atzeman dira]]> https://www.berria.eus/albisteak/199920/hego_euskal_herriko_probetan_456_kasu_positibo_atzeman_dira.htm Thu, 01 Jul 2021 16:13:26 +0200 Uxue Rey Gorraiz https://www.berria.eus/albisteak/199920/hego_euskal_herriko_probetan_456_kasu_positibo_atzeman_dira.htm <![CDATA[Baheketa bat egiteko galdegin dio Hernaniko alkateak Osakidetzari]]> https://www.berria.eus/albisteak/199915/baheketa_bat_egiteko_galdegin_dio_hernaniko_alkateak_osakidetzari.htm Thu, 01 Jul 2021 11:48:21 +0200 Uxue Rey Gorraiz https://www.berria.eus/albisteak/199915/baheketa_bat_egiteko_galdegin_dio_hernaniko_alkateak_osakidetzari.htm <![CDATA[Munduko kutsatzeak igo egin dira, bi hilabeteko barealdiaren ondotik]]> https://www.berria.eus/albisteak/199875/munduko_kutsatzeak_igo_egin_dira_bi_hilabeteko_barealdiaren_ondotik.htm Wed, 30 Jun 2021 11:44:55 +0200 Uxue Rey Gorraiz https://www.berria.eus/albisteak/199875/munduko_kutsatzeak_igo_egin_dira_bi_hilabeteko_barealdiaren_ondotik.htm <![CDATA[Urkulluk uztailaren 7rako deitu du Labi batzordera]]> https://www.berria.eus/albisteak/199872/urkulluk_uztailaren_7rako_deitu_du_labi_batzordera.htm Wed, 30 Jun 2021 10:36:53 +0200 Uxue Rey Gorraiz https://www.berria.eus/albisteak/199872/urkulluk_uztailaren_7rako_deitu_du_labi_batzordera.htm <![CDATA[Trans legearen aurreproiektua onartu du Espainiako Gobernuak ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1955/002/001/2021-06-30/trans_legearen_aurreproiektua_onartu_du_espainiako_gobernuak.htm Wed, 30 Jun 2021 00:00:00 +0200 Uxue Rey Gorraiz https://www.berria.eus/paperekoa/1955/002/001/2021-06-30/trans_legearen_aurreproiektua_onartu_du_espainiako_gobernuak.htm Aitzole Araneta: «Norberak esan ahalko du nor den, eta erabaki ahalko du bere ibilbidea» ZER ONARTU DUTE? Unidas Podemosek eta PSOEk hala adostuta, Ministroen Kontseiluan onartutakoa ez da soilik transen eskubideei buruzko lege bat. Izan ere, lege bakarrean bateratu dira transei eta oro har LGTBI kolektibo osoari dagozkion proposamen batzuk. Transei zuzendutako lege integralik ez izateak samina piztu du hainbat taldetan. Argudiatu dutenez, ez zaio behar adina erreparatu transei eragiten dieten aferei. Gainera, atzo onartutakoa ez da behin betiko dokumentua; bildutako edukiak hainbat aldaketa jasan ditzake legea guztiz onartua izan arte. DESPATOLOGIZAZIOA Lege aurreproiektuan jasoa dagoenez, erregistro zibileko sexu aipamenean aldaketa galdegiteko jadanik ez da exijituko eskabidea egiten duenak inolako prozedura medikotan parte har dezala. Ez da eskatuko psikologoen oniritzirik edo medikuen txostenik, ez eta erregistroko moldaketa egin nahi duen pertsonak bere gorputzean aldaketak eragiteko inolako urratsik egin dezan ere; ez hormona bidez, ezta ebakuntza bidez ere. OME Osasunaren Mundu Erakundeak 2018an utzi zion transexualitatea gaitz gisa hartzeari, baina Espainian eta Hego Euskal Herrian, egun, beharrezkoa da «genero disforia» diagnostikatzea prozedura hasteko. Legeak hori aldatuko luke. Lege testuak aurrera eginez gero, eskatzaileak dokumentu bat sinatuz adieraziko du bere nahia, bi fasetan: lehenbizi, inprimaki bat bete beharko du; gero, gehienez hiru hilabete iraunen duen hausnarketa fasea izanen da, eta haren ondotik bigarren inprimaki bat aurkeztu beharko du, nahia berresteko. Hala, prozesua nabarmen laburtuko da. Izan ere, oraindik indarrean den araudiaren arabera, sexu aipamena aldatzeko ezinbestekoa da aurretik bi urtez tratamendu hormonala jasotzea, gutxienez. LEGE AUTONOMIKOAK Espainiako Ministroen Kontseiluak legearen aurreproiektua onartzerako, Hego Euskal Herriko administrazioetan jadanik hartuak ziren transexualitatea despatologizatzetik nabarmen hurbilago ziren zenbait neurri. Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak, biek ala biek onartuak zituzten hein batean transei eragiten dieten lege autonomikoak. Eusko Legebiltzarrak onartutako Transexualitatearen Lege Integralari dagokionez, dokumentuak 2019an izan zuen azken moldaketa: ordutik, transexualitatea ez da gaixotasun gisa sailkatzen. Nafarroako Gobernuak, berriz, 2017an onartu zuen LGTBI+ Berdintasun Sozialeko Legea. Irizpideak antzekoak dira bietan: erregistro zibilean adierazia dagoen sexu aipamena aldatzeko, ez da beharrezkoa medikuen txostenik aurkeztea. Dena dela, erkidegoen eskumenak mugatuak dira, nabarmen, eta, horren eraginez, Ministroen Kontseiluak onartutako lege testuak eragin zuzenekoa du Hego Euskal Herrian ere. Besteak beste, Hegoaldeko euskal herritarren nortasun agiriaren gaineko kudeaketa Espainiako Gobernuari dagokio. Ondorioz, hark zehaztutako irizpideei jarraikiz egin behar dira agiri horretan aldaketak egiteko urratsak. ESKUBIDE AITORTZA LGTBI kolektiboa osatzen dutenen eskubideak bermatzeko hainbat neurri aurreikusi dituzte lege aurreproiektuan. Batetik, haien diskriminazioa desagerrarazteko, neurriak proposatu dira administrazioaren, enpleguaren, osasunaren eta hezkuntzaren eremuetan. Bestetik, ernalkuntza lagunduko teknikak erabiltzeko eskubidea eta sarbidea aitortuko diete hala emakume lesbianei, bisexualei eta bikotekiderik gabeei nola haurdun gera daitezkeen transei; eta seme-alaben gurasotasuna aitortuko diete ezkontzeko beharrik gabe. Horrez gain, konbertsio terapiak debekatu egin nahi ditu legeak. MUGAK ADINEAN Dokumentuan jasoa denez, 16 urtetik gorako herritarrek beren kabuz eskatzen ahalko dute sexu aipamenean aldaketa egiteko. 14 eta 16 urte artekoek ere egiten ahalko dute eskabidea, baldintza batekin: tutoreek lagunduta egin beharko dute. Aldiz, legeak ez die genero autodeterminaziorako eskubiderik aitortzen 14 urtetik beherakoei. 12 eta 14 artekoek sexu aipamena aldatu nahi izanez gero, epai batek eman beharko die horretarako onespena. Gainera, horien kasuan, epaileak froga dokumentalak edo lekukotasunak galdegiteko aukera izanen du, beharrezkotzat jotzen badu. HAUSTURA PSOE-N Aspaldi da trans legeak hautsak harrotu zituela. Eskuinak ez ezik, PSOEren barruko zenbait ahotsek ere irmoki adierazi dute legearen kontra daudela. Esaterako, Espainiako Gobernuko presidenteorde Carmen Calvok kritikatu zuen sexu aipamena egiteko bidea horrela zabaltzeak ez zuela «arrazionaltasun juridiko nahikorik». Are, iradoki zuen neurri hori herritar ororen kalterako izan litekeela: «Kezkatzen nau generoa borondate hutsagatik aukeratu ahal izateak. Izan ere, duda gabe, horrek arriskuan jartzen ditu gainerako 47 milioi espainolen identitate irizpideak». Desadostasunak agerian gelditu badira ere, PSOEk babestu egin du aurreproiektua; tartean gobernuko presidente Pedro Sanchez ere. BABES MEZUAK Espainiako Berdintasun Ministerioa izan da lemazain legeak orain arte egindako bidean. Ministroen Kontseiluan onespena jaso berritan, Berdintasun ministro Irene Monterok lorpen handitzat jo du erdietsitakoa: «Egun historikoa da». Azaldu du legeak nabarmen lagunduko duela LGTB kolektiboaren eskubideak bermatzen. Halaber, kezka agertu du legeak inguruan duen kritika zurrunbiloagatik: «Dudan jarri dira transen eta LGTB kolektiboko kideen eskubideak. Herrialde asko ez dira leku seguruak». ]]>