Mina eragin, mina kentzeko

Oier Guillanek 'Zauri Bolodia' liburua plazaratu du, bere 'alter ego'-a den pertsonaia bat abiapuntu hartuta; antzerkiaz, kulturaz eta sorkuntza prozesuez gogoeta egiten duen lan hibrido bat da
Oier Guillan, <em>Zauri Bolodia</em> liburu berria eskuetan duela, atzo, Donostian.
Oier Guillan, Zauri Bolodia liburu berria eskuetan duela, atzo, Donostian. JON URBE / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Gorka Erostarbe Leunda -

2018ko martxoak 20

Pertsonaia, aktorea eta pertsona. Antzerkian ibili ohi dena hiru plano horiek desberdintzen saiatzen da, «gehiegi edo gehiago zoratuko ez bada». Edonola ere, «nolabaiteko elkarbizitza ematen da hiru horien artean gure gorputzetan». Hala uste du Oier Guillan antzerkigile, aktore eta idazleak (Donostia, 1975). Mr. Señora (Txalaparta, 2016) idatzi zuenean, pertsonaiaren talaian kokatu zuen bere burua. «Pertsonaien ahotsak ziren batez ere, eta umorea zen nagusi». Egun, oholtzetan ikus daiteke Metrokoadroka Sormen Laborategiaren Miss Karaoke antzezlana; Guillanek idatzi zuen testua. «Miss Karaoke aktorearen isla litzateke. Ikusleak ikusiko ditu lau aktore izerditan, guztia ematen, aktore direla ezkutatu gabe». Orain dakarren Zauri Bolodia liburu berriak pertsonaren munduari erreparatzen dio indar biziagoz: «Pertsona izan dut buruan hau idaztean; hau da, pertsonaiaren azpian dagoen aktorearen azpian dagoen pertsona azaldu nahi nuen, baina betiere antzerkiaren testuinguruan kokatua». Txalapartarekin argitaratu berri du lan berria ere.

Zauri Bolodia da liburuko pertsonaia nagusia; aktorea da, egilearen alter ego-a. «Bere azken hamahiru urteetako zertzeladak kontatzen dira. Zertzelada horiek antzerkiarekin, kulturarekin eta sormen prozesuekin dute zerikusia. Bilakaera bat ikusiko dugu, hamahiru urte horietan izandako bere kontraesanak, barne borrokak ikusiko ditugu. Prekaritatearen zama gero eta nabarmenagoa izango da urteak pasatu ahala, eta horrek ekarriko du liburuaren hasieran pertsonaia bat izatea eta amaieran beste bat».

Esaterako, bilakaera izango du pertsonaiak kultura ulertzeko moduari dagokionez. Aldatu egingo zaio begirada, aldatu kokapena. «Nire irudipena da hasieran gehiago begiratzen ziola periferiari, bazterrean dagoenari. Hor sentitzen zuen bere burua. Eta, liburuaren amaieran, tartean dagoen gorputz bat sentitzera igarotzen da. Aldatu du bere kokapena, batez ere oso binarioa den kulturaren definizio baten inguruan: underground edo ez-underground, sisteman egon edo ez egon, barnean ala kanpoan... Binarismo hori apurtzen zaio, eta topatzen du beste gorputz bat».

Krisian den aktorea

Krisian dagoen aktore bat da Zauri Bolodia, azken finean. Undergroundean hasi eta idealista porrokatua zena profesionalizatu egin da apurka-apurka; «bide horretan etorriko zaizkio nekea, desengainua eta, azkenik, bere burua berrasmatu beharra».

Bere buruaren berrasmatzea masaje sesio terapeutiko eta performatibo batekin alderatzen du Guillanek: «Zauri Bolodia etzanda dago bere minekin, eta nik, idazle masajista gisa, mina dagoen lekuan hatzak sartu ditut, mina desagertzen hasi den arte. Masajearekin mina eragiten da, baina mina kentzeko. Hori da nik sentitu dudana liburu honekin, baina gehiago aritu naiz kanpotik, masajistaren paperean, pertsonaiarenean baino».

Bi esku ditu idazleak; bi esku ditu masajistak ere: «Haiekin masajeatu ditut zauriak. Antzerkiaren testuinguruan sarri egiten da galdera hau: zerk gaitu oraindik hemen eusten? Zerk, prekaritateak gero eta min handiagoa ematen digunean? Galdera horien aurrean, nik hatzak sartu ditut; esku batean hartu dut adiskidetasuna, eta bestean pasioa, prekaritatearen beste aldean dauden ideiekin aurrera jarraitzeko».

Zauri Bolodia da pertsonaia nagusia, baina badaude pertsonaia eta ahots gehiago ere. Hitzaurrea Madame Slipek idatzi du, idazlearen beste alter ego batek. «Behar nuen pertsonaia bat Zauri Bolodiatik distantziatu eta hura hobeto ulertzeko. Kurioski, liburua irakurri duten lagun gutxiek esan didate Madam Slip gustatzen zaiela Zauri Bolodia baino gehiago... Ni neu ere, gaur egun, gertuago sentitzen naiz Madame Slipetik Zauri Bolodiatik baino». Beste ahots posible bat «nolabaiteko gu bat» da, Guillanek dioenez. «Saiatu naiz hori asko neurtzen, gaur egun beldur handia ematen baitit gu baten lekuan jartzeak. Gu hori oso bideratua dago antzerkiaren kolektibora».

Liburua hamahiru zatitan banatuta dago; urte bakoitzak atal bat du. Eta atal bakoitza txatal txikiek osatzen dute. Bi motatako txatalak daude: «Batean, izenburu guztiek zauria hitza daramate, zenbakituak doaz, eta fikziozko haria osatzen dute. Beste batzuek, aldiz, izenburu propioa dute. Urteetan nire kaieretan idatzitako testuak berreskuratu ditut, eta alde horretatik du ukitu autobiografikoa. Nik uste dut zauria hitza izenburutzat duten atal horiek jarraian irakurriz gero, nolabaiteko narrazioa sortzen dela».

Narrazio hori sortzen den aldetik, liburuak izan ditzake nobela baten modura irakurtzeko giltza identifikagarriak, Mikel Soto Txalaparta argitaletxeko editorearen hitzetan. «Pertsonaiak badauka garapen bat, eta baita garapen diskurtsibo bat ere. Baina ez da erraza esaten Oierrek zer idatzi duen. Hibrido bat da, eta estetikoki ere bere ekarpena egiten du». Liburuaren azala eta barneko irudiak Idoia Beratarbidek egin ditu. Guillanek, sarri, «gorputzaren» falta sumatzen du literatura lanetan: «Idoiaren lanak bolumen bat ematen dit, nolabaiteko gorputz bat». Sotoren iritzian, «idazle berezia» da Guillan. «Antzerkiaren mundutik dator, kolektiboan lan egitetik, eta bere diskurtsoan igarri egiten da hori. Euskal literaturan aldaketarik etorriko bada, diskurtso aldetik etorriko da. Oierrek diskurtso politiko indartsu bat garatzen du».

Guillanek ere aitortzen du liburua sailkatzeko arazoak dituela: «Liburua bera tartean dagoen gorputz bat da; ez da ondo egokitzen definizioetara. Libre sentitu naiz idazteko orduan. Ez dut idatzi nobela bat balitz bezala, baina baditu elementu narratibo autobiografikoak, baita poemak eta gogoetak ere... Agian, irakurleekin batera deskubrituko dut zer den».

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

COVID-19aren jarraipen batzordea, Iñigo Urkullu lehendakaria buru dela, atzo Gasteizen. ©JON RODRIGUEZ BILBAO / EFE

Pandemia osoan izan den kopururik handiena zenbatu dute Bizkaian: 402

Olatz Esteban Ezkati

Hego Euskal Herrian 651 positibo izan dira. Hamasei egoiliar eta 36 langile kutsaturik daude Bizkaiko zahar etxeetan. Eusko Jaurlaritzak ez du baztertzen osasun larrialdia berrezartzea

Nekane Murga Osasun sailburua, atzoko agerraldian. ©Miguel Toña / EFE

Etxeratze agindua, zalantzazko muga

Irati Urdalleta Lete

Eusko Jaurlaritzak etxeratze agindua izan du hizpide; hau da, herritarrei eskubidea kentzea ordu jakin batetik aurrera kalean ibiltzeko. Adituek ez dute argi horretarako eskumenik ba ote duen.

Emakume bat, elikagaiak kalean saltzen, Quiton, Ekuadorko hiriburuan. ©JOSE JACOME / EFE

Birusari, errenta unibertsala

Cecilia Valdez

Koronabirusaren pandemiak pobrezia hedatu eta desberdinkeria areagotu duela ikusita, Latinoamerikako zenbait herrialdetan oinarrizko errenta unibertsala eta haren gisako neurriak ari dira aztertzen. Errentarentzako dirua nondik bildu, horixe da erronkarik handienetako bat.

Donibane Lohizuneko plaza, konfinamendu denboran ©Bob Edme

Donibane Lohizuneko ostatu bat hetsi dute

Ekaitz Etxamendi

Pirinio Atlantikoetako departamenduko prefeturak erabaki du Donibane Lohizuneko (Lapurdi) Le Miam ostatuaren hestea bost egunez, zigor gisa. Neurria beterik, gaur ireki dute berriro.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna