<![CDATA[Xabier Martin | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Tue, 13 Nov 2018 23:40:50 +0100 hourly 1 <![CDATA[Xabier Martin | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[«Dirua irabazi behar da: kooperatibarik ez badago, ez da egongo kooperatibistarik»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1951/016/001/2018-11-11/dirua_irabazi_behar_da_kooperatibarik_ez_badago_ez_da_egongo_kooperatibistarik.htm Sun, 11 Nov 2018 00:00:00 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1951/016/001/2018-11-11/dirua_irabazi_behar_da_kooperatibarik_ez_badago_ez_da_egongo_kooperatibistarik.htm
Dena den, kooperatiben gihar finantzarioa sendotzeko txostena onartuko du Mondragonek asteazkenean, Donostian egingo duen kongresuan. Iraganeko lezioa ez da alferrik izan, eta 2016an onartutako mandamendu berriei —autoexijentzia eta ardura partekatua— beste bat gehituko diete: irabaziak kooperatibisten artean banatzeko gutxieneko sendotasun finantzarioa. Kooperatibak eta kooperatibistak ratio berrien sokan ariko dira aurrerantzean. Iraunkortasunaren aldarean errentagarritasuna eta osasun finantzarioa gurtzen da Mondragonen.

Zergatik da beharrezkoa halako neurri bat hartzea orain?

Beti izan da beharrezkoa. Enpresak zenbaki egokiak baditu, erresilenteagoa da okerrak datozenean. Adibidez, azken krisia: bankuek ezin izan zioten erantzun enpresen finantzaketa beharrei.

Krisi baten beldur?

Ez, baina krisiak ziklikoak dira, eta beti egon behar dugu prest. Enpresak familiak bezalakoak dira, haiek ere beren ondasunak zaindu behar dituzte.

Zer diote familiek? Mondragon izeneko eraikin batean bizi baitira kooperatibak.

Oso ondo hartzen ari dira. Azken batean, kooperatibistarik gabe ez dago kooperatibarik, baina, era berean, kooperatibarik gabe ez da egongo kooperatibistarik. Hau dena enpresa sendoagoa egiteko da, eta ez gaurko bazkideentzat soilik, etorkizunekoentzat baizik. 2016ko kongresuan finkatu genuen atal finantzarioa sendotu behar zela, eta aurtengo txostena ildo horretan doa. Hau ez da izan zentro korporatibotik atera den kontu bat; hau kooperatibetatik atera da. Asko landu dugu agiria bete beharreko ratioak finkatzeko.

Agian mozkinak jaso dituzten bazkide batzuek ez dituzte jasoko epe batez.

Hemen dikotomia bat dago: norberaren poltsikoa eta epe motza, batetik, eta epe luzeko interesak, bestetik; bai pertsona horienak, bai etorkizunean enpresan egongo direnenak ere. Bakarrik hiru zuzenketa aurkeztu dira; adostasuna oso handia da, benetan.

Deigarria da adostasun hain handia egotea gai horretan, bazkideen patrikaz ari baikara.

Kontua da enpresa batek dirua irabazi behar duela: epe ertain eta luzean ez da kooperatibistarik izango kooperatibak ez badaude. Krisia datorrenean, erortzen hasten dira enpresaren atalak, banan-banan. Ezin bada erosi, soldata egokiak ordaindu, ezin bada inbertsiorik egin... badakigu akaberan zer gertatzen den: itxiera.

Kooperatibismoaren eztabaida betean sartu gara. Enpresa aurretik jartzea dela pentsatuko dute kooperatibista batzuek.

Berriro diot: kooperatibisten onerako da; gure balioekin koherentea da. Mugak ezartzen dira kooperatiba batek ez duenean egoera ona. Egoki baldin badabil, ez dago arazorik emaitzak beti bezala banatzeko.

Operazio estrategikoak egiteko finantza gabezia izan dute hainbat kooperatibak?

Bankuek ez dute ematen dirurik baldintza batzuk ez badira betetzen. Azken urteetan diru asko eta diru merkea egon da merkatuan, baina aurretik begira nola ibili ginen.

Eta Mondragonen tresna finantzarioak?

Gure kooperatibei proiektu estrategikoetan laguntzeko hor dago Mondragon Inversiones, baina muga batzuekin. Horregatik, txostenaren helburua da enpresak independenteagoak izatea inbertsioei aurre egin ahal izateko.

Ezinezkoa da ez gogoratzea Fagor Etxetresnak kooperatibaren porrotarekin...

Gertaera horrek eragina izan du, zalantzarik gabe. Baina logikak agintzen du: enpresa batek ez badu dirua irabazi, urte gutxian gurpil eroan da: I+G ezin du egin, hornitzaileek baldintza gogorragoak jartzen dituzte, ekoizpen sistema eraginkortzeko inbertsiorik ezin du egin... Horrek nora eraman du enpresa? Zulora. Enpresek dirua irabazi behar dute, ezinbestekoa da.

Eta elkartasun kooperatiboa ?

Gure elkartasun tresnak hor daude, baina enpresa bat dirua galdu eta galdu ari bada, eta beste kooperatibei bitartekoak galarazten proiektu estrategikoak egiteko... Dirua irabazi beharra dago, nahitaez. Kooperatiba batek ezin du beti besteen laguntzen zain egon. Ezin da eutsi besterik gabe; zerbait berria egin behar da iraunkortasuna lortzeko; eraldatu egin behar da.

Ematen du eskola honetan ikasle aurreratuak nahi dituzuela bakarrik. Enpresa liderrak edo liderrengandik gertu dabiltzanen kluba nahi duzue?

Hori da helburua. Krisi bat datorrenean, denok sufritzen dugu, baina eskasenek gehiago sufritzen dute, eta batzuk itxi egiten dira. Arrisku eremu horretatik hanka egin behar da. Ez dut esaten tropela atzean utzi behar dela beti, baina tropelaren atzean joatea ez da komeni.

415 milioi euro gehiago saldu zuen industria dibisioak 2017an, %8 gehiago. Nola doa 2018a?

Oso ondo, aurreikuspenetik hurbil. Hazi egingo gara berriro, beste %8 inguru.

2019a beste kontu bat izango da igual, merkatuen egoera asko nahasten ari da eta.

Aurten ere petrolioa igo egin da, dibisek beti ematen dute ezustea, eta planta zabaldu berriek ez dituzte emaitza oso onak ematen, eta guk zabaldu ditugu batzuk. Hala ere, urte positiboa izango da guretzat. Ikusiko dugu 2019a nola datorren.

2.700 enplegu sortu dituzte kooperatiba industrialek 2017an, 7.000 azken bost urteetan, eta horietatik erdiak baino gehiago Euskal Herrian. Zer iruditzen zaizu datua?

Sekulako poza ematen digu enplegua sortzeak. Asko hazi da gure dibisioa azken urteetan.

Ekonomiaren hazkundea moteltzen hasi da. Kezka bada kontuan hartuta inbertsio handiak egin dituzuela Europan, adibidez, Oronak?

Europa zaharrean zahar asko dago, eta igogailu asko beharko dituzte... Baina bai, Europako merkatua oinarrizkoa da, eta kezka beti dago. Gure salmenten %60 Europan egiten ditugu. Brexit-a hor dago, Italiaren egoera ere bai, Espainiarena bezala. Dirua oso beldurtia dela badakigu. Baina AEBetan ekonomia ondo doa, eta, munduko ekonomia ondo joateko, aurrena hark joan behar du ondo. Krisiaren beldur izateko motibo handirik ez dute erakusten zenbakiek, baina zer dator? Inork ez daki seguru.

Iranen aurkako AEBen zigorrak ere nozitu dituzue, ezta?

Bai. Itxaropen handia genuen merkatu horrekin, eta lantzen ari ginen. Orain dena gelditu da. Ez dugu galera handirik eduki, baina bide bat itxi da.

Brasilen eta Txinan ere arazoak...

Bai, dena dago lotua. Merkatu garrantzitsuak dira guretzat, baina baita Alemania ere. Txinaren moteltzeak Alemaniako enpresa inbertitzaile bati eragiten badio, guri modu bikoitzean eragingo digu, adibidez. Dena dago lotua.

I+Gra bideratu duzue salmenten %3. Nahikoa da?

Arreta handia jartzen zaio ehunekoari, eta garrantzitsua da, baina gakoa da zertara bideratzen den kopuru hori. Eraginkorrak izan behar dugu. Benetako I+G egiten ari gara gu, merkatura begira.

Zorra berregituratzeko negoziazio betean da Eroski. Kezkaturik dago Mondragon bere kooperatiba handienaren egoerarekin?

Eroskik bere konpromiso guztiak bete ditu, eta gehiago. Bere negozioa, Zurekin ereduaz, ondo doa, eta emaitzak hobetzen ari da. Bankuek beren interesak dituzte, eta, negoziazio bat dagoenez, egia ez diren albisteak kaleratzen dira batzuetan. Baina gutxi falta da akordiorako. Ez dago motiborik berregituraketa egin ez dadin.

Fagor Etxetresnen porrota erronka handia izan zen Lagun Arorentzat. Haren egungo osasunak islatzen du Mondragonek porrot horri buelta emateko izan duen gaitasuna?

Pentsioen atala, Lagun Aro EPSV, oso ondo dago, eta enpleguaren atala ere bai. Bikain kudeatzen dituzte, zuhurtzia handiz, eta horri esker lortu dugu 1.800 pertsonari baino gehiagori enplegu irteera bat ematea. Ez zen broma erronka hori. Baina izugarria izan da kooperatibek eta bazkideek jendea lanerako hartzeko eta kuota handiagoak pagatzeko egin duten ahalegina. Kanpoan harriturik geratzen dira ikusita nola kudeatu den hori guztia.

Kataluniako CNA taldearen ihesaz zerbait esateko?

Zenbat balio du etxetresna batek? Hemengo kostuekin ekoitzi daiteke eta errentagarri izan? Zaila da, benetan. CNAk garbi hartu zituen Feden lerro onenak, eta begira.

Bi urtetik gora daramazu Mondragonen leman. Gustura?

Nik ez dakit nirekin gustura dauden ala ez, baina ni gustura nago. Talde ona daukat, eta kooperatibak ondo ari dira, oro har.

Bi urte barru amaituko duzu agintaldia. Jarraitzeko asmorik bai?

Denok gustura baldin badaude, jarraituko dut.]]>
<![CDATA[Bankuen amesgaiztoa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2007/010/001/2018-11-07/bankuen_amesgaiztoa.htm Wed, 07 Nov 2018 00:00:00 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/2007/010/001/2018-11-07/bankuen_amesgaiztoa.htm swap kredituak baliogabetzeko, lehentasunezko eta menpeko ekarpenen dirua itzultzeko, edota IRPH erreferentzia ordezkatzeko jarri dituzte kontsumitzaileek demanda horiek; milioi bat inguru bost urtean. Hipoteken gaineko eskrituren zerga bankaren amesgaiztoaren azken atala izan da.

Baina ez dira izan bakarrik salaketak; bankuen bezeroek defenditu egin behar izan dute urte gutxian hipoteken exekuzioek hartutako abiaduraren aurrean, adibidez. Jose Luis Rodriguez Zapatero Moncloako maizter zela abiatu zen auzi eskeen ufada, orain hamar urte, eta Europako justiziaren hauspoarekin gehienetan. Espainiak «finantza sistema sendo eta irmoa» zuela aldarrikatu zuenean hasi zen erromesaldi judiziala, eta Mariano Rajoyk Espainiako erreskatea ontzat eman zuenean indartu zen, ozen esan zuenean erreskate horrek ez zuela gastu publikorik eragingo.

ZORU KLAUSULA



CGPJ Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiaren arabera, zoru klausulekin lotutako 178.800 kasu daude oraindik ebazteko. Hego Euskal Herrian, ia 100.000 lagunen hipoteka kontratuetan azaltzen ziren zoru klausulak, baina haietako batzuek dagoeneko negoziatu dute bankuekin. 2016ko abenduan, EBko Justizia Auzitegi Gorenak ebatzi zuen bankuek interesak ere ordainduko zituztela zoru klausulak itzulitakoan. Ordutik, 52.000 kasu aztertu ditu Espainiako justiziak propio zabaldutako epaitegi berezien bidez, eta bezeroei eman die arrazoia ia beti (%97,3). Horrez gain, bitartekaritza sistemaren bidez, milioi bat erreklamaziotik gora jaso dituzte bankuek, eta kasuen %37tan dirua itzuli dute. Esan beharrik ez dago: itzulketa lortzen ez dutenek auzitara jotzen dute. Zoru klausulen auziak egin dio kalterik handiena bankari orain arte; bankuek interesen jaitsiera saihesteko 2009tik hipoteketan ipini zituzten klausulak dira. Etxebizitzen hipotekak kalkulatzeko euribor indizeak finkatzen dituen interesei izkin egin, eta tasa finkoak jarri zituzten bankuek behetik, galerei atea ixteko.

IRPH ERREFERENTZIA



Hipoteken interesa ezartzeko euriborra ez, baina IRPH erreferentzia baliogabetzeko eskaerak ere bide luzea egin du epaitegietan. Batasuneko Justizia Auzitegian epaiaren zain dago Gorenak legezkotzat jotako IRPH erreferentzia indizearen klausulen auzia. 2019 hasierarako espero da Espainiako bankuentzat 4.000 milioi euroko eragina izan dezakeen auzi horren ikustaldia.

LEHENTASUNEZKOEKARPENAK



Amaierarik gabeko inbertsio produktuen salmentak goia zuen 2009tik 2011ra. 700.000 lehentasunezko ekarpen saldu zituzten finantza entitateek, gehienetan behar bezainbesteko gardentasunik gabe. Euskal Herrian menpeko ekarpenen auzia dago. 40.000 lagunek erosi zituzten ekarpen horiek, eta 845 milioi jarri zituzten: 660 milioi Eroskin eta 185 Fagor Etxetresnak enpresan. Bi produktuen artean alde nabarmena dago, ordea: interesa ordaintzea bermatua dago euskal ekarpenetan, baina ez finantza erakundeen lehentasunezkoetan. Epaitegiek 69.000 kasu ebatzi dituzte produktu bien inguruan, gehienetan bezeroen alde.

ETXEGABETZEAK



Hamar urtean 700.000 salaketa jarri ditu Espainiako bankak hipotekak exekutatzeko. Aktibo toxikoz bete dira bankuak, eta orain funts batzuk dira etxebizitza jabe handienak, Sareb erakundeaz gain. Azken bost urteetan 143.683 etxegabetze eskatu dituzte bankuek epaitegietan, 502 astero. Aurtengo lehen seihilekoan, 424ra jaitsi da batezbesteko hori.]]>
<![CDATA[Hipoteken zergak bezeroek ordaindu behar dituztela ebatzi du Auzitegi Gorenak]]> https://www.berria.eus/albisteak/158944/hipoteken_zergak_bezeroek_ordaindu_behar_dituztela_ebatzi_du_auzitegi_gorenak.htm Tue, 06 Nov 2018 07:18:25 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/158944/hipoteken_zergak_bezeroek_ordaindu_behar_dituztela_ebatzi_du_auzitegi_gorenak.htm Atzoko jarduna ez zen nahikoa izan auzia argitzeko eta gaur ere luzatu egin da eztabaida. 15 ordu baino gehiago behar izan dute magistratuek auzia aztertu eta haren gainean erabakitzeko. Nork pagatu behar du hipoteken eskrituren zerga; horixe zen Gorenaren osoko bilkurak argitu behar zuena. Goizeko 10:00etan abiatu da bigarren saioa. Orain arteko doktrinari eutsi, eta zerga hori bezeroen bizkar uztea ala bankuen ardura dela erabaki behar zuten 28 epailek, 24 gizon eta 4 emakumek. Jakina zen zergak bankuen bizkar utziz gero, milaka milioi euroko galera luketela bankuek. Azkenean, Goreneko 3. aretoak emandako hiru epairen ondorioak izoztu, eta bankuen alde egin du osoko bilkurak. Erabakiak kritika ugari jaso ditu berehala ditu sare sozialetan. Horien artean, Pablo Iglesias Podemoseko idazkari nagusiarena. "Bankak irabazi du, eta herritarrek galdu. Auzitegi Gorenaren independentzia zalantzan dago; demokrazia ahulduta. Lotsa eta amorrua mobilizazio zibiko handi batean bihurtu behar dira, gehiengoaren eskubideak defendatzeko, gutxiengoaren pribilegioen aurrean", idatzi du bere Twitterreko kontuan. Unidos Podemoseko beste hainbat ordezkarik ere gaitzetsi egin dute Gorenaren erabakia, eta mobilizaziora deitu dute larunbaterako, 18:00etan, Auzitegi Gorenaren parean. EH Bildu ere Gorenaren erabakiaren aurka agertu da. Marian Beitialarrangoitia koalizioko diputatuaren esanetan, auzitegiaren ebazpenak agerian utzi du Espainiako "demokrazia maila eskasa". PPk nabarmendu du Gorenak amaitu egin duela "nahasmen" egoerarekin. Justiziaren erabakiak errespetatu egin behar direla adierazi du Jose Manuel Barreiro senatari popularrak. Espainiako Gobernuak ostegunean emango du Gorenaren erabakiari buruzko bere iritzia, ebazpena aztertu ostean. Denbora gutxiago behar izan du Jueces para la Democracia elkarteak jarrera finkatzeko. Elkarteak ohartarazi du auzitegiaren ebazpenak "kalte konponezina" egin diola Justiziari, herritarren artean "frustrazioa" eragin duelako. Elkartearen esanetan, Gorenak "pisuzko arrazoiak" eman behar ditu, "epaile espezialistek esandakoaren kontra egiteko". Auzitegiak erabakia hartu duenerako, Espainiako Gobernuak ohartarazi du bankuen kontrako ebazpenak izan zitzakeen ondorio ekonomikoez. Maria Jesus Montero Espainiako Ogasun ministroak esan du erkidegoek 5.000 milioi euroko eragina izango luketela, hipoteken zerga itzuli beharko balute. Lau urteko atzera eraginkortasunaren aukera kontuan hartuz hitz egin du ministroak. Erkidegoek jaso baitute zerga horren bidez bildutako dirua, azken urteetan. Beste kontu bat da hipoteken bezeroei euren dirua itzuli ondoren, erkidegoek bankuei eskatuko lieketela kopuru hori. Atzeraeraginkortasunarena zen eztabaidaren beste gakoetako bat. Hipoteken zerga bankuen bizkar utziz gero, ez litzatekeelako gauza bera 2018ko urritik aurrera aplikatzea (erreklamazioak ezingo lirateke egin), lau urteko atzera eraginkortasuna bideratzea (muga tributarioa) edota erabateko eraginkortasuna (abusuzko klausulatzat jota) ezartzea. Nafarroan eragin gehiago Espainiako Auzitegi Gorenaren doktrinak Nafarroan izango du eragin handiena Hego Euskal Herriari dagokionez, beste lurraldeetan etxebizitza nagusiek ez baitute zerga hori pagatzen; bigarren etxebizitzek bai, ordea. Lehen etxearen ardura hipotekarioa %0,5ean ezarria dauka Nafarroako Ogasunak, eta urtero hamar bat milioi euro biltzen ditu kontzeptu horri esker. Bezeroarentzat 600 eta 1.500 euro artekoa izaten da pagatu beharrekoa. 5.623 hipoteka egin zituzten bankuek Nafarroan 2017an. Gorenak bankuen bizkar jarri izan balu zerga, bankak pagatu beharko luke aurrerantzean. Inor gutxik jartzen du zalantzan horrek hipoteken baldintzei eragingo liekeela. Bestalde, Gorenak erabaki zezakeen soilik 2018ko urritik aurrera sinatutako hipotekei eragingo liekeela doktrina berriak. Bankuentzat urtero 640 milioi euroko galera litzateke, Moody's agentziaren arabera.

Gorenak bankuen interesen aurka egin izan balu, ia 2.300 milioi euroko zuloa kalkulatu du Moody'sek bankuentzat, betiere lau urteko atzera eraginkortasunaz. Valerio ministroak 5.000 milioi euro aipatu ditu, ordea; Ghesta sindikatuak, 3.630 milioi. Azken lau urteetan 1,5 milioi hipoteka egin dituzte Espainiako finantza entitateek. Bezeroek erkidegoei eskatu beharko liekete modu okerrean eurek pagatutako zerga, eta haiek, ondoren, bankuei eskatuko liekete itzulitako dirua, seguruenera. Auzitegiak abusuzko klausulatzat jo izan balu bankuek bezeroei zerga hori kobratu izana bankuek galera izugarria lukete. Abusuzko klausulen kasuetan ez dago muga tributariorik, lau urteko atzerako eragina, alegia. Moody'sen arabera, bankuek 16.500 milioi euro galduko lituzkete zergaren itzulketa masiboan, baina 2004. urtera arte kalkulatu dute itzulketa, eta hipoteken zerga 1995. urtetik pagatzen da. Auzitegi Gorenak ez du halako erabakirik hartu, ordea, eta, orain arte bezala, hipoteken zergak bankuko bezeroek ordaindu beharko dituzte.]]>
<![CDATA[Hipoteken zergaren eskandaluari neurria ematen ari zaio Gorena]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1872/014/001/2018-11-06/hipoteken_zergaren_eskandaluari_neurria_ematen_ari_zaio_gorena.htm Tue, 06 Nov 2018 00:00:00 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1872/014/001/2018-11-06/hipoteken_zergaren_eskandaluari_neurria_ematen_ari_zaio_gorena.htm
Urriaren 19an Luis Maria Diez-Picazo administrazioarekiko auzien salako presidenteak jakinarazi zuen bezperako epai baten ondorioak etenda gelditzen zirela, haren «eragin ekonomikoengatik eta sozialengatik» eta zekarren aldaketa erradikalarengatik. Epai horrek dio, ordura arteko Gorenaren jurisprudentziaren kontra, bankuek ordaindu behar dutela hipoteken eskriturengatik pagatu beharreko ekintza juridiko dokumentatuen zerga, eta ez bezeroek. Urria amaitu aurretik beste bi epai iritsi ziren Espainiako Auzitegi Gorenaren 3. aretoak erabakitakoaren ildoan. Hau da, zergaren ardura bankuen bizkar jarri zuten bi haiek ere.

Espainiako Auzitegi Gorenak ezarriko duen doktrina Nafarroan izango du eragin handiena Hego Euskal Herriari dagokionez, beste lurraldeetan etxebizitza nagusiek ez baitute zerga hori pagatzen; bigarren etxebizitzek bai, ordea. Lehen etxearen ardura hipotekarioa %0,5ean ezarria dauka Nafarroako Ogasunak, eta urtero hamar bat milioi euro biltzen ditu kontzeptu horri esker. Bezeroarentzat 600 eta 1.500 euro artekoa izaten da pagatu beharrekoa. 5.623 hipoteka egin zituzten bankuek Nafarroan 2017an.

Beraz, hipoteken eskrituren zerga bezeroek ala bankuek pagatu behar duten erabaki behar du auzitegiak, baina 31 epaileren osoko bilkurak —hiruk erabaki dute ez parte hartzea— hainbat aukeraren artean hautatu beharko du zerga bankuen bizkar jarriz gero, atzerako eraginaren gakoak egin baitezake aldea finantza entitateentzat.

Atzerako eragina

Horiek horrela, hipoteken eskrituren zerga bezeroek pagatu behar badute, Gorenak oso zaila izango du erabaki hori azaltzea, azken asteetan kontrako irizpidea erakutsi duten hiru ebazpenak kontuan hartuz. Inoiz baino susmagarriago bihurtuko da Diez-Picazo administrazioarekiko auzien salako presidentearen erabakiak. Hots, zilegitasun galera urrutiago iritsiko da. Europako justiziaren Damoklesen ezpata hor dago, gainera. Hipotekaren zerga bezeroek pagatu beharra dela erabakiz gero, oso litekeena da auzia EBko Justizia Auzitegi Gorenara iristea, eta hark lotsak atera dizkio orain baino lehen Espainiari, esaterako zoru klausulen auzi sonatuan.

Bestalde, urriko hiru ebazpenekin lerrokaturik, Gorenak bankuen bizkar jartzen badu zerga, bankak pagatu beharko du aurrerantzean. Inor gutxik jartzen du zalantzan horrek hipoteken baldintzei eragingo diela. Baina kasu horretan, atzerako eraginak finkatuko du bankuei egingo zaien kalte ekonomikoaren neurria.

Izan ere, Gorenak erabaki dezake soilik 2018ko urritik aurrera sinatutako hipotekei eragiten diela doktrina berriak. Bankuen kalteari harresi bat jartzea litzateke, atzerako eraginik gabeko ebazpena. Hipotekak 2018ko urria baino lehen egin dituztenek ezingo lukete zergaren ordaina eskatu. Bankuentzat urtero 640 milioi euroko galera litzateke, Moody's agentziaren arabera.

Bankuen interesen aurka badoa, auzitegiaren beste aukera da atzerako eragina 2014ko urrira artekoa dela erabakitzea; hau da, ardura tributariora mugatzea. Kasu horretan ia 2.300 milioi euroko zuloa kalkulatzen du Moody'sek bankuentzat; Ghesta sindikatuak, 3.630 milioi. Azken lau urteetan 1,5 milioi hipoteka egin dituzte Espainiako finantza entitateek. Bezeroek erkidegoei eskatu beharko liekete modu okerrean eurek pagatutako zerga, eta haiek, ondoren, bankuei eskatuko liekete itzulitako dirua, seguruenera.

Abusuzko klausula?

Auzitegiaren azken aukera bezeroen sari nagusia da. Zerga bankuek pagatzeaz gain, atzerako eragina mugarik gabea dela ebaztea litzateke. Baina, horretarako, auzitegiak abusuzko klausulatzat jo beharko luke bankuak zerga bezeroaren esku uztea. Abusuzko klausulen kasuetan ez dago muga tributariorik, lau urteko atzerako eragina, alegia.

Moody'sen arabera, bankuek 16.500 milioi euro galduko lituzkete zergaren itzulketa masiboan, baina 2004. urtera arte kalkulatu dute itzulketa, eta hipoteken zerga 1995. urtetik pagatzen da. Zaila ematen du Espainiako Auzitegi Gorenak halakorik erabakitzea. Kontuan hartu behar da bilkura antolatu dutela bankuen interesen aurka doan epai baten doktrina argitzeko.]]>
<![CDATA[Hoteleko gela 2,5 euro Bilbon]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2018-11-03/hoteleko_gela_25_euro_bilbon.htm Sat, 03 Nov 2018 00:00:00 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2018-11-03/hoteleko_gela_25_euro_bilbon.htm Kelly-ak nekatu dira prekaritateaz, eta greba mugagabea abiarazi dute.

Barcelo Nervion hotelaren atarian elkarretaratu ziren, atzo goizean, turuta, panfleto eta beren ahotsen jabe, eta tentsio uneak bizi izan ziren Ertzaintzarekin. Garbitzaileak Constant taldearentzat aritzen dira; gelen garbiketa azpikontratatu dute hotel biek, eta hor zabaltzen zaizkie ateak parez pare lan baldintza negargarriei.

Barcelo hotelean aterpe hartutako bezeroek ere beren egoeraren berri izateko moduko protesta egin zuten garbitzaileek. Hotelaren ezkaratzetik kanporako bidean maleta bultzatzen pasatutakoak zuzen-zuzenean izan zuten egoeraren berri. MTVren asteburuan dena ez da distira Bilbon, baina Barcelo hotelak gaueko 375 euroan alokatzen ditu bere gelak asteburu honetan, larunbat-igandean. Hurrengo astebururako, 165 euro eskatzen ditu larunbaterako, eta 80 iganderako. Garbitzaileek soldata bera jasoko lukete: 2,5 euro gelako.

«Enpresa gehienak Bizkaiko ostalaritzaren ituna aplikatzen hasi dira, baina Constant taldea ez. Hura da Espainiako lan esplotazioaren txapelduna sektorean, eta erabaki du Bizkaiko ituna ez duela aplikatuko». ELA sindikatuaren babesa dute NH eta Barcelo hoteletan solairuko zerbitzari gisa jarduten dutenek. «Enpresa pirata horiek langileen esplotazioaren bidez lortzen dituzte mozkinak. Bizkaiko ostalaritzaren ituna egin da langile horien baldintzak hobetzeko, miseriazkoak izateari uzteko», esplikatu du sindikatuak.

Constant taldearen jarduteko modua Lan Ikuskaritzan salatu du ELAk, kontratazioan iruzurra egiten ari ote den argitu dezan erakundeak. Ituna ez aplikatzeko erabakiak sektorean lehia desleiala egitea dakarrela argi dago, bestalde. Era berean, NH eta Barcelo Nervion hotelen zuzendaritzekin harremanetan jarri da sindikatua, haiek ere gertatzen ari denaren «erantzukizuna» beren gain har dezaten. Horrelako enpresak azpikontratatzen badituzte, «gutxieneko etikarekin» egin dezatela eskatu die ELAk. Beren enpresen barruan «esplotazioa eta lan esklabotza» ez onartzeko esan die.

Horrez gain, ELA sindikatua agintari publikoei begira jarri da hoteletako garbitzaileek pairatzen dituzten lan baldintzak nola aplika daitezkeen azaltzeko. «Jarrera hipokritak dituzte. Bilbo hiri modernoa delakoan paparra ateratzen dute, nazioarteko ekitaldiak egiten direlako; adibidez, asteburu honetan ospatzen ari diren MTV sariak. Baina beste alde batera begiratzen dute ekitaldi horien inguruan lan miseriarekin lotutako egoerak gertatzen ari direnean». Sindikatuaren ustez, diru publikoa erabiltzen ari da ekitaldi handi horiek antolatzeko, baina horrek «irabazi pribatuak eragiten ditu, eta lan esplotazioa». ELAk dio «Bilboko aurpegi ezkutuaren» ondorioetako bat dela.

]]>
<![CDATA[Finantza zerbitzuen ituna gertu dute Londresek eta Bruselak, baina itxi gabe]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/011/001/2018-11-02/finantza_zerbitzuen_ituna_gertu_dute_londresek_eta_bruselak_baina_itxi_gabe.htm Fri, 02 Nov 2018 00:00:00 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1891/011/001/2018-11-02/finantza_zerbitzuen_ituna_gertu_dute_londresek_eta_bruselak_baina_itxi_gabe.htm Ukatu eta baieztatu antonimoak dira, baina lehena bigarrenaren atarikoa izan daiteke, batez ere brexit-a denean hizpide. Finantza alorrean egindako balizko akordio bat ukatu zuten Bruselak eta Londresek atzo, baina ukazioaren azalpenean dago akordiorako bidean urratsak egin diren baieztapena.

«Batasunak baliokidetasunak emango ditu finantza zerbitzu batzuetan irteerarekin bat. EB prest dago Erresuma Batuarekin araudiaz hitz egiteko», idatzi zuen Michel Barnierrek Twitterren. Brexit-erako EBko negoziatzaileak The Times egunkariak kaleratutako ustezko itunaren albistea zuzendu zuen sare sozialaren bidez. Halaber, Londresek bi funtzionarioren bidez ukatu zuen Theresa Mayk ia itxi duela finantza zerbitzuen esparruko ituna Bruselarekin.

The Times-ek azaldutako akordioaren arabera, Erresuma Batuko finantza enpresek Europako merkatuan jardun ahal izango lukete Batasunetik irten ondoren. Erresuma Batuko sektoreko araudiak Europarenaren ildoan beharko luke horretarako. Baliokidetasunaren kontzeptuari erreparatzen dio baldintza horrek. Europan dituzten joko arau baliokideekin aritu beharko lukete Erresuma Batuko bankuek eta aseguru etxeek, baita Erresuma Batuan ere, esan nahi baita. Mayren gobernuaren iturriei erreparatu die egunkariak itun hori ia itxita dagoela esateko.

'Brexit'-aren ituna, hurbil?

