Albistea entzun

Apurra izanda ere, boterea Kornuallesi

Eskoziako prozesu independentistaren ondorenean, eskumen batzuk eman dizkio Londresek Kornuallesi. Hango kontseiluak uste du autonomia gehiago lortzeko lehen pausoa dela.
Tamaina handiagoan ikusi

Lukas Barandiaran San Roman -

2015eko uztailak 28

Sei dira herrialde zeltak: Bretainia, Kornualles —Kernow, kornubieraz—, Gales, Man uhartea, Eskozia eta Irlanda. Denak zeltak izanik ere, haien arteko desberdintasunak franko dira, estatus politikoan, adibidez. Irlandak, zatituta bada ere, estatu propioa du; Eskozia, horretan dabil; eta Kornuallesek, berriz, ez du estatus politiko berezirik. Erresuma Batuko konderri soil bat gehiago da, baina, egunotan, gobernu zentraletik eskumen gutxi batzuk jaso ditu. Alta, Kornualleseko Kontseiluak dio hasiera besterik ez dela.

Gainontzeko nazio zeltekin alderatuta, kulturaren egoera ere makala da Kornuallesen: 526.000 biztanle ditu, eta horien artean soilik 3.000 kornubiera hiztun daude. Aspektu politikoari erreparatuta, Kontseiluak betetzen du eskualdeko administrazioaren eginbeharra, nahiz eta oso eskumen gutxi dituen. Indar nazionalistak ez dira gainontzeko nazio zeltetan bezain indartsuak, horren erakusle da Mebyon Kernow alderdi nazionalistak 123 kontseilaritik lau soilik edukitzea.

Kornuallesen ahalduntzearen jatorria beste herrialde zelta batean bilatu behar dugu: Eskozian. Azken urteetan iparraldeko bizilagunak bizitako proiektu subiranistak kinka larrian paratu du Londresko gobernua, eta olatu subiranista zabaltzeko arriskua ikusita, beste nazioak zaintzeko beharra ikusi dute Londresen; iragan maiatzeko hauteskunde orokorretan David Cameron lehen ministroak hainbat eskumen agindu zizkion Kornuallesi.

Agintzaria gorpuzteko, Kornuallesen lanean jarri ziren, eta Case for Cornwall agiria egin zuen kontseiluak, non boterea eta askatasunak eskatzen zizkion gobernuari. Negoziazioak, ordea, gobernuak zuzendu zituen, eta, uztailaren 17an, Cameronek Kornuallesi emandako eskumenak iragarri zituen Devolution Deal-aren (Itzulketa Ituna) bitartez.

Case for Cornwall agiriak eskaturiko boterea baino dezente gutxiago eman dio Kornuallesi: besteren artean, hango garraio publikoa kudeatu ahal izango du; osasun eta gizarte laguntza sistema bateratu bat garatzeko aukera edukiko du; ekonomiaren arloan, tokiko proiektu eta negozioentzako diru laguntzetarako erraztasunak lortuko ditu, eta lanbide heziketa sistema garatu ahal izango du; amaitzeko, Kornuallesko kulturari buruzko foro bat antolatuko dute. Cameronek esan du «aldaketa handi bat» dela Kornuallesentzat, «boterea haien eskuetan» uzten baitu. Hala ere, Cameron tokiko botere guneak ahalduntzeaz mintzatu da, eta horrek dakartzan onurak azpimarratu, baina Kornuallesen izaera bereizgarria alde batera utzi du, eta «nazio bakarraren» gobernupera azpiratu du.

Igorritako eskumenak sinbolikoak izanda ere, Kornuallesen begi onez ikusi dituzte, lehenengo aldia baita botereak ematen dizkiela Londresek. Baina askoren nahiak ase gabe utzi ditu; John Pollard kontseiluko buruak esan du «Case for Cornwall osoa lortzeko bide luzean» lehen urratsa izatea espero duela, eta kontseiluko kide ugarik berretsi dute hori.

Desadostasuna irmoki azaldu dutenetako bat Mebyon Kernow alderdia izan da: «Gobernuak ituna historikotzat jotzen duen bitartean, ezerezean geratzen da Eskoziak eta Galesek dituzten estatusekin alderatuta». Alderdiaren nahia «itun demokratiko eta anbiziotsua» lortzea baita, Kornuallesko Parlamentu propioa «barnebilduko duena».

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Guardia Zibila, atzo, AEBek Madrilen duten enbaxadaren atarian. ©FERNANDO VILLAR / EFE

Espainiatik bidali dituzte gutun piroteknikoak, Poliziaren arabera

Uxue Rey Gorraiz - Gorka Berasategi Otamendi

Sanchezek, Roblesek eta Ukrainaren eta AEBen enbaxadek jaso dituzte, besteak beste

Pekinen iragan astean egin zuten manifestazioetako bat. ©M. R. CRISTINO / EFE

Txina, konfinamenduen amaierarako bidean

Olatz Urkia

Urumqin hiru lagun hil ziren joan den astean, sute bat hasi eta konfinamendu neurriek suhiltzaileen lana oztopatu zutenean. Haserrea segituan piztu, eta Txina osoan hedatu dira neurri horren aurkako protestak; orain, egoera baretuta, badirudi gobernuak manifestariak lasaitzeko keinua egin duela.
 ©ROMAN PILIPEY / EFE

Errusiak ez du onartuko Ukrainako gerra krimenetarako auzitegirik

Mikel O. Iribar

Kremlinek «ilegitimotzat» jo du Europako Batzordeak egindako proposamena. Zelenskiren arabera, sei milioi herritar daude argindarrik gabe Ukrainanan.

Hainbat lagun, Israelgo armadak herenegun hil zuen palestinar baten hiletan, Beit Rema herrian, Zisjordanian. ©ALAA BADARNEH / EFE

Israelgo armadak beste bi palestinar hil ditu tiroz, Zisjordanian

Mikel O. Iribar

Jeningo errefuxiatuen kanpalekuan egin dute sarekada Israelgo indarrek. Zortzi palestinar hil dituzte 72 orduan, eta hamar astebetean. NBEk onartu egin du 2023an Nakbaren 75. urteurrena oroitzeko ebazpena.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.