<![CDATA[Xabier Martin | Berria.eus]]> https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sat, 17 Apr 2021 04:46:13 +0200 hourly 1 <![CDATA[Xabier Martin | Berria.eus]]> https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus <![CDATA[Telefonoen kargagailu bakarraren lege egitasmoa aurkeztuko du Europako Batzordeak]]> https://www.berria.eus/albisteak/196285/telefonoen_kargagailu_bakarraren_lege_egitasmoa_aurkeztuko_du_europako_batzordeak.htm Thu, 15 Apr 2021 15:02:30 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/196285/telefonoen_kargagailu_bakarraren_lege_egitasmoa_aurkeztuko_du_europako_batzordeak.htm <![CDATA[Ez dago ke zuririk, eta Tubacexek gaur bertan egingo ditu kaleratzeak ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2021-04-15/ez_dago_ke_zuririk_eta_tubacexek_gaur_bertan_egingo_ditu_kaleratzeak.htm Thu, 15 Apr 2021 00:00:00 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2021-04-15/ez_dago_ke_zuririk_eta_tubacexek_gaur_bertan_egingo_ditu_kaleratzeak.htm <![CDATA[Lokarria askatu da, eta Frantziako kontratu handia egingo du CAFek]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1879/014/001/2021-04-15/lokarria_askatu_da_eta_frantziako_kontratu_handia_egingo_du_cafek.htm Thu, 15 Apr 2021 00:00:00 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1879/014/001/2021-04-15/lokarria_askatu_da_eta_frantziako_kontratu_handia_egingo_du_cafek.htm
Eragileek jakinarazi dute Parisko RER-B aldirietako linearako trenen hornikuntza proiektua martxan jarriko dela; beraz, aldi berean RATPk eta SNCFk operatuta. Aldirietako 146 tren hornitzeko enkargu bat da, eta beste 34 unitate gehigarri egiteko aukera dago, gainera. Horixe izango da CAFentzat, trenak estreinakoz hornitzeko aukera, Parisko metropoli eremuko RER sarean —Europa kontinenteko garraio administrazio nagusietako bat—.

Lan karga bermatuta

«CAFek azken urteotan kontratu kopuru handia garatu du Frantzian», esplikatu du Beasaingo trengileak; horien artean bat nabarmendu du: 2019. urtearen amaieran SNCF operadorearentzat lortutakoa. Kontratu hori 28 tren hornitzeko da, eta beste 75 gehitzeko aukera ere jasotzen du. Zerbitzua Paris-Clermont eta Paris-Limoges-Akitaniako Tolosako lineetan eskainiko dute. CAFek nabarmendu dituen beste proiektu batzuk hauek dira: Nantes, Besançon eta St. Etienne hirietarako tranbiak; Lyongo metroko D lineako trenen flota birgaitzeko lanak; eta tren makina elektrikoen hornikuntza.

Korapiloaren jatorria

Egunkari honek aurreko astean aurreratu zuen CAFek bidea libre zuela Frantziako kontratu handia lortzeko, Alstomek atzera egin ondoren. Korapiloaren jatorria aurtengo otsailean dago, kontratua lehiaketa publiko bidez adjudikatu zenean. Alstomen ustez, 2.560 milioi euroko eskaintza irabazlea merkatu preziotik behera zegoen, eta lehiaketari helegitea jartzeko asmoa plazaratu zuen. Kontua da, CAFek eta Kanadako Bombardierrek eskaintza bateratua egin zutenean, Alstom oraindik ez zela Bombardierren jabea, eta adjudikazioa egin bitartean erosi zuela. Baina dagoeneko traba guztiak atzean geratu dira.

Herenegun, gainera, beste kontratu baten berri eman zuen CAFek: Suediako eskualdeko trenen hornikuntzarako, 250 milioikoa. Geroa argitzen duen lan karga bermatuko dute kontratu horiek.]]>
<![CDATA[Tubacexeko langileek su eman diote pneumatiko barrikada bati]]> https://www.berria.eus/albisteak/196228/tubacexeko_langileek_su_eman_diote_pneumatiko_barrikada_bati.htm Wed, 14 Apr 2021 18:53:20 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/196228/tubacexeko_langileek_su_eman_diote_pneumatiko_barrikada_bati.htm aurreko asteetan gertatu izan den moduan. Ika-mika bat izan zen atzo, ordea, langileetako batek olerki bat irakurri eta ertzainei «gaizkile»esan zienean. Halako batean, ertzainbatek mehatxu egin zion, etaohartaraziberriro gaizkile esanez gero atxilotu egingo zuela. Langileak eskuak aurrean jarri eta eskumuturrak eskaini zizkion, gainerako lankideen oihu artean. Ertzainak atzera egin zuen azkenean. Enplegua aldi baterako erregulatzekoespedienteak 150 langileri eraginzien hasieran. Egun, negoziazio epea martxoaren 10ean bukatu ondoren, 94 kaleratuko dituzte, eta gainontzekoek erretiro aurreratua hartuko dute, edota beren borondatez utziko dute Tubacex, pizgarriekin. Langile batzordearen eskaintza da kaleratzeak aldi baterako erregulazio bilakatzea. Alde horretatik, Jaurlaritzari mezu argia bidali diote hasieratik: «Gaur Tubacex da, baina bihar beste edozein enpresa izan daiteke. Hau arazo orokorra da, eta nazio osoari eragiten dio». ELAk greba mugagabera deitu du Industrias Betikon Bergarako (Gipuzkoa) Industrias Betiko enpresako langileek greba mugagabea egingo dute apirilaren19tik aurrera. Langileen ordezkaritzak, ELA sindikatukoak, hilabeteak daramatza enpresa hitzarmen duin bat berritzeko negoziatzen, enpresako langileen beharrei erantzungo diona. Industrias Betikok hamazazpi langile ditu gaur egun, eta gehienek greba mugagabea babestu dute batzar orokorrean. Enpresak errodamenduak egiten ditu. ELAk dio lan karga izan duela eta baduela,«eta, beraz, enpresak onura handiak ditu». Sindikatuak garbi utzi nahi izan du Betikok «ez duela ia nabaritu ere egin COVID-19ak eragindako krisia».]]> <![CDATA[CAFek Frantziako kontratu handia egingo duela berretsi du]]> https://www.berria.eus/albisteak/196232/cafek_frantziako_kontratu_handia_egingo_duela_berretsi_du.htm Wed, 14 Apr 2021 13:24:59 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/196232/cafek_frantziako_kontratu_handia_egingo_duela_berretsi_du.htm CAFek bidea libre zuela Frantziako kontratu handia lortzeko, Alstomek atzera egin ondoren.Korapiloaren jatorria aurtengo otsailean dago, kontratua lehiaketa publiko bidezadjudikatu zenean. Alstomen ustez, 2.560 milioi euroko eskaintza irabazlea merkatu preziotik behera zegoen, eta lehiaketari helegitea jartzeko asmoa plazaratu zuen. Kontua da, CAFek eta Kanadako Bombardierrek eskaintza bateratua egin zutenean, Alstom oraindik ez zela Bombardierren jabea, eta adjudikazio prozesua egin bitartean erosi zuela. Baina dagoeneko traba guztiak atzean geratu dira, etaatzo jakinarazitako 250 milioi euroko kontratuarigaurkoa gehitu behar zaio, mila milioi ingurukoa. Esan beharrik ere ez dago: geroa argitzen duen lan karga bermatuko dute kontratu horiek guztiek.]]> <![CDATA[Amiantoaren biktimentzako funtsa eratzea onartu du Kongresuak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2021-04-14/amiantoaren_biktimentzako_funtsa_eratzea_onartu_du_kongresuak.htm Wed, 14 Apr 2021 00:00:00 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2021-04-14/amiantoaren_biktimentzako_funtsa_eratzea_onartu_du_kongresuak.htm
Maitane Ipiñazar (EAJ), Eva Blanco (EH Bildu) eta Gloria Sanchez (PSE) euskal legebiltzarkideek defendatu eta azaldu zuten, Madrilen, lege egitasmoaren edukia eta espiritua, eta ezkerreko zenbait talde politikoren aitortza eta eskertza jaso zuten Legebiltzarrean «egindako lanarengatik». Horiek horrela, amiantoak minbizia eragindako beharginentzat eta behargin izan ez direnentzat ere konpentsazio funts bat sortzeko bidea hartu du Kongresuak, eta hura kudeatzeko organismo bat ere bai, arautegi zehatz batekin. Baina tramiterako onartu den lege egitasmoan zenbait zuzenketa iragarri dituzte alderdi batzuek, PPk esaterako, funts hori elikatzeko moduan aurreikusten baita lokarririk gogorrena aurrerantzean.

Izan ere, Eusko Legebiltzarraren idatziak jasotzen du, estatuaren ekarpenez harago, enpresek ere beren alea jarri beharko dutela funts hori elikatzeko, eta zenbait hizlarik iradoki dute lokarri hori legea tramitatzean askatu beharko dela. Baina, atzo, Iñigo Barandiaran diputatu jeltzaleak azpimarratu zuen lege proiektua onartzea zela «garrantzitsuena», eta «aurrerago» eztabaidatuko dela «funtsa nola elikatu». Amiantoak sortu dituen biktimen auzia «justizia sozialaren kontua» dela gaineratu zuen, eta eskerrak eman zizkien Madrilgo Kongresuan zeuden Asviamieko kideei, «egindako lan handiarengatik». Gogoratu zuen Belgikak, Herbehereek eta Frantziak pareko konpentsazio funts ereduak garatu dituztela, eta Espainian ere garatuko dela bat, eta hori dela oinarrizkoa orain, konpentsazio batekin aitorturik egon daitezen «biktima guztiak, amiantoarekin lan egin zuten enpresetako beharginak eta beste hainbat; beren bikotekideak, adibidez».

Arropa garbitzen zutenak

Oskar Matute EH Bilduko koalizioko ordezkariak Asviamie amiantoaren Euskadiko biktimen elkarteari eskaini zion hitz egiteko bere denbora, elkartearen gutun bat irakurriz. Funtsa eratzeak esan nahi du «amaiezinak diren prozesu judizialak» saihestuko direla, hein handi batean; Asviamiek esplikatu zuen, gutun horretan, «ateak ireki» zaizkiela biktima askori aitortza jasotzeko, «ez bakarrik enpresa handietan aritutako biktimei». Lan kontratuz jardundako behargin horien lan arropak, amiantoz zipriztindurik, «beren emazteek, amek eta alabek» garbitu zituztelako.

Dena den, Asviamiek, ezeren aurretik, nahi du 2017an gertatutakoa «berriro ez gertatzea»; Kongresuak antzeko proposamen bat tramitatzea onartu zuen, aurretik Eusko Legebiltzarrean onartua izan zena, baina bertan behera geratu zen, 2019ko apirilean hauteskundeetara deitu eta gero. Gutxienez beste bi alditan ere eten dute tramitazioa, epe eta forma arazoak argudiatuta.

PSEko Maria Guijarro bizkaitarra harro azaldu zen Eusko Legebiltzarrean lortutako akordioarekin, eta gogoratu zuen Patxi Lopez lehendakari zen garaian hasi zuela bere bidea ganberan. Vox taldeari «biktimentzako errespetua» eskatu zion, eta 2001etik amiantoa Espainian debekatua dagoen arren «oraindik aitortzarik gabeko biktima ugari» daudela esan zuen; «horietako asko, lan kontraturik gabe aritu ziren emakumeak».

Adituek diote 125 milioi pertsona daudela munduan amiantoaren arriskupean. 88.000 hil dira hark eragindako minbiziarekin Europan, agiri mediku batek horrela esana. 1999tik 2018ra bitartean, 825 pertsona hil dira Hego Euskal Herrian; 2019an, 30 langile hil ziren, baina biktimen elkarteak ohartarazi du kasuen %10 baizik ez direla horiek.

Konpentsazio funtsa eratzeko lege egitasmoa tramitatzean ez dira faltako oztopoak, ordea, eta handiena izan daiteke enpresek funtsa elikatzeko izan dezaketen derrigorrezko ekarpena. Asviamieren arabera, «ez da zalantzarik enpresen erantzukizun bat badela amiantoak eragindako minbizien epidemian». Enpresa askok urratu zuten legea, baina elkarteak uste du «estatuak ere» baduela erantzukizuna, hamarkadetan gertatutakoan «modu pasiboan» jokatu zuelako.]]>
<![CDATA[Amiantoaren biktimentzako funtsa eratzea onartu du Kongresuak]]> https://www.berria.eus/albisteak/196203/amiantoaren_biktimentzako_funtsa_eratzea_onartu_du_kongresuak.htm Tue, 13 Apr 2021 22:02:25 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/196203/amiantoaren_biktimentzako_funtsa_eratzea_onartu_du_kongresuak.htm <![CDATA[Beasaingo ur-ponpak, Kaliforniako Santa Barbara hiriarentzat]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1933/012/002/2021-04-13/beasaingo_ur_ponpak_kaliforniako_santa_barbara_hiriarentzat.htm Tue, 13 Apr 2021 00:00:00 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1933/012/002/2021-04-13/beasaingo_ur_ponpak_kaliforniako_santa_barbara_hiriarentzat.htm
Charles E. Meyer gatzgabetzeko azpiegitura ustiatzen duen konpainiak egin dio ur-ponpen eskaera Indar enpresari, IDE Technologiesek hain zuzen. Haren ardura da Santa Barbaran eta Monteciton bizi diren 100.000 herritarrek behar duten edateko uraren %30 bermatzea. Beasaingo teknologiari esker, itsaso zabalean hartutako ura izango dute beren etxeetan, gatzgabetzeko egituratik igaro ondoren. Indarrek esan du «erronka handia» izango dela ur-ponpak itsas azpian jartzea, kokalekua lurretik kilometro batera dagoelako, hamar metroko sakoneran. Horrek behartu du Indar ur-ponpa pertsonalizatu bat egitera, «itsasazpirako eta muturreko eraginkortasuna duena».

GESen hiru planta

Trantsizio energetikoaren olatu handia hartzen ari den beste euskal enpresa batera ere albiste onak iritsi dira berriki. GESek hiru planta fotovoltaiko eraikiko ditu Caceresen (Espainia), eta, guztira, 131 Mwatteko energia ekoizteko gai izango dira. Alter Enersun konpainiak egin dio enkargua GESi, eta, dagoeneko, obrak hasi dituzte; zazpi hilabete barru azpiegiturak bukatuko dituztela aurreikusi dute, eta martxan izango direla 2022. urterako. Urtero, 70.000 familiaren energia hornitzeko helburua dute hiru planta fotovoltaikoek. Huelvan ere (Espainia) Alter Enersunentzat ari da beste planta bat eraikitzen GES.

Eskarmentu handiko konpainia da GES energia berriztagarrien alorrean. Azken hamazazpi urteetan mila Mwatt baino gehiagoko instalazioak egin ditu fotovoltaikoen esparruan. Azken bi urteak, berriz, oso oparoak izan dira enpresarentzat, 506 Mwatteko energiatik gora instalatu baititu. Energia fotovoltaikoa jasotzen ari den administrazioen bultzadari esker, GES oso ondo kokatu da merkatuko erreferente izaten jarraitzeko.]]>
<![CDATA[Beasaingo ur-ponpak, Kaliforniako Santa Barbara hiriarentzat]]> https://www.berria.eus/albisteak/196145/beasaingo_ur_ponpak_kaliforniako_santa_barbara_hiriarentzat.htm Mon, 12 Apr 2021 16:36:08 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/196145/beasaingo_ur_ponpak_kaliforniako_santa_barbara_hiriarentzat.htm <![CDATA[MasMovilek Euskaltel erostea «hazteko aukera bat» dela uste du Urkulluk]]> https://www.berria.eus/albisteak/196133/masmovilek_euskaltel_erostea_laquohazteko_aukera_batraquo_dela_uste_du_urkulluk.htm Mon, 12 Apr 2021 13:34:26 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/196133/masmovilek_euskaltel_erostea_laquohazteko_aukera_batraquo_dela_uste_du_urkulluk.htm MasMovil enpresak Euskaltelen jabetza hartzea ez du ezkortasunez ikusten Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluk; ez dago kezkaturik diru publikoz ere Euskal Herrian sortu eta hazitako enpresa horren sustraiak direla eta, Radio Euskadi irratian esan duenez, "lehen bost urteetatik harago doazen sustraitze bermeak" eskaintzen dituelako operazioak. Alderantziz, salmenta hori Euskaltelentzat "hazteko aukera bat" dela uste du. Urkulluk onartu du badela kezka Euskaltelen sustraiak galtzearen inguruan, "sozialki islatua eta hedabideen bidez", baina garrantzia kendu die kritika horiei, "duela hamar urte eta duela hiru urte ere zoritxar-iragarlkeak" azaldu zirelako, Euskaltelen sustraiak "zalantzan jartzen zituztenak". "Merkatu global batean gaude", esan du Urkulluk; "orain 25 urte jaio zen Euskaltel, beste testuinguru batean, tokiko merkatu batean eta lehiakide gutxirekin". Horiek horrela, EAEko lehendakariak uste du " merkatuen eboluzio bat" egon dela, eta "merkatu horietan eragiketa bat" egin dela. Halaber, helarazi du "sustraitze bermeak lehen bost urte horietatik harago" doazela. "Euskaltelek bere eboluzioa izan du, akziodunek ere bai, eta ezin da ahaztualdatuz joan direnarautegietara egokitu behar izan dutela". Batera edo bestera, Urkulluk dio "aukera bat" dagoela "bost urte hauetan Euskaltel merkatu globalhorretan garatzen jarraitzeko". Jaurlaritzako lehendakariak gaineratu du "euskal erakundeek ahal dutena" egingo dutela "ekonomiaren ekosistema erakargarria izan dadin Euskaltelen inbertitzaile izan daitezkeenentzat ere". Sustraitze klausula eta bonusak Euskaltelen salmentaren inguruko informazioen arabera, euskal markak indarrean jarraituko du telekomunikazioen merkatuan MasMovilen jabetzapean ere, eta enpresak Euskal Herrian izango du egoitza fiskala. Gainera, aurrera begira, hori aldatu nahiko balitz, oraingo akziodunen %90en babesa beharko luke batzar berriak. Beste era batera esanda, Kutxabankek hitza eta botoa izango du erabaki horretan, aurrerantzean Euskaltelen akziorik izango ez duen arren -egun, %19,88 dauka-. Hala zehaztendaMasMovilek Euskaltel erosteko egin duen eskaintzarentestuan. Ezohiko klausula horrek ziurtatuko luke Euskaltelen izena erabat ez desagertzea. MasMovilen operazioak 26 milioi euroko gainsariak ekarriko dizkie Euskalteleko zuzendaritzako kideei, neurri handienean Jose Miguel Garcia kontseilari ordezkariari eta Xabier Iturbe presidenteari; ez operazio berak, baizik eta hark eragin duen Euskaltelen akzioaren kotizazioaren igoerak. Bada, Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapeneko sailburu Arantxa Tapiak eskatu die enpresaburuei -30 kide baino gehiago dira zuzendaritzan- bonus horiek enpresan bertan inbertitzeko, edota MasMovilek Euskaltelen sarea ustiatzeko sortuko lukeen enpresa berrian, hura sortuko balu. Eusko Jaurlaritzak berak ez du baztertu zuntz optikoko sarea ustiatzeko MasMovilen balizko sozietate berrian parte hartzea.]]> <![CDATA[«Gure ontziolek beti egin dituzte ontziak armadorearen neurrira»]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1913/006/001/2021-04-11/gure_ontziolek_beti_egin_dituzte_ontziak_armadorearen_neurrira.htm Sun, 11 Apr 2021 00:00:00 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1913/006/001/2021-04-11/gure_ontziolek_beti_egin_dituzte_ontziak_armadorearen_neurrira.htm
Navalen nekez egingo dira berriro itsasontziak, Belgikako VGP logistika enpresaren eskuetan dela. Haserre azaldu da Itsas Foroa auzi horrekin.

Ezustean harrapatu gaitu, industriarekiko konpromiso bat azaltzen dela uste baitugu; industria pisudunaz ari naiz, metalarekin, mekanikarekin lotuaz; behintzat lurren %51entzat. Horregatik, onartezina iruditzen zaigu adjudikazioa egiteko modua. Ezin dugu ontzat jo ontziolekin lotutako jarduera industrialik jasotzen ez duen proiektu bat onartzea irabazle gisa. Orube nahikoa dago oil&gas, itsasontzien konponketa edo beste edozein jarduera egiteko, beti industriaren barruan. Eta horrekin batera, logistika edo nahi dutena jar dezatela gero.

Zergatik Navalen? Ezin da beste leku batean egin hori guztia?

Euskadi osoan ez dago Naval baino leku hoberik, ur laminarekin, amarratzeekin, azpiegitura guztiarekin... Bigarren geratu den eskaintzak jasotzen du jarduera hori; ezin da alferrik galtzen utzi. Naval ez dago museo bat izateko, industriari eusteko baizik. Lanpostuak behar ditugu, bizi kalitatea eta soldata onak; ez dakit zertan ari garen. Gu garenaren aldeko apustua egin behar dugu, egiten dakigunaren aldekoa. Ez gaude jakinduria galtzeko. Irabazlea zerbitzuei buruzko jardueraz ari da, zerbitzuak...

Zertarako erabili beharko litzateke Naval?

Jarduera interesgarri asko daude, hidrogenoa hor dago; Bizkaiaren erdian gaude, sekulako abantailekin; zer dakit nik, sekulako industria parkea egin zitekeen, hemen.

Konkurtso bati buruz ari gara, baina hartzekodunei beren dirua itzuli behar zaie

Ba hori lehenesten ari da, baina berdin lehenets daiteke instalazio horiek beste modu batera baliatzea proposatzen ari direnen bidez ere. Bagenekien ontziolarekin jarraitzea oso zaila zela, baina gertatu den hau ez genuen espero ere. Azpiegitura horiek ez daude alferrik galtzeko zerbitzuetan; orain ez.

Navalen porrotak, ordea, ez du islatzen sektorean dagoen errealitatea gaur egun. Nola daude euskal ontziolak?

Pandemiak mota guztietako arazoak eragin dizkigu, noski, baina ontziolak ondo ari dira, oro har; sei ontzi berri egiteko kontratuak sartu dira 2020. urteko lehen erdialdean, eta, orain, urte berriarekin batera, Zamakonaren beste hiru lotu dira. Eskaera poltsan hemezortzi bat ontzi daude; beraz, estatuaren sektore osoaren %30. Horrek esan nahi du, zenbait ontziolatan 2023. urtera arteko lana bermatu dutela.

Garapen teknologikoan urratsik egin gabe ezin da lehiatu. Ari dira enpresak pauso bat ematen alor horretan?

Zalantzarik gabe. Egin dituzten azken akordioak garapen teknologikoan aurrerapausoak islatuko dituzten ontzien inguruan izan dira. Propultsioaz ari gara, adibidez, hidrogenoarekin, edo propultsio hibridoarekin. Pandemia oztopo bat izan da teknikariak ekarri eta azken egokitzapenak egiteko, soldatak hirukoiztu egin dira joan-etorriak egitea oso garesti bihurtu delako; derrigorrezko berrogeialdiak direla eta, adibidez. Atzerapen batzuk badira, baina jakintza teknologikoan urrats handia egiten ari dira, orain eta hemen.

Trantsizio ekologikotik kanpo geratzen denak zaila izango du aurrera egitea, ezta?

Euskal ontziolen ezaugarririk nabarmenena da ontzioak neurrira egin dituztela beti. Oso ondo jakin dute merkatuaren behar eta gustu berriei egokitzen, eta orain ere horretan ari dira. Armadoreak nahi duena egiten dugu, gaitasuna dugu horretarako. Eta horrek emaitzak ematen ditu. Armadore berak 23 ontzi egin ditu Balenciagan; beste batek, hamasei Muruetan. Bermeoko atunontziak etxean egiten dituzte beti.

Ez du ematen krisiak askorik jo zaituztenik?

Agian, gehiago eragin die ontziolen inguruan dabiltzanei: balbula egileak, motor egileak, ingeniaritzak, garabien zerbitzuak... Haiek nazioarteko merkatuetan ere ibiltzen baitira, eta merkatu batzuk nabarmen jaitsi dira. Uste genuen aurten izango zela suspertzearen urtea, baina aurreikuspena baino askoz apalago doa errealitatea, eta kezkagarria da benetan. Dagoeneko 2022. urteaz ari dira susperraldia aipatzean, eta gogor borrokatu beharko dugu denok itsaso zakar honetan.

Lanpostuak galtzen ari dira ontzioletan?

Ontzioletan ez; alderantziz, jendea hartzen ari dira, Zamakonan, Muruetan eta Balenciagan, baina osagaiekin dabiltzanak gehiago sufritzen ari dira, hori egia da. 2019. urtean, 13.705 langile ari ziren sektore honetan.]]>
<![CDATA[Nork jarri joarea aberatsen katuari]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1922/016/002/2021-04-11/nork_jarri_joarea_aberatsen_katuari.htm Sun, 11 Apr 2021 00:00:00 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1922/016/002/2021-04-11/nork_jarri_joarea_aberatsen_katuari.htm Forbes-ek munduko aberats handienen zerrenda argitaratu duen aste berean ohiz kanpoko eskakizun bat plazaratu du NDF Nazioarteko Diru Funtsak: munduko herrialdeei proposatu die aberatsentzako zerga berezi bat sortzea aldi baterako, pandemiak eragin duen aparteko egoera dela eta. Estatuen defizitaren eta zorraren gorakada handia izaten ari da, gobernuak ezohiko laguntzetara jotzen ari direlako, enpleguari ahal den neurrian eutsi nahian, eta gero eta handiagoa den desberdintasunaren mutur okerrean geratu direnak ito ez daitezen behin betiko. NDFko zerga gaien ataleko buru Vitor Gasparrek ahoan bilorik gabe esplikatu du egoeraren larritasuna: «Pandemiaren aurretik zeuden desberdintasunak handitu egin dira azken urtean»; eta ohartarazi du, entzun nahi duenarentzat, injustizia gehiegi puzteak zibilizazioa zibilizazio denetik ekartzen duen arriskua zein den: «Haustura soziala eta politikoa ekar dezakeen gurpil eroa sor daiteke».

Bitartean, Forbes aldizkariak muturreko aberastasunaren orgian txapeldun direnen izen-abizenak ezagutarazi ditu, Jeff Bezos (149.000 milioi euro), Elon Musk (127.000 milioi), Bernard Arnault (126.300) eta ohiko beste susmagarri batzuenak. Amazon, Tesla eta LVMH konpainien buruek bezala, beste aberats askok ederki baino hobeto baliatu dute pandemiaren urtea beren funtsak handitzeko. Izan ere, inoiz baino aberats gehiago dago munduan 2020. urteaz geroztik, 1.000 milioi eurotik gorako jabetzekin: 2.755 hain zuzen (+660), eta denen artean 11 bilioi euro pilatu dituzte (+%40).

Izotz mendiaren punta baizik ez den poltsa horretatik behar sozialetara nola eraman zati bat, hori da NDFren proposamenaren atzean dagoen galdera, kezka eta hausnarketa. Munduko aberatsenek estu hartzen dituzten gobernuen sistemak ere jakin behar baitu dosifikatzen bere desira neurrigabea, sistemak iraun dezan. Bada, azken urteetan, kezka globala bihurtu den auziari bide emateko ekinaldien artean berebiziko garrantzia hartzen ari da AEBetako Altxortegiko idazkari Janet Yellen defendatzen ari dena: gutxieneko zerga bat ezartzea enpresentzat, mundu mailan. Aberatsak, onddoak bezala basoan ez, baina multinazionalen itzalean sortzen eta hazten baitira, gehiegitan zerga gutxiegi pagatzen dituzten konpainien gerizpean. Ingeniaritza fiskalaren abantailei buruz galdetzea besterik ez dago Jeff Bezosi, Elon Muski eta enparauei, baina baita hurbilago dauden hainbat eta hainbat enpresariri ere, Forbes aldizkarian azaldu ez arren.

Salmentak zergapetu, ez irabaziak

Zergei ihes egiten aspaldian ikasitako multinazional teknologikoei bidesari bat jartzen saiatu dira azken urteetan Europako Batasuneko zenbait kide, Frantzia buru dela Google tasa esan diotenarekin. Baina Trump sartu zen bete-betean gerra horretan ere, muga zergen kanoiarekin. Bidenen administrazioak, ordea, urrats bat egin nahi duela ematen du: proposamen bat egin dio OCDEri multinazionalak zergapetzeko. Hain zuzen, Frantzian, Espainian, Italian eta beste leku batzuetan martxan jarritako Google tasaren bidetik doa: enpresen irabaziak ez, baina herrialde bakoitzean egindako salmenten araberako tasa bat ezartzea da ideia.

Baina Bidenek, Yellenek zabaltzen duen bidean, urrutirago joan nahi duela adierazi die OCDEko herrialdeei, enpresen irabaziak ere zergapetu nahi ditu-eta gutxieneko batekin. Trumpek %35etik %21era jaitsitako sozietate zerga %28ra igo nahi du, eta, hobari guztiak kontuan hartuta ere, gutxieneko tasa bat jarri nahi du, enpresek ez ditzaten irabaziak paradisu fiskaletan ezkuta.

Ez da erraza izango mundu mailako gutxieneko tasa bat ezartzea enpresei, baina, pandemiaren olatuarekin ez bada, nekez iritsiko da helmugara horrelako helburu bat. Etxean, EAJk eta PSEk baztertu egin dute «zergak igotzea, orain»; ikusi beharko da OCDEn garatzekoa den egitasmoak zer-nolako eragina duen euskal ogasunetan. Bitartean, Bizkaia, Gipuzkoa eta Araba izango dira aurrerantzean ere bigarren, hirugarren eta laugarren Espainiako erakargarritasun fiskalaren zerrendan.]]>
<![CDATA[Zein da munduko arropa markarik baliotsuena?]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1917/016/001/2021-04-11/zein_da_munduko_arropa_markarik_baliotsuena.htm Sun, 11 Apr 2021 00:00:00 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1917/016/001/2021-04-11/zein_da_munduko_arropa_markarik_baliotsuena.htm
1. Nola ez dagoela ezusterik? Arropa marka baliotsuena Nike kirol marka dela, alegia, azken zazpi urteetan bezala. AEBetako konpainiaren markak %17,5 apaldu du bere balioa, koronabirusak eragindako jokaleku gordinean, baina, oraindik ere, 25.920 milioi euroko balioa ematen diote Just do it leloa mundu zabalean famatu duen markari.

2. Hainbesteko aldea dago bigarren markarekin? Markarik baliotsuenetan bigarrena Italiako Gucci da, luxuaren atalean, eta hark 13.280 milloi euro balio du, Brand Financeren arabera.

3. Nola azaldu behar da Niken arrakasta handia? Atzetik izan dituen marketinaren maisuei galdetu behar zaie hori, baina, seguruenera, lagunduko zuen, adibidez, Nike Air edizio mugatuak eskaintzeak, urrearekin zipriztinduak, edota retro estiloa muturrera eramateak, Back to the future filmari erreparatuz. Orain dela bi urte, film horretan azaltzen diren Nike zapatilen pareko batzuen truke 179.540 euro pagatu zituzten enkante batean. Horrez gain, Michael Air Jordan gabe ezin da azaldu Nikeren arrakasta; oraindik ere Air lerroa da etxeak gehien saltzen dituenetako bat.

4. Beste zer marka azaltzen dira lehen bosten artean? Bitxia da, baina lehen bostak kirol markak eta luxuzko markak dira. Nikeren eta Gucciren atzetik, Frantziako Louis Vuitton dator (12.649 milioi euroko balioa), nahiz eta horrek ere galera handia izan duen azken urtean (-%10). Laugarren lekuan Alemaniako Adidas dago, eta, %13ko galera izan ondoren, postu bat galdu du azken urtean. Bost baliotsuenen zerrenda Frantziako luxuzko beste marka batek osatu du: Chanelek.

5. Nike eta Adidas etxeei Txinan egindako boikotak ez du bi konpainia horien balioa higatu? Ez gehiegi, itxura batean. Txinako Xinjiang eskualdean uigur etniak jasotzen duen tratua dela eta, kezka azaldu dute hala Nikek nola Adidasek, eta haien produktuak ez erosteko eskatu dute talde askok Txinan. Anta Txinako kirol markak etekina atera dio boikot horri. Baina ikusteko dago unean uneko joera bat baizik ez den edo zerbait gehiago den.

6. Marken zerrenda horretan ez al dago kirolaren eta luxuaren atalez kanpokorik? Bai, hain zuzen seigarren lekuan azaltzen da Zara espainiarra, prêt-à-porter arroparen erregea. 11.840 milioi euroko balioa du Inditex konpainiaren markak, azken urtean ia %10 galdu ostean. Eta, haren atzetik, arropa merkea saltzen duen beste kate bat dago: Japoniako Uniqlo, Fast Retailing taldearen markarik ezagunena. Zerrendan azaltzen diren hamarren artean, azken urtean galerarik izan ez duen bakarra da marka japoniarra.

7. Eta zerrenda osatzen duten besteak? Zortzigarren lekua ere arropa merkearen beste kate batentzat da: Suediako H&M markarentzat. Baina azken biak luxuan jarduten dira: Cartier eta Hermes frantziarrak. Cartierrek ia %20ko galera izan du.]]>
<![CDATA[«Estigmatizazioa» salatu eta laguntza zuzenak eskatu ditu ostalaritzak]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1846/006/001/2021-04-10/estigmatizazioa_salatu_eta_laguntza_zuzenak_eskatu_ditu_ostalaritzak.htm Sat, 10 Apr 2021 00:00:00 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1846/006/001/2021-04-10/estigmatizazioa_salatu_eta_laguntza_zuzenak_eskatu_ditu_ostalaritzak.htm
Europako agintari gehienek muga anitz jarri dizkiote ostalaritzari azken urtean, baina Martinezek bereziki kaltetua ikusten du sektorea Gipuzkoan, Jaurlaritzaren politika dela eta. «Euskadiko sektore ekonomiko handienen artean kaltetuena da ostalaritza, enpleguari, jardueraren beherakadari eta galerei dagokienez». Duela urtebete baino 2.364 langile gutxiago ari dira alorrean Gipuzkoan (-%10), eta fakturazioaren %40,9 galdu dute; jatetxeek, gehiago: %43.

Gipuzkoako ostalarien bozeramaileak atzerrira begiratu du, Jaurlaritzaren laguntza eskasak agerian uzteko. «Europako herrialde aurreratuak, hala nola Frantzia, Alemania eta Herbehereak, ostalaritzari laguntzen ari zaizkio etengabe, urrian itxi zirenetik». Euskal Herrian bertan, beste politika bat egiten ari den administrazio bat ere bada, haren ustez: Nafarroa. Eta Espainiako «Murtzia eta Extremadura» aipatu ditu «laguntzetan Euskadi nabarmen gainditzen duten erkidegoak» zerrendatzean. «Kasu batzuetan, berariazko planak egiten dira sektore kaltetuenentzat». Kataluniako gaueko aisialdia eta Valentziako goi mailako sukaldaritza dira horren adibide batzuk.

Alokairuak merkatu dira

Martinezek uste du administrazioak ostaritza pandemiaren errudun egiten duela oraindik ere. «Gu estigmatizatzen jarraitzen dute, eta itxiarazten, beste esparruetan jardun gabe». Hala, beste estrategia bat ikusi nahiko luke Gasteizko gobernuaren erantzunean: «Susperraldia ez da murrizketekin egiten, baizik eta txertaketa eta duela zenbait hilabete iragarritako zuzeneko laguntza programak bizkortuz. Gaur egun ez dugu horien berri».

Ostalaritzak Gipuzkoan izan duen lurrikarari neurria jartzen diote datuek: herrialdean, aldi baterako erregulazioan dauden langile guztien %41,2 ostalaritzakoak dira. Eta beste datu bat gehitu du: autonomo asko dauden sektoretzat jotzen da taberna eta jatetxeena, baina alorrean diharduten beharginen %75 soldatapekoak dira. Alokairuei dagokienez, berriz, negozioen %52k alokairu bat pagatzen dute Gipuzkoan. Bada, urtebetean %21 merkatu da batez besteko alokairua, hileko 1.724 eurotik, 1.351 eurora.

Txertaketa prozesuak ere kezkatzen du Gipuzkoako Ostalaritza Elkarteko idazkari nagusia; sektoreko langileei txertoa lehenbailehen eman diezaieten nahi du: «Arrisku handieneko adin taldeei txertoa jarri ondoren, gure langileei berehala txertoa jartzeko eskatzen diegu, administrazio publikoek orain arte hartutako neurrien arabera kutsatzeko arrisku handiena duten taldeetako bat baitira».]]>
<![CDATA[Kino Martinez: "Gu estigmatizatzen jarraitzen dute, eta itxiarazten"]]> https://www.berria.eus/albisteak/196023/kino_martinez_gu_estigmatizatzen_jarraitzen_dute_eta_itxiarazten.htm Fri, 09 Apr 2021 07:34:27 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/196023/kino_martinez_gu_estigmatizatzen_jarraitzen_dute_eta_itxiarazten.htm <![CDATA[Alemaniak Oronari jarritako betoa kendu du Europako Batzordeak]]> https://www.berria.eus/albisteak/195921/alemaniak_oronari_jarritako_betoa_kendu_du_europako_batzordeak.htm Wed, 07 Apr 2021 16:45:08 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/195921/alemaniak_oronari_jarritako_betoa_kendu_du_europako_batzordeak.htm <![CDATA[Nazioarteko Diru Funtsak zerga berezi bat eskatu du aberatsentzat]]> https://www.berria.eus/albisteak/195923/nazioarteko_diru_funtsak_zerga_berezi_bat_eskatu_du_aberatsentzat.htm Wed, 07 Apr 2021 16:40:14 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/195923/nazioarteko_diru_funtsak_zerga_berezi_bat_eskatu_du_aberatsentzat.htm <![CDATA[Amiantoaren biktimentzako funtsa eratzeko eskatuko dute berriro Kongresuan]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2021-04-06/amiantoaren_biktimentzako_funtsa_eratzeko_eskatuko_dute_berriro_kongresuan.htm Tue, 06 Apr 2021 00:00:00 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1877/013/001/2021-04-06/amiantoaren_biktimentzako_funtsa_eratzeko_eskatuko_dute_berriro_kongresuan.htm
Bada, 2017. urtean abiarazi zuten funts hori sortzeko ekinaldia Eusko Legebiltzarrean, eta segidan Madrilera eraman zuten eskaera zehatza; baina epe eta forma arazoak tarteko antzu gertatu dira orain arteko saioak, hiru hain zuzen. Laugarren bat egongo da aurki, ordea, hilaren 13an hain zuzen. Hiru euskal parlamentarik defendatuko dute Eusko Legebiltzarrak onartutako eskaera, Madrilgo Kongresuan. Amiantoaren biktimentzako konpentsazio funts bat eratzeko laugarren eskaera horrek esperantza piztu die auziak jotako biktimei.

Jon Aiartzak (EAJ), Eba Blancok (EH Bildu) eta Gloria Sanchezek (PSE) azalduko dute berriro Madrilgo parlamentuan zer eskatzen duen Legebiltzarraren legez besteko proposamenak: funts bat sortzea eraikuntzan eta beste hainbat sektoretan urte askoan baliatu zen gaiak, amiantoak, eragin dituen biktimentzat. «Azkar eta arduraz» jokatzeko eskatuko dute euskal parlamentariek, «lehenbailehen» onar dadin funts bat lege baten bidez. Kalte ordain ekonomiko batzuk bermatzeaz gain, zenbait neurri proposatzen dituzte amiantoarekin lotutako auzi judizialak arintzeko.

Frantzian eta Belgikan

Asviamieren arabera, «ez da zalantzarik enpresen ardura bat badagoela amiantoak eragindako minbiziaren epidemian». Elkarteak dio enpresa askok urratu dutela legea. Baina, horrez gain, amiantoaren biktimen elkarteak uste du «estatuak ere» baduela ardura zenbait hamarkadaz gertatutakoan, «modu pasiboan» jokatu zuelako. Hala Estatuak nola patronalek «konponbideak emateko ordua» dute, elkartearen ustez, «gobernuei presio eginez» sor dadin konpentsazio funts bat.

Asviamiek dio funts hori ezinbestekoa dela, langileen gaixotasun larriak onartzeak «egoera ahulean jartzen dituelako zenbait enpresa, salaketa judizialak direla eta». Estatuak bere gain hartuko lukeen funts horrek kalte ordainen auzia bideratuko luke, alegia. Helburu hori bera dute Frantzian, Belgikan eta Herbehereetan martxan jarri dituzten pareko funtsek, «estatuek biktimekin duten zorrari aurre egiteko», UGT sindikatuaren arabera; «zuhurtzia baztertu, eta modu pasiboan aritu zirelako amiantoaren aurrean, urte askoan».]]>
<![CDATA[Eroskiren geroa argiagoa da, Mediterraneoko negozioaren erdia saldu eta gero]]> https://www.berria.eus/albisteak/195573/eroskiren_geroa_argiagoa_da_mediterraneoko_negozioaren_erdia_saldu_eta_gero.htm Mon, 29 Mar 2021 21:59:55 +0200 Xabier Martin https://www.berria.eus/albisteak/195573/eroskiren_geroa_argiagoa_da_mediterraneoko_negozioaren_erdia_saldu_eta_gero.htm <![CDATA[Erakundeen laguntza lortzen saiatuko dira Navalen ontzigintza gal ez dadin]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2021-03-24/erakundeen_laguntza_lortzen_saiatuko_dira_navalen_ontzigintza_gal_ez_dadin.htm Wed, 24 Mar 2021 00:00:00 +0100 Xabier Martin https://www.berria.eus/paperekoa/1877/011/001/2021-03-24/erakundeen_laguntza_lortzen_saiatuko_dira_navalen_ontzigintza_gal_ez_dadin.htm
Euskal Herriko Itsas Foroak jakinarazi du erakundeen eta Navalen ontziolekin lotutako industria jarduera abiatu nahi duen taldearen arteko balizko batzar horren berri. Itsas Foroa oso haserre azaldu da VGPk Naval ohia baliatu nahi duelako logistikarekin baizik loturarik ez duen jarduera baterako; Bizkaiko Merkataritza Ganbera ere oso kritiko azaldu da adjudikazio horrekin, baina 36 milioi euroko eskaintza handiena gertatu da, eta Navalek hartzekodun boteretsuak ditu. Ehun milioi eurotik gorako zorra utzi zuen, izan ere, eta 36 milioi euro horiek hartzekodun handienei zorra itzultzeko balioko dute, zati txiki bat besterik ez bada ere.

Navalen likidazioan eskaintza onenetan bigarrena egin duen partzuergoa (30 milioi euro) saiatu da Belgikako taldearekin harremana egiten, jakiteko akordio bat posible ote den, laster bere jabetza izango den zoruaren zati bat alokatu edo sal dezan. Inork ez daki, ordea, VGPk zer asmo duen auzi horri begira. Jakin beharko litzateke, hasteko, Belgikako taldea gauzatzekoa den logistika proiektua bateragarria ote den ontzigintzako proiektu batekin. Elkarren ondoan egin beharko lituzkete jarduera horiek.

Bitartekaritza lanak

Jokaleku horretan, Eusko Jaurlaritzaren parte hartzea nahiko luke Navalentzat industria plan bat duen taldeak. Jardun industrialaren aldagaia oso garrantzitsua da, eta ez bakarrik sor dezakeen lanpostu kopuruarengatik. Orube industrial gisa kalifikatuta dago Navalen lursaila, eta, enkanteko baldintza agiriaren arabera, lurraren erabileraren %51 jardun industrialerako erabili beharra dago. Aldagai horrek presiorako palanka gisa joka dezan nahi du ontzigintzarekin lotutako proiektua agindu duen taldeak. Baina baliteke VGPk beste planen bat izatea beste era batera betetzeko zoruaren %51 industriarako erabili behar dela dioen baldintza hori, eta bere asmoek ez dute zertan loturarik eduki ontziolen jarduerarekin.

Tapia sailburuak dio VGP taldeak «erraztu» egingo duela Navalen eremuan industria proiektuak egitea; hala helarazi ei dio VGPk. Konpainia pribatuen arteko elkarrizketak egon daitezen nahiko luke Tapiak, Gasteizko gobernuak ez baitu sekula ezkutatu industria proiektuak nahiko lituzkeela Sestaoko ontziola ohian. Baina, bien bitartean, «errespetua» eskatu du VGPrentzat, garbi utzita hark egin duela eskaintzarik onena, eta likidazioaren lehen helburua hartzekodunak direla.]]>