Anfibioen hiltzaile isila

Glifosatoak anfibioengan duen eragina aztertu du Aranzadi Zientzia Elkarteak ikerketa batean; emaitza kezkagarriak bildu dituzte: gomendatua baino dosi txikiagoetan ere hilkorra litzateke.
Aranzadiko bi ikertzaile, urmael bateko glifosato maila aztertzen.
Aranzadiko bi ikertzaile, urmael bateko glifosato maila aztertzen. ARANZADI ZIENTZIA ELKARTEA

Iñaki Lasa Etura -

2012ko urtarrilak 27

Nekazaritza intentsiboan maiz erabiltzen den herbizida da glifosatoa, hazia erein aurretik belar txarrak kentzeko. Baina azkenaldian haren erabilera esparru ugaritara zabaldu da. Ohiko produktu bihurtu da lorezaintzan eta landare exotiko inbaditzaileen erauzketan. Teorian, ikastaro bat gainditu eta titulu bat eduki behar da hura aplikatzeko, baina praktikan edozein dendatan eros daiteke.

Herbizida ez-selektiboa da. Alegia, ez dio landare espezie jakin bati bakarrik erasaten; hainbat espezieri eraso egiten die. Haren eragina sistemikoa da, gainera. Hau da: nahiz eta landarearen atal batek soilik xurgatu glifosatoa, landare osoak pairatzen du eragina. Beharrezko dituen aminoazidoen sintesia galarazten du, lehenik nekrosia sortu eta azkenik heriotza eragin arte. Landareentzat ez ezik, hainbat animalirentzat ere kaltegarria da glifosatoa. Gizakiengan toxikotasun lausoa du. Hala ere, hainbat lanek giza enbrioien garapenean eragiten duela adierazi dute.

Glifosatoak Euskal Herriko biosisteman zenbaterainoko eragina duen aztertzen ari da Aranzadi Zientzia Elkarteko Herpetologia Saila. Ikerketa aitzindaria da Europan, orain arte Amerikan bakarrik —hango espezieekin— egin baitira halako azterketak. Aranzadiko lan taldeak Euskal Herriko hamar anfibio motetan nola eragin duen aztertu du azken hiru urteotan. Besteak beste, hegoaldeko zuhaitz-igelean (hyla meridionalis) eta apo lasterkarian (bufo calamita) duen eragina aztertu dute.

Orain arten tolerantzia datuak neurtu dituzte soilik, glifosato dosi bat anfibio espezie bakoitzarentzat hilgarria noiz den jakiteko. Emaitza garbi eta kezkagarriak bildu dituzte. Ekosistemen artean, kalterik handienekoak urtarrak direla ikusi dute, ingurune sistema horren ordezkari guztiak, kate trofiko osoak jasaten duelako eragina. Glifosatoa landareetan eta uretan egon daiteke; hortik animalietara pasatzen da.

Ondorio beldurgarrira iritsi da Aranzadiren ikerketa: fabrikatzaileek erabiltzea gomendatzen dituzten dosietatik behera ere espezie baten hilkortasuna gauzatu daiteke. Dena den, glifosatoak ez du eragin berdina espezie guztietan. Hezegune behin-behinekoetan bizi diren espeziek tolerantzia maila txikiagoa daukate putzu egonkorretan bizi direnek baino.

Dosi azpiletalak ere aztertu dituzte. Zuzenean heriotzarik eragiten ez duen arren, anfibioetan arazoak sor ditzakeelako. Ion Garin eta Carlos Cabido biologoek azaldu dutenez, haien usaimenean eragin dezake. Anfibioek harrapariak usaintzen dituzte haiengandik aldentzeko. Usaindu gabe, kondenaturik leudeke.

Txalburuetan malformazioak ikusi dituzte. Hainbati isatsa okertu egin zaie, eta horrek era egokian igeri egitea zaildu die. Dena den, Cabidok adierazi du glifosatoaz gain, beste produktu batzuek ere eragin dezaketela malformazioa. Izan ere, glifosato marka komertzial ugarirekin emaitza ezberdinak jaso dituzte. Hala, ondorioztatu dute beste zenbait osagaik ere kalte egin dietela espezie bakoitzari.

Ikerketan biltzen ari diren emaitzak ikusita, zenbait lekutan produktu kimiko horren erabilera mugatzera aholkatu dute. Balio ekonomiko handia duten eremuetan —batez ere urmaeletatik eta erreketatik gertu daudenetan— arriskutsua dela uste dute.

Aranzadik ez du alarma oihua zabaldu nahi, halere. Gai delikatua dela azaldu dute, eta sentiberatze kanpaina baten alde agertu dira. Horregatik, besteak beste, nekazari erakunde eta sindikatuekin eta Gipuzkoako Foru Aldundiarekin bildu dira. Glifosatoak soilik ez, beste produktuek ere ingurumenean sorraraz dezaketen kalteaz ohartarazteko.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

 ©BERRIA

COVID-19aren uste ustelak

Mikel P. Ansa

COVID-19aren pandemia ukatzen duten joera batzuek indarra hartu dute uda honetan. Haiek zabaldutako uste batzuk zeinen okerrak diren azaldu dute Miren Basaras eta Guillermo Quindos mikrobiologoek artikulu sorta honetan. Gaur, koronabirusaren larritasuna.

Santos Indurain Osasun kontseilariaren agerraldia, artxiboko irudi batean. ©Jesus Diges, EFE

Nafarroako egoera «egonkortzen» ari dela esan du gobernuak

Uxue Rey Gorraiz

Azken egunean, 223 positibo atzeman dituzte foru erkidegoan. Kutsatuen kopuruak behera egin du bigarren egunez jarraian.

EHUko ikasle batzuk, artxiboko irudian ©Luis Jauregialtzo / Foku

EHUk espedientea ireki dio irakasle bati, eskolak maskararik gabe ematen zituelakoan

Irati Urdalleta Lete

Farmazia Fakultateko irakasleak positibo eman du PCR proban. Hamabost eguneko epean ebatziko dute espedientea.

PCR probak, Gurutzetako ospitalean. ©Luis Jauregialtzo

Ia ehun kasu gutxiago atzeman dituzte egun bakarrean

Uxue Rey Gorraiz

Azken egunean, 608 kasu detektatu dituzte Hego Euskal Herrian. Positiboek behera egin dute Nafarroan, Bizkaian eta Araban; Gipuzkoan ugaritu egin dira.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna