Duela 3.500 urteko zeramika puskak aurkitu dituzte San Adriango koban

Aranzadi zientzia elkartekoen iritziz, Brontze Aroko gizarteen bizimoduak berreraiki ahal izango dituzte 1.500 zati horiei esker.

Ontziak solidoak eta likidoak biltzeko erabiltzen zituztela uste dute
San Adriango koban aurkitu duten zeramikazko ontzi osoenetako bat.
San Adriango koban aurkitu duten zeramikazko ontzi osoenetako bat. ARANZADI ZIENTZIA ELKARTEA

Igor Susaeta -

2014ko ekainak 4

Material hauskorra da zeramika, baina milaka urtetan iraun dezakete haren zatiek. Bada San Adriango kobako aztarnategian, (Zegama, Gipuzkoa) Aizkorriko tontorraren hego-ekialdean, duela 3.500 urteko 1.500etik gora zeramika puska aurkitu dituzte Aranzadi zientzia elkarteko arkeologoek, eta pentsatzen dute horiei esker Brontze Aroko gizarteen bizimoduak berreraiki ahal izango dituztela. «Sasoi hartako biltegi izugarri batekin topo egin dugu», nabarmendu du Miriam Cubas Aranzadiko arkeologia saileko kideak. Puskak banan-banan aztertu ondoren, iruditzen zaio horiekin ontzi askotarikoak egiten zituztela eta, orokorrean, solidoak eta likidoak biltzeko erabilgarriak zitzaizkiela.

Lurrazalaren azpitik 30 bat zentimetrora aurkitu dituzte, baina ez dute ontzi ale bakar bate ere osorik topatu; osoenetako bi, halere, komunikabideen aurrean aurkeztu zituzten, atzo, Gipuzkoako Foru Aldundiaren egoitzan, Donostian. Blanca Gomez de Segura Euskal Buztingintza Museoko zuzendariak, gainera, hainbat erreplika landu ditu, jatorrizkoetatik abiatuz.

Aranzadikoak 2008an hasi ziren San Adriango haitzuloan induskatzen, eta joan den abuztuan jakinarazi zuten azken glaziazioa gertatu zeneko, Goi Paleolitoko, orain dela 14.000 urteko, aztarnak aurkitu zituztela. Arkeologoek uztailean ekingo diete, berriro, indusketa lanei, eta aztarna horiek jarraituko dituzte, Cubasek atzo esandakoaren arabera.

Piezen aurkikuntzen balioa «ohiz kanpokoa» dela nabarmendu du. «Izan ere, sasoi hori ez dago oso dokumentatuta Euskal Herrian». Euskal Herriaren iparraldean topatutako zeramika pieza zaharrenak Neolito garaikoak dira —duela 5.000 urte—, eta Kobaederrako aztarnategian (Kortezubi, Bizkaia) aurkitu zituzten orain 20 urte ia.

San Adrianen aurkitutako ondareko piezak garbitu egin dituzte aurrena, gero horien inbentarioa egin dute, eta orain Gordailua Gipuzkoako Kultur Ondare Higigarriaren Zentrora eramango dituzte, Irunera, sakonago aztertzeko.

Baina zeramika puskez gain, sasoi hartako flora eta fauna aztarnak ere topatu dituzte haitzuloan, eta, oraingoz «susmoak» besterik ez diren arren, Cubasek uste du Brontze Aroko gizarteak sedentarioak zirela «gutxi gorabehera»: artzainak eta laborariak. «Etxeko animaliak zituzten; ardiak eta behiak». Eta zeramikaz ondutako ontzietan pilatzen zuten esnea, esaterako, eta baita aleak ere. «Laboreak ere dokumentatu ditugu». Arkeologoen ikerketen arabera, ontziak ez zituzten kozinatzeko erabiltzen, ez baitituzte «su marka» gehiegi.

Zeramika puskak estalita ez dauden aztarnategietan aurkitu ohi dituzte, Cubasen hitzetan. «Hortaz, horien kontserbatzea oso eskasa izaten da, eta ez dute profilik eraikitzea ahalbidetzen». Orain haitzulo batean eta 1.000 metro inguruko garaieran topo egin dute horiekin. Dauzkaten datuak kontuan hartuta, adituek ez dakite, ordea, han bizi zirenek negua ere han igarotzen ote zuten, adibidez.

Aurkezpenean Cubasek, Garazi Lopez Etxezarreta Gipuzkoako Diputazioko Kultura zuzendariak, Edurne Albisu Zegamako alkateak, Ioritz Imaz Gipuzkoa eta Arabako Partzuergo Orokorraren presidenteak eta Blanca Gomez de Segurak parte hartu zuten.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Albiste gehiago

Ezker-eskuin, Idoia Hernandez, Eneritz Dueso, Miren Narbaiza eta Olatz Salvador, Musikari elkartearen zuzendaritza berriko kideetako lau, gaur goizean, Donostian. ©Andoni Canellada / Foku

Zazpi musikarik hartu dute Musikariren zuzendaritza

Itziar Ugarte Irizar

Izaro Andresek, Eneritz Duesok, Garazi Esnaolak, Idoia Hernandezek, Lide Hernandok, Miren Narbaizak eta Olatz Salvadorrek berritu dute elkartearen zuzendaritza. Sektorean bizi den prekaritatea ikusirik, «elkartzeko eta mugitzen hasteko» arrazoi nahikoa dituztela adierazi dute, eta Musikari horretarako tresna izatea nahi dute.

Pasa den asteburuko saioa. ©Guillaume Fauveau

Xilaba bertsolari txapelketa eten behar izan dute

Joana Ibargarai

Atzo mintzatu zen Emmanuel Macron Frantziako presidentea, eta konfinatzeko neurriak iragarri.  Neurri horien harira, Xilaba txapelketak etenaldia egin behar du. 

Bingen Zupiria Kultura eta Hizkuntza politikako sailburua, atzo, Eusko Legebiltzarrean. ©RAUL BOGAJO / FOKU

Kultur langileen estatutu bat eratu nahi du Eusko Jaurlaritzak

Aitor Biain

Zupiriak kultur sektorea profesionalizatzea jarri du legealdiko helburutzat. 'Euskariana' Euskal Kulturaren Atari Digitala ere sortuko dute, digitalizazioan sakontzeko tresna gisa

Gose greba bertan behera utzi dutela esateko antolatutako prentsaurekoa ©Raug Bogajo/Foku

Bertan behera utzi dute Iruña-Veleian proba gehiago eskatzeko gose greba, 99 egunen ostean

Iñigo Astiz

Arabako Foru Aldundiak aztarnategiarentzako hurrengo urteetarako plana diseinatzeko prozesua jarriko du abian, eta Jose Mari Lejardik kultur diputatuarekin izandako bilkuraren ostean hartu du protesta eteteko erabakia

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna