<![CDATA[Xabier Martin | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 13 Jul 2020 23:31:40 +0200 hourly 1 <![CDATA[Xabier Martin | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Kooperatibismoak bere eredua eskaini du krisia «azkarrago» gainditzeko]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/019/001/2020-07-04/kooperatibismoak_bere_eredua_eskaini_du_krisia_azkarrago_gainditzeko.htm Sat, 04 Jul 2020 00:00:00 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1891/019/001/2020-07-04/kooperatibismoak_bere_eredua_eskaini_du_krisia_azkarrago_gainditzeko.htm
Kooperatiben ezaugarriengatik, COVID-19aren krisi ekonomikoak apalago joko du kooperatibetan beste enpresetan baino, elkarte horien ustez. Etengabe aldatzen ari den mundu honetan kooperatiben balioak «giltzarri» izango direla nabarmendu zuten. Kooperatiben konfederazioaren datuen arabera, egitura juridiko hori duten 3.259 enpresa daude Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Beste 503 dira Nafarroan. «Munduko erreferentzia gara oraindik ere, kopuruagatik eta ereduak duen presentziagatik». Euskadiko Kooperatiben Goi Kontseiluko presidente Patxi Olarrak iragarri du 2030erako Araba, Bizkai eta Gipuzkoako enpleguaren %20 eman nahi dutela kooperatiben eredu juridikoko enpresek. Nafarroako BPGaren %12 inguru kooperatibek sortua da —ANEL elkarteak atzo emandako datuaren arabera—, baita EAEko BPGaren %7 inguru ere.

«Kooperatibismoa indarturik aterako da krisi honetatik, horrelako egoeretan kooperatibismoaren balioek inoiz baino pisu handiagoa hartzen baitute», esan zuen Olarrak. Aldi baterako erregulazioen atalean, adibidez, kooperatibek eragin txikiagoa izan dute beste enpresa eredu batzuek baino, «kooperazio mekanismoei esker».

Bide beretik, Konfekoopeko presidente Rosa Lavinek erantsi zuen balio kooperatiboak «lehiakortasun palanka eta konpromiso sozialaren erakusgarri» direla. Industriaren Nazioarteko Antolakuntza Cicopako presidente Iñigo Albizurik, berriz, berrikuntza izan zuen hizpide. Kooperatibak berrikuntzaren «laborategiak» direla esan zuen, eta COVID-19ari aurre egiteko irtenbideak aurkitu daitezkeela horietan.

Klima aldaketaren aurka

Maria Jesus San Jose Jaurlaritzako Lan sailburua kooperatibisten alboan egon zen, eta klima aldaketaren aurkako borrokan lehen lerroan jartzeko gonbita egin zien enpresa horietako ordezkariei. Gaurko eguna Kooperatibak eta klimaren ekintza lelopean ospatuko dute kooperatibek, izan ere. «Kooperatibismoan daude eredu iraunkorraren oinarriak. Kooperatibek izan behar dute ingurumen programa kolektiboen abangoardia, ekonomia zirkularraren eragile berritzaileak eta Europako Itun Berdeko protagonistak». San Josek esan zuen pandemiaren «kolpe izugarriak» oraina baldintzatu duen arren ez dela ahaztu behar klima aldaketa dela «gizadiaren aurkako mehatxurik handiena».]]>
<![CDATA[Kooperatibek beren eredua aldarrikatu dute krisitik azkarrago ateratzeko]]> https://www.berria.eus/albisteak/183755/kooperatibek_beren_eredua_aldarrikatu_dute_krisitik_azkarrago_ateratzeko.htm Fri, 03 Jul 2020 12:46:50 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/183755/kooperatibek_beren_eredua_aldarrikatu_dute_krisitik_azkarrago_ateratzeko.htm <![CDATA[Lau hilabetean lau urte egin du atzera langabeziak Hegoaldean]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/013/001/2020-07-03/lau_hilabetean_lau_urte_egin_du_atzera_langabeziak_hegoaldean.htm Fri, 03 Jul 2020 00:00:00 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1893/013/001/2020-07-03/lau_hilabetean_lau_urte_egin_du_atzera_langabeziak_hegoaldean.htm
Horiek horrela, aurreko hiru kolpeak baino leunagoa izan da ekainekoa, eta, Nafarroari esker batez ere, enplegua galdu ez, irabazi egin du. Bakarrik lurralde horrek egin du ekarpen positiboa: 673 pertsona atera dira langabeziatik. Edonola ere, COVID-19a hasi zenetik 33.700 lagun gehiago daude langabe gisa izena emanda. Okerragoa da, ordea, afiliazio datuaren atala. Kolpe bakar batean 6.185 afiliatu galdu baititu Gizarte Segurantzak. Ekainean, 1.223.279 pertsona zeuden sisteman kontraturen batekin edo bestekin Hegoaldeko lau lurraldeetan, eta azken bi urteetan irabazi adina afiliatu galdu da martxotik ekainera. Ekainean, 500 autonomo gehiago daude sisteman, baita ehun etxeko langile gehiago ere, baina ekarpen horiek ez dira gai izan sistema orokorreko galera eta nekazariena orekatzeko (-6.725 eta -1.769, hurrenez hurren).

Erregulazioen eboluzioa

Ekainak utzitako langabeziaren argazkian badu bere garrantzia aldi baterako erregulazioen eboluzioak ere. 250.000 behargin inguru egon ziren dosierrei loturik osasun krisiaren garairik okerrenean. Koronabirusaren ondorioz ezarritako dosier horietan egon direnen %60 inguru atera dira jada egoera horretatik, eta jarduerari ekin diote. Hala, 144.625 behargin gutxiago daude erregulazioan jadanik, baina 87.000tik gora geratzen dira oraindik dosierretan. Sektore batzuetan besteetan baino langile gehiago ari dira jarduerara itzultzen. Esaterako, autogintzan %90 itzuli dira dagoeneko, Lanbideko zuzendari nagusi Borja Belandiak atzo esan zuenez. Industrian ere asko dira enpresetara bueltatu diren beharginak erregulazio batean egon ondoren, %77 hain zuzen; Jaurlaritzako eskumeneko lurraldeei dagokie datu hori.

«Egonkortu egin da duela hilabete marrazten hasi zen ordokia», esan zuen Belandiak; dena den, erantsi zuen krisia «arantzaz betea» dagoela, nahiz eta mezu baikor bat eman segidan: «Egoerak pentsaraz diezaguke jarduera ekonomikoa suspertzen ari dela Euskadin». Eta Belandiak uste du harekin batera lan merkatua txukuntzen ari dela.

Nafarroako Gobernuarentzat, ere langabeziaren datua «positiboa da, baina ñabardurak badaude». 2013ko otsailean jo zuen goia langabeziak Nafarroan: orain baino %28 handiagoa zen, eta azpimarratu du aldi baterako erregulazioak direla orduko eta oraingo egoeren arteko «aldea».

Ekainak berretsi duen beste datu bat da birusaren krisiaren ondorioek kolektibo ahulenei eragiten dietela gehien. Izan ere, 1.447 emakume eta 2.268 gazte gehiago daude langabezian izena emanda maiatzean baino. Bada datu esanguratsu bat gazteen egoera nola okertzen ari den ikusteko: otsailetik, 25 urtetik beherakoen langabezia %52 igo da. «Langabeziaren hazkundeak berriro emakumeei eta gazteei egiten die kalterik handiena», salatu du ELA sindikatuak; «kopuruek adierazten dute krisi ekonomikoak gehiago zigortzen dituela behin-behinekotasuneko eta partzialtasun handiko enpleguak, eta erakusten dute zein ahul dauden kolektibo horiek».]]>
<![CDATA[Ia 185.000 langabe daude Hego Euskal Herrian]]> https://www.berria.eus/albisteak/183703/ia_185000_langabe_daude_hego_euskal_herrian.htm Thu, 02 Jul 2020 11:25:34 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/183703/ia_185000_langabe_daude_hego_euskal_herrian.htm <![CDATA[«Gure lantegiari zabalik eusteko ezer ez dugu baztertzen»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1972/015/001/2020-07-02/gure_lantegiari_zabalik_eusteko_ezer_ez_dugu_baztertzen.htm Thu, 02 Jul 2020 00:00:00 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1972/015/001/2020-07-02/gure_lantegiari_zabalik_eusteko_ezer_ez_dugu_baztertzen.htm
Esan duzue ez zenutela espero zuzendaritzak Agoitz ixteko hartu duen erabakia. Siemens iritsi zenetik, ordea, gauza asko gertatu dira,ezta?

Siemensek Gamesa erosi zuenetik, urtero egon dira itxierekin lotutako auziak, eta aurten ere ez da salbuespena izan, tamalez. Bagenekien ez zutela asmo onik aspaldi honetan, baina ez genuen espero horrelakorik, lan karga baitugu 2021eko irailera arte behintzat. Zuzendaritzak berak berretsi zigun duela gutxi: 95 errotore eraikitzeko karga dago, eta horrek oso agerian utzi du itxieraren erabakia.

Lan karga badago, orduan, eta Portugalen berriki erositako enpresa bat ere bai. Fabrika lekualdatzen ari dira?

Inolako zalantzarik gabe, lekualdatze argi baten aurrean gaude. Portugalgo enpresa hori erosi zutenetik, aurreikus zitekeen gure ekoizpenaren zati bat hara eramango zutela, lan kostuak are gehiago merkatzeko. Gertatu dena da ekoizpen osoa lekualdatzea erabaki dutela, eta hori ez genuen espero, ezta orain gertatzea ere.

Eta orain zer?

Orain, borroka. Agoizko fabrika ez da itxiko borrokarik gabe. Sindikatu guztiak ados gara; elkar hartuta gaude, eta lantegiari eta lanpostu guztiei eutsi nahi diegu. Hori da gure helburua. Kontuan hartu behar da lantegi honi diru laguntza ugari eman dizkiola Nafarroako Gobernuak, eta besterik gabe ixtea ez litzateke amaiera duin bat izango.

Grebari eta bestelako mobilizazioei buruz hitz egin duzue sindikatuek?

Gure lantegiari zabalik eusteko ezer ez dugu baztertzen. Berehala [atzo arratsaldean] elkartuko den Langile Batzordearen bileran finkatuko dugu zer bide orriri jarraituko diogun. Hurrengo urratsak langile batzarrari helaraziko dizkiogu, eta, ados baldin badaude, aurrera egingo dugu erabakitzen denarekin.

Siemensek Gamesa erosteko operazioa txalotu egin zuten erakundeek, ELAk dioenez. Zer eskatzen diezue orain erakundeei?

Nafarroako Gobernuaren eta Agoizko Udalaren sostengua eta elkartasuna jaso dugu jadanik, eta aurrerantzean ikusi beharko da zertan gauzatuko den laguntza hori, bakarrik hitzak ote diren ala benetako neurriak iritsiko ote diren. Guk hartu beharreko neurri guztiak hartuko ditugu, eta ate guztietara joko dugu laguntza eske.

Enpresak dio ezin direla egin pala handiagoak Agoitzen, eta horiek direla geroa. Zer diozu?

Atzo arte egiten ari ginen palak egiten jarraituko du enpresak, eta mota horretako lan karga hor dago; ez dakit zergatik ezin dugun jarraitu orain haiek agindutako lanarekin. Edonola ere, pala handiagoak ere egin daitezke Agoitzen. Aitzakiak besterik ez dira.]]>
<![CDATA[Sindikatuak eta erakundeak, Agoizko Siemens Gamesaren itxiera galarazteko prest]]> https://www.berria.eus/albisteak/183609/sindikatuak_eta_erakundeak_agoizko_siemens_gamesaren_itxiera_galarazteko_prest.htm Wed, 01 Jul 2020 17:30:45 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/183609/sindikatuak_eta_erakundeak_agoizko_siemens_gamesaren_itxiera_galarazteko_prest.htm Siemensek kontrolatutako enpresa bat da orain, haren akziodunek enpresa berriaren %57 bereganatu baitzuten. Gamesaren akziodun nagusiak, Iberdrolak, enpresa berriaren %8rekin geratu zen, eta aurten utzi du parte hartze hori Alemaniako bazkidearekin harreman istilutsua izan ondoren. Munduko enpresa eolikorik handienetako bat da Siemens-Gamesa, Danimarkako Vestasekin eta AEBetako General Electricekin batera. 24.000 langile ditu, 40tik gora herrialdetan. Enpresa osoaren egoitza soziala Zamudioko teknologia parkean dago (Bizkaia), eta handik zuzentzen da lurrean jartzen diren haize erroten atala ere, Gamesaren indargunea baitzen hori. Itsasokoena, berriz, Alemaniatik gidatzen dute, Siemens hor nagusi baitzen. Ingeniaritza eta I+G lan gehienak Sarrigurengo egoitzan egiten dituzte (Eguesibar, Nafarroa), eta haren inguruan, logistika eta zerbitzu zentro bat du bai Arazurin eta bai Iruñean, eta prestakuntza gune bat Noainen. Euskal Herrian bertan Siemens Gamesakhiru ekoizpen zentro izan ditu orain arte: palak egiteko lantegiaAgotzen, itxiko duela iragarri duena, eta biderkatzaileen bi planta txiki Mungian (Bizkaia) eta Asteasun (Gipuzkoa). Gainera, Daniel Alonso Asturiasko enpresarekin batera erdibana du dorreak eraikitzeko fabrika bat, Olatzagutian (Nafarroa).]]> <![CDATA[Renfek 258 milioi euroko kontratu handi bat eman dio CAF konpainiari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/015/001/2020-06-30/renfek_258_milioi_euroko_kontratu_handi_bat_eman_dio_caf_konpainiari.htm Tue, 30 Jun 2020 00:00:00 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1877/015/001/2020-06-30/renfek_258_milioi_euroko_kontratu_handi_bat_eman_dio_caf_konpainiari.htm mendeko kontratua eman zionetik, Renfek ez zuen besterik atera lehiaketara; harik eta Euskal Herrian eta Espainiako iparraldean ibiliko diren 37 tren erosteko urratsa egin duen arte. Oraingoan CAFen txanda izan da.

«Trenen eraginkortasuna eta segurtasuna hobetzeko helburuarekin» egiten ari da tren multzoaren berrikuntza Renfe. Bide estuko 31 eskatu dizkio CAFi, eta horietatik 26 elektrikoak. Beste bostak hibridoak egingo ditu Beasaingo enpresak, argindarrez eta diesel motorrez ibiltzeko. Gehienez orduko 100 kilometroko abiaduran ibiltzeko dira tren horiek, bi edo hiru bagoirekin. Bizikletak eramateko diseinukoak dira, gainera, espazio handikoak.

