Oudaren hariak, pasaporte

Iban Perret urruñarra Musicians Without Borders taldearekin ariko da bihar Baionan. Bahraingo Erresuman bizi da bost urteotan. Han ikasi du Ekialde Hurbilean zabaldua den oud instrumentua. Bideoa albistearen amaieran.

Iban Perret, Urruñako sortetxean.
Iban Perret, Urruñako sortetxean. ISABELLE MIQUELESTORENA

Nora Arbelbide Lete -

2017ko urriak 5

Kasualitatez iritsi zen Bahraingo Erresumara Iban Perret (Urruña, Lapurdi, 1989). Bidaiatu nahi zuela bazekien. Ezagutzen ez zuen leku batera joateko gogoz zela, hori ere bai. Baina hortik at, deus gutxi.

Orain, berriz, Baionako Etxepare lizeoko ikasleen aitzinean, Ekialde Hurbileko oud hari instrumentua jotzen ari da. Non eta Persiar golkoko Bahraingo Erresuma uhartean ikasia, hain zuzen han bizi baita azken bost urte hauetan. Zer eta aurreskua die jotzen ikasleei. Ikasleei desafioa. Deus zehaztu gabe, aurreskua jotzen hasi, eta ea ezagutuko duten. Soinuak segituan ekialdera eramaten du irudimena. Baina halako batean, nota batetik bestera, laster melodia harrapatuko dute ikasleek. Irria ezpainetan.

Perretek egina da egokitzapena. Bere desafioak funtzionatuko zuela bazekien. Eta irria ezpainetan eskaini die esklusibatxoa ikasleei. Urrun den hori hurbiltzeko. «Jo baldin banu Bahraingo musika klasiko bat, bai, kurios izanen ziren, bitxia dela irudituko zitzaien agian, baina musikak ez zituen hunkiko. Aldiz, aurreskua bezala, ezagutzen duzun melodia bat norbaitek jotzen baldin badizu, errazago sartuko zara kontaktuan musika horrekin». Aurreskuak, gainera, erran nahi berezia duela azpimarratu du Perretek: «Euskaldunentzat musika garrantzitsuenetako bat da. Gure biziko etapa nagusietan aurkitu dezakegu». Iltzatua bezala du duela bi urte bere arrebak aitatxiren hilkutxaren aitzinean dantzatu aurreskua. Orduan sentitu zirrara. Hortik nonbait, orain, bere ekarpena.

Badu ere beste lokarri bat. Aurreskuaren melodiarentzat erabiltzen den musika eskala, han erabiltzen den bera da: Hodjaz izeneko eskala edo maqama da. Begi kliska hori irringarria zaio Perreti. Maqama-k zein diren, hori doi bat azaltzeko aukera ukan du Perretek ikasleei. Hemen hedatuak diren erreferentzietatik urrun baitira. Ikasleekin egin trukea Haize Begi jaialdiaren karietara dute antolatua. Jaialdian hiru ekitaldi dauzka eskaintzekoak Baionan Perretek. Lehena, ostiral honetan. Horrekin da hasiko, hain zuzen, jaialdia.

Perret ikastolatik pasatua dela eta, ikastolako oraingo ikasleei oud instrumentua ezagutarazteaz gain, biziak noraino eramaten ahal zaituen ere erakustea du trukeak helburua. Mezutxo batekin etorri zaie Perret. Motibatu nahi ditu ikasleak. Kurios izan daitezen, biziaren bidez anitz ikasi dezaketelako. «Eta ez ikasteko irakaslea hor delako. Ez presio gehiegi jarri zuen buruari. Bizi osoa daukazue bidez aldatzeko».

Hura bera matematikak ikastearekin hasi zen Bordelen. Baina ez zituen gustukoak ukan urte haiek. Bidez aldatu eta energia berriztagarriak ikastera joan zen Estrasburgoko ingeniari eskolara. Handik Valentziako bidea hartu zuen, Erasmus bekari esker. Gitarra eskuan, flamenkoaren munduan murgiltzeko aukera izan zuen han. Ikasketak bururatu eta lan munduan sartzeko saltoa egiteko orduan iritsi zen Bahraingo Erresumara. Atzerrira joan nahian eta, Frantziako Estatuko enpresek atzerrian dituzten adarretako batera joateko aukera hartu zuen VIE izeneko kontratuari esker. Bi eskaintza izan zituen, bata Errusiara eta bestea Ekialde Hurbilera. Errusiakoa azkenean erori zen. Eta horrela iritsi zen Bahrainera. Gitarrarekin joan zen hara ere. Hasi zen kontzertuak ematen, baita euskaraz kantatuz ere. Baina laster sortu zitzaion etxe ondoan zuen kontserbatorioan ouda ikasteko gogoa. Hor zuen, gainera, Saad Mahmoud Jawad irakaslea. Irakeko musikaria. Geroztik bere taldekidea bihurtua Musicians Without Borders kolektiboan. Nazioarteko musikariez osatua du kolektiboa. Hauxe xedea: «Ekialde Hurbilaz dugun ikuspegia aski negatiboa da. Egunkarietan agertzen denak kalte asko egiten die hango herritarrei. Musikak muga horiek guztiak kentzen ditu».

Saad Mahmoud Jawadekin Irakeko estiloa ikasi zuen, «aski teknikoa» eta Perretek gustukoena duena. Urteetako lana. Ekialdeko eskalen ikastea bera. «Bitxiak mendebaldetik ikusita». Inprobisatzeak ere leku anitz hartzen duela eta, askatasun hori lortzea ere ez zitzaion erraza izan. Baina behin iritsi eta, zein gozamena, nahiz eta beti baden ikastekoa: «Aberatsa da teknikoki, eskalei esker. Ez ditugu aurkitzen hemen. Hasi aitzin ez nuen inolako ideiarik. Estruktura, teoria... Ate txiki-txikitik sartu nintzen, eta ireki dudalarik mundu erraldoi bat aurkitu dut». Musika, gainera, integratzeko tresna ezin egokia egin zaio: «Ikusten baduzu txinatar bat euskara ikasten AEKn, lagun baten gisan hitz eginen diozu». Ouda ikasteak ere ondorio berak izan ditu. Hainbestetaraino non ouda ez duen aski. Sitara ikasten ere hasi da. Bahraingo Erresumatik Indiara egin bidaia zenbait tarteko. Argi baitu orain: bidaiatzeko gogoa areagotuz joan zaio, baina bidaia bakoitzean zerbait ikastekotan, musika erabiliz ate gisa. Ikasi instrumentuen bidez bidaiatzen segitzen baitu gero, behin sartu eta haren «memorian barrena».

Ikasi eta partekatu. Horiek ditu motorrak Perretek. Etxeparekoekin egin duen bezala, bihar beste batzuekin: «Jendeari beste estilo batzuk ezagutaraztea, helburu eder bat dela pentsatzen dut».

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna