Albistea entzun

Hizkuntza gutxituak. Frantzia

Okzitaniera, eremu handi batean hedatua

32 departamendutan zatitua da Okzitania. Hizkuntza indartu nahi duten eragileen ustez, eremu hori bera arazo handia da. Instituzioen engaiamendua ezinbestekotzat jotzen dute okzitaniera garatzeko, gaur egun laguntza gutxi dutelako.
Umeak eta irakasleak, kalandreta batean. Indar hartzen ari dira ikastetxe horiek.
Umeak eta irakasleak, kalandreta batean. Indar hartzen ari dira ikastetxe horiek. KALANDRETA

Joanes Etxebarria -

2015eko ekainak 5

Okzitaniak 190.000 kilometro koadro inguru ditu orotara. Vincenç Claverie Baionan bizi den militante okzitaniarraren ustez, horrek ezberdintzen du okzitanieraren aldeko borroka euskararen aldekotik: «Eremu txikiagoa baitu, aiseago ikusten dut euskararen iraupena». Haren erranetan, «hiztunen multzo trinkoak» baino gehiago, «han-hor barreiatuak diren hiztun multzoak» dira Okzitaniaren mapa linguistikoa osatzen dutenak.

Frantziako Estatuaren lurralde kasik erdia da Okzitania, eta instituzio anitzetara jo behar dute hizkuntzaren aldeko urrats eske. Jean-Brice Brana hizkuntzaz arduratzen da Institutu Okzitaniarrean, eta, haren ustez, lekuka desberdina da egoera. «Lurralde bakoitzaren historiaren araberakoa da». Gune azkarrak aipatu ditu, hala nola Biarno (Euskal Herriaren ekialdean) eta Tolosako eskualdea (Okzitania). Akitanian ere, maila instituzionalean, hizkuntzak badu garrantzia, neurri batean. Horren lekuko da David Grosclaude hautetsiak Bordelen egin duen gose grebak azaleraturiko egoera: Okzitanieraren Erakunde Publikoa sortzearen alde bozkatu zuen eskualdeak, baina estatuak ez du neurririk hartu oraindik.

Hizkuntzaren garapenari dagokionez, Branaren arabera, eskualde batzuen arteko elkarlana bada, baita herri mugimendu batzuen sareak ere; kalandretak (ikastolen parekoak) edo Institutu Okzitaniarra, kasurako: «Eskualdeetako mugak gainditzen ditugu, baina lurraldea hain da zabala, ezin dugu denen berri ukan».

Hizkuntza Gutxituen Ituna

Grosclauden gose greba bukatu eta biharamunean, atzo bertan, Frantziako presidenteak iragarri zuen bidea irekiko duela gobernuak Europako Hizkuntza Gutxituen Ituna izenpetu dezan. Kalandreten sareko buru Jean-Louis Bleneten ustez, berriz, iragarpena «imintzioa edo taktika» baizik ez da: «Harrigarria da Hollandek aldaketa konstituzionala iragartzea Senatuan gehiengoa galdu duelarik. Ez dut uste Kongresua bilduko duenik preseski horretarako; gainera, ezkerrak ez du gehiago hasieran zuen gehiengoa». Positiboa zaion bakarra da gaiak zer errana emanen duela, eta aipatzea bera «ona» dela, haren ustez.

Halere, hezkuntzaren ikuspegitik begiraturik, Bleneten iritzia hau da: «Eskualdeek zinez engaiatu behar lukete, eta horretarako presio bide juridiko bat bada korsikerari legez onartzen zaion estatusa onartzea okzitanierari ere. Korsikera legean sartua baita, zergatik ez lirateke beste hizkuntzak ere sartuko?».

Hiru solaskideak bat datoz okzitanieraren prestigio eskasak kalte eragin izan duela. Branaren erranetan, «hizkuntza gisa baino gehiago, basa mintzairatzat hartu izan da okzitaniera, eta balorizazio lan handi bat dugu egiteko». Kalandreten koordinazioaren buruzagiak dioenez, berriz, «hizkuntzaren izena irabazia da». Okzitaniako hiru eskualdetan bereziki, eskaerei ezin erantzunez gelditu dira murgiltze ereduan ari diren eskolak —Biarno, Miegjorn-Pireneus eskualdea (Tolosa eta inguruak) eta Tarn eskualdea dira hiru gune horiek—.

Seaskako ikastolak bezala, kalandretak ere Frantziako Hezkuntza Ministerioarekin kontratupean dira, eta, ondorioz, irakasleen soldatak ministerioak ordaintzen ditu. Baina ikastolei ez bezala, kalandretei sei urteko ibilmoldea ziurtatzea eskatzen zaie tratu hori gauzatu aitzin. Ondorioz, eskola bakoitzak lekuko instituzioen beharra du epe horretan irauteko. «Kolektibitateak gutxi bustitzen dira. Epe horretan kolektibitateek lagundu behar gaituzte, baina oso gutxi egiten dute», Blenetek salatu duenez.

Borondatezko lanari esker dira, beraz, neurri handi batean, kalandretak garatu azken urteetan. Garatu baitira: 2009az geroztik, ikasle kopurua eskualde guztietan handituz joan da azkarki, Lemosin eskualdean izan ezik. Orotara, gaur egun, 46 eskola eta hiru kolegio badira Okzitanian.

Hizkuntzaren geroari so baikor ageri bada ere —gizartea okzitanierari atxikia dela baitio—, ahoan bilorik gabe laburbildu du Blenetek estatuaren hizkuntza politika: «Estatu hau kultura- eta hizkuntza-hiltzailea da».

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Hezkuntza Legearen aurkako manifestazioa, atzo, Bilbon ©Marisol Ramirez / FOKU

Jaurlaritzak esan du irakasleen %33,1ek bat egin dutela hezkuntzako grebarekin

Irati Urdalleta Lete

Atzo greba egin zuten Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako eskola publikoetan, ELA, LAB eta Steilas sindikatuek deituta. Haien arabera, parte hartzea %60koa izan zen.

Greban dauden errepideetako langileak gaur, Gipuzkoako Batzar Nagusien atarian. / ©BERRIA

EAJ eta PSE-EEk ELAri esan diote Aritzetako isurketen auzia epaitegietan argitu behar dela

Jone Arruabarrena

Gipuzkoako Batzar Nagusietan agerraldia egin du ELAk, eta Eusko Abertzaleak eta Eusko Sozialistak taldeek «akusazio larriak» egitea egotzi diote.

Diagnostikatu gabeko GIB kasuen inguruan ohartarazi dute ECDCk eta OMEk

Diagnostikatu gabeko GIB kasuen inguruan ohartarazi dute ECDCk eta OMEk

Arantxa Iraola

Pandemia aurreko datuen aldean «ugaritze» bat ikusi dutela esan dute, eta testak egiteko bideak erraztu behar direla; eritasunaren nazioarteko egunaren harira mintzatu dira, gaur baita

 ©Emakunde

Bai Sarearen aipamen berezia jaso du BERRIAk, 'Gure gorputzetik' praktikarengatik

Berria

Hileroko koparekin bateragarriagoak diren komunen berri emateagatik egin diote aipamen berezia BERRIAri. Hiru enpresa ere saritu ditu Bai Sareak.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.