Bilaketa: Bretainia

 

Bretainia

Bretainia

Herritar izena: bretoi.
Eremua: 34.034 km2 (eskualde administratiboa: 27.184 km2).
Hiri nagusiak: Naoned (Nantes), Roazhon (Rennes), Kemper (Quimper), Brest, Gwened (Vannes), Redon, Sant-Brieg (Saint-Brieuc), Sant-Nazer (Saint-Nazaire).
Hizkuntzak: frantsesa (ofiziala), bretoiera (500.000 lagun inguru mintzo dira bretoieraz) eta galiera.
Biztanleak: 4,9 milioi (2021); eskualde administratiboan, 3,2 milioi.
Jakingarriak: bretoieraz, Breizh esaten diote herrialdeari, eta brezhoneg hizkuntzari. Parisek Bretainia eskualdetik kanpo utzi du Bretainia historikoaren parte handi bat, Loirerria eskualdeko Loira Atlantikoa departamendua, hain zuzen. Han dago Naoned hiria (Nantes), Bretainiako Dukerria izan zenaren hiriburu zaharra. Horiek guztiak Bretainiaren parte dira, eta hala izango dugu kontuan BERRIAn.
Transkripzioak: Bretainiako leku izenak bretoieraz emango ditugu (departamenduenak salbu), eta parentesi artean jarriko dugu frantsesezko izena.

frantsesezbretoieraz
Carhaix-PlouguerKaraez-Plouger
CarnacKarnag
ChâteaubriantKastell-Briant
ConcarneauKonk-Kernev
Côte d'Amour 
Côte d'Émeraude 
Côte de Granit Rose 
Côte de JadeAod ar Vein Jed
DinardDinarzh
FougèresFelger
GuingampGwengamp
HennebontHenbont
La Baule-EscoublacAr Baol-Skoubleg
LanderneauLanderne
LanesterLannarster
LannionLannuon
LorientAn Oriant
MorlaixMontroulez
Mûr-de-BretagneMur
NantesNaoned
PontivyPondivi
QuimperKemper
QuimperléKemperle
RennesRoazhon
RezéReudied
Saint-BrieucSant-Brieg
Saint-MaloSant-Malou
Saint-NazaireSant-Nazer
Saint-Pol-de-LéonKastell-Paol
VannesGwened
VertouGwerzhav
VitreGwitreg
Departamenduak

frantsesezbretoierazeuskaraz
Côtes-d’ArmorAodoù-an-ArvorCotes-d’Armor
FinistèrePenn-ar-BedFinistere
Ille-et-VilaineIl-ha-GwilenIlle-et-Vilaine
Loire-Atlantique (Loirerria eskualdea)Liger-AtlantelLoira Atlantikoa
MorbihanMor-BihanMorbihan
 

FRANTZIA

FRANTZIA

Frantziako Errepublika
Herritar izena: frantses / frantziar.
Eremua: 547.030 km2.
Hiriburua: Paris (paristar).
Hiri nagusiak: Marseilla, Lyon, Niza, Estrasburgo, Douai-Lens, Rouen, Grenoble.
Dirua: euro.
Hizkuntzak: frantses (ofiziala), okzitaniera, aleman, italiera, bretoiera, katalan, korsikera, nederlandera, euskara, alsaziera; eta etorkinen artean, arabiera, kabiliera edo amazigera, kreolera, portuges, turkiera, txinera (wuera, kantonera, mandarin txinera), vietnamera, khmerera eta beste.
Biztanleak: 65,5 milioi (NBE, 2024). Frantziar, portuges, aljeriar, marokoar, okzitaniar, alsaziar, bretoi, katalan, euskaldun, korsikar eta beste hainbat gutxiengo.
Erlijioak: katoliko (%83-88), musulman (%5-10), protestante (%2), judu (%1), afiliaziorik gabe (%4).
Menpeko herrialdeak: Frantziako administrazioak 18 eskualde edo erregio ditu 2016az geroztik (lehen, 27 zituen). Hamahiru Frantzian bertan daude, eta bost, berriz, itsasoz haraindi. Eskualdeak departamenduz osatuak daude: 96 departamendu metropolikoak dira, eta bost itsasoz bestaldekoak. Kolonia frantsesek estatus bat baino gehiago dute. Batzuk itsasoz haraindiko departamendu eta eskualdea dira (DROM; lehen, DOM-ROM): Guadalupe, Guyana Frantsesa, Martinika, Mayotte eta Reunion. COM izenekorik ere bada (itsasoz haraindiko kolektibitateak): Polinesia Frantsesa, San Bartolome, San Martin, Saint-Pierre eta Mikelune, eta Wallis eta Futuna. Dena dela, Polinesia Frantsesari itsasoz haraindiko herrialdea edo POM deritzo 2004ko estatutuan (pays d'outre-mer). Itsasoz haraindiko lurralde bat ere bada (frantsesez, territoire d'outre-mer, TOM): Frantziaren Lurralde Austral eta Antartikoak. Kolonia bakoitzaren datuak jakiteko, ikus banan-banan. Horiez gain, zenbait uharte Frantziaren menpe daude: Bassas da India, Clipperton uhartea, Europa uhartea.
Transkripzioak: toponimoak idazteko, ikus taulak. Ikus, halaber, Bretainia, Euskal Herria, Herrialde Katalanak, Korsika eta Okzitania.

erdarazeuskaraz
AngoulemeAngulema
AviñonAvignon
BorgoñaBorgoina
Bourbonnais / BorbonesadoBorboierria, -a
CambrayCambrai
CherburgoCherbourg
Côte FleurieCote Fleurie (Normandia)
Côte VermeilleCote Vermeille (Ekialdeko Pirinioak)
Côte d'ArgentAkitaniako kosta / Cote d'Argent (Landak)
Côte d'AzurKosta Urdina (Itsas Alpeak)
Côte d'OpaleCote d'Opale (Pas-de-Calais)
Côte de LumièreCote de Lumiere (Vendee)
Côte de NacreCote de Nacre (Normandia)
Dauphiné / DelfinadoDofinerria, -a
Dunkerque / DunkirkDunkerque
Franco CondadoFranche-Comte
Gascogne / GascuñaGaskoinia
Guyenne / GuyenaGuiena
La RochelleArroxela
Lorraine / LorenaLorrena
LotharingieLotaringia
Lyon / LyonsLyon
Lyonnais / Lyonesado / LeonesadoLyonerria, -a
Orléanais / OrleanesadoOrleanerria, -a
PerpignanPerpinya
ProvenceProventza
RousillonRossello
RuanRouen
Savoie / Savoy / SaboyaSavoia
StrasbourgEstrasburgo
Touraine / TurenaTurena
VersallesVersailles
Frantzia / 2016ra arteko eskualde administratiboak

frantsesezeuskaraz
AlsaceAlsazia
AquitaineAkitania
AuvergneAuvernia
Basse-NormandieNormandia Beherea
BourgogneBorgoina
BretagneBretainia (bretoieraz, Breizh)
CentreErdialdea
Champagne-ArdenneChampagne-Ardenne
CorseKorsika
Franche-ComtéFranche-Comte
Haute-NormandieNormandia Garaia
Ile-de-FranceIle-de-France
Languedoc-RoussillonLanguedoc-Roussillon
LimousinLimousin
LorraineLorrena
Midi-PyrénéesMidi-Pyrenees
Nord-Pas-de-CalaisNord-Pas-de-Calais
Pays de la LoireLoirerria
PicardiePikardia
Poitou-CharentesPoitou-Charentes
Provence-Alpes-Côte-d’AzurProventza-Alpeak-Kosta Urdina
Rhône-AlpesRodano-Alpeak

Kontuan izan eskualde administratiboen izenak ageri direla taula honetan.

Frantzia / Gaur egungo eskualde administratiboak

frantsesezeuskarazhiriburualehen
Auvergne-Rhône-AlpesAuvernia-Rodano-AlpeakLyon2016ra arte, bi eskualde ziren: Auvernia eta Rodano-Alpeak
Bourgogne-Franche-ComtéBorgoina - Franche-ComteDijon2016ra arte, bi eskualde ziren: Borgoina eta Franche-Comte
BretagneBretainiaRoazhon (Rennes) 
Centre-Val de LoireErdialdea-Loira HaranaOrleans2016ra arte, bi eskualde ziren: Erdialdea eta Loirerria
CorseKorsikaAiacciu 
Grand EstEkialde HandiaEstrasburgo2016ra arte, hiru eskualde ziren: Alsazia, Champagne-Ardenne eta Lorrena
Hauts-de-FranceFrantzia GaraiaLille2016ra arte, bi eskualde ziren: Nord-Pas-de-Calais eta Pikardia
Île-de-FranceIle-de-FranceParis 
NormandieNormandiaRouen2016ra arte, bi eskualde ziren: Normandia Beherea eta Normandia Garaia
Nouvelle-AquitaineAkitania BerriaBordele2016ra arte, hiru eskualde ziren: Akitania, Limousin eta Poitou-Charentes
OccitanieOkzitaniaTolosa2016ra arte, bi eskualde ziren: Languedoc-Roussillon eta Midi-Pyrenees
Pays de la LoireLoirerriaNaoned (Nantes) 
Provence-Alpes-Côte d'AzurProventza-Alpeak-Kosta UrdinaMarseilla
Frantzia / Departamenduak

frantsesezeuskarazeskualdeazenbakia
AinAinAuvernia-Rodano-Alpeak (lehen, Rodano-Alpeak)01
AisneAisneFrantzia Garaia (lehen, Pikardia)02
AllierAllierAuvernia-Rodano-Alpeak (lehen, Auvernia)03
Alpes-MaritimesItsas AlpeakProventza-Alpeak-Kosta Urdina06
Alpes-de-Haute-ProvenceProventza Garaiko AlpeakProventza-Alpeak-Kosta Urdina04
ArdecheArdecheAuvernia-Rodano-Alpeak (lehen, Rodano-Alpeak)07
ArdennesArdenakEkialde Handia (lehen, Champagne-Ardenne)08
AriègeAriegeOkzitania (lehen, Midi-Pyrenees)09
AubeAubeEkialde Handia (lehen, Champagne-Ardenne)10
AudeAudeOkzitania (lehen, Languedoc-Rousillon)11
AveyronAveyronOkzitania (lehen, Midi-Pyrenees)12
Bas-RhinRhin BehereaEkialde Handia (lehen, Alsazia)67
Belfort (Territoire de)Belfort HerrialdeaBorgoina - Franche-Comte (lehen, Franche-Comte)90
Bouches-du-RhôneRodanoaren AhoakProventza-Alpeak-Kosta Urdina13
CalvadosCalvadosNormandia (lehen, Normandia Beherea)14
CantalCantalAuvernia-Rodano-Alpeak (lehen, Auvernia)15
CharenteCharenteAkitania Berria (lehen, Poitou-Charentes)16
Charente-MaritimeItsas CharenteAkitania Berria (lehen, Poitou-Charentes)17
CherCherErdialdea18
CorrèzeCorrezeAkitania Berria (lehen, Limousin)19
Corse-du-SudHego KorsikaKorsika2A
CreuseCreuseAkitania Berria (lehen, Limousin)23
Côte-d’OrCote d’OrBorgoina - Franche-Comte (lehen, Borgoina)21
Côtes-d’ArmorCotes-d’Armor (bretoieraz, Aodou-an-Arvor)Bretainia22
Deux-SèvresDeux-SevresAkitania Berria (lehen, Poitou-Charentes)79
DordogneDordoinaAkitania Berria (lehen, Akitania)24
DoubsDoubsBorgoina - Franche-Comte (lehen, Franche-Comte)25
DrômeDromeAuvernia-Rodano-Alpeak (lehen, Rodano-Alpeak)26
EssonneEssonneIle-de-France91
EureEureNormandia (lehen, Normandia Garaia)27
Eure-et-LoirEure eta LoirErdialdea28
FinistèreFinistere (bretoieraz, Penn-ar-Bed)Bretainia29
GardGardOkzitania (lehen, Languedoc-Rousillon)30
GersGersOkzitania (lehen, Midi-Pyrenees)32
GirondeGirondaAkitania Berria (lehen, Akitania)33
Haut-RhinRhin GaraiaEkialde Handia (lehen, Alsazia)68
Haute-CorseKorsika GaraiaKorsika2B
Haute-GaronneGarona GaraiaOkzitania (lehen, Midi-Pyrenees)31
Haute-LoireLoira GaraiaAuvernia-Rodano-Alpeak (lehen, Auvernia)43
Haute-MarneMarne GaraiaEkialde Handia (lehen, Champagne-Ardenne)52
Haute-SavoieSavoia GaraiaAuvernia-Rodano-Alpeak (lehen, Rodano-Alpeak)74
Haute-SaôneSaone GaraiaBorgoina - Franche-Comte (lehen, Franche-Comte)70
Haute-VienneVienne GaraiaAkitania Berria (lehen, Limousin)87
Hautes-AlpesAlpe GaraiakProventza-Alpeak-Kosta Urdina05
Hautes-PyrénéesPirinio GaraiakOkzitania (lehen, Midi-Pyrenees)65
Hauts-de-SeineSenako GainakIle-de-France92
HéraultHeraultOkzitania (lehen, Languedoc-Rousillon)34
Ille-et-VilaineIlle-et-Vilaine (bretoieraz, Il-ha-Gwilen)Bretainia35
IndreIndreErdialdea36
Indre-et-LoireIndre eta LoiraErdialdea37
IsèreIsereAuvernia-Rodano-Alpeak (lehen, Rodano-Alpeak)38
JuraJuraBorgoina - Franche-Comte (lehen, Franche-Comte)39
LandesLandak / LandesAkitania Berria (lehen, Akitania)40
Loir-et-CherLoir-et-CherErdialdea41
LoireLoiraAuvernia-Rodano-Alpeak (lehen, Rodano-Alpeak)42
Loire-AtlantiqueLoira Atlantikoa (bretoieraz, Liger-Atlantel)Loirerria44
LoiretLoiretErdialdea45
LotLotOkzitania (lehen, Midi-Pyrenees)46
Lot-et-GaronneLot eta GaronaAkitania47
LozèreLozereOkzitania (lehen, Languedoc-Rousillon)48
Maine-et-LoireMaine eta LoiraLoirerria49
MancheMantxaNormandia (lehen, Normandia Beherea)50
MarneMarneEkialde Handia (lehen, Champagne-Ardenne)51
MayenneMayenneLoirerria53
Meurthe-et-MoselleMeurthe eta MoselaEkialde Handia (lehen, Lorrena)54
MeuseMosaEkialde Handia (lehen, Lorrena)55
MorbihanMorbihan (bretoieraz, Mor-Bihan)Bretainia56
MoselleMoselaEkialde Handia (lehen, Lorrena)57
NièvreNievreBorgoina - Franche-Comte (lehen, Borgoina)58
NordNordFrantzia Garaia (lehen, Nord-Pas-de-Calais)59
OiseOiseFrantzia Garaia (lehen, Pikardia)60
OrneOrneNormandia (lehen, Normandia Beherea)61
ParisParisIle-de-France75
Pas-de-CalaisPas-de-CalaisFrantzia Garaia (lehen, Nord-Pas-de-Calais)62
Puy-de-DômePuy-de-DomeAuvernia-Rodano-Alpeak (lehen, Auvernia)63
Pyrénées-AtlantiquesPirinio AtlantikoakAkitania Berria (lehen, Akitania)64
Pyrénées-OrientalesEkialdeko PirinioakOkzitania (lehen, Languedoc-Rousillon)66
RhôneRodanoAuvernia-Rodano-Alpeak (lehen, Rodano-Alpeak)69
SartheSartheLoirerria72
SavoieSavoiaAuvernia-Rodano-Alpeak (lehen, Rodano-Alpeak)73
Saône-et-LoireSaona eta LoiraBorgoina - Franche-Comte (lehen, Borgoina)71
Seine-MaritimeItsas SenaNormandia (lehen, Normandia Garaia)76
Seine-Saint-DenisSena Saint-DenisIle-de-France93
Seine-et-MarneSena eta MarneIle-de-France77
SommeSommeFrantzia Garaia (lehen, Pikardia)80
TarnTarnOkzitania (lehen, Midi-Pyrenees)81
Tarn-et-GaronneTarn eta GaronaOkzitania (lehen, Midi-Pyrenees)82
Val-de-MarneMarne HaranaIle-de-France94
Val-d’OiseOise HaranaIle-de-France95
VarVarProventza-Alpeak-Kosta Urdina83
VaucluseVaucluseProventza-Alpeak-Kosta Urdina84
VendéeVendeeLoirerria85
VienneVienneAkitania Berria (lehen, Poitou-Charentes)86
VosgesVosgeakEkialde Handia (lehen, Lorrena)88
YonneYonneBorgoina - France-Comte (lehen, Borgoina)89
YvelinesYvelinesIle-de-France78
Haute-SaôneSaona GaraiaBorgoina - France-Comte (lehen, Borgoina)70
Frantzia / Koloniak

Kolonia frantziarrek bi estatus dituzte: DROM eta COM. DROMak itsasoz haraindiko departamendu eta eskualdeak dira; COMak, itsasoz haraindiko kolektibitateak. COMen artean, Kaledonia Berriak subiranotasun partekatua du, eta Polinesia Frantsesak itsasoz haraindiko herrialdea da (POM, pays d'outre-mer). Kolonia bakoitzaren datuak jakiteko, ikus banan-banan.


frantsesezestatusaeuskaraz
GuadeloupeDROMGuadalupe
GuyaneDROMGuyana Frantsesa
MartiniqueDROMMartinika
MayotteDROMMayotte
Nouvelle-CaledonieSubiranotasun partekatuaKaledonia Berria
Polynesie FrançaiseCOM (POM)Polinesia Frantsesa
ReunionDROMReunion
Saint-BarthélemyCOMSan Bartolome
Saint-MartinCOMSaint-Martin
Saint-Pierre-et-MiquelonCOMSaint-Pierre eta Mikelune
Wallis-et-FutunaCOMWallis eta Futuna
2013-11-15 12:52:07
>
Ebro aldean jotzen duen ipar-mendebaldeko haizeari deitzen zaio ziertzo.

Euskaltermen eta Elhuyarren jasoa dute hitza, eta testuetan ere ikusten da han eta hemen:

Ekaitza, hegoa, ziertzoa, enbata, soperna jeneralaren hatsa eta mortu erreak. (Itxaro Borda: %100 basque, 211. or.)

Pello Zabalak ere erabili zuen Eguraldia beti airean liburuan (54. or.):

Ziertzoa. Normalean gure inguruko haize ezagunenekin bagabiltza ere, hor daukagu, urrunxeago, Ebro ibaiari segika doan haranean abiada eta hotza hartuta joaten den haize berezia, ziertzoa deitzen diotena. Zein haize klase den? Ipar-mendebaldeko haize hotza, tarteka bortitza, horixe da ziertzoa. Ohikoa izaten da Bretainia aldean antizikloi sendokote bat kokatzea eta, batez ere Mediterraneo aldean depresioguneren bat egokitzen bada. Antizikloiaren bizkar datorren haize hotza, Mediterraneo aldeko zurrunbiloaren zurrupaz lagundurik, han doa, gero eta abailago, Ebro ibaiaren erribera sakana profitatuz… Egoera honek, iberiar penintsulan ipar haizeak aise sorrarazten ditu.
© Berria.eus - Euskal Editorea SM    •   Martin Ugalde kultur parkea, Andoain 20140
Telefonoa: 943-30 40 30  •   Faxa: 943-59 01 72  •  Posta elektronikoa: estiloliburua@berria.eus
webgunearen mapa