Renfek esan du eskaera horri esker bere tren multzoaren batez besteko urteak 28tik hamabostera murriztuko direla. CAFekin egingo duen kontratuan, sei tren elektriko eta hibrido bat gehiago erosteko aukera jasoko dute aldeek. Halaber, euskal enpresak egingo dituen beste sei trenak, aldirikoak, Madrilen ibiliko dira, Guadarramako mendilerroan barna. Bere trenen mantentze lanetan ariko da CAF, baina ez tren guztietan. Lan horren zati bat Renfek gorde baitu beretzat.

CAFek lortutako kontratua pisu handikoa da, baina Renfek konkurtsora atera dituenen artean badira beste hiru dezente handiagoak. Aldirietako 211 trenen erosketa eta haien mantentze lana jasotzen duena da handiena: 2.756 milioi euro. Aurrerago iritsiko dira beste bi adjudikazio ere, 474 milioi eurokoa bata, eta 1.322 milioikoa bestea.

Bombardier Trapagaran

Gauzak horrela, CAF eskaera poltsa gizentzeko bidera itzuli da indar handiz. Aurreko astean Amsterdamerako eta Stockholmerako garatzen ari den proiektuak zabaltzeko akordioak iragarri zituen, eta beste kontratu bat eskuratu duela jakinarazi zuen, Napolirako metro unitateak hornitzeko. Hiruren artean ehun milioi euroren eskaerak eskuratu zituen. Orain, berriz, koronabirusaren osteko kontraturik handiena lortu du, eta geldialdiak eragindako zuloa estaltzen hasteko urrats handia egin du.

CAFena ez zen izan atzo trengintzak Euskal Herrian utzitako albiste on bakarra. Bombardierrek Trapagaranen (Bizkaia) duen fabrikak argiago ikusten baitu bere geroa atzodanik. Kanadako konpainiak iragarri zuen bi kontratu egin dituela Frantziako SNFCrekin, eta horiei esker 27 tren egingo dituela Normandiarako. 407 milioi euroren balioa dute bi kontratu horiek, eta trenen propultsio sistema Trapagaranen egingo dute. Hala, pandemiaren aroa igarotzeko modurik onena aurkitu du Bizkaiko plantak. Birusa bakarrik ez, Frantziako Alstomek Bombardier erosteko prozesuak zalantza ugari sortu baititu plantaren geroaren inguruan. 200 bat langilek jarduten dute Trapagarango fabrikan, eta eskara horiek lan karga bermatuko diote tarte baterako.

Urte hasieran Frantziako Alstomek Bombardier erosi duela jakinarazi zuten enpresok, 6.200 milioi euroren truke. Urtebete lehenago, Alstom Alemaniako Siemensekin uztartzeko saioa egin zuten, baina Europako Batzordeak galarazi egin zuen operazio hori, lehiaren aurkakoa zelakoan. Bruselak martxan dagoen salmenta eragotziko ez balu, Bombardier Alstomen esku geldituko litzateke aurten. Analisten arabera, trabarik ez du jarriko orain Europako Batzordeak, salmenta hori iazko bat egitea baino apalagoa baita zenbakien aldetik. Bruselak uztailaren 16ra arte dauka operazio hori baimentzen ote duen jakinarazteko.]]>
<![CDATA[CAFek lortu du Renferen kontratua]]> https://www.berria.eus/albisteak/183539/cafek_lortu_du_renferen_kontratua.htm Mon, 29 Jun 2020 21:06:44 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/183539/cafek_lortu_du_renferen_kontratua.htm Talgorentzat. Uste zenaren aurka, koronabirusaren krisiak ez du etengo Espainiako trenbide konpainia publikoaren inbertsio programa. Kontraturik handiena 2.756 milioi eurokoa da, aldiriko 211 unitate eraikitzeko eta haiek mantentzeko. Joan den astean beste hiru kontraturen berri eman zuen, Amsterdam, Napoli eta Stockholm hirietarako. Bombardierren kontratua Baina CAF ez da gaur aldi luze baterako lana bermatu duen tren sektoreko euskal lantegi bakarra. SNCFk Bombardier kanadarrari eman dio 27 tren egiteko ardura, eta tren horien propultsio sistema Trapagaranen egingo dute, Bizkaian. 2023. urtearen amaieran entregatu beharko du lehen tren sorta Bombardierrek. Eskaeretako bat 2010. urtean egindako kontratuarenzabaltzea da. 860 trenerainoko eskaerak egiteko aukera jaso zuen, eta orain 11 tren (110 bagoi) gehiago eskatu ditu Frantziako Ferrokarrilen Konpainia Nazionalak. Bi solairuko tren sorta horrek 162 milioi euroko balioa dauka. Beste eskaera batean, SNFCk hamasei treneko (160 bagoi) hornidura nahi duela jakinarazi dio Bombardierri; kontratu horrek 245 milioiko balioa dauka. 27 tren berri horien propultsio sistema osoa Trapagaranen egingo du konpainiak. 200 bat langilek jarduten dute Kanadako konpainia horrek Bizkaian duen faktorian, eta eskaera horiek lan karga bermatuko dieteluzarorako. Zalantzak uxatzea eskertuko dute Trapagarango beharginek, urte hasieran Frantziako Alstomek Bombardier erosi duela jakinarazi baitzuten enpresa biek. 6.200 milioi euroren truke, Kanadako konpaniaren trengintzaren adarra eskuz aldatzeko prozesua abiarazi zuten. AlstomAlemaniako Siemensekin uztartzeko saioa egin zuten urtebete lehenago, baina Europako Batzordeak galarazi egin zuen bat egite hori, lehiaren aurkakoa zelakoan. Martxan dagoen operazioa eragotziko ez balu berriro, Bombardier Alstomen eskugeldituko litzateke aurten, eta Trapagaran bera Frantziako konpainiaren jabetza izango litzateke.]]> <![CDATA[Estatua babak eltzetik ateratzen]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1922/018/002/2020-06-28/estatua_babak_eltzetik_ateratzen.htm Sun, 28 Jun 2020 00:00:00 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1922/018/002/2020-06-28/estatua_babak_eltzetik_ateratzen.htm
Birusak hegalak moztu dizkio Lufthansari, gainontzeko aire konpainiei bezala, baina Alemaniako konpainia handiak Alemaniako Estatu handia dauka atzean babak eltzetik ateratzeko. Ikusteko dago lurrean dauden beste konpania batzuek ba ote dituzten atzean aireratzeko moduko laguntzak emango dizkieten estatuak.

Izan ere, norberaren enpresak salbatzeko indarrean sartu den Europako arautegiak baldintza berak jartzen dizkie estatu kideei, baina haiek ez dute gihar ekonomiko bera beren enpresa ikurretan esku hartzeko. Ondorioa da krisia atzean utzi eta susperraldia hasten denean enpresa batzuek besteek baino baldintza hobeak izango dituztela lehiatzeko; kapitalizazio sendo batek ematen duen arnasari esker, pandemiaren aurretik zegoen merkatuaren itxura aldatzeko gai izan daitezke, kuota eta posizioak irabazita, laguntza eskasagoak jasotakoen bizkar.

Estatu laguntzen inguruko arautegi berria eliteko kirolariei EPOa hartzeko aldi baterako baimena ematea bezala da, finean. Kontua da denek ez dutela diru bera dopinez aritzeko. Bruselan badakite zein den Txinako konpainia handiek duten abantaila munduko merkatuetan aritzeko; esaterako, CRRC trengintzako erraldoiak merkatu kuota handia eskuratu du proiektu garestiak finantzatzeko duen bermeari esker: Pekin da berme hori. Frantziako Alstomek eta Alemaniako Siemensek bat egiteko prozesua jarri zuten martxan iaz, CRRCri aurre egiteko munduan, eta gauzak nola diren: Lufthansaren erreskatea baimendu duen Lehia komisario berak galarazi zuen ezkontza hori, lehiaren arauak urratzen zituelakoan. Beasaingo CAFen ospatu ote zuten ez da ezaguna; motiborik bazen...

Euskal enpresen kezka

Euskal enpresetan bai baitago kezka beren lehiakideek jaso ditzaketen estatu laguntzak direla eta. Mondragon taldeko presidente Iñigo Uzinek onartu dio egunkari honi «oso gertutik» erreparatzen ari zaizkiela operazio horiei, gaur egun merkatuko lider diren euskal enpresa batzuentzat kalte izan daitezke eta. «Lur jota zeuden enpresak zutik jarri dituzte. Ez da berria. Eta arriskutsua da, bai, krisiak etortzen direnean merkatuko posizioak alda daitezkeelako».

Ez alferrik, estatu kideen 120 eskaera inguru onartu ditu Bruselak koronabirusarekin lotutako estatu laguntza bereziak direla eta; 27en ogasunak ia bi bilioi euroren bermeak, maileguak, donazioak eta bestelako laguntzak ematen ari zaizkie enpresei. Bada, kopuru horren erdia Alemaniako enpresentzat da; %17 Frantziakoentzat, eta %15 Italiakoentzat. Margrethe Vestager Lehia komisarioak berak onartu du Europako barne merkatuan lehiaren orekari eragingo diola horrek.

Eta timing-a zer den: Lufthansa bai, Naval ez. Aurreko urtean betiko itxitako Sestaoko ontziolako beharginek behin eta berriro eskatu zuten erreskate publiko bat, eta behin eta berriro erantzun zien Arantxa Tapia Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapenerako sailburuak ezin zela. «Garbi esan behar dugu: ez da posible, ez erreskatea eta ez publifikazioa: Europako Batasunak eragozten du». Naval zabalik balego, agian aukera bat luke orain, arautegi berriari esker. Jakina, ahal izatea eta nahi izatea ez dira gauza bera. Administrazioak aitzakia bat gutxiago luke behintzat.]]>
<![CDATA[Elikadura kate handien salmentak %4,6 jaitsi dira]]> https://www.berria.eus/albisteak/183354/elikadura_kate_handien_salmentak_46_jaitsi_dira.htm Thu, 25 Jun 2020 16:55:24 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/183354/elikadura_kate_handien_salmentak_46_jaitsi_dira.htm <![CDATA[Behargin bat hil da Iruran lan istripu batean]]> https://www.berria.eus/albisteak/183358/behargin_bat_hil_da_iruran_lan_istripu_batean.htm Thu, 25 Jun 2020 13:04:06 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/183358/behargin_bat_hil_da_iruran_lan_istripu_batean.htm <![CDATA[Bruselak oniritzia eman dio Lufthansa 6.000 milioi eurorekin erreskatatzeari]]> https://www.berria.eus/albisteak/183356/bruselak_oniritzia_eman_dio_lufthansa_6000_milioi_eurorekin_erreskatatzeari.htm Thu, 25 Jun 2020 12:21:08 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/183356/bruselak_oniritzia_eman_dio_lufthansa_6000_milioi_eurorekin_erreskatatzeari.htm salbuespeneko arautegia onartu zuen Bruselak estatu laguntzak legezkotzat jotzeko hainbat kasutan, eta arau horiekin bat dator Berlinen ekinaldia. Bruselaren arabera, laguntzak ez du gainditzen konpainiak jarduerarekin jarraitzeko beharko lukeen gutxieneko bultzada, «eta ez doa aurreko kapital maila ordezkatzetik harago». Hala, 6.000 milioi euro publiko horiek eragotzi egingo dute DHLren (Deutsche Lufthansa AG) kiebra; enpleguan eta Alemaniaren trukatze komertzialean hondamendia litzateke konpainiaren hondoratzea. Berlinek, dena den, konpromiso bat hartu behar izan du laguntzak ontzat jo ditzaten: dirua jaso eta urtebetera konpainiatik aterako da. Aterako ez balitz, berregituraketa sakon bat proposatu beharko luke enpresarentzat. Besteen akzioak erosteko mugak Horrez gain, DHLk ezingo du dibidendurik eta bonusik banatu; konpainiaren akziodun nagusiek berriro estatuaren parte hartzea erosten lagunduko duen neurritzat jo dute hori. Era berean, DHLk ezingo du diru hori baliatu 2019ko abenduaren 31 baino lehen zailtasun ekonomikoetan zeuden bere adarrak laguntzeko, eta ezingo ditu bere lehiakideen parte hartzeak erosi parte hartze horiek %10etik gorakoak badira. Azkenik, akordioak jaso du Lufthansak 24 slot utzi beharko dizkiela beste konpainiei, aireratzeko eta lur hartzeko ordutegien eskubideak. Margrethe Vestager Lehia komisarioak esplikatu du azken neurri horrek aukera emango diela beste konpaniei Frankfurteko eta Municheko merkatuetan sartzeko, «prezio justuagoak egon daitezen eta aukera zabalagoa kontsumitzaileentzat». Kontsumitzaileentzat ona izango den ala ez datorren urtearen bueltan ikusi beharko da; berehala ikus daitekeena da Lufthansarentzat onurgarria dela erreskatea. Izan ere, %14tik gora igo da konpainiaren akzioa, 6.000 milioiko erreskate publikoak baimena duela jakin eta gutxira. Heinz Hermann Thiele akziodun nagusiak esan du ados dagoela estatuaren ekarpenarekin, eta akordio bat nahi duela konpaniako langileen sindikatuekin.]]> <![CDATA[«Pentsiodunek gazteen arazo larri bat azaleratu dute»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/014/001/2020-06-25/pentsiodunek_gazteen_arazo_larri_bat_azaleratu_dute.htm Thu, 25 Jun 2020 00:00:00 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1857/014/001/2020-06-25/pentsiodunek_gazteen_arazo_larri_bat_azaleratu_dute.htm Pentsioen geroa. Eztabaida sozial baterako gakoak (Aleka, 2020) liburuarekin. Gaur aurkeztuko du Martin Ugalde Foroan eta BERRIAk zuzenean emango du webgunean. Fernandezek giltzarriak eman ditu sistemak har ditzakeen bideak eta horien zergatiak ulertzeko. Sortu zenean geldiezina ematen zuen pentsiodunen mugimenduak. Gero, pitzadura batzuk azaldu dira batasun horretan. Ez ote da indarra galtzen ari? Geldialdi bat egon da pandemia dela eta. Baina hau oso mugimendu zabala da, plurala, eta bateraturik eutsi dio, nahiz eta beti egon diren ageriko presioak barnean, batez ere gai batzuen inguruan. Haien gainetik ildo desberdinak elkarrekin egoteak eman die indarra, hein handi batean. Batasuna ez da uniformetasuna, ordea. Pluraltasuna kudeatu dute, eta liburuan argi adierazi dute pozik eta harriturik ikusi dutela gai izan direla hori egiteko. Baina interes argiak azaldu dira batasun hori hausteko, baita mugimenduaren barruan ere.. Urtarrileko greba orokorrean azaleratu ziren argien ildo desberdinak. Interes desberdinak daudela ez dago ukatzerik, baina erreibindikazio nagusi batzuen inguruan adostasunari eusten diote. Ikusi beharko da zein den eboluzioa aurrerantzean. PSOE Moncloara iritsi zenean, protestaldiak ez al zuen koska bat behera egin? Batzuk esperoan geratu ziren, koalizio gobernu berriak pentsioen erreformarekin hartuko duen bidea ikusteko. Iazko urte amaieran izan zen, eta segidan greba orokorra iritsi zen. Beste ildo batek erreibindikazio argiarekin jarraitzea erabaki zuen. Pentsioen igoera berriro KPIari lotzearekin konforme geratu ote zen ildo bat? KPIaren eskaerak lehergarri gisa jokatu zuen hasieran, baina, gero, ikusi zen askoz ere sakonagoa zela eskatzen ari zena. Momentuko aldarrikapena zen KPIarena, eta lortu zen, baina horrek ez du mugimendua indargabetu, neurri bat baizik ez delako. Euskal Herriko ikuspegi batez esan daiteke Iparraldean ikusi zutela etorkizuneko funtsezko gai bat dela, sindikatuen eta langileen parte hartze zuzenarekin, eta Hegoaldean, berriz, unean uneko arazo baten gisa jo zuten askok, bakarrik pentsiodunen kontu baten gisa. Eta ez da horrela. Zergatik bihurtu da Bilbo protesten erreferentzia? Bilboaldean kontzientzia historiko bat bada 1980ko hamarkadako langile mugimenduarekin lotua. Krisi larria bizi izan zuten horiek orain berriro borrokan dira, eta ez bakarrik KPIa eskatzeko, etorkizuneko ikuspegi batekin baizik. KPIa gainezka egin zuen azken tanta baizik ez zen izan. Pentsioen sistemak zer dakarkie etorkizuneko pentsiodunei? Adituen arabera, %33 jaitsiko lirateke pentsioak luzera begira. Agindu zuten moduan, denbora nahikoarekin daude oraindik kalean jarraitzeko, eta oraindik ere bozkatzen dute, noski... Hauteskundeei begira, badute indarra, baina ez dira talde homogeneoa, argi. Biztanleriaren laurden bat dira, ordea, eta alderdiek kontuan hartu beharreko kolektibo bat osatzen dute. Hitzaurrean ohar bat eman duzu: koronabirusaren aurretik idatzia da liburua. Nola eragingo du krisi berriak pentsioen auzian? Aukerak eta arriskuak sortuko ditu krisiak. 19.000 milioi euroko defizita dauka Gizarte Segurantzak, eta hirukoiztu egin daitekeela aurreikusi dute batzuek. Murrizketak egiteko erreformen aldekoentzat argudio gehiago datoz, baina pandemiak argi utzi du arlo publikoaren kontzientzia indartu dela ere. Koronabirusak adin nagusikoak jo ditu, gainera. Nahiz eta ekonomikoki indartu daitezkeen arrazoiak murrizketak proposatzeko, aukera sortu da inoiz baino gehiago pizteko kontzientzia soziala. 400 euro kobratzen duten pentsiodunak daude, baita 2.400 eurokobratzen dutenak ere. Denentzat balio dute erreibindikazio guztiek? Euskal Herri osoan mila eurotik behera jasotzen dute hamarretik lauk. Hegoaldean, erretiratuen ia erdiak milatik beherako mailan daude, emakumeen artean hamarretik zazpi... Horregatik dira aldarrikapen nagusiak gutxienekoak bermatzea, eta iraunkortasun faktorea lurperatzea. Zer garrantzi dauka egungo langileentzat faktore horrek? Izozturik dago, baina aktibatuko balute, batez beste, %33 litzateke ordezkatze tasa, hau da, pentsioaren eta azken soldataren arteko aldea. Pentsioen sistema bideragarria da gaurko kopuruekin? Hau ez da errezeta liburu bat, baina adituek garbi azaldu dute fokua ez dela bakarrik jarri behar gastuen atalean, diru sarreretan ere jarri behar dela. Ekonomistek diote gastua arrazionalizatu behar dela, bai, baina badela marjina kotizazioak igotzeko, aurrekontuen bidez hornitzeko ere. Afiliatu kopurua behera doala, tarte gutxiago dago orain, ezta? Benetako eztabaida, izan ere, sistemari bere hartan eutsi behar ote zaion da. Kotizazioak berdin pentsioak ariketa hautsi egin behar da agian. Berritasunak egin daitezke, adibidez, enpresen irabaziak ariketan sartuta. Lan merkatua prekarizatua dago, eta horrek kotizazioak apaltzen ditu. Aditu batzuek diote kotizazioak ez direla soilik soldaten arabera finkatu behar, irabazien arabera ere ezar daitezkeela. BGAEak soluzioa izan daitezke? Jaurlaritza horretan dago, baina soluzio orokorrik ez dute ematen. BGAEak balio du norbanakoarentzat. Bi eredu daude: belaunaldien arteko elkartasuna eta norberaren aberastasunaren kapitalizazioa. Konponbide globalak nahi baditugu, bigarrenak ez du balio. Kotizazioak, soldata debaluatuak, langabezia... ez al da pentsiodunena langileen borroka bakarraren beste adar bat? Pentsiodunen aldarrikapenak ez dira-eta pentsiodunenak bakarrik: gaurko langileen pentsioak daude jokoan. Ezer aldatzen ez bada, egoera okerragoa izango da etorkizunean. %24ko arrakala dago emakumeen eta gizonen artean soldatetan; bada, %39koa da pentsioetan. Hori guztion arazo bat da. Pentsioen mugimendua zaharren kontu baten gisa ikusten da, baina gazteen arazo bat da. Pentsiodunek gazteen arazo larri bat azaleratu dute. ]]> <![CDATA[CAFek hiru kontratu lortu ditu, guztira ehun milioi eurorenak]]> https://www.berria.eus/albisteak/183306/cafek_hiru_kontratu_lortu_ditu_guztira_ehun_milioi_eurorenak.htm Wed, 24 Jun 2020 18:55:56 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/183306/cafek_hiru_kontratu_lortu_ditu_guztira_ehun_milioi_eurorenak.htm <![CDATA[Industriaren fakturazioa erdira murriztu da Hego Euskal Herrian]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1891/006/001/2020-06-23/industriaren_fakturazioa_erdira_murriztu_da_hego_euskal_herrian.htm Tue, 23 Jun 2020 00:00:00 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1891/006/001/2020-06-23/industriaren_fakturazioa_erdira_murriztu_da_hego_euskal_herrian.htm
Begi bistakoa da munduko merkaturik garrantzitsuenak ez daudela inondik ere normalizatuta, eta egoera hori bete-betean jotzen ari da euskal industria, haren salmentarik gehienak atzerrian egiten direlako. Nazioartekotze handia, oraingoz, ez da laguntzen ari eroriko itzela galgatzen. Enpresak euroguneko merkatuetan nabaritzen ari dira gehien jardueraren moteltzea, baina paralisia orokorra da.

Autogintzak izan duen geldialdi bortitzak nabarmen eragin du euskal industriak fakturazioan izan duen inoizko gainbeherarik handienean. Autoak saltzeari utzi zaio azken hilabeteetan; Hego Euskal Herrian, %62 izan da erorikoa, eta sektorearentzat oinarrizko motorra da hori. Europako gobernuak gertutik ari zaizkio erreparatzen autogintzaren arazo larriari, eta kezka horrek azaltzen du hainbatek suspertze plan handiak martxan jarri izana, inoizko handienak diruz eta helburuz. Madrilek berak 3.750 milioi euroko plan bat onartu zuen joan den astean, eta auto berriak erosteko laguntzak jasotzen ditu plan horrek.

Basamortua igarotzen

Autogintzaren egoera beltzak ez die bakarrik eragiten ekoizle handiei eta haien osagai hornitzaileei, tartean Cie Automative eta Gestamp, baizik eta baita makina-erremintari ere, autogintzarekin lotutakoa baita haren salmenten parte handi bat. Alor horrek ematen du kalitatezko enplegu asko Euskal Herrian.

COVID-19ak eragindako krisi ekonomikoak ez dezan luze jo, oinarrizkoa da industriak azkar erreakzionatzea, baina Mondragon taldeko presidente Iñigo Uzinek egunkari honi esan zion atzo ziurgabetasuna gailentzen dela oraingoz, «basamortu bat» igarotzen ari direla enpresak, eta merkatuetan gutxieneko normaltasun bat lortu arte ezingo dela hasi susperraldi esanguratsu bat. Alegia, birusaren eboluzioak finkatu duela susperraldiaren erritmoa.

Industria da oinarriko aldagai bat ekonomian datorren urtean edo aurtengoaren bukaeran zeharkako ondorio posible hori gerta dadin, eta irailetik aurrerako jarduera gertutik aztertu beharko da, jakiteko sektorea asmatzen ari ote den birusak baldintzatutako merkatuekin ere aurrera egiteko.]]>
<![CDATA[Industriaren fakturazioa erdira murriztu da Hego Euskal Herrian]]> https://www.berria.eus/albisteak/183200/industriaren_fakturazioa_erdira_murriztu_da_hego_euskal_herrian.htm Mon, 22 Jun 2020 09:51:28 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/183200/industriaren_fakturazioa_erdira_murriztu_da_hego_euskal_herrian.htm Hego Euskal Herrian, %62koa izan da erorikoa, eta sektorearentzat oinarrizko motorra da hori. Europako gobernuak gertutik ari dira erreparatzen autogintzaren arazo larriari, eta kezka horrek azaltzen du hainbatek martxan jarritako suspertze plan handiak, inoizko handienak diruz eta helburuz. Madrilek berak 3.700 milioi euroko plan bat onartu zuen joan den astean, eta auto berriak erosteko laguntzak jasotzen ditu plan horrek. Basamortua igarotzen Autogintzaren egoera beltzak ez die bakarrik eragiten ekoizle handiei eta haien osagai hornitzaileei, tartean CIE Automative eta Gestamp, baizik eta baita makina-erremintari ere, autogintzarekin lotutakoabaita haren salmenten parte handi bat. COVID-19ak eragindako krisi ekonomikoak ez dezan luze jo, oinarrizkoa da industriak azkar errakzionatzea, baina Mondragon taldeko presidente Iñigo Uzinek egunkari honi esan zion atzoziurgabetasuna gailentzen dela oraingoz, "basamortu bat" igarotzen ari direla enpresak, eta merkatuetan gutxieneko normaltasun bat lortu arte ezingo dela hasi susperraldi esanguratsu bat. Alegia, birusaren eboluzioak finkatu duela susperraldiaren erritmoa. Industria da oinarriko aldagai batekonomiak datorren urtean edo aurtengoaren bukaeranizan dezakeen errebote hori gerta dadin, eta irailetik aurrerako jarduera gertutik aztertu beharko da, jakiteko sektorea asmatzen ari ote den birusak baldintzatutako merkatuekin ere aurrera egiteko. ]]> <![CDATA[«Basamortu bat igarotzen ari gara, eta batzuk bidean geldi daitezke»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1917/018/001/2020-06-21/basamortu_bat_igarotzen_ari_gara_eta_batzuk_bidean_geldi_daitezke.htm Sun, 21 Jun 2020 00:00:00 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1917/018/001/2020-06-21/basamortu_bat_igarotzen_ari_gara_eta_batzuk_bidean_geldi_daitezke.htm
Ezustean iritsi da eta izugarria izan da. Zein da Mondragoneko enpresen egoera gaur-gaurkoz? Kolpeari neurria hartzen ari dira oraindik edo hasi dira aurrerago begiratzen?

Egia esango dizut: inork ez dauka erantzun zehatzik oraindik. Noiz bukatuko den ere ez dakigu. Birusaren eboluzioak markatuko ditu erritmoak. Birusak mendean-edo jarraitzen badu, orain bezala, azkar jarriko gara berriro martxan. Baina gakoa konfiantza da. Hori gabe ezin da hazi, eta bi arrazoi daude konfiantza oso txikia izateko enpresetan: birusa bera eta eskaera falta. Datorrena irudikatzeko hirugarren hanka Europak ematen digu. Ematen du bere rola ondo jokatzera doala, eta hori oso garrantzitsua da. Hau munduko arazo bat da, eta erantzun globala eskatzen du. Ez dugu ahaztuko AEBen eta Txinaren arteko arazo potoloa ere. Norgehiagoka horrek segituko du Trumpek hauteskundeak ez baditu irabazten ere.

Ez irabazteak lagunduko luke pixka bat, ezta?

Bai noski. Hura baino okerragorik azaltzea oso zaila ematen du.

Panorama beltz samarra margotu duzu...

Europak esperantzako arrazoiak eman dizkigu. Orain arte oso ahul aritu da, baina itxura batean bere rola jokatzera doa; oraindik ez dago adostasuna, beti dago zerbait... baina gakoetako bat da susperraldi azkarra egon dadin.

Nazioarteko merkatuak normalizatu arte posible al da enpresei ralentian eustea? Noiz arte egon daitezke horrela kooperatibak?

Sektore bakoitzak, enpresa bakoitzak, bere egoera zehatza dauka. Jarduera berreskuratzen hasi gara, ordea, eta %75 inguruan gaude jada. Kontua da ezin dugula ikusi ongi datorrena. Autogintza ez dago ongi, lehengo arazoek hor jarraitzen dutelako: auto elektrikoa, autonomoa... gauza asko daude dantzan. Eta horrek ez du laguntzen. Baina Europako estatuak laguntzak ematen ari dira, azkena Espainiakoa. Ez da erraza jakitea noiz arte egon daitezkeen enpresak horrela, baina kooperatibetan neurriak hartzen hasi dira dagoeneko. Likidezia ziurtatzen ari dira, ICOren, Elkargiren eta bankuen bidez. Egia da, ordea, errentagarritasun aldetik ez gabiltzala ongi, eta balantzeak ziurtatu behar dira. Horregatik, soldata maila jaisten ari da enpresa askotan, bakoitzak bere egoeraren arabera. Gastua murriztu behar da.

2008ko krisi handiak aurrean eraman zuen Fagor Etxetresnak. Gogor jo zuen taldea gertakari hark. Zenbateko soldata jaitsierak egiten ari dira?

Enpresa bakoitzaren araberako jaitsierak dira. Bazkideek erabakitzen dute. Zertarako? Egoerari aurre egiteko bai, baina estrategiari eutsi eta hurrengo urratsak prestatzeko ere bai. Irtengo baikara halako batean, hori seguru.

Enpresa bat kooperatiba izatea mesedegarria al da soldata jaitsiera horiek azkar erabaki daitezen? %13 arteko jaitsieraz hitz egiten ari baikara, ezta?

Hartu behar ziren lekuetan neurri gogorrak hartu dituzte batzuek, eta azkar eman dute pauso hori. Eredugarri izan dira. Lehen ez dakit zer gertatuko zen, baina orain gauzak azkar eta ondo egin dira, erreakzio azkarra gauzatuta.

Apokalipsia datorrela, V formako susperraldia... Zarata handia dago. Zer diote merkatua bertatik bertara ezagutzen duten enpresariek? Noiz iritsiko da susperraldia?

Birusa menderatzen bada, edo egoera gutxi gorabehera normalizatzen bada, ekonomia mugitzen hasiko da. Egoera oso apartekoa da, berria, baina aukera ematen badigute, gora hasiko gara, eta gainera palanka bat dago horrela izan dadin mundu osoan. Sekula hartu gabeko neurriak hartzen ari dira, neurriz eta helburuz, eta horrek aldea egin dezake. Ez da berehalako soluziorik egongo, baina oraingo zulotik ateratzen hasiko gara.

Orduan birusak su-etena ematen badu urte bukaera arte, bada aukerarik susperraldia aurten ikusteko?

Ez da ezinezkoa, baina birusaren eboluzioaren arabera izango da. Begira Pekinen eta Alemanian gertatu dena. Erne jarraitu behar dugu.

Bexen ezagun egin da maskarei esker. Onnera Group ere sartu da hor. Mondragon Assemblyk makinak egin ditu. Urgentzia bati erantzuteaz harago, negoziorako aukera aurkitu dute taldeko enpresa batzuek, ezta?

Maskaren ekoizpenean hasteko ez zegoen negoziorako motibaziorik, benetako urgentzia bati erantzutea baizik. Orain maskaren eskaera jakin bat dago, noski, eta jarduera ekonomiko bat sortu da, eta enplegua. Sektore horretan ezin da beste herrialde batzuen mende egon, eta aurrerago sortuko dira ildo beretik beste jarduera batzuk.

Enpresa asko sartu dira negozioan. Denentzat lekua egongo da maskaren eskaria apaltzen denean?

Merkatuan aukera berri bat sortzen denean eragile asko azaltzen dira, baina gero aukeraketa bat dago. Hala ere, eskaerak hor jarraituko du aurrerantzean ere, ez beharbada oraingo mailan, baina lehen baino handiagoa izango da beti.

Madrilgo Kongresuan izan zara hizlari Berreraikitze Sozioekonomikorako Batzordean, eta Voxeko kide baten galdera iraingarri bati erantzun behar izan diozu maskaren harira. Zer ikasi duzu bidaia horretan?

Voxi buruz ez dut hitz egingo; izan du bere tartea, eta ez diot gehiago eman nahi. Gure pentsaera eta gure beharra foro horretan helaraztea zen nire asmoa. Ordezkari haren galderak ez zuen zerikusirik horrekin; denok dakigu zertan ari zen.

2019an salmenta errekorrra egin zuen taldeko industriaren adarrak. 2020an saihetsezina da hondamendia?

Ez, oraindik ere partida jokatzen ari gara; ez doa ondo, baina batzuetan azken minutuan iristen dira golak. Ez nuke etsiko oraindik. Batez ere Europan adosten ari diren neurriak iragarri bakarrik ez, iristen badira, egon daiteke aukera urtea txukuntzeko.

Autogintzaren sektorea ataka larrian dago aspaldiko arazoak gaiztotu ondoren. Elektrifikaziotik urrun badaude, etorkizunik izango al da euskal hornitzaileentzat?

Auto elektrikoaren inguruan teknologia asko daude, eta ikusteko dago oraindik zein nagusituko den. Baina, bai, hortik hurbil egon behar dugu. Dena den, auto batean ez da dena motorra; osagai asko daude, eta auto soilenak ere automatismo ugari ditu orain. Beraz, gure osagai hornitzaileek badute zer garatu eta non lehiatu, baina, horretarako, oinarrizkoa da auto ekoizleen alboan aritzea.

Alemania eta Frantzia estatu laguntzen bidez prestatzen ari dira beren enpresak, birusak eragindako lege aldaketa tarteko. Merkatuan posizioak galtzeko arriskuak kezkatzen zaitu?

Krisia dela edo ez dela, beti lortu dituzte laguntza horiek aplikatzea. Lur jota zeuden enpresak zutik jarri dituzte. Ez da berria. Eta arriskutsua da, bai, krisiak etortzen direnean merkatuko posizioak alda daitezkeelako. Gu ere ari gara horrelako mugimenduak zaintzen, jokotik kanpo ez gelditzeko. Krisia egokia baita giharra duenak beste enpresak erosteko. Orain ekoizpena etxera ekarri nahi dute askok. Guk ez dugu ikusten gaizki kanpoan egotea, kanpoko merkatuak elikatzeko bada.

Zenbateraino itotzen ari dira kooperatibak? Lidergoak gal daitezke apnea hau bukatzean?

Mondragonen enpresa asko daude, eta denetik dugu, liderrak direnak eta ahulagoak ere bai. Batzuk sendoago aterako dira, eta beste batzuk bidean gal daitezke, krisiak zenbat irauten duen, horren arabera ikusiko delako noiz arte eutsi ahal diezaioketen. Basamortu bat igarotzen ari gara, eta batzuk bidean gera daitezke.

Ez duzu baztertzen itxierarik?

Ez dut kasu argirik ikusten gaur-gaurkoz, baina ikusi egin behar da honek zenbat irauten duen.

Taldeak baditu elkartasun mekanismo batzuk. Enpresa askok egin dute laguntza eskaera?

Beti egoten dira kasuak, baina ez dira hazi bereziki. Gure funtsak hor daude, eta kanpokoak ere bai. Enpresek finantza arloa berrindartu dute; hala ere... ehun urteko gaitzik ez da izango, baina hortik onik ateratzen den gaixorik ere ez.

Eroskiren 2019ko emaitzek irabazi argiak islatu dituzte. Zalantza guztiak uxatu ditu?

Eroski bere bidea egiten ari da, ondo doa. Garrantzitsuena da negozioa nola dagoen, eta negozio arrunta urtez urte hobetzen ari da. Errentagarria da. Beste kontu bat da doikuntzak egin behar izan dituela. Urte batzuetan emaitza negatiboa izan du, garaia ez zen egokiena ere, baina hor dago etorkizunerako estrategiaren emaitza. Zenbat zor itzuli du?

1.900 milioi euro.

Ea nork duen gaitasuna hori egiteko. Zoriontzekoa da egin duten lana.

Langile bazkideek bere gain hartu behar izan dituzte galerak. Kooperatiba izan ez balitz zutik egongo litzateke orain?

Beharbada Errusiako oligarka bat egongo litzateke Agustin Markaideren lekuan, eta kooperatibarik ez legoke. Eroski erabat markatu du kooperatiba bat izateak, eta azken krisi honetan ere izaera sozial hori argi erakutsi du. Jarrera txalogarria izan du, eskaerari erantzun aparta emanda, bulegoetako jendea saltokietan lanean egonda, adibidez.

Salmentak asko hazi dira janari banaketan hil hauetan. Horrek ere lagunduko du noski.

Asko hazi dira, baina negozioaren beste atal batzuk itxita egon dira. Haien ekarpena zero izan da. Bidaia Agentziak, bazarretako adarra... hori gelditik egon da.

Nola bizi izan duzue alarma egoeraren atariko kaosa? Enpresak ixteko eskerak egon ziren?

Txinatik maskarak eta beste babesgarriak ekartzeko aukera izan dugu hasieratik, eta milioika ekarri digutu, guretzat, Osakidetzarentzat, aldundientzat, eta baita beste enpresa batzuentzat ere. Ez da negozio bat izan, zerbitzua baizik. Shanghaiko aireportua gehien pagatzen zuenarentzat zegoen orduan, argi. Bada, horri esker eta protoloei esker aurrera egin dugu, eta gure jendearen erantzuna itzela izan da.]]>
<![CDATA[Zaintzarekin lotutako neurri batzuk adostu dituzte Jaurlaritzak, CCOOk eta UGTk]]> https://www.berria.eus/albisteak/183082/zaintzarekin_lotutako_neurri_batzuk_adostu_dituzte_jaurlaritzak_ccook_eta_ugtk.htm Fri, 19 Jun 2020 20:58:32 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/183082/zaintzarekin_lotutako_neurri_batzuk_adostu_dituzte_jaurlaritzak_ccook_eta_ugtk.htm <![CDATA[Eroskik zalantzak uxatu ditu, 45 milioi euroren irabaziei esker]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1892/014/001/2020-06-17/eroskik_zalantzak_uxatu_ditu_45_milioi_euroren_irabaziei_esker.htm Wed, 17 Jun 2020 00:00:00 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1892/014/001/2020-06-17/eroskik_zalantzak_uxatu_ditu_45_milioi_euroren_irabaziei_esker.htm
Atzeraldi Handiaren krisiak ataka larrian jarri zuen Eroski, eta pilatzen hasi zitzaion zorrak muturreko egoerara eraman zuen taldea 2013tik aurrera. Zor berregituraketa biren eta negozioaren hainbat adar eta hipermerkaturen salmentak tarteko —azken urtean bederatzi gutxiago dauzka—, bidea zuzentzea lortu zuen Elorrioko zuzendaritzak, bazkide-langileen ahalegin handia lagun. Orain, berriz, 2018an lortutako irabazien bidean urrats handiagoa egitea lortu du

Eroskiren egungo osasun ona islatzen duen beste informazio bat ere helarazi zuen banaketa enpresak atzo: 74 denda gehitu ditu, eta sendotu egin du Zurekin eredura eraldatzeko plana: 845 saltoki baino gehiago ditu belaunaldi berrikoak, nahiz eta salmenta azalera osoa gutxitu egin den. Horiek horrela, Iberiar penintsularen iparraldeko janari banatzaileetan bigarrena da, %13tik gorako merkatu kuota baitu.

Zorraren egoera

Izan ere, 45,2 milioi euroko irabazi garbia lortu du 2019an, eta aurreko ekitaldia hobetu du, 43,6 milioi euro gehiago irabazita. «Birfinantzaketako baldintzen balorazioak eta aktiboen balorazioaren egokitzapenak» kopuru horretan garrantzia dutela onartu du Eroskik. Ildo positibo berean, etekin operatiboa bederatzigarren urtez jarraian hobetu du, 193,8 milioi euroraino. Taldearen inoizko salmenta emaitza operatiborik onena da hori. Eboluzio horretan zerikusia izan dute «eraginkortasuna eta produktibitatea hobetzeko neurriek», baita sare komertzialaren eraldaketak eta berrikuntzak ere.

Eta zorraren zama hori zenbat arindu da 2019an? Bada, Eroskik 263 milioi euro murriztu du bere zor finantzarioa, eta 2010etik 1.900 milioi euro inguru gutxitu du lasta hori. 2019ko uztailean, banaketa kooperatibak hitzarmen bat egin zuen banku hartzekodunekin zorra berregituratzeko, eta baldintza hobeak lortu zituen. «Horren balorazioa behar bezala islatu da urteko kontuetan», esan zuen Eroskik bere oharrean. Hala, NIIF16 Errentamenduen gaineko Nazioarteko Arauan izan den aldaketa 2019an aplikatzeak eragina izan du bai ustiapen kontuan —finantza gastuetan eta amortizazioetan— eta bai balantzearen zor finantzarioan, alokairu kontratuetan erabilera eskubide berriak erregistratu baitira.

Zorra bridaturik duela, Elorrioko taldeak bere sare komertziala eraldatzen jarraitu du Zurekin ereduan. Orain 845 denda baino gehiago daude eraldatuta, eta horietan saltzen ditu taldeak elikagaien %80 baino gehiago. Horiek horrela, taldearen salmenta gordinak 5.266 milioi eurorenak izan dira, 2018an baino %2,4 gutxiago; «izan ere, hipermerkatuen alorrean azalera murriztu egin du taldeak», dio Eroskik. 2018an baino bederatzi hipermerkatu gutxiago dauzka orain, higiezinen salmenta eten ez delako seinale. Edonola ere, Eroskik nabarmendu zuen salmentak igo egin direla sarea eredu berrira eraldatu den eskualde guztietan.

Sei milioi bezero bazkide

Emaitza on horiei esker, banaketa enpresak «sendotu» egin du penintsularen iparraldean eta mendebaldean duen lidergoa, eta eremu horietan egin ditu sarearen eraldaketarik gehienak. Gainera, denda propioak eta frankizia erakoak ireki ditu. Zehazki, 74 denda zabaldu ditu 2019an, 61 supermerkatu, gasolindegi bat, sei bidaia agentzia eta aisialdiko eta kirolerako bost denda, baita Cash & Carry bat ere.

Guztira, sei milioi dira Eroskiren bazkide-bezeroak, Eroski Club, Caprabo eta Forum Sport txartelekin. Enpresak dio 308 milioi euroko aurrezpena eman diela bezeroei eskaintza eta sustapenetan 2019an. Euskal Herrian, Herrialde Katalanetan, Galizian eta Espainian (Asturiasen, Kantabrian, Aragoin), 1.654 saltokiko sare komertziala du. Gaur egun 32.000 bazkide kooperatibistari, soldatapekori eta frankizia hartzaileri ematen die enplegua.]]>
<![CDATA[Eroskik 45 milioi eurotik gorako etekina izan du 2019an]]> https://www.berria.eus/albisteak/182914/eroskik_45_milioi_eurotik_gorako_etekina_izan_du_2019an.htm Tue, 16 Jun 2020 17:22:44 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/182914/eroskik_45_milioi_eurotik_gorako_etekina_izan_du_2019an.htm