Kirmen Uribe

"Kirmen Uribe" bezala etiketatutako albisteen zerrenda

Kirmen Uribe

2022ko irailak 26

Central Parkeko izarrak

Larunbat mugitua izan nuen. Goiz partean, Basque Culinary Center-en lan egiten duten lagun batzuekin nuen hitzordua. Horiekin beti ikasten da zerbait, esan zidaten askoren artean, janari ikerketetan badagoela esparru bat deitzen dena “espazioko janaria”. Espazio ontzietan jaten dena? Galdetu nien nik, xalo. Ez, gauza konplexuagoa da. Martera bizitzera joaten garenean han jan beharko duguna aztertzen duena. Hara!

Kirmen Uribe

2022ko irailak 19

Zuzendu ezineko mutila

Lou Reed musikariak (New York 1942, 2013), nerabe zela, elektroshock saioak jasan izan zituen, nonbait oinez egiten “manerak” zituelako. Garai hartan uste zen gaya edo lesbiana izatea gaixotasuna zela, bai hori, gaixotasuna, eta bere garaiko beste hainbatek bezala nozitu zuen Reedek terapia anker hura. Gurasoek uste zuten onerako zela. Baina saio horiek ez zuten mutila aldatu. Alderantziz. Guraso eta gizartearekiko herra sortarazi zioten. Eta herra hori atera zuen rock musikaren bitartez, 60ko hamarkadan hasita.

Kirmen Uribe

2022ko irailak 12

Aurreko Leihoko Emakumea

Irailaren 11 egun seinalatua da, Dorre bizkiak, Diada, Salvador Allenderen hilketarena. Eta Rosika Schwimmerren urtebetetzea ere bai. 1877ko irailaren 11n jaio zen Budapesten. Bat-bateko ekaitza zela eta, haren amak korrika egin zuen zuhaitz baten abarora eta orduan erditu zen, denbora baino lehenago. Liburuetarako, pertsonaiak asmatu egiten dira edo besterik gabe bizitzatik jaso, hortxe egon direlako ezkutuan, jende arruntaren bistatik aparte, beren beregi baztertuak, kasu askotan. Rosika Schwimmerren figurak zetzan ez hilerri batean, New Yorkeko liburutegi publikoan baino, kartoizko kutxetan sartua, norbaitek noiz zabalduko zain. Bizitzaren zorte bat izan da kaxa horiek zabaltzeko aukera izatea. Halako pertsona handi bat ezagutzea, hilondoan baina gertutik.

Kirmen Uribe

2022ko irailak 5

Inflazioa jende errealean

Nabari izan dugu prezioen igoera New Yorkera itzultzean. Janaria, kafea, kaleko gailetak, dena igo da eguneroko bizimoduan. Eta horrekin batera, hiriaren itxura bera aldatzen hasi da. Alokairuek nabarmen egin dute gora. Eta lokalak ixten hasi, ezari ezarian, kaleak aldatuz. Duela urte askotako negozioek ezin izan diote eutsi inflazioaren oldarrari, batzuk zarratu eta berriak zabaltzen dituzte, gero eta bizkorrago ixteko. Europaren aldean, ohartu gara, abiada bizian mugitzen da dena hemen.

Kirmen Uribe

2022ko uztailak 17

EXPRAI

Bitartean heldu eskutik (Susa, 2001) lehen poema liburuarekin lortu zuen sona Kirmen Uribe Urbietak (Ondarroa, Bizkaia, 1970). Beste poema bilduma bat ere badu —17 segundo (Susa, 2019)—, baina nobela da, batik bat, Uribe egungo euskal idazle ezagunenetako bat bilakatu duena. Bilbao-New York-Bilbao (Elkar, 2008) eleberriak eman zion horretarako lehen bultzada —Espainiako Narratiba Sari Nazionala eskuratu zuen harekin—. Mussche (Susa, 2012), Elkarrekin esnatzeko ordua (Susa, 2016) eta iazko Izurdeen aurreko bizitza (Susa, 2021) nobelak idatzi ditu ondotik.

Kirmen Uribe

2022ko ekainak 27

Orain ezin da

Semearen urtebetetze festa egin genuen eskolako patioan. Koloretako globoak, goxoak eta euskal jokoak. Puxika hankara lotu eta elkar harrapatzen, artoa biltzen, eta soka-saltoan. Gurasoetako batek esan zigun, “merkea izan da, egia esan, umeek gutxi behar dute pozik egoteko”.

Kirmen Uribe

2022ko ekainak 20

Bestelako jai egunak

Ekainaren hemeretzia jai da Estatu Batuetan. Ez da luzarotik datorren ohitura, 2020an bertan ezarri baitzuen Biden presidenteak, Juneteenth National Independence Day, izenarekin, nahiz eta jendeak Juneteenth deitzen dion, June (ekaina) eta nineteenth (hemeretzigarrena) hitz berean bilduz. Texasen esklabutza bukatu zen eguna hartzen da gogoan, Estatu Batuetako lehen estatua hori egiten, 1865eko ekainaren 19an. Afroamerikarrek geroztik ospatzen dute haien eskubideen aldarrikapen gisa, eta zenbait estatutan ere besta izan da, duela bi urte jaiegun federala bilakatu zen arte, ehun eta hirurogeitabost urte beranduago.

Kirmen Uribe

2022ko ekainak 13

Hiru hartz

    Kapitolioaren asaltoko testigantzak hasi dira. Eta orduan ikusi ez ziren irudiak azaltzen. Nonbait irudi asko ezkutatu egin zituzten, larriegiak zirelako, eta hiritarren arteko borrokak ekiditeko. Hesiari eusten ari zen emakumezko polizia batek kontatu du nola laban egiten zuen odol putzuetan. Indarkeria handia zen. Bazekiten Kapitolioa inguratzen zuen hesia eroriko zela, ezinezkoa zen eustea, oso guardia gutxi zeuden. Asaltoa atzeratzea zen kontua, denbora irabaztea, eraikin barruan zeuden pertsonek ihes egin zezaten. Erasotzaileek hartzen kontrako spraya, bai hartzen kontrakoa, erabili omen zuten bidea zabaltzeko. Jakin gabe hartz handia Etxe Zurian zegoela. Gero eta argiago baitago haren zerikusia gertatu zen guztian.

Kirmen Uribe

2022ko ekainak 6

Liburu azokako perlak

Madrileko liburu azokara liburuak sinatzera joan bai, baina Durangokotik legez, zaku bete libururekin itzultzen naiz etxera. Klasikoen itzulpen berriek deitu didate arreta aurten, Odisea ala Genesiaren liburuaren itzulpenek. Azken hau, laiko batek egindako lehen itzulpena, gaur eguneko hizkeran. Liburua berriz itzultzean, jatorrizko iturrietara zuzenean joatean, deskubrimenduak egiten dira.

Kirmen Uribe

2022ko maiatzak 30

Lore-bilatzaileak

Hegaztiak edo mitxeletak jarraitzen dituzten horiek bezala, New Yorken loreak bilatzen dituzten zaleak daude. Ez naiz mendigoizaleez ari, parkeetan ibiltzen direnei buruz ari naiz. Central Parken, Riversiden, Bronx eta Brooklyngo belardietan, udaberriarekin atera berri diren lore bitxiak aurkitu eta apuntatzen dituzte, eta bata besterekin partekatu ere bai informazioa, sarean. Azaleak, jazintoak, ereinotza, denetarik. Ikusgarriena, sasoi honetan, tulipana da, kolore guztietan lehertzen baitira, bazter guztietan.

Kirmen Uribe

2022ko maiatzak 23

Hauteskunde txikiak

    Eskolako delegatua hautatu behar dute New Yorkeko bigarren hezkuntzako eskola publikoan. Ane hauteskundeetara aurkeztu da. Ez da hautagai bakarra. Nahiz eta 11 urte izan, ikasleak animatu egiten dira hemen eskolako kontuetan parte hartzera. Gurasoek ere bultzatu egiten dituzte, izan ere, espedientean, notez gain, gisa horretako kontuak ere jasotzen dira. Ez da soilik ikasle ona izatea, komunitatearentzat lan egitea ere estimatzen da, parte-hartzailea izatea.

Kirmen Uribe

2022ko maiatzak 16

Historiak atzera

Abortatzeko eskubidearen aldeko mobilizazioak gero eta gehiago dira Estatu Batuetan. Gorena eskubidea babesten duen legea bertan behera uzteko erabakia hartzeko zorian dagoela esaten da, hori dio behintzat filtratu den informazioak. Horrela gertatuz gero, hirurogeita hamar urte atzera egingo genuke, eta abortatzeko eskubidea estatuen esku geratuko litzateke, ez luke babes federala izango. Protesta hasi baino besterik ez da egin, eta ematen du asko haziko dela, azaroan dauden parlamentuko hauteskundeak baldintzatzeraino.

Iñigo Astiz

2022ko maiatzak 11

Kirmen Uribek biharko saiorako propio sortutako poemak irakurriko ditu.
Bilboko Guggenheim museoaren 25. urteurrena ospatzeko emanaldi bat egingo dute museoan, bihar, Kirmen Uribek, Bilboko Koral Elkarteak eta Euskadi Brass orkestrak

Kirmen Uribe

2022ko maiatzak 2

Estudianteen zorra

Ramadanaren bukaera eguna dela eta, gaur jai dute umeek eskolan. New Yorkeko eskola egutegian erlijio guztiak hartzen dituzte kontuan, eta badaude jai kristauak baina baita ere judu edo musulmanenak. Ekialde urruneko urte berri eguna ere ospatzen da, eta 1492tik aurrera konkistatutako herriena, urriaren 12an. Martin Luther King-en eguna ere bada, afroamerikarrei keinu eginez. Gizatalde bakoitzak du gutxi gora behera haren eguna.

Kirmen Uribe

2022ko martxoak 28

Saharako egunak

Saharak horixe esan nahi du, basamortua. Saharako basamortua esaten dugunean hitz bera ari gara errepikatzen bi aldiz. Saharako kanpamenduetan igarotako egunak etorri zaizkit gogora hango berri izan dudanean, nola joan ginen bertara duela urte batzuk Mikel Urdangarin, Mikel Valverde, Arkaitz Basterra, Rada Rueda, David Berri Txarrak eta Gasteizko hainbat lagun.

Kirmen Uribe

2022ko martxoak 21

Lincoln Centerreko garabiak

Steven Spielbergen West Side Story berrituan, New Yorkeko West Side edo mendebaldeak jasan zuen gentifrikazioa aipatzen da, nola Puerto Rico aldeko etorkinak bizi ziren etxeak eraitsi eta eraiki zituzten berriak, tartean Lincoln Center izeneko gunea. Hantxe daude aurrez aurre Met opera, New Yorkeko balletaren egoitza eta Orkestra Filarmonikoa. Harantzago, Julliard musika eskola entzutetsua dago, eta Alice Tull zinema aretoa non zine jaialdia antolatzen duten.

Kirmen Uribe

2022ko martxoak 14

Txapela

New Yorken txapela jazten da. Norbait txapela buruan ikusi nuen lehen aldian dudan egon nintzen harengana joan eta galdetzeko euskalduna ote zen, ze herritakoa. Dena den, denborak aurrera egin ahala, ohartu nintzen gero eta jende zebilela txapelarekin. Boneta beltzak ziren gehienak, baina bazeuden urdinak, grisak edo gorriak. Horrela pentsatu nuen txapela eraman eramaten zutela bai, baina ez zirela izango denak euskaldunak.

Kirmen Uribe

2022ko martxoak 7

Parkeko banku batean

Martxoaren 8a hortxe dago eta, New Yorken brontzezko irudia duen emakume bakanetako baten eskultura ikustera joan naiz. Eleanor Roosevelten irudia Riverside parkearen mutur batean dago, mendebaldeko 72. Kalean. Belarrezko biribil baten barruan dago kokatua, zuhaitzen azpian, katamixar jostariekin lekua partekatzen.

Gehiago ikusi

Publizitatea