Albistea entzun

Orlettiren amarruan

Automotores Orletti garaje mekanikoaren itxura zuen tortura zentroko lau kide epaitu dituzte Argentinan; Cabanillas jeneralari bizi guztirako kartzela zigorra ezarri diote, eta gainontzekoei, 20 eta 25 urte artekoa.

Amagoia Mujika -

2011ko apirilak 2

Buenos Airesko Automotores Orletti garajeak autoetarako sarrera handi bat dauka, biltzen den metalezko errezel bat eta, ondoan, ate blindatu txikiago bat. Bi solairuko erakin horretan, areto handi bat da behekoa, eta komun bat eta garbitegi bat ditu bereizita. Betoizko zorua lurrez eta koipez zikindua dago, txasien arrastoak nonahi, eta bahitutakoren baten autoa. Erdian, urtegia eta presoak zintzilikatzeko txirrika, urpekoa egiteko prest. Goiko solairuan, galdeketetarako gela bat, torturatzeko beste bat eta arropa eskegitzeko terraza bat daude: terrazari lorategia deitzen diote militarrek.

Ate blindatuaren behazulora gerturatu, eta «Operacion Sesamo» esatean ireki diote atea Eduardo Cabanillas jeneralari. Zentroko nagusiak zain dauzka Honorio Martinez Ruiz, Eduardo Alfredo Ruffo, Raul Guglielminetti eta Anibal Gordon. Beste edozein egun izan daiteke, baina 1976ko irailaren 14a da. Estela Moya Saravia eta Gustavo Gaya senar-emazteak etxetik atera dituzte, baita haien lagun Ana Maria Perez ere. Une batetik bestera lehertuko zaion bederatzi hilabeteko sabela dauka Perezek, eta besteak baino lehenago atera dute handik; tiro bat sabelean jota bota dute inguruko muino batean.

Zigorrak

Eduardo Cabanillas bizi guztirako kartzela zigorrera kondenatu dute, hilketengatik epaitutako bakarra. Hil zituenen artean daude herenegun epaia ematerakoan lekukoek, senideek, seme-alabek lagunek eta biktimek oihukatutakoen izenak: Gustavo eta Ricardo Gaya, Marcelo Gelman, Dardo Albeano Zelarayan eta Ana Maria Perez bera, besteak beste. Cabanillasen kasuan, ez dute egindakoengatik soilik epaitu, baita bere zereginengatik ere: OT18ko buru izan zen —Orletti garajearen izen ofiziala—, Condor Planeko buru Ruben Visuararen eta Otto Paladinoren agindupean. Honorio Martinez Ruiz, Eduardo Alfredo Ruffo, Raul Guglielminetti eta Anibal Gordon —azken hori hilda dago— hark agindutako tortura guztiak egiteko zeuden. Guglielminettiri jarri diote kondenarik laburrena, kasu guztietan ez zuelako parte hartu —beste zentro batzuetan egindakoengatik epaitua dago—, eta beste biek hogeita bost urteko zigorra jaso dute.

Epaia irakurtzeko saioan prozesuan lekuko izan diren biktimak, seme-alabak eta abokatuak egon dira. Sara Mendezek epaia bere urtebetetze egunean jaso du, hunkituta. Orletti ongi ezagutzen du Mendezek. Han eduki zuten bahituta; han lapurtu zioten Simon semea —hogei urtera berreskuratu zuen—. «Beti esaten dut justizia berandu heltzen denean ez dela justizia, zigorgabetasuna luzatu egiten delako urteekin, baina kasu hau urrats bat da, oso garrantzitsua».

Kanpoan, epaitegi aurrean, Gayaren semeetako bat besarkatu dute han daudenek, Maiatzeko Plazako amek ere bai, eta norbait Sara Mendezi Zorionak zuri kantatzen hasi da.

Hego Amerikako zuloa

Orlettin 200 lagun atxilotu eta torturatu zituzten Argentinako diktadurak iraun bitartean, 1976tik 1983ra bitartean. Hego Amerikako diktadoreen Condor Planaren koordinazio zentroa zen, eta oposizio politikoa egiten ziotenentzako zuloa. Argentina, Uruguai, Txile, Bolivia, Paraguai eta Kubako biktimak egon ziren han, herri haietako torturatzaileen esku. Victor Visuarak Eduardo Ruffo agenteari agindu zion kobazulo bat aurkitzeko. Garajea ezin egokiagoa zen. Gaur egun, museo bilakatu dute, biktimen oroimenez.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©RAUL BOGAJO / @FOKU

«Bake akordioek diotenarekin alderatuz, atzera egin da guztiz»

Igor Susaeta

El Salvadorko gerra zibila bukatu zuten itunek 30 urte beteko dituzte 2022ko urtarrilean. Cruzen ustez, «atzeraldi demokratiko bat» gertatzen ari da herrialdean. Nayib Bukele presidentea jo du horren erantzule nagusitzat.
Antony Blinken AEBetako Estatu idazkaria eta Sergei Lavrov Errusiako Atzerri ministroa, atzo, Stockholmen, Ukrainako krisia aztertzeko egin zuten bileran. ©EFE

Errusiak segurtasun itun bat proposatuko dio «laster» NATOri

Gorka Berasategi Otamendi

Lavrov eta Blinken Ukrainaz hitz egiteko bildu dira. Moskuk ohar egin du bere segurtasun kezkei entzungor egitearen arriskuez. Washingtonek eskatu dio diplomaziaren bidea hautatzeko
Angela Merkel eta Olaf Scholz, gaurko agerraldian. ©FILIP SINGER / EFE

Alemania, derrigorrezko txertaketa onartzeko bidean

Ander Perez Zala

Merkelek jakinarazi du nahitaezko txertaketa ezartzeaz bozkatuko dutela diputatuek; otsailean sartuko litzateke indarrean. Txertorik hartu ez dutenak ezingo dira sartu jatetxeetan, tabernetan eta dendetan.

Bi bidaiari Johannesburgoko OR Thambo nazioarteko aireportuan, herenegun. ©KIM LUDBROOK / EFE

Von der Leyen: «Derrigorrezko txertaketa aintzat hartu beharko luke EBk»

Ander Perez Zala

Europako Batzordeko presidentearen iritziz, estatu kideek «ikuspuntu komun bat» behar dute. OMEk dio egunotan izango duela informazioa omikron aldaeraz

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.