Londresek brexit-aren inguruko itun orokorra gertu ikusten duela esan ondoren iritsi da finantza sektoreko ustezko akordioaren albistea. Ituna ixteko egun gisa azaroaren 21a aipatu du Dominic Raab EBko irteerarako ministroak. Urriaren 24an Erresuma Batuko Parlamentura igorritako informazio batean jakinarazi zuen Raabek lortu dutela akordio bat aldeek brexit-aren oztopo nagusiaren inguruan: Irlandako muga.

Londres eta Brusela ados leudeke Irlanda eta Ipar Irlandaren arteko mugak «ikusezina» izan behar lukeela aurrerantzean ere, betiere brexit-aren batzordeari igorritako Raaben gutunaren arabera. Ministroak desadostasunak onartzen ditu, baina adostasun batzuk ere bai; esaterako, aldebiko merkataritza akordioa ez balego, aduana jarri beharko litzateke EBren eta Erresuma Batu osoaren artean.

Prentsa britaniarra 28en balizko goi bilkura bati buruz aritu da azken egunetan; azaroaren 17an eta 18an litzateke, akordiorik balego. Emaitzarik gabe bukatu zen, ordea, urriko Europar Kontseilua, eta Londresen urduritzen hasiak dira, gero eta hurbilago baitago 2019ko martxoaren 29ko epemuga.

Ingalaterrako Bankuak hazkunde aurreikuspena txikitu zuen atzo. Brexit-aren ondorioak tarteko, %1,3an utzi du 2018. urterako, eta %1,7an 2019.erako. Pizgarrien programa ere bere horretan utzi du erakundeak; horren bidez, 500.000 milioi euro baliatu ditu zorra erosteko, hala pribatua nola subiranoa.]]>
<![CDATA[Navalen bizi den tentsioaren neurria islatu du Tapia mahaitik altxatzeak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2018-11-01/navalen_bizi_den_tentsioaren_neurria_islatu_du_tapia_mahaitik_altxatzeak.htm Thu, 01 Nov 2018 00:00:00 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2018-11-01/navalen_bizi_den_tentsioaren_neurria_islatu_du_tapia_mahaitik_altxatzeak.htm
Juanjo Llorden Navaleko batzordeko idazkariaren adierazpenen harira egin zuen Tapiak galdera faltaren erreferentzia. «Haserretu egin da ez dituelako erantzunak izan egin zaizkion galderentzat», esan zuen hark bilera ostean. Finean, Navalen egun dagoen muturreko egoera islatu zuen batzar horrek, Bilbon.

Arratsaldean, giroa baretu nahi izan zuten Navaleko langileek, eta sailburuari barkamena eskatu zion enpresa batzordeko presidenteak, Jose Pedro Gonzalezek. Gainera, Jaurlaritzak egindako lana eskertu zuen. Barkamen eskaera onartu zuen Tapiak.

Gertakariak egoeraren garraztasuna agerian utzi du. Izan ere, Sestaoko ontziolak aurkeztu du 177 beharginak kaleratzeko dosierra, eta Vox Alexia ontzia eraiki ahal izateko negoziazioak ez ditu emaitzak ekarri. Hura litzateke behin-behineko flotagailua Navaleko beharginentzat eta harentzat diharduen hornitzaile ugariren lantaldeentzat. Ezkerraldeko industriaren ikurrak oxigenoa luke aldi baterako, alegia. Baina ez du ematen gauzak bide onetik doazenik. Tentsioa gora doa, itxiera gero eta gertuago sumatzen delako; inbertitzailearen zain egotea Godoten zain egotea bihurtzen ari da.

Bilera egiten ari zen bitartean, Navaleko langileak kanpoaldean elkarretaratu ziren, eta, besteak beste, «lehendakari, joan zaitez zu Cadizera» oihukatu dute. Navantiako langile izatea onartuko balute, Andaluziara joan beharko lukete Sestaoko beharginek. Baina hori, gaur-gaurkoz, aukera bat besterik ez da.

Van Oord eta inbertitzailea

Batzordeak esplikatu zuen bi bide jorratzen direla egunotan Naval salbatzeko. «Lehentasunezkoa da bat, denbora irabaztea ahalbidetuko lukeelako». Van Oord armadorearekin egiten ari den negoziazioa da lehentasuna Vox Alexia Navalen eraiki dadin. Haren kroskoa baino ez dago eginda, eta gaur egun bankuena da. Armadoreak erosi egin beharko luke, ontziolak burutu dezan Sestaoko nasetan. Batzordeak kontatu zuen «izugarri zailak» direla Jaurlaritzaren eta Espainiako Gobernuaren negoziazioak Van Oordekin; Vox Alexia Sestaon eraikiko den ala ez jakin nahi dute behingoz. Llordenek esan zuen «ematen duela baietz», armadoreak ontzia burutu nahi duela; «baina horrela ezin gara egon».

Tapiak berak berretsi zuen armadorearekin dituzten negoziazioetan ez dela tentsioa falta. «Oraingoz ez da mahaitik altxatu; esperantza horri heldu nahi diogu, nahiz eta egoera oso zaila den». Baina sailburuak ez dio epemuga bat jarri nahi izan armadoreari, batzordeak eskatu duen bezala.

Jorratzen ari diren beste bidea inbertitzaile bat topatzea da. Badira interesa azaldu duten pribatu batzuk, Tapiaren arabera. «Interes hori gauzatu daiteke, serioa delako epe luzera jarduteko, baina goiz da gehiago esateko». Batzordearentzat, ordea, irtenbidea ez da inbertitzaile pribatu bat, erreskate publikoa baizik. «Eros gaitzala Madrilgo gobernuak», zioten, atzo. Balizko likidazio plan baten barruan, horrelako erreskate bat legezkoa litzatekeela erakusteko txosten bat lantzen ari dira. «Lantaldearen %88 Navantian sartzeko eskubidea dauka. Ez da errazagoa gobernu zentralak gu erostea 150 familia erbestera joan behar izatea baino?», galdetu zuen batzordeko presidenteak.

Erreskate publikorik ez

Tapia, berriz, txosten bat prestatzen ari da Eusko Legebiltzarrera eta langile batzordera igortzeko; astearterako egongo da prest. sailburuak erakutsi nahi du gobernu batek gehienez ontziolaren %50 erosi ahal izango lukeela likidazio fasean. «Beraz, inbertitzaile pribatu bat behar dugu». Batzordeak dio «bihartik [gaurtik] aurrera» ez dutela soldatarik izango; «eta denbora badoa. Urtebete izan dute inbertitzaileak aurkitzeko, eta Van Oordekin akordio bat egiteko. Asko edo gutxi lan egingo zuten, baina emaitzarik ez da izan». Tapiak berak onartu zuen «egun konplikatua» zela langileentzat, «soldatak ez direlako bermatzen jada, eta dosier batean daudelako». «Horrek tentsio handia eragiten du», erantsi zuen.

Ontziolaren jabeek Murueta ontziola eta Ingeteam ingeniaritza enpresa bizkaitarra dira jabe nagusiak— irailean eskatu zioten epaileari abian jartzeko likidazio prozesua. Naval hartzekodunen konkurtsoan dago iazko urriaren 10az geroztik. Urtebetean ez du lortu inbertitzailerik erakartzerik ontziola martxan jartzeko.]]>
<![CDATA[Nafarroa %3,3ra hazi da hirugarren hiruhilekoan]]> https://www.berria.eus/albisteak/158745/nafarroa_33ra_hazi_da_hirugarren_hiruhilekoan.htm Wed, 31 Oct 2018 07:25:58 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/158745/nafarroa_33ra_hazi_da_hirugarren_hiruhilekoan.htm Euroguneak2014tik hazkunde ekonomiko eskasena izan duela jakin zen, atzo, eta horrekin bat datorren hazkundea jakinarazi zuten Araba, Bizkai eta Gipuzkoarentzat: BPG barne produktu gordinaren %2,6 uztailetik irailera, aurreko hiruhilekoan baino hiru hamarren gutxiago. Alegia, aspaldian iragarritako lur hartzea gertatzen ari dela berretsi dute datuek. Baina Nafarroan ez da islatu ekonomiaren halako moteltzerik. %3,3ko erritmoan hazi baita urteko hirugarren hiruhilekoan. Aurreko epean baino hamarren bat apalgoa da, baina sendoa oso, nazioarteko testuingurua kontuan hartuz. Nafarroako Estatistika Institutuak azaldu du hazkundearen apaltze txiki hori zerbitzuen sektorearen jarduera txikiagoarekin lortu behar dela. Industriak, ordea, zerbitzuen pattalaldia orekatu dute. Familien eskaera jaitsi egin dela dio institutuak, baina kanpo eskaerak (esportazioek) bere horretan jarraitu duela, eta batak bestea orekatu duela hazkundearen erritmoa aurreko hiruhilekoaren pare uzteraino ia. Uztailetik irailera %0,6 hazi da Nafarroako BPGa, eta apiriletik ekainera %1 hazi zen. Nafarroako multinazional industrialen esportazioak oinarrizkoak izan dira barne kontsumoaren moteltzea konpentsatzeko.]]> <![CDATA[Tapia sailburua mahaitik altxatu da]]> https://www.berria.eus/albisteak/158748/tapia_sailburua_mahaitik_altxatu_da.htm Wed, 31 Oct 2018 06:57:46 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/158748/tapia_sailburua_mahaitik_altxatu_da.htm gero eta gertuagoa dago Navalen itxiera, behar beharrezkoa den inbertitzailea ez baita agertu. Bilerak ordu erdi iraun du. Tentsioa medio zela, Arantxa Tapia sailburua altxatu egin da, eta batzarra bukatu egin da. Juanjo Llorden batzordeko presidenteak esan du Tapia "haserretu" egin dela "ez zituelako erantzunak egin zaizkion galderentzat". Tapiak oso bestelakoa kontatu du kanpoan: "Ez didate galderarik egin, bakarrik esan didate lerroburu baten bila nabilela: Naval ez dela ixten. Egoera horren aurrean, mahatik altxatu naiz, ez dudalako zertan hori onartu". Batzordeak azaldu du bi bide jorratzen ari direla Naval salbatzeko. "Lehentasunezkoa da bat, denbora irabaztea ahalbidetuko lukeelako". Van Oord armadorearekin egiten ari den negoziazioa da hori Vox Alexia ontzia Navalen eraiki dadin. Haren kroskoa baino ez dago eginda, eta gaur egun bankuena da. Armadoreak erosi egin beharko luke ontziolak burutu dezan Sestaoko nasetan. Batzordeak dio Jaurlaritza eta Espainiako Gobernuaren negoziazioak Van Oordekin izugarri zailak direla, eta nahi dute jakin Vox Alexia Sestaon eraikiko den ala ez. Llordenek esan du "ematen duela baietz", armadoreak ontzia burutzea nahi duela; "baina horrela ezin gara egon". Tapiak berak berretsi du armadorearekin dituzten negoziazioetan ez dela "tentsioa" falta.. "Oraingoz ez da mahaitik altxatu; esperantza horri heldu nahi diogu, nahiz eta egoera oso zaila den". Tapiak ez dio epemuga bat jarri nahi izan Van Oordi, batzordeak eskatu duen bezala. %50 baino gehiago ezin da erosi Jorratzen den beste bidea inbertitzaile bat topatzearena da. Badira interesa azaldu duten pribatu batzuk, sailburuaren arabera. "Interes hori gauzatu daiteke, serioa delako epe luzera jarduteko, baina gaur-gaurkoz goiz da gehiago esateko". Batzordearentzat irtenbidea ez da inbertitzaile pribatua, ordea, erreskate publikoa baizik. "Eros gaitzala Madrilgo gobernuak", diote. Balizko likidazio plan baten barruan, halako erreskate bat legezkoa litzatekeela erakusteko txostenen bila dabiltza langileak. "Lantaldearen %88 Navantian sartzeko eskubidea dauka. Ez da errezagoa gobernu zentralak gu erostea 150 familia erbestera joan behar izatea baino?", galdetu du Llordenek. Arantxa Tapia sailburua, berriz, txosten bat prestatzen ari da Eusko Legebiltzarrera eta langile batzordera igortzeko. Astearterako egongo da prest; horren bidez erakutsi nahi du gobernu batek gehienez ontziolaren %50 erosi ahal izango lukeela likidazio fasean. "Beraz, inbertitzaile pribatu bat behar dugu". Batzordeak esan du "bihartik aurrera" ez dutela soldatarik izango; "eta denbora badoa. Urtebete izan dute inbertitzaileak aurkitzeko, eta Van Oordekin akordio bat egiteko. Asko edo gutxi lan egingo zuten, baina emaitzak ez dira egon". Tapiak berak onartu du "egun konplikatua" dela langileentzat, "soldatak ez direla bermatzen jadanik, eta dosier batean daudela"; "horrek tentsio handia eragiten du", erantsi du. Ontziolaren jabeek –Murueta ontziola eta Ingeteam ingeniaritza enpresa bizkaitarra dira jabe nagusiak- irailean eskatu zioten epaileari abian jartzeko likidazio prozesua. Tramite bat baino ez zen, formalismo bat, Naval hartzekodunen konkurtsoan baitago iazko urriaren 10az geroztik. Urtebetean ez du lortu ez inbertitzailerik erakartzerik ontziola berriro martxan jartzeko, ez nasetan geratzen zaion azken ontzia amaitzerik. Horregatik, inoiz baino agerikoagoa da beharginentzat likidazioa izango dela ontziolaren azken portua.]]> <![CDATA[Giharra atera du Eroskik, zorraren berregituraketa negoziatzen ari dela]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/017/001/2018-10-31/giharra_atera_du_eroskik_zorraren_berregituraketa_negoziatzen_ari_dela.htm Wed, 31 Oct 2018 00:00:00 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1891/017/001/2018-10-31/giharra_atera_du_eroskik_zorraren_berregituraketa_negoziatzen_ari_dela.htm Zurekin merkataritza ereduaren zabalkundeak.

Emaitza onak eman dizkio euskal kooperatiba handienari estrategiarekin asmatzeak krisi luze batek astindutako merkatuan birkokatzeko, eta martxa onak ekarri dio zorra kitatzen jarraitzeko aukera; alegia, enpresaren iraupena bera bermatzea. Urteko lehen seihilekoan zorretik 83 milioi euro gehiago kitatu ditu Elorriok, eta kitapen osoa 1.500 milioi eurora hurbildu da. «Krisiaren hasieraz geroztik, Eroskik 1.475 milioi euro pagatu ditu zorra kitatzeko», esan zuen taldeak, ohar batean, atzo. Finantza entitateekin harturiko «konpromiso guztiak bete» dituela azpimarratu zuen.

2024ra arte 300 milioi euro

Izan ere, Eroski taldea palanka efektu finantzarioa murrizteko plana negoziatzen ari da azken hilabeteetan, 2019ko abuztuan hasi eta 2024. urterako pasiboaren egitura orekatzeko. Beste 1.500 milioi euro inguruko pasiboa da hori. Joan den maiatzean 1.566 milioi euroko kopuru zehatza jakinarazi zuen Agustin Markaide enpresako presidenteak, baina zenbaki horri aurten ordaindutako 83 milioi euro kendu behar zaizkio.

Horiek horrela, aktiboen balizko salmentei buruzko negoziazioa zabalik dago finantza entitateekin. Eroskik, ordea, bukatutzat jo ditu desinbertsioak iaz If perfume-denden katea saldu ondoren; uste du ongi baino hobeto egin dituela etxeko lanak negoziazio horretan saihesteko salmenta gehiago egin behar izatea. Elorriok proposatu du datozen bost urteetan beste 300 milioi euro kitatzea, eta 2024. urteko amaierarako 1.200 milioi inguruan uztea pasiboa.

Inbertsioei dagokienez, 38 milioi euro bideratu ditu taldeak sare propioa eta frankiziak indartzera. Batetik, 52 supermerkatu birmoldatu ditu, eta, bestetik, 26 saltoki berri zabaldu. Horietatik bi supermerkatu Eroskirenak dira, eta beste hogei, frankiziak. Horiei gehitu behar zaizkie kirol oinetakoen hiru Dooers denda berri eta gasolindegi bat.

Era berean, Capraboren kateak (Eroski taldearena) bere lehiakortasuna handitzeko plana jarri du abian, eta orain gutxi jakinarazi du plataforma logistiko berria eraikiko duela Bartzelonan.

Eroskiren kooperatiba matrizeak bi milioi euroren irabaziekin itxi du lehen seihilekoa. Iazko epe berean 9,8 milioi izan ziren. Taldea osatzen dute Forum kateak, optikek, bidaia agentziek eta gasolindegiek.]]>
<![CDATA[Europako batezbestekoan dago ia EAEko berrikuntza]]> https://www.berria.eus/albisteak/158554/europako_batezbestekoan_dago_ia_eaeko_berrikuntza.htm Fri, 26 Oct 2018 16:36:12 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/158554/europako_batezbestekoan_dago_ia_eaeko_berrikuntza.htm Krisiaren oldarraldiaren luzeak berrikuntzaren kopuruak higatu zituen Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta Europako inbertsioaren batezbestekotik aldentzen hasi zen EAEko erkidegoa. Azken urteetan, areagotzen ari da berrikuntza, baina asko kostatzen ari zaio Europaren mailan jartzea berriro. 2018an ere ez du lortuko, nahiz eta oso gertu geratuko den. Eustatek ezagutarazitakoaren arabera, Europako Berrikuntza Indizeak 0,48 eman dio EAEri, 2017an baino hiru ehunen gehiago. Europako batezbestekoa 0,50 da. Baina batezbesteko horrek ez luke izan behar euskal industriaren helburua, kopuru horretatik gora baitaude lehiakide izan nahi duten herrialdeak: Alemania, Belgika, Frantzia, Austria, Herbehereak, Erresuma Batua, Suedia, Danimarka... Europako Berrikuntza Indizeak herrialdeen gaitasun ekonomikoa neurtzen du, besteak beste berrikuntza, enplegua eta salmentak kontuan hartuz. Indize horretan, EAE hainbat herrialdeen aurretik dago, besteak beste, Eslovenia, Txekia, Portugal eta Espainiaren aurretik. Haien aurreko taldean agertzen dira Araba, Bizkai eta Gipuzkoa berrikuntzaren atalean, Alemania, Belgika, Irlanda, Austria eta Frantziarekin batera, baina haien atzetik. Enpresen inbertsioa Betiere berrikuntzaren esparruari dagokionez, giza baliabideen parametroan, Europako batezbestekotik gora dago EAE 24 eta 34 urte arteko graduatu doktoreei dagokienez. Mila biztanleko3,73ko indizea dauka, eta batezbestekoa 2,01 da. Abiadura handiko banda zabalean ere emaitza onak lortu ditu erkidegoak: %27,5eko indizea dauka, eta batezbestekoa %16 da. Euskal enpresen inbertsioari dagokionez, berrikuntza BPGrekiko %1,37 da, batezbestekotik gora (%1,32); baina Eusko Jaurlaritzak berak sarritan onartu du inbertsio pribatu hori gehiago igo behar dela industriaren abangoardiarekin lehiatzeko. Izan ere, berrikuntzak enpleguan eta salmentetan duen eragina txikiagoa da EAEn Europan baino, batez beste.]]> <![CDATA[Moscovicik "faxista" esan dio Cioccari]]> https://www.berria.eus/albisteak/158553/moscovicik_faxista_esan_dio_cioccari.htm Fri, 26 Oct 2018 14:22:43 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/158553/moscovicik_faxista_esan_dio_cioccari.htm

A #Strasburgo, HO CALPESTATO (con una suola Made in Italy!!!) la montagna di BUGIE che #Moscovici ha scritto CONTRO il #NostroPaese !!! L’Italia merita RISPETTO e questi #EuroImbecilli lo devono capire, non ABBASSIAMO PIÙ LA TESTA !!! Ho fatto bene ??? pic.twitter.com/Dx5OeM0RMs - Angelo Ciocca (@AngeloCiocca) 23 de octubre de 2018 Italiako Gobernuak, ordea, uko egin dio aurrekontua aldatzeari, eta talka egiten ari da EBrekin. Defizita txikitzeari ez baizik «ekonomiaren suspertzeari» eman dio lehentasuna Erromak. Oharrak zapaltzeak eta orain Moscovicik irainak erabiltzeak ekintza horri erantzuteko egoeraren zailtasuna baizik ez dute islatzen. Azaroaren 13rako aurrekontu berria aurkezteko eskatu dio EBk Erromari, eta ez badu egiten "prozedurarekin" jarraituko dela ohartarazi du Moscovicik. Horrek zer neurri ekarriko lituzkeen ez du zehaztu, ordea. "Aurrera egingo dugu orain arte bezala, odol hotzez". Odol hotza, baina aho beroa, adierazpenei erreparatuta.]]> <![CDATA[Oso aberatsen aberastasunak goia jo du 2017an]]> https://www.berria.eus/albisteak/158556/oso_aberatsen_aberastasunak_goia_jo_du_2017an.htm Fri, 26 Oct 2018 07:42:59 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/158556/oso_aberatsen_aberastasunak_goia_jo_du_2017an.htm Eguneko 4,75 euro baino gutxiagorekin bizi da populazio globalaren %46. ]]> <![CDATA[Gestampek instalazio bat zabaldu du Japonian, merkatu hori hornitzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/016/001/2018-10-26/gestampek_instalazio_bat_zabaldu_du_japonian_merkatu_hori_hornitzeko.htm Fri, 26 Oct 2018 00:00:00 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1891/016/001/2018-10-26/gestampek_instalazio_bat_zabaldu_du_japonian_merkatu_hori_hornitzeko.htm Bunker Breeze biltegiontzi handia entregatuta; Santurtzin eman zion Suardiaz Espainiako taldeari. Eta Siemens Gamesak 48 haize errota egiteko enkargua jaso duela jakinarazi zuen; Kansas (AEB) estatutuko parke eoliko handi batean jartzeko dira.

