<![CDATA[Xabier Martin | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sat, 25 Jan 2020 09:28:42 +0100 hourly 1 <![CDATA[Xabier Martin | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Gobernuaren 23. ministerioa]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1922/013/001/2020-01-19/gobernuaren_23_ministerioa.htm Sun, 19 Jan 2020 00:00:00 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1922/013/001/2020-01-19/gobernuaren_23_ministerioa.htm beharrei erantzuteko. Gehiago hartzen dituen mahaiak tarta handiagoa behar du gainean. Alberto Garzon kamaradak jakingo du zerbait horri buruz, orain Kontsumo ministro baita. Kontua da 22 ez, baina 23 direla PSOE eta Unidas Podemosen koalizio gobernua osatu duten ministerioak, ofizialei beste bat gehitu baitzaie egunotan: CCOOren eta UGTren ministerioa.

Eta zein den haren eginkizuna? Ezkerretik sortzen diren unean uneko matxinada gogaikarriak amatatzea; adibidez, U-30 greba orokorra. Sanchezek baditu lanak eskuin muturraren faxismoari eta haren hedabideei aurre egiten eta, bitartean, Dolores Delgado Justizia ministro ohia fiskal nagusi izendatzen. Ez, Sanchezen kezka handien zerrendan ez dago Hego Euskal Herrian egingo den greba orokorra; besteak beste, UGTri eta CCOOri dagokielako horri aurre egitea, 23. ministerioari, alegia. Eta Unai Sordoren sindikatuak perla hauxe utzi du asteon pentsiodunek greba orokorrari emandako babesa hautsi nahian: «Pentsiodunen objektibotasuna larriki kalteturik dago, greba orokorra babesteko eta bultzatzeko hautua egin dutelako». Nortasun nazional espainiarraren betaurrekoak jantzi gabe nekez utziko dio inork pentsiodunen hautuaren logika ikusteari. Kalean bi urtez hainbat erreibindikazioren alde egon ondoren, hain zuzen aldarrikapen horien aldeko greba orokor bat babestu dute. Baina logika bost CCOOri, «ELArentzat eta LABentzat, nortasun nazionala baita garrantzitsuena, muga fisikoak eta banderak, eskubide sozialen gainetik». Ez da Alfonso Guerraren ateraldi bat, baina haren betaurrekoak jantzita idatzitakoa bai, Uribitarte kalean, hain zuzen, azken bi urteotan pentsiodunak Bilboko udaletxearen aurrean eguzkipean zein euripean bertatik bertara ikusi dituzten bulegoren batean.

Gutunari gutunarekin erantzun dio Urkulluk

23. ministerioan badira are gogorragoak, dena den. Nortasun nazional espainiarra «eskubide sozialen gainetik jartzea» erabaki duen beste bat da UGT, «grebaren helburu bakarra zatiketa delako, eta lurraldetasuna markatzea». Euskal langileen baldintzak finkatuko dituen negoziazio kolektiboa Euskal Herrian egiteko eskubideaz harago, ez dago ezer lurraldetasunarekin lotua U-30 greba deitu dutenen aldarrikapen taulan. Baina lan itunen estatalizazioari muga jartzeko eskatzea nahikoa da UGT eta CCOO mobilizazioaren aurka jartzeko; Euskal Herrian dauden oreka sindikalak gainditu eta negoziatzeko gaiak Madrilera eramateko atea zabaldu zuen Zapateroren erreformak, eta Sanchezen doiketak ez du itxiko ate hori; aitzitik, grebaren aurka dauden sindikatuek Espainian duten ordezkaritzaz euskal langileen baldintzak erabakitzeko duten ahalmenaren atea gehiago zabal dezake.

Estatalizazioak Lander Martinez zenbat kezkatzen duen jakitea ez da erraza, baina Elkarrekin Podemoseko idazkari nagusiak ez du grebarik egingo, beldur delako «sektore batzuk hauteskunde asmoekin» ari ote diren. Grebaren kontua ez du argi ikusten zerua konkistatzera iritsi eta Patxi Lopezen betaurrekoak jantzi dituen politikariak.

Iñigo Urkulluri ez zaio gertatzen halakorik. Aspaldian erabaki zuen non kokatu behar duen, eta greba orokorra «greba politikoa» dela. Horregatik ez du onartu Eskubide Sozialen Gutunaren eragileekin elkartzea, eta gutunez erantzun dio haien bilera eskaerari: «Grebak bakarrik kaltea egingo die ekonomiari eta hiritarren egunerokotasunari». Ez du kezkatzen, itxura batean, horrek urra ote dezakeen elkarrizketaren txapeldunaren irudia. Sindikatuen garaipen txiki bat da Urkulluk orain arte bezala ez ikusiarena egiteari utzi eta grebaz aritu behar izatea. Euskal politikak noizean behin eragiten duen surrealismo kuota betez, berriz, Maria Txibitek atea ireki die Urkulluk itxi dienei; perestroikaren kontuak.]]>
<![CDATA[Roxall enpresako langileek enpresa ituna lortu dute, greba mugagabe baten ondotik]]> https://www.berria.eus/albisteak/176286/roxall_enpresako_langileek_enpresa_ituna_lortu_dute_greba_mugagabe_baten_ondotik.htm Fri, 17 Jan 2020 12:22:05 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/176286/roxall_enpresako_langileek_enpresa_ituna_lortu_dute_greba_mugagabe_baten_ondotik.htm <![CDATA[Espainiako Gobernuaren «musika eta hitzak ez datoz bat», Lakuntzaren ustez]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/009/001/2020-01-16/espainiako_gobernuaren_musika_eta_hitzak_ez_datoz_bat_lakuntzaren_ustez.htm Thu, 16 Jan 2020 00:00:00 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1893/009/001/2020-01-16/espainiako_gobernuaren_musika_eta_hitzak_ez_datoz_bat_lakuntzaren_ustez.htm
Baina zergatik ez du balio Madrilgo gobernuak esku artean duen programak, eta zergatik da orain «abagunerik egokiena greba orokorrerako»? Hasteko, ekonomiaren alorrean, aurrekontuei begira, «PPk ezarritako politikarekin jarraituko dutelako», Lakuntzaren hitzetan. Esan zuen 135. artikulua bere hartan utziko dutela, eta Aurrekontu eta Finantza Egonkortasunak baldintzatuko duela dena, orain arte bezala. «Nadia Calviñok berak garbi utzi du orain arteko politikarekin jarraituko duela Europari begira».

Bigarrenez, zerga politikan egitekoak diren aldaketak «eskasak» direla azaldu zuen, 300 milioi euro gehiago biltzeko helburua dagoela, eta hori ez dela nahikoa. Lakuntzak salatu zuen EAJk PPri eskaini diola zaindari lanak egitea. «Unidas Podemosekin egiten den zerga arloko edozein akordio aldez aurretik PSOEk EAJrekin hitzartu beharko duela helarazi du. Lotsagarria da berriro ere galga gisa eskaintzea bere burua politika aurrerakoiak oztopatzeko».

Toledoko Itunaren zama

Lakuntzak urtarrilaren 30eko greba deialdiaren oinarrizko eduki gehiago aztertu zituen, Espainiako gobernu akordioarekin loturik. Pentsioak KPIari lotzea ez da nahikoa harentzat, «pentsiodunak jasangarritasun faktorea eta beste hainbat kentzeko eskatzen ari direlako». Pedro Sanchezen gobernuak, ordea, Toledoko Itunera bideratu ditu sakoneko aldaketak. Lakuntzak esan zuen Gizarte Segurantzako ministro Jose Luis Escrivak garbi utzi duela erretiro adina 67 urtera arte atzeratzearen aldekoa dela, eta baita kotizazio tartea 35 urtera handitzekoa ere, pentsio apalagoak egon daitezen. «Ez dago neurri zehatzik 2011ko eta 2013ko pentsio erreformak alboratzeko. Toledoko Itunean muturreko eskuina ere egongo da, eta ez dute aldatuko erreformen funtsa».

Elkarrizketa soziala

Lan erreformei ere erreparatu zien. Lakuntzak badaki Sanchezen gobernua prest dagoela PPren lan erreforma doitzeko, baina baita doikuntza horietako batek euskal langileei «kalte handia» ekarriko diela ere. Enpresako itunak berriro sektorekoen azpitik jartzeko helburuak erakusten du «estatalizazioan sakondu» nahi duela gobernuak, ELAko buruaren arabera. «Zapateroren erreformak irauli egin zuen negoziazio kolektiboa, eta euskal esparruarenak ziren negoziatzeko gaiak Espainiara eramateko atea zabaldu zuen, UGTk eta CCOOk nahi duten moduan».

Bestalde, greba orokorraren aldarrikapen taulan 1.200 euroko gutxieneko soldata jasorik dago. Hurbilduko ote da gobernu berria kopuru horretara? Mitxel Lakuntzak dio ezetz. «CEOE lasai dago. Garamendik esan duen moduan, elkarrizketa sozialeko mahaian erabaki beharrekoak dira gutxieneko soldata eta beste gai batzuk, eta betoa izango du patronalak han». CEOEk ez ditu atsegin 900 euroko gutxieneko soldata ezartzeko baliatu zen dekretuen modukoak, Lakuntzaren ustez, «baina UGT eta CCOO egongo diren mahai batean negoziatzea bai».

Hori dena aintzat hartuz, «kalera ateratzeko abagunea» ikusten du Lakuntzak. «UGTk eta CCOOk esan dute ez dela aproposa, Espainiako Gobernuari denbora eman behar diogula. Alderantziz da. Lortzen duguna kalean lortuko dugu. Begira zer gertatu den Frantzian».]]>
<![CDATA[Mitxel Lakuntza: «Lortzen duguna kalean lortuko dugu, eta ez gobernu akordio baten bidez»]]> https://www.berria.eus/albisteak/176186/mitxel_lakuntza_lortzen_duguna_kalean_lortuko_dugu_eta_ez_gobernu_akordio_baten_bidez.htm Wed, 15 Jan 2020 13:43:05 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/176186/mitxel_lakuntza_lortzen_duguna_kalean_lortuko_dugu_eta_ez_gobernu_akordio_baten_bidez.htm <![CDATA[Espainiako Gobernuaren lehen erabakia: pentsioak %0,9 igotzea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2020-01-15/espainiako_gobernuaren_lehen_erabakia_pentsioak_09_igotzea.htm Wed, 15 Jan 2020 00:00:00 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2020-01-15/espainiako_gobernuaren_lehen_erabakia_pentsioak_09_igotzea.htm
Hego Euskal Herrian, hamaika euro baino gehiago igoko da batez besteko pentsioa urtarrilaren lehenaz geroztik —atzerako eraginez onartu dute dekretua—, eta 1.230 euro ingurura iritsiko da. Iazko abenduan 699.500 pentsio zeuden Hegoaldeko lau lurraldeetan, eta pentsioen gastua ia 853 milioi eurorena izan zen.

Pedro Sanchezek berak azaldu zuen atzo, Ministro Kontseiluaren ondoko agerraldian —aurrerantzean astearteetan izango da ministroen batzarra—, pentsiodunek 2021eko apirila baino lehen jasoko dutela konpentsazio ordainketa bat, baldin eta 2020ko KPIa %0,9 baino gehiago igotzen bada. «Erosteko ahalmena gal ez dezaten hartu dugu erabaki hori», esan zuen Sanchezek, gogoratuz Rajoyren garaian pentsiodunek hainbat urtez galdu zutela erosteko ahalmena, pentsioak %0,25 besterik igo ez ziren urteetan. Sanchezen gobernuak pentsioak berriro inflaziora lotzeko neurriak 1.397 milioi euroko kostua izango du, Gizarte Segurantzaren Ministerioak jakinarazi duenez.

Pentsiodunen eskaerak

Bi urte dira pentsiodunak kalean direla protestan, «pentsio publiko duinen alde». Haien aldarrikapen taulako bat besterik ez da pentsioak KPIra lotzeko eskaera. Hasteko, pentsioak betiko KPIra lotzea nahi dute, eta ez urtez urte aldatzea, egun indarrean dagoen pentsioen erreformak behartua. Gainera, jasangarritasun faktorea baztertzea eskatzen ari dira, erretiro adina gehiago atzeratu ez dadin eta pentsioak apalduz joan ez daitezen haiek kalkulatzeko tarteak zabaltzearekin batera.

Sanchezek, ordea, aditzera eman zuen aldagai horiek guztiak Toledoko Itunean erabaki beharko direla, adostasun handiagoa beharko dutela. «Enpresariek eta sindikatuek ere zeresan handia dute pentsioen inguruan», gaineratu zuen. «Gobernuaren konpromisoa da pentsioen jasangarritasuna bermatzea»

Zehaztasun falta horretan utzi zituen, halaber, lan erreformarekin lotutako gaiak: adibidez, gaixo baimenak pilatzeagatik kaleratzea ahalbidetzen duen araua; aurreko beste eduki guztiak bezala, hori ere elkarrizketa sozialeko mahaira bideratu zuen. Gobernu berria azken lan erreformaren hainbat eduki aldatzeko prest legoke: adibidez, ultraaktibitatea —urtebetekoa alboratu, eta mugagabea ezarriko litzateke— eta negoziazio kolektiboaren itunen lehentasunak, enpresa itunei kenduta eta sektorekoei emanda.

LAB sindikatuak salatu zuen Sanchez «oso urrun» geratu dela pentsiodunen eskaeretatik: «Berandu iritsi da, eta ez du inor asebete».]]>
<![CDATA[Pentsioak %0,9 igo ditu Espainiako Gobernuak]]> https://www.berria.eus/albisteak/176147/pentsioak_09_igo_ditu_espainiako_gobernuak.htm Tue, 14 Jan 2020 15:18:21 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/176147/pentsioak_09_igo_ditu_espainiako_gobernuak.htm <![CDATA[«Confebask da herri honetan benetan politika egiten duena»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1839/012/001/2020-01-12/confebask_da_herri_honetan_benetan_politika_egiten_duena.htm Sun, 12 Jan 2020 00:00:00 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1839/012/001/2020-01-12/confebask_da_herri_honetan_benetan_politika_egiten_duena.htm
Pedro Sanchez presidente, eta Unidas Podemos gobernuan. Agian, ez da unerik onena greba orokorrera deitzeko?

Alderantziz ikusten dugu. PSOEk eta Podemosek egindako akordioan ez dago inolako borondate politikorik 2010eko lan erreforma eta 2011ko pentsio erreforma kentzeko. Asmo on ugari badira Rajoyren garaiko erreformak doitzeko, baina zehaztapen gutxirekin, dena elkarrizketa sozialerako mahaira bideratzen baitute.

Denbora apur bat beharko da aldaketak zer neurritakoak izango diren ikusteko, ezta?

Argi dago nondik nora doan kontua. Apustu sendoa ez badago aldaketa sakonak egiteko azken urteetan egon den prekarizazio prozesuan, ezin dugu askorik espero, elkarrizketa sozialerako mahaian patronalaren jarrera aski ezaguna baita. CEOEk lasaitasuna helarazi du Garamendiren ahotan.

Beraz...

Gobernu itun hori ezagutu eta gero, arrazoi gehiago daude.

Ez al da musika atsegina lan erreformaren atal kaltegarrienak kentzeko promesa?

Kezkatzeko musika ere izan daiteke. Esaterako, negoziazio kolektiboaren estatalizazioari inolako mugarik ez jartzeko apustu bat dago. Ultraaktibitate mugagabeaz hitz egin dute, baina sektoreko itunei lehentasuna emateaz ere bai, enpresa itunei kenduta.

Ematen du LABek horrekin ados egon beharko lukeela.

Sektore itunak bai, baina zer sektore? Zer esparrutakoak? Euskal itunak errespetatuko dituzte? Zapateroren garaian hasitako zentralizazioan sakondu nahi dute.

Rajoyren gobernuaren aldean, Sanchezena langile klasearen zauriak osatzera omen dator. Eszeptiko samar zaude, ezta?

Grebarako aldarrikapen taulako neurri bakar bati ere ez diote erantzun gobernu itunean.

Ez al dute 1.200 euroko gutxieneko soldata helburu gisa?

Hedabideetan esan zuten, baina itunean ez dago. UGT bera 1.150 eskatzen ari da. Pentsioei dagokienez, KPIaren erreferentzia aipatzen dute, baina jasangarritasun faktorea kendu gabe; beraz, ez dago bermatua KPIa ere. Erretiro adina atzeratzeko erabakiak ere hor jarraitzen du, eta pentsioa kalkulatzeko kotizazio tartea handitzearenak ere bai. Soldata arrakala, azpikontratazioa... dena dago zehaztu gabe.

Baina zergatik aurreikusi behar da gobernu horrek ez dituela beteko bere promesak?

Gakoa da gobernuak legeak aldatuko ote dituen patronalarekin akordiorik ez badago. Horregatik diogu arrazoi gehiago daudela orain grebara joateko.

Greba giroa ikusten duzu kalean?

Kalean barneratua dago grebaren beharra; denok ikusi dugu atzerapauso nabarmenak urteotan. Prekaritatearen fenomenoa erabat zabaldu da. Prekaritate molde berriak asmatu dituzte: autonomo faltsuak, riders-ak... lan harremanen uberizazio bat dago.

Baina greba ez da bakarrik lan duinaren aldekoa.

Greba feministek argi utzi digute kapitalarekin dugun talka horrek ezin duela mugatu kapitala/lana dikotomia klasikora; kapitala/bizitza da dikotomia, eta ikuspuntua zabaltzeak ekarri du zaintza lanei erreparatzea, klima larrialdiari... Grebak merezi duela helarazi behar dugu.

Deitzaileek asmatu behar duzuela jendea motibatzen?

Greba hau ez da erreforma bati erantzuteko: ez da erreakzio greba bat, baizik eta erasora egitekoa. Baldintzak daude erasora jokatzeko, feministen eta pentsiodunen mobilizazioak gertatu eta gero. Lantokietan ere borrokak asko zabaldu dira. Borroka orokorra dago, eta, orain, mugarri bat jartzera goaz.

Manifestazio jendetsuak aurreikus daitezke, baina grebaren arrakasta lanuztea egitea erabakitzen dutenen kopuruak finkatuko du. Beldur zara ez ote diren hainbeste izango?

Greba indargabetzeko saio ugari dago. Greba politikoa dela esan du Gasteizko gobernuak, eta guk ere hala diogu: politikoa da, jakina, politika publikoak aldarazteko helburua baitu. Pobreziari eta prekaritateari aurre egiteko neurri zehatzik ez dute jaso aurrekontuetan. Patronalarentzat ez dago prekaritaterik, ekonomia oso ondo doa, eta borrokak ez du balio ezertarako. CCOO eta UGT ere grebaren aurka ari dira. Eta, hala ere, garbi daukagu jendartearekin eta langileekin zuzenean dugun harremana izango dela grebaren arrakastaren oinarria. Hedabide nagusiak, erakundeak eta patronalak greba ezkutatzeko eta jipoitzeko saio batean daude.

Baina izango du arrakastarik?

Gure helburua ez da bakarrik manifestazioak egitea, kaleak betetzea, baizik lantokiak hustea, eta helburu horrek arrakasta izango du, seguru.

Langileek hautu bat egin behar dute zerbaiten alde dirua galtzeko. Pentsioak, gazteak, feminismoa, klima aldaketa... Hainbeste eskaera egonda, garbi ikusten ote dute zeren alde ariko diren?

Borroka desberdinek bat egin dute greba honetan, eta aldarrikapen taula zabala da, baina pentsio duinen aldeko borroka erabat loturik dago enplegu duinaren aldeko borrokarekin. Pentsio duinen aldeko borroka guztiona da, langileona ere bai, noski. Eta bizitza duinaren aldeko borrokarekin lotzen dira biak. Neurri zehatzak eskatzen ditugu, eta argi adierazita dago nori eskatzen dizkiogun.

Pentsiodunekin banpiroarena egin duzue sindikatuek?

Ez, aliatuak izan behar dugu. Sistemak zatiturik nahi gaitu, ahulago, eta borroka guztiak elkartzea beharrezkoa da.

Pentsiodunen mugimendua zatitu duzue zuek?

Inondik inora ere ez. Pentsiodunen mugimendua plurala da, eta bere erabakiak hartzeko gai. Beren erabaki kolektiboak errespetatu ditugu. Erabaki kolektibo horietatik kanpo beste batzuk daudela beste iritzi batzuekin? Ondo, baina guri ezin zaigu aurpegiratu mugimendua zatitu dugula.

CCOOk eta UGTk hala egin dute.

CCOOk eta UGTk posizio zaila dute, borrokari uko egin eta kontzertazio sindikalismoan daudelako. Baina esan behar dutena da ados ote dauden bi lan erreformak eta pentsio erreforma atzera botatzearekin. Ezin da ahaztu CCOOk eta UGTk pentsio erreforma sinatu zutela 2011n.

Greba honekin bada asmo bat legegintzaldia amaitu aurretik Urkulluri oroigarri bat uzteko?

Greba politikoa da hau, eta inolako konplexurik gabe esaten dugu, baina gauza bat da politika publikoak aldatu nahi izatea eta beste bat Urkulluri greba bat sartu nahi izatea legegintzaldia amaitu aurretik. Grebara ez dugu arinkeriaz deitzen, helburu jakin batzuekin baizik, eta gureak argiak dira.

Babes soziala handitzeko, finantzaketa behar da. Kezkatzen zaituzte zerga politikan egon daitezkeen aldaketek? Esaterako, ondare zerga kentzeak?

Patronalaren neurriko zerga sistema bat egin dute. Denok ulertzen dugu gehien duenak gehien ordaindu behar duela, baina justu kontrako norabidean doaz azken urteetako aldaketak. EAJk, PSErekin eta PPrekin batera, enpresen irabaziak gutxiago zergapetu ditu. Beste zerga politika bat egin daiteke, baina patronalak agintzen du. Guri aurpegiratzen digute, baina patronala da herri honetan benetan politika egiten duena, Confebask. Pentsa dezala irakurleak zenbatetan ikusi duen Urkullu langile baten alboan, eta zenbatetan ikusi duen patronalarekin. Bizkaiko metalgintzako gatazkan oso argi ikusi da: haren adierazpenak ez dira despiste bat izan, posizio jakin baten adierazleak baizik.

Aspaldian ari zen eskatzen LAB sektore desberdinen mobilizazio orokor bat, eta ELAk ere grebara deitzea erabaki du. Greba orokorra zuen garaipen bat da?

Herri honetako langileen garaipen bat da. Bi sindikatu gara, eta grebara iristeko bide desberdinak egin ditugu. Borroken bat egiteen inguruko hausnarketa egin dugu LABen, lantokiz lantokiko borrokaz gain, eta ELA erresistentzia kutxan oinarritutako lantokiz lantokiko estrategian egon da. Bata zein bestea zilegi dira.

Zubiak eraikitzeko gai izan zaretela ematen du.

Herri honek behar du eragileak elkarrekin aritzea. Guk oso argi genuen urrats hau egin behar zela. Baina, guretzat, elkarlana ez da sindikatu batek besteari bere eredua inposatzea, desberdinen arteko adostasunak eraikitzea baizik. Greba ondorena ere kudeatu beharko da, eta denborak esango du elkarlanean sakontzerik ote dugun ala ez.

Grebaz ez dute kasik hitz egin patronalak eta gobernuek.

Greba indargabetzeko estrategia da: ezkutatzen ari dira, eta hedabideetan ere itzalaldi bat dugu; eta gehiengo sozial eta sindikal batek greba orokor bat deitze hutsa bada albistea. Kontua da oso deserosoa zaiela greba hau. Geroko, zilegitasuna kentzeko saio bat espero dugu; gauzak berotu ahala iritsiko da. Baina garbi dugu gure tresnak zeintzuk diren deialdiak erantzun zabala izan dezan: harreman zuzenak. Eta jasotzen ari garen erantzuna da: «Bazen garaia».

Zergatik egin beharko luke greba 2.000 euro edo gehiago irabazten duen langile finkoak? Langile klaseari erreparatzen diozue, baina argi al dago zein den langile klasea?

Azken urteetan, langile klasearen zatiketa eragin dute helburu garbi batekin: langileria ahultzea. Eta, hein batean, lortu dute. Horrek ekartzen du norberak bere zilborrari begiratzea, eta langile bat jartzea bera baino okerrago dagoenaren aurka, kapitalaren aurka jarri ordez. Horri buelta ematea dagokigu guri. Hobeto daudenen lan baldintzak ez dira pribilegioak, eskubideak baizik, eta nahi duguna da bizi eta lan duina orokortzea, aberastasun nahikoa dagoelako. Hobeto dagoen horrek alboan izango ditu okerrago daudenak, kontratu partzialekin, behin-behinekoak... Pentsioa bermatzeko ere, borroka beharrezkoa izango du. Zerbitzu publikoak ere jasoko ditu... Elkartasun ariketa bada greba egitea, baina norberaren mesedetan egiten dena ere bai.]]>
<![CDATA[Paris prest dago orekarako adinaren neurriari uko egiteko]]> https://www.berria.eus/albisteak/176041/paris_prest_dago_orekarako_adinaren_neurriari_uko_egiteko.htm Sat, 11 Jan 2020 21:19:31 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/176041/paris_prest_dago_orekarako_adinaren_neurriari_uko_egiteko.htm <![CDATA[Garbiñe Aranburu: «Prekaritate prozesua gelditzeko apustu sendorik ez dago Espainiako gobernu akordioan»]]> https://www.berria.eus/albisteak/175998/garbine_aranburu_prekaritate_prozesua_gelditzeko_apustu_sendorik_ez_dago_espainiako_gobernu_akordioan.htm Fri, 10 Jan 2020 15:17:50 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/175998/garbine_aranburu_prekaritate_prozesua_gelditzeko_apustu_sendorik_ez_dago_espainiako_gobernu_akordioan.htm <![CDATA[Laboral Kutxaren inkestak dio litekeena dela makina are gehiago moteltzea]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1846/009/001/2020-01-09/laboral_kutxaren_inkestak_dio_litekeena_dela_makina_are_gehiago_moteltzea.htm Thu, 09 Jan 2020 00:00:00 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1846/009/001/2020-01-09/laboral_kutxaren_inkestak_dio_litekeena_dela_makina_are_gehiago_moteltzea.htm hazkunde sendoaren esparruan kokaturik jarraitu du urte bukaeran, baina hozteko joera argi batekin; bada, Laboral Kutxak enpresen konfiantzari buruzko inkestak islatu du ekonomia are gehiago hoztuko den zantzuak dituztela enpresariek. Izan ere, urteko lehen txanpari begira, aurreko hiruhilekoan baino ezkorragoa da Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako enpresa arduradunen ikuspegia. Fakturazioaren harira dituzten aurreikuspenek okerrera egin dute nabarmen: %52,4k diote salmentei eutsiko dietela, eta, %22ren ustez, fakturazioak hobera egingo du. Enpresen laurdenek baino gehiagok, ordea, uste dute fakturazio apalagoa izango dutela urtarriletik martxorako epean.