GESTAMP

Arantxa Tapia Jaurlaritzako Ekonomiaren garapeneko sailburuak Japoniako bidaia komertzialean jarraitzen du, eta Gestampeko instalazio berriaren inaugurazioan izan zen atzo. Konpainia hori «Euskadiko handienetako bat» dela esan zuen. Japonian autogintzako ezagutza handia dagoela ere azaldu zuen, eta enpresa hornitzaileen presentziari esker, Gestampek produktu eta prozesu aurreratuak garatzen dituela gaineratu zuen. «Produktu eta zerbitzu esklusiboak, balio erantsi handikoak» merkaturatuko ditu Japonian euskal konpainiak, Matsusakako instalazioaren bidez.

IRIZAR

Ormaiztegiko kooperatiba arrakasta handia izaten ari da zero igorpeneko bere ie bus modelo elektrikoarekin. Luxenburgora zazpi salduak zituen jadanik, eta beste hamalau egiteko eskaera jaso du handik. Hemezortzi metroko autobus artikulatuak dira Voyages Emilie Weber taldeak eskatutakoak, lehenak 525 kWattekoak, eta gaueko kargaz aritzen direnak. Haien kargarako azpiegitura ere Irizarrek egingo du, eta baita autobusen mantentzen lana ere. 2019ko martxotik aurrera hasiko zaizkio ematen autobusak garraio taldeari.

ZAMAKONA

Autobusak ez, biltegiontzi erraldoi bat entregatu du Santurtziko Zamakona ontziolak Algeciraseko portuan aritzeko, Cadizen (Espainia). 86 metro luze eta 17 zabal da azken belaunaldiko ontzia, 5.250 tonakoa. Hamalau biltegi dauzka, era askotako erregaiak eraman ahal izateko. Zamakonak eraiki duen hirugarren ontzia da Suardiaz Energy Shippingentzat. Azaroan bertan hasiko da lanean, Cadizen.

SIEMENS GAMESA

Siemens Gamesaren azken eskaera AEBetatik heldu da. Souther Power parke eolikoan (Kansas) 198,5 megawatteko instalazioa egingo du 48 haize errotaren bidez. Dagoeneko 150 proiekturentzako errotak hornitu ditu konpainiak AEBetan, eta haiek 18 gigawatteko energia eskaintzen dute, bost milioi familiarentzat. Kansasen bertan 484 haize errota jarrita dauzka euskal konpainiak, 1.000 megawatt baino gehiago.]]>
<![CDATA[Hipoteken zerga bankuen bizkar utzi du berriro Espainiako Auzitegi Gorenak]]> https://www.berria.eus/albisteak/158460/hipoteken_zerga_bankuen_bizkar_utzi_du_berriro_espainiako_auzitegi_gorenak.htm Wed, 24 Oct 2018 20:51:55 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/158460/hipoteken_zerga_bankuen_bizkar_utzi_du_berriro_espainiako_auzitegi_gorenak.htm Orduan, Auzitegi Gorenak esan zuen bezeroari zegokiola hipoteken gaineko zergak ordaintzea.]]> <![CDATA[«Etorkizuna kezkagarria da»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1913/014/001/2018-10-23/etorkizuna_kezkagarria_da.htm Tue, 23 Oct 2018 00:00:00 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1913/014/001/2018-10-23/etorkizuna_kezkagarria_da.htm
Elvillarko Lar de Paula upategian, mahats usainaz lagunduta azaleratu ditu Ruiz de Galarretak sektorearen ajeak: «Ezin gara lehiatu ez litroetan eta ez prezioan. Ez dugu lur gehiago mahasti berriak jartzeko. Banaketa bide berriak jorratzea da gakoa, baina markak garatu behar dira; eta Arabako Errioxako marka komunetik abiatzea balekoa izan daiteke, baina premium eta superpremiun esparruetan ondo lehiatzen ez bagara, etorkizuna kezkagarria da».

Haatik, merkatuak altoa eman die prezio igoerei; %4 egin du behera fakturazioak urteko lehen erdian. «Marka poliki-poliki eraiki behar da merkatuetan, banaketa kate handietatik aparte; gure ardoak sona handiagoa behar du». Baina gaur-gaurkoz iragarpen beltza egiten du: «Mahatsaren prezioa jaitsi egingo da, eta nekazariek gaizki pasatuko dute. Mahats kiloa euro baten truke salduko da. Bolumenaren bidezko lehia gailentzen ari da, eta horrek upategi eta mahastizain asko eramango ditu aurrean urte batzuetan. Munduko leku askotan gertatu da prozesu hori».

EAEko ardo esportazioek behera egin dute, izan ere, urteko lehen seihilekoan. 95 milioi euro gutxiago saldu dira (%4,1), eta 27,2 milioi litro gutxiago (%,6,3). Erkidegoen artean, EAE seigarrena eta zazpigarrena da balioan eta bolumenean. Ribera del Duero sor-markaren batez besteko prezioa, adibidez, dezente garestiagoa da. «Edo komertzial kaskarrak ditugu, edo markak ez ditugu behar bezainbeste bereiziak. Gure arazoa banaketa arazo bat da», dio Lar de Paula, Baigorri, Luis Cañas, Montebuena eta beste hainbat upategik osatzen duten taldeko zuzendari nagusiak.

Eredu bat: Bordele

Arabako ahaldun nagusi Remiro Gonzalezek Lar de Paula upategiko ekitaldian esplikatu du zein den aldundiaren apustua ardoaren sektorearentzat, eta, labur esateko, Bordeleko eredua da apustu hori. «Desberdindu egin behar dugu, baina Errioxa sor-markaren barruan. Bordelen egiten dutena nahi dugu. 56 izendapen dauzkate, 56 kontseilutan». Alegia, Ramirok garbi ikusten du bereizi beharra, Arabako ardoen truke «salneurri bidezkoagoa» lor dadin; «baina ez dugu utziko Errioxa», dio. Ahaldun nagusiak ez dauka ahazturik sor-markaren sorreran Arabako Errioxaren oinarrizko ekarpena, eta aho bilorik gabe dio «gutxiengo batena» dela Errioxa markaren aterkitik ateratzeko estrategia.

«Narratiba oso bat eraiki behar dugu, geurea nabarmendu, horretarako datu objektiboak ditugulako. Beste era batera egiten dugu lan hemen, beste lur bat dugu, ezaugarri propioekin. Hori guztia nabarmendu behar dugu, eta desberdintzeko tresnak edukitzea da bide hoberena horretarako».

ABRA upategi txikien elkarteak bultzatu zuen orain bi urte Errioxa sor-markaren aterkitik ateratzeko estrategia hori. Arabako Mahastiak sor-marka berria abiarazteko urratsak egin zituen, baina gaur egun tramitazioa gelditu dute, Errioxa jatorri izenak baimena eman duelako Arabako Errioxa eremu gisa aitortu eta hura etiketetan behar duen ikusgarritasunaz islatzeko. Herriko ardoak eta lursail bereziko ardoak egiteko bidea ere zabaldu zuen, etiketa horiek baliatzeko bete behar diren baldintzak zehaztuz. Arabako Errioxako upategi gehienak erabiltzen hasi dira etiketa horiek jada, eta laster ikusiko da desberdintzeko estrategian laguntzen duten, eta, hala bada, zein neurrian. Tresna hori motz geratuko den susmoa, ordea, gero eta handiagoa da ABRAko mahastizain eta ardogileen artean.

«Goxokia eman digute, bai, baina gero ez dute sustatu diruz; oso oinarrizkoa da hori guztia desberdintzeari begira. Egia esateko, ez dago aurrerapauso nabarmenik». Aho bilorik gabe hitz egin dio BERRIAri Saul Gil Berzalek, ABRAko presidente eta Guardiako Gil Berzal upategiaren jabeak. «Askoz gehiago egin behar da benetan bereizi nahi badugu Errioxan beste era batera lan egiten dutenengandik». Gipuzkoan eta Bizkaian ere kontsumitzaileak egin dezake gehiago, Gil Berzalen ustez. «Euskal jatorriko produktuak erosten dituzten bezala, ahalegin bat egin beharko lukete Errioxa eta Arabako Errioxa desberdintzeko. Ez da erraza, izendapenak berak oztopatu duelako hori, baina hasi behar dugu denon artean geurea ezagutzen eta aitortzen».

Zoruen mapa

Dena den, ABRAko presidenteak garbi dio ardoak beste era batera sailkatu behar direla, eta zoruen mapa baliatzea oinarrizkotzat jotzen du horretarako. «Arabako Errioxa osoko zorua ez baita berdina; leku guztietan bezala, sail hobeak eta okerragoak daude». Badaki oraindik goiz dela zoruen araberako desberdintzea bultzatzeko, baina epe ertaineko xede jotzen du. «Ez da dena gauza bera, eta kontsumitzaileak jakin behar du zer erosten duen eta zergatik dauden bost, hamar eta 50 euroko botilak». ABRAn ados daude Jaurlaritzak eta Arabako Aldundiak babesten duten Bordeleko ereduarekin, «baina, sor-marka baten barruan beste kontseilu bat egin ahal izateko, aurrena gauza asko egin behar dira, eta lehena da bereizte hori benetan laguntzea».

Bastidako Tierra upategiaren jabe Carlos Fernandezek epelkeriarik gabe dio «berandu» iritsi dela Arabako Aldundiak emandako laguntza etiketa berriak jartzeko. «Ni ari naiz jada etiketa horiekin, beste asko bezala. Oso diru gutxi zen; hilabeteko epea eman dute, eta mahats bilketan ari ginela, gainera. Desberdintzea laguntzen dutela esateko egin dute, nire ustez». ABRAko kide da Tierra, eta Fernandezek dio esportazioen datuak tentuz aztertu behar direla. 4,5 eurotik beherako ardoen esportazioak jaitsi dira, haren arabera, «Pata Negra eta enparauak»; «zentimo gutxi batzuek bertan behera utz ditzakeelako horrelako operazio salmenta asko». Dena den, Tierrako ardogilea bat dator Araex talde esportatzailearen buruak emandako abisuarekin. «Datorren urtean zerbait larria ikusten has gaitezke hemen. Iragartzen dut urte txarra datorrela, mahats asko hartzen ari garelako, eta talde handiek hura nola kudeatu ederki dakitelako. Apustu egingo nuke datorren urtean mahats kiloa ez dela 70 zentimo baino gehiago ordainduko. Oker egon nahiko nuke, baina ez dut uste».

2018ko bilketarekin oso pozik dago Carlos Fernandez, dena dela. Oso ona izendatuko dutela uste du. Mildiu onddoarekin arazoak egon dira, batez ere hego ekialdean, baina «lan asko eginda» lortu dute hura ezabatzea, eta bilketa 2016ko errekor historikotik gertu egongo dela dio. Arabako Errioxako 13.389 mahasti hektarea eremuak 170 milioi kilo emango ditu aurten, gutxi gorabehera. Jadanik 90 milioi kilotik gora sartu dira Kantabriako mendilerroaren eta Ebro ibaiaren artean kokatzen diren 350 upategietan. Aurten 100 milioi botilatik gora merkaturatuko dituzte. Ardoari lotutako turismoak ere ekarpen handia egiten du. 2017an, 170.000 bisita egon ziren Arabako Errioxan, eta horietatik 146.000 upategietara egindakoak izan ziren.]]>
<![CDATA[26.000 sinadura amatasun atxikipenak lortzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1931/018/002/2018-10-23/26000_sinadura_amatasun_atxikipenak_lortzeko.htm Tue, 23 Oct 2018 00:00:00 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1931/018/002/2018-10-23/26000_sinadura_amatasun_atxikipenak_lortzeko.htm
Gaur bertan Uxue Barkos presidentearekin elkartuko da guraso taldea, eta «baikor» daude haien bozeramaileak. «Esperantza handia dugu; ea zer-nolako sentipenez ateratzen garen», esan zuen Carmen Azpillagak. «Asko borrokatzen ari gara, eta konfiantza dugu. Uste dugu azkenean atzera egingo dutela».

Nafarroako Gobernuak, ordea, garbi utzi du legea ezin duela hautsi, eta ezin duela itzulketarik egin. Bere legea desberdina da, eta ziurtatu du ezin dituela itzuli azken urteetan amek jasotako laguntzen errenta atxikipenak. Nafarroan, 2012tik dago indarrean amatasun laguntzei errenta zerga atxikitzea. UPNk, PPk eta PSNk onartu zuten lege hori, eta alderdi horiek ari dira orain eskatzen Barkosen gobernuari atxikipenak itzultzeko. Horren ordez, atxikipenei zerga kenkariak ezartzeko legegaia jarri du abian lauko gobernuak.

Sinadura bilketa sustatu duen guraso taldeak manifestazioa antolatu du datorren larunbaterako. Nafarroako Parlamentutik abiatuko da eguerdian, gaurko bilerak emaitzarik ematen ez badu. «Nahiko genuke bi aldeak konbentzituko lituzkeen akordio bat egin, baina zail samarra ikusten dugu», esan zuen Carmen Azpillagak. Eta martxara joateko gonbidapena egin zien guraso eta aitona-amona guztiei. «Denak animatzen ditugu, gurasoak seme-alaba txikiekin... denak etor daitezela. Zoragarria da laguntza hau ikustea».]]>
<![CDATA[ORDULARIA TRINKOTZEKO ORDUA]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2224/002/001/2018-10-21/ordularia_trinkotzeko_ordua.htm Sun, 21 Oct 2018 00:00:00 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/2224/002/001/2018-10-21/ordularia_trinkotzeko_ordua.htm Le Journal de Paris egunkarian proposatu zuen ordua alda zitekeela kandeletan aurrezteko. 1784an baliatzen ziren argizariak ez, baina argindarra aurrezteko helburua du gaur egungo Europako sistemak: neguan ordutegi bat edukitzeak eta udan beste bat. Harenak egin duela ematen du, ordea, Europako Batzordeak sei hilabete eman baitizkie estatu kideei ordu finko bat aukeratzeko.

Erantzunak baino galdera gehiago eragin ditu egoerak gehienentzat. Hasteko, Euskal Herria zatitzen duten muga administratiboez gain, hortxe dago orduaren muga ere sortuko ote den kezka. Irunen hamabiak eta Hendaian ordu bata? Zaila dirudi, Espainiak Frantziarekin lerrokaturik jarraitzeko zio ugari baititu, baina gaur-gaurkoz ezin da baztertu aukera hori. Izan ere, Madrilek eratu duen adituen kontseiluak martxorako jakinarazi behar dio gobernuari zein den bere gomendioa, eta, udako eta neguko ordutegiak aztertzeaz gain, GMT (Greenwich Mean Time) ordutegira itzultzearen egokitasuna ere eztabaidatu behar du, Londreskora itzultzearena, alegia. Beraz, aukera guztiak daude zabalik.

Euskal Herria ordubete aurreratua dago meridianoen logikan, baina Europa osoarena da eguzkiaren argiaz beste doan ordulariaren arazoa. Eta Europako Batzordeak azkartu egin du aspaldiko eztabaidak hauspotu duen eskaera bat: ordu aldaketa kentzea. Horiek horrela, gaur zortzi izango da ordua aldatzen den azken aldia urriko hilean, udako ordutegiaren aldeko hautua egiten duten herrialdeetan. Estatu horiek 2019ko martxoaren 31n egingo lukete azken ordu aldaketa, udako ordutegian geratzeko. Batasunak 1996tik indarrean duen sistema derrigortuan, hura litzateke azken ordu aldaketa. Bruselak marraztu duen bide orriaren arabera, 2019ko urriaren 27an azken aukera legoke ordu finkoa ezartzeko; baliatzen dutenak negukoarekin geratuko dira.

Batera edo bestera, datorren urteko apirila baino lehen jakinarazi beharko dute estatu kideek udako ala neguko ordutegia nahiago duten. Ez da ahuntzaren gauerdiko eztula halakorik erabakitzea, eskualdeak, hiritarrak eta estatuak banatzen baitituzte jokoan dauden interes ugariek. Turismoaren aldeko lobby-ek, eskualdeen kokagune geografikoak eta beste estatuekiko mugek eta harremanek zeresan handia izango dute. Aldea egin baitezake askorentzat eguzki ordu gehiago edukitzeak goizean ala arratsaldean.

Labur esateko, neguko ordutegiarekin udan egongo lirateke aldaketak: Euskal Herrian 06:00 aldera argituko luke eta 21:00 aldera ilundu. Udako ordutegiarekin, berriz, neguan leudeke alde handienak: 9:00ak baino beranduago argituko luke goizak, eta 18:15 arte ez luke ilunduko.

Kanarietan bezala?

«Oso zaila da posizio argi bat hartzea orain. Ez dakigu zer euskarritan iritsiko zaigun auzia, zer baldintzatan, eta, horren arabera, guk ere geure hautua egin eta defendatu beharko dugu», dio Joseba Agirretxeak, EAJk Madrilen duen diputatuak. Dena den, Kongresuko diputatuak uste du arazo larria dagoela ordutegiekin, urtean bitan ordua aldatzeaz harago. «Ez goaz Europako herrialde aurreratuenekin batera, ez lan esparruan, ez hezkuntzan, ezta aisialdian ere. Espainiako Estatuan produktibitateak gora egingo zuen akaso, baina berandu goaz leku guztietara; bazkaltzeko tarte handiak hartzen dira, eta berandu bukatzen dugu eguna. Horrek guztiak dinamika jakin bat eragin du aisialdian, telebistan eta abar. Eta okerrena da gurasoen ordutegia eta haurrena ez doazela batera, ez direla ongi moldatzen».

Hori guztia konpondu behar da, Agirretxearen arabera, eta uste du aztertu egin behar dela nola lagundu dezakeen udako edo neguko ordutegia aukeratzeak esparru horretan. Halaber, aldagai ekonomikoak, osasun alorrekoak eta beste hainbatek zeresan handia izango dutela dio.

Eta Frantziak eta Espainiak ordutegi desberdinak aukeratuko balituzte? «Gerta daiteke; ezin da ukatu, baina guri zein tarte emango digute aukeratzeko? Eta iparraldekoei? Espero dugu halakorik ez gertatzea; ez genuke ibili nahiko Kanarietan bezala. Guk geurea esateko aukera izango dugu, eta, beharbada, gure gizarte eredua ez da bat etorriko Andaluziarenarekin; beraz, ikusteko dago hau dena».

Lan esparruan ere izan ditzake ondorioak ordu trinkoak. Haatik, beharginei zer komeni zaien ez da aintzat hartuko, LAB sindikatuaren arabera. «Maila handiko erabakiak hartzen dituztenean, inoiz ez da kontuan hartzen langileen iritzia, eta ordutegiaren eztabaidarekin gauza bera gertatzen ari da. Hortaz, hartuko duten erabakia sistemaren eta kapitalaren mesederako izango da, bistan da, langileen ongizatea aintzat hartu gabe».

Turismoaren arrazoiak

Begien bistakoa da turismoaren arrazoiak pisu handia izango duela Madrilek hartzen duen azken erabakian. OCDEko estatuen artean Espainia da bere BPG barne produktu gordinean zatirik handiena duena turismoari lotua, eta nekez emango dio bizkarra Madrilgo gobernuak halako argumentuari. Euskal Herrian ere gora egin du sektore horrek azken urteetan, indar handiz Donostian. Oraindik Ipar Euskal Herrian duen pisutik urrun dago, besteak beste Miarritzeren moduko klasikoei esker, baina jadanik BPGaren %13 da turismoa (2017) Donostian, eta sektoreko patronalaren eskaera argia da: «Ordu aldaketa baztertzea oso albiste ona da guretzat, betiere udako ordutegia aukeratzen bada». Gipuzkoako Ostalaritzak dio «arrazoi oso sinplea» dagoela hautu horren atzean: «Argi gehiago egongo da arratsaldez, normalean jende gehienak ordu libre gehiago dituenean, eta horrek eragin dezake jende gehiago ateratzea kalera eta gehiago kontsumitzea». Ordu aldaketak sektoreari kalte egiten diola erakusten duten ikerketa asko daudela gogorarazi du Gipuzkoako Ostalaritzak, eta udako ordutegian geratzeak turismoari lagunduko liokeela. «Turista gehiago etorriko lirateke gurera, eta horrek mesede egingo lieke hotelei, jatetxeei eta tabernei».

Udakoak meridianoaren ordutegi naturaletik bi ordu atzeratuta ibiltzea ekarriko luke, baina ostalaritzaren patronalak ez du ikusten haren aurkako argumentu sendorik. «Negukoaren alde eginez gero, hain zuzen arestian aipatu ondorioen aurkakoak lortuko lituzke gobernuak». Gaueko aisialdiari «kalte handia» egingo lioke goizago iluntzeak, elkarte horren irudiko, «laster iluntzen duenean jendeak joera handiagoa duelako etxean geratzeko edo goizago etxeratzeko».