Aurreko adierazlearekin bat, eta 2020ko lehen hiruhilekoan espero den jardueraren bilakaera ikusita, %57k uste dute ez dela aldaketarik egongo, eta %10ek baino gehiagok, hobera egingo duela. Alabaina, %32,4k uste dute jarduerak okerrera egingo duela, eta portzentaje hori asko hazi da aurreko epealdiarekin alderatuz.

Erantzun horiek ikusita, zalantza bat sortu zaie Laboral Kutxako analistei: «Zer portaera izango dute saldutako kopuruek eta prezioek?». Hau da, fakturazioaren eta jardueraren inguruko aurreikuspenen oinarrian dauden gakoak zein norabide hartuko dute? Bada, kreditu kooperatibako adituek diote enpresen eskaera mailak okerrera egingo duela. Inkestari erantzun diotenen %55ek uste dute bolumenean ez dela aldaketarik egongo, eta %19k, erriz, hobera egingo duela. Enpresen %26k, ordea, eskaerek behera egingo duela diote.

Enplegua ere okerrera

Prezioei dagokienez ere, emaitzek okerrera egin dute: inkesta egin dutenen hiru laurdenek uste dute prezioek bere hartan jarraituko dutela lehen hiruhilekoan. Gainerako enpresen artean, %9,4k erantzun dute prezioak igo egingo direla, eta %16k, behera egingo dutela. Errentagarritasunaren inguruko aurreikuspenei dagokienez, enpresarien %64,3k uste dute «berdin» jarraituko duela; galdekatutako enpresarien %12,9ren iritziz, berriz, irabazteko marjina handiagoa izango da; eta %22,8k etekin txikiagoak espero dituzte.

Datu horiek guztiek islatzen dute litekeena dela 2019ko urte bukaera baino okerragoa izatea 2020ko hasiera; badirudi enpresek ez dutela asmorik ahalmen produktiboari eusteko, eta, azken finean, langileen kopurua handitzeko. Albiste txarrak dira enpleguarentzat. Enpresen %78,7k erantzun dute enpleguan ez dutela aldaketarik espero; %10,9k, lantaldea handitzeko «itxaropena» dutela, eta %10,4k, guztiz kontrakoa: murriztu egingo duela.

Inbertsioari dagokionez, berriz, enpresen %67k esan dute eutsi egingo diotela 2020ko lehen hiruhilekoan. Eta %14,4k espero dute bolumenak gora egitea. Horrenbestez, gainerako %8,5ek uste dute behera egingo duela.]]>
<![CDATA[Enpresariek aurreikuspen okerragoak dituzte urteko lehen hiruhilekorako]]> https://www.berria.eus/albisteak/175908/enpresariek_aurreikuspen_okerragoak_dituzte_urteko_lehen_hiruhilekorako.htm Wed, 08 Jan 2020 12:26:08 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/175908/enpresariek_aurreikuspen_okerragoak_dituzte_urteko_lehen_hiruhilekorako.htm <![CDATA[Fagor Etxetresnak erosi nahi izan zuen enpresaria kondenatu dute]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2014/015/002/2020-01-05/fagor_etxetresnak_erosi_nahi_izan_zuen_enpresaria_kondenatu_dute.htm Sun, 05 Jan 2020 00:00:00 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/2014/015/002/2020-01-05/fagor_etxetresnak_erosi_nahi_izan_zuen_enpresaria_kondenatu_dute.htm
2. Ederki hasi du urtea... Ondo baino hobeto hasi du, ez pentsa, sei hilabete baizik ez dituelako bete behar, eta, apirilaren 22an atxilotu zutenetik kartzelan egon denez, urtarrilaren lehenean atera da libre.

3. Beraz, kondena badago, baina libre utzi dute. Lagun batzuk baditu, ezta? Galdetu Emmanuel Macron Frantziako presidenteari. Azken urtean hainbat bisita egin dizkio Parisen; ez da zaila Google bilatzailean haien izenak sartu eta elkarrekin aurkitzea argazkietan. Baina Rebrabek baditu gertuko beste lagun batzuk; adibidez, Aljeriako presidente ahalguztidun izandakoa apirilaren 2ra arte: Abdelaziz Buteflika.

4. Ea... apirilean eman zuen dimisioa Buteflikak, eta hogei egun geroago atxilotu zuten Aljeriako enpresari handiena. Ez da kasualitatea, ezta? Ez, Watson maitea. Isaad Rebrarb Aljeriako lehen fortuna da, Afrikako herrialde horretako aberats handiena; Buteflikaren oso gertukoa da, eta, boterea uztera behartu zutenean, kaleko protesta eta istilu handiak tarteko, Esku Garbien kanpainaren ehiza nagusia bihurtu zen Cevitalen jabea. Ahmed Gaid Salah armadako jeneralak zuzendu du ustelkeriaren aurkako Esku Garbiak mugimendua.

5. Eta orain, libre dela, negozioarekin jarraituko du? Esan beharrik ere ez dago: epe baterako inhabilitazioarekin zigortu duten arren, itzalean gidatzen jarraituko du 1998an fundatu zuen Cevital industria talde handia. Mundu osoan 18.000 enplegu ematen ditu konpainia horrek hainbat jardueratan arituz: janariak, banaketa, etxetresnak -Frantziako Brandten jabea da, Fagor Etxetresnak kooperatibarena izan zena-, elektronika, altzairua...

6. Justiziak garbi ikusi behar izan du delitua neurri horretako eragile ekonomiko-politikoa kondenatzeko, ezta? Iruzur fiskala, finantzarioa eta aduana esparrukoa egotzi dizkiote, eta, kartzela zigorrarekin batera, isun handiak ezarri dizkiote: 10,3 milioi eurokoa bat eta 20,6 milioikoa beste bat.

7. Gaitasuna ba ote du isun handi horiei aurre egiteko? Kar-kar-kar! Forbes aldizkariaren arabera, 74 urteko enpresaria 3.400 milioi euroren jabea da. Harentzat baino malkartsuagoa izango da zuretzat urtarrileko aldapa, ez kezkatu.]]>
<![CDATA[U-30eko greba orokorra egitea «ezinbestekoa da», Mitxel Lakuntzarentzat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1906/012/001/2020-01-04/u_30eko_greba_orokorra_egitea_ezinbestekoa_da_mitxel_lakuntzarentzat.htm Sat, 04 Jan 2020 00:00:00 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1906/012/001/2020-01-04/u_30eko_greba_orokorra_egitea_ezinbestekoa_da_mitxel_lakuntzarentzat.htm
Lan erreforman eta pentsioen atalean iragarritako neurriak «benetan nola gauzatzen diren» ikusi nahi du sindikatuak. Edonola ere, «egoera ez da zain egoteko modukoa», Lakuntzaren arabera; «hori izan liteke egin genezakeen okerrena». ELAko idazkari nagusiak esan du ezagutu berri diren neurriek ez dietela erantzunik ematen greba orokorrerako plazaratu dituzten aldarri taulako puntu gehienei.

Are, negoziazio kolektiborako eskubideari kalte egiteko bidean direla ere ohartarazi du. «Ez da aipatzen, ezta lausoki ere, negoziazio kolektiboko egitura bertan behera uzteko asmorik»; gaur egun, Espainiako hitzarmenak lurraldeetakoei gailentzen zaizkie. Bada, «testuaren arabera, negoziazio kolektiboaren estatalizazioa are handiagoa izan liteke», esan du Lakuntzak.

Kalera ateratzeko garaia

Mitxel Lakuntzaren arabera, «benetako lorpenak iristeko ezinbestekoa da mobilizazioa». Tesi horrekin bat, urtarrilaren 30eko greba orokorra eskaini dio gizarteari borrokatzeko tresna gisa. «Ezin dugu erori jendartea desmobilizatu nahi dutenen tranpan; horientzat lagungarri gertatzen dira ere eskuin muturreko hedabideen ildo apokaliptikoak. Kalera ateratzeko unea da, gure eskubideak aldarrikatzekoa; urtarrilaren 30eko greba horretarako aukera ezin egokiagoa izango da».]]>
<![CDATA[U-30eko greba orokorra egitea «ezinbestekoa da», ELArentzat]]> https://www.berria.eus/albisteak/175735/u_30eko_greba_orokorra_egitea_ezinbestekoa_da_elarentzat.htm Fri, 03 Jan 2020 15:02:53 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/175735/u_30eko_greba_orokorra_egitea_ezinbestekoa_da_elarentzat.htm <![CDATA[Aro berrira konektatzeko premia]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2102/011/001/2020-01-03/aro_berrira_konektatzeko_premia.htm Fri, 03 Jan 2020 00:00:00 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/2102/011/001/2020-01-03/aro_berrira_konektatzeko_premia.htm
Izan ere, batasunak finkatu du ekoizleek beren eskaintzetan ezingo dutela gainditu kilometroko 95 gramo CO2ko langa, batez besteko isuriei dagokienez. Kopuru hori gainditzen duen eragileak isunak izango ditu zain, eta ez nolanahikoak: 95 euro gramoko eta kilometroko; hau da, 12.000 milioi euro —industria osoaren egungo katalogoa aintzat hartuta—, Moody'sen kalkuluen arabera. Badira aurreikuspen beltzagoak eta arinagoak, baina kontua da gaur-gaurkoz autogintzaren konpainiei ezinezko izango zitzaiela marka horiek lortzea auto elektrikoak ez baleude. Zero isuriko autoen salmenta da isunei izkin egiteko soluzioa, salgai jarritako autoen batez besteko isuriak jaistekoa, alegia; horregatik, aurtengo lehen egunetik, motor eraginkorreko ibilgailu gehiago —hibridoak batik bat—eta elektriko gehiago salduko dituzte konpainiek, katalogoa aldatu eta eskaintza erakargarriagoak egingo dituztelako.

Iraultza abiarazi nahian

Industriak berak ez du jakinarazi, baina Transport & Environment GKE ekologistak aurreikusi du %10 inguru haziko direla hibrido entxufedunen eta elektrikoen salmentak aurten. Izan ere, Europako Batasunaren isurien araudi berria indarrean dago aurtengo urtarrilaren lehenaz geroztik auto garbienentzat (gutxiengoa). Araudi horrek eskaintza osoari eragingo dio 2021erako.

Azken finean, iraultza txiki bat eragiten ari da CO2 isurien araudi berri hori autogintzan. Ekoizleak beren eskaintzak berraztertzen ari dira, motor handiko auto kutsatzaileak alboratzen hasi beharko baitute. Marka gehienentzat haiek dira errentagarrienak, ordea, eta, hori gutxi balitz bezala, konpainiak inbertsio handiak egin beharko dituzte lehenbailehen motor garbiak garatzeko. Erraza da pentsatzea horrek guztiak ustiapen emaitzetan bere isla eduki dezakeela.

Azken urteetan nagusitu diren merkatuaren joeren ondorio da konpainiek aurrez aurre duten erronka handia. Dieselgate auziak gasolio autoen salmenta hondoratu du, eta dieselak CO2 gutxiago isurtzen du gasolinak baino. Hark izan du hazkunde izugarria azken urteetan, eta CO2 isurien hazkunde are handiagoa egin du SUV ibilgailuen aldeko erosleen hautuak. Handiagoak eta kutsagarriagoak izan arren, SUV eta haren tankerakoak saldu dira gehien.

Gasolina gehi SUV

Horiek horrela, 2013an baino 2,6 gramo CO2 gehiago isurtzen dute autoek kilometroko orain, eta dieselgate auziak 0,25 gramoko hazkundea baizik ez du azaltzen. Gasolinazko motorra gehi SUV autoen ariketak emaitza kezkagarriak utzi ditu ingurumenari begira. Araudi berriak muga jarri nahi die isuriei, eta, bide batez, auto elektrikoei benetako bultzada bat eman.

2018. urtean, batez beste, 120,6 gramo CO2 kilometroko isuri dituzte autoek Europako Batasunean, ACEA ekoizleen elkartearen arabera, (+%1,8 ). Auto salduen erdiak izateko bidean dira SUV motakoak, izan ere. Analistek diote auto konpainiek ez dutela aparteko arazorik izango isurien araudi berria betetzeko 2020. urtean; 2021erako arazo larriak egon daitezke, ordea, eta aurtengoa trantsizioko urte gisa hartuko dute eragileek, hortaz.]]>
<![CDATA[Erretiro adina bi hilabete atzeratuko da, 65 urte eta hamar hilabeteraino]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2019-12-31/erretiro_adina_bi_hilabete_atzeratuko_da_65_urte_eta_hamar_hilabeteraino.htm Tue, 31 Dec 2019 00:00:00 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1877/014/001/2019-12-31/erretiro_adina_bi_hilabete_atzeratuko_da_65_urte_eta_hamar_hilabeteraino.htm
Alegia, 2020. urtean ere aurrera egingo du defizit handiko sistema dela barneraturik daukan politikaren bide orriak, baita pentsiodunak kalean daudela ere. Hamarkada hasierako erreforma biak aldatzen ez diren bitartean, ezaguna da geroa: pentsio apalagoak eta erretiro adin handiagoa. 2020an beste 60 egun atzeratuko da kotizaziopeko pentsioa lortzeko adina, eta jadanik 65 eta hamar hilabetekoa izango da.

Pentsioen sistemaren gastuak goia jo du 2019an, eta kotizazioen diru sarrerak ez dira nahikoa gero eta handiagoa den gastuari aurre egiteko; zigor handiegia gertatzen ari zaio sistemari soldata apal gehiegiren ekarpen eskasa. Bestalde, Gizarte Segurantzaren aseguru gisa jokatu duen pentsio itsulapikoa hutsik dago kasik, 2.150 milioi euro baizik ez baititu orain. Espainiako Gobernuak 2.900 milioi atera ditu Eguberrietako aparteko saria pagatzeko, eta xahutuak dituzte 2011n eltzeitsu horrek izan zituen 66.800 milioi euroak.

Argi dago pentsio sistema publikoaren auzia dela datozen urteetako erronkarik handienetakoa. Pentsiodunek bi urte egin dituzte kalean pentsio erreformen neurririk gogorrenak lehengoratzeko eskatzen. 1.080 euroko gutxieneko pentsioa ere exijitzen dute, eta Bilbo da aldarrikapen horien agertoki nagusia. Atzo, Bilboko udaletxearen aurrean elkartu ziren berriro, eta haserrea azaldu zuten aurtengo pentsioak «izoztu» dituztelako, Espainiako Gobernua eratzeke dagoela eta. Pedro Sanchezen jarduneko gobernuak igoera agindu zien, baina gobernu berria eratu arte ezin dela esan du, gero, gobernua egitekotan dagoen politikariak.

2012an okertu zen dena

«Ez genuen espero egin dutena egitea, eta oso haserre gaude; ez da beste astelehen bat, 103. astelehena baizik», esan zuen Andrea Uña bozeramaileak. Madrilgo gobernuak erabaki du urtarrilaren 1ean gauzatuko duela pentsioen igoera atzerako eraginarekin. «Azaroaren 10eko hauteskundeen promesa izan zen pentsioak gaurkotzea, baina haiek izoztea izan da utzi diguten oparia».

Ipar Euskal Herrian ere erretretak igoko dituzte urte berriarekin batera. %1 igoko dituzte 2.000 euro gordin baino gutxiagoko pentsioa jasotzen dutenentzat, eta %0,3 kopuru hori baino gehiago jasotzen dutenentzat.

Atzeraldi Handiak eragindako enplegu galerarekin batera iritsi ziren arazoak Espainiako Gizarte Segurantzara. Kotizazioek behar bezainbeste izateari utzi zioten 2012rako, eta pentsioen itsulapikotik dirua ateratzen hasi zen Mariano Rajoyren gobernua. 2025etik aurrera, baby boom belaunaldiko erretiroei aurre egiteko eltzeitsua zen hura, superabitaren urteetan osatua, baina flotagailu gisa erabili dute sistemak huts egin duenetik. Hala, zortzi urteko epean 80.000 milioi euro atera dituzte Madrilgo gobernuek itsulapiko horretatik pentsioak ordaindu ahal izateko.

Horiek horrela, 2012. urtean erretiratzeko adina 65 urte zen. Geroztik, erretiroa atzeratzen joan da, eta 2021. urterako 66 urte izango da erreferentzia. 2027. urterako, berriz, 67 urtera helduko da erretiro adina, betiere erreformek jasotako edukietan aldaketak adosten ez badituzte Toledoko itunean. 2027. urterako 38 urte eta sei hilabeteko kotizazioa eskatuko dute pentsio osoa eskuratzeko; 2020ean, berriz, 37 urte izango da erreferentzia.]]>
<![CDATA[Moteltzearen zikloa hasi da]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1882/010/001/2019-12-26/moteltzearen_zikloa_hasi_da.htm Thu, 26 Dec 2019 00:00:00 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1882/010/001/2019-12-26/moteltzearen_zikloa_hasi_da.htm brexit-ak Europa astintzen dirau, eta pentsiodunak kalean daude oraindik amore eman gabe, haien erreibindikazioek bi urte bete eta gero; pentsioen sistemaren auzia inoiz baino kezka handiagoa sortzen ari baita, hala Euskal Herrian nola Espainian eta Frantzian ere. Jaka Horien protestek garbi utzi dute berriro. Hona 2019ko abezedarioa.

A
ARALUCE
Batz taldeak gaueko ordu txikietan itxi zuen Igorreko (Bizkaia) Araluce enpresa, azaro hasieran. Beharginak lantegiaren atarian egon ziren, inork makineria eramatea eragozteko, eta tentsio uneak izan ziren fabrika zaintzen zuten ertzainekin. Azkenean, enpresaz kanpoko langileak eskoltatuta irten ziren. Gerora, itxialdiari ekin zioten langileek, baina fabrikak itxita jarraitzen du, eta 141 langile kalera joateko bidean daude.

B
BIZKAIKO METALGINTZA
Bizkaiko metalgintzako lan gatazka sektoreko hitzarmen batekin bukatu zen: LAB, CCOO eta UGT sindikatuen eta FVEM patronalaren artean egin zuten ituna. Hamar greba egun eta manifestazio handiak egin zituzten sektoreko 50.000 langileen arteko askok, eta zortzi greba eguneko sorta hastear zela lortu zuten ituna adostea. ELAk uko egin zion hitzarmen kolektibo horri, haren ustez lortu dena baino gehiago lor zitekeelako. LABek akordioaren garrantzia azpimarratu zuen, besteak beste, estreinakoz lortu delako lan itun batek subrogaziorako eskubidea jasotzea.

C
CONFEBASK
Lau urteko agintaldia bukatu ondoren, Eduardo Zubiaurrek erreleboa hartu zion aurtengo udan Roberto Larrañagari euskal patronalen konfederazioko presidentetzan. Adegi Gipuzkoako patronalak proposatuta izendatu zuten Zubiaurre; eibartar batek beste eibartar baten lekua hartu du, zeren Larrañaga ere -SEAk proposaturik jarria orain lau urte- eibartarra baita. Confebaskeko presidente berriak berehala esan zuen bere hartan nahi duela lan erreforma, Adegiren ildoarekin bat egiten duela argi utzita; ez alferrik, Adegiko presidente izan zen 2006. eta 2012. urteen artean. «Enplegu gehiago sortzen lagundu du; lan merkatuaren arauen erreforma batek oztopatu eta gelditu egingo luke lanpostuak sortzea», azaldu zuen.

D
DRAGHI
Euroaren salbatzailea badoa. EBZ Europako Banku Zentralak presidente berria dauka: Christine Lagardek erreleboa hartu zion Mario Draghiri udazkenean. EBZko presidente kargua hartu zuen garaian, 2011. urteko azaroan, bazirudien euroarenak egin behar zuela; bankuen hondoratzeei eta haren ondorioei aurre egiteko gaitasunik gabe, kinka larrian, kiebra jotzear zen Grezia, eta areagotuz zihoazen zalantzak Espainiaren, Italiaren eta Portugalen inguruan. Bada, 2012ko uztailean, historia diren hitz batzuk bota zituen: «Bere aginduen barruan, EBZ prest dago beharrezkoa den guztia egiteko euroa babesteko, eta, sinets iezadazue, asko egin daiteke». Draghiren bazuka esaten dioten horrek gaur arte izan du segida, pizgarrien politikarekin.

E
ETORKINAK
Lan baldintzen aldeko behargin etorkinen borroka azaleratu da aurten inoiz baino gehiago, eta Huerta de Peralta enpresa (Azkoien, Nafarroa) bihurtu da borroka horren ikurrik handiena. Nekazaritza produktuak ekoitzi eta ontziratzen dituzten enpresa horretan, antolatu egin ziren migratzaileak iaz, eta hainbat helburu lortu zituzten. Enpresak LABeko ordezkari ziren lau langile kaleratu zituen, eta greba mugagabearekin erantzun zuten. Azkenean, akordioa lortuta amaitu ziren protestak, baina bide gogor baten ondotik: istiluak, salaketak, zaurituak eta baita langile bat kanporatzeko agindua ere, «agintaritzaren aurkako delitua» egitea egotzita.


Azkoiengo (Nafarroa) Huerta de Peralta enpresako beharginek greba mugagabea egin zuten. Ekinklik

F
FINANTZAKETA
Eroskik bost urterako arnasa lortu du aurtengo udaberrian, bankuekin zorra birfinantzatuta. Bost urtez luzatu du 1.540 milioi euro itzultzeko epea, eta horrela lortu du «bere finantza etorkizuna argitzea», Agustin Markaide presidenteak ziurtatu duenez. Akordioak uxatu egin du kooperatiba elkarte anonimo bilakatzeko aukera, eta ez du derrigortzen aktiboak saltzera. Aurreko finantzaketa akordioetan agertzen ziren bi baldintza horiek. Itunak bitan banatzen du kooperatibaren zorra. Batetik dago zor amortizagarria deitu duena, mila milioi eurorena. Euriborra gehi %2,5eko interesa ordaindu beharko die bankuei horren truke, eta bost urtean ordaindu behar du. Bestetik, bullet deitutako zorra du, 540 milioi eurokoa -%0,5eko interes finkoa du, gehienez-. 2024an ordaindu beharreko zorra da hori.

G
GREBA OROKORRA
Aste batzuk barru, greba orokorra izango da Hego Euskal Herrian, Eskubide Sozialen Gutunak deituta, eta ELA eta LAB sindikatuak buru direla. Sei urte baino gehiago joan dira sindikatuek azken greba orokorra antolatu zutenetik Hego Euskal Herrian. 2013ko maiatzaren 30ean izan zen, Atzeraldi Handiaren amaieran. Orain, «lan, pentsio eta bizitza duinaren aldeko» lanuzte orokorrera deitu dute. Azken hilabeteetan pentsiodunek egin dituzten aldarrikapenekin bat eginez antolatu dute greba; pentsioen arazoa denen afera dela esan dute, «egungo langileak etorkizuneko pentsiodunak izango baitira».

H
HUAWEI
AEBetako Gobernuak segurtasun arrazoiak argudiatu, eta betoa jarri dio Txinako teknologiaren ikurrik handienari: Huawei konpainiari. Txina-AEB gerra komertzialak aurrean eraman du Huaweiren helburua, munduan gehien saldutako smartphone-a bihurtzekoa, AEBetako merkatua itxi baitzaio. Finean, bizi-bizirik dagoen gerra komertzialaren isla izan da. Donald Trump eta Xi Jinping negoziazio betean daude orain, eta zatika bete beharko luketen akordio baten berri eman dute. Haren arabera, elkarri jarritako muga zergak bertan behera geratuko lirateke lehen zati batean. Ikusteko dago behin-behineko akordioak aurrera egiten duen. Atlantikoko frontean, berriz, Trumpek gogor jo du Europako Batasunaren aurka, eta Airbusi emandako laguntza publikoen kontura 6.900 milioi euroren muga zergak ezarri dizkie Europako hainbat produkturi, tartean euskal ardoa eta gazta.

I
ISTRIPUAK
Bost hilabetean bi istripu eta 346 hildako eragin ondoren, Boeing hegazkin konpainia estatubatuarraren 737 Max 8 modelo berria lurrean gerarazi dute mundu osoan. AEBetako konpainian krisi larria eragin du modeloak, eta baliteke modelo hori ekoizteari uztea. Aukera hori zabalik dago egun, nahiz eta horrek galera ekonomiko izugarri ekarriko liokeen Airbusen lehiakideari. Max 8a eta 9a ez dira edozein modelo konpainiarentzat: zuzendaritzaren aurreikuspenen arabera, modelo horiek datozen bost urteetako diru sarreren %33 ekarriko dizkiote enpresari. Boeingek 737 Max modeloko 4.636 hegazkin egiteko eskaera zorroa zuen martxoan, baina segurutzat jotzen da erosle askok atzera egin dutela.

J
JERUSALEM
CAF hautatu zuten abuztuan Jerusalemgo tren arinaren proiektua egiteko. Urtarrilean, jakin ondoren CAF Jerusalemgo tranbiaren kontratuan lehiatuko zela, hautagaitza kentzeko eskatu zion langile batzordeak. «Ez dugu nazioarteko legezkotasunaren aurka doazen lanetan parte hartu beharrik», argudiatu zuten CAFeko langileen ordezkariek. «Israelgo hiria» esaten diotenaren ekialdea zeharkatuko du tranbiak, 1967an Israelek palestinarrei kendutako lurraldean. Lurralde okupatuetako koloniak elkartuko ditu proiektuak. CAFen lehiakide ezagunenek -Alstom frantziarra, Siemens alemaniarra eta Bombardier kanadarra- lehiaketa utzi zuten, adjudikazioa iritsi aurretik.

K
KAIKU
Jaurlaritzak Kaikuren %7,3 erosi du urri honetan, 6,6 milioi euroren truke. Ekarpen funtsari -Eusko Jaurlaritzak, aldundiek, Mondragon Taldeak eta Kutxabankek osaturikoa- esnegintza konpainian zuen partea erosi dio Finantzen Euskal Erakundearen bitartez. Esne enpresaren %73,5 Suitzako Emmi konpainiarena da. Kaikurenaren gisako beste inbertsio bakar bat egin du orain arte Jaurlaritzak: 2018ko urtarrilean CAF tren konpainiaren %1,24 erosi zuen, 15 milioi euroan. Orduko hartan ere, Kutxabank tartean zen, hura CAFetik irten zenean egin baitzen operazioa.

L
LAKUNTZA
Apirilean amaitu zen Adolfo Muñozen aroa eta Mitxel Lakuntzarena hasi, baina hura izendatzeko biltzarrean, ELA sindikatuak argi utzi zuen aro bietan sindikalismo eredu bera baliatuko duela: kontraboterea. «Biltzar honetan ez da haria etengo. Bihar ere gaurko ildoarekin jarraituko dugu, ez baitago gauza iraultzaileagorik jendea antolatzea baino». Mitxel Lakuntza idazkari nagusi berriak (Iruñea, 1976) ordezkari gehien-gehienek emandako zilegitasuna dauka datozen urteetan euskal sindikaturik handiena gidatzeko. 736 ordezkarien botoen %95,02 lortu zituen, eta, harekin batera, afiliatuek batzorde eragile osoa onartu zuten.


Mitxel Lakuntza, ELAren idazkari nagusi izendatu zuten egunean. Jagoba Manterola / EFE

M
MOTELTZEA
Europako Batasuneko ekonomia moteltze sakon baten murgildu da, baina atzeraldiari izkin egin dio gaur arte. Krisiari buruz hitz egiten hasi dira han eta hemen, baina ziklo aldaketari izen bat jarri behar bazaio, egungo datuak eta dauden aurreikuspenak kontuan izanda, moteltzea da hori. «Ez dugu ikusten atzeraldi baterako arriskurik; baina, aurreko aurreikuspenetan ez bezala, orain ez dugu espero ekonomiaren hazkundeak berriro gora egitea 2020an eta 2021ean». Hitz horiekin laburtu zuen egoera ekonomikoa Pierre Moscovici Batzordeko Ekonomia komisarioak. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ekonomia %2,1eko erritmoan hazi da urteko lehen hamar hilabeteetan, aurreikuspena baino hamarren bat gutxiago; eta Nafarroan %2,5ekoan ari da, esperotakoaren azpitik halaber. Langabezia datuak ere okertzen ari dira, baina oraindik enplegua sortzen da.

N
NAVAL
Sestaoko (Bizkaia) ontziola historikoa likidazioan sartu zen 2018. urtean, eta, aurten, 174 langileak kaleratu dituzte epaitegiek babestutako dosier baten bidez. 150 langileri SEPIren beste ontzioletan aritzeko aukera eman diete, baina Cadizen (Espainia) eta Ferrolen (Galizia), oso urrun alegia. Langabezia nahiago izan dutenek gutxienez 120.000 euroko kalte-ordainak jaso dituzte, eta gehienez 150.000 eurokoak. Naval erosteko eskaintzarik ez da izan, eta kaleratzeko dosierrari helegitea jarri diote sindikatuek Espainiako Auzitegi Gorenak erabaki dezan.

O
OBRAK
Anoeta zaharberritzeko obretan kontratazioari, soldatari eta lanaldiari dagozkien irregulartasun larriak izan direla salatu du ELA sindikatuak. Irregulartasun horiek Lan Ikuskaritzak berretsi ditu, eta isunak ezarri dituzte, 250.000 eurorenak azarora arte; soldatetan 4,5 milioiren zorrak ere badira, ELAren arabera. Sindikatuak 22 enpresa salatu ditu; 200 langile baino gehiago izan dira beharrean «dokumentazio faltsuarekin». ELAren salaketa larria da oso: «Anoetaren moldatze lanak etengabeko abusu eta iruzurretan oinarritu dira: miseriazko soldatak, lanaldi amaiezinak, langileen legez kanpoko lagatzea, dokumentuen faltsutzea...».

P
PENTSIODUNAK
Labe garaietako langileek 1992an egin zuten moduan, pentsiodunek oinez egin zuten Madrilerako bidea, 1.080 euroko gutxieneko pentsioa, inflazioa bermatzen duen eguneratzea eta beren beste aldarrikapenak eskatzeko. Irailaren 23an abiatu ziren Bilbotik, eta hiru astean 400 kilometro egin zituzten, 22 etapatan. Rotatik (Andaluzia, Espainia) beste zutabe batek hartu zuen Madrilerako bidea. Urriaren 15ean bat egin zuten bi taldeek, eta biharamunean manifestazio jendetsua egin zuten Madrilen. Mobilizazioarekin bat egin zuten Hego Euskal Herriko, Kataluniako, Galiziako eta Espainiako pentsiodunen 250 plataformak.




Bilbotik ateratako pentsiodunen zutabea Madrilera iristen, urriaren 15ean. Kiko Huesca / EFE

R
RENOVE
Jaurlaritzak 21 milioi euroko aurrekontua izango du trantsizio energetikoaren alorrean, 2020an, eta tartean da autoentzako Renove plana, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako auto zaharrenak berritzeko. Laguntzei buruzko zehaztasunik ez du eman oraindik. Aurten 5 milioi euro banatu ditu. Martxoaren 28an abiatu zuen plana. Jaurlaritzak 2.000 euro eman zizkien 2.300 pertsonari auto berri bat erosteko. Laguntza horiekin lau ibilgailu elektriko saldu ziren; 11 hibrido entxufagarriak; 417 hibrido normal; gas naturaleko 8; petrolio gaseko 257; eta gasolio eta gasolinazko 1.714.

S
SIEMENS GAMESA
Siemens Gamesak dozenaka langile kaleratuko ditu Zamudion (Bizkaia) eta Sarrigurenen (Nafarroa). Enpresak irabaziak bikoiztu ditu, baina seiehun langile kendu nahi ditu, kostuak txikitu eta errentagarritasuna handitzeko. «Neurri bigunak» negoziatzeko konpromisoa hartu du, dena den. Kaleratzeak bulegoko lanetan gertatuko dira.

T
TALENTUA
Orkestrak, Lehiakortasunerako Euskal Institutuak, txosten bat kaleratu zuen urrian, eta hautsak harrotu zituen; kritika egin zien enpresa batzuei, kualifikazio handiko langileei ez dizkietelako behar besteko soldatak eskaintzen, eta nabarmendu zuen horregatik egiten dutela alde beste herrialde batzuetara. Eduardo Zubiaurre Confebaskeko presidenteak erantzun zuen soldatak ez direla arazo «talentua erakartzeko». Graduatu berriek 1.500-1.700 euro arteko soldatak dituztela adierazi zuen. Ohartarazi zuen, baina, enpresen %70ek dituztela postuak betetzeko zailtasunak, eta bi arrazoi eman zituen: demografia, eta langileek duten formakuntzaren eta esperientziaren arteko aldea.

U
URSULA VON DER LEYEN
Urrian amaitu zitzaion agintaldia Jean Claude Junckerri Europako Batzordeko presidente karguan, eta azaroaren 1ean hartu zuen kargua Ursula von der Leyenek. Politikari alemaniarrak -Europako Alderdi Popularreko kidea da- Europako hiru familia politiko nagusien artean hautatu zituen batzordekideak: hamar sozialdemokrata, bederatzi kontserbadore eta zazpi liberal. Ekologistarik eta ezkertiarrik ez. Kargu hartzean, EBk datozen urteetan izango dituen erronka nagusietako batzuk aipatu zituen: gizarteak sistema politiko-ekonomikoari dion atxikimenduaren krisia, desberdintasun sozialak, merkataritza politika, neurri protekzionistak, eta iraultza teknologikoak sortzen dituen beldurrak, besteak beste.



Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidentea. Stephanie Lecocq / EFE

V
VILLAREJO
Espainiako Villarejo polizia ustelaren espioitza sarea baliatu zuen BBVAk, auzia daraman epailearen arabera, eta inputatu egin dute bankua. Epaileak egotzi dio sekretuak bilatu eta agerian uztea, eta ustelkerian aritzea, Villarejori ordainketak egin zizkiolako urte askoan espioitza lanen truke. Iberdrola ere lotu dute Villarejorekin. Ignacio Sanchez Galanek gidatzen duen konpainiak, zenbait informazioren arabera, politikariak, lehiakideak eta partikularrak zelatatzeko kontratatu zuen komisario ohia. Iberdrolak ikerketa bat abiarazi du.

X
XABIER ITURBE
Alberto Garcia Erauzkinen erreleboa hartu du Xabier Iturbek Euskaltel konpainiaren presidentetzan, baina enpresaren lema Zegona Erresuma Batuko funtsak hartu du aurten, akziodun nagusi bilakatu ondoren. Jose Miguel Garcia izendatu zuten udazkenean kontseilari ordezkari. Garciak Jazztel suspertzea lortu zuen, Frantziako Orangeren eskaeraz, eta berme horrekin iritsi da Euskaltelera; akzioa igotzeko helburu argia dauka. Euskaltelen zuntz sarea saltzeko asmoa eduki dezakeela ere hedatu da, eta alarmak piztu ditu horrek. Euskaltelen boteregunea galdu du, hortaz, Euskal Herriak, eta Eusko Jaurlaritzak ez du baztertu haren akziodun gisa sartzea, orekak aldatzen saiatzeko.




Xabier Iturbe Euskalteleko presidente berria eta Jose Miguel Garcia kontseilari ordezkaria. Domi Alonso

Z
ZIUR
Gipuzkoako Foru Aldundiak abenduan ireki zuen Ziur zentroa, enpresa industrialetan zibersegurtasuna sustatzeko. Hainbat zerbitzu eskainiko ditu: adibidez, aholkularitza emango die alor horretan beharrak eta arazoak dituzten enpresei, eta laborategi bat izango du, arriskuak ikertzeko eta aurreikusteko, eta langileei formakuntza emateko. Donostiako Zuatzuko parke teknologikoan du egoitza, eta 400.000 euroko aurrekontua izango du datorren urtean.

]]>
<![CDATA[Kantauri itsasoko legatzaren kuota %5,5 txikitu du Europako Batasunak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1873/017/001/2019-12-19/kantauri_itsasoko_legatzaren_kuota_55_txikitu_du_europako_batasunak.htm Thu, 19 Dec 2019 00:00:00 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1873/017/001/2019-12-19/kantauri_itsasoko_legatzaren_kuota_55_txikitu_du_europako_batasunak.htm
Legatzaren kuotaren jaitsierak Ondarroako ontzidian eragingo du gehienbat, alturako ontzien espezie nagusia izan baita legatza azken hamarkadetan. 13.000 tonako kuota izango du legatzak Bizkaiko golkoan (-%19), eta 18.700 tonakoa Sole Handian (-%20,6). Iaz, legatzaren kuota mantendu egin zen Kantauri itsasoan, aurreko lau urteetan murriztu eta gero —%51,5eko galera izan zuen—, eta %22,7 igo zen Bizkaiko golkoan.

Arrantza itunak utzi du, ordea, albiste onik. Izan ere, berdelaren kuota %41 handituko da 2020. urtean. Kostera garrantzitsuenetakoa da berdela baxurako ontzientzat. Txitxarroaren kuotak, ordea, jaitsiera handia izango du datorren urtean, -%40,7koa. Ez da espezie garrantzitsuena euskal arrantzaleentzat, baina jotzen dute haren bila egun batzuetan.

Oilarra eta zapoa, berdin

Bestalde, zapoa eta oilarra aurreko urteko kuotarekin utzi ditu arrantza ministroen akordioak. Ipar stockean 950 tona izango du oilarrak, eta hegokoan, 1.728 tona. Zapoarentzat, berriz, 1.125 tonako kuota ezarri dute iparraldean, eta 3.475 tonakoa hegoaldean.

Arrantzaleentzat oinarrizkoa den beste kostera batean ere murrizketak heldu dira, baina arinak. Antxoaren kuota %3,4 apaldu dute, biomasa pixka bat txikitu dela frogatu eta gero. Aurten 29.770 tonakoa izan da kuota, eta datorren urtean 29.677 tonakoa izango da. Frantziari emango diote 100 tonako alde hori.

24 orduko negoziazio luzeen emaitza izan da hitzarmena, eta Luis Planas Espainiako Arrantza ministroarentzat, «bikaina» izan da legatzaren kuota Kantauri itsasoan «%5 baizik» jaitsiko ez duen akordioa. «Oso akordio ona da Espainiako arrantzaleen osotasunarentzat», esan zuen Planasek, atzo.

Euskal arrantzaleentzat ez dago aldaketa handirik, azken finean, nahiz eta legatzaren murrizketa Kantauri itsasoan ez den albiste ona. Kuotaz harago, ikusteko dago datorren urtean nola eragin dezakeen brexit-ak Europako Batasuneko arrantzontzietan; ezin da ahaztu, alegia, hilabete gutxi barru zartada bat jaso dezaketela arrantzaleek.«Egoera ez da asko aldatu», esan zuen Miren Garmendiak atzo.

Gipuzkoako baxurako kofradien federazioko idazkaria pozik azaldu zen legatzaren murrizketa handia ez delako gertatu. «Gure ontzi txikientzat garrantzitsua da hori». Txitxarroaren apaltze handiaren harira, ordea, «ikerketa gehiago» eskatu ditu.]]>
<![CDATA[Legatzaren kuota %5,5 murriztu dute Kantauri itsasoan]]> https://www.berria.eus/albisteak/175259/legatzaren_kuota_55_murriztu_dute_kantauri_itsasoan.htm Wed, 18 Dec 2019 13:52:47 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/175259/legatzaren_kuota_55_murriztu_dute_kantauri_itsasoan.htm Antxoa eta hegaluzea Euskal arrantzaleentzat oinarrizko beste kostera batean ere murrizketak heldu dira. Antxoari dagokionez, %3,4 apaldu dute kuota, biomasaren gutxitze txiki baten berri izan ondoren. Horiek horrela, 2019an 29.770 tonakoa izan da antxoa kuota, eta datorren urtean 29.677 tonakoa izango da. Frantziari emango diote 100 tonako alde hori. Hegaluzea ez da Bruselak ezartzen duen kuota, AANB Atlantikoko Atunaren Nazioarteko Batzordeak baizik, baina euskal arrantzaleak ez daude gustura Bruselak ez duelako babestu kuotaren %5aren igoera foro horrek Mallorkan (Herrialde Katalanak) egindako bileran; arrantzaleek diote zientzialariek babesten zutela neurri hori. Bestalde, zigalaren arrantza debekaturik jarraituko du Kantauri itsasoan, 2020. urtean, eta lau urte beteko ditu itxiera horrek. Batzordeak Espainiarekin batera «lanean» jarraituko duela esan du zigalaren arrantza noiz zabaldu erabakitzeko. Planas ministroa ez da ausartu esaten 2021ean edota 2022an izango ote den.]]> <![CDATA[Fiat Chryslerrek eta PSAk bat egiteko akordioa onartu dute]]> https://www.berria.eus/albisteak/175257/fiat_chryslerrek_eta_psak_bat_egiteko_akordioa_onartu_dute.htm Wed, 18 Dec 2019 13:11:40 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/175257/fiat_chryslerrek_eta_psak_bat_egiteko_akordioa_onartu_dute.htm bat egitea adostua zuten jada, eta operazioa onartu dute dagoeneko administrazio kontseiluetan. FCAk (Fiat Chrysler) eta PSAk (Peugeot, Citroen, Opel) bi taldeen fusioa berretsi dute, eta, hala, munduko talderik handienetan laugarrena sortu dute autogintzaren sektorean. Zuzendaritzek aurreikusi dute 3.700 milioi euroko sinergiak eragingo dituela operazioak, eta ikusteko dago aldagai horrek zer-nolako eraginak izango dituen enpleguaren alorrean. Akordioan jaso dute fabrikak ez ixteko konpromisoa, baina denborak esango du zenbateraino den sinesgarria promes hori. Sinergia horiek plataformei, motorrei eta teknologia berriei dagozkien inbertsioekin lortu dituzte. Edonola ere, %50era egingo duten akzioen trukatzearekin, burtsan 45.000 milioi euroko balioa izango duen taldea eratuko dute. Fusioaren zenbakiak ez dira edonolakoak. Hala, Frantziako taldeak eta Italiakoak batuta sortuko duten eragile berriak 8,7 milioi ibilgailu salduko ditu urtero; munduko merkatu osoaren %9,5eko kuota da hori. 170.000 milioi euroren sarrerak lortuko ditu, halaber, eta 11.000 milioi euroko emaitza operatiboa (%6,6ko marjina). Operazioa urtebete eta urte eta erdi arteko tarte batean itxiko dutela esan dute. Era berean, fusio itunak finkatu du ez dela akziodunik izango %30etik gorako boto eskubideekin, eta akziodunek ezingo dituzte akzioak saldu hiru urteko epean, Frantziako Estatuak salbu. Izan ere, operazioak PSAren barruko orekak aldatzea eragin du. Frantziako Estatua, Dongfeng txinatarra eta Peugeot familia maila berean dira taldearen jabe orain, baina Dongfengek 30,7 milioi titulu salduko ditu, fusionatutakoan %4,5eko parte hartzea eduki dezan. Estatuak eta Peugeot familiak %6 izango dute bakoitzak. Tavares, kontseilari ordezkaria Bat egin aurretik, Fiatek 5.500 milioi euroko dibidendua banatuko du akziodunen artean, eta PSAk Faurencia hornitzailearen %46ren akzioak emango dizkie bere akziodunei. Parisko, Milango eta New Yorkeko burtsetan kotizatuko du talde berriak, eta aurreikusi dute 2020rako 1.100 milioi euroko dibidendua banatuko dutela. Fusioa onartu aurretik, talde biek adostua zuten PSAko kontseilari delegatu Carlos Tavares izango zela sortuko duten autogintzaren erraldoi berriaren burua, eta haren alboan, presidente karguarekin, Fiat Chryslerreko presidente John Elkann egongo dela. 11 kide izango ditu administrazio kontseiluak, bost kide taldeko, eta Tavaresek hautsiko du berdinketa. Fusioari esker, PSAk Ipar Ameriketako merkatuan sartzea lortuko du, AEBetan eta Mexikon batez ere. Diru sarreren %46 Europan lortuko ditu, eta %43, Ameriketan. PSA saiatu zen Fiatekin negoziatzen hasten urte hasieran, baina Agneli familiak gobernatzen duen taldeak uko egin zion bat egiteko aukerari, Renault nahiago zuelako. Saio ustela izan zen hori, ordea, Frantziako Gobernuak ez zuelako babestu (akzioen %15), eta Nissan ere ez zegoelako prest. Fiat Chrysler (FCA) autogintzaren elektrifikazio prozesuak bakarrik eta indarge harrapatuko duen beldur zen, eta bat egitearekin aurrerapauso handia emango du motor garbien alorrean. ]]>