Iparraldea vs hegoaldea

Segurua al da, ordea, zirt edo zart egin behar dutela estatuek? Alegia, ez da izango aukerarik ordua aldatzen jarraitzeko? Europako Parlamentuak onartu behar du neurria, baina haren ekinaldia da ordu finkoa ezartzea; Batzordearen proposamena Parlamentuaren bultzadak eragin du, alegia. Beraz, ez da espero oztopo handirik neurriak aurrera egin dezan. Baina prozesuak luze jo dezake; izan ere, Europar Kontseiluaren oniritzia beharko du, estatuen jokalekuak, eta gerta daiteke 2019ko amaiera arte ez onartzea arau berria. Dagoeneko hamar bat kidek babestu dute Batzordearen proposamena, baina badira matxinoak. Portugalek esan du ordu aldaketa finkatzen duen sistemari eutsiko diola, GMT eta GMT+1 erabiliz, bere zientzialari taldeak gomendio hori egin duelako eguzkiaren argia modu hoberenean baliatzeko.

Iritzi oso desberdinak baitaude Europako herrialdeen artean ordu aldaketa eteteko egokitasunaren inguruan. Aski ezagunak dira, gainera, eztabaida zahar baten aldeko eta aurkako arrazoiak. Ekonomikoa da orratzak mugitzen jarraitzearen aldekoen arrazoia nagusia: energia aurrezten dela diote. Neguan lehenago argitzen du, argiarekin egin dadin gizartearen jardueraren zati handiena, eta udan beranduago iluntzen, eguzkiaz argitzeko jarduera horren luzapen bat. Errepidean ere segurtasuna hobeto bermatzen dela diote, argi ordu gehiagorekin; eta, gainera, aisialdirako tarte handiagoa lortzen dela ilundu aurretik.

Ordularien orratzak geldirik utzi nahi dituztenen arrazoiak Violeta Bulc Garraio komisarioak azaldu zituen, Batzordeak ordu finkoaren proiektua plazaratu zuenean, Bruselan. «Herritar gehienentzat deserosoa da, eta ezaguna da zer ondorio dituen aldaketa horrek osasunean. Orain ez dago gerrarik, ezta petrolioaren krisirik ere, ordu aldaketa ezarri zen garaietan bezala; badira aurrezteko modu eraginkorragoak. Ugariak dira ordu aldaketak eragiten dituen distortsioak: behiek ez dakite zergatik egun batean ordu batean jezten dituzten eta hurrengoan ordubete beranduago».

Europako iparraldean bultzatu dute ordularia aurreratzen eta atzeratzen duen sistema gainditzea. Kontinente osoko 4,6 milioi pertsonak parte hartu dute Bruselak aurtengo udan antolatutako kontsultan, baina gehien-gehienak Alemanian eta iparraldeko estatuetan: «Zer duzu nahiago: ordutegi aldaketari eutsi ala kendu?». %84 aldaketa bertan behera uztearen alde azaldu dira, baina desberdintasun handia sumatu da kokapen geografikoen arabera.

Adibidez, Finlandian %95 dira orratzak geldirik utzi nahi dituztenak, eta Portugalen %80 horiek mugitzen jarraitzearen aldekoak. Iparraldean neguko ordutegiaren alde egin dezakete estatu gehienek, eta hegoaldean alderantziz, udakoaren alde. Besteak beste, turismoak Espainian eta Italian duen garrantzia ez baitu inork ezbaian jartzen; argi dago sektore hori udako ordutegiaren alde ariko dela sutsuki.

Hiru ordutegi

Europako hegoaldean, izan ere, neguko ordutegiak goizegi ekarriko luke iluntasuna uda partean, batez ere Italian. Baina hango hiri askotan bezala, Bartzelonan, Palman eta Mediterraneoko beste hainbat hiritan egun luzeagoak nahi dituzte turismoari loturik bizi diren askok; baita horrek meridianoaren ordu naturaletik bi ordu aldendurik egoteak eragiten badu ere.

Gaur egun hiru ordutegi daude Europako Batasunaren eremuan: Europa Mendebaldekoa (GMT+0 neguan, eta GMT+1 udan), Europa Erdialdekoa (GMT+1 neguan eta GMT+2 udan) eta Europa Ekialdekoa (GMT+2 neguan eta GMT+3 udan). Baina 2019tik aurrera gehiago egon daitezke. Horregatik, Batzordeak eskatu die bizilagunak diren estatuei ados jartzeko, barne merkatua kaltetu ez dadin ordutegi desberdinak direla eta.

Hain zuzen, bizilagunen ordutegiarekin batera bizitzeko helburua du Finlandian ordu aldaketa baztertzeko saioak. Errusiak ez du ordu aldaketarik egiten 2011z geroztik, eta Finlandiak abagunea luke urte osoan haren ordu berean aritzeko, mendebaldeko bizilagunekin ere (Suedia) lerraturik egonda. Biek ala biek GMT+3 aukeratzea baino ez lukete. Izan ere, ordu aldaketak ez du eragin handirik Helsinkin. Ekainean 04:00etan argitzen du, eta 22:30ean iluntzen; abenduan, berriz, 09:00etan argitzen du, eta 15:00etan iluntzen. Iparraldeko herrialdeek EBren harmonizazioaren mesedetan egin dute orain arte ordu aldaketa, bistan denez.]]>
<![CDATA[Gasolina inoizko preziorik garestienean da 2014tik]]> https://www.berria.eus/albisteak/157934/gasolina_inoizko_preziorik_garestienean_da_2014tik.htm Thu, 11 Oct 2018 12:38:47 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/157934/gasolina_inoizko_preziorik_garestienean_da_2014tik.htm 1,351 euro eta 1,271 euro dira batez besteko prezioak gasolina eta gasolioarentzat. Hego Euskal Herrian, garestiagoak dira batez besteko horiek. 2014ko urriaz geroztik ez da garestiago egon erregaia, baina oraindik salneurri horiek urrun daude 2012ko iraileko maximo historikoetatik (1,52 eta 1,44 euro). Edonola ere, azken asteetan, Brent upelak gora egin du modu nabarmenean, eta, herenegun, ia 85 dolarreko langa gainditu zuen. Atzo, 82 euro ingurura jaitsi zen. Aldagai horrek gora bultzatu ditu prezioak gasolidengietan azken bi asteetan. Batez beste, 74 eurotik gora behar dira 55 litro gasolinako depositua betetzeko, eta 70 euro, berriz, gasolio depositua bada. Alegia, 8 eta 9 euro gehiago pagatu behar da aurreko urteko epe berean baino. 2012ko maximo historikoa Urtea hasi denetik, %8,8 garestitu da gasolina, eta %11 gasolioa; betiere, Brent upalaren gorakadari jarraikiz. Azken astean, %1,27 egin du gora gasolinak, eta %1,68 gasolioak, eta bi aste lotu ditu goranzko norabidean. 2017ko aste berean, %12 eta %14,7 merkeagoak ziren erregai biak. Hori baino salneurri garestiagoa aurkitzeko, 2014ko urriaren 20ra joan behar da. Orduan, 1,352 eta 1,274 euro ziren batez bestekoak. Garestitzeak garestitze, erregaiaren prezioek 2012an goia zuten garaiarekin alderatuz gero, gasolina %11 merkeagoa da gaur egun, eta gasolioa, berriz, %12. Eta Europan, zer? Ba, berunik gabeko 95 gasolina litroa, batez beste, 1,494 euroan saltzen da Europako Batasunean; Eurogunean, berriz, 1,543 euroren truke. Gasolioa 1,414 eta 1,419 euroan saltzen da.]]> <![CDATA[Urtero 50 milioitik gora aurreztuko dituzte 1.100 enpresak argindarrean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1929/013/001/2018-10-09/urtero_50_milioitik_gora_aurreztuko_dituzte_1100_enpresak_argindarrean.htm Tue, 09 Oct 2018 00:00:00 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1929/013/001/2018-10-09/urtero_50_milioitik_gora_aurreztuko_dituzte_1100_enpresak_argindarrean.htm
2017ko aurrekontuen inguruan adostutakoa, ordea, arriskuan egon da EAJk 2018ko aurrekontuei ere baiezkoa eman zien arte. PPren gobernua babestu ondoren, hura erortzen utzi zuen EAJko talde parlamentarioak, baina 2018ko aurrekontuek aurrera egin dute PSOEren gobernu berriarekin; hala, gorabehera askoren ostean, gauzatu da Espainiako aldizkari ofizialean tarifa aldaketa. 6.1.B tarifa kendu, eta 30 eta 36 kW indar arteko lotuneak 6.2 tarifan bildu dituzte. Beste era batera esanda: urtero 50 milioi euro baino gehiago aurreztuko dituzte Hego Euskal Herriko 1.100 enpresak.

«Bazterketa historiko bati amaiera» eman zaiola nabarmendu zuen EAJko talde parlamentarioak atzo, eta bide batez gogaratu zuen beste hainbat akordio daudela betetzeko zain. Arantxa Tapia Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapeneko sailburuak nabarmendu zuen tarifa horrek lehiakideen aldean kalte handia egiten ziela euskal enpresei, eta aldaketari esker «lehiakortasun pixka bat» lortu ahalko dutela. Baina Tapiaren poza ez da erabatekoa, euskal enpresek «askoz ere gehiago» pagatzen baitute oraindik argindarraren truke, «Europako bere ingurunekoek baino». Hau da, sailburuak tarifa merkeagoak nahi ditu euskal enpresentzat, eta erreforma bat «modu serioan» aztertzeko garaia heldu dela uste du, «ez bakarrik dieselaz hitz egiteko». Tapiak aditzera eman zuen Europan lehiatu behar dutela enpresek, eta Espainiako Gobernuak aldaketak egin behar dituela zergen atalean, argindar gehien kontsumitzen dutenak laguntzeko, hobarien bidez, adibidez.

Beste onuradunak

Tarifa aldaketak ez die mesede egingo euskal enpresei bakarrik. KV25/30 plataformak jakinarazi du 1.250 enpresak pagatuko dutela gutxiago aurrerantzean; gehienak Hego Euskal Herrikoak dira, baina badira onuradunak Espainian: 33 Gaztela Leonen, 17 Kantabrian eta 11 Asturiasen. Andaluzian ere mordoa dago, ia mila baitaude 30 eta 25 kW indarrekoak; soilik 30ekoak dira, ordea, gutxiago pagatuko dutenak, baina ez dute esan zenbat diren zehazki.

Katalunian ez dago tarifa aldaketaren onuradunik. 25 kWeko lotura erabiltzen da gehien han. Guztira, 3.277 enpresa daude lotura horrekin aritzen direnak. Enpresa horien interesen alde, EAJren eta Espainiako Gobernuaren arteko akordioa salatu zuen Kataluniako arartekoak Europan, iazko irailean. Salaketa horrek ez du, ordea, tarifa aldaketa gerarazi, eta euskal enpresak inguruko beste erkidegoetan aritzen direnen pare pagatuko dute, ez gehiago. KV25/30 plataformak beherapena eskatzen jarraituko du 25 kW lotura dutenentzat.]]>